Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
-άντατος (μέλας. κακός. ίδιος. ολίγον. πάλαι.. αγαθός. αισχρός.. -έστατος (χαρίεις. διανεμητικά. β'_ σος / υμέτερος. άρπαξ.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος. πολύ.) -//: -άντερος. -έστατος (αληθής. μικρός. ολίγος. β'_ σεαυτού/-ής. κλέπτης.Β. αληθέστερον. Αληθής > αληθώς.παλαιός.έστερος. κατά το βελτίων) 2. .α πχ. πλεονέκτης 3. ευδαίμων. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + . βλάξ. -Δεικτικές: ούτος....) -//: . εγγύς.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής.. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος.. καλός. μέγας. εχθρός.. -ύτατος (ευθύς. ήσυχος.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. ταχύς. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. συ. φίλος 4. Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . τακτικά. ράδιος.) Ανώμαλα 1. . -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. ίσος.. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά.
αίρω. ίστημι / ίσταμαι. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. ακούω. πίπτω. τίθημι/τίθεμαι.τι Ερωτηματική: τίς. δίδωμι/δίδομαι.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. είμι. λείπω. νέμω. όμνυμι ορώ. ερωτώ. πάσχω. αλίσκομαι. φημί. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. βαίνω. ζω. χρώμαι / πλέω. . απόλλυμι. βούλομαι.Αναφορικές: ος. αμαρτάνω. οίομαι/οίμαι. νέμω. λαμβάνω. βάλλω. επίσταμαι. τις. μένω. λέγω. ό. αιρώ/αιρούμαι. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. φαίνω/φαίνομαι. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. ευρίσκω. -σμαι. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. λαγχάνω. έρχομαι. πείθω. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. λανθάνω. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. ο I όστις. αφικνούμαι. χρώμαι. τυγχάνω. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. υπισχνούμαι.τίς. φημι. φεύγω. ήτις. έπομαι. δύναμαι ( σε ενεστώτα. γιγνώσκω. τίθημι/τίθεμαι. οίδα. σκοπώ/σκοπούμαι. αισθάνομαι.τι Αόριστη: τις. θνήσκω. η. συλλέγω. αγγέλλω. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. ίημι/ίεμαι. γίγνομαι. έχω. πυνθάνομαι. έω. φέρω. μανθάνω. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι. βάλω/βάλλομαι.
ώς. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. επεί. υποκείμενο. αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί. + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου).Β . επειδή .. παρόμοια με την υποθετική). Προσοχή. επεξήγηση. απόλυτο) 4. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα).. 5.. αντικείμενα και επεξηγήσεις.. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί.. Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. δοτικής. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής. παρατατικού επειδή . τελικό της αναφοράς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). κατηγορηματικοί. εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί. 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). Εκφράζουν κρίση. κατηγορούμενο. ότε.+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. Είναι προτάσεις επιρρηματικές. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο.. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. ότι..+ υποτακτική ή ει + ευκτική. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . επειδή. . αιτιατικής) 3. επεξηγήσεις) 2. τελικό του σκοπού. ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση).. υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . διότι. Είναι προτάσεις ονοματικές. οπότε. εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση. παραθέσεις. επειδή.
λόγους. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. συντακτικού). λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη).. ευκτική του πλαγίου λόγου. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. Επομένως. 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. β) πλαγιασμένος υποθ. Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. Εκφράζουν κυρίως κρίση. αν. όπως. δηλ. ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα.2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. προτρέπω/αποτρέπω. εάν. Επομένως. συμβουλεύω . μή ον. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. Εκφράζουν επιθυμία. σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. . Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος).: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). απαγορεύω. αντικείμενα και επεξηγήσεις. και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. Επομένως. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. είναι προτάσεις επιρρηματικές. είναι προτάσεις ονοματικές. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού.. θαυμαστόν εστι. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. ήν. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ.
πριν αν αντί πριν .. ... δηλ. επάν αντί επεί.. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω. λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση.] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ. οπόταν αντί οπότε. — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω.· · κατηγορηματική μτχ. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση. [γ) εξαρτημένος υποθ. αποτροπής... που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε. Τελικό απρμφ. . οποιαδήποτε μετοχή. γνώσης.. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης..) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. επειδάν αντί επειδή. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. Ειδικό απρμφ. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π.
οπόταν. Επομένως. Επομένως. Εκφέρονται με οριστική. ει . επεί. Εκφέρονται με οριστική. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. είναι προτάσεις ονοματικές. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. σκοπό. και ευκτική του πλαγίου λόγου. Επομένως. και άν. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). αντικείμενα και επεξηγήσεις. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. άν καί. κάν. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. πρίν. 2) Τα έφ' φ. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. λανθάνουσες υποθέσεις). μηδ' εάν. είναι προτάσεις επιρρηματικές. επειδή. οπότε. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). έφ' ω. όρο ή συμφωνία.. όπως και οι υποθετικές. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. ώς. ονδ' εί. επομένως. δυνητική οριστική..ή. είναι προτάσεις επιρρηματικές.. αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. έφ' ω τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. ονδ' εάν. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. υποτακτική και ευκτική. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις.είτε (ολικής άγνοιας). Εκφέρονται με απλή οριστική. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές). δυνητική ευκτική. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. απορηματική υποτακτική. Επομένως. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. εάν καί. είτε . διότι. Εκφράζουν κρίση. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. . καϊ εί. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. όταν. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις.
Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου . Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική. αναφορικουποθετικές. Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. τελικές. αναφορικο-συμπερασματικές. συμπερασματικές. υποθετικές. αναφορικές-παραβολικές. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές.τι: αναφορικές. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. ότι . όπως. αιτιολογικές. ό. αιτιολογικές. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική. συμπερασματικές με «ως». «εφ'ω(τε)». Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα.τι. πλάγιες ερωτηματικές. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . πααβολικές.α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Γενικά. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. αναφορικο-αιτιολογικές. ει. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. «ώστε».ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. ευχετική ευκτική και προστακτική. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές. μη ως: ειδικές. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. επει(δή). Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. χρονικές. Επομένως. όταν εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική. αλλά κύρια.επίθετο. ότι: ειδικές. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» .
"αποτρέπω". α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. "προτρέπω". χρονικοϋποθετικές. 5. Π λ ά γ ι ο ς λόγος. "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω).. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2. Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. "γνωρίζω". ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. απειλώ". "υπόσχομαι". ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. 6. Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ.. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. αναφορικοϋποθετικές. διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας.δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. . 3. διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. ως). 4. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω".) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". "ζητώ". μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω".
όπως προστακτική. "γνωρίζω". αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο.Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". ευχετική ευκτική./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . τέλος. προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης.εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. β) το τελικό απρμφ. Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας . "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. . σε κύρια πρόταση επιθυμίας. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές. "ζητώ". Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. "αντιλαμβάνομαι". από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. τέλος. "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). "αποτρέπω".Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. . Με βάση τα παραπάνω. "γνωρίζω". "προτρέπω". κατηγορηματική μετοχή.
η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου. Εδώ. . Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος. Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ. Γενικά. αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι.πλάγ. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου.ερώτηση .Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . να θυμόμαστε ότι.μετοχή . αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται.λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ. Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση.. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου). Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο.ειδικό απαρέμφατο κατηγ. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου.τελικό απρέμφατο). η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση. Εδώ.
+ παρατατικό. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. Επιρρήματα. μετά από τελεία. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. Εισάγει δευτ. Μεταφράζεται με αν. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. 8. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. . Επιρρηματικές μετοχές. Επιρρηματικά κατηγορούμενα. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. Μένει αμετάφραστο. 4. Επιρρηματικές προτάσεις. 2. 6. λόγων).Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. Για τη θέση του βλ.. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. άνω τελεία ή κόμμα. 7. Η θέση του δεν είναι σταθερή. 1. Εμπρόθετοι. Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. παραπάνω. Μεταφράζεται με ότι θα. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . 3. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). 5. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα..
