ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ: εκφέρονται με οριστική (απλή ή δυνητική*) ή με δυνητική ευκτική**.

*Δυνητική οριστική είναι η οριστική ιστορικού χρόνου + ἂν (δηλώνεται κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή το μη πραγματικό). **Δυνητική ευκτική είναι η ευκτική κάθε χρόνου (εκτός του μέλλοντα) + ἂν (δηλώνεται το δυνατό στο παρόν – μέλλον).

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ: εκφέρονται με υποτακτική, προστακτική ή με ευχετική οριστική ή ευχετική ευκτική. 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: διακρίνονται σε κρίσεως και επιθυμίας, επίσης σε ολικής και μερικής άγνοιας. Το δεύτερο ζεύγος κατηγοριών τους προσδιορίζεται από την πιθανή απάντηση στην ερώτηση που διατυπώνουν (ναι ή όχι για τις ολικής άγνοιας, οτιδήποτε άλλο για τις μερικής άγνοιας). Εκφέρονται όπως και οι προτάσεις κρίσεως ή με υποτακτική (απορηματική), εάν πρόκειται για ερωτηματική πρόταση επιθυμίας.
(Επίσης, μπορεί να είναι απλές ή διμελείς. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνουν δύο (2) ερωτήσεις. Τότε προτάσσεται συνήθως η ερωτηματική αντωνυμία πότερον ή πότερα, ενώ στο δεύτερο μέρος ο διαχωριστικός σύνδεσμος ἤ).

4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ: συνήθως σ’ αυτές παραλείπεται το ρήμα. Εκφέρονται όπως οι προτάσεις κρίσεως. Β. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΙΟΝ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΕΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση. Γ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΛΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν μόνο τους κύριους όρους, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
(Το κατηγόρημα διακρίνεται σε δύο είδη: α) μονολεκτικό – περιλαμβάνει μόνο ρηματικό τύπο, β) περιφραστικό – περιλαμβάνει συνδετικό ρήμα + κατηγορούμενο).

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν περισσότερους από έναν κύριους όρους.
(Προσοχή: φυσικά, ποτέ περισσότερα ρήματα του ενός).

3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι κύριοι όροι, που όμως εννοούνται εύκολα. 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΕΣ – ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις στις οποίες υπάρχουν εκτός των κύριων όρων και δευτερεύοντες όροι, δηλαδή προσδιορισμοί).
(Προσοχή: στους δευτερεύοντες όρους μιας πρότασης περιλαμβάνεται και το αντικείμενο).

1 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Δ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ – ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. 2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. Εξαρτώνται πάντα από μία κύρια ή κάποια άλλη δευτερεύουσα. Πάντως, σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο έχουμε τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.
ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (10): Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ὅτι, ὡς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ὡς και αντικειμενική με το ὅτι). Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή, ὅτε, ὁπότε. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους ἵνα, ὅπως, ὡς. Εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους µή, µὴ οὐ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (ενδοτικές): εισάγονται με τους παραχωρητικούς συνδέσμους εἰ καί, ἐὰν καί, ἂν καί, καὶ εἰ, καὶ ἄν, κἄν, οὐδ’ εἰ, οὐδ’ ἐάν, µηδ’ ἐάν. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, πρίν, ὅταν, ὁπόταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος πρὶν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ὥστε, ὡς, ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧ τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο συμπερασματικός σύνδεσμος ὥστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα εἰ, εἰ – ἤ, εἴτε – εἴτε, με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα, καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, απορηματική υποτακτική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική, όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με υποτακτική, ευχετική ευκτική και προστακτική, όταν εκφράζουν επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό – επίθετο. Επομένως, είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου – ημιπεριόδου ΔΕΝ εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, αλλά κύρια. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία.

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΣΥΝΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Α. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική. Το ρήμα συμφωνεί σε μία πρόταση με το υποκείμενό του, στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση: η περίπτωση της αττικής σύνταξης. Το υποκείμενο του ρήματος είναι όνομα ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού και το ρήμα βρίσκεται στο γ΄ ενικό πρόσωπο (π.χ. τὰ παιδία παίζει).

‐

2 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

‐

Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό αριθμό, αν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται στο ίδιο πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο αντίστοιχο πρόσωπο στον πληθυντικό. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται σε διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο στον πληθυντικό αριθμό (κατά σειρά προτεραιότητας τα πρόσωπα είναι: πρώτο πρόσωπο, δεύτερο πρόσωπο, τρίτο πρόσωπο). Εξαιρέσεις: α) κάποιες φορές, αν και τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, το ρήμα μπαίνει στον ενικό και στο πρόσωπο του υποκειμένου που είναι πλησιέστερο ή σπουδαιότερο. β) Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό, ακόμη κι αν το υποκείμενο είναι ένα. Αυτό συμβαίνει όταν το υποκείμενο είναι όνομα περιληπτικό. Η σύνταξη αυτή ονομάζεται κατά το νοούμενο ή κατά σύνεση (π.χ. τὸ πλῆθος ἐπεβοήθησαν, Λέσβος ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπέστησαν).
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: α) Το υποκείμενο μιας μετοχής συμφωνεί μαζί της σε γένος, αριθμό και πτώση. β) Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται σε πτώση ονομαστική σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας (οπότε είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο) και σε πτώση αιτιατική σε περίπτωση ετεροπροσωπίας (οπότε είναι διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο).

‐ ‐

Β. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το κατηγορούμενο είναι πάντα ομοιόπτωτος προσδιορισμός σε σχέση με τη λέξη στην οποία αναφέρεται. Αν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί με το υποκείμενο υποχρεωτικά μόνο στην πτώση και τυχαία στο γένος και στον αριθμό. Αν το υποκείμενο δεν είναι κάτι ορισμένο, αλλά μια γενική έννοια (σε όλο της το είδος), τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει σε ουδέτερο γένος ενικού αριθμού, ανεξάρτητα από το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου. Αυτό το κατηγορούμενο συνοδεύεται κάποιες φορές από τις λέξεις πρᾶγµα ή χρῆµα ή κτῆµα. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει κανονικά στον πληθυντικό αριθμό. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των υποκειμένων, εφόσον αυτό είναι κοινό και τα υποκείμενα έμψυχα. Φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, το κατηγορούμενο τίθεται στην προηγούμενη περίπτωση στον πληθυντικό αριθμό. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο επικρατέστερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι έμψυχα, αλλά διαφορετικού γένους και φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, τίθεται στον πληθυντικό αριθμό (επικρατέστερο γένος κατά σειρά είναι: το αρσενικό, το θηλυκό, το ουδέτερο). Το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι άψυχα οποιουδήποτε γένους. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των εμψύχων, αν τα υποκείμενα είναι άλλα έμψυχα και άλλα άψυχα.

‐

‐

‐

‐

‐

‐

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΕΙΔΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
1. ΑΠΛΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. 2. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα, αλλά συχνά από ρήμα κινήσεως. Το επιρρηματικό κατηγορούμενο δηλώνει χρόνο, τρόπο, τόπο, σκοπό και τάξη (σειρά). Οι παρακάτω λέξεις είναι συνήθως επιρρηματικά κατηγορούμενα με τις προηγούμενες σημασίες: πολύς, µέγας, ἄφθονος, ἑκών, ἑκούσιος, ἑθελοντής, ἑθελούσιος, ἄκων, ἀκούσιος, ἄσµενος, ἥσυχος, ὑπόσπονδος, πρῶτος, τριταῖος, τελευταῖος, σκοταῖος, πελάγιος, ἀπότοµος, ἐνάντιος, ἀντίος, βοηθός, σύµβουλος.

3 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

__________________________________________________ 1. πέφυκα κ. τότε το φαινόμενο λέγεται σχήμα υπαλλαγής.α. ἡγοῦµαι κ. Τα εκλογής ή προχειριστικά παθητικά: αἱροῦµαι. ἀκούω κ. ιδιότητα. όταν δηλώνει μερισμό. πρός. ὀνοµάζοµαι. ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΡΓΑΝΩΘΕΙ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ. Ισοδυναμεί με συμπερασματική πρόταση και μεταφράζεται με το ώστε + μτφρ. Το κατηγορούμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στην ακόλουθη περίπτωση: με τις προθέσεις ἀµφί. συμφωνεί με κάποιον άλλο όρο. ύλη και αξία. Το ρήμα εἰµὶ και τα συνώνυμά του: ὑπάρχω. προσαγορεύοµαι. λαγχάνω. περί. κατὰ + αιτιατική. Το ρήμα γίγνοµαι και τα συνώνυμά του: καθίσταµαι.philology‐online. (Και το αντικείμενο μπορεί να δηλωθεί με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. περί. Προσοχή: τα ενεργητικά κλητικά.α. αντί να συμφωνεί συντακτικά με τον όρο στον οποίο αναφέρεται λογικά. ὑπὲρ + αιτιατική. εκλογής και δοξαστικά δέχονται κατηγορούμενο του αντικειμένου. πρὸς + αιτιατική. ΑΦΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ. ἀποβαίνω. διατελῶ. 3. εἰς. 5. ὡς + αιτιατική. ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ. ἀποδεικνύοµαι κ. Όταν ένας προσδιορισμός.α. Η γενική που εξαρτάται από επίθετα είναι γενική αντικειμενική. Συνοδεύεται από συνδετικό ρήμα.gr . 2. φαίνοµαι. Τα δοξαστικά παθητικά: νοµίζοµαι. δοκῶ. όταν δηλώνει έκταση ή χωρισμό). ἐκβαίνω κ. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. Η γενική του περιεχομένου εξαρτάται μόνο από ουσιαστικά. Οι προσωπικές αντωνυμίες προσδιορίζονται κατά κανόνα από παραθέσεις.gr και sapiens@sch. 3. όταν δηλώνει τοπική έκταση.3. εἰς. ὑπέρ. ‐ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ) ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΜΕ ΤΥΧΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΑΥΞΟΝΤΑ ΑΡΙΘΜΟ. αλλά κυρίως από ρήμα αύξησης – εξέλιξης. Η γενική κατηγορηματική αναφέρεται στο υποκείμενο του συνδετικού ρήματος και δηλώνει: κτήση. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. του κατηγορουμένου. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ 1. χειροτονοῦµαι. όταν δηλώνει αριθμό ή ποσό κατά προσέγγιση. __________________________________________________ 2. Ν Υ Σ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 1. ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. γ) με την πρόθεση ἐπὶ + αιτιατική.gr/ sapiens@otenet. 4. κρίνοµαι.α. 2.α. Τα κλητικά παθητικά: καλοῦµαι. β) με τις προθέσεις ἐπί. β) με την πρόθεση κατὰ + αιτιατική. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: Το υποκείμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. 4 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 4. περί. διαίρεση. ‐ Πρόκειται για ένα κατηγορούμενο (πάντα ουσιαστικό) σε πτώση γενική. ἔφυν. τυγχάνω.

Συμφυρμός ή βραχυλογία: ὅτι ἀληθὲς τοῦτο λέγω δύο προτάσεις ενώθηκαν σε μία. όταν το ρήμα τους είναι ιστορικού χρόνου. Αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση στο υποκείμενο του ρήματος. Οποιοδήποτε παθητικό ρήμα στο γ΄ ενικό πρόσωπο μπορεί να είναι απρόσωπο. Στα αρχαία ελληνικά. οὐκ ἔστιν ὅστις οὐκ = ο καθένας. Χρονικές είναι συνήθως. 11. που εισάγεται με αναφορική αντωνυμία. Το ίδιο συμβαίνει συχνά και δίπλα σε ρηματικούς τύπους παθητικού παρακειμένου και υπερσυντελίκου. ἀληθὲς – κατηγορούμενο του αντικειμένου. 15. ὁ ἐγὼ λέγω (η αναφορική πρόταση είναι επεξήγηση στο τοῦτο). Όταν το υποκείμενο μιας δευτερεύουσας πρότασης το βρίσκουμε και ως αντικείμενο της κύριας. 18. ἀντηχεῖ παιάνων καὶ στεναγµάτων. Μια πλάγια πτώση. Στις απαρεμφατικές προτάσεις ισχύει η αντίστοιχη ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία ανάλογα με το ρήμα της πρότασης από την οποία εξαρτάται η απαρεμφατική. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 5 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. τότε εννοούμε και ένα άλλο ρήμα για τα αντικείμενα αυτά. Δηλαδή. Όταν από ένα ρήμα εξαρτώνται δύο ή περισσότερα αντικείμενα. Όταν έχουμε δευτερεύουσα απαρεμφατική πρόταση.gr και sapiens@sch. ἔστιν ὅστις = κάποιος. είναι ετερόπτωτος προσδιορισμός. 20. ἐπειδὴ είναι δευτερεύουσες χρονικές ή αιτιολογικές. 16.5. Δίπλα στα εις –τέος και –τὸς ρηματικά επίθετα μπορεί να υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου ή του ενεργούντος προσώπου. είναι επιρρηματικός προσδιορισμός απλής πλάγιας πτώσης. Τα αμετάβατα ρήματα μπορούν να δεχθούν σύστοιχο αντικείμενο. 10. Παράδειγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Οὐκ ἔστιν ὅστις = κανείς. 7. παιάνων καὶ στεναγµάτων. το υποκείμενο της δευτερεύουσας προλαβαίνει και το καθιστά αντικείμενο η κύρια πρόταση. 13.gr .philology‐online.gr/ sapiens@otenet. Το φαινόμενο ονομάζεται έλξη του αριθμού του ρήματος από το κατηγορούμενο. Με ρήμα κατά ζεύγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε σχήμα κατά ζεύγμα (το ρήμα που εννοούμε ονομάζεται ρήμα κατά ζεύγμα στο ήδη υπάρχον ρήμα). μεταφράζουμε το ρήμα ως απρόσωπο. αλλά όταν προσδιορίζει ρηματικό τύπο και δεν είναι αντικείμενό του. Με το γὰρ (και κάποιες φορές με το ὡς) εισάγονται κύριες αιτιολογικές προτάσεις. 9. Στην απόδοση όμως στα νέα ελληνικά. τοῦτο – σύστοιχο αντικείμενο. 17. 6. Όταν μια αναφορική αντωνυμία εισάγει πλάγια ερωτηματική πρόταση. ἐγὼ – υποκείμενο. κι όχι με το υποκείμενο. όταν προσδιορίζει ουσιαστικό ή επίθετο σε διαφορετική πτώση απ’ αυτό. 8. Πιθανώς αποδεκτή σύνταξη είναι: λέγω – ρήμα. 12. ο συγγραφέας συχνά χρησιμοποιεί ρήμα προσωπικό εκεί που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει απρόσωπο. τότε έχουμε σχήμα κατά πρόληψη. 19. Σ’ αυτήν την περίπτωση το υπάρχον απαρέμφατο είναι αντικείμενο του προσωπικού ρήματος και όχι υποκείμενο. Τα ρήματα δοκεῖ και φαίνεται ως απρόσωπα δέχονται δοτική προσωπική. Ως προσωπικά δέχονται δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου ή της αναφοράς. αλλά δεν στέκονται όλα ως λογικά αντικείμενα του ρήματος. Οι προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους ἐπεί. Ανάλυση συμφυρμού: ὅτι ἀληθὲς ἐστὶ τοῦτο. τότε μεταφράζουμε την αντωνυμία ως ερωτηματική. 14. τότε αυτή η πρόταση είναι αναφορικοσυμπερασματική. το ρήμα ενδέχεται να συμφωνεί με το κατηγορούμενο ως προς τον αριθμό. Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό και βρίσκεται κοντά στο ρήμα.

στην οποία ανήκει (πλὴν + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός της εξαίρεσης). Από το ρήμα τυγχάνω εξαρτάται κατηγορηματική μετοχή. που εισάγεται με τον ίδιο χρονικό σύνδεσμο. οι οποίες δέχονται άρνηση µή. 30. Γενική παραθετική έχουμε μετά από ένα επίθετο που ισοδυναμεί με γενική πτώση ή μετά από κτητική αντωνυμία. Ἐπιστέλλω = παραγγέλλω. τότε έχουμε ρηματική χρονική πρόταση.χ. Με ρήμα σε δυνητική ευκτική έχουμε συνήθως μετοχές υποθετικές. 26. Ἔχω + τελικό απαρέμφατο = μπορώ να + μετάφραση του απαρεμφάτου. Διάκριση αντικειμένου: α) εξωτερικό–υπάρχει εξ’ αρχής. Τα κελευστικά ρήματα συντάσσονται με αιτιατική και απαρέμφατο. Αν είναι αρνητική. 27. 29. τιµωρῶ = βοηθώ. Από τοπικά επιρρήματα όμως σε –θεν έχουμε γενική της αφετηρίας. β) εσωτερικό ή του αποτελέσματος–δηλαδή το αντικείμενο δεν υπάρχει εξ’ αρχής. 34. Τα ρηματικά επίθετα σε –τός. αλλά προέρχεται από την ίδια την ενέργεια του υποκειμένου.21. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). –τή. 36. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Γενική διαιρετική έχουμε και με επιρρήματα χρονικά. τιµωροῦµαι = τιμωρώ. τοπικά και ποσοτικά. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και β) άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.χ. Η αιτιατική απόλυτη μετοχή είναι συνήθως μετοχή απροσώπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης. Είναι δυνατόν το ρήμα να είναι και προσωπικό. 25. Ο ιστορικός ενεστώτας έχει σημασία αορίστου ή παρατατικού. 31. Μπορεί όμως να συντάσσεται και με μια πτώση που προηγήθηκε στην πρόταση. 24.gr/ sapiens@otenet. Στη μετάφραση όμως αποδίδουμε τη μετοχή ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. Με το πρὶν εισάγεται απαρεμφατική χρονική πρόταση. Ἡγοῦµαι + απαρέμφατο = νομίζω ότι. γ) εσωτερικό σύστοιχο– προέρχεται από την ίδια ρίζα με τον ρηματικό τύπο στον οποίο αναφέρεται. 33. 23. Ἔχοµαι + δοτική = βρίσκομαι σε + μετάφραση δοτικής. Η μετοχή αυτή αναφέρεται πάντα στο υποκείμενο του ρήματος. όταν η πρόταση απ’ την οποία εξαρτάται είναι καταφατική. –τὸν σημαίνουν: α) μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. μόνο όταν η μετοχή είναι αιτιολογική και συνοδεύεται από το ὡς ή το ὥσπερ. Η επεξήγηση επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο. και το άρθρο αυτό συνάπτεται με μία μετοχή ή ένα απαρέμφατο. 28.philology‐online. Η παράθεση δίνει ένα επιπλέον γνώρισμα σ’ αυτόν.gr . δηλαδή πριν ενεργήσει το υποκείμενο του ρήματος.gr και sapiens@sch. 22. 32. παραλείποντας στη μετάφραση τα ρήματα και αποδίδοντας τη μετοχή με ρήμα. Όταν έχουμε εμπρόθετο προσδιορισμό ή επίρρημα ή γενική με άρθρο μπροστά τους. ἡγοῦµαι + γενική = είμαι αρχηγός. τότε δεν έχουμε επιθετικό προσδιορισμό. Μεταφράζουμε κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από τα συνδετικά ρήματα εἰµὶ και γίγνοµαι. 35. Η πρόθεση πλὴν συντάσσεται κανονικά με γενική. ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ.

41. όταν αναφέρεται σε λόγια (δηλαδή: ποικίλα λόγια). είναι δυνατόν στην απόδοση να έχουμε παρατατικό απροσώπου ρήματος.χ. Η γενική του χρόνου δηλώνει χρονική διάρκεια. ως ευκόλως εννοούμενη. λόγω εξάρτησής του από απρόσωπο ρήμα ή έκφραση.philology‐online. 44.gr και sapiens@sch. είναι αντικείμενα του ρήματος). σχεδόν πάντοτε. 40. που είναι σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. (τὸν ἄνθρωπον = υπηρετώ.gr/ sapiens@otenet. αποδίδοντας το απαρέμφατο με ρήμα.37. τότε το υποκείμενο αυτού του απαρεμφάτου θα είναι πάλι ένα απαρέμφατο και θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη μεταξύ δύο απαρεμφάτων. Σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα και το δεύτερο απαρέμφατο. έχω υπόψη μου. όταν δηλώνεται ότι ο σκοπός θα πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. 48. Εὖ ποιῶ = ευεργετώ. κακῶς ποιῶ = βλάπτω. . Όταν έχουμε έλξη του αναφορικού. Στις δευτερεύουσες τελικές προτάσεις που εισάγονται με το ὡς. ∆ίκην λαµβάνω παρὰ τινὸς = τιμωρώ. Το νῦν δὲ το βρίσκουμε συνήθως μετά από υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. 51. Εὖ ποιῶ τινὰ = ευεργετώ. Τα δυνητικά απαρέμφατα είναι αναγκαστικά ειδικά. Θεραπεύω + αιτιατική: (τὴν γῆν = καλλιεργώ). Από το ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή το ουδέτερο επιθέτου εξαρτάται γενική διαιρετική. 49. ὅπως είναι δυνατόν να υπάρχει το αοριστολογικό ἄν. τότε σημαίνει αινιγματικός – η – ο (δηλαδή: αινιγματικά λόγια). 53. Ἐνθυµοῦµαι = έχω στο μυαλό μου. Ἐκποδὼν = βγαίνω από τη μέση. η οποία παραλείπεται. Το επίθετο ποικίλος – η – ον. 42. 54. Στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία. Όλα τα υποκείμενα των απαρεμφάτων. (τὸν θεὸν = λατρεύω). Παράλλαξη έχουμε όταν δύο όροι συνδέοονται παρατακτικά και είναι ως προς τη μορφή τους διαφορετικοί (π. ∆ίκην δίδωµι τινὶ = τιμωρούμαι. γηροκομώ). Μας επαναφέρει στον πραγματικό χρόνο. Οι κύριες παρενθετικές προτάσεις δεν συνδέονται παρατακτικά με άλλες κύριες. στη μετάφραση τα τρέπουμε σε ονομαστική. Παραιτοῦµαι = παρακαλώ. γενική και απαρέμφατο). Σ’ αυτήν την περίπτωση δεν χρειάζεται το δυνητικό ἄν.χ. το αναφορικό έλκεται από μια δεικτική αντωνυμία. 39. 38. Λέμε λοιπόν ότι έχουμε αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. 43. Νὴ ∆ία: ομωτική έκφραση ή προσφώνηση. 46.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Εὖ πάσχω = ευεργετούμαι. Η αιτιατική του χρόνου δηλώνει χρονική έκταση. 7 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Συχνά αντί γενικής διαιρετικής χρησιμοποιείται επιμεριστική παράθεση. 52. Χάριν ἀποδίδωµι = εκφράζω ευγνωμοσύνη. Αν μετά από δοξαστικό ή λεκτικό ρήμα έχουμε ως αντικείμενο απαρέμφατο απροσώπου ρήματος. Η δοτική του χρόνου δηλώνει χρονικό σημείο. 47. δηλαδή στην αλήθεια. Εὖ λέγω = επαινώ. Εὖ ἀκούω = επαινούμαι. 45. περιποιούμαι. Ως προς τη λειτουργία τους όμως μέσα στην πρόταση είναι όμοιοι (π. 50. Στον υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. Εὖ πράττω = ευτυχώ. ἐµποδὼν = γίνομαι εμπόδιο. Κακῶς πράττω = δυστυχώ.

Μετά από ρήματα επιμέλειας – αμέλειας.gr . Ἀκούω + γενική πτώση (δηλώνεται άμεση αντίληψη). πυνθάνοµαι (δίπτωτο ρήμα) + αιτιατική και γενική πτώση. τότε: α) είναι πλάγια ερωτηματική. υποφέρω. οι οποίες εισάγονται με το ὥστε. Μια μετοχή αορίστου που συνοδεύεται από άρνηση και μεταφράζεται με το «χωρίς να. Το φεῦ ονομάζεται σχετλιαστικό επιφώνημα. καὶ ἂν (κἄν).τ.gr και sapiens@sch. µε τα οἷος και ὅσος). Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων είναι συχνά αιτιολογικές. Ἐφίεµαι = επιθυμώ. 65. Πόνος = κόπος.λ. εἶµι και ἄγω αντίστοιχα. 66. 64. Υποθετική μετοχή έχουμε συνήθως με δυνητικό απαρέμφατο. Ἀναντλέω-ῶ = υπομένω. ἥκω + τροπικό επίρρημα. Εἶδος = μορφή. 68. τότε αυτή είναι αναφορικοσυμπερασματική (σ. β) είναι τελική. ἀκούω + αιτιατική πτώση (δηλώνεται έμμεση αντίληψη). όταν τονίζεται ο τρόπος που θα γίνει η πράξη. τιμωρία. δυνητική οριστική. 69. Στις εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις.Το καὶ εἰ χρησιμοποιείται όταν η απόδοση είναι καταφατική. Το ἐπεὶ μετά από ισχυρή στίξη ισοδυναμεί με το γάρ. Αντίστροφη έλξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο προσδιοριζόμενος από μια αναφορική πρόταση όρος. έλκεται από την αναφορική αντωνυμία και μπαίνει στην ίδια πτώση μ’ αυτήν. λογίζονται συχνά ως παρακελευσματικά μόρια και όχι ως ρήματα. η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το μη πραγματικό. Όταν έχουμε απαρεμφατική πρόταση που εισάγεται με αναφορικό.philology‐online. Οι μετοχές απροσώπων ρημάτων απαντούν συνήθως σε ουδέτερο γένος. 72. 62. αν ακολουθεί πρόταση με το ὅπως + οριστική μέλλοντα ή με το ὅπως + υποτακτική. αντί να μπει στην κανονική πτώση της συντακτικής του θέσης μέσα στην πρόταση. ὑπολαµβάνω = θεωρώ. ἂν καὶ κ. Στο οὐδ’ εἰ η άρνηση αντανακλά στην απόδοση. οὐδ’ εἰ.θ. 71. διὰ + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου. δυνητική ευκτική και χρόνο μέλλοντα. Ο γνωμικός αόριστος ισοδυναμεί με ενεστώτα. Μεταφράζουμε λοιπόν το γνωμικό αόριστο με το «συνήθως + χρόνο ενεστώτα». 70. 67. Με τα ρήματα ἔχω.gr/ sapiens@otenet. Προλαβὼν ἐπιµέλοµαι = φροντίζω από την αρχή. ἴθι και ἄγε των ρημάτων φέρω.55. όταν τονίζεται το περιεχόμενο της πράξης. Προς κάτι το πραγματικό γίνεται η παραχώρηση.. Ζηµία = πρόστιμο. Καθορῶ = διακρίνω. 58. 61. Οι δευτερεύουσες συμπερασματικές απαρεμφατικές προτάσεις. 63. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 8 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ἄλγος = πόνος. έχουμε συνήθως γενική της αναφοράς. 60. κεῖµαι. ἐπεὶ φέρ’ εἰπέ). αν στην πρόταση που ανήκουν υπάρχει άλλο ρήμα (π. 57. 59.χ. Οι προτάσεις που είναι ολόκληρες β΄ όρος σύγκρισης λέγονται κύριες παραβολικές. ενώ το οὐδ’ εἰ όταν η απόδοση είναι αρνητική.» είναι τροπική. Φιλότιµος = αυτός που αγαπά τις τιμές.. όταν οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τα εἰ καί. Οι προστακτικές φέρε.ν. εκφράζουν υποκειμενικό συμπέρασμα που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. 56. οι οποίες εισάγονται με τα καὶ εἰ.

Η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σ’ ένα μέρος της έννοιας του αντικειμένου. Κακῶς λέγω = κακολογώ. Με ένα ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική. Θα είναι αναγκαστικό αίτιο. Το μοναδικό ρήμα που δέχεται τελικό απαρέμφατο σε χρόνο μέλλοντα είναι το µέλλω. Παρὰ + γενική και παθητικό ρήµα = εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι αριθμητικό. 78.) και μετατρέποντας το αναφορικό σε δεικτική αντωνυμία. χωρίς να εννοείται κάποια αιτιατική ως αντικείμενο. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ισχυρότερος από τον πρώτο. η οποία συνοδεύεται από το ἤ.χ. Έχουμε δίπλα του μια γενική ή μια αιτιατική της αναφοράς. Η ονομαστική που προηγήθηκε ήταν το ἐγὼ. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι μια γενική πτώση αναφορικής ή δεικτικής αντωνυμίας. γι’ αυτό το αντικείμενο μπαίνει σε γενική διαιρετική. 82.gr . αντί να έχουμε δοτική αντικειμενική. μπορούμε να βρούμε στη θέση της αιτιατικής μια γενική πτώση. αλλά εξαιτίας κάποιων γεγονότων που έχουν προηγηθεί και δηλώνονται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό ἕνεκα + γενική.χ. Η απαγόρευση στα αρχαία ελληνικά εκφέρεται με τους εξής τρόπους: α) µὴ + προστακτική ενεστώτα. έχουμε πτώση όμοια με προηγούμενη. Το τελικό απαρέμφατο δεν είναι ποτέ χρόνου μέλλοντα. Περὶ µηδενὸς ποιοῦµαι τι = δε θεωρώ κάτι σπουδαίο. 85. Ο εμπρόθετος προδιορισμός ἕνεκα τινὸς είναι αναγκαστικό αίτιο (δηλώνεται αιτία) ή τελικό αίτιο (δηλώνεται σκοπός). 76. Κακῶς πάσχω = παθαίνω κακό. Προτάσεις που εισάγονται με τα πρότερον ἤ. Το ὡς χρησιμοποιείται συχνά και ως πρόθεση. 77. Δηλαδή. γιατί. είναι δευτερεύουσες χρονικές. Προκινδυνεύω τινὸς = διακινδυνεύω για κάποιον. 86. Παρὰ + γενική και ενεργητικό ρήµα = εμπρόθετος της προέλευσης. Παρὰ + δοτική = εμπρόθετος του ενώπιον (τόπου μεταφορικά). Περὶ ἐλάττονος ποιοῦµαι = θεωρώ κάτι κατώτερο. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 9 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Σε αντίθετη περίπτωση. μπορεί να εκφέρεται ομοιόπτωτα με τον πρώτο όρο με ή χωρίς το ἤ. τότε δεν είναι μεταβατικό. επειδή κ. Κακῶς ἀκούω = κακολογούμαι.73. Με επίθετα ισότητας – ομοιότητας. τότε έχουμε ασύμμετρη σύγκριση.philology‐online. όταν δηλαδή προηγείται νοηματικά το ρήμα. γίνεται αυτό που ορίζει το ρήμα.gr και sapiens@sch. 80. 83.τ. όταν το νόημα που εκφράζει ο εμπρόθετος προσδιορισμός προηγείται από το νόημα που εκφράζει το ρήμα της πρότασης. ως υποκείμενο του ρήματος ἔχω). 84. όταν αναφέρεται σε πρόσωπα. πρόσθεν ἤ. Όταν το ρήμα ἔχω προσδιορίζεται από τροπικό επίρρημα. τότε το αίτιο είναι τελικό. Η γενική αυτή είναι γενική διαιρετική. Κακῶς ποιῶ = κακοποιώ. 81. Οι αναφορικοαιτιολογικές προτάσεις μεταφράζονται με έναν αιτιολογικό σύνδεσμο στην αρχή τους (π. 74. με τη μεσολάβηση ενός καί (π. 79. ὕστερον ἤ. μπορούμε να έχουμε επεξήγηση στη γενική αυτή. β) µὴ + υποτακτική αορίστου και γ) οὐ + οριστική μέλλοντα.gr/ sapiens@otenet. Κοντά σε συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος η δοτική είναι του ποσού ή αλλιώς του μέτρου – διαφοράς. ὁµοίαν τὴν γνώµην ἔχω καὶ σύ – σε θέση δοτικής αντικειμενικής στο ὁµοίαν. 75.λ.

Το φαινόμενο της ονομαστικής απολύτου μετοχής είναι μια συντακτική ανακολουθία. Ν Υ Σ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 10 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr/ sapiens@otenet. η) ἢ + ολόκληρη πρόταση. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΟΙΧΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: α) Παῖσον διπλᾶ (αντί για: παῖσον διπλῆν πληγήν). που όμως δεν κρύβει το υποκείμενο του απαρεμφάτου (που είναι υποκείμενο απροσώπων ρημάτων). γ) Ἐγράψατο µε ἀσεβείας (αντί για: ἐγράψατο µε γραφὴν ἀσεβείας). Όταν μία δευτερεύουσα αναφορική πρόταση έχει το ρήμα της σε μέλλοντα. χαρακτηρίζονται ως γενικές. Μπορούν να έχουν σύστοιχο αντικείμενο. παίρνουν αντικείμενο σε γενική και υπάρχει δίπλα τους μια δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. 88. β) ἢ + ομοιόπτωτα και ἢ + ομοιότροπα. θ) ἢ ὥστε. β) όταν συνοδεύεται από μια πλάγια πτώση. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρήμα παρασκευάζεται. 91. β) όταν εκφράζει μια γενική έννοια και γ) όταν πρόκειται για το μοναδικό αντικείμενο που μπορεί να πάρει ένα ρήμα. γ) ἀντὶ + γενική. µέτεστι όταν δεν υπάρχει κοντά απαρέμφατο. Μια δοτική προσωπική κοντά στις μετοχές ἡδοµένῳ. 92. αν υπάρχει μια δοτική. 94. Τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης: α) γενική συγκριτική. Επίσης. Το αντικείμενο παραλείπεται στις εξής περιπτώσεις: α) όταν εννοείται ευκόλως από τα συμφραζόμενα. αὐτίκα. µεταµέλει. τότε αυτή είναι το αντικείμενο του απροσώπου ρήματος. δ) Ὀµνύω συµµαχίαν (αντί για: όµνύω ὄρκον συµµαχίας). στ) ἢ πρὸς + αιτιατική. δ) πρὸ + γενική.87. οπότε είτε παραμένει η πλάγια πτώση είτε μπαίνει και αυτή στην πτώση του αντικειμένου και παίζει τώρα το ρόλο του.gr . μόνο που σ’ αυτό δεν υπάρχει γενική πτώση ως αντικείμενο.gr και sapiens@sch. ἐνδεῖ. 89. όταν είναι έναρθρα. έχουν ως υποκείμενο μια σύστοιχη έννοια. Τα παθητικά μονόπτωτα ρήματα δεν έχουν ποτέ αντικείμενο. 2. τότε συνήθως είναι αναφορική – τελική. δοτικές ή αιτιατικές του χρόνου και όχι ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί. είναι δοτική προσωπική ηθική. Τα χρονικά επιρρήματα πάλαι. β) Ὀξὺ βοῶ (σύστοιχο αντικείµενο σε ουδέτερο γένος ενικού αριθµού). ἀχθοµένῳ. 1. ζ) ἢ κατὰ + αιτιατική. ε) παρὰ + αιτιατική. ο οποίος τώρα μπαίνει συνήθως σε ουδέτερο γένος πληθυντικού αριθμού (ή πιο σπάνια ενικού) και παίζει πια αυτός το ρόλο του συστοίχου αντικειμένου. 90. Η ονομαστική απόλυτη μετοχή μπαίνει είτε στη θέση γενικής απόλυτης μετοχής είτε αντί για συνημμένη μετοχή και διατηρεί την επιρρηματική της σημασία. πρῶτον. ὡς + απαρέμφατο. Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται συνήθως: α) όταν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό. Τα ρήματα δεῖ. Δίπλα σε απρόσωπα ρήματα που ήταν δίπτωτα στην ενεργητική διάθεση. 93.philology‐online. µέλει. βουλοµένῳ.

Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω. 5. Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ. 8. µέµνηµαι. οσμή. αἰσχύνοµαι. ἔχοµαι. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι. ὄζω. κοινωνῶ. ζηλῶ. περιµένω. ἐκπλήττοµαι. ἐφικνοῦµαι. ἐρῶ (=αγαπώ). ἐρῶµαι (=επιθυµώ). ἀντέχοµαι. κληρονοµῶ. θεραπεύω. ἀντιλαµβάνοµαι. ἐπιλανθάνοµαι. ακούω (+αιτιατική. ἀλγῶ. ἀγαπῶ. 4.gr . πειρῶµαι. ἐπιµελοῦµαι. δηλώνεται έµµεση αντίληψη). δράττοµαι. ἀκροῶµαι. ἐφίεµαι. κρατῶ (+αιτιατική=νικώ). πίµπλαµαι. Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω.gr/ sapiens@otenet. 3. εὐλαβοῦµαι.philology‐online. ἄρχοµαι. ἐπιλείπω. δέδοικα. µεταλαµβάνω. θηρεύω. ἐξικνοῦµαι. 6. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι. Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω. διαµαρτάνω. χρῄζω. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω. φιλῶ. µνηµονεύω. π. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 11 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. λαµβάνοµαι. 9. σπεύδω. 11. ὀλιγορῶ. 5. ποθῶ. ἀπορῶ. ἐξαµαρτάνω. 2. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι. µεστῶ. εὖ ποιῶ. προνοῶ. εὖ λέγω. ὠφελῶ. δακρύω. µεταµέλοµαι. σιγῶ. φεύγω. κακοποιῶ. ἐπιλαµβάνοµαι. ᾔσθετο βοήν). Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω. τιµωροῦµαι (=τιµωρώ). ὀσφραίνοµαι. εὐεργετῶ. ακοή): ἅπτοµαι. µέτεστί µοι τινός. δέοµαι. θιγγάνω. ὀρέγοµαι. ὀνίναµαι. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή. λοιδορῶ. πνέω. ἀµελῶ. κλαίω. 3. κακῶς ποιῶ. πλήθω. κακουργῶ. µένω. παύοµαι (=σταµατώ). ποθῶ. µέλει µοι τινός. ἐπιορκῶ. σπανίζω. στέροµαι. εὐπορῶ. όσφρηση. δεῖ µοι τινός.gr και sapiens@sch. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω. θαρρῶ. ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω) 13. θωπεύω. ὄµνυµι. ἁµαρτάνω. λανθάνω. αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές. πενθῶ. 4. µεταµέλει µοι τινός. λήγω. ΓΕΝΙΚΗ ή ΔΟΤΙΚΗ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. 2. εὐλογῶ. σιωπῶ. ψαύω. γέµω. θρηνῶ. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. ἀκούω (για άµεση αντίληψη). ἀφειδῶ. 7. οἰµώζω. φυλάττοµαι. γεύοµαι. ἀδικῶ. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω. κελεύω. κακῶς λέγω. οἰκῶ. κολακεύω. 10. Τα ρήματα: ὁρῶ.χ. βλάπτω. γεύση. γλίχοµαι. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ. φοβοῦµαι. κήδοµαι. ἐνεδρεύω. διώκω. 12. καταπλήττοµαι. ἀποφεύγω.ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: (ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΛΑΓΙΑ ΠΤΩΣΗ – ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ. ἀποδιδράσκω.

ὁµοιάζω.π. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία. 9. 3. ὑπό. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ. 22. συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα).philology‐online. κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε. τιµωρῶ (=βοηθώ). υπεροχή: ἡττῶµαι. ἀπειθῶ. Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι. ἀριστεύω. παρά. ἐνοχλῶ. ένωση: ὁµιλῶ. πρός. ὑστερῶ. δουλεύω. εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι). πελάζω. σύν. ἀρέσκω. ὑπερτερῶ. παραχωρῶ. προσίηµι. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι). Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση. περί.14. 2. ἀπέχοµαι. ταιριάζει και τα συνώνυμά τους. χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές.. ἀφίεµαι. πείθοµαι. ὁµονοῶ. ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι.χ.gr και sapiens@sch. ἡγοῦµαι (+γενική=είµαι αρχηγός). διαφορά. ὀργίζοµαι. λυσιτελῶ. πλεονεκτῶ..gr/ sapiens@otenet. µάχοµαι. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται. χαλεπαίνω (=οργίζοµαι). Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή. θάνατο). ἀµφισβητῶ. Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω. φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω. στασιάζω. κρατῶ (+γενική=εξουσιάζω). 17. ὁµολογῶ. βοηθῶ. µειονεκτῶ. ἐπιτιµῶ. γίγνοµαι. λείποµαι. ἐπιβουλεύω. 16. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω. διαδοχή: ἕποµαι. ἀρήγω (=βοηθώ). από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης). πέφυκα. 5. ἐπιµείγνυµαι. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι. 18. µείγνυµαι. τυραννῶ. 6. ἑάλω + γενική (=καταδικάζοµαι για κάτι). σπονδὰς ποιοῦµαι. ἀκολουθῶ. κεράννυµι. περίειµι. πρωτεύω. 7. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης). 4. 15. περιγίγνοµαι. ἐλευθερῶ. ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: 12 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. στρατηγῶ. βασιλεύω. 20. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω. ἔοικα. ἄπειµι. ἐπί. ἡγεµονεύω. εἴκω (=υποχωρώ). ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. 11. ἀπειλῶ. ἐντυγχάνω. κατά. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί. 12. Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία. ἀµύνω (=βοηθώ). δεσπόζω. 8. ἐρίζω. Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω. λύω. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ. Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι.. διαφέρω. αἰσθάνοµαι + γενική. 19. λοιδοροῦµαι. συντυγχάνω. 10.. ἀπολείποµαι. συναρµόττω (=ταιριάζω). προέχω. συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι). Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα). 21. κρατιστεύω.. ἔφυν. αρμόζει. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . πρό. Ρήματα σημαίνουν πρέπει. Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ). ἐκ. φθονῶ. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν. πολεµῶ. συνᾴδω (=συµφωνώ). ὑπέρ.

(Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) Ν Υ Σ ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. ἀποδείκνυµι. 1. καθίστηµι. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω. ποιῶ. 2. ἐρωτῶ. ἐρηµῶ. 1. κρίνω. 1.philology‐online. Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω. κενῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω. µισῶ. β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική συντάσσονται τα κλητικά ρήματα. οἰκτίρω. Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι. µεστῶ. τρέφω. Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ. παρέχω. τιµωροῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. 5. Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω. Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ. 3. 7. λέγω. ἀπολύω. εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο). ἐλευθερῶ. ἕλκω. ἐργάζοµαι. Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω. χωρίζω. ἀποδίδοµαι (=πωλώ). ἀγορεύω. 2. η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό. παύω. διώκω. µανθάνω. αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του αντικειμένου. πιπράσκω. ζηλῶ. ἀγοράζω. ειναι το ΑΜΕΣΟ αντικείμενο. (Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) 13 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. το πράγμα ή το άψυχο. καλῶ. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6. ἐπαινῶ. ἀποστερῶ. ἄγαµαι.gr/ sapiens@otenet. ἀνερωτῶ. πληροφοροῦµαι. δίδωµι. γράφοµαι. προσαγορεύω. 3. γεµίζω. εὐδαιµονίζω. ἀποστερῶ. 4. διδάσκω. ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε κάποιον). ὀνοµάζω. Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω. δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του γίγνοµαι). 2. η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. 4. αἱροῦµαι. ὠνοῦµαι (=αγοράζω).gr και sapiens@sch. τιµῶ. πωλῶ. ἀποφαίνω. είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. ἐκτιµῶ. παραλαµβάνω. εἰσπράττω. τα εκλογής. 3. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω. µακαρίζω. λαµβάνω.(ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΝΟΜΟΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ή ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ: α) Η μία αιτιατική. δικάζω. ἄγω. ἀξιῶ. χειροτονῶ. 4.gr . Η άλλη. 5. ἱκετεύω. Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω. κρίνω. Προσοχή: τα ρήματα αὔξω. κωλύω. εἴργω (=εµποδίζω). τίθηµι. ἡγοῦµαι.

ᾄδεται. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπάρχουν δύο κατηγορίες απαρεμφάτων: α) το άναρθρο (που διακρίνεται σε τελικό και ειδικό) και β) το έναρθρο (που χρησιμοποιείται όπως τα ουσιαστικά). εὖ ἔχει. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. β) Ως αντικείμενο διαφόρων κατηγοριών ρημάτων. δίδω. Ειδικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα: ἀγγέλλεται. Τελικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους πλην μέλλοντα) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: βουλητικά ή εφετικά. 1. 2. ἀνάγκη ἐστι. καλῶς ἔχει. 3. Ειδικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: λεκτικά. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. πάρεστι.gr . Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. Τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις: δοκεῖ. δυνατὸν ἐστίν. χρή. θρυλεῖται. µεταδίδω. δεῖ. ἄξιόν ἐστι. συνδιαλλάσσω. ῥαδίως ἔχει (=είναι εύκολο) κ. εἵµαρται (=είναι πεπρωµένο). εἵµαρτο (=ήταν πεπρωµένο)..gr/ sapiens@otenet. Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω. Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ. τιµῶµαι. ὥρα ἐστίν. δεικνύω. οἷόν τ’ ἐστιν (=είναι δυνατόν). 3. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι. 2.α. όσα σημαίνουν αποφασίζω ή διανοούμαι να. ἀδύνατόν ἐστιν.philology‐online. Το ειδικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το ότι + ειδική πρόταση ή άλλη πρόταση επιθυμίας. κωλυτικά ή απαγορευτικά. εἰκός ἐστιν. Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ.8. ὁµολογεῖται κ. ἔνεστι (=είναι δυνατό). 5. σύν. ἔξεστι. ΤΟ ΑΝΑΡΘΡΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ: α) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων. νοµίζεται. Ν Υ Σ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2.α. πρέπει. καιρὸς ἐστίν. σπάνια τα αισθητικά. 4. ὁµοιάζω. χρεών ἐστι. Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω. λέγεται. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω.gr και sapiens@sch. παραγγέλλω. 14 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. δοκεῖ. δυνητικά ή αποπειρατικά. ἐκ. µέλει. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν. γνωστικά. 1.. φθονῶ. κελευστικά ή προτρεπτικά. δοξαστικά. ἀναγκαίως ἔχει. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. 1. Το τελικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το να + υποτακτική. κατά. ενδέχεται. προσήκει. πρό.

Χρησιμεύει: α) ως κατηγορούμενο. διατελῶ. Στην περίπτωση αυτή έχουμε άναρθρο απαρέμφατο. κίνδυνος. ἱκανός. λυποῦµαι κ. Χρησιμεύει: α) ως επιθετικός προσδιορισμός ουσιαστικού (συνήθως το ρόλο αυτό παίζει μια επιθετική μετοχή με άρθρο).λ. ἀλγῶ. του κατά τι ή της αναφοράς i. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο. φθάνω. παρασκευάζοµαι. από τα ουσιαστικά: σχολή. χαίρω. 4. ἐπιτήδειος. ὁ λέγων. π. Μεταφράζεται συνήθως με το να + υποτακτική ή με το ότι + υποτακτική. ἄχθοµαι. π.gr και sapiens@sch. οἴχοµαι. 7.philology‐online. του σκοπού ή του αποτελέσματος i. ουδέτερα αντωνυμιών ή στα επιρρήματα ὧδε. Το ενεργητικό παύω συντάσσεται µε κατηγορηµατική µετοχή που προσδιορίζει το αντικείµενό του. ii. με ρήματα σκόπιμης ενέργειας: δίδωµι. έχοντας την έννοια του σκοπού ή της αναφοράς. 6. Εἰµί. ὀργίζοµαι. φαίνοµαι. ἡδύς. γίγνοµαι). ἥκω.χ. τότε αυτές είναι τελικές). διαγίγνοµαι. γι’ αυτό λέγεται και αναφορική μετοχή. γίγνοµαι. βαίνω. Γ.gr/ sapiens@otenet.τ. τυγχάνω. τάττω κ. Ως ανεξάρτητο απαρέμφατο αντί προστακτικής και ευκτικής σε επιφωνηματικές εκφράσεις. γ) όταν είναι κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός. ii. το οποίο μεταφράζεται ως ουσιαστικό.χ. π.gr . οἱ στρατιῶται εἶχον τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυµµένας. 5. ὁ διώκων. Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Αναλύεται σε αναφορική πρόταση. γ) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός. οὗτοι ἤκουον τὴν χώραν δῃουµένην. π. με ρήματα κίνησης: πέµπω. ὑπάρχω. ἄρχοµαι.3. ἥδοµαι. β) το όνομα που προσδιορίζει δεν έχει άρθρο. λανθάνω. ἀγανακτῶ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. καθίσταµαι. οἱ ἐκπλέοντες ἐκ τοῦ λιµένος ἔµποροι. αἱροῦµαι. Ως κατηγορούμενο με συνδετικά ρήματα. ἀγαθός. οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν. φανερὸς εἰµὶ (σηµ. δ) ως ουσιαστικό. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση. β) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός του υποκειμένου ή του αντικειμένου ενός ρήματος. ὑπάρχω. οὕτω. Δέχεται άρνηση οὐ (όταν φανερώνει κάτι το συγκεκριμένο) και µὴ (όταν φανερώνει κάτι το γενικό ή το υποτιθέμενο). Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το που + οριστική ή με το να + υποτακτική. β.χ. Ως απόλυτο απαρέμφατο σε στερεότυπες εκφράσεις.χ. από τα επίθετα: ἄξιος. θαῦµα. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Η ΜΕΤΟΧΗ 15 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Μετοχή μάλιστα με άρθρο είναι σίγουρα επιθετική. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. Η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο όταν: α) το υποκείμενό της προηγείται. λήγω.χ. Έναρξης – λήξης (ἄρχω. διάγω. Έχει συνήθως άρθρο. β) ως κατηγορούμενο (κοντά στα ρήματα: εἰµί. φόβος.τ.λ. Δέχεται άρνηση οὐ. Ρήματα που δέχονται κατηγορηματική μετοχή: Στο υποκείμενό τους: Α.). κυρίως σε ορισμούς. παύοµαι). π. Β.: αν τα ρήµατα οἴχοµαι και φθάνω συνοδεύονται από µετοχές µέλλοντα. Ως προσδιορισμός: α. δῆλός εἰµι. Ψυχικού πάθους (ἀγαπῶ.

Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 16 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Τελική μετοχή: συναντάται πάντα σε χρόνο μέλλοντα. καρτερῶ. Συνοδεύεται συνήθως από τα μόρια: ὡς.). Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση. αγγελίας και ελέγχου (δείκνυµι. κάµνω. αἰσθάνοµαι. ὁρῶ. Οι τροπικές μετοχές ἄγων. λείποµαι.∆. µανθάνω. φέρων. Αίσθησης. ώστε μαζί με την απόδοση να σχηματίζεται υποθετικός λόγος. Συνοδεύεται κυρίως από ρήματα κινήσεως. αιτία. καὶ ταῦτα.gr . Υποθετική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. επειδή + οριστική. ἀποδείκνυµι. Ανοχής. Επομένως. Γ. Α. Επομένως. ἡττῶµαι. χάριν φέρω.λ. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων και των ρημάτων ψυχικού πάθους είναι συνήθως αιτιολογικές. τρόπο. στην κατάλληλη έγκλιση. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η επιρρηματική μετοχή εκφράζει χρόνο. δίπλα σε ρήμα κινήσεως μεταφράζονται με το με + αιτιατική. Κάποιες φορές μπροστά από μια τελική μετοχή βρίσκεται το ὡς. πυνθάνοµαι. καίπερ. Η τροπική μετοχή με άρνηση μεταφράζεται με το χωρίς να. δηλαδή με τα γιατί. οἷον.philology‐online. Παίρνει άρνηση µή. οἷον δή. καµάτου (ἀνέχοµαι. υπάρχουν ισάριθμες κατηγορίες μετοχών με τις προηγούμενες επιρρηματικές σημασίες. δηλώσεως. ἁλίσκοµαι. Ο σχηματισμός αυτού του υποθετικού λόγου γίνεται με τον παρακάτω τρόπο. Στ. µέµνηµαι). σκοπό. πάνυ. κακῶς ποιῶ. Ε. λαµβάνω. Παράδειγμα: Βουλόµενοι αὐτὸν ἀποκτεῖναι πέµπουσι τὴν Σαλαµινίαν ναῦν.gr/ sapiens@otenet. υπόθεση. ἀπαγορεύω.gr και sapiens@sch. Παίρνει άρνηση οὐ. μολονότι + οριστική. Εναντιωματική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. σε μια τέτοια μετοχή υπολανθάνει ένας υποθετικός λόγος. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι ή πως + οριστική. Παίρνει άρνηση µή. χαρίζοµαι. Ε. ἅτε δή. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το και ή που + οριστική ή με το να + υποτακτική. Νικῶ. περιορῶ. λαβών. Δεν ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση. αν + οριστική ή + υποτακτική. Συνοδεύεται με τα καί. Χρονική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. εὐ ή καλῶς ποιῶ. Παράδειγμα: Πολλοὶ ὄντες εὐγενεῖς κακοί εἰσι. Β. Παράδειγμα: Ἠκούσαντες ταῦτα ἀπήλαυνον. Παίρνει άρνηση οὐ ή µὴ και μεταφράζεται με χρονική πρόταση. δηλαδή με το όταν + οριστική ή υποτακτική. ‐ώντας). ὑποµένω. Παίρνει άρνηση οὐ. Ισοδυναμεί με παραχωρητική δευτερεύουσα πρόταση. Στο υποκείμενο ή στο αντικείμενό τους: Α. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι + οριστική ή με το να + υποτακτική. ἀδικῶ. ἀγγέλλω κ. εναντίωση. καρτερίας. και αν. Με το ὡς εκφράζεται μια υποκειμενική αιτιολογία. Τροπική μετοχή: συνήθως συναντάται σε χρόνο ενεστώτα (αλλά και σε άλλους χρόνους). σύνοιδα. Παράδειγμα: ∆ίκαια δράσας συµµάχους ἕξεις θεούς. οἶδα. διότι. ἔχων. Παίρνει άρνηση οὐ.τ. Σε άλλη περίπτωση μεταφράζεται με μετοχή (‐οντας. Αιτιολογική μετοχή: συναντάται σ’όλους τους χρόνους (σπάνια σε χρόνο μέλλοντα). Σχηματίζουμε υποθετική πρόταση βάζοντας το ρήμα στον ίδιο χρόνο με τη μετοχή. οἷα δή. µάθησης και µνήµης (ἀκούω. Δ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. ἐπίσταµαι. γνώσης. Παράδειγμα: Ἔπλεον πολεµήσοντες και Οἱ Ἑλληνες παρεσκευάζοντο ὡς δεξόµενοι αὐτόν. Μεταφράζεται με τα αν και. κρατῶ. και ανάλογα βάζουμε και τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο. Η υποθετική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετική πρόταση. ∆είξης. ἀπεῖπον. γιγνώσκω. κατανοῶ. καίτοι και με άλλους αντιθετικούς συνδέσμους. με επίρρημα ή με εμπρόθετο προσδιορισμό. εὑρίσκω. ἀπείρηκα). Μεταφράζεται με το για να + υποτακτική. Β. Μεταφράζεται με τα εάν. ἅτε.

ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ: Όλες οι επιρρηματικές μετοχές μπορεί να είναι απόλυτες. οριστική – πρτ + ἄν] β) Εἰ ἐκεκτήµην οὐσίαν. ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ 1ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική κάθε χρόνου -------------------------------------------------------------------------------> κάθε έγκλιση Παραδείγματα: [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική] [Έγκλιση αποδόσεως: υποτακτική] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] α) Εἰ εἰσὶ βωµοί. προσῆκεν αὐτῷ δίκην διδόναι.philology‐online. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται: α) σε γενική (μόνο των προσωπικών ρημάτων) και έχει υποκείμενο επίσης σε γενική πτώση. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήµατος] Το δεύτερο είδος εκφράζει: ΤΟ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2ο ΕΙΔΟΣ: 17 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. β) Εἰ σὺ βούλει. οὐκ ἂν ἔπασχον. ενδέχεται να υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης. β) Δυνητική οριστική: θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. το οποίο δεν έχει καμμία συντακτική σχέση με άλλο ρηματικό τύπο της πρότασης. γ) Απόδοση: εκτός από δυνητική οριστική. λεξάτω. δηλαδή να έχουν δικό τους υποκείμενο. ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος. οριστική – πρτ + ἄν] γ) Εἰ µὲν ἠδίκησέ µε.gr . γ) Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον. ἐπ’ ἀστράβης ἂν ὠχούµην. ἐπανέλθωµεν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. β) σε αιτιατική (των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων) και έχει υποκείμενο συνήθως απαρέμφατο ή αντωνυμία σε ουδέτερο γένος. Παραδείγματα: α) Εἰ ἦσαν ἀγαθοί. Το πρώτο είδος εκφράζει: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου ---------------------------------------------------------------> δυνητική οριστική Διευκρινήσεις: α) Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός.gr και sapiens@sch.gr/ sapiens@otenet. εἰσὶ καὶ θεοί.

Και στις δύο περιπτώσεις.gr και sapiens@sch. γ) Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. υπογραμμίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά στην εκφορά και δήλωση των υποθετικών λόγων. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική µέλλοντα] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα: 4ο ΕΙΔΟΣ: 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 18 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. περιγίγνεται ἡµῖν µὴ προκάµνειν τοῖς µέλλουσιν ἀλγεινοῖς. νοµίζω ἂν ἑλέσθαι ὑµᾶς ἀντὶ πολλῶν χρηµάτων. ἐναγὴς ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος. α) Εἴ τις µὴ τρέφοιτο.philology‐online. όταν προηγείται μέσα στην απόδοση του υποθετικού λόγου κάποιο ρήμα εξάρτησης (βλέπε παρακάτω παράδειγμα [δ]). Παραδείγματα: α) Ἐὰν ζητῇς. πλην του μέλλοντα). [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητικό απαρέµφατο] Το τρίτο είδος εκφράζει: ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ____________________________________ Σημείωση: Διακρίνουμε στο 4ο είδος υποθετικού λόγου τρεις διαφορετικές υποκατηγορίες. ενδέχεται να υπάρχει προστακτική και φράσεις ισοδύναμες με μέλλοντα (π. οὐκ ἂν ζώῃ. κρίνατε. ἄν.gr/ sapiens@otenet. οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι τυχαίες και βοηθητικές της μελέτης μας. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική µέλλοντα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική μέλλοντα.χ.3ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + ευκτική ----------------------------------------------------------------------------------------------> δυνητική ευκτική Διευκρινήσεις: α) Δυνητική ευκτική: θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν και εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. ενδέχεται να υπάρχει οριστική αρκτικού χρόνου (κυρίως ενεστώτα και μέλλοντα). β) Ἐὰν πάντα ἀκούσητε. ευκτική). Είναι δε εξαρτημένο. προστακτική και δυνητικό απαρέμφατο (μόνο στην περίπτωση που αυτό βρίσκεται σε εξάρτηση). από τις οποίες η καθεμιά δηλώνει διαφορετικό πράγμα.gr . [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] δ) Εἰ γένοιτο φανερὸν τὸ µέλλον συνοίσειν τῇ πόλει. δ) Δυνητικό απαρέμφατο: θεωρείται το απαρέμφατο που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν. β) Απόδοση: εκτός από δυνητική ευκτική. Θυμίζουμε δε ότι ο χαρακτηρισμός τους δεν εξαρτάται από απαριθμήσεις. ο μέλλοντας και ο παρακείμενος. Υπόθεση Απόδοση ἐάν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική ευκτική] β) Εἰ ῥᾳθυµίᾳ µᾶλλον ἢ πόνων µελέτῃ ἐθέλοιµεν κινδυνεύειν. Κάποια Συντακτικά της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας δεν κάνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση και εντοπίζουν έξι (6) διαφορετικά είδη υποθετικών λόγων. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] γ) Εἴ τις τάδε παραβαίνοι. εὑρήσεις.

[Έγκλιση αποδόσεως: οριστική παρατατικού] β) Εἴ τις ἀντείποι. παρακείμενος).philology‐online. ενδέχεται να υπάρχει και δυνητική οριστική (κυρίως αορίστου). Με τη βοήθεια της κύριας πρότασης.γ) Ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ’ ἀφέλωµαι χρόνον. που αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και βρίσκεται κυρίως σε χρόνο αόριστο. απαντά σε χρόνο αόριστο. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική οριστική αορίστου] Η 3η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 19 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἄν. Παραδείγματα: α) Εἴ τινα τῶν ἐχθρῶν λάβοιεν. ἀπέκτεινον. β) Γνωμικός αόριστος: είναι ο αόριστος που μεταφράζεται σαν ενεστώτας με την προσθήκη του «συνήθως…» και χρησιμοποιείται γνωμικά στη θέση του.χ. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική ενεστώτα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική ενεστώτα. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] β) Ἤν τις τούτων τι παραβαίνῃ. [Έγκλιση αποδόσεως: γνωµικός αόριστος] Η 2η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ ____________________________________ Υπόθεση Απόδοση εἰ + επαναληπτική ευκτική-----------------------------------> οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου Διευκρινήσεις: α) Επαναληπτική ευκτική: είναι μία μορφή ευκτικής σε δευτερεύουσα πρόταση.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch. [Έγκλιση αποδόσεως: φράση ισοδύναµη µε µέλλοντα – ευκτική] Η 1η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΤΟ ΠΡΟΣ∆ΟΚΩΜΕΝΟ ____________________________________ 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση ἐάν. συνήθως. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση η δυνητική οριστική. ἐτεθνήκει. οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν. β) Απόδοση: εκτός από οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου. ζηµίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν. γ) Δυνητική οριστική: θυμίζουμε ότι θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική υπερσυντελίκου] γ) Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τοὺς νέους γυµναζοµένους. Παραδείγματα: α) Ἢν ἐγγὺς ἔλθῃ ὁ θάνατος. η επαναληπτική ευκτική εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν. ενδέχεται να υπάρχει γνωμικός αόριστος και φράσεις ισοδύναμες με ενεστώτα (π. ἐπῄνεσεν ἄν.gr . κάκιστα ἀπολοίµην.

Οι υποθετικές προτάσεις αποτελούν τη βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης. 20 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 2ο.gr και sapiens@sch. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου έχει γίνει τώρα αντικείμενο του απαρεμφάτου. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί το ρήμα. Διαφοροποιούνται στη μετάφραση. 4. Σε κάθε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από μία υποθέσεις ή αποδόσεις ή και τα δύο μαζί.τι και η μετοχή του ΕΝΣ ή του ΑΟΡ ή του ΠΡΚ του ρήματος από το οποίο προέρχονται. διδακτέος αυτός που πρέπει να διδαχθεί). τότε απ’ αυτήν βγάζουμε την αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου.χ.philology‐online. π. από το οποίο προέρχεται το ρηματικό επίθετο. συντάσσονται και με δοτική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). Β) Άλλα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τέος. ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ: Α) Απρόσωπη σύνταξη: στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε το ουδέτερο ενός επιθέτου σε –τέον ή –τέα (πληθ. Όταν έχουν παθητική σημασία. Και οι δύο μαζί αποτελούν ένα λογικό σύνολο. Με το μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.) μαζί με το ἐστὶ (που μπορεί και να εννοείται). 8. κάτι που υποθέτουμε. 2. Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται κανονικά σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. Ο υποθετικός λόγος που έχει μόνο μία υπόθεση και μία απόδοση ονομάζεται απλός. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). γραπτέος – α –ον. –τέα. αλλά για αντικείμενο. Οι υποθετικές προτάσεις εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ. –τή. ενώ το ρηματικό επίθετο το τρέπουμε σε απαρέμφατο (συνήθως ΕΝΣ) ως υποκείμενο του δεῖ (απρόσωπη σύνταξη). και γι’ αυτό κανονικά βρίσκονται μπρος από αυτή.χ.χ. 5. στη σύνταξη δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα επίθετα. Μεταφράζονται: με το πρέπει να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. που ονομάζεται υποθετικός λόγος. Μεταφράζονται: 1.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . Ο υποθετικός λόγος που είναι ενταγμένος μέσα στον πλάγιο λόγο ονομάζεται εξαρτημένος. Γενικά. ἐάν. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και 2. Σημαίνουν ό. ο υποθετικός λόγος καλείται σύνθετος. Άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. 3. 6.χ. –τέον. Όταν έχουμε απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου. Αν υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου. Στον υποθετικό λόγο η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση ή ηγούμενο (=προηγούμενο) και η κύρια ονομάζεται απόδοση ή επόμενο ή συμπέρασμα.gr/ sapiens@otenet. 7. ἄν.Μερικές παρατηρήσεις για υπενθύμιση: Υποθετικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν κάποια υπόθεση. ἤν. Σε κάθε υποθετική πρόταση αντιστοιχεί και μια κύρια. Στην απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου συχνά έχουμε μια δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). κρυπτός – ή – όν.χ. Έχουν ενεργητική και παθητική σημασία. Ανάλυση απρόσωπης σύνταξης ρηματικού επιθέτου: παίρνουμε το απρόσωπο δεῖ. 3ο και 4γ είδη)· είναι όμως και προτάσεις επιθυμίας (στα: 4α και 4β είδη). ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: Α) Τα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τός. π. το παίρνουμε μαζι με το ἐστὶ και δεν ψάχνουμε για υποκείμενο. Οι υποθετικές προτάσεις κατά το περιεχόμενο είναι προτάσεις κρίσεως κατά κανόνα (στα: 1ο. 1. –τόν.

γνωστικά. Η ανάλυση είναι ίδια. ερωτηματικά. δ) Ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από τις εξής κατηγορίες ρημάτων: • Από λεκτικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση. όπως και στην απρόσωπη σύνταξη. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα λεκτικά.). Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα των ίδιων κατηγοριών με τη σημείωση [β]. 3. αισθητικά. λόγω του συνδετικού εἰµί. δοξαστικά.Β) Προσωπική σύνταξη: το επίθετο μπορεί να βρίσκεται σε όλα τα γένη με τις καταλήξεις – τέος (αρσ.gr και sapiens@sch. Ισχύουν τα ίδια. 2. Εδώ όμως υπάρχει υποκείμενο στο ρήμα εἰµὶ κανονικά σε ονομαστική και το ρηματικό επίθετο παίζει το ρόλο του κατηγορουμένου σ’ αυτό το υποκείμενο. 1. 4. Υπάρχει και δοτική του ποιητικού αιτίου. 21 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.). Από δοξαστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο. Από γνωστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Θεραπευτέον ἐστὶ τοὺς θεοὺς (απρόσωπη σύνταξη) (ανάλυση). Από αισθητικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. εκτός του ουδετέρου.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆εῖ θεραπεύεσθαι τοὺς θεούς ∆εῖ βοηθεῖσθαι τοὺς φίλους • • • . Θεραπευτέοι εἰσὶν οἱ θεοὶ (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). αλλά ο λόγος δεν εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. όπως ακριβώς ειπώθηκε από τον ομιλητή.gr/ sapiens@otenet. Βοηθητέοι εἰσὶν οἱ φίλοι (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). αλλά ο λόγος εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. Το υποκείμενο όμως στην ανάλυση γίνεται αντικείμενο του απαρεμφάτου στην κατάλληλη πτώση. γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη. β) Ευθύς ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αμετάβλητος και με τις ίδιες λέξεις.philology‐online. ∆εῖ θεραπεύειν (ἡµᾶς) τοὺς θεοὺς ∆εῖ εὐεργετεῖν (ἡµᾶς) Τοὺς φίλους εὐεργετητέον (ενν. –τέα (θηλ. Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ α) Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος κατά τη σύνταξη είναι δύο ειδών: ευθύς και πλάγιος. γ) Πλάγιος ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αλλαγμένος και όχι με τις ίδιες λέξεις που ειπώθηκε από τον ομιλητή. ἐστὶ) (απρόσωπη σύνταξη) τοὺς φίλους (ανάλυση).

η δυνητική και ευχετική ευκτική όλων των χρόνων. επιπλέον.• Από βουλητικά (επιθυμίας) ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι τελικό απαρέμφατο (το ίδιο ισχύει και για ρήματα κελευστικά. [Διευκρίνιση: υπάρχουν φυσικά και ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. σε σχέση με το θέμα που μας απασχολεί]. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΡΙΣΗΣ Στον ευθύ λόγο. πλην του μέλλοντα)]. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές. το απαρέμφατο και η μετοχή.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch. [Διευκρινήσεις: Δυνητική οριστική θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. οι οποίες όμως θα εξεταστούν παρακάτω. ιστορικοί χρόνοι η ευκτική. ο παρακείμενος. Από ερωτηματικά ρήματα· μετά από αυτά ακολουθεί δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση. ανάλογα με το είδος του ρήματος εξάρτησης (συμβουλέψου παραπάνω τη γενική σημείωση [δ]). ευχετικά. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων κρίσεως (καταφατικών ή αποφατικών). ο υπερσυντέλικος. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. Θεωρούνται. αιτητικά. η προστακτική. η ευκτική. Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με τρεις εγκλίσεις: οριστική. ο ιστορικός ενεστώτας και η δυνητική οριστική. αφού ανήκουν στον πλάγιο λόγο επιθυμίας. ο μέλλοντας. Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. Δυνητική ευκτική θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν· Εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. [Διευκρίνιση: ακόμη θεωρούνται αρκτικοί χρόνοι η υποτακτική. προτρεπτικά. ο τετελεσμένος μέλλοντας και ο γνωμικός αόριστος στην οριστική. ο αόριστος στην οριστική. όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο]. συμβουλευτικά.philology‐online. απαγορευτικά και αποτρεπτικά). όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο. καθώς και η υποτακτική. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. που θα μας απασχολήσουν παρακάτω: στους αρκτικούς (κύριους ή βασικούς) και στους ιστορικούς (δευτερεύοντες ή παραγόμενους). το απαρέμφατο και η μετοχή. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται ή σε ειδική πρόταση ή σε ειδικό απαρέμφατο ή σε κατηγορηματική μετοχή. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 22 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. παρακλητικά.gr . • ε) Οι χρόνοι των ρημάτων στην αρχαία ελληνική γλώσσα διακρίνονται σε δύο (2) βασικές κατηγορίες. έχουμε δύο (2) είδη κύριων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν κρίση.

προσέχουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου να βρίσκεται σε αιτιατική. Ρήματα Εξάρτησης Ο ρηματικός τύπος στον πλάγιο λόγο (ρήμα ειδικής προτάσεως ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή) είναι του ίδιου χρόνου με αυτόν στον ευθύ λόγο. νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα.philology‐online. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. γνωστικά. λέγει ὡς ὑβριστὴς εἰµί. ὑπισχνοῦµαι. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. προσέχουμε τον όρο στον οποίο αναφέρεται αυτή. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. νοµίζει µε ὑβριστὴν εἶναι. λεκτικά. Ν Υ Σ λεκτικά. 3. αισθητικά. δεικτικά. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. ἀπειλῶ κτλ. δυνητικό απαρέμφατο και δυνητική μετοχή). έλεγχο. Στις περιπτώσεις του παρατατικού και του υπερσυντελίκου. προσδοκῶ. 4. αισθητικά. γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ὄντα. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. Στην περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου συνήθως έχουμε ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα εξάρτησης. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ὄντα. αντίληψη.gr/ sapiens@otenet. δεικτικά.gr 1. δηλωτικά. 2.gr και sapiens@sch. Στην περίπτωση της κατηγορηματικής μετοχής. γνωστικά. μάθηση. αντίληψη. ὄµνυµι. ανάμνηση. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο.Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Στον Πλάγιο Λόγο γίνονται: Ειδική πρόταση Ειδικό απαρέμφατο Κατηγορηματική μετοχή Στον Ευθύ Λόγο: ΟΡΙΣΤΙΚΗ ὑβριστὴς εἶ. τοποθετούμε αντίστοιχα το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα και του παρακειμένου. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. ανάμνηση. ώστε να την τοποθετήσουμε στην ανάλογη με αυτόν πτώση. Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει ειδική πρόταση με δυνητική έγκλιση. 23 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. δηλωτικά. αγγελτικά και τα: ἐλπίζω. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν εἶναι. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς εἴην. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. ἐπαγγέλλοµαι. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. δεικτικά. μάθηση. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. δηλωτικά. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. ὑβριστὴς ἂν ἦσθα. γνωστικά. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) . που δεν υπάρχει απαρέμφατο και μετοχή. ὑβριστὴς ἂν εἴης. αισθητικά. δοξαστικά.

ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης (αν δηλαδή είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). θαυμασμό. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 24 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. μόνο όμως στην περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. 6. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης.τι αφορά την έγκλιση (και φυσικά το χρόνο· Βλέπε παραπάνω παρατήρηση [1]). Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. άγνοια κ. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. Σε κάθε άλλη περίπτωση η έγκλιση διατηρείται. απόδειξη. δήλωση. Εκείνο που πρέπει να προσέξουμε είναι η κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα αυτό. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν ερώτηση. στις κύριες προτάσεις κρίσεως.gr .κ. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [4] τα παραδείγματα με το σύμβολο ). [Διευκρίνιση: η ευκτική του πλαγίου λόγου βρίσκεται πάντοτε στον εξαρτημένο λόγο και στις προτάσεις κρίσεως και στις προτάσεις επιθυμίας. γνώση.gr και sapiens@sch. με τη μορφή του ειδικού απαρεμφάτου ή της κατηγορηματικής μετοχής. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [2] τα παραδείγματα με το σύμβολο · Και στην περίπτωση αυτή ισχύει η παρατήρηση [1]). Η δυνητική οριστική του ευθέως λόγου. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (βλέπε στον πίνακα [β] της σελίδας [4] του παρόντος). Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. Το είδος του ρήματος εξάρτησης μας είναι αδιάφορο (αν είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). ανάλογα με τη σημασία του. Δηλώνει υποκειμενική γνώμη ή ανεπιβεβαίωτη φήμη του παρελθόντος]. Η απλή οριστική και η δυνητική ευκτική του ευθέως λόγου. Αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και γι’ αυτό εξαρτάται πάντοτε από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου.Η μετατροπή του ευθέως λόγου (κύριες προτάσεις κρίσεως) σε πλάγιο. Η παρατήρηση [6] ισχύει και για τις περιπτώσεις της απλής οριστικής και της δυνητικής ευκτικής.gr/ sapiens@otenet. δεν επιδέχεται καμία μεταβολή στον πλάγιο λόγο σε ό. πραγματοποιείται με τον ίδιο τρόπο. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο με απλή οριστική. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. απόκριση. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως σε ευκτική του πλαγίου λόγου.philology‐online. γιατί από αυτήν εξαρτάται και το είδος της μετατροπής που θα επιλέξουμε. Η οριστική και δυνητική ευκτική στις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως. 7. 5.ο. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. μετατρέπεται στον πλάγιο λόγο σε ευκτική του πλαγίου λόγου. 8.

∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ὅποι ὁπόθεν ᾗ. [δυνητική οριστική] τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ὅπῃ ὡς. έχουμε δύο (2) είδη κυρίων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν επιθυμία. (=από ποιον τόπο. (=τι λογής.) πῶς. ποῖος. ὅπου οἷ.Παρακολούθησε τους δύο παρακάτω πίνακες: [ΠΙΝΑΚΑΣ Α] Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως Εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν Γίνονται πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν.) πόσος. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας 25 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ν Υ Σ Ερωτηματικές αντωνυμίες & επιρρήματα (ευθείες ερωτήσεις – ευθύς λόγος) Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης εἴη. (=σε ποιο µέρος.gr . ὁποῖος ἡλίκος.) πόθεν. Σε ποιο µέρος. (=ποιος από τους δύο.) ποῦ. (=πού. ὁπηλίκος ὁποδαπός οὗ. ὅστις ὁπότερος ὅσος.philology‐online. (=από πού. ὅπως Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ Στον ευθύ λόγο. [δυνητική ευκτική] (για τις κύριες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει αντίστοιχα δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση με δυνητική έγκλιση). τίς.gr/ sapiens@otenet. ποῖ.) πηλίκος.) πῇ. πότερος. [απλή οριστική] ερώτηση απόκριση δήλωση απόδειξη αίσθηση γνώση άγνοια θαυμασμό αμφιβολία αγωνία σκέψη εξέταση ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἐστίν.) ποδαπός. τίς οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. (=πόσο µεγάλος ή ποιας ηλικίας. Παρατήρηση: [ΠΙΝΑΚΑΣ Β] Αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα (πλάγιες ερωτήσεις – πλάγιος λόγος) ὅς.gr και sapiens@sch. ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ὁπόσος οἷος. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν.

ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. ευχετική ευκτική.gr . αιτητικά ευχετικά βουλητικά Προτρεπτική υποτακτική παραινεῖ ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. Τύποι του πλάγιου λόγου ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ συμβουλευτικά παρακλητικά ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με όλες τις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και αυτές. αποτρεπτική και απλή προστακτική. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν.(καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). συμβουλέψου στη σελίδα [1] του παρόντος τη γενική σημείωση [δ5]). ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ) ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν.philology‐online. αποτρεπτικά εὔχεται γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. Ευχετική ευκτική 26 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική.gr/ sapiens@otenet. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται – σε κάθε περίπτωση – σε τελικό απαρέμφατο (για τα είδη των ρημάτων εξάρτησης σ’ αυτήν την περίπτωση. ἐκέλευε µε λέγειν. ηὔξατο γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις στον πλάγιο λόγο) στον πλάγιο λόγο στον ευθύ λόγο Ρήματα εξάρτησης Προστακτική Αποτρεπτική προστακτική Αποτρεπτική υποτακτική Ν Υ Σ λέγε µὴ ποιεῖτε µὴ ἀφῆτε ἴωµεν εἰς τὴν πόλιν γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος κελευστικά προτρεπτικά Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα κελεύει µε λέγειν. έχουν διάφορες χαρακτηριστικές ονομασίες: ευχετική και απαγορευτική οριστική. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων επιθυμίας (καταφατικών ή αποφατικών).gr και sapiens@sch. απαγορευτικά παρῄνει ἰέναι εἰς τὴν πόλιν.

Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο) Ρήματα εξάρτησης Τύποι του πλάγιου λόγου Απορηματική υποτακτική Όσα δηλώνουν: απορία απόπειρα σκέψη φροντίδα εξέταση προσοχή προφύλαξη 27 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ετεροπροσωπία.Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις επιθυμίας από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. Δεν αποκλείεται όμως και η περίπτωση της ταυτοπροσωπίας. την οποία επεξεργαστήκαμε παραπάνω αναλυτικά]. εξέταση. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο κυρίως με απορηματική υποτακτική. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας.gr και sapiens@sch. Σε περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου η έγκλιση του ρήματος μένει αμετάβλητη. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον παρακάτω πίνακα το παράδειγμα με το σύμβολο ). απόπειρα. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε τελικό απαρέμφατο του αντίστοιχου χρόνου με το ρήμα της πρότασης στον ευθύ. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ στον πλάγιο λόγο Παραδείγματα ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΛΑΓΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ἀπορῶ ὅποι τράπωµαι. όταν το ίδιο πρόσωπο μεταφέρει τα δικά του λόγια σε κάποιον άλλον. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση.gr/ sapiens@otenet. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό.gr .philology‐online. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν απορία. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σχέση ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας του τελικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου επιθυμίας με το ρήμα εξάρτησης. προσοχή και προφύλαξη. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (συμβουλέψου σχετικά τον πίνακα [β] στη σελίδα [4] του παρόντος). 2. Η απορηματική υποτακτική στις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. στον ευθύ λόγο Ν Υ Σ ποῖ τράπωµαι. αφού τα λόγια μας ή τα λόγια κάποιου άλλου μεταφέρονται στον πλάγιο λόγο από ένα τρίτο πρόσωπο. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις επιθυμίας σε ευκτική του πλαγίου λόγου. ἠπόρουν ὅποι τραποίµην. φροντίδα. [Διευκρίνηση: τα ίδια ισχύουν και για την περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου κρίσης. σκέψη.

Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ) 1. Η κατηγορηματική μετοχή μετατρέπεται σε οριστική. εκφερόμενος συνήθως με ειδικό απαρέμφατο. πλην του αορίστου) ή η υποτακτική μετατρέπονται σε ευκτική του πλαγίου λόγου. 8. τότε: α) η δυνητική οριστική.philology‐online. Ν Υ Σ ΤΕΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 28 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 10. 3. Σε κάθε άσκηση μεταβολής του ευθέως λόγου σε πλάγιο ή και το αντίστροφο. Η δυνητική οριστική διατηρείται.Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τις δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. είναι ιστορικού χρόνου. Το ειδικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε οριστική. 2.gr . στον πλάγιο λόγο διατηρούν αναλλοίωτα το χρόνο και την έγκλισή τους. 2. Η ευκτική του πλαγίου λόγου μετατρέπεται σε οριστική ή υποτακτική. αν εξαρτώνται από ρήμα αρκτικού χρόνου. αντί της ευκτικής του πλαγίου λόγου. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. διατηρούν το επιρρηματικό είδος τους. 9. από το οποίο εξαρτώνται στον πλάγιο λόγο. χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην αλλαγή των προσώπων κατά τη μετατροπή.gr και sapiens@sch. 5. η δυνητική ευκτική και η οριστική αορίστου διατηρούνται πάντα στον πλάγιο λόγο· β) η απλή οριστική (όλων των άλλων χρόνων. Το ρήμα εξαρτήσεως παραλείπεται. 1. Το πρόσωπο αλλάζει. κατά τη μεταφορά τους από τον ευθύ λόγο στον πλάγιο. ερωτηματικό). Αν το ρήμα. 2. Αν ο συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει τον πλάγιο λόγο ή την εξαρτώμενη απ’ αυτόν πρόταση ως αντικειμενική γνώμη (αντικειμενική παράσταση). άνω τελεία. Η απορηματική υποτακτική διατηρείται. 3. 4. 3. χρησιμοποιεί οριστική ή υποτακτική. 6.gr/ sapiens@otenet. Η δυνητική ευκτική διατηρείται. Κατά τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ γίνονται οι εξής μεταβολές: Η οριστική διατηρείται και στον ευθύ. 7. Ο πλάγιος λόγος (ιδίως της κρίσης) συνεχίζεται και ύστερα από ισχυρό σημείο στίξης (τελεία. Το τελικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε προστακτική.

αιτία. ‐ ‐ ‐ τόπο. τόπο. τόπο (χρήση ποιητική) . υπεράσπιση. σκοπό. τόπο. σκοπό. σκοπό. αναφορά (και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε χρήση ποιητική). εχθρική ή φιλική σχέση ή ενέργεια. αιτία.gr/ sapiens@otenet. χρόνο. χρόνο. τόπο. τόπο. αιτία. τρόπο. ‐ με ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ με ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ τόπο. συμφωνία. τόπο (χρήση ποιητική). τόπο. τόπο. εξουσία ή εμπρός σε κάποιον. τόπο. χρόνο. όργανο ή τρόπο. χρόνο. σκοπό. σειρά ή ακολουθία. συμφωνία. αναφορά. αιτία ή σκοπό. χρόνο.gr και sapiens@sch. τόπο (χρήση ποιητική). προσθήκη. σύγκριση. τόπο. αιτία. εξάρτηση ή επίβλεψη. τόπο. συμφωνία ή αναφορά. τρόπο. 29 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. πρὸς ὑπὸ τόπο. μέσο ή τρόπο. αντικατάσταση. τόπο. χάρη ή ωφέλεια. αναφορά. τόπο. όρο ή συμφωνία. σύγκριση ή παραβολή. εναντίον. τόπο. απασχόληση με κάτι. ‐ ‐ τόπο. αναφορά. υποταγή. αναφορά. καταγωγή. τόπο. υπέρβαση μέτρου ή ορίου. τρόπο. συνοδεία. αναφορά. σκοπό. χρόνο. όριο (με απόλυτο αριθμητικό). τόπο (χρήση ποιητική). εξάρτηση. αιτία. τόπο. χρόνο. παραβολή ή σύγκριση. σκοπό. ‐ αιτία. αιτία. αιτία. υπεράσπιση. συνοδεία. χρόνο. προέλευση. έλλειψη ή εξαίρεση. έμμεση καταγωγή.ἐξ πρὸ ἐν σὺν εἰς ἀνὰ διὰ κατὰ ὑπὲρ ἀµφὶ ἐπὶ με ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ τόπο. αιτία. ύλη. κατεύθυνση απλή ή εχθρική. τόπο. υποταγή. τόπο. προσθήκη.gr . χρόνο. χρόνο. παρὰ περὶ Ν Υ Σ µετὰ σύμπραξη. βοήθεια ή συμπαράσταση. ποσό. χρόνο. μέσο ή τρόπο. μέσο ή τρόπο. αναφορά. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ τόπο. χρόνο. χρόνο.philology‐online. αναφορά ή αιτία. τόπο. τόπο. διανομή ή μερισμό. χρόνο. κατεύθυνση. τόπο. αιτία ή ανταπόδοση. τόπο ή χρόνο (χρήση ποιητική). αναφορά. άμεση καταγωγή. αναφορά. χρόνο.ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ σημαίνουν: ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ἀντὶ ἀπὸ ΜΟΝΟΠΤΩΤΕΣ ΔΙΠΤΩΤΕΣ ΤΡΙΠΤΩΤΕΣ ἐκ . χρόνο. τρόπο. ποσό. ύλη. τόπο. τόπο. ασυμφωνία ή εναντιότητα.

καί ἄν.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ειδικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτι. κἄν. ἐπεί. καί εἰ. ἄν. ὡς Επιθυμία Ενδοιαστικές Προτάσεις µή. οὐδ’ εἰ. ἐπειδή. ἤν Παραχωρητικές Προτάσεις εἰ καί. διότι.gr . της Αιτίας Επιρρηματικός Προσδ. ὡς (=διότι). ὁπότε Κρίση Τελικές Προτάσεις ἵνα. ἐάν. οὐδ’ ἐάν. Κρίση ἐάν καί.gr και sapiens@sch. µήδ’ ἐάν Ν Υ Σ Επιθυμία ή Κρίση Κυρίως Κρίση Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΡΝΗΣΗ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου µή Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική Ιστορικού Χρόνου Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική µή µή και σπάνια οὐ Απλή Οριστική Υποτακτική Ευκτική Οριστική Υποτακτική Ευκτική µή ή οὐ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξέγηση Επιρρηματικός Προσδ.gr/ sapiens@otenet. µή οὐ Υποθετικές Προτάσεις εἰ. του Σκοπού Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση Σαν βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης Για να εκφράσουν την εναντίωση προς την κύρια πρόταση 30 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἄν καί. ὡς ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση Αιτιολογικές Προτάσεις ὅτι. ὅτε.philology‐online. ὅπως.

gr/ sapiens@otenet.gr .ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Χρονικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτε.gr και sapiens@sch. ἐπεί. ἐφ’ ᾧ.ἤ εἴτε – εἴτε. ἐφ’ ᾧ τε ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση ή Επιθυμία ΑΡΝΗΣΗ µή ή οὐ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ Οριστική Υποτακτική Ευκτική Απαρέμφατο ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Επιρρηματικός Προσδ. του Χρόνου Συμπερασματικές Προτάσεις Κρίση ή Επιθυμία Πλάγιες Ερωτηματικές εἰ. ὥστε. ὅταν ὁπόταν κτλ. ἐπείδη. ὁπότε. πρίν. αναφορικές αντωνυµίες και επιρρήµατα Κρίση ή Επιθυμία Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ µή ή οὐ Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απαρέμφατο Δυνητικό Απαρέμφατο µή ή οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απορηματική Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Για να εκφράσουν το συμπέρασμα ή το επακολούθημα (ή σχέση τρόπου ή σκοπού) Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση 31 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. εἰ . ὡς.philology‐online. ερωτηµατικές αντωνυµίες και επιρρήµατα.

Διαιρετική 4.λ. Αναφοράς Ν Υ Σ 5. µόνος. β) οι επιρρηματικές μετοχές. γ) το απαρέμφατο του σκοπού ή του αποτελέσματος. Συγκριτική Σηµείωση 1: Ομοιόπτωτοι + ετερόπτωτοι προσδιορισμοί = ονοματικοί προσδιορισμοί. ἅπας. 6. ἕκαστος. Κατηγορηματικός προσδιορισμός (παροδική ιδιότητα) πᾶς. Επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) 2.gr και sapiens@sch. Η υποδιαίρεση των προσδιορισμών είναι η εξής: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ Αλέξανδρος Γ. Αναφοράς Με πρόθεση τόπου χρόνου τρόπου ποσού αιτίας σκοπού αναφοράς κ. ὅλος. Ύλης ή περιεχ.Οι προσδιορισμοί είναι δευτερεύοντες όροι της πρότασης που χρησιμεύουν για να προσδιορίσουν ή να επεξηγήσουν άλλη λέξη της πρότασης. 32 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ιδιότητας 1. Σηµείωση 2: Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙ ΚΟΙ Με επίρρημα τόπου χρόνου τρόπου ποσού 1. Κτητική 2. µέσος.τ. ἔσχατος. Δημιουργού 3. Αντικειμενική 2.philology‐online. Αιτίας 7.gr/ sapiens@otenet. ἔρηµος. Αξίας 8. Παράθεση (από συγκεκριμένη έννοια σε αφηρημένη) 2. ἄκρος. 1. Με πλάγιες πτώσεις σαν επίρρημα ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ χρόνου αιτίας ποσού τόπου αξίας τόπου χρόνου οργάνου μέσου τρόπου συνοδείας αιτίας ποσού αναφοράς προσωπική τόπου χρόνου αιτίας αναφοράς ποσού τρόπου Σαν επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίσης: α) οι επιρρηματικές προτάσεις. αὐτός. δ) το επιρρηματικό κατηγορούμενο. Αντικειμενική 10. Αλεξανδρίδης Φιλόλογος Π Ρ Ο Σ Δ Ι Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Ο ΝΟ ΜΑΤΙ ΚΟ Ι ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ 1.gr . Υποκειμενική 9. Με τους προσδιορισμούς η πρόταση γίνεται επαυξημένη. Επεξήγηση (από αφηρημένη έννοια σε συγκεκριμένη) 1.

Αλεξανδρίδης Α Τ Φιλόλογος Ν Υ Σ 33 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr/ sapiens@otenet.philology‐online.gr ΠΟΣΟΥ: µάλα µᾶλλον µάλιστα ἅλις (=αρκετά) ἄγαν (=πολύ) λίαν πάνυ σφόδρα πολύ ΤΡΟΠΟΥ: παµψηφεὶ πανδηµεὶ ἀδακρυτὶ κρύβδην συλλήβδην (=γενικά) βάδην πρηνηδὸν (=µπρούµυτα) τυχόν (=ίσως) ΔΟΤΙΚΟΦΑΝΗ: (δηλώνουν τρόπο) σιωπῇ πάντῃ σχολῇ (=βραδέως) τῇδε (=έτσι) εἰκῇ (=στην τύχη) προῖκα (=χάρισµα) σπουδῇ (=βιαστικά) κοµιδῇ (=πάρα πολύ) ᾖ (=όπου ή όπως) .gr και sapiens@sch.ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ Ο Κ Ι Τ Κ Αλέξανδρος Γ.