Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά. -ύτατος (ευθύς. πλεονέκτης 3. εχθρός. κατά το βελτίων) 2.. ράδιος.παλαιός. ευδαίμων..) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα. μικρός. β'_ σος / υμέτερος. -άντατος (μέλας.) Ανώμαλα 1. πάλαι.Β. ολίγος.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + . εγγύς.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος. Αληθής > αληθώς.. συ. ίδιος. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. ολίγον...α πχ.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ. μέγας..) -//: -άντερος. -έστατος (χαρίεις. ίσος. -έστατος (αληθής. καλός. αληθέστερον.έστερος.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ. αισχρός.. πολύ. β'_ σεαυτού/-ής. διανεμητικά. κακός. ήσυχος.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος. κλέπτης.) -//: . φίλος 4. Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος. τακτικά. αγαθός. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. -Δεικτικές: ούτος. βλάξ... . ταχύς. . άρπαξ.
έπομαι. δίδωμι/δίδομαι. αφικνούμαι. γίγνομαι. νέμω.Αναφορικές: ος. οίομαι/οίμαι.τι Ερωτηματική: τίς. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. . η. φημί. φέρω. έω. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. δύναμαι ( σε ενεστώτα. μένω. φαίνω/φαίνομαι. φημι. έρχομαι. αιρώ/αιρούμαι. βάλλω. νέμω. αλίσκομαι. αισθάνομαι. οίδα. τίθημι/τίθεμαι. ο I όστις. θνήσκω. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω. φεύγω. τις. ερωτώ. λέγω.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. ό. χρώμαι. ίημι/ίεμαι. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. -σμαι. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. βούλομαι. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι. ήτις. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. σκοπώ/σκοπούμαι. βάλω/βάλλομαι. έχω. αίρω. πίπτω. όμνυμι ορώ. επίσταμαι. πάσχω.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. λαμβάνω. πυνθάνομαι. χρώμαι / πλέω. μανθάνω. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. τίθημι/τίθεμαι. υπισχνούμαι. ευρίσκω. αμαρτάνω. λείπω. συλλέγω. λανθάνω. βαίνω. ακούω. αγγέλλω. λαγχάνω. τυγχάνω. γιγνώσκω. είμι. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. ζω.τι Αόριστη: τις.τίς. απόλλυμι. πείθω. ίστημι / ίσταμαι.
Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής. οπότε. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). αιτιατικής) 3. παραθέσεις. + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί..+ υποτακτική ή ει + ευκτική. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. επειδή. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων.. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση). επειδή . επεξήγηση. επεί. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). . εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση.Β . Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). αντικείμενα και επεξηγήσεις.. ότι.+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί.. απόλυτο) 4. δοτικής. Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. ότε. υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . επεξηγήσεις) 2. υποκείμενο. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου). επειδή. Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. διότι. 5.. Εκφράζουν κρίση. κατηγορηματικοί.. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί. 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους.. Είναι προτάσεις επιρρηματικές. κατηγορούμενο. παρόμοια με την υποθετική). Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1.. Προσοχή. Είναι προτάσεις ονοματικές. τελικό του σκοπού. τελικό της αναφοράς. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί. ώς. παρατατικού επειδή .
Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. Εκφράζουν επιθυμία. ήν. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. απαγορεύω. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Επομένως. β) πλαγιασμένος υποθ. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα..2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. συμβουλεύω . είναι προτάσεις επιρρηματικές. Επομένως. προτρέπω/αποτρέπω. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. λόγους. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. αν..: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. . ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. δηλ. είναι προτάσεις επιρρηματικές. αντικείμενα και επεξηγήσεις. μή ον. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). ευκτική του πλαγίου λόγου. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. Επομένως. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. όπως. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης. εάν. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. συντακτικού). λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). θαυμαστόν εστι. είναι προτάσεις ονοματικές. 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης.
. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου. επειδάν αντί επειδή. [γ) εξαρτημένος υποθ. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι.... Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π. αποτροπής.) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. Ειδικό απρμφ. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. .] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι.. δηλ. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. Τελικό απρμφ. οπόταν αντί οπότε.. . επάν αντί επεί. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε. λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση. γνώσης.. — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω. οποιαδήποτε μετοχή. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ. τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης..· · κατηγορηματική μτχ. πριν αν αντί πριν .
. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. 2) Τα έφ' φ. όπως και οι υποθετικές. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. δυνητική ευκτική. . επειδή. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. είναι προτάσεις επιρρηματικές. και άν. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο.ή. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. Εκφέρονται με οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. είναι προτάσεις επιρρηματικές. εάν καί. διότι. οπότε. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Επομένως. επεί. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική. οπόταν. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. άν καί. πρίν. Επομένως. λανθάνουσες υποθέσεις). Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). και ευκτική του πλαγίου λόγου. δυνητική οριστική. ώς. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε. σκοπό. καϊ εί.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές).είτε (ολικής άγνοιας).. ονδ' εί. Επομένως. μηδ' εάν. ει . αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. κάν. απορηματική υποτακτική. επομένως. έφ' ω τε. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. έφ' ω. υποτακτική και ευκτική. Εκφράζουν κρίση. όρο ή συμφωνία. είναι προτάσεις ονοματικές. αντικείμενα και επεξηγήσεις. όταν.. Εκφέρονται με οριστική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). Επομένως. είτε . ονδ' εάν. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί.
αλλά κύρια. ευχετική ευκτική και προστακτική. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική.τι: αναφορικές. για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. αιτιολογικές. επει(δή).ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. ό. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . όπως. συμπερασματικές με «ως». τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. πααβολικές. αναφορικο-αιτιολογικές. ότι . χρονικές. ει. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . Επομένως. «εφ'ω(τε)». όταν εκφράζουν επιθυμία. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο. Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου . Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. πλάγιες ερωτηματικές. «ώστε».επίθετο. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . μη ως: ειδικές. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. όταν εκφράζουν κρίση. υποθετικές. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές. αναφορικο-συμπερασματικές. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές.α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. αιτιολογικές. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. ότι: ειδικές. Εκφέρονται με υποτακτική.τι. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. αναφορικές-παραβολικές. Εκφέρονται με απλή οριστική. Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. Γενικά. συμπερασματικές. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική. τελικές. αναφορικουποθετικές.
. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". "υπόσχομαι".δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. χρονικοϋποθετικές. "γνωρίζω".) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". 5. "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. αναφορικοϋποθετικές. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. Π λ ά γ ι ο ς λόγος. Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". 3. διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. "προτρέπω". "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2. "αποτρέπω". . Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ. ως). 4. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. "ζητώ". "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. απειλώ". όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας.. 6.
και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο. "αποτρέπω".Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. Με βάση τα παραπάνω. β) το τελικό απρμφ. είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. τέλος. γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. "γνωρίζω". ./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . όπως προστακτική. ευχετική ευκτική. Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές.εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. τέλος. Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). κατηγορηματική μετοχή. "γνωρίζω". Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". . β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί.Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. "αντιλαμβάνομαι". σε κύρια πρόταση επιθυμίας. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. "ζητώ". "προτρέπω". προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας . από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι".
Εδώ.λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ. Εδώ. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή.Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος.ερώτηση . Γενικά. . Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου).πλάγ. Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου.τελικό απρέμφατο). ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση.. Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι.μετοχή . τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . να θυμόμαστε ότι. [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται.ειδικό απαρέμφατο κατηγ. αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π.
Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. Για τη θέση του βλ. 4. Μεταφράζεται με ότι θα. Επιρρήματα. παραπάνω. Μένει αμετάφραστο.Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. Μεταφράζεται με αν. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. 2. Επιρρηματικές προτάσεις.. Εισάγει δευτ. 8. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. 7. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. λόγων). όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . μετά από τελεία. .. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. Επιρρηματικά κατηγορούμενα. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. 5. 1. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. άνω τελεία ή κόμμα. Επιρρηματικές μετοχές. Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. 3. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. Η θέση του δεν είναι σταθερή. Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη. Εμπρόθετοι. + παρατατικό. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). 6.
