ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ: εκφέρονται με οριστική (απλή ή δυνητική*) ή με δυνητική ευκτική**.

*Δυνητική οριστική είναι η οριστική ιστορικού χρόνου + ἂν (δηλώνεται κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή το μη πραγματικό). **Δυνητική ευκτική είναι η ευκτική κάθε χρόνου (εκτός του μέλλοντα) + ἂν (δηλώνεται το δυνατό στο παρόν – μέλλον).

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ: εκφέρονται με υποτακτική, προστακτική ή με ευχετική οριστική ή ευχετική ευκτική. 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: διακρίνονται σε κρίσεως και επιθυμίας, επίσης σε ολικής και μερικής άγνοιας. Το δεύτερο ζεύγος κατηγοριών τους προσδιορίζεται από την πιθανή απάντηση στην ερώτηση που διατυπώνουν (ναι ή όχι για τις ολικής άγνοιας, οτιδήποτε άλλο για τις μερικής άγνοιας). Εκφέρονται όπως και οι προτάσεις κρίσεως ή με υποτακτική (απορηματική), εάν πρόκειται για ερωτηματική πρόταση επιθυμίας.
(Επίσης, μπορεί να είναι απλές ή διμελείς. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνουν δύο (2) ερωτήσεις. Τότε προτάσσεται συνήθως η ερωτηματική αντωνυμία πότερον ή πότερα, ενώ στο δεύτερο μέρος ο διαχωριστικός σύνδεσμος ἤ).

4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ: συνήθως σ’ αυτές παραλείπεται το ρήμα. Εκφέρονται όπως οι προτάσεις κρίσεως. Β. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΙΟΝ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΕΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση. Γ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΛΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν μόνο τους κύριους όρους, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
(Το κατηγόρημα διακρίνεται σε δύο είδη: α) μονολεκτικό – περιλαμβάνει μόνο ρηματικό τύπο, β) περιφραστικό – περιλαμβάνει συνδετικό ρήμα + κατηγορούμενο).

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν περισσότερους από έναν κύριους όρους.
(Προσοχή: φυσικά, ποτέ περισσότερα ρήματα του ενός).

3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι κύριοι όροι, που όμως εννοούνται εύκολα. 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΕΣ – ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις στις οποίες υπάρχουν εκτός των κύριων όρων και δευτερεύοντες όροι, δηλαδή προσδιορισμοί).
(Προσοχή: στους δευτερεύοντες όρους μιας πρότασης περιλαμβάνεται και το αντικείμενο).

1 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Δ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ – ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. 2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. Εξαρτώνται πάντα από μία κύρια ή κάποια άλλη δευτερεύουσα. Πάντως, σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο έχουμε τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.
ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (10): Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ὅτι, ὡς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ὡς και αντικειμενική με το ὅτι). Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή, ὅτε, ὁπότε. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους ἵνα, ὅπως, ὡς. Εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους µή, µὴ οὐ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (ενδοτικές): εισάγονται με τους παραχωρητικούς συνδέσμους εἰ καί, ἐὰν καί, ἂν καί, καὶ εἰ, καὶ ἄν, κἄν, οὐδ’ εἰ, οὐδ’ ἐάν, µηδ’ ἐάν. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, πρίν, ὅταν, ὁπόταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος πρὶν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ὥστε, ὡς, ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧ τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο συμπερασματικός σύνδεσμος ὥστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα εἰ, εἰ – ἤ, εἴτε – εἴτε, με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα, καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, απορηματική υποτακτική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική, όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με υποτακτική, ευχετική ευκτική και προστακτική, όταν εκφράζουν επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό – επίθετο. Επομένως, είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου – ημιπεριόδου ΔΕΝ εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, αλλά κύρια. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία.

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΣΥΝΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Α. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική. Το ρήμα συμφωνεί σε μία πρόταση με το υποκείμενό του, στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση: η περίπτωση της αττικής σύνταξης. Το υποκείμενο του ρήματος είναι όνομα ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού και το ρήμα βρίσκεται στο γ΄ ενικό πρόσωπο (π.χ. τὰ παιδία παίζει).

‐

2 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

‐

Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό αριθμό, αν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται στο ίδιο πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο αντίστοιχο πρόσωπο στον πληθυντικό. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται σε διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο στον πληθυντικό αριθμό (κατά σειρά προτεραιότητας τα πρόσωπα είναι: πρώτο πρόσωπο, δεύτερο πρόσωπο, τρίτο πρόσωπο). Εξαιρέσεις: α) κάποιες φορές, αν και τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, το ρήμα μπαίνει στον ενικό και στο πρόσωπο του υποκειμένου που είναι πλησιέστερο ή σπουδαιότερο. β) Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό, ακόμη κι αν το υποκείμενο είναι ένα. Αυτό συμβαίνει όταν το υποκείμενο είναι όνομα περιληπτικό. Η σύνταξη αυτή ονομάζεται κατά το νοούμενο ή κατά σύνεση (π.χ. τὸ πλῆθος ἐπεβοήθησαν, Λέσβος ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπέστησαν).
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: α) Το υποκείμενο μιας μετοχής συμφωνεί μαζί της σε γένος, αριθμό και πτώση. β) Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται σε πτώση ονομαστική σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας (οπότε είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο) και σε πτώση αιτιατική σε περίπτωση ετεροπροσωπίας (οπότε είναι διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο).

‐ ‐

Β. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το κατηγορούμενο είναι πάντα ομοιόπτωτος προσδιορισμός σε σχέση με τη λέξη στην οποία αναφέρεται. Αν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί με το υποκείμενο υποχρεωτικά μόνο στην πτώση και τυχαία στο γένος και στον αριθμό. Αν το υποκείμενο δεν είναι κάτι ορισμένο, αλλά μια γενική έννοια (σε όλο της το είδος), τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει σε ουδέτερο γένος ενικού αριθμού, ανεξάρτητα από το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου. Αυτό το κατηγορούμενο συνοδεύεται κάποιες φορές από τις λέξεις πρᾶγµα ή χρῆµα ή κτῆµα. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει κανονικά στον πληθυντικό αριθμό. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των υποκειμένων, εφόσον αυτό είναι κοινό και τα υποκείμενα έμψυχα. Φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, το κατηγορούμενο τίθεται στην προηγούμενη περίπτωση στον πληθυντικό αριθμό. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο επικρατέστερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι έμψυχα, αλλά διαφορετικού γένους και φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, τίθεται στον πληθυντικό αριθμό (επικρατέστερο γένος κατά σειρά είναι: το αρσενικό, το θηλυκό, το ουδέτερο). Το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι άψυχα οποιουδήποτε γένους. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των εμψύχων, αν τα υποκείμενα είναι άλλα έμψυχα και άλλα άψυχα.

‐

‐

‐

‐

‐

‐

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΕΙΔΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
1. ΑΠΛΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. 2. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα, αλλά συχνά από ρήμα κινήσεως. Το επιρρηματικό κατηγορούμενο δηλώνει χρόνο, τρόπο, τόπο, σκοπό και τάξη (σειρά). Οι παρακάτω λέξεις είναι συνήθως επιρρηματικά κατηγορούμενα με τις προηγούμενες σημασίες: πολύς, µέγας, ἄφθονος, ἑκών, ἑκούσιος, ἑθελοντής, ἑθελούσιος, ἄκων, ἀκούσιος, ἄσµενος, ἥσυχος, ὑπόσπονδος, πρῶτος, τριταῖος, τελευταῖος, σκοταῖος, πελάγιος, ἀπότοµος, ἐνάντιος, ἀντίος, βοηθός, σύµβουλος.

3 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

ἀποδεικνύοµαι κ. γ) με την πρόθεση ἐπὶ + αιτιατική. όταν δηλώνει τοπική έκταση. αλλά κυρίως από ρήμα αύξησης – εξέλιξης. ἐκβαίνω κ. 2.gr . ὑπέρ. κρίνοµαι. εκλογής και δοξαστικά δέχονται κατηγορούμενο του αντικειμένου. όταν δηλώνει μερισμό. πρός. Το κατηγορούμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στην ακόλουθη περίπτωση: με τις προθέσεις ἀµφί. 5. Ν Υ Σ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 1. Οι προσωπικές αντωνυμίες προσδιορίζονται κατά κανόνα από παραθέσεις. Τα κλητικά παθητικά: καλοῦµαι. Ισοδυναμεί με συμπερασματική πρόταση και μεταφράζεται με το ώστε + μτφρ. 3. δοκῶ. ‐ Πρόκειται για ένα κατηγορούμενο (πάντα ουσιαστικό) σε πτώση γενική.α.α. περί. 4 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. ὀνοµάζοµαι.philology‐online. ἀκούω κ. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση.gr/ sapiens@otenet. Το ρήμα εἰµὶ και τα συνώνυμά του: ὑπάρχω. 3. Τα δοξαστικά παθητικά: νοµίζοµαι. διαίρεση. ιδιότητα. κατὰ + αιτιατική. ἡγοῦµαι κ. Όταν ένας προσδιορισμός. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ 1. ὡς + αιτιατική. Προσοχή: τα ενεργητικά κλητικά. β) με τις προθέσεις ἐπί. Η γενική κατηγορηματική αναφέρεται στο υποκείμενο του συνδετικού ρήματος και δηλώνει: κτήση. ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ. 4.gr και sapiens@sch. εἰς. χειροτονοῦµαι. διατελῶ. ‐ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ) ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΜΕ ΤΥΧΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΑΥΞΟΝΤΑ ΑΡΙΘΜΟ. ἔφυν. φαίνοµαι. του κατηγορουμένου. προσαγορεύοµαι. εἰς. 4.α. Η γενική του περιεχομένου εξαρτάται μόνο από ουσιαστικά. ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΡΓΑΝΩΘΕΙ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: Το υποκείμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. Το ρήμα γίγνοµαι και τα συνώνυμά του: καθίσταµαι. πέφυκα κ. ἀποβαίνω. ΑΦΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ. ὑπὲρ + αιτιατική. πρὸς + αιτιατική. αντί να συμφωνεί συντακτικά με τον όρο στον οποίο αναφέρεται λογικά.α.α. Η γενική που εξαρτάται από επίθετα είναι γενική αντικειμενική. (Και το αντικείμενο μπορεί να δηλωθεί με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί.3. ύλη και αξία. όταν δηλώνει έκταση ή χωρισμό). περί. Συνοδεύεται από συνδετικό ρήμα. συμφωνεί με κάποιον άλλο όρο. β) με την πρόθεση κατὰ + αιτιατική. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. περί. Τα εκλογής ή προχειριστικά παθητικά: αἱροῦµαι. 2. __________________________________________________ 2. λαγχάνω. __________________________________________________ 1. τότε το φαινόμενο λέγεται σχήμα υπαλλαγής. τυγχάνω. όταν δηλώνει αριθμό ή ποσό κατά προσέγγιση.

είναι ετερόπτωτος προσδιορισμός. οὐκ ἔστιν ὅστις οὐκ = ο καθένας.gr/ sapiens@otenet. κι όχι με το υποκείμενο. Τα αμετάβατα ρήματα μπορούν να δεχθούν σύστοιχο αντικείμενο. Το ίδιο συμβαίνει συχνά και δίπλα σε ρηματικούς τύπους παθητικού παρακειμένου και υπερσυντελίκου. Το φαινόμενο ονομάζεται έλξη του αριθμού του ρήματος από το κατηγορούμενο. 15. Χρονικές είναι συνήθως. 14. Με το γὰρ (και κάποιες φορές με το ὡς) εισάγονται κύριες αιτιολογικές προτάσεις. Οι προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους ἐπεί. ἐπειδὴ είναι δευτερεύουσες χρονικές ή αιτιολογικές. Όταν από ένα ρήμα εξαρτώνται δύο ή περισσότερα αντικείμενα. Παράδειγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Στα αρχαία ελληνικά. Στις απαρεμφατικές προτάσεις ισχύει η αντίστοιχη ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία ανάλογα με το ρήμα της πρότασης από την οποία εξαρτάται η απαρεμφατική. 7. Οὐκ ἔστιν ὅστις = κανείς. το υποκείμενο της δευτερεύουσας προλαβαίνει και το καθιστά αντικείμενο η κύρια πρόταση. όταν το ρήμα τους είναι ιστορικού χρόνου. Όταν μια αναφορική αντωνυμία εισάγει πλάγια ερωτηματική πρόταση. 8. Όταν έχουμε δευτερεύουσα απαρεμφατική πρόταση. Όταν το υποκείμενο μιας δευτερεύουσας πρότασης το βρίσκουμε και ως αντικείμενο της κύριας. που εισάγεται με αναφορική αντωνυμία.5. 11. Αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση στο υποκείμενο του ρήματος. Τα ρήματα δοκεῖ και φαίνεται ως απρόσωπα δέχονται δοτική προσωπική. 19. Σ’ αυτήν την περίπτωση το υπάρχον απαρέμφατο είναι αντικείμενο του προσωπικού ρήματος και όχι υποκείμενο. Δηλαδή. 20. τότε εννοούμε και ένα άλλο ρήμα για τα αντικείμενα αυτά. ὁ ἐγὼ λέγω (η αναφορική πρόταση είναι επεξήγηση στο τοῦτο). τότε αυτή η πρόταση είναι αναφορικοσυμπερασματική. τότε έχουμε σχήμα κατά πρόληψη. τότε μεταφράζουμε την αντωνυμία ως ερωτηματική.gr . Οποιοδήποτε παθητικό ρήμα στο γ΄ ενικό πρόσωπο μπορεί να είναι απρόσωπο. ἔστιν ὅστις = κάποιος. 17. αλλά δεν στέκονται όλα ως λογικά αντικείμενα του ρήματος. ο συγγραφέας συχνά χρησιμοποιεί ρήμα προσωπικό εκεί που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει απρόσωπο. 12. Πιθανώς αποδεκτή σύνταξη είναι: λέγω – ρήμα. Ως προσωπικά δέχονται δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου ή της αναφοράς. μεταφράζουμε το ρήμα ως απρόσωπο. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 5 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε σχήμα κατά ζεύγμα (το ρήμα που εννοούμε ονομάζεται ρήμα κατά ζεύγμα στο ήδη υπάρχον ρήμα). Συμφυρμός ή βραχυλογία: ὅτι ἀληθὲς τοῦτο λέγω δύο προτάσεις ενώθηκαν σε μία.philology‐online. Στην απόδοση όμως στα νέα ελληνικά. είναι επιρρηματικός προσδιορισμός απλής πλάγιας πτώσης. Με ρήμα κατά ζεύγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. παιάνων καὶ στεναγµάτων. το ρήμα ενδέχεται να συμφωνεί με το κατηγορούμενο ως προς τον αριθμό. όταν προσδιορίζει ουσιαστικό ή επίθετο σε διαφορετική πτώση απ’ αυτό. 18. 13. τοῦτο – σύστοιχο αντικείμενο. Δίπλα στα εις –τέος και –τὸς ρηματικά επίθετα μπορεί να υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου ή του ενεργούντος προσώπου. ἐγὼ – υποκείμενο. 16. ἀντηχεῖ παιάνων καὶ στεναγµάτων. 6. αλλά όταν προσδιορίζει ρηματικό τύπο και δεν είναι αντικείμενό του. Μια πλάγια πτώση. 10. Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό και βρίσκεται κοντά στο ρήμα. 9. ἀληθὲς – κατηγορούμενο του αντικειμένου.gr και sapiens@sch. Ανάλυση συμφυρμού: ὅτι ἀληθὲς ἐστὶ τοῦτο.

Μπορεί όμως να συντάσσεται και με μια πτώση που προηγήθηκε στην πρόταση.21. Στη μετάφραση όμως αποδίδουμε τη μετοχή ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα.gr . στην οποία ανήκει (πλὴν + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός της εξαίρεσης). Τα κελευστικά ρήματα συντάσσονται με αιτιατική και απαρέμφατο. Από το ρήμα τυγχάνω εξαρτάται κατηγορηματική μετοχή. Με το πρὶν εισάγεται απαρεμφατική χρονική πρόταση. δηλαδή πριν ενεργήσει το υποκείμενο του ρήματος. 29. –τὸν σημαίνουν: α) μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Η πρόθεση πλὴν συντάσσεται κανονικά με γενική. ἡγοῦµαι + γενική = είμαι αρχηγός. 23. Τα ρηματικά επίθετα σε –τός.gr/ sapiens@otenet. 34. Η παράθεση δίνει ένα επιπλέον γνώρισμα σ’ αυτόν. 36. 31. Διάκριση αντικειμένου: α) εξωτερικό–υπάρχει εξ’ αρχής. 30. που εισάγεται με τον ίδιο χρονικό σύνδεσμο. Ἔχω + τελικό απαρέμφατο = μπορώ να + μετάφραση του απαρεμφάτου. τιµωρῶ = βοηθώ. τοπικά και ποσοτικά. Αν είναι αρνητική. 27. Ἔχοµαι + δοτική = βρίσκομαι σε + μετάφραση δοτικής. ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. 24. οι οποίες δέχονται άρνηση µή. 33. τιµωροῦµαι = τιμωρώ. Ο ιστορικός ενεστώτας έχει σημασία αορίστου ή παρατατικού. αλλά προέρχεται από την ίδια την ενέργεια του υποκειμένου. Η μετοχή αυτή αναφέρεται πάντα στο υποκείμενο του ρήματος. Από τοπικά επιρρήματα όμως σε –θεν έχουμε γενική της αφετηρίας. 22. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και β) άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. –τή. Γενική διαιρετική έχουμε και με επιρρήματα χρονικά. 35. τότε δεν έχουμε επιθετικό προσδιορισμό. και το άρθρο αυτό συνάπτεται με μία μετοχή ή ένα απαρέμφατο. Όταν έχουμε εμπρόθετο προσδιορισμό ή επίρρημα ή γενική με άρθρο μπροστά τους. Με ρήμα σε δυνητική ευκτική έχουμε συνήθως μετοχές υποθετικές. Ἡγοῦµαι + απαρέμφατο = νομίζω ότι. όταν η πρόταση απ’ την οποία εξαρτάται είναι καταφατική. μόνο όταν η μετοχή είναι αιτιολογική και συνοδεύεται από το ὡς ή το ὥσπερ. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Η επεξήγηση επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο. γ) εσωτερικό σύστοιχο– προέρχεται από την ίδια ρίζα με τον ρηματικό τύπο στον οποίο αναφέρεται. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). Είναι δυνατόν το ρήμα να είναι και προσωπικό. Η αιτιατική απόλυτη μετοχή είναι συνήθως μετοχή απροσώπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης.gr και sapiens@sch. β) εσωτερικό ή του αποτελέσματος–δηλαδή το αντικείμενο δεν υπάρχει εξ’ αρχής. Γενική παραθετική έχουμε μετά από ένα επίθετο που ισοδυναμεί με γενική πτώση ή μετά από κτητική αντωνυμία.χ.χ. Μεταφράζουμε κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από τα συνδετικά ρήματα εἰµὶ και γίγνοµαι. 26. 25.philology‐online. 32. 28. Ἐπιστέλλω = παραγγέλλω. τότε έχουμε ρηματική χρονική πρόταση. παραλείποντας στη μετάφραση τα ρήματα και αποδίδοντας τη μετοχή με ρήμα.

40. Εὖ ἀκούω = επαινούμαι.philology‐online. όταν δηλώνεται ότι ο σκοπός θα πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. Παράλλαξη έχουμε όταν δύο όροι συνδέοονται παρατακτικά και είναι ως προς τη μορφή τους διαφορετικοί (π. 7 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. γηροκομώ). Οι κύριες παρενθετικές προτάσεις δεν συνδέονται παρατακτικά με άλλες κύριες. 45. Χάριν ἀποδίδωµι = εκφράζω ευγνωμοσύνη. Εὖ ποιῶ = ευεργετώ. σχεδόν πάντοτε. ἐµποδὼν = γίνομαι εμπόδιο. Λέμε λοιπόν ότι έχουμε αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. Σ’ αυτήν την περίπτωση δεν χρειάζεται το δυνητικό ἄν. 54. δηλαδή στην αλήθεια. Από το ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή το ουδέτερο επιθέτου εξαρτάται γενική διαιρετική.gr/ sapiens@otenet. 46. είναι αντικείμενα του ρήματος). 42. Εὖ πράττω = ευτυχώ. 52. είναι δυνατόν στην απόδοση να έχουμε παρατατικό απροσώπου ρήματος. Όταν έχουμε έλξη του αναφορικού. Το επίθετο ποικίλος – η – ον. λόγω εξάρτησής του από απρόσωπο ρήμα ή έκφραση. ∆ίκην λαµβάνω παρὰ τινὸς = τιμωρώ.χ. ∆ίκην δίδωµι τινὶ = τιμωρούμαι. Κακῶς πράττω = δυστυχώ. ως ευκόλως εννοούμενη. Τα δυνητικά απαρέμφατα είναι αναγκαστικά ειδικά. Το νῦν δὲ το βρίσκουμε συνήθως μετά από υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. (τὸν ἄνθρωπον = υπηρετώ. Μας επαναφέρει στον πραγματικό χρόνο. το αναφορικό έλκεται από μια δεικτική αντωνυμία. Παραιτοῦµαι = παρακαλώ. 43.gr και sapiens@sch. στη μετάφραση τα τρέπουμε σε ονομαστική. κακῶς ποιῶ = βλάπτω. Εὖ ποιῶ τινὰ = ευεργετώ. (τὸν θεὸν = λατρεύω).gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Εὖ πάσχω = ευεργετούμαι. Ἐνθυµοῦµαι = έχω στο μυαλό μου. Νὴ ∆ία: ομωτική έκφραση ή προσφώνηση. Η αιτιατική του χρόνου δηλώνει χρονική έκταση. 50. Στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία. Ἐκποδὼν = βγαίνω από τη μέση. Αν μετά από δοξαστικό ή λεκτικό ρήμα έχουμε ως αντικείμενο απαρέμφατο απροσώπου ρήματος. ὅπως είναι δυνατόν να υπάρχει το αοριστολογικό ἄν. Στις δευτερεύουσες τελικές προτάσεις που εισάγονται με το ὡς. αποδίδοντας το απαρέμφατο με ρήμα. έχω υπόψη μου. Στον υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. 47. που είναι σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. Ως προς τη λειτουργία τους όμως μέσα στην πρόταση είναι όμοιοι (π. 41. 44. 48.χ. η οποία παραλείπεται. Εὖ λέγω = επαινώ. 38. Συχνά αντί γενικής διαιρετικής χρησιμοποιείται επιμεριστική παράθεση. 49. Η γενική του χρόνου δηλώνει χρονική διάρκεια. Όλα τα υποκείμενα των απαρεμφάτων. 39. τότε το υποκείμενο αυτού του απαρεμφάτου θα είναι πάλι ένα απαρέμφατο και θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη μεταξύ δύο απαρεμφάτων. . 51. Η δοτική του χρόνου δηλώνει χρονικό σημείο. Σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα και το δεύτερο απαρέμφατο.37. περιποιούμαι. τότε σημαίνει αινιγματικός – η – ο (δηλαδή: αινιγματικά λόγια). 53. γενική και απαρέμφατο). όταν αναφέρεται σε λόγια (δηλαδή: ποικίλα λόγια). Θεραπεύω + αιτιατική: (τὴν γῆν = καλλιεργώ).

καὶ ἂν (κἄν). Οι προτάσεις που είναι ολόκληρες β΄ όρος σύγκρισης λέγονται κύριες παραβολικές. 72.philology‐online. Αντίστροφη έλξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο προσδιοριζόμενος από μια αναφορική πρόταση όρος.gr και sapiens@sch.τ. έλκεται από την αναφορική αντωνυμία και μπαίνει στην ίδια πτώση μ’ αυτήν.θ. ἂν καὶ κ.ν. αν στην πρόταση που ανήκουν υπάρχει άλλο ρήμα (π. β) είναι τελική. 69. οι οποίες εισάγονται με το ὥστε. 63. Οι μετοχές απροσώπων ρημάτων απαντούν συνήθως σε ουδέτερο γένος. όταν τονίζεται ο τρόπος που θα γίνει η πράξη. 59. πυνθάνοµαι (δίπτωτο ρήμα) + αιτιατική και γενική πτώση.» είναι τροπική.. οὐδ’ εἰ. ἥκω + τροπικό επίρρημα. 68. Ἀναντλέω-ῶ = υπομένω. Ζηµία = πρόστιμο.χ. Ἐφίεµαι = επιθυμώ.. Πόνος = κόπος. λογίζονται συχνά ως παρακελευσματικά μόρια και όχι ως ρήματα. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων είναι συχνά αιτιολογικές. δυνητική ευκτική και χρόνο μέλλοντα. η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το μη πραγματικό. Φιλότιµος = αυτός που αγαπά τις τιμές. οι οποίες εισάγονται με τα καὶ εἰ. 58. όταν οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τα εἰ καί. 67. Ο γνωμικός αόριστος ισοδυναμεί με ενεστώτα. 64.gr/ sapiens@otenet. υποφέρω. 56. αντί να μπει στην κανονική πτώση της συντακτικής του θέσης μέσα στην πρόταση. κεῖµαι. Με τα ρήματα ἔχω. ἐπεὶ φέρ’ εἰπέ). Μια μετοχή αορίστου που συνοδεύεται από άρνηση και μεταφράζεται με το «χωρίς να. Όταν έχουμε απαρεμφατική πρόταση που εισάγεται με αναφορικό.λ. τιμωρία. εκφράζουν υποκειμενικό συμπέρασμα που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. τότε: α) είναι πλάγια ερωτηματική.55. Στις εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις. Στο οὐδ’ εἰ η άρνηση αντανακλά στην απόδοση. Μετά από ρήματα επιμέλειας – αμέλειας. τότε αυτή είναι αναφορικοσυμπερασματική (σ. Υποθετική μετοχή έχουμε συνήθως με δυνητικό απαρέμφατο. ενώ το οὐδ’ εἰ όταν η απόδοση είναι αρνητική. 60. 65. όταν τονίζεται το περιεχόμενο της πράξης. Ἄλγος = πόνος. Προλαβὼν ἐπιµέλοµαι = φροντίζω από την αρχή. Το ἐπεὶ μετά από ισχυρή στίξη ισοδυναμεί με το γάρ. 57. ὑπολαµβάνω = θεωρώ. ἀκούω + αιτιατική πτώση (δηλώνεται έμμεση αντίληψη). Καθορῶ = διακρίνω. Εἶδος = μορφή. αν ακολουθεί πρόταση με το ὅπως + οριστική μέλλοντα ή με το ὅπως + υποτακτική. Το φεῦ ονομάζεται σχετλιαστικό επιφώνημα. Οι προστακτικές φέρε. Ἀκούω + γενική πτώση (δηλώνεται άμεση αντίληψη). 62. διὰ + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου. Οι δευτερεύουσες συμπερασματικές απαρεμφατικές προτάσεις. δυνητική οριστική.gr . µε τα οἷος και ὅσος).Το καὶ εἰ χρησιμοποιείται όταν η απόδοση είναι καταφατική. 61. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 8 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Προς κάτι το πραγματικό γίνεται η παραχώρηση. 71. ἴθι και ἄγε των ρημάτων φέρω. Μεταφράζουμε λοιπόν το γνωμικό αόριστο με το «συνήθως + χρόνο ενεστώτα». 70. έχουμε συνήθως γενική της αναφοράς. 66. εἶµι και ἄγω αντίστοιχα.

Κακῶς ἀκούω = κακολογούμαι. 84. αλλά εξαιτίας κάποιων γεγονότων που έχουν προηγηθεί και δηλώνονται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό ἕνεκα + γενική. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ισχυρότερος από τον πρώτο. Οι αναφορικοαιτιολογικές προτάσεις μεταφράζονται με έναν αιτιολογικό σύνδεσμο στην αρχή τους (π. γιατί. β) µὴ + υποτακτική αορίστου και γ) οὐ + οριστική μέλλοντα. Προκινδυνεύω τινὸς = διακινδυνεύω για κάποιον. επειδή κ. πρόσθεν ἤ. Δηλαδή. τότε το αίτιο είναι τελικό. όταν αναφέρεται σε πρόσωπα.) και μετατρέποντας το αναφορικό σε δεικτική αντωνυμία. Έχουμε δίπλα του μια γενική ή μια αιτιατική της αναφοράς. μπορούμε να βρούμε στη θέση της αιτιατικής μια γενική πτώση. Η γενική αυτή είναι γενική διαιρετική. 76.philology‐online. η οποία συνοδεύεται από το ἤ. έχουμε πτώση όμοια με προηγούμενη. Παρὰ + δοτική = εμπρόθετος του ενώπιον (τόπου μεταφορικά). Περὶ µηδενὸς ποιοῦµαι τι = δε θεωρώ κάτι σπουδαίο. Κοντά σε συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος η δοτική είναι του ποσού ή αλλιώς του μέτρου – διαφοράς. 82.gr/ sapiens@otenet. με τη μεσολάβηση ενός καί (π. 74.λ. Η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σ’ ένα μέρος της έννοιας του αντικειμένου. ως υποκείμενο του ρήματος ἔχω). Το μοναδικό ρήμα που δέχεται τελικό απαρέμφατο σε χρόνο μέλλοντα είναι το µέλλω. Περὶ ἐλάττονος ποιοῦµαι = θεωρώ κάτι κατώτερο. Κακῶς ποιῶ = κακοποιώ.χ. Προτάσεις που εισάγονται με τα πρότερον ἤ. Με ένα ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική. αντί να έχουμε δοτική αντικειμενική. ὁµοίαν τὴν γνώµην ἔχω καὶ σύ – σε θέση δοτικής αντικειμενικής στο ὁµοίαν. είναι δευτερεύουσες χρονικές. Παρὰ + γενική και παθητικό ρήµα = εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου. τότε δεν είναι μεταβατικό. Όταν το ρήμα ἔχω προσδιορίζεται από τροπικό επίρρημα. Το ὡς χρησιμοποιείται συχνά και ως πρόθεση. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 9 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 77. Κακῶς πάσχω = παθαίνω κακό. Η απαγόρευση στα αρχαία ελληνικά εκφέρεται με τους εξής τρόπους: α) µὴ + προστακτική ενεστώτα. Κακῶς λέγω = κακολογώ. Ο εμπρόθετος προδιορισμός ἕνεκα τινὸς είναι αναγκαστικό αίτιο (δηλώνεται αιτία) ή τελικό αίτιο (δηλώνεται σκοπός). 78. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι αριθμητικό. μπορούμε να έχουμε επεξήγηση στη γενική αυτή. Με επίθετα ισότητας – ομοιότητας.gr και sapiens@sch. 85. 83. 80. Σε αντίθετη περίπτωση. μπορεί να εκφέρεται ομοιόπτωτα με τον πρώτο όρο με ή χωρίς το ἤ. 79. όταν δηλαδή προηγείται νοηματικά το ρήμα.τ. Θα είναι αναγκαστικό αίτιο. 75.73. ὕστερον ἤ. Η ονομαστική που προηγήθηκε ήταν το ἐγὼ. τότε έχουμε ασύμμετρη σύγκριση. Το τελικό απαρέμφατο δεν είναι ποτέ χρόνου μέλλοντα. Παρὰ + γενική και ενεργητικό ρήµα = εμπρόθετος της προέλευσης. όταν το νόημα που εκφράζει ο εμπρόθετος προσδιορισμός προηγείται από το νόημα που εκφράζει το ρήμα της πρότασης. χωρίς να εννοείται κάποια αιτιατική ως αντικείμενο. γι’ αυτό το αντικείμενο μπαίνει σε γενική διαιρετική. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι μια γενική πτώση αναφορικής ή δεικτικής αντωνυμίας. 81. γίνεται αυτό που ορίζει το ρήμα.gr . 86.χ.

ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΟΙΧΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: α) Παῖσον διπλᾶ (αντί για: παῖσον διπλῆν πληγήν). παίρνουν αντικείμενο σε γενική και υπάρχει δίπλα τους μια δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. χαρακτηρίζονται ως γενικές. 91. β) ἢ + ομοιόπτωτα και ἢ + ομοιότροπα. δ) πρὸ + γενική. 89. δ) Ὀµνύω συµµαχίαν (αντί για: όµνύω ὄρκον συµµαχίας). Τα χρονικά επιρρήματα πάλαι. Το φαινόμενο της ονομαστικής απολύτου μετοχής είναι μια συντακτική ανακολουθία. µέτεστι όταν δεν υπάρχει κοντά απαρέμφατο. θ) ἢ ὥστε. µεταµέλει. στ) ἢ πρὸς + αιτιατική. Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται συνήθως: α) όταν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό. έχουν ως υποκείμενο μια σύστοιχη έννοια. 94. ο οποίος τώρα μπαίνει συνήθως σε ουδέτερο γένος πληθυντικού αριθμού (ή πιο σπάνια ενικού) και παίζει πια αυτός το ρόλο του συστοίχου αντικειμένου. αὐτίκα. ἀχθοµένῳ. Τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης: α) γενική συγκριτική.gr/ sapiens@otenet. 1. τότε συνήθως είναι αναφορική – τελική. β) Ὀξὺ βοῶ (σύστοιχο αντικείµενο σε ουδέτερο γένος ενικού αριθµού). ὡς + απαρέμφατο. που όμως δεν κρύβει το υποκείμενο του απαρεμφάτου (που είναι υποκείμενο απροσώπων ρημάτων). οπότε είτε παραμένει η πλάγια πτώση είτε μπαίνει και αυτή στην πτώση του αντικειμένου και παίζει τώρα το ρόλο του. ἐνδεῖ. όταν είναι έναρθρα. β) όταν συνοδεύεται από μια πλάγια πτώση. β) όταν εκφράζει μια γενική έννοια και γ) όταν πρόκειται για το μοναδικό αντικείμενο που μπορεί να πάρει ένα ρήμα. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρήμα παρασκευάζεται. η) ἢ + ολόκληρη πρόταση. 90. 93. γ) ἀντὶ + γενική. αν υπάρχει μια δοτική. πρῶτον. Μπορούν να έχουν σύστοιχο αντικείμενο. ζ) ἢ κατὰ + αιτιατική. δοτικές ή αιτιατικές του χρόνου και όχι ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί. Επίσης. είναι δοτική προσωπική ηθική. 88. µέλει. 92. ε) παρὰ + αιτιατική.gr .philology‐online. Ν Υ Σ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 10 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. βουλοµένῳ. Τα ρήματα δεῖ. μόνο που σ’ αυτό δεν υπάρχει γενική πτώση ως αντικείμενο. Μια δοτική προσωπική κοντά στις μετοχές ἡδοµένῳ. Η ονομαστική απόλυτη μετοχή μπαίνει είτε στη θέση γενικής απόλυτης μετοχής είτε αντί για συνημμένη μετοχή και διατηρεί την επιρρηματική της σημασία. Τα παθητικά μονόπτωτα ρήματα δεν έχουν ποτέ αντικείμενο. Το αντικείμενο παραλείπεται στις εξής περιπτώσεις: α) όταν εννοείται ευκόλως από τα συμφραζόμενα.gr και sapiens@sch. γ) Ἐγράψατο µε ἀσεβείας (αντί για: ἐγράψατο µε γραφὴν ἀσεβείας). τότε αυτή είναι το αντικείμενο του απροσώπου ρήματος.87. 2. Δίπλα σε απρόσωπα ρήματα που ήταν δίπτωτα στην ενεργητική διάθεση. Όταν μία δευτερεύουσα αναφορική πρόταση έχει το ρήμα της σε μέλλοντα.

ὀρέγοµαι. 4. ζηλῶ. ἐπιλείπω. 6. αἰσχύνοµαι. ἐρῶ (=αγαπώ). 9. ἐξικνοῦµαι. µέλει µοι τινός. βλάπτω. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω. ᾔσθετο βοήν). 3. σπανίζω. καταπλήττοµαι. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω. ἀγαπῶ. γέµω. 2. ὀλιγορῶ. δράττοµαι. διαµαρτάνω. οσμή. µνηµονεύω. ἀντέχοµαι.χ. ὄζω. κολακεύω. ἐκπλήττοµαι. λοιδορῶ. εὐλαβοῦµαι. χρῄζω. ὀνίναµαι. πενθῶ. ἀδικῶ. ψαύω. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι. 2. Τα ρήματα: ὁρῶ. ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω) 13. ποθῶ. 5. παύοµαι (=σταµατώ). ἐπιµελοῦµαι.ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: (ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΛΑΓΙΑ ΠΤΩΣΗ – ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ. 8. σπεύδω.philology‐online. Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω. ἐπιορκῶ. στέροµαι. θιγγάνω. πίµπλαµαι. θωπεύω. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 11 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ακοή): ἅπτοµαι. δέοµαι. 5. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. πνέω. κελεύω. µέµνηµαι. ἀποδιδράσκω. 10. σιγῶ. ἀντιλαµβάνοµαι. λαµβάνοµαι. ὀσφραίνοµαι. ἀπορῶ. θεραπεύω.gr . εὐπορῶ. ἀκούω (για άµεση αντίληψη). 3. µένω. ἐπιλανθάνοµαι. δηλώνεται έµµεση αντίληψη). Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ. κοινωνῶ. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω. 12. θαρρῶ. φοβοῦµαι. κήδοµαι. φυλάττοµαι. 4. π. πλήθω. λήγω. θρηνῶ. 11. κακουργῶ. θηρεύω. πειρῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή. ἁµαρτάνω. δακρύω. ἐνεδρεύω. κλαίω. µέτεστί µοι τινός. ὠφελῶ. κληρονοµῶ. ἄρχοµαι. ἐφικνοῦµαι. ἐπιλαµβάνοµαι. προνοῶ. γεύοµαι. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι. 7. λανθάνω. κακῶς ποιῶ. εὐλογῶ. µεταµέλει µοι τινός. ἀφειδῶ. µεταλαµβάνω. κακοποιῶ. γεύση. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω. µεταµέλοµαι.gr και sapiens@sch. ἐρῶµαι (=επιθυµώ). Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι. ἔχοµαι. κακῶς λέγω. γλίχοµαι. οἰκῶ.gr/ sapiens@otenet. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι. ἀποφεύγω. σιωπῶ. φεύγω. Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω. εὖ λέγω. περιµένω. δέδοικα. εὖ ποιῶ. κρατῶ (+αιτιατική=νικώ). Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω. διώκω. ἐξαµαρτάνω. ὄµνυµι. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ. µεστῶ. τιµωροῦµαι (=τιµωρώ). αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές. φιλῶ. εὐεργετῶ. ἐφίεµαι. ἀµελῶ. όσφρηση. ΓΕΝΙΚΗ ή ΔΟΤΙΚΗ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. ἀλγῶ. ακούω (+αιτιατική. οἰµώζω. δεῖ µοι τινός. ἀκροῶµαι. ποθῶ. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω.

Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ). Ρήματα σημαίνουν πρέπει. βοηθῶ.philology‐online. τυραννῶ. ἐπί. στρατηγῶ. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ. αἰσθάνοµαι + γενική. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ. βασιλεύω.π. δουλεύω. συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι). 18. αρμόζει. Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα). ὁµονοῶ. πρωτεύω. 3. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. παραχωρῶ. προέχω. ένωση: ὁµιλῶ. ἐκ. σύν. διαφορά. 16. ἔφυν. ταιριάζει και τα συνώνυμά τους. πελάζω. χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης). υπεροχή: ἡττῶµαι. περί. ὁµοιάζω. ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι. θάνατο). Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή. από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης). περίειµι. 12. διαδοχή: ἕποµαι. τιµωρῶ (=βοηθώ). Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω. φθονῶ. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται. ὑπερτερῶ. ἡγεµονεύω. ἡγοῦµαι (+γενική=είµαι αρχηγός). Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω. κρατιστεύω. φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω. χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές. ἀρήγω (=βοηθώ). Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση. δεσπόζω. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί. ἀπολείποµαι. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω. 6. 2. διαφέρω. ἀπέχοµαι. 9. µείγνυµαι. ἀµύνω (=βοηθώ). µειονεκτῶ. 15. προσίηµι. ἐπιβουλεύω. συναρµόττω (=ταιριάζω). ἐρίζω. 20. γίγνοµαι.. 8. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι). στασιάζω. 19. 10. ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: 12 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. συντυγχάνω. κεράννυµι. Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι. συνᾴδω (=συµφωνώ). κρατῶ (+γενική=εξουσιάζω). σπονδὰς ποιοῦµαι. ἀπειλῶ.. ἀµφισβητῶ. ἀρέσκω.. 5. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία. ἐνοχλῶ.gr και sapiens@sch. ὑπέρ. ἄπειµι. πέφυκα. ἀκολουθῶ. Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία. συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα). ἀπειθῶ. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. λείποµαι. πλεονεκτῶ. εἴκω (=υποχωρώ). χαλεπαίνω (=οργίζοµαι). ἐντυγχάνω.gr/ sapiens@otenet. Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι.χ. πολεµῶ. ἑάλω + γενική (=καταδικάζοµαι για κάτι). ὑπό. 17. λύω. περιγίγνοµαι. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν. εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι). πρό. ἐλευθερῶ. λοιδοροῦµαι. ἐπιµείγνυµαι. λυσιτελῶ. ἔοικα.. κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε. ὁµολογῶ. ὑστερῶ. ὀργίζοµαι.. ἀριστεύω. παρά. κατά.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . µάχοµαι. πρός. 7. ἀφίεµαι. ἐπιτιµῶ. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω. 22. 11. πείθοµαι. 4. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι. 21.14.

καλῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω. 3. 2. ἐρωτῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω. λέγω. λαµβάνω. καθίστηµι. ἐργάζοµαι. 5. το πράγμα ή το άψυχο. ποιῶ.(ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΝΟΜΟΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ή ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ: α) Η μία αιτιατική. ειναι το ΑΜΕΣΟ αντικείμενο. ἀποφαίνω. κωλύω. εἰσπράττω. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. (Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) Ν Υ Σ ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. ἀνερωτῶ. τιµῶ. κενῶ. Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω. διδάσκω. 2. πωλῶ. ἀγορεύω. 3. Η άλλη. ζηλῶ. 3. µισῶ. κρίνω. Προσοχή: τα ρήματα αὔξω. τίθηµι. Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ. β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική συντάσσονται τα κλητικά ρήματα. 4. Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω. πιπράσκω. ἐκτιµῶ. ἀποστερῶ. δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του γίγνοµαι). 7. αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του αντικειμένου. 4. ἀγοράζω. προσαγορεύω. αἱροῦµαι. ἕλκω. κρίνω. µανθάνω. παρέχω. παύω. πληροφοροῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ.gr . εὐδαιµονίζω. χωρίζω. τρέφω.gr και sapiens@sch. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6. δικάζω. είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. ἀποδίδοµαι (=πωλώ). 1. 4. µεστῶ. ἄγω. Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι. εἴργω (=εµποδίζω). ἄγαµαι.gr/ sapiens@otenet. ἀποδείκνυµι. ἀπολύω. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω. ὠνοῦµαι (=αγοράζω). 1. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω. Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω. ἀποστερῶ. 5. δίδωµι. µακαρίζω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω. 2. ἐπαινῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω. οἰκτίρω. χειροτονῶ. διώκω. ὀνοµάζω.philology‐online. γράφοµαι. η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό. τιµωροῦµαι. 1. ἐλευθερῶ. ἐρηµῶ. (Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) 13 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο). ἀξιῶ. ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε κάποιον). ἱκετεύω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω. παραλαµβάνω. γεµίζω. τα εκλογής. η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. ἡγοῦµαι.

η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. Ειδικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα: ἀγγέλλεται. συνδιαλλάσσω. οἷόν τ’ ἐστιν (=είναι δυνατόν). 2. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν. 3. τιµῶµαι. νοµίζεται. πρό. µέλει. ὁµοιάζω. 1. κελευστικά ή προτρεπτικά. Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω.α. σπάνια τα αισθητικά.α. ἀδύνατόν ἐστιν. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω. εἵµαρτο (=ήταν πεπρωµένο). 14 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. εἵµαρται (=είναι πεπρωµένο). ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ.gr/ sapiens@otenet. θρυλεῖται. προσήκει. εἰκός ἐστιν. κατά. ἀνάγκη ἐστι. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό.gr και sapiens@sch. 3. δοκεῖ. ἐκ. Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ. ῥαδίως ἔχει (=είναι εύκολο) κ. Ειδικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: λεκτικά. εὖ ἔχει. λέγεται..gr . Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο.. ενδέχεται. χρεών ἐστι. ὁµολογεῖται κ. ἔνεστι (=είναι δυνατό). δίδω. πρέπει. δεικνύω. 1. 5. Ν Υ Σ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2. καιρὸς ἐστίν. 1.philology‐online. καλῶς ἔχει. χρή. ὥρα ἐστίν. γνωστικά. Το τελικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το να + υποτακτική. δυνατὸν ἐστίν. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπάρχουν δύο κατηγορίες απαρεμφάτων: α) το άναρθρο (που διακρίνεται σε τελικό και ειδικό) και β) το έναρθρο (που χρησιμοποιείται όπως τα ουσιαστικά). ΤΟ ΑΝΑΡΘΡΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ: α) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων. δοξαστικά. δεῖ. φθονῶ. 4.8. παραγγέλλω. ἀναγκαίως ἔχει. δυνητικά ή αποπειρατικά. Τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις: δοκεῖ. ἄξιόν ἐστι. ἔξεστι. 2. όσα σημαίνουν αποφασίζω ή διανοούμαι να. ᾄδεται. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. Τελικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους πλην μέλλοντα) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: βουλητικά ή εφετικά. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω. κωλυτικά ή απαγορευτικά. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι. Το ειδικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το ότι + ειδική πρόταση ή άλλη πρόταση επιθυμίας. µεταδίδω. σύν. πάρεστι. β) Ως αντικείμενο διαφόρων κατηγοριών ρημάτων.

του σκοπού ή του αποτελέσματος i. φαίνοµαι. ἡδύς. Μεταφράζεται συνήθως με το να + υποτακτική ή με το ότι + υποτακτική. ὑπάρχω. ὀργίζοµαι. οἴχοµαι. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Η ΜΕΤΟΧΗ 15 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἐπιτήδειος. β) το όνομα που προσδιορίζει δεν έχει άρθρο. φανερὸς εἰµὶ (σηµ.τ. γ) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός. π. Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά. οὗτοι ἤκουον τὴν χώραν δῃουµένην. π. ἄχθοµαι.χ. θαῦµα. παύοµαι). διάγω. Ως απόλυτο απαρέμφατο σε στερεότυπες εκφράσεις. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Αναλύεται σε αναφορική πρόταση. ἀγανακτῶ. Δέχεται άρνηση οὐ. ii. ἀγαθός. Γ. με ρήματα σκόπιμης ενέργειας: δίδωµι. π. Χρησιμεύει: α) ως κατηγορούμενο.χ. π. Ως προσδιορισμός: α. παρασκευάζοµαι. δῆλός εἰµι. λανθάνω. γίγνοµαι). 4. οἱ στρατιῶται εἶχον τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυµµένας. Το ενεργητικό παύω συντάσσεται µε κατηγορηµατική µετοχή που προσδιορίζει το αντικείµενό του. τάττω κ. Έχει συνήθως άρθρο. ἱκανός. 5.gr/ sapiens@otenet. Δέχεται άρνηση οὐ (όταν φανερώνει κάτι το συγκεκριμένο) και µὴ (όταν φανερώνει κάτι το γενικό ή το υποτιθέμενο). γι’ αυτό λέγεται και αναφορική μετοχή. τυγχάνω.χ. τότε αυτές είναι τελικές).gr και sapiens@sch. Η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο όταν: α) το υποκείμενό της προηγείται. βαίνω.3. π. έχοντας την έννοια του σκοπού ή της αναφοράς. λήγω. κυρίως σε ορισμούς. καθίσταµαι. ii. ὑπάρχω. οὕτω. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. γίγνοµαι. ἥδοµαι. ὁ διώκων. με ρήματα κίνησης: πέµπω. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση. ἥκω. ἀλγῶ.philology‐online.gr .λ. από τα επίθετα: ἄξιος. χαίρω. ὁ λέγων. Μετοχή μάλιστα με άρθρο είναι σίγουρα επιθετική. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το που + οριστική ή με το να + υποτακτική. φόβος. Ψυχικού πάθους (ἀγαπῶ. ουδέτερα αντωνυμιών ή στα επιρρήματα ὧδε. ἄρχοµαι. β) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός του υποκειμένου ή του αντικειμένου ενός ρήματος. κίνδυνος. αἱροῦµαι. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο.). λυποῦµαι κ. 6.: αν τα ρήµατα οἴχοµαι και φθάνω συνοδεύονται από µετοχές µέλλοντα. β. β) ως κατηγορούμενο (κοντά στα ρήματα: εἰµί. το οποίο μεταφράζεται ως ουσιαστικό.χ. γ) όταν είναι κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός. οἱ ἐκπλέοντες ἐκ τοῦ λιµένος ἔµποροι. Ρήματα που δέχονται κατηγορηματική μετοχή: Στο υποκείμενό τους: Α. από τα ουσιαστικά: σχολή. Β. οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν. Ως ανεξάρτητο απαρέμφατο αντί προστακτικής και ευκτικής σε επιφωνηματικές εκφράσεις. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική.λ. δ) ως ουσιαστικό. φθάνω. διατελῶ. διαγίγνοµαι. 7. Στην περίπτωση αυτή έχουμε άναρθρο απαρέμφατο. Χρησιμεύει: α) ως επιθετικός προσδιορισμός ουσιαστικού (συνήθως το ρόλο αυτό παίζει μια επιθετική μετοχή με άρθρο).τ. Εἰµί. του κατά τι ή της αναφοράς i.χ. Ως κατηγορούμενο με συνδετικά ρήματα. Έναρξης – λήξης (ἄρχω.

Παράδειγμα: Πολλοὶ ὄντες εὐγενεῖς κακοί εἰσι. ἀποδείκνυµι. Ε. αιτία. Παίρνει άρνηση οὐ ή µὴ και μεταφράζεται με χρονική πρόταση. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η επιρρηματική μετοχή εκφράζει χρόνο. Η υποθετική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετική πρόταση. Α. διότι.). χάριν φέρω. αν + οριστική ή + υποτακτική. περιορῶ. υπάρχουν ισάριθμες κατηγορίες μετοχών με τις προηγούμενες επιρρηματικές σημασίες. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το και ή που + οριστική ή με το να + υποτακτική. Σε άλλη περίπτωση μεταφράζεται με μετοχή (‐οντας. Εναντιωματική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα.gr/ sapiens@otenet.τ. Β. με επίρρημα ή με εμπρόθετο προσδιορισμό. πάνυ. οἷον. μολονότι + οριστική. Στ. λείποµαι.gr . και αν. Ανοχής. καµάτου (ἀνέχοµαι. Στο υποκείμενο ή στο αντικείμενό τους: Α. δηλαδή με το όταν + οριστική ή υποτακτική. ἡττῶµαι. σε μια τέτοια μετοχή υπολανθάνει ένας υποθετικός λόγος. ἅτε δή. ἁλίσκοµαι. Παίρνει άρνηση µή. µάθησης και µνήµης (ἀκούω. ὑποµένω. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων και των ρημάτων ψυχικού πάθους είναι συνήθως αιτιολογικές. Συνοδεύεται με τα καί. γιγνώσκω. Παίρνει άρνηση µή. κρατῶ. χαρίζοµαι. σύνοιδα. φέρων. Γ. σκοπό. Παράδειγμα: Βουλόµενοι αὐτὸν ἀποκτεῖναι πέµπουσι τὴν Σαλαµινίαν ναῦν. καὶ ταῦτα. ἀπεῖπον. εὑρίσκω. Συνοδεύεται κυρίως από ρήματα κινήσεως.philology‐online. γνώσης. ὁρῶ. Οι τροπικές μετοχές ἄγων. Ισοδυναμεί με παραχωρητική δευτερεύουσα πρόταση. Χρονική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Παράδειγμα: Ἔπλεον πολεµήσοντες και Οἱ Ἑλληνες παρεσκευάζοντο ὡς δεξόµενοι αὐτόν. δηλαδή με τα γιατί. Δεν ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση. δηλώσεως. λαµβάνω. ἀδικῶ. ‐ώντας). µέµνηµαι). αγγελίας και ελέγχου (δείκνυµι. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι ή πως + οριστική. Τροπική μετοχή: συνήθως συναντάται σε χρόνο ενεστώτα (αλλά και σε άλλους χρόνους). τρόπο. καίτοι και με άλλους αντιθετικούς συνδέσμους. οἷον δή. κάµνω. Επομένως. Με το ὡς εκφράζεται μια υποκειμενική αιτιολογία. Μεταφράζεται με το για να + υποτακτική. καρτερῶ. Επομένως. Υποθετική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Παίρνει άρνηση οὐ. και ανάλογα βάζουμε και τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο. Β. καρτερίας. ἅτε. ώστε μαζί με την απόδοση να σχηματίζεται υποθετικός λόγος. Συνοδεύεται συνήθως από τα μόρια: ὡς. Νικῶ. κατανοῶ. Ε. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι + οριστική ή με το να + υποτακτική.gr και sapiens@sch. Παίρνει άρνηση οὐ. επειδή + οριστική. µανθάνω. Κάποιες φορές μπροστά από μια τελική μετοχή βρίσκεται το ὡς.∆. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 16 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. καίπερ. ἀπείρηκα). Η τροπική μετοχή με άρνηση μεταφράζεται με το χωρίς να. υπόθεση. οἷα δή. Ο σχηματισμός αυτού του υποθετικού λόγου γίνεται με τον παρακάτω τρόπο. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. Μεταφράζεται με τα εάν. λαβών. ἔχων. κακῶς ποιῶ. δίπλα σε ρήμα κινήσεως μεταφράζονται με το με + αιτιατική. εὐ ή καλῶς ποιῶ. ἀγγέλλω κ. ἐπίσταµαι. εναντίωση. Αιτιολογική μετοχή: συναντάται σ’όλους τους χρόνους (σπάνια σε χρόνο μέλλοντα). Δ. Παίρνει άρνηση οὐ. Σχηματίζουμε υποθετική πρόταση βάζοντας το ρήμα στον ίδιο χρόνο με τη μετοχή. Αίσθησης. Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση. οἶδα. ἀπαγορεύω. στην κατάλληλη έγκλιση. Τελική μετοχή: συναντάται πάντα σε χρόνο μέλλοντα. πυνθάνοµαι. ∆είξης. Παράδειγμα: ∆ίκαια δράσας συµµάχους ἕξεις θεούς. Μεταφράζεται με τα αν και.λ. αἰσθάνοµαι. Παράδειγμα: Ἠκούσαντες ταῦτα ἀπήλαυνον.

ἐπ’ ἀστράβης ἂν ὠχούµην. ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ 1ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική κάθε χρόνου -------------------------------------------------------------------------------> κάθε έγκλιση Παραδείγματα: [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική] [Έγκλιση αποδόσεως: υποτακτική] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] α) Εἰ εἰσὶ βωµοί. οριστική – πρτ + ἄν] β) Εἰ ἐκεκτήµην οὐσίαν. γ) Απόδοση: εκτός από δυνητική οριστική. δηλαδή να έχουν δικό τους υποκείμενο. προσῆκεν αὐτῷ δίκην διδόναι. ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος. β) σε αιτιατική (των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων) και έχει υποκείμενο συνήθως απαρέμφατο ή αντωνυμία σε ουδέτερο γένος. Το πρώτο είδος εκφράζει: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου ---------------------------------------------------------------> δυνητική οριστική Διευκρινήσεις: α) Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός.gr . οὐκ ἂν ἔπασχον. το οποίο δεν έχει καμμία συντακτική σχέση με άλλο ρηματικό τύπο της πρότασης.gr/ sapiens@otenet. ἐπανέλθωµεν.gr και sapiens@sch. ενδέχεται να υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης. β) Δυνητική οριστική: θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. γ) Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον. εἰσὶ καὶ θεοί. οριστική – πρτ + ἄν] γ) Εἰ µὲν ἠδίκησέ µε. Παραδείγματα: α) Εἰ ἦσαν ἀγαθοί.ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ: Όλες οι επιρρηματικές μετοχές μπορεί να είναι απόλυτες. β) Εἰ σὺ βούλει. λεξάτω.philology‐online. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήµατος] Το δεύτερο είδος εκφράζει: ΤΟ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2ο ΕΙΔΟΣ: 17 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται: α) σε γενική (μόνο των προσωπικών ρημάτων) και έχει υποκείμενο επίσης σε γενική πτώση.

ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική µέλλοντα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική μέλλοντα.gr/ sapiens@otenet. δ) Δυνητικό απαρέμφατο: θεωρείται το απαρέμφατο που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν. υπογραμμίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά στην εκφορά και δήλωση των υποθετικών λόγων. ἄν. εὑρήσεις.3ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + ευκτική ----------------------------------------------------------------------------------------------> δυνητική ευκτική Διευκρινήσεις: α) Δυνητική ευκτική: θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν και εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους.gr . προστακτική και δυνητικό απαρέμφατο (μόνο στην περίπτωση που αυτό βρίσκεται σε εξάρτηση). Κάποια Συντακτικά της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας δεν κάνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση και εντοπίζουν έξι (6) διαφορετικά είδη υποθετικών λόγων. β) Απόδοση: εκτός από δυνητική ευκτική. Παραδείγματα: α) Ἐὰν ζητῇς. κρίνατε. όταν προηγείται μέσα στην απόδοση του υποθετικού λόγου κάποιο ρήμα εξάρτησης (βλέπε παρακάτω παράδειγμα [δ]). ευκτική). [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] γ) Εἴ τις τάδε παραβαίνοι. ἐναγὴς ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος. α) Εἴ τις µὴ τρέφοιτο. από τις οποίες η καθεμιά δηλώνει διαφορετικό πράγμα. ο μέλλοντας και ο παρακείμενος. περιγίγνεται ἡµῖν µὴ προκάµνειν τοῖς µέλλουσιν ἀλγεινοῖς. οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι τυχαίες και βοηθητικές της μελέτης μας.χ.philology‐online. νοµίζω ἂν ἑλέσθαι ὑµᾶς ἀντὶ πολλῶν χρηµάτων. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητικό απαρέµφατο] Το τρίτο είδος εκφράζει: ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ____________________________________ Σημείωση: Διακρίνουμε στο 4ο είδος υποθετικού λόγου τρεις διαφορετικές υποκατηγορίες. [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] δ) Εἰ γένοιτο φανερὸν τὸ µέλλον συνοίσειν τῇ πόλει. Είναι δε εξαρτημένο. πλην του μέλλοντα). Θυμίζουμε δε ότι ο χαρακτηρισμός τους δεν εξαρτάται από απαριθμήσεις. γ) Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. Και στις δύο περιπτώσεις. β) Ἐὰν πάντα ἀκούσητε. Υπόθεση Απόδοση ἐάν. οὐκ ἂν ζώῃ. ενδέχεται να υπάρχει οριστική αρκτικού χρόνου (κυρίως ενεστώτα και μέλλοντα).gr και sapiens@sch. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική µέλλοντα] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα: 4ο ΕΙΔΟΣ: 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 18 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ενδέχεται να υπάρχει προστακτική και φράσεις ισοδύναμες με μέλλοντα (π. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική ευκτική] β) Εἰ ῥᾳθυµίᾳ µᾶλλον ἢ πόνων µελέτῃ ἐθέλοιµεν κινδυνεύειν.

[Έγκλιση αποδόσεως: φράση ισοδύναµη µε µέλλοντα – ευκτική] Η 1η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΤΟ ΠΡΟΣ∆ΟΚΩΜΕΝΟ ____________________________________ 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση ἐάν. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση η δυνητική οριστική. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική παρατατικού] β) Εἴ τις ἀντείποι. ἀπέκτεινον. [Έγκλιση αποδόσεως: γνωµικός αόριστος] Η 2η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ ____________________________________ Υπόθεση Απόδοση εἰ + επαναληπτική ευκτική-----------------------------------> οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου Διευκρινήσεις: α) Επαναληπτική ευκτική: είναι μία μορφή ευκτικής σε δευτερεύουσα πρόταση.gr/ sapiens@otenet.χ. β) Απόδοση: εκτός από οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου. συνήθως. ἐτεθνήκει. που αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και βρίσκεται κυρίως σε χρόνο αόριστο. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική ενεστώτα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική ενεστώτα.γ) Ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ’ ἀφέλωµαι χρόνον. Παραδείγματα: α) Εἴ τινα τῶν ἐχθρῶν λάβοιεν. ενδέχεται να υπάρχει και δυνητική οριστική (κυρίως αορίστου). η επαναληπτική ευκτική εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν. κάκιστα ἀπολοίµην.philology‐online. ενδέχεται να υπάρχει γνωμικός αόριστος και φράσεις ισοδύναμες με ενεστώτα (π. ἄν. οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν. ζηµίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν. γ) Δυνητική οριστική: θυμίζουμε ότι θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. Με τη βοήθεια της κύριας πρότασης.gr . παρακείμενος). Παραδείγματα: α) Ἢν ἐγγὺς ἔλθῃ ὁ θάνατος. ἐπῄνεσεν ἄν.gr και sapiens@sch. απαντά σε χρόνο αόριστο. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] β) Ἤν τις τούτων τι παραβαίνῃ. β) Γνωμικός αόριστος: είναι ο αόριστος που μεταφράζεται σαν ενεστώτας με την προσθήκη του «συνήθως…» και χρησιμοποιείται γνωμικά στη θέση του. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική υπερσυντελίκου] γ) Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τοὺς νέους γυµναζοµένους. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική οριστική αορίστου] Η 3η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 19 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.

Ο υποθετικός λόγος που έχει μόνο μία υπόθεση και μία απόδοση ονομάζεται απλός. Όταν έχουν παθητική σημασία. συντάσσονται και με δοτική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). 8. 2. π. Σε κάθε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από μία υποθέσεις ή αποδόσεις ή και τα δύο μαζί. κρυπτός – ή – όν. ο υποθετικός λόγος καλείται σύνθετος.χ. Β) Άλλα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τέος. και γι’ αυτό κανονικά βρίσκονται μπρος από αυτή.gr και sapiens@sch. ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: Α) Τα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τός. 3ο και 4γ είδη)· είναι όμως και προτάσεις επιθυμίας (στα: 4α και 4β είδη). αλλά για αντικείμενο. Μεταφράζονται: με το πρέπει να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Και οι δύο μαζί αποτελούν ένα λογικό σύνολο. Διαφοροποιούνται στη μετάφραση. Άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.philology‐online. Μεταφράζονται: 1. στη σύνταξη δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα επίθετα. ἐάν. Οι υποθετικές προτάσεις κατά το περιεχόμενο είναι προτάσεις κρίσεως κατά κανόνα (στα: 1ο.Μερικές παρατηρήσεις για υπενθύμιση: Υποθετικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν κάποια υπόθεση. ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ: Α) Απρόσωπη σύνταξη: στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε το ουδέτερο ενός επιθέτου σε –τέον ή –τέα (πληθ. 4. Σε κάθε υποθετική πρόταση αντιστοιχεί και μια κύρια. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). 1. –τέα.χ.τι και η μετοχή του ΕΝΣ ή του ΑΟΡ ή του ΠΡΚ του ρήματος από το οποίο προέρχονται.gr/ sapiens@otenet. –τέον. π. –τόν.χ. 20 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 6. που ονομάζεται υποθετικός λόγος. διδακτέος αυτός που πρέπει να διδαχθεί). Γενικά.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . –τή. Οι υποθετικές προτάσεις αποτελούν τη βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης. Σημαίνουν ό. ενώ το ρηματικό επίθετο το τρέπουμε σε απαρέμφατο (συνήθως ΕΝΣ) ως υποκείμενο του δεῖ (απρόσωπη σύνταξη).) μαζί με το ἐστὶ (που μπορεί και να εννοείται). ἤν. από το οποίο προέρχεται το ρηματικό επίθετο. Ανάλυση απρόσωπης σύνταξης ρηματικού επιθέτου: παίρνουμε το απρόσωπο δεῖ. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί το ρήμα. Όταν έχουμε απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και 2. γραπτέος – α –ον. Έχουν ενεργητική και παθητική σημασία. τότε απ’ αυτήν βγάζουμε την αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. 3. Με το μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Αν υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου. Οι υποθετικές προτάσεις εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ.χ. 7. κάτι που υποθέτουμε. Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται κανονικά σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας.χ. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου έχει γίνει τώρα αντικείμενο του απαρεμφάτου. Στην απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου συχνά έχουμε μια δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). 2ο. το παίρνουμε μαζι με το ἐστὶ και δεν ψάχνουμε για υποκείμενο. ἄν. Ο υποθετικός λόγος που είναι ενταγμένος μέσα στον πλάγιο λόγο ονομάζεται εξαρτημένος. Στον υποθετικό λόγο η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση ή ηγούμενο (=προηγούμενο) και η κύρια ονομάζεται απόδοση ή επόμενο ή συμπέρασμα. 5.

Ισχύουν τα ίδια. λόγω του συνδετικού εἰµί. Υπάρχει και δοτική του ποιητικού αιτίου. γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆εῖ θεραπεύεσθαι τοὺς θεούς ∆εῖ βοηθεῖσθαι τοὺς φίλους • • • . ἐστὶ) (απρόσωπη σύνταξη) τοὺς φίλους (ανάλυση). όπως ακριβώς ειπώθηκε από τον ομιλητή. 21 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. γνωστικά. αισθητικά. –τέα (θηλ. 4. Το υποκείμενο όμως στην ανάλυση γίνεται αντικείμενο του απαρεμφάτου στην κατάλληλη πτώση. Από αισθητικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. αλλά ο λόγος εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. εκτός του ουδετέρου. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα λεκτικά.philology‐online. ∆εῖ θεραπεύειν (ἡµᾶς) τοὺς θεοὺς ∆εῖ εὐεργετεῖν (ἡµᾶς) Τοὺς φίλους εὐεργετητέον (ενν. αλλά ο λόγος δεν εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. ερωτηματικά.). Η ανάλυση είναι ίδια. 3. δοξαστικά. 1. όπως και στην απρόσωπη σύνταξη. Από γνωστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. γ) Πλάγιος ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αλλαγμένος και όχι με τις ίδιες λέξεις που ειπώθηκε από τον ομιλητή. Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ α) Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος κατά τη σύνταξη είναι δύο ειδών: ευθύς και πλάγιος. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Θεραπευτέον ἐστὶ τοὺς θεοὺς (απρόσωπη σύνταξη) (ανάλυση). Θεραπευτέοι εἰσὶν οἱ θεοὶ (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση).gr και sapiens@sch. Εδώ όμως υπάρχει υποκείμενο στο ρήμα εἰµὶ κανονικά σε ονομαστική και το ρηματικό επίθετο παίζει το ρόλο του κατηγορουμένου σ’ αυτό το υποκείμενο. Βοηθητέοι εἰσὶν οἱ φίλοι (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). Από δοξαστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα των ίδιων κατηγοριών με τη σημείωση [β]. 2.gr/ sapiens@otenet. δ) Ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από τις εξής κατηγορίες ρημάτων: • Από λεκτικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση.Β) Προσωπική σύνταξη: το επίθετο μπορεί να βρίσκεται σε όλα τα γένη με τις καταλήξεις – τέος (αρσ. β) Ευθύς ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αμετάβλητος και με τις ίδιες λέξεις.).

• ε) Οι χρόνοι των ρημάτων στην αρχαία ελληνική γλώσσα διακρίνονται σε δύο (2) βασικές κατηγορίες. η ευκτική. καθώς και η υποτακτική. Από ερωτηματικά ρήματα· μετά από αυτά ακολουθεί δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση. η προστακτική. επιπλέον. ανάλογα με το είδος του ρήματος εξάρτησης (συμβουλέψου παραπάνω τη γενική σημείωση [δ]). ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΡΙΣΗΣ Στον ευθύ λόγο. Δυνητική ευκτική θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν· Εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. συμβουλευτικά. όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο. προτρεπτικά. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται ή σε ειδική πρόταση ή σε ειδικό απαρέμφατο ή σε κατηγορηματική μετοχή. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με τρεις εγκλίσεις: οριστική. απαγορευτικά και αποτρεπτικά). ο παρακείμενος. [Διευκρίνιση: υπάρχουν φυσικά και ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. η δυνητική και ευχετική ευκτική όλων των χρόνων. παρακλητικά. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 22 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr/ sapiens@otenet.gr . [Διευκρίνιση: ακόμη θεωρούνται αρκτικοί χρόνοι η υποτακτική. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων κρίσεως (καταφατικών ή αποφατικών). αιτητικά. σε σχέση με το θέμα που μας απασχολεί]. ο αόριστος στην οριστική. Θεωρούνται. ο ιστορικός ενεστώτας και η δυνητική οριστική. ευχετικά.philology‐online. που θα μας απασχολήσουν παρακάτω: στους αρκτικούς (κύριους ή βασικούς) και στους ιστορικούς (δευτερεύοντες ή παραγόμενους). πλην του μέλλοντα)]. Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο]. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο.gr και sapiens@sch. έχουμε δύο (2) είδη κύριων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν κρίση. οι οποίες όμως θα εξεταστούν παρακάτω. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές. ο τετελεσμένος μέλλοντας και ο γνωμικός αόριστος στην οριστική. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός.• Από βουλητικά (επιθυμίας) ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι τελικό απαρέμφατο (το ίδιο ισχύει και για ρήματα κελευστικά. [Διευκρινήσεις: Δυνητική οριστική θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. το απαρέμφατο και η μετοχή. ο υπερσυντέλικος. ο μέλλοντας. αφού ανήκουν στον πλάγιο λόγο επιθυμίας. το απαρέμφατο και η μετοχή. ιστορικοί χρόνοι η ευκτική.

λέγει ὡς ὑβριστὴς εἰµί. που δεν υπάρχει απαρέμφατο και μετοχή. αισθητικά. γνωστικά. Στις περιπτώσεις του παρατατικού και του υπερσυντελίκου. γνωστικά. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) . μάθηση. 2. αισθητικά. ώστε να την τοποθετήσουμε στην ανάλογη με αυτόν πτώση. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ανάμνηση. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. προσδοκῶ. Στην περίπτωση της κατηγορηματικής μετοχής. ὑβριστὴς ἂν εἴης. δεικτικά. προσέχουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου να βρίσκεται σε αιτιατική. νοµίζει µε ὑβριστὴν εἶναι. δηλωτικά. ὄµνυµι. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. Στην περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου συνήθως έχουμε ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα εξάρτησης. δοξαστικά. λεκτικά. αντίληψη. ὑβριστὴς ἂν ἦσθα. ἀπειλῶ κτλ. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ὄντα. ὑπισχνοῦµαι. γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ὄντα. δεικτικά. Ρήματα Εξάρτησης Ο ρηματικός τύπος στον πλάγιο λόγο (ρήμα ειδικής προτάσεως ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή) είναι του ίδιου χρόνου με αυτόν στον ευθύ λόγο. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. ανάμνηση. τοποθετούμε αντίστοιχα το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα και του παρακειμένου.gr/ sapiens@otenet. δυνητικό απαρέμφατο και δυνητική μετοχή). Ν Υ Σ λεκτικά. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς εἴην.gr 1. αντίληψη. έλεγχο. ἐπαγγέλλοµαι. γνωστικά. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. αγγελτικά και τα: ἐλπίζω. 3.philology‐online. δηλωτικά. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. αισθητικά. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. μάθηση.Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Στον Πλάγιο Λόγο γίνονται: Ειδική πρόταση Ειδικό απαρέμφατο Κατηγορηματική μετοχή Στον Ευθύ Λόγο: ΟΡΙΣΤΙΚΗ ὑβριστὴς εἶ. δεικτικά. δηλωτικά. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν εἶναι. προσέχουμε τον όρο στον οποίο αναφέρεται αυτή. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα.gr και sapiens@sch. 4. 23 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει ειδική πρόταση με δυνητική έγκλιση. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα.

Το είδος του ρήματος εξάρτησης μας είναι αδιάφορο (αν είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. δεν επιδέχεται καμία μεταβολή στον πλάγιο λόγο σε ό. 7. Η δυνητική οριστική του ευθέως λόγου. απόδειξη. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως. Δηλώνει υποκειμενική γνώμη ή ανεπιβεβαίωτη φήμη του παρελθόντος].ο. Η παρατήρηση [6] ισχύει και για τις περιπτώσεις της απλής οριστικής και της δυνητικής ευκτικής. 6. άγνοια κ.gr . 8. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης.philology‐online.τι αφορά την έγκλιση (και φυσικά το χρόνο· Βλέπε παραπάνω παρατήρηση [1]). ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης (αν δηλαδή είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). μόνο όμως στην περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως σε ευκτική του πλαγίου λόγου. ανάλογα με τη σημασία του. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν ερώτηση. με τη μορφή του ειδικού απαρεμφάτου ή της κατηγορηματικής μετοχής. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 24 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [2] τα παραδείγματα με το σύμβολο · Και στην περίπτωση αυτή ισχύει η παρατήρηση [1]). μετατρέπεται στον πλάγιο λόγο σε ευκτική του πλαγίου λόγου. 5.gr και sapiens@sch. Η οριστική και δυνητική ευκτική στις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως.Η μετατροπή του ευθέως λόγου (κύριες προτάσεις κρίσεως) σε πλάγιο. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [4] τα παραδείγματα με το σύμβολο ). θαυμασμό. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. Εκείνο που πρέπει να προσέξουμε είναι η κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα αυτό. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. Η απλή οριστική και η δυνητική ευκτική του ευθέως λόγου. [Διευκρίνιση: η ευκτική του πλαγίου λόγου βρίσκεται πάντοτε στον εξαρτημένο λόγο και στις προτάσεις κρίσεως και στις προτάσεις επιθυμίας.κ. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο με απλή οριστική.gr/ sapiens@otenet. πραγματοποιείται με τον ίδιο τρόπο. Αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και γι’ αυτό εξαρτάται πάντοτε από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. δήλωση. Σε κάθε άλλη περίπτωση η έγκλιση διατηρείται. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (βλέπε στον πίνακα [β] της σελίδας [4] του παρόντος). γνώση. απόκριση. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. γιατί από αυτήν εξαρτάται και το είδος της μετατροπής που θα επιλέξουμε.

(=πού. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. έχουμε δύο (2) είδη κυρίων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν επιθυμία. (=από ποιον τόπο. [απλή οριστική] ερώτηση απόκριση δήλωση απόδειξη αίσθηση γνώση άγνοια θαυμασμό αμφιβολία αγωνία σκέψη εξέταση ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἐστίν.gr .) πῇ. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης εἴη. Σε ποιο µέρος. ὅπως Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ Στον ευθύ λόγο. (=τι λογής.) ποδαπός. ποῖος. πότερος. τίς. ποῖ. ὅπῃ ὡς. [δυνητική οριστική] τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη.) ποῦ.) πῶς. (=από πού. ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. τίς οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. [δυνητική ευκτική] (για τις κύριες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει αντίστοιχα δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση με δυνητική έγκλιση). ὅστις ὁπότερος ὅσος.Παρακολούθησε τους δύο παρακάτω πίνακες: [ΠΙΝΑΚΑΣ Α] Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως Εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν Γίνονται πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν. ὅποι ὁπόθεν ᾗ.) πόθεν.gr/ sapiens@otenet. Παρατήρηση: [ΠΙΝΑΚΑΣ Β] Αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα (πλάγιες ερωτήσεις – πλάγιος λόγος) ὅς. ὁπηλίκος ὁποδαπός οὗ. ὅπου οἷ. ὁπόσος οἷος. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας 25 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ν Υ Σ Ερωτηματικές αντωνυμίες & επιρρήματα (ευθείες ερωτήσεις – ευθύς λόγος) Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. (=σε ποιο µέρος. ὁποῖος ἡλίκος.) πηλίκος. (=πόσο µεγάλος ή ποιας ηλικίας.) πόσος.gr και sapiens@sch. (=ποιος από τους δύο.philology‐online.

[Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι.gr και sapiens@sch. ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται – σε κάθε περίπτωση – σε τελικό απαρέμφατο (για τα είδη των ρημάτων εξάρτησης σ’ αυτήν την περίπτωση.gr . Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις στον πλάγιο λόγο) στον πλάγιο λόγο στον ευθύ λόγο Ρήματα εξάρτησης Προστακτική Αποτρεπτική προστακτική Αποτρεπτική υποτακτική Ν Υ Σ λέγε µὴ ποιεῖτε µὴ ἀφῆτε ἴωµεν εἰς τὴν πόλιν γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος κελευστικά προτρεπτικά Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα κελεύει µε λέγειν. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν.gr/ sapiens@otenet. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων επιθυμίας (καταφατικών ή αποφατικών). απαγορευτικά παρῄνει ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική. ἐκέλευε µε λέγειν. αποτρεπτική και απλή προστακτική. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με όλες τις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και αυτές. συμβουλέψου στη σελίδα [1] του παρόντος τη γενική σημείωση [δ5]). αιτητικά ευχετικά βουλητικά Προτρεπτική υποτακτική παραινεῖ ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. Τύποι του πλάγιου λόγου ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ συμβουλευτικά παρακλητικά ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. Ευχετική ευκτική 26 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. έχουν διάφορες χαρακτηριστικές ονομασίες: ευχετική και απαγορευτική οριστική. ευχετική ευκτική. (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ) ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. αποτρεπτικά εὔχεται γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον.(καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). ηὔξατο γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον.philology‐online.

Σε περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου η έγκλιση του ρήματος μένει αμετάβλητη. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο κυρίως με απορηματική υποτακτική. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ετεροπροσωπία. 2.philology‐online. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν απορία. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. σκέψη.gr/ sapiens@otenet. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική.gr .Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις επιθυμίας από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. φροντίδα. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ στον πλάγιο λόγο Παραδείγματα ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΛΑΓΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ἀπορῶ ὅποι τράπωµαι. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας.gr και sapiens@sch. προσοχή και προφύλαξη. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (συμβουλέψου σχετικά τον πίνακα [β] στη σελίδα [4] του παρόντος). ἠπόρουν ὅποι τραποίµην. Δεν αποκλείεται όμως και η περίπτωση της ταυτοπροσωπίας. την οποία επεξεργαστήκαμε παραπάνω αναλυτικά]. απόπειρα. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. στον ευθύ λόγο Ν Υ Σ ποῖ τράπωµαι. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. εξέταση. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον παρακάτω πίνακα το παράδειγμα με το σύμβολο ). Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σχέση ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας του τελικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου επιθυμίας με το ρήμα εξάρτησης. αφού τα λόγια μας ή τα λόγια κάποιου άλλου μεταφέρονται στον πλάγιο λόγο από ένα τρίτο πρόσωπο. Η απορηματική υποτακτική στις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. [Διευκρίνηση: τα ίδια ισχύουν και για την περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου κρίσης. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε τελικό απαρέμφατο του αντίστοιχου χρόνου με το ρήμα της πρότασης στον ευθύ. όταν το ίδιο πρόσωπο μεταφέρει τα δικά του λόγια σε κάποιον άλλον. Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο) Ρήματα εξάρτησης Τύποι του πλάγιου λόγου Απορηματική υποτακτική Όσα δηλώνουν: απορία απόπειρα σκέψη φροντίδα εξέταση προσοχή προφύλαξη 27 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις επιθυμίας σε ευκτική του πλαγίου λόγου.

3. Ο πλάγιος λόγος (ιδίως της κρίσης) συνεχίζεται και ύστερα από ισχυρό σημείο στίξης (τελεία. Η κατηγορηματική μετοχή μετατρέπεται σε οριστική. 6. 4. 7. Το ειδικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε οριστική.Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τις δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις. 3. Το πρόσωπο αλλάζει. 10. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ) 1. χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην αλλαγή των προσώπων κατά τη μετατροπή. η δυνητική ευκτική και η οριστική αορίστου διατηρούνται πάντα στον πλάγιο λόγο· β) η απλή οριστική (όλων των άλλων χρόνων. 2. 1. Η δυνητική οριστική διατηρείται. 9. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Το ρήμα εξαρτήσεως παραλείπεται.gr/ sapiens@otenet. αντί της ευκτικής του πλαγίου λόγου. Η δυνητική ευκτική διατηρείται.philology‐online. άνω τελεία. Αν το ρήμα. 2. αν εξαρτώνται από ρήμα αρκτικού χρόνου. 2. διατηρούν το επιρρηματικό είδος τους. Ν Υ Σ ΤΕΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 28 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Κατά τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ γίνονται οι εξής μεταβολές: Η οριστική διατηρείται και στον ευθύ. 5. στον πλάγιο λόγο διατηρούν αναλλοίωτα το χρόνο και την έγκλισή τους.gr . 8. εκφερόμενος συνήθως με ειδικό απαρέμφατο. 3. Σε κάθε άσκηση μεταβολής του ευθέως λόγου σε πλάγιο ή και το αντίστροφο. Η ευκτική του πλαγίου λόγου μετατρέπεται σε οριστική ή υποτακτική. κατά τη μεταφορά τους από τον ευθύ λόγο στον πλάγιο. χρησιμοποιεί οριστική ή υποτακτική. ερωτηματικό). από το οποίο εξαρτώνται στον πλάγιο λόγο. τότε: α) η δυνητική οριστική.gr και sapiens@sch. είναι ιστορικού χρόνου. Η απορηματική υποτακτική διατηρείται. πλην του αορίστου) ή η υποτακτική μετατρέπονται σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Το τελικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε προστακτική. Αν ο συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει τον πλάγιο λόγο ή την εξαρτώμενη απ’ αυτόν πρόταση ως αντικειμενική γνώμη (αντικειμενική παράσταση).

παραβολή ή σύγκριση. 29 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. τόπο. αναφορά. ‐ με ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ με ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ τόπο.ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ σημαίνουν: ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ἀντὶ ἀπὸ ΜΟΝΟΠΤΩΤΕΣ ΔΙΠΤΩΤΕΣ ΤΡΙΠΤΩΤΕΣ ἐκ . τόπο ή χρόνο (χρήση ποιητική). χρόνο. προέλευση. χρόνο. τόπο. έλλειψη ή εξαίρεση. τόπο. τόπο. τόπο. τόπο. αιτία. αναφορά. σκοπό. εναντίον. τόπο. σύγκριση ή παραβολή. μέσο ή τρόπο. τόπο (χρήση ποιητική). χρόνο. τόπο. αναφορά. τόπο. αιτία. όργανο ή τρόπο. χρόνο. υπεράσπιση. προσθήκη. τρόπο. ‐ ‐ τόπο. παρὰ περὶ Ν Υ Σ µετὰ σύμπραξη. συνοδεία. πρὸς ὑπὸ τόπο. υπέρβαση μέτρου ή ορίου.gr . κατεύθυνση. κατεύθυνση απλή ή εχθρική. χρόνο. καταγωγή. χρόνο. αναφορά. αιτία ή ανταπόδοση. συμφωνία. σκοπό. απασχόληση με κάτι. όρο ή συμφωνία. ‐ αιτία.philology‐online. έμμεση καταγωγή. τόπο. αιτία. τόπο. υποταγή. εξουσία ή εμπρός σε κάποιον. αναφορά.ἐξ πρὸ ἐν σὺν εἰς ἀνὰ διὰ κατὰ ὑπὲρ ἀµφὶ ἐπὶ με ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ τόπο. αιτία. προσθήκη. αναφορά. σκοπό. ασυμφωνία ή εναντιότητα. τόπο (χρήση ποιητική). χάρη ή ωφέλεια. ύλη. διανομή ή μερισμό. συνοδεία. χρόνο. αναφορά ή αιτία. αιτία. τρόπο. αναφορά. χρόνο. ‐ ‐ ‐ τόπο. άμεση καταγωγή. συμφωνία. τόπο. αναφορά. αιτία. χρόνο. τόπο. εχθρική ή φιλική σχέση ή ενέργεια. όριο (με απόλυτο αριθμητικό). σύγκριση. σειρά ή ακολουθία.gr και sapiens@sch. τόπο. τόπο (χρήση ποιητική) . μέσο ή τρόπο. τόπο. βοήθεια ή συμπαράσταση. τόπο. μέσο ή τρόπο. τόπο. τόπο. χρόνο.gr/ sapiens@otenet. αιτία. τόπο. ποσό. χρόνο. σκοπό. αναφορά (και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε χρήση ποιητική). τόπο. υποταγή. χρόνο. υπεράσπιση. σκοπό. εξάρτηση. χρόνο. τόπο. τόπο (χρήση ποιητική). αιτία. ύλη. εξάρτηση ή επίβλεψη. σκοπό. ποσό. αιτία ή σκοπό. χρόνο. χρόνο. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ τόπο. χρόνο. τρόπο. αντικατάσταση. συμφωνία ή αναφορά. τρόπο.

ὅτε. οὐδ’ ἐάν. ἄν καί. ἐπειδή. ὡς (=διότι). διότι. ὡς Επιθυμία Ενδοιαστικές Προτάσεις µή. ἤν Παραχωρητικές Προτάσεις εἰ καί. ὡς ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση Αιτιολογικές Προτάσεις ὅτι. καί εἰ. ἄν.philology‐online. µή οὐ Υποθετικές Προτάσεις εἰ. ἐπεί. Κρίση ἐάν καί. µήδ’ ἐάν Ν Υ Σ Επιθυμία ή Κρίση Κυρίως Κρίση Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΡΝΗΣΗ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου µή Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική Ιστορικού Χρόνου Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική µή µή και σπάνια οὐ Απλή Οριστική Υποτακτική Ευκτική Οριστική Υποτακτική Ευκτική µή ή οὐ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξέγηση Επιρρηματικός Προσδ. ὁπότε Κρίση Τελικές Προτάσεις ἵνα.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ειδικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτι.gr .gr/ sapiens@otenet. ἐάν. καί ἄν. κἄν.gr και sapiens@sch. της Αιτίας Επιρρηματικός Προσδ. οὐδ’ εἰ. ὅπως. του Σκοπού Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση Σαν βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης Για να εκφράσουν την εναντίωση προς την κύρια πρόταση 30 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.

ὡς. ὥστε. ερωτηµατικές αντωνυµίες και επιρρήµατα.philology‐online. του Χρόνου Συμπερασματικές Προτάσεις Κρίση ή Επιθυμία Πλάγιες Ερωτηματικές εἰ. ὅταν ὁπόταν κτλ.gr/ sapiens@otenet. εἰ .gr και sapiens@sch. ἐφ’ ᾧ τε ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση ή Επιθυμία ΑΡΝΗΣΗ µή ή οὐ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ Οριστική Υποτακτική Ευκτική Απαρέμφατο ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Επιρρηματικός Προσδ. αναφορικές αντωνυµίες και επιρρήµατα Κρίση ή Επιθυμία Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ µή ή οὐ Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απαρέμφατο Δυνητικό Απαρέμφατο µή ή οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απορηματική Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Για να εκφράσουν το συμπέρασμα ή το επακολούθημα (ή σχέση τρόπου ή σκοπού) Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση 31 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. πρίν.ἤ εἴτε – εἴτε. ἐπεί. ὁπότε.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Χρονικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτε. ἐφ’ ᾧ.gr . ἐπείδη.

ἄκρος.τ. Επεξήγηση (από αφηρημένη έννοια σε συγκεκριμένη) 1. γ) το απαρέμφατο του σκοπού ή του αποτελέσματος. Αναφοράς Με πρόθεση τόπου χρόνου τρόπου ποσού αιτίας σκοπού αναφοράς κ. Επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) 2. Σηµείωση 2: Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙ ΚΟΙ Με επίρρημα τόπου χρόνου τρόπου ποσού 1. Με τους προσδιορισμούς η πρόταση γίνεται επαυξημένη. ἅπας.λ. ἔσχατος. Δημιουργού 3.gr και sapiens@sch. Κτητική 2. Η υποδιαίρεση των προσδιορισμών είναι η εξής: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ Αλέξανδρος Γ. δ) το επιρρηματικό κατηγορούμενο. Κατηγορηματικός προσδιορισμός (παροδική ιδιότητα) πᾶς. Αντικειμενική 2. Υποκειμενική 9. ἔρηµος. µόνος. Αιτίας 7. 6.Οι προσδιορισμοί είναι δευτερεύοντες όροι της πρότασης που χρησιμεύουν για να προσδιορίσουν ή να επεξηγήσουν άλλη λέξη της πρότασης. µέσος. αὐτός. Συγκριτική Σηµείωση 1: Ομοιόπτωτοι + ετερόπτωτοι προσδιορισμοί = ονοματικοί προσδιορισμοί. Ιδιότητας 1. Με πλάγιες πτώσεις σαν επίρρημα ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ χρόνου αιτίας ποσού τόπου αξίας τόπου χρόνου οργάνου μέσου τρόπου συνοδείας αιτίας ποσού αναφοράς προσωπική τόπου χρόνου αιτίας αναφοράς ποσού τρόπου Σαν επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίσης: α) οι επιρρηματικές προτάσεις. 1.philology‐online. 32 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Αντικειμενική 10. Ύλης ή περιεχ.gr . Αξίας 8. ἕκαστος. Διαιρετική 4.gr/ sapiens@otenet. ὅλος. β) οι επιρρηματικές μετοχές. Παράθεση (από συγκεκριμένη έννοια σε αφηρημένη) 2. Αναφοράς Ν Υ Σ 5. Αλεξανδρίδης Φιλόλογος Π Ρ Ο Σ Δ Ι Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Ο ΝΟ ΜΑΤΙ ΚΟ Ι ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ 1.

philology‐online.gr ΠΟΣΟΥ: µάλα µᾶλλον µάλιστα ἅλις (=αρκετά) ἄγαν (=πολύ) λίαν πάνυ σφόδρα πολύ ΤΡΟΠΟΥ: παµψηφεὶ πανδηµεὶ ἀδακρυτὶ κρύβδην συλλήβδην (=γενικά) βάδην πρηνηδὸν (=µπρούµυτα) τυχόν (=ίσως) ΔΟΤΙΚΟΦΑΝΗ: (δηλώνουν τρόπο) σιωπῇ πάντῃ σχολῇ (=βραδέως) τῇδε (=έτσι) εἰκῇ (=στην τύχη) προῖκα (=χάρισµα) σπουδῇ (=βιαστικά) κοµιδῇ (=πάρα πολύ) ᾖ (=όπου ή όπως) .gr/ sapiens@otenet. Αλεξανδρίδης Α Τ Φιλόλογος Ν Υ Σ 33 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ Ο Κ Ι Τ Κ Αλέξανδρος Γ.gr και sapiens@sch.