Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
αληθέστερον. εγγύς. -έστατος (χαρίεις. -έστατος (αληθής.α πχ. ολίγος...παλαιός.. διανεμητικά. ράδιος... β'_ σος / υμέτερος. . γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + . Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . άρπαξ.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ. ίσος. καλός. κατά το βελτίων) 2.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ. μέγας. μικρός.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος.) -//: -άντερος.. -ύτατος (ευθύς.) Ανώμαλα 1. ευδαίμων. φίλος 4. εχθρός.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα. -Δεικτικές: ούτος.έστερος. β'_ σεαυτού/-ής. αγαθός. πάλαι. συ. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. αισχρός. πλεονέκτης 3. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος. Αληθής > αληθώς.. ολίγον. πολύ. τακτικά.) -//: . βλάξ. ήσυχος. κλέπτης.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος.. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά.Β.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής.. κακός. ταχύς. . -άντατος (μέλας. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος. ίδιος.
παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι. ό. τις. έρχομαι. ο I όστις. λέγω. ερωτώ. χρώμαι. χρώμαι / πλέω. λείπω.τι Αόριστη: τις. έω. αίρω. λαγχάνω. νέμω. αισθάνομαι. δύναμαι ( σε ενεστώτα. -σμαι. η. αλίσκομαι. υπισχνούμαι. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. νέμω. συλλέγω. είμι. πυνθάνομαι. πίπτω. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. ίστημι / ίσταμαι.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω.τίς. έπομαι. αμαρτάνω. οίομαι/οίμαι. τυγχάνω. βάλλω. δίδωμι/δίδομαι. φημί. βαίνω. γιγνώσκω. μένω. φέρω. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. ήτις. έχω. τίθημι/τίθεμαι. τίθημι/τίθεμαι. λανθάνω. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω. επίσταμαι. πείθω. ζω. αγγέλλω.Αναφορικές: ος. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. φημι. μανθάνω. ακούω. γίγνομαι. ίημι/ίεμαι. ευρίσκω. όμνυμι ορώ. λαμβάνω. σκοπώ/σκοπούμαι. θνήσκω. φεύγω. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. αιρώ/αιρούμαι. αφικνούμαι. βούλομαι. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. πάσχω. βάλω/βάλλομαι.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. . ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. οίδα. φαίνω/φαίνομαι. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. απόλλυμι.τι Ερωτηματική: τίς.
Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). τελικό της αναφοράς. αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. αντικείμενα και επεξηγήσεις. επεί. 5. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση. διότι. δοτικής. υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . .. επειδή. τελικό του σκοπού. παραθέσεις. ότε. Προσοχή. υποκείμενο. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση). Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Είναι προτάσεις επιρρηματικές.. + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου)... Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής. κατηγορηματικοί. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση).. εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. επεξήγηση. κατηγορούμενο. Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. αιτιατικής) 3. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. επειδή..Β . + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. επεξηγήσεις) 2. Εκφράζουν κρίση.. απόλυτο) 4.. Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. οπότε.+ υποτακτική ή ει + ευκτική. παρατατικού επειδή . Είναι προτάσεις ονοματικές.+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους. ώς. επειδή . ότι. παρόμοια με την υποθετική). Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί.
Εκφράζουν κυρίως κρίση. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). λόγους. ευκτική του πλαγίου λόγου. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί.. β) πλαγιασμένος υποθ. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Επομένως. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. αντικείμενα και επεξηγήσεις. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). Επομένως. αν. Εκφράζουν επιθυμία. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. δηλ. είναι προτάσεις ονοματικές. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). όπως. Επομένως. μή ον. συντακτικού).: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. εάν. 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. απαγορεύω. ήν..2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. . προτρέπω/αποτρέπω. είναι προτάσεις επιρρηματικές. συμβουλεύω . θαυμαστόν εστι. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο.
. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε.. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. [γ) εξαρτημένος υποθ. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω. λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση. Τελικό απρμφ... Ειδικό απρμφ.. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ.. δηλ.) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική.] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ. πριν αν αντί πριν ..· · κατηγορηματική μτχ. . πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ. γνώσης. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω. επάν αντί επεί. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. οποιαδήποτε μετοχή. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου. οπόταν αντί οπότε. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης. επειδάν αντί επειδή. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι.. Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π. αποτροπής..
λανθάνουσες υποθέσεις). Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. και ευκτική του πλαγίου λόγου. αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. κάν. δυνητική ευκτική. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Επομένως. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. 2) Τα έφ' φ. Επομένως. επειδή. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. υποτακτική και ευκτική.. ει . καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας).· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. Εκφέρονται με οριστική. αντικείμενα και επεξηγήσεις. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. σκοπό. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές). ώς. όταν. είτε . οπόταν. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Εκφέρονται με απλή οριστική. δυνητική οριστική. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). Επομένως. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. είναι προτάσεις επιρρηματικές.ή. έφ' ω. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. απορηματική υποτακτική. όρο ή συμφωνία. καϊ εί. και άν. έφ' ω τε. Εκφράζουν κρίση. πρίν.. όπως και οι υποθετικές.είτε (ολικής άγνοιας). Επομένως. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε. επεί. διότι. ονδ' εί. είναι προτάσεις επιρρηματικές. άν καί. επομένως. . οπότε. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί. Εκφέρονται με οριστική. Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. μηδ' εάν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. είναι προτάσεις ονοματικές. ονδ' εάν. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις.. είναι προτάσεις επιρρηματικές. εάν καί.
α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα.τι: αναφορικές. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . Εκφέρονται με υποτακτική. μη ως: ειδικές. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. ει. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . «ώστε». ότι . ό.τι. αναφορικο-αιτιολογικές. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. πλάγιες ερωτηματικές. χρονικές. αναφορικο-συμπερασματικές. πααβολικές. Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. τελικές. Εκφέρονται με απλή οριστική. αιτιολογικές. «εφ'ω(τε)».ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. όταν εκφράζουν επιθυμία. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. επει(δή). Επομένως. αναφορικουποθετικές. αναφορικές-παραβολικές. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο. για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. Γενικά. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές. συμπερασματικές με «ως». αιτιολογικές. υποθετικές. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . συμπερασματικές. Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου .επίθετο. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. όπως. αλλά κύρια. όταν εκφράζουν κρίση. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές. ευχετική ευκτική και προστακτική. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. ότι: ειδικές.
Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ. "ζητώ". ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. "υπόσχομαι". απειλώ". διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις).) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". "αποτρέπω". "προτρέπω". σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. Π λ ά γ ι ο ς λόγος. "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". 4. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω".. "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2.δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. "γνωρίζω". Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). 3. 5.. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. ως). α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". αναφορικοϋποθετικές. 6. χρονικοϋποθετικές. όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας. . διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ.
γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. "γνωρίζω". προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. τέλος. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. "αποτρέπω".Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". . "ζητώ". τέλος.εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. "γνωρίζω". Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί.Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. ευχετική ευκτική. κατηγορηματική μετοχή. β) το τελικό απρμφ. "προτρέπω". Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας ./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . "αντιλαμβάνομαι". όπως προστακτική. είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές. . από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". Με βάση τα παραπάνω. αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. σε κύρια πρόταση επιθυμίας. Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης.
επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου.πλάγ.τελικό απρέμφατο).μετοχή . [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή. Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ.. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της.Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου). ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου. Γενικά.ειδικό απαρέμφατο κατηγ. να θυμόμαστε ότι.ερώτηση . Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση. αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι. Εδώ. Εδώ. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος. .λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ. Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση.
Επιρρηματικά κατηγορούμενα. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. 3. 1. Μεταφράζεται με ότι θα. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). 5. + παρατατικό. Επιρρηματικές μετοχές. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. Εισάγει δευτ. Μεταφράζεται με αν. 8. 4. Για τη θέση του βλ. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί .. 2. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. μετά από τελεία. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). 7. Επιρρήματα. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. λόγων). Η θέση του δεν είναι σταθερή.. 6. Εμπρόθετοι. άνω τελεία ή κόμμα. Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. παραπάνω. .Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. Επιρρηματικές προτάσεις. Μένει αμετάφραστο. Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη.
