ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ: εκφέρονται με οριστική (απλή ή δυνητική*) ή με δυνητική ευκτική**.

*Δυνητική οριστική είναι η οριστική ιστορικού χρόνου + ἂν (δηλώνεται κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή το μη πραγματικό). **Δυνητική ευκτική είναι η ευκτική κάθε χρόνου (εκτός του μέλλοντα) + ἂν (δηλώνεται το δυνατό στο παρόν – μέλλον).

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ: εκφέρονται με υποτακτική, προστακτική ή με ευχετική οριστική ή ευχετική ευκτική. 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: διακρίνονται σε κρίσεως και επιθυμίας, επίσης σε ολικής και μερικής άγνοιας. Το δεύτερο ζεύγος κατηγοριών τους προσδιορίζεται από την πιθανή απάντηση στην ερώτηση που διατυπώνουν (ναι ή όχι για τις ολικής άγνοιας, οτιδήποτε άλλο για τις μερικής άγνοιας). Εκφέρονται όπως και οι προτάσεις κρίσεως ή με υποτακτική (απορηματική), εάν πρόκειται για ερωτηματική πρόταση επιθυμίας.
(Επίσης, μπορεί να είναι απλές ή διμελείς. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνουν δύο (2) ερωτήσεις. Τότε προτάσσεται συνήθως η ερωτηματική αντωνυμία πότερον ή πότερα, ενώ στο δεύτερο μέρος ο διαχωριστικός σύνδεσμος ἤ).

4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ: συνήθως σ’ αυτές παραλείπεται το ρήμα. Εκφέρονται όπως οι προτάσεις κρίσεως. Β. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΙΟΝ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΕΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση. Γ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΛΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν μόνο τους κύριους όρους, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
(Το κατηγόρημα διακρίνεται σε δύο είδη: α) μονολεκτικό – περιλαμβάνει μόνο ρηματικό τύπο, β) περιφραστικό – περιλαμβάνει συνδετικό ρήμα + κατηγορούμενο).

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν περισσότερους από έναν κύριους όρους.
(Προσοχή: φυσικά, ποτέ περισσότερα ρήματα του ενός).

3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι κύριοι όροι, που όμως εννοούνται εύκολα. 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΕΣ – ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις στις οποίες υπάρχουν εκτός των κύριων όρων και δευτερεύοντες όροι, δηλαδή προσδιορισμοί).
(Προσοχή: στους δευτερεύοντες όρους μιας πρότασης περιλαμβάνεται και το αντικείμενο).

1 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Δ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ – ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. 2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. Εξαρτώνται πάντα από μία κύρια ή κάποια άλλη δευτερεύουσα. Πάντως, σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο έχουμε τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.
ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (10): Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ὅτι, ὡς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ὡς και αντικειμενική με το ὅτι). Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή, ὅτε, ὁπότε. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους ἵνα, ὅπως, ὡς. Εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους µή, µὴ οὐ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (ενδοτικές): εισάγονται με τους παραχωρητικούς συνδέσμους εἰ καί, ἐὰν καί, ἂν καί, καὶ εἰ, καὶ ἄν, κἄν, οὐδ’ εἰ, οὐδ’ ἐάν, µηδ’ ἐάν. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, πρίν, ὅταν, ὁπόταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος πρὶν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ὥστε, ὡς, ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧ τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο συμπερασματικός σύνδεσμος ὥστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα εἰ, εἰ – ἤ, εἴτε – εἴτε, με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα, καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, απορηματική υποτακτική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική, όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με υποτακτική, ευχετική ευκτική και προστακτική, όταν εκφράζουν επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό – επίθετο. Επομένως, είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου – ημιπεριόδου ΔΕΝ εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, αλλά κύρια. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία.

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΣΥΝΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Α. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική. Το ρήμα συμφωνεί σε μία πρόταση με το υποκείμενό του, στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση: η περίπτωση της αττικής σύνταξης. Το υποκείμενο του ρήματος είναι όνομα ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού και το ρήμα βρίσκεται στο γ΄ ενικό πρόσωπο (π.χ. τὰ παιδία παίζει).

‐

2 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

‐

Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό αριθμό, αν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται στο ίδιο πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο αντίστοιχο πρόσωπο στον πληθυντικό. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται σε διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο στον πληθυντικό αριθμό (κατά σειρά προτεραιότητας τα πρόσωπα είναι: πρώτο πρόσωπο, δεύτερο πρόσωπο, τρίτο πρόσωπο). Εξαιρέσεις: α) κάποιες φορές, αν και τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, το ρήμα μπαίνει στον ενικό και στο πρόσωπο του υποκειμένου που είναι πλησιέστερο ή σπουδαιότερο. β) Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό, ακόμη κι αν το υποκείμενο είναι ένα. Αυτό συμβαίνει όταν το υποκείμενο είναι όνομα περιληπτικό. Η σύνταξη αυτή ονομάζεται κατά το νοούμενο ή κατά σύνεση (π.χ. τὸ πλῆθος ἐπεβοήθησαν, Λέσβος ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπέστησαν).
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: α) Το υποκείμενο μιας μετοχής συμφωνεί μαζί της σε γένος, αριθμό και πτώση. β) Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται σε πτώση ονομαστική σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας (οπότε είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο) και σε πτώση αιτιατική σε περίπτωση ετεροπροσωπίας (οπότε είναι διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο).

‐ ‐

Β. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το κατηγορούμενο είναι πάντα ομοιόπτωτος προσδιορισμός σε σχέση με τη λέξη στην οποία αναφέρεται. Αν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί με το υποκείμενο υποχρεωτικά μόνο στην πτώση και τυχαία στο γένος και στον αριθμό. Αν το υποκείμενο δεν είναι κάτι ορισμένο, αλλά μια γενική έννοια (σε όλο της το είδος), τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει σε ουδέτερο γένος ενικού αριθμού, ανεξάρτητα από το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου. Αυτό το κατηγορούμενο συνοδεύεται κάποιες φορές από τις λέξεις πρᾶγµα ή χρῆµα ή κτῆµα. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει κανονικά στον πληθυντικό αριθμό. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των υποκειμένων, εφόσον αυτό είναι κοινό και τα υποκείμενα έμψυχα. Φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, το κατηγορούμενο τίθεται στην προηγούμενη περίπτωση στον πληθυντικό αριθμό. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο επικρατέστερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι έμψυχα, αλλά διαφορετικού γένους και φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, τίθεται στον πληθυντικό αριθμό (επικρατέστερο γένος κατά σειρά είναι: το αρσενικό, το θηλυκό, το ουδέτερο). Το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι άψυχα οποιουδήποτε γένους. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των εμψύχων, αν τα υποκείμενα είναι άλλα έμψυχα και άλλα άψυχα.

‐

‐

‐

‐

‐

‐

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΕΙΔΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
1. ΑΠΛΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. 2. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα, αλλά συχνά από ρήμα κινήσεως. Το επιρρηματικό κατηγορούμενο δηλώνει χρόνο, τρόπο, τόπο, σκοπό και τάξη (σειρά). Οι παρακάτω λέξεις είναι συνήθως επιρρηματικά κατηγορούμενα με τις προηγούμενες σημασίες: πολύς, µέγας, ἄφθονος, ἑκών, ἑκούσιος, ἑθελοντής, ἑθελούσιος, ἄκων, ἀκούσιος, ἄσµενος, ἥσυχος, ὑπόσπονδος, πρῶτος, τριταῖος, τελευταῖος, σκοταῖος, πελάγιος, ἀπότοµος, ἐνάντιος, ἀντίος, βοηθός, σύµβουλος.

3 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ. ἐκβαίνω κ. κατὰ + αιτιατική.gr . ιδιότητα.α. ἀκούω κ. Οι προσωπικές αντωνυμίες προσδιορίζονται κατά κανόνα από παραθέσεις. Τα κλητικά παθητικά: καλοῦµαι. 2. όταν δηλώνει έκταση ή χωρισμό).α. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ 1. 3. Η γενική κατηγορηματική αναφέρεται στο υποκείμενο του συνδετικού ρήματος και δηλώνει: κτήση. περί. 2. διαίρεση. χειροτονοῦµαι. 4. κρίνοµαι.gr/ sapiens@otenet. τυγχάνω. φαίνοµαι. του κατηγορουμένου. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: Το υποκείμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. __________________________________________________ 2. ἀποβαίνω. ἔφυν. δοκῶ. Συνοδεύεται από συνδετικό ρήμα. Τα εκλογής ή προχειριστικά παθητικά: αἱροῦµαι. όταν δηλώνει μερισμό. Όταν ένας προσδιορισμός. εκλογής και δοξαστικά δέχονται κατηγορούμενο του αντικειμένου. ἀποδεικνύοµαι κ.α. πρός. Η γενική που εξαρτάται από επίθετα είναι γενική αντικειμενική. Η γενική του περιεχομένου εξαρτάται μόνο από ουσιαστικά. ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΡΓΑΝΩΘΕΙ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση.α. Προσοχή: τα ενεργητικά κλητικά. 3. Ισοδυναμεί με συμπερασματική πρόταση και μεταφράζεται με το ώστε + μτφρ. ύλη και αξία. Το κατηγορούμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στην ακόλουθη περίπτωση: με τις προθέσεις ἀµφί.α. (Και το αντικείμενο μπορεί να δηλωθεί με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. 4 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. περί. __________________________________________________ 1. γ) με την πρόθεση ἐπὶ + αιτιατική. εἰς. εἰς. αλλά κυρίως από ρήμα αύξησης – εξέλιξης. Τα δοξαστικά παθητικά: νοµίζοµαι. αντί να συμφωνεί συντακτικά με τον όρο στον οποίο αναφέρεται λογικά. ὑπέρ. β) με την πρόθεση κατὰ + αιτιατική. συμφωνεί με κάποιον άλλο όρο. 4. τότε το φαινόμενο λέγεται σχήμα υπαλλαγής. όταν δηλώνει τοπική έκταση. ΑΦΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ.3. Ν Υ Σ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 1. διατελῶ. 5. ὀνοµάζοµαι. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. Το ρήμα γίγνοµαι και τα συνώνυμά του: καθίσταµαι. περί.gr και sapiens@sch. ἡγοῦµαι κ. όταν δηλώνει αριθμό ή ποσό κατά προσέγγιση. προσαγορεύοµαι. ‐ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ) ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΜΕ ΤΥΧΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΑΥΞΟΝΤΑ ΑΡΙΘΜΟ. β) με τις προθέσεις ἐπί. Το ρήμα εἰµὶ και τα συνώνυμά του: ὑπάρχω.philology‐online. ὡς + αιτιατική. πρὸς + αιτιατική. ‐ Πρόκειται για ένα κατηγορούμενο (πάντα ουσιαστικό) σε πτώση γενική. ὑπὲρ + αιτιατική. πέφυκα κ. λαγχάνω.

6. Όταν έχουμε δευτερεύουσα απαρεμφατική πρόταση. Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε σχήμα κατά ζεύγμα (το ρήμα που εννοούμε ονομάζεται ρήμα κατά ζεύγμα στο ήδη υπάρχον ρήμα). Όταν το υποκείμενο μιας δευτερεύουσας πρότασης το βρίσκουμε και ως αντικείμενο της κύριας. ἐπειδὴ είναι δευτερεύουσες χρονικές ή αιτιολογικές. 8. Ανάλυση συμφυρμού: ὅτι ἀληθὲς ἐστὶ τοῦτο. Τα ρήματα δοκεῖ και φαίνεται ως απρόσωπα δέχονται δοτική προσωπική. Συμφυρμός ή βραχυλογία: ὅτι ἀληθὲς τοῦτο λέγω δύο προτάσεις ενώθηκαν σε μία. 10. Δίπλα στα εις –τέος και –τὸς ρηματικά επίθετα μπορεί να υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου ή του ενεργούντος προσώπου. όταν το ρήμα τους είναι ιστορικού χρόνου. Παράδειγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Μια πλάγια πτώση. 13. αλλά όταν προσδιορίζει ρηματικό τύπο και δεν είναι αντικείμενό του.gr και sapiens@sch.gr . Με το γὰρ (και κάποιες φορές με το ὡς) εισάγονται κύριες αιτιολογικές προτάσεις. Πιθανώς αποδεκτή σύνταξη είναι: λέγω – ρήμα. Όταν από ένα ρήμα εξαρτώνται δύο ή περισσότερα αντικείμενα. Τα αμετάβατα ρήματα μπορούν να δεχθούν σύστοιχο αντικείμενο. Το φαινόμενο ονομάζεται έλξη του αριθμού του ρήματος από το κατηγορούμενο. Στα αρχαία ελληνικά. μεταφράζουμε το ρήμα ως απρόσωπο. το ρήμα ενδέχεται να συμφωνεί με το κατηγορούμενο ως προς τον αριθμό. 7. ἔστιν ὅστις = κάποιος. Σ’ αυτήν την περίπτωση το υπάρχον απαρέμφατο είναι αντικείμενο του προσωπικού ρήματος και όχι υποκείμενο. είναι επιρρηματικός προσδιορισμός απλής πλάγιας πτώσης. Οὐκ ἔστιν ὅστις = κανείς. κι όχι με το υποκείμενο. ο συγγραφέας συχνά χρησιμοποιεί ρήμα προσωπικό εκεί που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει απρόσωπο. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 5 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. τότε έχουμε σχήμα κατά πρόληψη. το υποκείμενο της δευτερεύουσας προλαβαίνει και το καθιστά αντικείμενο η κύρια πρόταση. 16. Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό και βρίσκεται κοντά στο ρήμα. 9. 17.gr/ sapiens@otenet. Με ρήμα κατά ζεύγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων.philology‐online. ὁ ἐγὼ λέγω (η αναφορική πρόταση είναι επεξήγηση στο τοῦτο). Όταν μια αναφορική αντωνυμία εισάγει πλάγια ερωτηματική πρόταση. ἀντηχεῖ παιάνων καὶ στεναγµάτων. ἐγὼ – υποκείμενο. οὐκ ἔστιν ὅστις οὐκ = ο καθένας. αλλά δεν στέκονται όλα ως λογικά αντικείμενα του ρήματος. 18. παιάνων καὶ στεναγµάτων. Στις απαρεμφατικές προτάσεις ισχύει η αντίστοιχη ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία ανάλογα με το ρήμα της πρότασης από την οποία εξαρτάται η απαρεμφατική. τοῦτο – σύστοιχο αντικείμενο. τότε μεταφράζουμε την αντωνυμία ως ερωτηματική.5. ἀληθὲς – κατηγορούμενο του αντικειμένου. 11. 15. Αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση στο υποκείμενο του ρήματος. είναι ετερόπτωτος προσδιορισμός. τότε εννοούμε και ένα άλλο ρήμα για τα αντικείμενα αυτά. Οι προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους ἐπεί. 19. 20. Δηλαδή. Οποιοδήποτε παθητικό ρήμα στο γ΄ ενικό πρόσωπο μπορεί να είναι απρόσωπο. 14. τότε αυτή η πρόταση είναι αναφορικοσυμπερασματική. 12. Ως προσωπικά δέχονται δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου ή της αναφοράς. όταν προσδιορίζει ουσιαστικό ή επίθετο σε διαφορετική πτώση απ’ αυτό. Στην απόδοση όμως στα νέα ελληνικά. που εισάγεται με αναφορική αντωνυμία. Χρονικές είναι συνήθως. Το ίδιο συμβαίνει συχνά και δίπλα σε ρηματικούς τύπους παθητικού παρακειμένου και υπερσυντελίκου.

Ἔχοµαι + δοτική = βρίσκομαι σε + μετάφραση δοτικής. Είναι δυνατόν το ρήμα να είναι και προσωπικό. 34. 23. Από το ρήμα τυγχάνω εξαρτάται κατηγορηματική μετοχή. 25. αλλά προέρχεται από την ίδια την ενέργεια του υποκειμένου. Με ρήμα σε δυνητική ευκτική έχουμε συνήθως μετοχές υποθετικές. παραλείποντας στη μετάφραση τα ρήματα και αποδίδοντας τη μετοχή με ρήμα. 24. οι οποίες δέχονται άρνηση µή. 31.χ.philology‐online. όταν η πρόταση απ’ την οποία εξαρτάται είναι καταφατική. 27. 22.gr/ sapiens@otenet. Γενική διαιρετική έχουμε και με επιρρήματα χρονικά. Η πρόθεση πλὴν συντάσσεται κανονικά με γενική. Ἡγοῦµαι + απαρέμφατο = νομίζω ότι. 33.gr και sapiens@sch. και το άρθρο αυτό συνάπτεται με μία μετοχή ή ένα απαρέμφατο. μόνο όταν η μετοχή είναι αιτιολογική και συνοδεύεται από το ὡς ή το ὥσπερ. 28. 35. Μπορεί όμως να συντάσσεται και με μια πτώση που προηγήθηκε στην πρόταση. τιµωροῦµαι = τιμωρώ. Τα ρηματικά επίθετα σε –τός. τοπικά και ποσοτικά. 36. Τα κελευστικά ρήματα συντάσσονται με αιτιατική και απαρέμφατο.χ. 30. Από τοπικά επιρρήματα όμως σε –θεν έχουμε γενική της αφετηρίας. Ἔχω + τελικό απαρέμφατο = μπορώ να + μετάφραση του απαρεμφάτου. 26. Διάκριση αντικειμένου: α) εξωτερικό–υπάρχει εξ’ αρχής. στην οποία ανήκει (πλὴν + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός της εξαίρεσης). γ) εσωτερικό σύστοιχο– προέρχεται από την ίδια ρίζα με τον ρηματικό τύπο στον οποίο αναφέρεται. τότε δεν έχουμε επιθετικό προσδιορισμό. τιµωρῶ = βοηθώ. Με το πρὶν εισάγεται απαρεμφατική χρονική πρόταση. Γενική παραθετική έχουμε μετά από ένα επίθετο που ισοδυναμεί με γενική πτώση ή μετά από κτητική αντωνυμία. Όταν έχουμε εμπρόθετο προσδιορισμό ή επίρρημα ή γενική με άρθρο μπροστά τους. –τή.gr . Ἐπιστέλλω = παραγγέλλω. Μεταφράζουμε κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από τα συνδετικά ρήματα εἰµὶ και γίγνοµαι. Η επεξήγηση επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). 32.21. που εισάγεται με τον ίδιο χρονικό σύνδεσμο. Στη μετάφραση όμως αποδίδουμε τη μετοχή ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Αν είναι αρνητική. τότε έχουμε ρηματική χρονική πρόταση. ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. ἡγοῦµαι + γενική = είμαι αρχηγός. β) εσωτερικό ή του αποτελέσματος–δηλαδή το αντικείμενο δεν υπάρχει εξ’ αρχής. –τὸν σημαίνουν: α) μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Η αιτιατική απόλυτη μετοχή είναι συνήθως μετοχή απροσώπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης. 29. Ο ιστορικός ενεστώτας έχει σημασία αορίστου ή παρατατικού. Η μετοχή αυτή αναφέρεται πάντα στο υποκείμενο του ρήματος. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και β) άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. δηλαδή πριν ενεργήσει το υποκείμενο του ρήματος. Η παράθεση δίνει ένα επιπλέον γνώρισμα σ’ αυτόν.

Από το ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή το ουδέτερο επιθέτου εξαρτάται γενική διαιρετική. Εὖ πράττω = ευτυχώ. Αν μετά από δοξαστικό ή λεκτικό ρήμα έχουμε ως αντικείμενο απαρέμφατο απροσώπου ρήματος. περιποιούμαι. στη μετάφραση τα τρέπουμε σε ονομαστική. το αναφορικό έλκεται από μια δεικτική αντωνυμία. 42. Παραιτοῦµαι = παρακαλώ.χ. που είναι σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. Ἐκποδὼν = βγαίνω από τη μέση. 41. κακῶς ποιῶ = βλάπτω. 39. Όλα τα υποκείμενα των απαρεμφάτων. η οποία παραλείπεται. 50. Στις δευτερεύουσες τελικές προτάσεις που εισάγονται με το ὡς. Εὖ λέγω = επαινώ. 48. ∆ίκην δίδωµι τινὶ = τιμωρούμαι. . 38. 47. Εὖ ποιῶ τινὰ = ευεργετώ. Ως προς τη λειτουργία τους όμως μέσα στην πρόταση είναι όμοιοι (π. 7 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 40. είναι αντικείμενα του ρήματος). Στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία. γενική και απαρέμφατο). τότε σημαίνει αινιγματικός – η – ο (δηλαδή: αινιγματικά λόγια). Το επίθετο ποικίλος – η – ον. όταν δηλώνεται ότι ο σκοπός θα πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. Η γενική του χρόνου δηλώνει χρονική διάρκεια. Το νῦν δὲ το βρίσκουμε συνήθως μετά από υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. Σ’ αυτήν την περίπτωση δεν χρειάζεται το δυνητικό ἄν. ∆ίκην λαµβάνω παρὰ τινὸς = τιμωρώ. Θεραπεύω + αιτιατική: (τὴν γῆν = καλλιεργώ). ἐµποδὼν = γίνομαι εμπόδιο. Μας επαναφέρει στον πραγματικό χρόνο. αποδίδοντας το απαρέμφατο με ρήμα. 44. Τα δυνητικά απαρέμφατα είναι αναγκαστικά ειδικά. Παράλλαξη έχουμε όταν δύο όροι συνδέοονται παρατακτικά και είναι ως προς τη μορφή τους διαφορετικοί (π. 43. Εὖ ποιῶ = ευεργετώ. 51. γηροκομώ). Συχνά αντί γενικής διαιρετικής χρησιμοποιείται επιμεριστική παράθεση. τότε το υποκείμενο αυτού του απαρεμφάτου θα είναι πάλι ένα απαρέμφατο και θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη μεταξύ δύο απαρεμφάτων. Χάριν ἀποδίδωµι = εκφράζω ευγνωμοσύνη. είναι δυνατόν στην απόδοση να έχουμε παρατατικό απροσώπου ρήματος.philology‐online. 54. όταν αναφέρεται σε λόγια (δηλαδή: ποικίλα λόγια). Οι κύριες παρενθετικές προτάσεις δεν συνδέονται παρατακτικά με άλλες κύριες. Νὴ ∆ία: ομωτική έκφραση ή προσφώνηση. (τὸν ἄνθρωπον = υπηρετώ. Η δοτική του χρόνου δηλώνει χρονικό σημείο. Ἐνθυµοῦµαι = έχω στο μυαλό μου. Εὖ ἀκούω = επαινούμαι. 53. Λέμε λοιπόν ότι έχουμε αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. 46. Όταν έχουμε έλξη του αναφορικού. Η αιτιατική του χρόνου δηλώνει χρονική έκταση.gr/ sapiens@otenet. 45.gr και sapiens@sch. Σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα και το δεύτερο απαρέμφατο. έχω υπόψη μου. 49. Κακῶς πράττω = δυστυχώ. (τὸν θεὸν = λατρεύω). λόγω εξάρτησής του από απρόσωπο ρήμα ή έκφραση. δηλαδή στην αλήθεια. ὅπως είναι δυνατόν να υπάρχει το αοριστολογικό ἄν. Στον υποθετικό λόγο του μη πραγματικού.χ. σχεδόν πάντοτε.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Εὖ πάσχω = ευεργετούμαι.37. ως ευκόλως εννοούμενη. 52.

Μεταφράζουμε λοιπόν το γνωμικό αόριστο με το «συνήθως + χρόνο ενεστώτα». αν στην πρόταση που ανήκουν υπάρχει άλλο ρήμα (π. ἥκω + τροπικό επίρρημα. Οι μετοχές απροσώπων ρημάτων απαντούν συνήθως σε ουδέτερο γένος.» είναι τροπική. 65. 70. ἴθι και ἄγε των ρημάτων φέρω.Το καὶ εἰ χρησιμοποιείται όταν η απόδοση είναι καταφατική. όταν τονίζεται ο τρόπος που θα γίνει η πράξη. 63. τότε: α) είναι πλάγια ερωτηματική. 59. Ἐφίεµαι = επιθυμώ. Πόνος = κόπος. Οι δευτερεύουσες συμπερασματικές απαρεμφατικές προτάσεις. αντί να μπει στην κανονική πτώση της συντακτικής του θέσης μέσα στην πρόταση.gr/ sapiens@otenet. αν ακολουθεί πρόταση με το ὅπως + οριστική μέλλοντα ή με το ὅπως + υποτακτική. έλκεται από την αναφορική αντωνυμία και μπαίνει στην ίδια πτώση μ’ αυτήν. Καθορῶ = διακρίνω. 72. µε τα οἷος και ὅσος). 66. Αντίστροφη έλξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο προσδιοριζόμενος από μια αναφορική πρόταση όρος. 61. Το ἐπεὶ μετά από ισχυρή στίξη ισοδυναμεί με το γάρ. οι οποίες εισάγονται με το ὥστε. λογίζονται συχνά ως παρακελευσματικά μόρια και όχι ως ρήματα. Όταν έχουμε απαρεμφατική πρόταση που εισάγεται με αναφορικό. οι οποίες εισάγονται με τα καὶ εἰ.χ. κεῖµαι. εἶµι και ἄγω αντίστοιχα. δυνητική ευκτική και χρόνο μέλλοντα.philology‐online. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων είναι συχνά αιτιολογικές. πυνθάνοµαι (δίπτωτο ρήμα) + αιτιατική και γενική πτώση. 57. τότε αυτή είναι αναφορικοσυμπερασματική (σ. 56. Ἀκούω + γενική πτώση (δηλώνεται άμεση αντίληψη).55. Οι προτάσεις που είναι ολόκληρες β΄ όρος σύγκρισης λέγονται κύριες παραβολικές.gr . Μια μετοχή αορίστου που συνοδεύεται από άρνηση και μεταφράζεται με το «χωρίς να..θ. υποφέρω. ὑπολαµβάνω = θεωρώ. έχουμε συνήθως γενική της αναφοράς. Υποθετική μετοχή έχουμε συνήθως με δυνητικό απαρέμφατο. 71.gr και sapiens@sch. Με τα ρήματα ἔχω. 60.. 68. όταν οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τα εἰ καί. 58. όταν τονίζεται το περιεχόμενο της πράξης. τιμωρία. 62. 69. β) είναι τελική. ἂν καὶ κ. Οι προστακτικές φέρε. η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το μη πραγματικό. Μετά από ρήματα επιμέλειας – αμέλειας. Το φεῦ ονομάζεται σχετλιαστικό επιφώνημα. εκφράζουν υποκειμενικό συμπέρασμα που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. ἐπεὶ φέρ’ εἰπέ).τ. Φιλότιµος = αυτός που αγαπά τις τιμές. ἀκούω + αιτιατική πτώση (δηλώνεται έμμεση αντίληψη).ν. καὶ ἂν (κἄν). Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 8 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Στο οὐδ’ εἰ η άρνηση αντανακλά στην απόδοση. Προλαβὼν ἐπιµέλοµαι = φροντίζω από την αρχή. Στις εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις. Εἶδος = μορφή. Ζηµία = πρόστιμο. Ο γνωμικός αόριστος ισοδυναμεί με ενεστώτα. Ἄλγος = πόνος. Προς κάτι το πραγματικό γίνεται η παραχώρηση. δυνητική οριστική. Ἀναντλέω-ῶ = υπομένω. ενώ το οὐδ’ εἰ όταν η απόδοση είναι αρνητική. οὐδ’ εἰ.λ. διὰ + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου. 64. 67.

74.χ. Οι αναφορικοαιτιολογικές προτάσεις μεταφράζονται με έναν αιτιολογικό σύνδεσμο στην αρχή τους (π. γίνεται αυτό που ορίζει το ρήμα. πρόσθεν ἤ. Παρὰ + γενική και ενεργητικό ρήµα = εμπρόθετος της προέλευσης. 81. Έχουμε δίπλα του μια γενική ή μια αιτιατική της αναφοράς. γιατί.philology‐online. ως υποκείμενο του ρήματος ἔχω). Περὶ ἐλάττονος ποιοῦµαι = θεωρώ κάτι κατώτερο. χωρίς να εννοείται κάποια αιτιατική ως αντικείμενο. επειδή κ. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι μια γενική πτώση αναφορικής ή δεικτικής αντωνυμίας. ὕστερον ἤ.73.χ. αλλά εξαιτίας κάποιων γεγονότων που έχουν προηγηθεί και δηλώνονται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό ἕνεκα + γενική. Το μοναδικό ρήμα που δέχεται τελικό απαρέμφατο σε χρόνο μέλλοντα είναι το µέλλω. Παρὰ + δοτική = εμπρόθετος του ενώπιον (τόπου μεταφορικά). Η γενική αυτή είναι γενική διαιρετική. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι αριθμητικό. Με επίθετα ισότητας – ομοιότητας. Το ὡς χρησιμοποιείται συχνά και ως πρόθεση. όταν δηλαδή προηγείται νοηματικά το ρήμα. 84.gr/ sapiens@otenet. 78. γι’ αυτό το αντικείμενο μπαίνει σε γενική διαιρετική. η οποία συνοδεύεται από το ἤ. 80. μπορούμε να βρούμε στη θέση της αιτιατικής μια γενική πτώση. Κακῶς πάσχω = παθαίνω κακό. 77. μπορεί να εκφέρεται ομοιόπτωτα με τον πρώτο όρο με ή χωρίς το ἤ. Η απαγόρευση στα αρχαία ελληνικά εκφέρεται με τους εξής τρόπους: α) µὴ + προστακτική ενεστώτα. Προκινδυνεύω τινὸς = διακινδυνεύω για κάποιον. τότε έχουμε ασύμμετρη σύγκριση. όταν το νόημα που εκφράζει ο εμπρόθετος προσδιορισμός προηγείται από το νόημα που εκφράζει το ρήμα της πρότασης. 83. ὁµοίαν τὴν γνώµην ἔχω καὶ σύ – σε θέση δοτικής αντικειμενικής στο ὁµοίαν. Κακῶς ἀκούω = κακολογούμαι. τότε δεν είναι μεταβατικό. Κακῶς λέγω = κακολογώ. με τη μεσολάβηση ενός καί (π. Σε αντίθετη περίπτωση.) και μετατρέποντας το αναφορικό σε δεικτική αντωνυμία. Περὶ µηδενὸς ποιοῦµαι τι = δε θεωρώ κάτι σπουδαίο. είναι δευτερεύουσες χρονικές. 76. Η ονομαστική που προηγήθηκε ήταν το ἐγὼ. Δηλαδή. όταν αναφέρεται σε πρόσωπα. Προτάσεις που εισάγονται με τα πρότερον ἤ.gr . 75. 82. Θα είναι αναγκαστικό αίτιο. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 9 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Όταν το ρήμα ἔχω προσδιορίζεται από τροπικό επίρρημα. Η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σ’ ένα μέρος της έννοιας του αντικειμένου. Το τελικό απαρέμφατο δεν είναι ποτέ χρόνου μέλλοντα. Κοντά σε συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος η δοτική είναι του ποσού ή αλλιώς του μέτρου – διαφοράς.τ.gr και sapiens@sch. 85. 86. Παρὰ + γενική και παθητικό ρήµα = εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου. μπορούμε να έχουμε επεξήγηση στη γενική αυτή.λ. τότε το αίτιο είναι τελικό. έχουμε πτώση όμοια με προηγούμενη. αντί να έχουμε δοτική αντικειμενική. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ισχυρότερος από τον πρώτο. 79. Κακῶς ποιῶ = κακοποιώ. β) µὴ + υποτακτική αορίστου και γ) οὐ + οριστική μέλλοντα. Με ένα ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική. Ο εμπρόθετος προδιορισμός ἕνεκα τινὸς είναι αναγκαστικό αίτιο (δηλώνεται αιτία) ή τελικό αίτιο (δηλώνεται σκοπός).

µέλει. Επίσης. μόνο που σ’ αυτό δεν υπάρχει γενική πτώση ως αντικείμενο. Τα παθητικά μονόπτωτα ρήματα δεν έχουν ποτέ αντικείμενο. που όμως δεν κρύβει το υποκείμενο του απαρεμφάτου (που είναι υποκείμενο απροσώπων ρημάτων). 89. β) ἢ + ομοιόπτωτα και ἢ + ομοιότροπα. όταν είναι έναρθρα. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΟΙΧΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: α) Παῖσον διπλᾶ (αντί για: παῖσον διπλῆν πληγήν). Όταν μία δευτερεύουσα αναφορική πρόταση έχει το ρήμα της σε μέλλοντα. Τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης: α) γενική συγκριτική. µεταµέλει. 93. βουλοµένῳ. Δίπλα σε απρόσωπα ρήματα που ήταν δίπτωτα στην ενεργητική διάθεση. β) όταν συνοδεύεται από μια πλάγια πτώση. δ) Ὀµνύω συµµαχίαν (αντί για: όµνύω ὄρκον συµµαχίας).gr/ sapiens@otenet. θ) ἢ ὥστε. Μπορούν να έχουν σύστοιχο αντικείμενο. 90. ἀχθοµένῳ. η) ἢ + ολόκληρη πρόταση. β) όταν εκφράζει μια γενική έννοια και γ) όταν πρόκειται για το μοναδικό αντικείμενο που μπορεί να πάρει ένα ρήμα. ο οποίος τώρα μπαίνει συνήθως σε ουδέτερο γένος πληθυντικού αριθμού (ή πιο σπάνια ενικού) και παίζει πια αυτός το ρόλο του συστοίχου αντικειμένου. Τα χρονικά επιρρήματα πάλαι. γ) Ἐγράψατο µε ἀσεβείας (αντί για: ἐγράψατο µε γραφὴν ἀσεβείας). µέτεστι όταν δεν υπάρχει κοντά απαρέμφατο. παίρνουν αντικείμενο σε γενική και υπάρχει δίπλα τους μια δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. δοτικές ή αιτιατικές του χρόνου και όχι ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί.gr . Το φαινόμενο της ονομαστικής απολύτου μετοχής είναι μια συντακτική ανακολουθία. Η ονομαστική απόλυτη μετοχή μπαίνει είτε στη θέση γενικής απόλυτης μετοχής είτε αντί για συνημμένη μετοχή και διατηρεί την επιρρηματική της σημασία. Ν Υ Σ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 10 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Τα ρήματα δεῖ. 1. είναι δοτική προσωπική ηθική. ζ) ἢ κατὰ + αιτιατική.87. β) Ὀξὺ βοῶ (σύστοιχο αντικείµενο σε ουδέτερο γένος ενικού αριθµού). 91. Μια δοτική προσωπική κοντά στις μετοχές ἡδοµένῳ. 92. γ) ἀντὶ + γενική.philology‐online. Το αντικείμενο παραλείπεται στις εξής περιπτώσεις: α) όταν εννοείται ευκόλως από τα συμφραζόμενα. ε) παρὰ + αιτιατική. 2. δ) πρὸ + γενική. χαρακτηρίζονται ως γενικές. τότε συνήθως είναι αναφορική – τελική.gr και sapiens@sch. έχουν ως υποκείμενο μια σύστοιχη έννοια. ὡς + απαρέμφατο. πρῶτον. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρήμα παρασκευάζεται. οπότε είτε παραμένει η πλάγια πτώση είτε μπαίνει και αυτή στην πτώση του αντικειμένου και παίζει τώρα το ρόλο του. Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται συνήθως: α) όταν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό. στ) ἢ πρὸς + αιτιατική. τότε αυτή είναι το αντικείμενο του απροσώπου ρήματος. 94. αν υπάρχει μια δοτική. ἐνδεῖ. 88. αὐτίκα.

11. Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω. εὐλογῶ. Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω. ἀποδιδράσκω. κακουργῶ. κακῶς ποιῶ. ποθῶ. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. οἰκῶ. 8.χ. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ. ἀδικῶ. δακρύω. διαµαρτάνω. οσμή. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ. µεταµέλει µοι τινός. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή. µένω. ἀγαπῶ. εὖ ποιῶ. θρηνῶ. ἐπιλαµβάνοµαι. προνοῶ. φεύγω. λανθάνω. ἐφίεµαι. κακοποιῶ.gr/ sapiens@otenet. περιµένω. Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι. πνέω. λήγω. βλάπτω. σιγῶ. ἐξικνοῦµαι. π. αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές.gr και sapiens@sch. οἰµώζω. λαµβάνοµαι. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 11 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. σπανίζω. 5. δέδοικα. ἀκροῶµαι. ἄρχοµαι. Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω. τιµωροῦµαι (=τιµωρώ). φυλάττοµαι. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω. εὖ λέγω. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω. γλίχοµαι. ἐπιορκῶ. ἀµελῶ. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω. ακοή): ἅπτοµαι. 3. κακῶς λέγω. θιγγάνω. κοινωνῶ. γέµω. λοιδορῶ. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω. 6. ἐπιµελοῦµαι. θηρεύω. ἀπορῶ. 2. χρῄζω. πίµπλαµαι. 5. ἀποφεύγω. ὀλιγορῶ. µεταλαµβάνω. ποθῶ. ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω) 13. παύοµαι (=σταµατώ). µεταµέλοµαι. ὠφελῶ. 12. στέροµαι.gr . ἐπιλείπω. θαρρῶ. ἐνεδρεύω. κήδοµαι. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι. δηλώνεται έµµεση αντίληψη). δέοµαι. ἀφειδῶ. µνηµονεύω. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω. σπεύδω. πειρῶµαι. ᾔσθετο βοήν). γεύοµαι. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι. µέλει µοι τινός. µέµνηµαι. ὀρέγοµαι. πενθῶ. 9. δεῖ µοι τινός. καταπλήττοµαι. φιλῶ. κολακεύω. ἔχοµαι. 4. µεστῶ. ακούω (+αιτιατική. σιωπῶ. δράττοµαι. 7. εὐλαβοῦµαι. διώκω. εὐπορῶ. ψαύω. ἀκούω (για άµεση αντίληψη). όσφρηση. ὀσφραίνοµαι. ὀνίναµαι. ἐκπλήττοµαι. ΓΕΝΙΚΗ ή ΔΟΤΙΚΗ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. ὄµνυµι. κληρονοµῶ. γεύση. φοβοῦµαι. ζηλῶ. 3. ἐρῶ (=αγαπώ). πλήθω. θωπεύω. εὐεργετῶ. ἐρῶµαι (=επιθυµώ). Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ. κλαίω. ἀντιλαµβάνοµαι. θεραπεύω.ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: (ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΛΑΓΙΑ ΠΤΩΣΗ – ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ. 2. ἐπιλανθάνοµαι. ἐξαµαρτάνω. κελεύω. 4. κρατῶ (+αιτιατική=νικώ). ἁµαρτάνω. 10. αἰσχύνοµαι. µέτεστί µοι τινός. ὄζω. ἐφικνοῦµαι.philology‐online. ἀλγῶ. Τα ρήματα: ὁρῶ. ἀντέχοµαι. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω.

. βασιλεύω. πλεονεκτῶ. παρά. 20. 15.. ὁµονοῶ. ἐνοχλῶ. ἀµφισβητῶ. ὑπέρ. γίγνοµαι. ἐντυγχάνω. ἀπειθῶ. Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι. φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω. συντυγχάνω. ὑπερτερῶ. εἴκω (=υποχωρώ). πείθοµαι. συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι). πέφυκα.14. κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε. ἀκολουθῶ. λύω. φθονῶ. 6. πρωτεύω. ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: 12 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἀµύνω (=βοηθώ). ὁµοιάζω. κατά.gr και sapiens@sch. σπονδὰς ποιοῦµαι. διαφέρω. 19. 9. κρατῶ (+γενική=εξουσιάζω). Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι. εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι). 21. ἐπιµείγνυµαι. στασιάζω.philology‐online. ἐπιβουλεύω. Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία. Ρήματα σημαίνουν πρέπει. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι). δουλεύω. περιγίγνοµαι. ἡγοῦµαι (+γενική=είµαι αρχηγός). Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα). 12. ἀπέχοµαι.gr/ sapiens@otenet. λείποµαι. ἐπιτιµῶ. λοιδοροῦµαι. κεράννυµι. δεσπόζω. τυραννῶ. διαφορά. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν. περί.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση. προέχω. λυσιτελῶ. ταιριάζει και τα συνώνυμά τους. ἀφίεµαι. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι. ἄπειµι. 11. 2. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ. Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω. πρός. ἐπί. διαδοχή: ἕποµαι. πελάζω. χαλεπαίνω (=οργίζοµαι). µείγνυµαι. 4.. χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης).. από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης). τιµωρῶ (=βοηθώ). Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω. µάχοµαι. ἐκ. ὑστερῶ. ἀριστεύω. ὀργίζοµαι. περίειµι. αἰσθάνοµαι + γενική. χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές. 18. 22. 8. 16. ἀπειλῶ. συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα). σύν. ἐλευθερῶ. ἔοικα. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. 5. Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω. αρμόζει. θάνατο).π. 7. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται. Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ).χ. κρατιστεύω. υπεροχή: ἡττῶµαι. 3. συνᾴδω (=συµφωνώ). βοηθῶ. ἀρήγω (=βοηθώ). µειονεκτῶ. ἔφυν. στρατηγῶ. πολεµῶ. παραχωρῶ. 10.. ἀπολείποµαι. ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι. ἐρίζω. συναρµόττω (=ταιριάζω). ὑπό. ἑάλω + γενική (=καταδικάζοµαι για κάτι). ἀρέσκω. προσίηµι. 17. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί. ὁµολογῶ. ἡγεµονεύω. πρό. ένωση: ὁµιλῶ.

ποιῶ. γεµίζω. µανθάνω. εὐδαιµονίζω. η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ. 3. παρέχω.gr και sapiens@sch. ὀνοµάζω. η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό. µεστῶ. ἱκετεύω. τα εκλογής. κωλύω. 7. 1. χειροτονῶ. το πράγμα ή το άψυχο. δίδωµι. 5. Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω. ἀνερωτῶ. τιµῶ. κρίνω. 2. δικάζω. ἀποδίδοµαι (=πωλώ). Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω. πιπράσκω.gr . πληροφοροῦµαι. 2. ἀποστερῶ. ἄγαµαι. τιµωροῦµαι. διώκω. 4. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω. αἱροῦµαι. ἐργάζοµαι. ἀποστερῶ. ἀγορεύω. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω. Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ. εἴργω (=εµποδίζω). 1. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω. εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο). Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω. ἐπαινῶ.gr/ sapiens@otenet. 3. µακαρίζω. λέγω. ὠνοῦµαι (=αγοράζω). ἀξιῶ. πωλῶ. 1. 5. ειναι το ΑΜΕΣΟ αντικείμενο. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6. κρίνω. 4. ἡγοῦµαι. είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. καθίστηµι. διδάσκω. ἀποδείκνυµι. κενῶ. β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική συντάσσονται τα κλητικά ρήματα. ἐρηµῶ. αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του αντικειμένου. παύω. Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι. τίθηµι. ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε κάποιον). Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω. γράφοµαι. ἀποφαίνω. 4. οἰκτίρω. ζηλῶ. 3. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω. ἐκτιµῶ. Η άλλη. µισῶ. ἕλκω. χωρίζω. τρέφω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω.philology‐online. ἄγω. (Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) Ν Υ Σ ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. ἀπολύω. δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του γίγνοµαι). Προσοχή: τα ρήματα αὔξω. 2. ἀγοράζω.(ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΝΟΜΟΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ή ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ: α) Η μία αιτιατική. ἐλευθερῶ. λαµβάνω. καλῶ. παραλαµβάνω. (Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) 13 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. εἰσπράττω. προσαγορεύω. ἐρωτῶ.

τιµῶµαι. 2. δίδω. εἰκός ἐστιν. ἀναγκαίως ἔχει. προσήκει. λέγεται. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. 4. χρή. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. πρέπει.α.gr/ sapiens@otenet. Το ειδικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το ότι + ειδική πρόταση ή άλλη πρόταση επιθυμίας. καιρὸς ἐστίν. κατά.8. 2. Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ. σύν. ᾄδεται. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπάρχουν δύο κατηγορίες απαρεμφάτων: α) το άναρθρο (που διακρίνεται σε τελικό και ειδικό) και β) το έναρθρο (που χρησιμοποιείται όπως τα ουσιαστικά).gr . µεταδίδω. καλῶς ἔχει. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ. 5. Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω. Τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις: δοκεῖ. 1.gr και sapiens@sch. 14 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ενδέχεται. δοκεῖ. Τελικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους πλην μέλλοντα) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: βουλητικά ή εφετικά. ὥρα ἐστίν. Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν. κελευστικά ή προτρεπτικά. εὖ ἔχει. δυνητικά ή αποπειρατικά. ῥαδίως ἔχει (=είναι εύκολο) κ. 3. Ν Υ Σ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2.. ὁµοιάζω. 1.philology‐online. δυνατὸν ἐστίν. χρεών ἐστι. πάρεστι. πρό. ἄξιόν ἐστι. θρυλεῖται. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι. 1. σπάνια τα αισθητικά. οἷόν τ’ ἐστιν (=είναι δυνατόν).α. εἵµαρτο (=ήταν πεπρωµένο). µέλει. δεῖ. φθονῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω. εἵµαρται (=είναι πεπρωµένο). ἔξεστι. ἀνάγκη ἐστι. ὁµολογεῖται κ. παραγγέλλω. ἀδύνατόν ἐστιν. κωλυτικά ή απαγορευτικά. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. συνδιαλλάσσω. Ειδικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα: ἀγγέλλεται. ἐκ. δεικνύω. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. 3. Το τελικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το να + υποτακτική. Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ. δοξαστικά.. νοµίζεται. γνωστικά. β) Ως αντικείμενο διαφόρων κατηγοριών ρημάτων. ἔνεστι (=είναι δυνατό). ΤΟ ΑΝΑΡΘΡΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ: α) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων. όσα σημαίνουν αποφασίζω ή διανοούμαι να. Ειδικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: λεκτικά.

οἱ στρατιῶται εἶχον τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυµµένας. δ) ως ουσιαστικό. Β. ἄρχοµαι. β. του κατά τι ή της αναφοράς i. ὑπάρχω. με ρήματα σκόπιμης ενέργειας: δίδωµι. ἀγανακτῶ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. καθίσταµαι.: αν τα ρήµατα οἴχοµαι και φθάνω συνοδεύονται από µετοχές µέλλοντα. Μεταφράζεται συνήθως με το να + υποτακτική ή με το ότι + υποτακτική. 6. Εἰµί. Η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο όταν: α) το υποκείμενό της προηγείται. φαίνοµαι. Ψυχικού πάθους (ἀγαπῶ. διατελῶ. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση. Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά. π.gr/ sapiens@otenet. Ως ανεξάρτητο απαρέμφατο αντί προστακτικής και ευκτικής σε επιφωνηματικές εκφράσεις.χ.gr . ἡδύς. ὁ διώκων.τ. Χρησιμεύει: α) ως επιθετικός προσδιορισμός ουσιαστικού (συνήθως το ρόλο αυτό παίζει μια επιθετική μετοχή με άρθρο). Το ενεργητικό παύω συντάσσεται µε κατηγορηµατική µετοχή που προσδιορίζει το αντικείµενό του. ὁ λέγων. βαίνω.λ.3. διάγω. δῆλός εἰµι.χ. παρασκευάζοµαι. οἴχοµαι. Χρησιμεύει: α) ως κατηγορούμενο. οἱ ἐκπλέοντες ἐκ τοῦ λιµένος ἔµποροι. π. ἥκω. ἀγαθός. οὕτω. ἄχθοµαι. από τα επίθετα: ἄξιος.τ. το οποίο μεταφράζεται ως ουσιαστικό. Έναρξης – λήξης (ἄρχω. Δέχεται άρνηση οὐ (όταν φανερώνει κάτι το συγκεκριμένο) και µὴ (όταν φανερώνει κάτι το γενικό ή το υποτιθέμενο). ὀργίζοµαι. Ως απόλυτο απαρέμφατο σε στερεότυπες εκφράσεις. φόβος. λυποῦµαι κ. οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν. Ως προσδιορισμός: α. Στην περίπτωση αυτή έχουμε άναρθρο απαρέμφατο. ii. π. π. φθάνω. ἐπιτήδειος. β) ως κατηγορούμενο (κοντά στα ρήματα: εἰµί. γι’ αυτό λέγεται και αναφορική μετοχή. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Η ΜΕΤΟΧΗ 15 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Αναλύεται σε αναφορική πρόταση. κίνδυνος.χ.χ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το που + οριστική ή με το να + υποτακτική. από τα ουσιαστικά: σχολή.λ. τυγχάνω. με ρήματα κίνησης: πέµπω. χαίρω. ὑπάρχω. γίγνοµαι). π. Γ. ii. 7. τάττω κ. ἀλγῶ. γ) όταν είναι κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός. αἱροῦµαι. ἥδοµαι. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο. γ) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός. θαῦµα. κυρίως σε ορισμούς. λανθάνω. οὗτοι ἤκουον τὴν χώραν δῃουµένην. λήγω.gr και sapiens@sch.χ. β) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός του υποκειμένου ή του αντικειμένου ενός ρήματος. 4. τότε αυτές είναι τελικές). φανερὸς εἰµὶ (σηµ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. γίγνοµαι.). παύοµαι). έχοντας την έννοια του σκοπού ή της αναφοράς. Έχει συνήθως άρθρο. β) το όνομα που προσδιορίζει δεν έχει άρθρο. 5. του σκοπού ή του αποτελέσματος i. Ως κατηγορούμενο με συνδετικά ρήματα. διαγίγνοµαι. Δέχεται άρνηση οὐ. ουδέτερα αντωνυμιών ή στα επιρρήματα ὧδε. Ρήματα που δέχονται κατηγορηματική μετοχή: Στο υποκείμενό τους: Α.philology‐online. ἱκανός. Μετοχή μάλιστα με άρθρο είναι σίγουρα επιθετική.

Οι τροπικές μετοχές ἄγων. Παράδειγμα: ∆ίκαια δράσας συµµάχους ἕξεις θεούς.λ. Νικῶ. εὐ ή καλῶς ποιῶ. Τελική μετοχή: συναντάται πάντα σε χρόνο μέλλοντα. κρατῶ. ἀπείρηκα). Παίρνει άρνηση µή. µάθησης και µνήµης (ἀκούω. ώστε μαζί με την απόδοση να σχηματίζεται υποθετικός λόγος. ‐ώντας). Β. ἅτε δή. οἷον. Ισοδυναμεί με παραχωρητική δευτερεύουσα πρόταση. ∆είξης. και αν. αιτία. καίτοι και με άλλους αντιθετικούς συνδέσμους. δηλαδή με τα γιατί. κακῶς ποιῶ. Σε άλλη περίπτωση μεταφράζεται με μετοχή (‐οντας. Ανοχής. Κάποιες φορές μπροστά από μια τελική μετοχή βρίσκεται το ὡς. εὑρίσκω. στην κατάλληλη έγκλιση. επειδή + οριστική. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων και των ρημάτων ψυχικού πάθους είναι συνήθως αιτιολογικές. ὑποµένω. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι + οριστική ή με το να + υποτακτική. ἀδικῶ. σε μια τέτοια μετοχή υπολανθάνει ένας υποθετικός λόγος. µέµνηµαι).). Παίρνει άρνηση οὐ. Μεταφράζεται με το για να + υποτακτική. τρόπο.gr . φέρων. Συνοδεύεται κυρίως από ρήματα κινήσεως. Ο σχηματισμός αυτού του υποθετικού λόγου γίνεται με τον παρακάτω τρόπο. Ε. οἶδα. καµάτου (ἀνέχοµαι. Αίσθησης. αγγελίας και ελέγχου (δείκνυµι. Με το ὡς εκφράζεται μια υποκειμενική αιτιολογία. ἅτε. καρτερῶ.∆. Σχηματίζουμε υποθετική πρόταση βάζοντας το ρήμα στον ίδιο χρόνο με τη μετοχή. πυνθάνοµαι. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το και ή που + οριστική ή με το να + υποτακτική. πάνυ. Η τροπική μετοχή με άρνηση μεταφράζεται με το χωρίς να. εναντίωση. χάριν φέρω. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 16 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Συνοδεύεται με τα καί. Παίρνει άρνηση οὐ ή µὴ και μεταφράζεται με χρονική πρόταση. οἷα δή. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι ή πως + οριστική. Παράδειγμα: Πολλοὶ ὄντες εὐγενεῖς κακοί εἰσι. ἐπίσταµαι. οἷον δή. υπάρχουν ισάριθμες κατηγορίες μετοχών με τις προηγούμενες επιρρηματικές σημασίες. διότι. Παίρνει άρνηση µή. Ε. γνώσης. καὶ ταῦτα. Δεν ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση. Μεταφράζεται με τα αν και.τ. Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση. αν + οριστική ή + υποτακτική. Παράδειγμα: Ἠκούσαντες ταῦτα ἀπήλαυνον.gr/ sapiens@otenet. δηλαδή με το όταν + οριστική ή υποτακτική. Παίρνει άρνηση οὐ. Επομένως. μολονότι + οριστική. χαρίζοµαι. γιγνώσκω. δίπλα σε ρήμα κινήσεως μεταφράζονται με το με + αιτιατική. δηλώσεως. καρτερίας. Παράδειγμα: Βουλόµενοι αὐτὸν ἀποκτεῖναι πέµπουσι τὴν Σαλαµινίαν ναῦν. Τροπική μετοχή: συνήθως συναντάται σε χρόνο ενεστώτα (αλλά και σε άλλους χρόνους). Παίρνει άρνηση οὐ. µανθάνω. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. Β. Στο υποκείμενο ή στο αντικείμενό τους: Α. ἀποδείκνυµι. λείποµαι.philology‐online. κάµνω. κατανοῶ. ὁρῶ. Αιτιολογική μετοχή: συναντάται σ’όλους τους χρόνους (σπάνια σε χρόνο μέλλοντα). Μεταφράζεται με τα εάν. Επομένως. Συνοδεύεται συνήθως από τα μόρια: ὡς. Παράδειγμα: Ἔπλεον πολεµήσοντες και Οἱ Ἑλληνες παρεσκευάζοντο ὡς δεξόµενοι αὐτόν. Χρονική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. λαβών. με επίρρημα ή με εμπρόθετο προσδιορισμό. σύνοιδα. Η υποθετική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετική πρόταση. περιορῶ. ἔχων. Υποθετική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα.gr και sapiens@sch. ἀγγέλλω κ. ἡττῶµαι. αἰσθάνοµαι. καίπερ. Εναντιωματική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. υπόθεση. σκοπό. ἀπαγορεύω. Στ. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η επιρρηματική μετοχή εκφράζει χρόνο. Α. λαµβάνω. Γ. και ανάλογα βάζουμε και τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο. ἁλίσκοµαι. ἀπεῖπον. Δ.

γ) Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον.gr .gr και sapiens@sch. β) Δυνητική οριστική: θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. προσῆκεν αὐτῷ δίκην διδόναι. β) σε αιτιατική (των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων) και έχει υποκείμενο συνήθως απαρέμφατο ή αντωνυμία σε ουδέτερο γένος. Το πρώτο είδος εκφράζει: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου ---------------------------------------------------------------> δυνητική οριστική Διευκρινήσεις: α) Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. β) Εἰ σὺ βούλει. γ) Απόδοση: εκτός από δυνητική οριστική. Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται: α) σε γενική (μόνο των προσωπικών ρημάτων) και έχει υποκείμενο επίσης σε γενική πτώση. ενδέχεται να υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης. ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ 1ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική κάθε χρόνου -------------------------------------------------------------------------------> κάθε έγκλιση Παραδείγματα: [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική] [Έγκλιση αποδόσεως: υποτακτική] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] α) Εἰ εἰσὶ βωµοί. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήµατος] Το δεύτερο είδος εκφράζει: ΤΟ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2ο ΕΙΔΟΣ: 17 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. οὐκ ἂν ἔπασχον.gr/ sapiens@otenet. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. οριστική – πρτ + ἄν] β) Εἰ ἐκεκτήµην οὐσίαν.philology‐online. ἐπανέλθωµεν. ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος. λεξάτω. δηλαδή να έχουν δικό τους υποκείμενο. Παραδείγματα: α) Εἰ ἦσαν ἀγαθοί. οριστική – πρτ + ἄν] γ) Εἰ µὲν ἠδίκησέ µε. ἐπ’ ἀστράβης ἂν ὠχούµην.ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ: Όλες οι επιρρηματικές μετοχές μπορεί να είναι απόλυτες. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. το οποίο δεν έχει καμμία συντακτική σχέση με άλλο ρηματικό τύπο της πρότασης. εἰσὶ καὶ θεοί.

περιγίγνεται ἡµῖν µὴ προκάµνειν τοῖς µέλλουσιν ἀλγεινοῖς. γ) Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. δ) Δυνητικό απαρέμφατο: θεωρείται το απαρέμφατο που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν. ενδέχεται να υπάρχει οριστική αρκτικού χρόνου (κυρίως ενεστώτα και μέλλοντα). από τις οποίες η καθεμιά δηλώνει διαφορετικό πράγμα. ευκτική). α) Εἴ τις µὴ τρέφοιτο. Είναι δε εξαρτημένο. ἐναγὴς ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος. κρίνατε.3ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + ευκτική ----------------------------------------------------------------------------------------------> δυνητική ευκτική Διευκρινήσεις: α) Δυνητική ευκτική: θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν και εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους.χ. Κάποια Συντακτικά της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας δεν κάνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση και εντοπίζουν έξι (6) διαφορετικά είδη υποθετικών λόγων. πλην του μέλλοντα). ἄν.philology‐online. Θυμίζουμε δε ότι ο χαρακτηρισμός τους δεν εξαρτάται από απαριθμήσεις.gr και sapiens@sch. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική µέλλοντα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική μέλλοντα. οὐκ ἂν ζώῃ. νοµίζω ἂν ἑλέσθαι ὑµᾶς ἀντὶ πολλῶν χρηµάτων. εὑρήσεις.gr/ sapiens@otenet. όταν προηγείται μέσα στην απόδοση του υποθετικού λόγου κάποιο ρήμα εξάρτησης (βλέπε παρακάτω παράδειγμα [δ]). β) Ἐὰν πάντα ἀκούσητε. Και στις δύο περιπτώσεις. Παραδείγματα: α) Ἐὰν ζητῇς. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητικό απαρέµφατο] Το τρίτο είδος εκφράζει: ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ____________________________________ Σημείωση: Διακρίνουμε στο 4ο είδος υποθετικού λόγου τρεις διαφορετικές υποκατηγορίες. ενδέχεται να υπάρχει προστακτική και φράσεις ισοδύναμες με μέλλοντα (π.gr . [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική ευκτική] β) Εἰ ῥᾳθυµίᾳ µᾶλλον ἢ πόνων µελέτῃ ἐθέλοιµεν κινδυνεύειν. Υπόθεση Απόδοση ἐάν. β) Απόδοση: εκτός από δυνητική ευκτική. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική µέλλοντα] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα: 4ο ΕΙΔΟΣ: 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 18 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. προστακτική και δυνητικό απαρέμφατο (μόνο στην περίπτωση που αυτό βρίσκεται σε εξάρτηση). [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] γ) Εἴ τις τάδε παραβαίνοι. οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι τυχαίες και βοηθητικές της μελέτης μας. ο μέλλοντας και ο παρακείμενος. υπογραμμίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά στην εκφορά και δήλωση των υποθετικών λόγων. [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] δ) Εἰ γένοιτο φανερὸν τὸ µέλλον συνοίσειν τῇ πόλει.

γ) Ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ’ ἀφέλωµαι χρόνον. ἀπέκτεινον. [Έγκλιση αποδόσεως: γνωµικός αόριστος] Η 2η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ ____________________________________ Υπόθεση Απόδοση εἰ + επαναληπτική ευκτική-----------------------------------> οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου Διευκρινήσεις: α) Επαναληπτική ευκτική: είναι μία μορφή ευκτικής σε δευτερεύουσα πρόταση. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική παρατατικού] β) Εἴ τις ἀντείποι. ἐπῄνεσεν ἄν. Με τη βοήθεια της κύριας πρότασης. οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] β) Ἤν τις τούτων τι παραβαίνῃ. ἄν. ζηµίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν. ενδέχεται να υπάρχει και δυνητική οριστική (κυρίως αορίστου). κάκιστα ἀπολοίµην. που αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και βρίσκεται κυρίως σε χρόνο αόριστο.gr και sapiens@sch. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση η δυνητική οριστική. ενδέχεται να υπάρχει γνωμικός αόριστος και φράσεις ισοδύναμες με ενεστώτα (π. απαντά σε χρόνο αόριστο. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική υπερσυντελίκου] γ) Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τοὺς νέους γυµναζοµένους. η επαναληπτική ευκτική εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν. Παραδείγματα: α) Εἴ τινα τῶν ἐχθρῶν λάβοιεν. συνήθως. ἐτεθνήκει. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική ενεστώτα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική ενεστώτα. Παραδείγματα: α) Ἢν ἐγγὺς ἔλθῃ ὁ θάνατος.gr . [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική οριστική αορίστου] Η 3η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 19 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.χ. [Έγκλιση αποδόσεως: φράση ισοδύναµη µε µέλλοντα – ευκτική] Η 1η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΤΟ ΠΡΟΣ∆ΟΚΩΜΕΝΟ ____________________________________ 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση ἐάν. β) Γνωμικός αόριστος: είναι ο αόριστος που μεταφράζεται σαν ενεστώτας με την προσθήκη του «συνήθως…» και χρησιμοποιείται γνωμικά στη θέση του. β) Απόδοση: εκτός από οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου.gr/ sapiens@otenet.philology‐online. γ) Δυνητική οριστική: θυμίζουμε ότι θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. παρακείμενος).

Όταν έχουμε απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου.Μερικές παρατηρήσεις για υπενθύμιση: Υποθετικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν κάποια υπόθεση. 3. και γι’ αυτό κανονικά βρίσκονται μπρος από αυτή. Άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. 6.χ. γραπτέος – α –ον. 5. 4. 20 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Οι υποθετικές προτάσεις εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ. 2ο. αλλά για αντικείμενο. Σε κάθε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από μία υποθέσεις ή αποδόσεις ή και τα δύο μαζί. 8. Με το μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Μεταφράζονται: με το πρέπει να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Σε κάθε υποθετική πρόταση αντιστοιχεί και μια κύρια. π. π. στη σύνταξη δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα επίθετα.gr/ sapiens@otenet. ἐάν. Μεταφράζονται: 1. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και 2. από το οποίο προέρχεται το ρηματικό επίθετο. Γενικά. κρυπτός – ή – όν. Ο υποθετικός λόγος που είναι ενταγμένος μέσα στον πλάγιο λόγο ονομάζεται εξαρτημένος. Έχουν ενεργητική και παθητική σημασία. διδακτέος αυτός που πρέπει να διδαχθεί).gr και sapiens@sch. Όταν έχουν παθητική σημασία. Οι υποθετικές προτάσεις κατά το περιεχόμενο είναι προτάσεις κρίσεως κατά κανόνα (στα: 1ο. 1. Διαφοροποιούνται στη μετάφραση. –τόν. ἄν.philology‐online. Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται κανονικά σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. 7.χ. –τέα. ο υποθετικός λόγος καλείται σύνθετος. Αν υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου.χ.) μαζί με το ἐστὶ (που μπορεί και να εννοείται). –τή. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί το ρήμα. 3ο και 4γ είδη)· είναι όμως και προτάσεις επιθυμίας (στα: 4α και 4β είδη). θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). –τέον. Σημαίνουν ό. το παίρνουμε μαζι με το ἐστὶ και δεν ψάχνουμε για υποκείμενο. ενώ το ρηματικό επίθετο το τρέπουμε σε απαρέμφατο (συνήθως ΕΝΣ) ως υποκείμενο του δεῖ (απρόσωπη σύνταξη).τι και η μετοχή του ΕΝΣ ή του ΑΟΡ ή του ΠΡΚ του ρήματος από το οποίο προέρχονται. ἤν. ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ: Α) Απρόσωπη σύνταξη: στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε το ουδέτερο ενός επιθέτου σε –τέον ή –τέα (πληθ. 2. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου έχει γίνει τώρα αντικείμενο του απαρεμφάτου. Στην απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου συχνά έχουμε μια δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: Α) Τα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τός.χ.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . Οι υποθετικές προτάσεις αποτελούν τη βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης. Ο υποθετικός λόγος που έχει μόνο μία υπόθεση και μία απόδοση ονομάζεται απλός. συντάσσονται και με δοτική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). Στον υποθετικό λόγο η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση ή ηγούμενο (=προηγούμενο) και η κύρια ονομάζεται απόδοση ή επόμενο ή συμπέρασμα.χ. τότε απ’ αυτήν βγάζουμε την αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. που ονομάζεται υποθετικός λόγος. Ανάλυση απρόσωπης σύνταξης ρηματικού επιθέτου: παίρνουμε το απρόσωπο δεῖ. κάτι που υποθέτουμε. Β) Άλλα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τέος. Και οι δύο μαζί αποτελούν ένα λογικό σύνολο.

Το υποκείμενο όμως στην ανάλυση γίνεται αντικείμενο του απαρεμφάτου στην κατάλληλη πτώση.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆εῖ θεραπεύεσθαι τοὺς θεούς ∆εῖ βοηθεῖσθαι τοὺς φίλους • • • . –τέα (θηλ.). Εδώ όμως υπάρχει υποκείμενο στο ρήμα εἰµὶ κανονικά σε ονομαστική και το ρηματικό επίθετο παίζει το ρόλο του κατηγορουμένου σ’ αυτό το υποκείμενο. ερωτηματικά. Από γνωστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση.gr/ sapiens@otenet. 21 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ α) Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος κατά τη σύνταξη είναι δύο ειδών: ευθύς και πλάγιος.gr και sapiens@sch. αλλά ο λόγος εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. δ) Ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από τις εξής κατηγορίες ρημάτων: • Από λεκτικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση. Θεραπευτέοι εἰσὶν οἱ θεοὶ (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη. ∆εῖ θεραπεύειν (ἡµᾶς) τοὺς θεοὺς ∆εῖ εὐεργετεῖν (ἡµᾶς) Τοὺς φίλους εὐεργετητέον (ενν. όπως και στην απρόσωπη σύνταξη. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα των ίδιων κατηγοριών με τη σημείωση [β]. αλλά ο λόγος δεν εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. όπως ακριβώς ειπώθηκε από τον ομιλητή.Β) Προσωπική σύνταξη: το επίθετο μπορεί να βρίσκεται σε όλα τα γένη με τις καταλήξεις – τέος (αρσ. λόγω του συνδετικού εἰµί. Ισχύουν τα ίδια. γ) Πλάγιος ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αλλαγμένος και όχι με τις ίδιες λέξεις που ειπώθηκε από τον ομιλητή.philology‐online. Βοηθητέοι εἰσὶν οἱ φίλοι (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). 1. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα λεκτικά.). αισθητικά. 2. 3. Από αισθητικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Θεραπευτέον ἐστὶ τοὺς θεοὺς (απρόσωπη σύνταξη) (ανάλυση). 4. γνωστικά. Από δοξαστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο. Υπάρχει και δοτική του ποιητικού αιτίου. εκτός του ουδετέρου. β) Ευθύς ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αμετάβλητος και με τις ίδιες λέξεις. Η ανάλυση είναι ίδια. ἐστὶ) (απρόσωπη σύνταξη) τοὺς φίλους (ανάλυση). δοξαστικά.

gr/ sapiens@otenet. το απαρέμφατο και η μετοχή. ανάλογα με το είδος του ρήματος εξάρτησης (συμβουλέψου παραπάνω τη γενική σημείωση [δ]). όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο. ιστορικοί χρόνοι η ευκτική. ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΡΙΣΗΣ Στον ευθύ λόγο. που θα μας απασχολήσουν παρακάτω: στους αρκτικούς (κύριους ή βασικούς) και στους ιστορικούς (δευτερεύοντες ή παραγόμενους). επιπλέον. ο παρακείμενος. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές. οι οποίες όμως θα εξεταστούν παρακάτω. ο τετελεσμένος μέλλοντας και ο γνωμικός αόριστος στην οριστική. πλην του μέλλοντα)]. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με τρεις εγκλίσεις: οριστική. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. ο μέλλοντας. ο αόριστος στην οριστική.gr και sapiens@sch. σε σχέση με το θέμα που μας απασχολεί].• Από βουλητικά (επιθυμίας) ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι τελικό απαρέμφατο (το ίδιο ισχύει και για ρήματα κελευστικά.philology‐online. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. [Διευκρίνιση: υπάρχουν φυσικά και ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. [Διευκρινήσεις: Δυνητική οριστική θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. Δυνητική ευκτική θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν· Εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. ο υπερσυντέλικος. αφού ανήκουν στον πλάγιο λόγο επιθυμίας. παρακλητικά.gr . το απαρέμφατο και η μετοχή. όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο]. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων κρίσεως (καταφατικών ή αποφατικών). Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 22 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. καθώς και η υποτακτική. ο ιστορικός ενεστώτας και η δυνητική οριστική. αιτητικά. συμβουλευτικά. έχουμε δύο (2) είδη κύριων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν κρίση. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. προτρεπτικά. Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. Από ερωτηματικά ρήματα· μετά από αυτά ακολουθεί δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση. η δυνητική και ευχετική ευκτική όλων των χρόνων. απαγορευτικά και αποτρεπτικά). • ε) Οι χρόνοι των ρημάτων στην αρχαία ελληνική γλώσσα διακρίνονται σε δύο (2) βασικές κατηγορίες. ευχετικά. η ευκτική. [Διευκρίνιση: ακόμη θεωρούνται αρκτικοί χρόνοι η υποτακτική. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται ή σε ειδική πρόταση ή σε ειδικό απαρέμφατο ή σε κατηγορηματική μετοχή. Θεωρούνται. η προστακτική.

προσδοκῶ. αντίληψη. αγγελτικά και τα: ἐλπίζω. 4. που δεν υπάρχει απαρέμφατο και μετοχή. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. ὄµνυµι.Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Στον Πλάγιο Λόγο γίνονται: Ειδική πρόταση Ειδικό απαρέμφατο Κατηγορηματική μετοχή Στον Ευθύ Λόγο: ΟΡΙΣΤΙΚΗ ὑβριστὴς εἶ. δοξαστικά. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. αισθητικά. Ρήματα Εξάρτησης Ο ρηματικός τύπος στον πλάγιο λόγο (ρήμα ειδικής προτάσεως ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή) είναι του ίδιου χρόνου με αυτόν στον ευθύ λόγο. ανάμνηση. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. μάθηση. γνωστικά. αισθητικά. Στις περιπτώσεις του παρατατικού και του υπερσυντελίκου. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν εἶναι. 23 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ν Υ Σ λεκτικά. έλεγχο. δεικτικά. Στην περίπτωση της κατηγορηματικής μετοχής. ἀπειλῶ κτλ. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ὄντα.gr και sapiens@sch. ανάμνηση. δηλωτικά. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι.gr 1. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) . Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει ειδική πρόταση με δυνητική έγκλιση. Στην περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου συνήθως έχουμε ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα εξάρτησης. γνωστικά. δεικτικά. γνωστικά. αντίληψη. ὑπισχνοῦµαι. λεκτικά. αισθητικά. ὑβριστὴς ἂν ἦσθα.philology‐online. μάθηση. νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. δηλωτικά. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς εἴην. 2. προσέχουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου να βρίσκεται σε αιτιατική. ὑβριστὴς ἂν εἴης. δεικτικά. γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ὄντα. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. τοποθετούμε αντίστοιχα το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα και του παρακειμένου.gr/ sapiens@otenet. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. λέγει ὡς ὑβριστὴς εἰµί. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. δηλωτικά. 3. ώστε να την τοποθετήσουμε στην ανάλογη με αυτόν πτώση. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. νοµίζει µε ὑβριστὴν εἶναι. δυνητικό απαρέμφατο και δυνητική μετοχή). προσέχουμε τον όρο στον οποίο αναφέρεται αυτή. ἐπαγγέλλοµαι.

μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως σε ευκτική του πλαγίου λόγου. γνώση.gr .philology‐online. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (βλέπε στον πίνακα [β] της σελίδας [4] του παρόντος). πραγματοποιείται με τον ίδιο τρόπο. Το είδος του ρήματος εξάρτησης μας είναι αδιάφορο (αν είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). Η απλή οριστική και η δυνητική ευκτική του ευθέως λόγου. απόδειξη. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν ερώτηση. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. δεν επιδέχεται καμία μεταβολή στον πλάγιο λόγο σε ό. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 24 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 6. 8.ο. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [4] τα παραδείγματα με το σύμβολο ). άγνοια κ. γιατί από αυτήν εξαρτάται και το είδος της μετατροπής που θα επιλέξουμε. [Διευκρίνιση: η ευκτική του πλαγίου λόγου βρίσκεται πάντοτε στον εξαρτημένο λόγο και στις προτάσεις κρίσεως και στις προτάσεις επιθυμίας. Εκείνο που πρέπει να προσέξουμε είναι η κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα αυτό. με τη μορφή του ειδικού απαρεμφάτου ή της κατηγορηματικής μετοχής. Η οριστική και δυνητική ευκτική στις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. απόκριση. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική.gr/ sapiens@otenet. μόνο όμως στην περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. 5. 7. ανάλογα με τη σημασία του. Σε κάθε άλλη περίπτωση η έγκλιση διατηρείται. Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης (αν δηλαδή είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). δήλωση. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης. θαυμασμό.τι αφορά την έγκλιση (και φυσικά το χρόνο· Βλέπε παραπάνω παρατήρηση [1]).Η μετατροπή του ευθέως λόγου (κύριες προτάσεις κρίσεως) σε πλάγιο.gr και sapiens@sch. μετατρέπεται στον πλάγιο λόγο σε ευκτική του πλαγίου λόγου.κ. Η δυνητική οριστική του ευθέως λόγου. Η παρατήρηση [6] ισχύει και για τις περιπτώσεις της απλής οριστικής και της δυνητικής ευκτικής. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [2] τα παραδείγματα με το σύμβολο · Και στην περίπτωση αυτή ισχύει η παρατήρηση [1]). στις κύριες προτάσεις κρίσεως. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. Αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και γι’ αυτό εξαρτάται πάντοτε από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο με απλή οριστική. Δηλώνει υποκειμενική γνώμη ή ανεπιβεβαίωτη φήμη του παρελθόντος].

ὅπως Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ Στον ευθύ λόγο. ποῖ. πότερος.) πῶς.) ποῦ. Ν Υ Σ Ερωτηματικές αντωνυμίες & επιρρήματα (ευθείες ερωτήσεις – ευθύς λόγος) Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. έχουμε δύο (2) είδη κυρίων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν επιθυμία.) πῇ. (=από πού. [δυνητική ευκτική] (για τις κύριες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει αντίστοιχα δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση με δυνητική έγκλιση).) ποδαπός. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης εἴη. (=πόσο µεγάλος ή ποιας ηλικίας. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας 25 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. (=πού. ὁποῖος ἡλίκος.) πόσος. (=τι λογής. ὅστις ὁπότερος ὅσος.) πόθεν.gr/ sapiens@otenet.) πηλίκος. Παρατήρηση: [ΠΙΝΑΚΑΣ Β] Αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα (πλάγιες ερωτήσεις – πλάγιος λόγος) ὅς.philology‐online.Παρακολούθησε τους δύο παρακάτω πίνακες: [ΠΙΝΑΚΑΣ Α] Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως Εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν Γίνονται πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν.gr και sapiens@sch. [απλή οριστική] ερώτηση απόκριση δήλωση απόδειξη αίσθηση γνώση άγνοια θαυμασμό αμφιβολία αγωνία σκέψη εξέταση ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἐστίν. ποῖος. ὅποι ὁπόθεν ᾗ. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη.gr . ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ὅπου οἷ. τίς οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. τίς. ὁπηλίκος ὁποδαπός οὗ. (=από ποιον τόπο. [δυνητική οριστική] τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. (=ποιος από τους δύο. Σε ποιο µέρος. ὅπῃ ὡς. (=σε ποιο µέρος. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ὁπόσος οἷος.

Τύποι του πλάγιου λόγου ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ συμβουλευτικά παρακλητικά ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. ηὔξατο γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν.(καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. ευχετική ευκτική. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με όλες τις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και αυτές. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται – σε κάθε περίπτωση – σε τελικό απαρέμφατο (για τα είδη των ρημάτων εξάρτησης σ’ αυτήν την περίπτωση. Ευχετική ευκτική 26 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο.philology‐online. (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ) ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές. απαγορευτικά παρῄνει ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. αποτρεπτικά εὔχεται γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων επιθυμίας (καταφατικών ή αποφατικών).gr . συμβουλέψου στη σελίδα [1] του παρόντος τη γενική σημείωση [δ5]). ἐκέλευε µε λέγειν. έχουν διάφορες χαρακτηριστικές ονομασίες: ευχετική και απαγορευτική οριστική.gr/ sapiens@otenet. αιτητικά ευχετικά βουλητικά Προτρεπτική υποτακτική παραινεῖ ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις στον πλάγιο λόγο) στον πλάγιο λόγο στον ευθύ λόγο Ρήματα εξάρτησης Προστακτική Αποτρεπτική προστακτική Αποτρεπτική υποτακτική Ν Υ Σ λέγε µὴ ποιεῖτε µὴ ἀφῆτε ἴωµεν εἰς τὴν πόλιν γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος κελευστικά προτρεπτικά Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα κελεύει µε λέγειν.gr και sapiens@sch. αποτρεπτική και απλή προστακτική.

η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. απόπειρα. αφού τα λόγια μας ή τα λόγια κάποιου άλλου μεταφέρονται στον πλάγιο λόγο από ένα τρίτο πρόσωπο. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σχέση ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας του τελικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου επιθυμίας με το ρήμα εξάρτησης. 2. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. σκέψη. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ετεροπροσωπία.gr/ sapiens@otenet. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε τελικό απαρέμφατο του αντίστοιχου χρόνου με το ρήμα της πρότασης στον ευθύ. την οποία επεξεργαστήκαμε παραπάνω αναλυτικά]. Σε περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου η έγκλιση του ρήματος μένει αμετάβλητη. Δεν αποκλείεται όμως και η περίπτωση της ταυτοπροσωπίας. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις επιθυμίας σε ευκτική του πλαγίου λόγου. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (συμβουλέψου σχετικά τον πίνακα [β] στη σελίδα [4] του παρόντος). Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο) Ρήματα εξάρτησης Τύποι του πλάγιου λόγου Απορηματική υποτακτική Όσα δηλώνουν: απορία απόπειρα σκέψη φροντίδα εξέταση προσοχή προφύλαξη 27 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr και sapiens@sch. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ στον πλάγιο λόγο Παραδείγματα ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΛΑΓΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ἀπορῶ ὅποι τράπωµαι. ἠπόρουν ὅποι τραποίµην. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο κυρίως με απορηματική υποτακτική. προσοχή και προφύλαξη.Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις επιθυμίας από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. όταν το ίδιο πρόσωπο μεταφέρει τα δικά του λόγια σε κάποιον άλλον. [Διευκρίνηση: τα ίδια ισχύουν και για την περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου κρίσης. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν απορία. Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας. στον ευθύ λόγο Ν Υ Σ ποῖ τράπωµαι. εξέταση.gr .philology‐online. Η απορηματική υποτακτική στις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον παρακάτω πίνακα το παράδειγμα με το σύμβολο ). φροντίδα. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση].

η δυνητική ευκτική και η οριστική αορίστου διατηρούνται πάντα στον πλάγιο λόγο· β) η απλή οριστική (όλων των άλλων χρόνων. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ) 1. Η ευκτική του πλαγίου λόγου μετατρέπεται σε οριστική ή υποτακτική.gr/ sapiens@otenet. 9. 2. 5. 10. άνω τελεία. 1. Κατά τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ γίνονται οι εξής μεταβολές: Η οριστική διατηρείται και στον ευθύ. είναι ιστορικού χρόνου. χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην αλλαγή των προσώπων κατά τη μετατροπή. Το ρήμα εξαρτήσεως παραλείπεται. 3.gr . Η δυνητική οριστική διατηρείται. εκφερόμενος συνήθως με ειδικό απαρέμφατο. Το πρόσωπο αλλάζει. 7.gr και sapiens@sch. κατά τη μεταφορά τους από τον ευθύ λόγο στον πλάγιο.Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τις δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. πλην του αορίστου) ή η υποτακτική μετατρέπονται σε ευκτική του πλαγίου λόγου.philology‐online. ερωτηματικό). Το τελικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε προστακτική. Αν ο συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει τον πλάγιο λόγο ή την εξαρτώμενη απ’ αυτόν πρόταση ως αντικειμενική γνώμη (αντικειμενική παράσταση). χρησιμοποιεί οριστική ή υποτακτική. 4. 3. Το ειδικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε οριστική. 8. από το οποίο εξαρτώνται στον πλάγιο λόγο. Η δυνητική ευκτική διατηρείται. 2. 3. Ο πλάγιος λόγος (ιδίως της κρίσης) συνεχίζεται και ύστερα από ισχυρό σημείο στίξης (τελεία. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Σε κάθε άσκηση μεταβολής του ευθέως λόγου σε πλάγιο ή και το αντίστροφο. Η απορηματική υποτακτική διατηρείται. 6. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις. αν εξαρτώνται από ρήμα αρκτικού χρόνου. τότε: α) η δυνητική οριστική. αντί της ευκτικής του πλαγίου λόγου. Η κατηγορηματική μετοχή μετατρέπεται σε οριστική. 2. Αν το ρήμα. Ν Υ Σ ΤΕΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 28 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. διατηρούν το επιρρηματικό είδος τους. στον πλάγιο λόγο διατηρούν αναλλοίωτα το χρόνο και την έγκλισή τους.

προσθήκη. υποταγή. καταγωγή. εναντίον. τόπο. αιτία. χρόνο. όριο (με απόλυτο αριθμητικό). αναφορά. ασυμφωνία ή εναντιότητα. υπεράσπιση. αιτία. αναφορά. συμφωνία ή αναφορά. ποσό. αναφορά. τόπο. μέσο ή τρόπο. τόπο. χρόνο. τόπο (χρήση ποιητική). σκοπό. τόπο.gr και sapiens@sch. αιτία. κατεύθυνση. τρόπο. μέσο ή τρόπο. ύλη. τόπο. τόπο ή χρόνο (χρήση ποιητική). χρόνο. χρόνο. τόπο. χρόνο. αναφορά. συνοδεία. παρὰ περὶ Ν Υ Σ µετὰ σύμπραξη. σύγκριση. σκοπό. τόπο. αιτία ή σκοπό. απασχόληση με κάτι. ‐ αιτία. σκοπό. σκοπό. διανομή ή μερισμό. κατεύθυνση απλή ή εχθρική. χρόνο. αιτία.philology‐online.gr/ sapiens@otenet. αντικατάσταση. ‐ ‐ ‐ τόπο. τόπο. χρόνο.ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ σημαίνουν: ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ἀντὶ ἀπὸ ΜΟΝΟΠΤΩΤΕΣ ΔΙΠΤΩΤΕΣ ΤΡΙΠΤΩΤΕΣ ἐκ . πρὸς ὑπὸ τόπο. τόπο (χρήση ποιητική) . αιτία. τόπο. έλλειψη ή εξαίρεση. ‐ ‐ τόπο. προέλευση. εξάρτηση. ύλη. τόπο (χρήση ποιητική). αιτία. τόπο. συνοδεία. τόπο. αναφορά. αναφορά. υποταγή. παραβολή ή σύγκριση. αιτία. τόπο. χρόνο. όρο ή συμφωνία. συμφωνία. αναφορά (και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε χρήση ποιητική). σειρά ή ακολουθία. υπεράσπιση. τρόπο. αναφορά. σύγκριση ή παραβολή. προσθήκη. τρόπο. όργανο ή τρόπο. τόπο. άμεση καταγωγή. ‐ με ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ με ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ τόπο. χρόνο. αναφορά ή αιτία. τόπο. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ τόπο. σκοπό. χρόνο. σκοπό. τόπο. χρόνο. χρόνο. 29 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. έμμεση καταγωγή. εξάρτηση ή επίβλεψη. χρόνο. μέσο ή τρόπο. βοήθεια ή συμπαράσταση. τόπο. αιτία. αιτία ή ανταπόδοση. τόπο. χρόνο. συμφωνία. ποσό. εξουσία ή εμπρός σε κάποιον. εχθρική ή φιλική σχέση ή ενέργεια. τόπο (χρήση ποιητική). τόπο. χρόνο. τόπο. υπέρβαση μέτρου ή ορίου.gr . χρόνο. τόπο. αναφορά. τόπο. τρόπο.ἐξ πρὸ ἐν σὺν εἰς ἀνὰ διὰ κατὰ ὑπὲρ ἀµφὶ ἐπὶ με ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ τόπο. χάρη ή ωφέλεια.

gr και sapiens@sch. οὐδ’ εἰ. ὁπότε Κρίση Τελικές Προτάσεις ἵνα. ἤν Παραχωρητικές Προτάσεις εἰ καί. ὡς (=διότι). ἐπειδή. της Αιτίας Επιρρηματικός Προσδ. καί ἄν. του Σκοπού Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση Σαν βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης Για να εκφράσουν την εναντίωση προς την κύρια πρόταση 30 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. οὐδ’ ἐάν. κἄν. µήδ’ ἐάν Ν Υ Σ Επιθυμία ή Κρίση Κυρίως Κρίση Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΡΝΗΣΗ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου µή Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική Ιστορικού Χρόνου Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική µή µή και σπάνια οὐ Απλή Οριστική Υποτακτική Ευκτική Οριστική Υποτακτική Ευκτική µή ή οὐ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξέγηση Επιρρηματικός Προσδ. ἐπεί. ὅπως.gr .philology‐online. ὡς Επιθυμία Ενδοιαστικές Προτάσεις µή. διότι. ἄν καί. ὅτε.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ειδικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτι. µή οὐ Υποθετικές Προτάσεις εἰ. Κρίση ἐάν καί. καί εἰ. ἐάν. ἄν.gr/ sapiens@otenet. ὡς ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση Αιτιολογικές Προτάσεις ὅτι.

ὅταν ὁπόταν κτλ. ὥστε. ὁπότε. ἐφ’ ᾧ.gr/ sapiens@otenet. ἐπεί. ἐφ’ ᾧ τε ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση ή Επιθυμία ΑΡΝΗΣΗ µή ή οὐ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ Οριστική Υποτακτική Ευκτική Απαρέμφατο ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Επιρρηματικός Προσδ.philology‐online. εἰ . ἐπείδη.gr . ερωτηµατικές αντωνυµίες και επιρρήµατα. αναφορικές αντωνυµίες και επιρρήµατα Κρίση ή Επιθυμία Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ µή ή οὐ Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απαρέμφατο Δυνητικό Απαρέμφατο µή ή οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απορηματική Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Για να εκφράσουν το συμπέρασμα ή το επακολούθημα (ή σχέση τρόπου ή σκοπού) Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση 31 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. πρίν.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Χρονικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτε.gr και sapiens@sch. του Χρόνου Συμπερασματικές Προτάσεις Κρίση ή Επιθυμία Πλάγιες Ερωτηματικές εἰ.ἤ εἴτε – εἴτε. ὡς.

Επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) 2. αὐτός. ἅπας. Δημιουργού 3. Αναφοράς Με πρόθεση τόπου χρόνου τρόπου ποσού αιτίας σκοπού αναφοράς κ. Επεξήγηση (από αφηρημένη έννοια σε συγκεκριμένη) 1. Κατηγορηματικός προσδιορισμός (παροδική ιδιότητα) πᾶς. Σηµείωση 2: Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙ ΚΟΙ Με επίρρημα τόπου χρόνου τρόπου ποσού 1. γ) το απαρέμφατο του σκοπού ή του αποτελέσματος. ἕκαστος.philology‐online. 6.Οι προσδιορισμοί είναι δευτερεύοντες όροι της πρότασης που χρησιμεύουν για να προσδιορίσουν ή να επεξηγήσουν άλλη λέξη της πρότασης. Με τους προσδιορισμούς η πρόταση γίνεται επαυξημένη.gr . δ) το επιρρηματικό κατηγορούμενο. Παράθεση (από συγκεκριμένη έννοια σε αφηρημένη) 2.λ. 32 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. β) οι επιρρηματικές μετοχές. Υποκειμενική 9. Συγκριτική Σηµείωση 1: Ομοιόπτωτοι + ετερόπτωτοι προσδιορισμοί = ονοματικοί προσδιορισμοί. Ιδιότητας 1. Ύλης ή περιεχ. Αξίας 8. ἄκρος. µέσος. µόνος.τ. ὅλος.gr/ sapiens@otenet. Η υποδιαίρεση των προσδιορισμών είναι η εξής: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ Αλέξανδρος Γ. Αλεξανδρίδης Φιλόλογος Π Ρ Ο Σ Δ Ι Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Ο ΝΟ ΜΑΤΙ ΚΟ Ι ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ 1. Διαιρετική 4. ἔσχατος.gr και sapiens@sch. Με πλάγιες πτώσεις σαν επίρρημα ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ χρόνου αιτίας ποσού τόπου αξίας τόπου χρόνου οργάνου μέσου τρόπου συνοδείας αιτίας ποσού αναφοράς προσωπική τόπου χρόνου αιτίας αναφοράς ποσού τρόπου Σαν επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίσης: α) οι επιρρηματικές προτάσεις. Αναφοράς Ν Υ Σ 5. Αιτίας 7. Αντικειμενική 2. 1. Κτητική 2. ἔρηµος. Αντικειμενική 10.

ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ Ο Κ Ι Τ Κ Αλέξανδρος Γ.philology‐online.gr/ sapiens@otenet. Αλεξανδρίδης Α Τ Φιλόλογος Ν Υ Σ 33 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr και sapiens@sch.gr ΠΟΣΟΥ: µάλα µᾶλλον µάλιστα ἅλις (=αρκετά) ἄγαν (=πολύ) λίαν πάνυ σφόδρα πολύ ΤΡΟΠΟΥ: παµψηφεὶ πανδηµεὶ ἀδακρυτὶ κρύβδην συλλήβδην (=γενικά) βάδην πρηνηδὸν (=µπρούµυτα) τυχόν (=ίσως) ΔΟΤΙΚΟΦΑΝΗ: (δηλώνουν τρόπο) σιωπῇ πάντῃ σχολῇ (=βραδέως) τῇδε (=έτσι) εἰκῇ (=στην τύχη) προῖκα (=χάρισµα) σπουδῇ (=βιαστικά) κοµιδῇ (=πάρα πολύ) ᾖ (=όπου ή όπως) .