Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
καλός. φίλος 4.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος. πάλαι. μικρός. -ύτατος (ευθύς. Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . αγαθός. ολίγον. κλέπτης. αληθέστερον. ταχύς. βλάξ. ήσυχος.) -//: . πλεονέκτης 3. β'_ σος / υμέτερος. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. β'_ σεαυτού/-ής. Αληθής > αληθώς.παλαιός. πολύ. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα.. άρπαξ. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ..) Ανώμαλα 1. -έστατος (χαρίεις.. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος. .. . όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος.) -//: -άντερος.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ. -έστατος (αληθής. κακός.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ. αισχρός. -Δεικτικές: ούτος. συ. εχθρός.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής. τακτικά.. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + . -άντατος (μέλας. ίδιος.α πχ... ίσος. διανεμητικά.Β.έστερος.. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος.. εγγύς. μέγας. ράδιος. ευδαίμων. ολίγος. κατά το βελτίων) 2.
φημί. δύναμαι ( σε ενεστώτα. λείπω. έρχομαι. δίδωμι/δίδομαι. βάλω/βάλλομαι. πυνθάνομαι. αμαρτάνω. ήτις. έχω. ευρίσκω. αισθάνομαι. σκοπώ/σκοπούμαι. ίστημι / ίσταμαι. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω. φέρω. λαμβάνω.τι Ερωτηματική: τίς. οίομαι/οίμαι. τίθημι/τίθεμαι. γίγνομαι. πείθω. λαγχάνω.Αναφορικές: ος. αίρω. αφικνούμαι. η. ο I όστις. γιγνώσκω. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. έπομαι. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. φεύγω. μανθάνω. αλίσκομαι. επίσταμαι. θνήσκω. τίθημι/τίθεμαι. ακούω. έω. ό. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. τις. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. τυγχάνω. συλλέγω. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. φημι. αιρώ/αιρούμαι. είμι. όμνυμι ορώ. ίημι/ίεμαι.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. υπισχνούμαι. ζω.τίς. νέμω. αγγέλλω. νέμω. χρώμαι / πλέω. -σμαι. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. βούλομαι. οίδα. απόλλυμι. μένω. λανθάνω. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. χρώμαι. φαίνω/φαίνομαι. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. πίπτω. . ερωτώ.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. λέγω. βάλλω. πάσχω.τι Αόριστη: τις. βαίνω. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι.
1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους.. . ότι. επειδή . Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. δοτικής. απόλυτο) 4. επεί. Προσοχή. εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. αντικείμενα και επεξηγήσεις. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). επεξήγηση.. τελικό της αναφοράς. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). κατηγορηματικοί. υποκείμενο. Είναι προτάσεις ονοματικές. ότε. τελικό του σκοπού. επειδή.. οπότε. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας..Β . + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. ώς. παραθέσεις. κατηγορούμενο.+ υποτακτική ή ει + ευκτική. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα)... Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. Εκφράζουν κρίση. 5. Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. επειδή. ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση). επεξηγήσεις) 2. αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί. παρόμοια με την υποθετική). Είναι προτάσεις επιρρηματικές... εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. διότι. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί. αιτιατικής) 3. παρατατικού επειδή . υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου).+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής. Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι.
. . Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. δηλ. είναι προτάσεις επιρρηματικές.: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. αν. και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της.2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. συντακτικού).. Επομένως. μή ον. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. εάν. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. λόγους. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. αντικείμενα και επεξηγήσεις. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. απαγορεύω. προτρέπω/αποτρέπω. είναι προτάσεις επιρρηματικές. όπως. ήν. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης. συμβουλεύω . Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). β) πλαγιασμένος υποθ. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). θαυμαστόν εστι. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). Εκφράζουν επιθυμία. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Επομένως. Επομένως. ευκτική του πλαγίου λόγου. είναι προτάσεις ονοματικές. ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό).
λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση. Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π.. Τελικό απρμφ. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής... Ειδικό απρμφ. πριν αν αντί πριν . επάν αντί επεί. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. αποτροπής.] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. γνώσης. . οποιαδήποτε μετοχή. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . [γ) εξαρτημένος υποθ. τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική.. — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ..) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. επειδάν αντί επειδή.· · κατηγορηματική μτχ. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. οπόταν αντί οπότε. δηλ.... . που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι.
ώς. δυνητική οριστική.. αντικείμενα και επεξηγήσεις. όρο ή συμφωνία.. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές). αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Εκφέρονται με οριστική.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. άν καί. έφ' ω. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. . με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). δυνητική ευκτική. οπότε. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. και ευκτική του πλαγίου λόγου. υποτακτική και ευκτική.. Επομένως. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. ονδ' εί. μηδ' εάν. Εκφέρονται με απλή οριστική. επεί. Επομένως. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. κάν.ή. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. σκοπό. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. εάν καί. οπόταν. καϊ εί. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. είναι προτάσεις επιρρηματικές. επομένως. όταν. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. Επομένως. είναι προτάσεις ονοματικές. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. απορηματική υποτακτική. και άν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Επομένως.είτε (ολικής άγνοιας). Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. ει . Εκφέρονται με οριστική. είτε . Εκφράζουν κρίση. ονδ' εάν. πρίν. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). διότι. επειδή. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. όπως και οι υποθετικές. λανθάνουσες υποθέσεις). πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε. 2) Τα έφ' φ. έφ' ω τε. είναι προτάσεις επιρρηματικές.
Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο.τι. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. συμπερασματικές. πλάγιες ερωτηματικές. αναφορικο-αιτιολογικές. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα.επίθετο. υποθετικές. ότι: ειδικές. ότι . για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. όταν εκφράζουν κρίση. πααβολικές.τι: αναφορικές. επει(δή). αιτιολογικές. αναφορικουποθετικές. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό.ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου . χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . αναφορικο-συμπερασματικές. «ώστε». ό. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Επομένως. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. μη ως: ειδικές. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. αλλά κύρια. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές. όπως. χρονικές. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. τελικές. συμπερασματικές με «ως». αιτιολογικές. ευχετική ευκτική και προστακτική. όταν εκφράζουν επιθυμία. «εφ'ω(τε)». Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους.α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική. αναφορικές-παραβολικές. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. ει. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. Εκφέρονται με υποτακτική. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . Γενικά. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Εκφέρονται με απλή οριστική.
Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ.δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. απειλώ".. Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο.) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας. 4. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1.. ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. 5. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. "υπόσχομαι". αναφορικοϋποθετικές. Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). "γνωρίζω". 3. "αποτρέπω". χρονικοϋποθετικές. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". . "προτρέπω". σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. "ζητώ". ως). 6. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. Π λ ά γ ι ο ς λόγος.
"αποτρέπω". "προτρέπω". ευχετική ευκτική. γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). τέλος.Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης.εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. κατηγορηματική μετοχή. τέλος. β) το τελικό απρμφ. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. όπως προστακτική. από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". Με βάση τα παραπάνω. . .Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. "ζητώ". "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. σε κύρια πρόταση επιθυμίας. και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. "αντιλαμβάνομαι". Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας ./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. "γνωρίζω". "γνωρίζω". Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές. αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο.
αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος. Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση. Εδώ.ειδικό απαρέμφατο κατηγ.. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. Γενικά.τελικό απρέμφατο). Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου). Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ. Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο.λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ.Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. Εδώ. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση. τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . .ερώτηση . η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι.μετοχή . να θυμόμαστε ότι. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται.πλάγ. [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π.
Εμπρόθετοι. Για τη θέση του βλ.Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. 6. 8. Εισάγει δευτ. Επιρρήματα. . Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη. Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. Η θέση του δεν είναι σταθερή. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. + παρατατικό. 7. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο.. άνω τελεία ή κόμμα. 5. Επιρρηματικές προτάσεις. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. Μεταφράζεται με ότι θα. μετά από τελεία. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. 1. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. Επιρρηματικά κατηγορούμενα. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. Μένει αμετάφραστο. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). 3. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). Μεταφράζεται με αν. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. λόγων). 2. παραπάνω. Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . 4.. Επιρρηματικές μετοχές.
