gr
Ι ΑΝΝΗΣ ΜΠΑΓΑΝΑΣ
φυσική
Γ΄ Λυκείου
Θετική & Τεχνολογική Κατεύθυνση
ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ ΘΕΜΑΤ Ν ΦΥΣΙΚΗΣ
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ ΗΜΕΡΗΣΙ Ν ΛΥΚΕΙ Ν 2011
www.dianysma.edu.gr
ΠΑΝΕΛΛΗΝΙΕΣ ΕΞΕΤΑΣΕΙΣ Γ΄ ΤΑΞΗΣ ΗΜΕΡΗΣΙ Ν ΛΥΚΕΙ Ν ΦΥΣΙΚΗ ΘΕΤΙΚΗΣ ΚΑΙ ΤΕΧΝΟΛΟΓΙΚΗΣ ΚΑΤΕΥΘΥΝΣΗΣ ΘΕΜΑ Α Α1.γ, Α2.β, Α3.γ, Α4.γ, Α5, αΣ, βΛ, γΣ, δΛ, εΛ
ΘΕΜΑ Β Β1. Σωστό το β. Για το πρώτο σύστηµα ελατηρίου - µάζας, έχουµε
Κ
Θ.Φ.Μ
F΄ελ
Θ.Ι.(2)
χ2 m1 Α
χ1 Fελ
Θ.Ι.(1)
m1g
Α.Θ.
t=0
m1 m2 (m1 +m2)g
Θ.Ι.(1) Η θέση αυτή είναι η αρχική θέση ισορροπίας όπου το σύστηµα είναι ακίνητο. Στη θέση αυτή η ταχύτητα του συστήµατος είναι µηδέν(ακίνητο) και την t = 0 το σώµα m1 ξεκινά την κίνηση του, άρα η θέση αυτή είναι και η ακραία θέση της κίνησης του σώµατος), οπότε ΣF = 0 ή Fελ = (m1 + m2 )g ή
Κχ1 = (m1 + m2 )g (1)
Θ.Ι.(2) Η θέση αυτή είναι η θέση ισορροπίας της κίνησης που εκτελεί το σώµα m1 όταν πλέον έχει αποχωριστεί από το σώµα m2. ΣF = 0 ή F΄ελ = m1g ή Kχ2 = m1g (2) Από τη σχέση (1) ένα έχουµε χ1 =
(m1 + m 2 )g Κ
Από τη σχέση (2) έχουµε
χ2 =
m 1g Κ
Το πλάτος της ταλάντωσης που θα εκτελέσει η µάζα m1 όπως βλέπουµε από το σχήµα είναι
A = χ1 − χ2 ή A = 1 1
(m1 + m2 )g m1g mg − A= 2 1 Κ Κ ή Κ m1g Κ
Οµόιως για το δεύτερο σύστηµα ελατηρίου - µάζας έχουµε A2 = Ο λόγος των ενεργειών των δύο συστηµάτων είναι m2 g 1 KA2 E1 2 1 A1 2 E m2 = = ( ) = ( K )2 ή 1 = 2 m1 g E2 1 KA2 A2 E2 m12 2 2 K
Β2. Σωστό το α. Για να έχουµε διακροτήµατα θα πρέπει οι δύο τιµές της µεταβλητής συχνότητας f1 και f2 να είναι παραπλήσιες της σταθερής συχνότητας f. Για να συµβεί αυτό θα πρέπει για παράδειγµα να ισχύει f > f1 και f < f2 (µπορεί να ισχύει και το αντίστροφο ). Τα διακροτήµατα έχουν την ίδια συχνότητα fδ, οπότε ισχύει
fδ = f − f1
και
fδ = f − f 2
ή
f1 + f 2 2
f − f1 = f − f 2 ή f − f1 = f 2 − f ή 2 f = f1 + f 2 ή f =
Β3. Σωστό το α. Από την αρχή διατήρησης της ορµής έχουµε
Pαρχ . = P . ή τελ
(m1 + m2 )υ = (m2 + m3 )
υ
3
ή
(m1 + m2 )υ = (m2 + 4m1 )
υ
3
ή
2m2 m1 m = ή 1 =2 3 3 m2
ΘΕΜΑ Γ Γ1. Έχουµε yM = 0, 2ηµ 2π (5t − 10) Η εξίσωση της συµβολής είναι
t r +r y = A′ηµ 2π ( − 1 2 ) Τ 2λ (όπου r1 = Π1Μ = r2 = Π2Μ γιατί το Μ βρίσκεται στη µεσοκάθετο του Π1Π2)
Η συχνότητα των κυµάτων όπως προκύπτει από την εξίσωση που µας δίνεται f = 5Hz, οπότε το µήκος κύµατος θα είναι
λ=
υ
f
ή λ=
2m / s ή λ = 0, 4m 5Hz
Επίσης από την εξίσωση που µας δίνεται έχουµε
r1 + r2 2r = 10 ή 1 = 10 ή r1 = 10λ = 10(0, 4m) ή r1 = 4m 2λ 2λ
Γ2. Η φάση το σηµείου Μ είναι
ϕ M = 2π (5t − 10)rad
Για το σηµείο Ο έχουµε r1΄ = r2΄ = ΟΠ1 = ΟΠ2 = 0,5m Η φάση το σηµείου Ο είναι r′+ r′ 2r ′ 5 ϕΟ = 2π (5t − 1 2 ) ή ϕΟ = 2π (5t − 1 ) ή ϕΟ = 2π (5t − )rad 2λ 2λ 4 Οπότε σε κάθε χρονική στιγµή η διαφορά φάσης θα είναι
5 ∆ϕ = ϕΟ − ϕ M = [2π (5t − ) − 2π (5t − 10)]rad 4 ∆ϕ = 35π 2
ή
Γ3. Έστω ένα σηµείο Α το οποίο είναι σηµείο µέγιστης συµβολής. Τότε ισχύει
x Π1 d Α
d-x Π2
r1 − r2 = N λ ή x − d + x = N λ
2x − d = N λ ή x =
οπότε έχουµε
Nλ d ή x = 0, 2 N + 0,5 + 2 2
Για Ν = 0 έχουµε x1 = 0,5m , για Ν = +1 έχουµε x2 = 0, 7m ,
για Ν = -1 έχουµε x3 = 0,3m , για Ν = +2 έχουµε x4 = 0,9m , για Ν = -2 έχουµε x5 = 0,1m , Άρα έχουµε συνολικά 5 σηµεία ενισχυτικής συµβολής ( Ν=0,-1,+1,-2,+2) Γ4. Τα κύµατα φτάνουν στο σηµείο Μ µετά από χρονικό διάστηµα 2s, άρα για το χρονικό διάστηµα 0 < t < 2s, το σηµείο Μ θα είναι ακίνητο. Η περίοδος των κυµάτων 1 είναι T = = 0, 2s άρα κατά το χρονικό διάστηµα 2s < t < 2,5s το σηµείο Μ θα f εκτελέσει 2,5 ταλαντώσεις. Η εξίσωση ταλάντωσης του σηµείου Μ είναι yM = 0, 2ηµ 2π (5t − 10) και η γραφική της παράσταση για το χρονικό διάστηµα 0 < t < 2,5s είναι yΜ (m) +0,2 t(s) 0,0 2 2,5
-0,2
ΘΕΜΑ ∆ ∆1 . Εάν θεωρήσουµε ότι οι µάζες που είναι συνδεδεµένες µε την τροχαλία ισορροπούν, έχουµε: ΣF1 = 0 ή T1 = m1 g ή
T2 = (2kg )(10m / s 2 ) = 20 N και ΣF2 = 0 ή T2 = (m2 + m3 ) g ή m T2 = (1kg + 1kg )(10 2 ) = 20 N s
Τ1 = Τ1΄ Τ2 = Τ2΄ Τ = Τ΄ Τ1΄ Τ1 m1 m1g Mg
Α mΑ m Αg
d
Γ
d O
mΓ
d
Β Τ΄ T
Μ
mΓ g
R
O΄ Τ2΄ Τ2 m2
m3 ( m2 +m3)g
Οπότε για την τροχαλία έχουµε: Στ = T2 R − T1 R = 20 R − 20 R = 0 Άρα βλέπουµε ότι η τροχαλία δεν περιστρέφεται (ισορροπεί ). Εάν θεωρήσουµε ότι ισορροπεί και µεταφορικά, έχουµε
ΣFτροχ . = 0 ή T − T1 − T2 − Mg = 0 ή
T = 20 N + 20 N + (4kg )(10m / s 2 ) = 80 N Η συνισταµένη των ροπών στη ράβδο είναι Στ = mA g (2d ) + mB gd − Td ή Στ = (1kg )(10m / s 2 )(2m) + (6kg )(10m / s 2 )(1m) − (80 N )(1m) ή Στ = 0 Άρα βλέπουµε ότι όλο το σύστηµα ισορροπεί. ∆2. Από το θεµελιώδη νόµο της στροφικής κίνησης έχουµε:
Στ = Iaγων . ή mA g (2d )συν 60ο + mΓ gdσυν 60ο = [mA (2d ) 2 + mΓ d 2 ]aγων .
ή aγων . = 4rad / s 2
d O d
Γ
Β
d
Α mΓg mAg 30ο
∆3. Η ροπή αδράνειας του συστήµατος πριν και µετά την κρούση είναι:
I1 = mA (2d ) 2 + mΓ d 2 = 10kgm 2 I 2 = m A (2d )2 + mΓ d 2 + m4 (2d )2 = 30kgm 2
Την γωνιακή ταχύτητα του συστήµατος της ράβδου πριν την κρούση την βρίσκουµε εφαρµόζοντας την αρχή διατήρησης της µηχανικής ενέργειας, οπότε
Α mA
Γ mΓ
Ο
Β
Eαρχ . = Eτελ . ή U αρχ . + Kαρχ . = Uτελ . + Kτελ .
m4
ή U αρχ . = Uτελ . + Kτελ . ή
1 (m A + mΓ ) g (2d ) = mΓ gd + I1ω12 ή ω1 = 4rad / s 2
Από την αρχή διατήρησης της στροφορµής έχουµε
Lαρχ . = Lτελ . ή I1ω1 = I 2ω2 ή ω2 = I1ω1 4 ή ω2 = rad / s I2 3
Οπότε η γραµµική ταχύτητα του σηµείου Α είναι
υ Α = ω2 (2d ) ή υ Α = m / s
∆4. Εφαρµόζοντας τον δεύτερο νόµο του Νεύτωνα για το σώµα m1 έχουµε ΣF1 = m1a ή m1 g − T1 = m1a (1) Εφαρµόζοντας τον δεύτερο νόµο του Νεύτωνα για το σώµα m2 έχουµε ΣF2 = m2 a ή
m1g m2g
8 3
Α m
d
Γ
d O
mΓ
d
Β Τ΄ T
Μ
mg
mΓ g
R
Τ1 = Τ1΄ Τ2 = Τ2΄ Τ = Τ΄
O΄ Τ1΄ Τ1 α m1 Mg Τ2΄ Τ2 m2 α
T2 − m2 g = m2 a (2)
Εφαρµόζοντας τον θεµελιώδη νόµο της στροφικής κίνησης για την τροχαλία έχουµε
Στ = Iaγων . ή (T1 − T2 ) R =
1 a Ma MR 2 ή T1 − T2 = (3) 2 R 2
Προσθέτοντας την (1) µε την (2) και αντικαθιστώντας στο άθροισµα την (3) έχουµε
a= (m1 − m2 ) g M m1 + m2 + 2
ή a = 2m / s 2
Οι τάσεις του νήµατος που ασκούνται στην τροχαλία είναι T1 = m1 g − m1a = 16 N και T2 = m2 a + m2 g = 12 N Η τροχαλία µεταφορικά ισορροπεί, οπότε
ΣF = 0 ή T = Mg + T1 + T2 = 68 N ή
Από την ισορροπία της ράβδου έχουµε
Στ = 0 ή mg (2d ) + mΓ gd − Td = 0 ή m = 0, 4kg
