P. 1

ΕΝΙΑΙΟ ΑΡΧΕΙΟ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

Ratings: 0|قراءات: 572|Likes: 3

منشور بواسطةXrisi Skilaki

More info:

Published by: Xrisi Skilaki about 1 year ago

حقوق الطبع:Attribution Non-commercial

Availability:

Read on Scribd mobile: iPhone, iPad and Android.

Free download as PDF, TXT or read online for free from Scribd

Flag for inappropriate content|أضف إلى المجموعة

ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ: εκφέρονται με οριστική (απλή ή δυνητική*) ή με δυνητική ευκτική**.

*Δυνητική οριστική είναι η οριστική ιστορικού χρόνου + ἂν (δηλώνεται κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή το μη πραγματικό). **Δυνητική ευκτική είναι η ευκτική κάθε χρόνου (εκτός του μέλλοντα) + ἂν (δηλώνεται το δυνατό στο παρόν – μέλλον).

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ: εκφέρονται με υποτακτική, προστακτική ή με ευχετική οριστική ή ευχετική ευκτική. 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: διακρίνονται σε κρίσεως και επιθυμίας, επίσης σε ολικής και μερικής άγνοιας. Το δεύτερο ζεύγος κατηγοριών τους προσδιορίζεται από την πιθανή απάντηση στην ερώτηση που διατυπώνουν (ναι ή όχι για τις ολικής άγνοιας, οτιδήποτε άλλο για τις μερικής άγνοιας). Εκφέρονται όπως και οι προτάσεις κρίσεως ή με υποτακτική (απορηματική), εάν πρόκειται για ερωτηματική πρόταση επιθυμίας.
(Επίσης, μπορεί να είναι απλές ή διμελείς. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνουν δύο (2) ερωτήσεις. Τότε προτάσσεται συνήθως η ερωτηματική αντωνυμία πότερον ή πότερα, ενώ στο δεύτερο μέρος ο διαχωριστικός σύνδεσμος ἤ).

4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ: συνήθως σ’ αυτές παραλείπεται το ρήμα. Εκφέρονται όπως οι προτάσεις κρίσεως. Β. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΙΟΝ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΕΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση. Γ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΛΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν μόνο τους κύριους όρους, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
(Το κατηγόρημα διακρίνεται σε δύο είδη: α) μονολεκτικό – περιλαμβάνει μόνο ρηματικό τύπο, β) περιφραστικό – περιλαμβάνει συνδετικό ρήμα + κατηγορούμενο).

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν περισσότερους από έναν κύριους όρους.
(Προσοχή: φυσικά, ποτέ περισσότερα ρήματα του ενός).

3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι κύριοι όροι, που όμως εννοούνται εύκολα. 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΕΣ – ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις στις οποίες υπάρχουν εκτός των κύριων όρων και δευτερεύοντες όροι, δηλαδή προσδιορισμοί).
(Προσοχή: στους δευτερεύοντες όρους μιας πρότασης περιλαμβάνεται και το αντικείμενο).

1 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Δ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ – ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. 2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. Εξαρτώνται πάντα από μία κύρια ή κάποια άλλη δευτερεύουσα. Πάντως, σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο έχουμε τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.
ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (10): Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ὅτι, ὡς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ὡς και αντικειμενική με το ὅτι). Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή, ὅτε, ὁπότε. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους ἵνα, ὅπως, ὡς. Εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους µή, µὴ οὐ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (ενδοτικές): εισάγονται με τους παραχωρητικούς συνδέσμους εἰ καί, ἐὰν καί, ἂν καί, καὶ εἰ, καὶ ἄν, κἄν, οὐδ’ εἰ, οὐδ’ ἐάν, µηδ’ ἐάν. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, πρίν, ὅταν, ὁπόταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος πρὶν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ὥστε, ὡς, ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧ τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο συμπερασματικός σύνδεσμος ὥστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα εἰ, εἰ – ἤ, εἴτε – εἴτε, με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα, καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, απορηματική υποτακτική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική, όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με υποτακτική, ευχετική ευκτική και προστακτική, όταν εκφράζουν επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό – επίθετο. Επομένως, είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου – ημιπεριόδου ΔΕΝ εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, αλλά κύρια. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία.

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΣΥΝΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Α. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική. Το ρήμα συμφωνεί σε μία πρόταση με το υποκείμενό του, στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση: η περίπτωση της αττικής σύνταξης. Το υποκείμενο του ρήματος είναι όνομα ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού και το ρήμα βρίσκεται στο γ΄ ενικό πρόσωπο (π.χ. τὰ παιδία παίζει).

‐

2 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

‐

Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό αριθμό, αν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται στο ίδιο πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο αντίστοιχο πρόσωπο στον πληθυντικό. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται σε διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο στον πληθυντικό αριθμό (κατά σειρά προτεραιότητας τα πρόσωπα είναι: πρώτο πρόσωπο, δεύτερο πρόσωπο, τρίτο πρόσωπο). Εξαιρέσεις: α) κάποιες φορές, αν και τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, το ρήμα μπαίνει στον ενικό και στο πρόσωπο του υποκειμένου που είναι πλησιέστερο ή σπουδαιότερο. β) Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό, ακόμη κι αν το υποκείμενο είναι ένα. Αυτό συμβαίνει όταν το υποκείμενο είναι όνομα περιληπτικό. Η σύνταξη αυτή ονομάζεται κατά το νοούμενο ή κατά σύνεση (π.χ. τὸ πλῆθος ἐπεβοήθησαν, Λέσβος ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπέστησαν).
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: α) Το υποκείμενο μιας μετοχής συμφωνεί μαζί της σε γένος, αριθμό και πτώση. β) Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται σε πτώση ονομαστική σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας (οπότε είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο) και σε πτώση αιτιατική σε περίπτωση ετεροπροσωπίας (οπότε είναι διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο).

‐ ‐

Β. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το κατηγορούμενο είναι πάντα ομοιόπτωτος προσδιορισμός σε σχέση με τη λέξη στην οποία αναφέρεται. Αν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί με το υποκείμενο υποχρεωτικά μόνο στην πτώση και τυχαία στο γένος και στον αριθμό. Αν το υποκείμενο δεν είναι κάτι ορισμένο, αλλά μια γενική έννοια (σε όλο της το είδος), τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει σε ουδέτερο γένος ενικού αριθμού, ανεξάρτητα από το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου. Αυτό το κατηγορούμενο συνοδεύεται κάποιες φορές από τις λέξεις πρᾶγµα ή χρῆµα ή κτῆµα. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει κανονικά στον πληθυντικό αριθμό. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των υποκειμένων, εφόσον αυτό είναι κοινό και τα υποκείμενα έμψυχα. Φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, το κατηγορούμενο τίθεται στην προηγούμενη περίπτωση στον πληθυντικό αριθμό. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο επικρατέστερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι έμψυχα, αλλά διαφορετικού γένους και φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, τίθεται στον πληθυντικό αριθμό (επικρατέστερο γένος κατά σειρά είναι: το αρσενικό, το θηλυκό, το ουδέτερο). Το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι άψυχα οποιουδήποτε γένους. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των εμψύχων, αν τα υποκείμενα είναι άλλα έμψυχα και άλλα άψυχα.

‐

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΕΙΔΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
1. ΑΠΛΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. 2. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα, αλλά συχνά από ρήμα κινήσεως. Το επιρρηματικό κατηγορούμενο δηλώνει χρόνο, τρόπο, τόπο, σκοπό και τάξη (σειρά). Οι παρακάτω λέξεις είναι συνήθως επιρρηματικά κατηγορούμενα με τις προηγούμενες σημασίες: πολύς, µέγας, ἄφθονος, ἑκών, ἑκούσιος, ἑθελοντής, ἑθελούσιος, ἄκων, ἀκούσιος, ἄσµενος, ἥσυχος, ὑπόσπονδος, πρῶτος, τριταῖος, τελευταῖος, σκοταῖος, πελάγιος, ἀπότοµος, ἐνάντιος, ἀντίος, βοηθός, σύµβουλος.

3 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

περί. λαγχάνω. διαίρεση. Ισοδυναμεί με συμπερασματική πρόταση και μεταφράζεται με το ώστε + μτφρ. τυγχάνω. Όταν ένας προσδιορισμός. κατὰ + αιτιατική.α. ‐ Πρόκειται για ένα κατηγορούμενο (πάντα ουσιαστικό) σε πτώση γενική. (Και το αντικείμενο μπορεί να δηλωθεί με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. ‐ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ) ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΜΕ ΤΥΧΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΑΥΞΟΝΤΑ ΑΡΙΘΜΟ. ἀποβαίνω.gr/ sapiens@otenet. 2. Συνοδεύεται από συνδετικό ρήμα. ἀκούω κ. διατελῶ. ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ. ἔφυν. Τα εκλογής ή προχειριστικά παθητικά: αἱροῦµαι. του κατηγορουμένου. συμφωνεί με κάποιον άλλο όρο. ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα.α. ιδιότητα. Προσοχή: τα ενεργητικά κλητικά. Τα δοξαστικά παθητικά: νοµίζοµαι. 3. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση.philology‐online. 4 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἀποδεικνύοµαι κ. Οι προσωπικές αντωνυμίες προσδιορίζονται κατά κανόνα από παραθέσεις. προσαγορεύοµαι. Ν Υ Σ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 1. Τα κλητικά παθητικά: καλοῦµαι.α. Το κατηγορούμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στην ακόλουθη περίπτωση: με τις προθέσεις ἀµφί. ύλη και αξία. ὀνοµάζοµαι.α. τότε το φαινόμενο λέγεται σχήμα υπαλλαγής. 2. Η γενική κατηγορηματική αναφέρεται στο υποκείμενο του συνδετικού ρήματος και δηλώνει: κτήση. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ 1. πρὸς + αιτιατική. Το ρήμα εἰµὶ και τα συνώνυμά του: ὑπάρχω. όταν δηλώνει αριθμό ή ποσό κατά προσέγγιση.gr και sapiens@sch. αλλά κυρίως από ρήμα αύξησης – εξέλιξης. χειροτονοῦµαι. ὡς + αιτιατική. περί. εἰς. __________________________________________________ 1. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: Το υποκείμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. αντί να συμφωνεί συντακτικά με τον όρο στον οποίο αναφέρεται λογικά. ΑΦΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ. κρίνοµαι. 5. Η γενική που εξαρτάται από επίθετα είναι γενική αντικειμενική. γ) με την πρόθεση ἐπὶ + αιτιατική. 4. φαίνοµαι. όταν δηλώνει μερισμό. όταν δηλώνει τοπική έκταση. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. εκλογής και δοξαστικά δέχονται κατηγορούμενο του αντικειμένου. ὑπέρ. 3.3. περί. Το ρήμα γίγνοµαι και τα συνώνυμά του: καθίσταµαι. __________________________________________________ 2. ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΡΓΑΝΩΘΕΙ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ. Η γενική του περιεχομένου εξαρτάται μόνο από ουσιαστικά. πρός.gr . πέφυκα κ. δοκῶ. 4. β) με την πρόθεση κατὰ + αιτιατική. ἐκβαίνω κ. εἰς.α. ἡγοῦµαι κ. όταν δηλώνει έκταση ή χωρισμό). ὑπὲρ + αιτιατική. β) με τις προθέσεις ἐπί.

16. τότε αυτή η πρόταση είναι αναφορικοσυμπερασματική. Όταν μια αναφορική αντωνυμία εισάγει πλάγια ερωτηματική πρόταση. Μια πλάγια πτώση. Συμφυρμός ή βραχυλογία: ὅτι ἀληθὲς τοῦτο λέγω δύο προτάσεις ενώθηκαν σε μία. Ανάλυση συμφυρμού: ὅτι ἀληθὲς ἐστὶ τοῦτο. που εισάγεται με αναφορική αντωνυμία. μεταφράζουμε το ρήμα ως απρόσωπο. όταν το ρήμα τους είναι ιστορικού χρόνου. τότε μεταφράζουμε την αντωνυμία ως ερωτηματική. Σ’ αυτήν την περίπτωση το υπάρχον απαρέμφατο είναι αντικείμενο του προσωπικού ρήματος και όχι υποκείμενο. 11. 10. ἀντηχεῖ παιάνων καὶ στεναγµάτων. Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό και βρίσκεται κοντά στο ρήμα. Όταν από ένα ρήμα εξαρτώνται δύο ή περισσότερα αντικείμενα. οὐκ ἔστιν ὅστις οὐκ = ο καθένας. Όταν το υποκείμενο μιας δευτερεύουσας πρότασης το βρίσκουμε και ως αντικείμενο της κύριας. Με το γὰρ (και κάποιες φορές με το ὡς) εισάγονται κύριες αιτιολογικές προτάσεις. ἐγὼ – υποκείμενο. ἀληθὲς – κατηγορούμενο του αντικειμένου. αλλά όταν προσδιορίζει ρηματικό τύπο και δεν είναι αντικείμενό του.philology‐online. όταν προσδιορίζει ουσιαστικό ή επίθετο σε διαφορετική πτώση απ’ αυτό. τοῦτο – σύστοιχο αντικείμενο. 12. Οποιοδήποτε παθητικό ρήμα στο γ΄ ενικό πρόσωπο μπορεί να είναι απρόσωπο. Παράδειγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. 9. Οι προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους ἐπεί.gr και sapiens@sch. Δηλαδή. τότε εννοούμε και ένα άλλο ρήμα για τα αντικείμενα αυτά. Στα αρχαία ελληνικά. παιάνων καὶ στεναγµάτων.5. ο συγγραφέας συχνά χρησιμοποιεί ρήμα προσωπικό εκεί που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει απρόσωπο. 17. Στις απαρεμφατικές προτάσεις ισχύει η αντίστοιχη ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία ανάλογα με το ρήμα της πρότασης από την οποία εξαρτάται η απαρεμφατική. το ρήμα ενδέχεται να συμφωνεί με το κατηγορούμενο ως προς τον αριθμό. Το φαινόμενο ονομάζεται έλξη του αριθμού του ρήματος από το κατηγορούμενο. 18. 19. αλλά δεν στέκονται όλα ως λογικά αντικείμενα του ρήματος. 6. Στην απόδοση όμως στα νέα ελληνικά. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 5 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 8. Δίπλα στα εις –τέος και –τὸς ρηματικά επίθετα μπορεί να υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου ή του ενεργούντος προσώπου. 7. Ως προσωπικά δέχονται δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου ή της αναφοράς. είναι επιρρηματικός προσδιορισμός απλής πλάγιας πτώσης. ὁ ἐγὼ λέγω (η αναφορική πρόταση είναι επεξήγηση στο τοῦτο). ἐπειδὴ είναι δευτερεύουσες χρονικές ή αιτιολογικές.gr . Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε σχήμα κατά ζεύγμα (το ρήμα που εννοούμε ονομάζεται ρήμα κατά ζεύγμα στο ήδη υπάρχον ρήμα). ἔστιν ὅστις = κάποιος. τότε έχουμε σχήμα κατά πρόληψη. Τα αμετάβατα ρήματα μπορούν να δεχθούν σύστοιχο αντικείμενο. Πιθανώς αποδεκτή σύνταξη είναι: λέγω – ρήμα. Όταν έχουμε δευτερεύουσα απαρεμφατική πρόταση. 14. Με ρήμα κατά ζεύγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Οὐκ ἔστιν ὅστις = κανείς. 13. Το ίδιο συμβαίνει συχνά και δίπλα σε ρηματικούς τύπους παθητικού παρακειμένου και υπερσυντελίκου. 15. Τα ρήματα δοκεῖ και φαίνεται ως απρόσωπα δέχονται δοτική προσωπική. 20. Χρονικές είναι συνήθως. Αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση στο υποκείμενο του ρήματος. κι όχι με το υποκείμενο. το υποκείμενο της δευτερεύουσας προλαβαίνει και το καθιστά αντικείμενο η κύρια πρόταση. είναι ετερόπτωτος προσδιορισμός.gr/ sapiens@otenet.

χ. Από το ρήμα τυγχάνω εξαρτάται κατηγορηματική μετοχή. Ἡγοῦµαι + απαρέμφατο = νομίζω ότι. αλλά προέρχεται από την ίδια την ενέργεια του υποκειμένου. –τή. 29.gr . μόνο όταν η μετοχή είναι αιτιολογική και συνοδεύεται από το ὡς ή το ὥσπερ. Στη μετάφραση όμως αποδίδουμε τη μετοχή ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. 31. ἡγοῦµαι + γενική = είμαι αρχηγός. 27. Η μετοχή αυτή αναφέρεται πάντα στο υποκείμενο του ρήματος. παραλείποντας στη μετάφραση τα ρήματα και αποδίδοντας τη μετοχή με ρήμα. Μεταφράζουμε κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από τα συνδετικά ρήματα εἰµὶ και γίγνοµαι. Από τοπικά επιρρήματα όμως σε –θεν έχουμε γενική της αφετηρίας.21. 26. Ἔχοµαι + δοτική = βρίσκομαι σε + μετάφραση δοτικής. Όταν έχουμε εμπρόθετο προσδιορισμό ή επίρρημα ή γενική με άρθρο μπροστά τους. τοπικά και ποσοτικά. 35. –τὸν σημαίνουν: α) μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Ο ιστορικός ενεστώτας έχει σημασία αορίστου ή παρατατικού. 23. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). Τα ρηματικά επίθετα σε –τός. Η αιτιατική απόλυτη μετοχή είναι συνήθως μετοχή απροσώπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης. όταν η πρόταση απ’ την οποία εξαρτάται είναι καταφατική. Η πρόθεση πλὴν συντάσσεται κανονικά με γενική.gr/ sapiens@otenet. Με ρήμα σε δυνητική ευκτική έχουμε συνήθως μετοχές υποθετικές.philology‐online. Με το πρὶν εισάγεται απαρεμφατική χρονική πρόταση. β) εσωτερικό ή του αποτελέσματος–δηλαδή το αντικείμενο δεν υπάρχει εξ’ αρχής. 36. Ἐπιστέλλω = παραγγέλλω. στην οποία ανήκει (πλὴν + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός της εξαίρεσης).gr και sapiens@sch. τότε έχουμε ρηματική χρονική πρόταση. οι οποίες δέχονται άρνηση µή. ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. Η παράθεση δίνει ένα επιπλέον γνώρισμα σ’ αυτόν.χ. 33. Είναι δυνατόν το ρήμα να είναι και προσωπικό. Αν είναι αρνητική. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 34. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και β) άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. τότε δεν έχουμε επιθετικό προσδιορισμό. Ἔχω + τελικό απαρέμφατο = μπορώ να + μετάφραση του απαρεμφάτου. γ) εσωτερικό σύστοιχο– προέρχεται από την ίδια ρίζα με τον ρηματικό τύπο στον οποίο αναφέρεται. 28. που εισάγεται με τον ίδιο χρονικό σύνδεσμο. τιµωρῶ = βοηθώ. Διάκριση αντικειμένου: α) εξωτερικό–υπάρχει εξ’ αρχής. δηλαδή πριν ενεργήσει το υποκείμενο του ρήματος. 30. Τα κελευστικά ρήματα συντάσσονται με αιτιατική και απαρέμφατο. τιµωροῦµαι = τιμωρώ. Γενική παραθετική έχουμε μετά από ένα επίθετο που ισοδυναμεί με γενική πτώση ή μετά από κτητική αντωνυμία. Μπορεί όμως να συντάσσεται και με μια πτώση που προηγήθηκε στην πρόταση. 24. Γενική διαιρετική έχουμε και με επιρρήματα χρονικά. 32. και το άρθρο αυτό συνάπτεται με μία μετοχή ή ένα απαρέμφατο. Η επεξήγηση επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο. 22. 25.

Λέμε λοιπόν ότι έχουμε αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. Νὴ ∆ία: ομωτική έκφραση ή προσφώνηση. κακῶς ποιῶ = βλάπτω. 48. 38. Εὖ ποιῶ τινὰ = ευεργετώ.gr και sapiens@sch. γηροκομώ). δηλαδή στην αλήθεια. Στις δευτερεύουσες τελικές προτάσεις που εισάγονται με το ὡς. Οι κύριες παρενθετικές προτάσεις δεν συνδέονται παρατακτικά με άλλες κύριες. έχω υπόψη μου. Εὖ ποιῶ = ευεργετώ. Σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα και το δεύτερο απαρέμφατο. λόγω εξάρτησής του από απρόσωπο ρήμα ή έκφραση. Όλα τα υποκείμενα των απαρεμφάτων. Αν μετά από δοξαστικό ή λεκτικό ρήμα έχουμε ως αντικείμενο απαρέμφατο απροσώπου ρήματος. Στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία. 39. Τα δυνητικά απαρέμφατα είναι αναγκαστικά ειδικά. Η δοτική του χρόνου δηλώνει χρονικό σημείο. Στον υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. 42. 45. 46. Η γενική του χρόνου δηλώνει χρονική διάρκεια. 50.χ.philology‐online. ως ευκόλως εννοούμενη. Από το ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή το ουδέτερο επιθέτου εξαρτάται γενική διαιρετική.gr/ sapiens@otenet. Το επίθετο ποικίλος – η – ον. περιποιούμαι. Χάριν ἀποδίδωµι = εκφράζω ευγνωμοσύνη. 43. τότε σημαίνει αινιγματικός – η – ο (δηλαδή: αινιγματικά λόγια).gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Εὖ πάσχω = ευεργετούμαι.χ. 47. 7 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. το αναφορικό έλκεται από μια δεικτική αντωνυμία. ∆ίκην λαµβάνω παρὰ τινὸς = τιμωρώ. που είναι σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. είναι αντικείμενα του ρήματος). (τὸν θεὸν = λατρεύω). .37. 40. Ἐνθυµοῦµαι = έχω στο μυαλό μου. 41. 53. ∆ίκην δίδωµι τινὶ = τιμωρούμαι. Ἐκποδὼν = βγαίνω από τη μέση. Όταν έχουμε έλξη του αναφορικού. αποδίδοντας το απαρέμφατο με ρήμα. 54. Κακῶς πράττω = δυστυχώ. όταν δηλώνεται ότι ο σκοπός θα πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. (τὸν ἄνθρωπον = υπηρετώ. Θεραπεύω + αιτιατική: (τὴν γῆν = καλλιεργώ). Το νῦν δὲ το βρίσκουμε συνήθως μετά από υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. Εὖ λέγω = επαινώ. Συχνά αντί γενικής διαιρετικής χρησιμοποιείται επιμεριστική παράθεση. Παράλλαξη έχουμε όταν δύο όροι συνδέοονται παρατακτικά και είναι ως προς τη μορφή τους διαφορετικοί (π. Παραιτοῦµαι = παρακαλώ. γενική και απαρέμφατο). η οποία παραλείπεται. στη μετάφραση τα τρέπουμε σε ονομαστική. όταν αναφέρεται σε λόγια (δηλαδή: ποικίλα λόγια). τότε το υποκείμενο αυτού του απαρεμφάτου θα είναι πάλι ένα απαρέμφατο και θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη μεταξύ δύο απαρεμφάτων. ὅπως είναι δυνατόν να υπάρχει το αοριστολογικό ἄν. Εὖ ἀκούω = επαινούμαι. Σ’ αυτήν την περίπτωση δεν χρειάζεται το δυνητικό ἄν. 51. Μας επαναφέρει στον πραγματικό χρόνο. σχεδόν πάντοτε. Η αιτιατική του χρόνου δηλώνει χρονική έκταση. ἐµποδὼν = γίνομαι εμπόδιο. Ως προς τη λειτουργία τους όμως μέσα στην πρόταση είναι όμοιοι (π. είναι δυνατόν στην απόδοση να έχουμε παρατατικό απροσώπου ρήματος. 49. 52. Εὖ πράττω = ευτυχώ. 44.

Οι προστακτικές φέρε.. Εἶδος = μορφή. αντί να μπει στην κανονική πτώση της συντακτικής του θέσης μέσα στην πρόταση. Αντίστροφη έλξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο προσδιοριζόμενος από μια αναφορική πρόταση όρος. αν ακολουθεί πρόταση με το ὅπως + οριστική μέλλοντα ή με το ὅπως + υποτακτική. Φιλότιµος = αυτός που αγαπά τις τιμές. όταν τονίζεται το περιεχόμενο της πράξης. 57. Προλαβὼν ἐπιµέλοµαι = φροντίζω από την αρχή. τιμωρία.» είναι τροπική. 68. ἴθι και ἄγε των ρημάτων φέρω. 65. οι οποίες εισάγονται με τα καὶ εἰ. τότε: α) είναι πλάγια ερωτηματική. ἐπεὶ φέρ’ εἰπέ). 61. ὑπολαµβάνω = θεωρώ. Ζηµία = πρόστιμο. όταν τονίζεται ο τρόπος που θα γίνει η πράξη. κεῖµαι. δυνητική οριστική.philology‐online. πυνθάνοµαι (δίπτωτο ρήμα) + αιτιατική και γενική πτώση. Πόνος = κόπος. Προς κάτι το πραγματικό γίνεται η παραχώρηση.gr/ sapiens@otenet.λ. 63.55. 67. 59. 69. όταν οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τα εἰ καί. Το ἐπεὶ μετά από ισχυρή στίξη ισοδυναμεί με το γάρ. έλκεται από την αναφορική αντωνυμία και μπαίνει στην ίδια πτώση μ’ αυτήν. ενώ το οὐδ’ εἰ όταν η απόδοση είναι αρνητική. 66. οι οποίες εισάγονται με το ὥστε. εἶµι και ἄγω αντίστοιχα. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων είναι συχνά αιτιολογικές. Μετά από ρήματα επιμέλειας – αμέλειας. 58. 56. Ἀναντλέω-ῶ = υπομένω. αν στην πρόταση που ανήκουν υπάρχει άλλο ρήμα (π. δυνητική ευκτική και χρόνο μέλλοντα.θ. η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το μη πραγματικό. 64. υποφέρω. 70. ἀκούω + αιτιατική πτώση (δηλώνεται έμμεση αντίληψη). Μεταφράζουμε λοιπόν το γνωμικό αόριστο με το «συνήθως + χρόνο ενεστώτα».χ. Στο οὐδ’ εἰ η άρνηση αντανακλά στην απόδοση.gr και sapiens@sch. Ἀκούω + γενική πτώση (δηλώνεται άμεση αντίληψη). Το φεῦ ονομάζεται σχετλιαστικό επιφώνημα. 62. ἂν καὶ κ. λογίζονται συχνά ως παρακελευσματικά μόρια και όχι ως ρήματα. διὰ + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου. καὶ ἂν (κἄν). Ἐφίεµαι = επιθυμώ. 60. Στις εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις. Οι προτάσεις που είναι ολόκληρες β΄ όρος σύγκρισης λέγονται κύριες παραβολικές. έχουμε συνήθως γενική της αναφοράς. µε τα οἷος και ὅσος). Οι δευτερεύουσες συμπερασματικές απαρεμφατικές προτάσεις. εκφράζουν υποκειμενικό συμπέρασμα που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. τότε αυτή είναι αναφορικοσυμπερασματική (σ. ἥκω + τροπικό επίρρημα.τ. Οι μετοχές απροσώπων ρημάτων απαντούν συνήθως σε ουδέτερο γένος.gr . 72. 71.. Όταν έχουμε απαρεμφατική πρόταση που εισάγεται με αναφορικό. Με τα ρήματα ἔχω.ν. οὐδ’ εἰ. β) είναι τελική. Ο γνωμικός αόριστος ισοδυναμεί με ενεστώτα. Υποθετική μετοχή έχουμε συνήθως με δυνητικό απαρέμφατο.Το καὶ εἰ χρησιμοποιείται όταν η απόδοση είναι καταφατική. Μια μετοχή αορίστου που συνοδεύεται από άρνηση και μεταφράζεται με το «χωρίς να. Καθορῶ = διακρίνω. Ἄλγος = πόνος. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 8 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.

77. αντί να έχουμε δοτική αντικειμενική. Παρὰ + γενική και ενεργητικό ρήµα = εμπρόθετος της προέλευσης. 75. Το τελικό απαρέμφατο δεν είναι ποτέ χρόνου μέλλοντα. Παρὰ + γενική και παθητικό ρήµα = εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου. Σε αντίθετη περίπτωση. 83. Η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σ’ ένα μέρος της έννοιας του αντικειμένου. Περὶ µηδενὸς ποιοῦµαι τι = δε θεωρώ κάτι σπουδαίο. Έχουμε δίπλα του μια γενική ή μια αιτιατική της αναφοράς. Με επίθετα ισότητας – ομοιότητας. η οποία συνοδεύεται από το ἤ. 85. Οι αναφορικοαιτιολογικές προτάσεις μεταφράζονται με έναν αιτιολογικό σύνδεσμο στην αρχή τους (π. 82. 86. Η απαγόρευση στα αρχαία ελληνικά εκφέρεται με τους εξής τρόπους: α) µὴ + προστακτική ενεστώτα. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι μια γενική πτώση αναφορικής ή δεικτικής αντωνυμίας. 76. Κοντά σε συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος η δοτική είναι του ποσού ή αλλιώς του μέτρου – διαφοράς. 78. Όταν το ρήμα ἔχω προσδιορίζεται από τροπικό επίρρημα. τότε έχουμε ασύμμετρη σύγκριση. Κακῶς λέγω = κακολογώ. 74.gr και sapiens@sch.λ. Δηλαδή. όταν το νόημα που εκφράζει ο εμπρόθετος προσδιορισμός προηγείται από το νόημα που εκφράζει το ρήμα της πρότασης. όταν δηλαδή προηγείται νοηματικά το ρήμα.gr . 81. έχουμε πτώση όμοια με προηγούμενη. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι αριθμητικό. αλλά εξαιτίας κάποιων γεγονότων που έχουν προηγηθεί και δηλώνονται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό ἕνεκα + γενική. Το μοναδικό ρήμα που δέχεται τελικό απαρέμφατο σε χρόνο μέλλοντα είναι το µέλλω. 79. τότε δεν είναι μεταβατικό.τ. Η γενική αυτή είναι γενική διαιρετική. μπορεί να εκφέρεται ομοιόπτωτα με τον πρώτο όρο με ή χωρίς το ἤ. β) µὴ + υποτακτική αορίστου και γ) οὐ + οριστική μέλλοντα. είναι δευτερεύουσες χρονικές.) και μετατρέποντας το αναφορικό σε δεικτική αντωνυμία. Ο εμπρόθετος προδιορισμός ἕνεκα τινὸς είναι αναγκαστικό αίτιο (δηλώνεται αιτία) ή τελικό αίτιο (δηλώνεται σκοπός).χ. μπορούμε να βρούμε στη θέση της αιτιατικής μια γενική πτώση. ὁµοίαν τὴν γνώµην ἔχω καὶ σύ – σε θέση δοτικής αντικειμενικής στο ὁµοίαν.73. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ισχυρότερος από τον πρώτο. επειδή κ. μπορούμε να έχουμε επεξήγηση στη γενική αυτή. Θα είναι αναγκαστικό αίτιο. με τη μεσολάβηση ενός καί (π. γιατί.gr/ sapiens@otenet. Η ονομαστική που προηγήθηκε ήταν το ἐγὼ.philology‐online.χ. ὕστερον ἤ. 84. Προτάσεις που εισάγονται με τα πρότερον ἤ. Περὶ ἐλάττονος ποιοῦµαι = θεωρώ κάτι κατώτερο. Το ὡς χρησιμοποιείται συχνά και ως πρόθεση. γι’ αυτό το αντικείμενο μπαίνει σε γενική διαιρετική. Με ένα ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική. Κακῶς πάσχω = παθαίνω κακό. Παρὰ + δοτική = εμπρόθετος του ενώπιον (τόπου μεταφορικά). όταν αναφέρεται σε πρόσωπα. ως υποκείμενο του ρήματος ἔχω). τότε το αίτιο είναι τελικό. γίνεται αυτό που ορίζει το ρήμα. Κακῶς ἀκούω = κακολογούμαι. 80. Προκινδυνεύω τινὸς = διακινδυνεύω για κάποιον. πρόσθεν ἤ. χωρίς να εννοείται κάποια αιτιατική ως αντικείμενο. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 9 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Κακῶς ποιῶ = κακοποιώ.

Τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης: α) γενική συγκριτική.gr και sapiens@sch. πρῶτον. που όμως δεν κρύβει το υποκείμενο του απαρεμφάτου (που είναι υποκείμενο απροσώπων ρημάτων). αὐτίκα. ἀχθοµένῳ. βουλοµένῳ. Μια δοτική προσωπική κοντά στις μετοχές ἡδοµένῳ. 90. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρήμα παρασκευάζεται. τότε συνήθως είναι αναφορική – τελική. θ) ἢ ὥστε. μόνο που σ’ αυτό δεν υπάρχει γενική πτώση ως αντικείμενο. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΟΙΧΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: α) Παῖσον διπλᾶ (αντί για: παῖσον διπλῆν πληγήν). ε) παρὰ + αιτιατική. µεταµέλει. β) όταν συνοδεύεται από μια πλάγια πτώση. όταν είναι έναρθρα. Τα χρονικά επιρρήματα πάλαι. στ) ἢ πρὸς + αιτιατική. Μπορούν να έχουν σύστοιχο αντικείμενο. γ) ἀντὶ + γενική.gr/ sapiens@otenet. Τα παθητικά μονόπτωτα ρήματα δεν έχουν ποτέ αντικείμενο. δ) Ὀµνύω συµµαχίαν (αντί για: όµνύω ὄρκον συµµαχίας). Ν Υ Σ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 10 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. δ) πρὸ + γενική. οπότε είτε παραμένει η πλάγια πτώση είτε μπαίνει και αυτή στην πτώση του αντικειμένου και παίζει τώρα το ρόλο του. 93. Το φαινόμενο της ονομαστικής απολύτου μετοχής είναι μια συντακτική ανακολουθία. 94. 1. είναι δοτική προσωπική ηθική. γ) Ἐγράψατο µε ἀσεβείας (αντί για: ἐγράψατο µε γραφὴν ἀσεβείας). Τα ρήματα δεῖ. 2. παίρνουν αντικείμενο σε γενική και υπάρχει δίπλα τους μια δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου.philology‐online. Επίσης. µέτεστι όταν δεν υπάρχει κοντά απαρέμφατο. δοτικές ή αιτιατικές του χρόνου και όχι ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί. β) Ὀξὺ βοῶ (σύστοιχο αντικείµενο σε ουδέτερο γένος ενικού αριθµού). ο οποίος τώρα μπαίνει συνήθως σε ουδέτερο γένος πληθυντικού αριθμού (ή πιο σπάνια ενικού) και παίζει πια αυτός το ρόλο του συστοίχου αντικειμένου. ζ) ἢ κατὰ + αιτιατική. Δίπλα σε απρόσωπα ρήματα που ήταν δίπτωτα στην ενεργητική διάθεση. αν υπάρχει μια δοτική. 88. β) όταν εκφράζει μια γενική έννοια και γ) όταν πρόκειται για το μοναδικό αντικείμενο που μπορεί να πάρει ένα ρήμα. 91.87. ἐνδεῖ. έχουν ως υποκείμενο μια σύστοιχη έννοια. χαρακτηρίζονται ως γενικές. Η ονομαστική απόλυτη μετοχή μπαίνει είτε στη θέση γενικής απόλυτης μετοχής είτε αντί για συνημμένη μετοχή και διατηρεί την επιρρηματική της σημασία. ὡς + απαρέμφατο. η) ἢ + ολόκληρη πρόταση. Όταν μία δευτερεύουσα αναφορική πρόταση έχει το ρήμα της σε μέλλοντα. 89.gr . τότε αυτή είναι το αντικείμενο του απροσώπου ρήματος. Το αντικείμενο παραλείπεται στις εξής περιπτώσεις: α) όταν εννοείται ευκόλως από τα συμφραζόμενα. β) ἢ + ομοιόπτωτα και ἢ + ομοιότροπα. 92. µέλει. Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται συνήθως: α) όταν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό.

κήδοµαι. ὄζω.ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: (ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΛΑΓΙΑ ΠΤΩΣΗ – ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ. ἐρῶ (=αγαπώ). µεταµέλοµαι. ἀντέχοµαι. ἐξικνοῦµαι. αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές. φιλῶ. ἐκπλήττοµαι.χ. πλήθω. παύοµαι (=σταµατώ). γεύοµαι. ψαύω. Τα ρήματα: ὁρῶ. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω. ζηλῶ. ἀδικῶ. ἀντιλαµβάνοµαι. 2. εὐλογῶ. εὐλαβοῦµαι. ἀπορῶ. µεταλαµβάνω. ἐφίεµαι. ἔχοµαι. λαµβάνοµαι. 6. µένω. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω. ἐξαµαρτάνω. ὀρέγοµαι. καταπλήττοµαι. 5. Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ. ἀποφεύγω. φυλάττοµαι. φεύγω. 3. εὐπορῶ. 4. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω. 2. δηλώνεται έµµεση αντίληψη). σπεύδω. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω. κοινωνῶ. ἀµελῶ. π. θεραπεύω. πνέω. 9. µέτεστί µοι τινός. δεῖ µοι τινός. µέµνηµαι. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ. οσμή. ἐπιορκῶ. ἐπιµελοῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι. ὠφελῶ. όσφρηση. δέοµαι. ὀλιγορῶ. κακῶς ποιῶ. πίµπλαµαι. σιγῶ. ἀλγῶ. δέδοικα. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ. ποθῶ. 3. µεστῶ.philology‐online. ἀκούω (για άµεση αντίληψη). 10. κακοποιῶ. µέλει µοι τινός. λανθάνω. θηρεύω. ἄρχοµαι. ἐπιλείπω.gr/ sapiens@otenet. εὖ λέγω. γλίχοµαι. 11. ἐνεδρεύω. ποθῶ. µεταµέλει µοι τινός. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. χρῄζω. Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω. 5. θρηνῶ. ἀκροῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή. θωπεύω. κακουργῶ.gr . ακοή): ἅπτοµαι. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 11 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. γέµω. κλαίω. δακρύω. λήγω. οἰκῶ. θιγγάνω. ὀσφραίνοµαι. βλάπτω. ακούω (+αιτιατική. 12. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω.gr και sapiens@sch. ἐφικνοῦµαι. διαµαρτάνω. ἐπιλαµβάνοµαι. γεύση. κρατῶ (+αιτιατική=νικώ). φοβοῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι. δράττοµαι. ὀνίναµαι. εὐεργετῶ. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω. κληρονοµῶ. οἰµώζω. θαρρῶ. προνοῶ. µνηµονεύω. 8. τιµωροῦµαι (=τιµωρώ). 7. εὖ ποιῶ. ἀγαπῶ. ἐρῶµαι (=επιθυµώ). Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι. ἀποδιδράσκω. διώκω. αἰσχύνοµαι. 4. λοιδορῶ. κακῶς λέγω. περιµένω. ΓΕΝΙΚΗ ή ΔΟΤΙΚΗ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. σπανίζω. σιωπῶ. κολακεύω. ὄµνυµι. πειρῶµαι. ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω) 13. ἁµαρτάνω. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι. κελεύω. ἀφειδῶ. Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω. ἐπιλανθάνοµαι. στέροµαι. πενθῶ. ᾔσθετο βοήν).

περιγίγνοµαι. 16.χ. ένωση: ὁµιλῶ. συντυγχάνω. µείγνυµαι. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. προέχω. 20. ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: 12 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἐντυγχάνω. µάχοµαι. 2. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν. σπονδὰς ποιοῦµαι. βοηθῶ. 7. τιµωρῶ (=βοηθώ). ἐπί. εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι). Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι). κατά. 12. ἐνοχλῶ. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι. 8. ἀπειθῶ. κεράννυµι.. πέφυκα. ὑστερῶ. ἀµφισβητῶ. 17. διαδοχή: ἕποµαι. πλεονεκτῶ. 22. ἐπιτιµῶ. λύω. προσίηµι. ἀπέχοµαι. Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ).. χαλεπαίνω (=οργίζοµαι). λυσιτελῶ. Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία. στασιάζω. ἡγοῦµαι (+γενική=είµαι αρχηγός). ἔφυν. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι. Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω. ἀπολείποµαι. ἀµύνω (=βοηθώ). 11. λοιδοροῦµαι. πολεµῶ. ὁµολογῶ. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ. χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ. 15. ἀρέσκω.philology‐online. ἑάλω + γενική (=καταδικάζοµαι για κάτι). λείποµαι. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης). ἐπιβουλεύω. δεσπόζω. ὑπέρ. συνᾴδω (=συµφωνώ).π. Ρήματα σημαίνουν πρέπει.14. ἀφίεµαι. υπεροχή: ἡττῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί. συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι). τυραννῶ. Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι.gr/ sapiens@otenet. πείθοµαι. ἀκολουθῶ. ἐλευθερῶ. Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή. 10. περίειµι. Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα). ἐκ. κρατιστεύω. ὑπό. ὀργίζοµαι. 19. Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση.gr και sapiens@sch. κρατῶ (+γενική=εξουσιάζω). ἐρίζω. συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα). ἐπιµείγνυµαι. 3. ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι. βασιλεύω. 18. περί. 6. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω. φθονῶ. σύν. διαφέρω. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται. θάνατο).. πελάζω. κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε. Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω. ὁµοιάζω. 21. στρατηγῶ. µειονεκτῶ. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. ἀρήγω (=βοηθώ). εἴκω (=υποχωρώ). ὁµονοῶ. 5. ὑπερτερῶ. φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω. παραχωρῶ. αἰσθάνοµαι + γενική. δουλεύω. χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης). ἀριστεύω. ἀπειλῶ. πρός. πρωτεύω.. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω. παρά.. διαφορά. ἄπειµι. 4. 9. πρό. ἡγεµονεύω. συναρµόττω (=ταιριάζω). ταιριάζει και τα συνώνυμά τους. ἔοικα. αρμόζει. γίγνοµαι.

πληροφοροῦµαι. κωλύω. ἄγω. ἀνερωτῶ. αἱροῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ. το πράγμα ή το άψυχο. χειροτονῶ. ἐρηµῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω. καλῶ. 3. ποιῶ. µεστῶ. εἰσπράττω. κενῶ. τιµῶ. ἐρωτῶ. β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική συντάσσονται τα κλητικά ρήματα. ἀξιῶ.gr και sapiens@sch. 5. γεµίζω. 2. ἀποδίδοµαι (=πωλώ). ἡγοῦµαι. ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε κάποιον). είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. 1. ἄγαµαι. 3. η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο.philology‐online. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω. ἐπαινῶ. ἀποστερῶ. ἱκετεύω. Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω. 4. 3. γράφοµαι. πιπράσκω. πωλῶ. λέγω. παύω. Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ. Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ.gr . µανθάνω. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω. κρίνω. ἀποφαίνω. 4. δικάζω. καθίστηµι. ἕλκω.gr/ sapiens@otenet. ὀνοµάζω. ἀπολύω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω. 1. διδάσκω. ἀγοράζω. ἀγορεύω. ἐργάζοµαι. (Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) 13 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. ὠνοῦµαι (=αγοράζω). χωρίζω. 2. κρίνω. η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό. 5. τρέφω. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6. οἰκτίρω. 2. Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω. τιµωροῦµαι. εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο). εἴργω (=εµποδίζω). 7. αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του αντικειμένου. προσαγορεύω. Προσοχή: τα ρήματα αὔξω. τα εκλογής. τίθηµι. διώκω. δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του γίγνοµαι). Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω. ζηλῶ. παραλαµβάνω. ειναι το ΑΜΕΣΟ αντικείμενο. µακαρίζω. ἀποστερῶ. Η άλλη. 1. µισῶ. δίδωµι. 4. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω. εὐδαιµονίζω.(ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΝΟΜΟΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ή ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ: α) Η μία αιτιατική. λαµβάνω. ἀποδείκνυµι. ἐλευθερῶ. παρέχω. (Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) Ν Υ Σ ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. ἐκτιµῶ.

ἐκ. γνωστικά. παραγγέλλω. χρή. πάρεστι.. 5. εἵµαρτο (=ήταν πεπρωµένο). ἀδύνατόν ἐστιν. ἔνεστι (=είναι δυνατό). Ειδικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα: ἀγγέλλεται. 2. 3. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν. 1. νοµίζεται. 1. καιρὸς ἐστίν.philology‐online. ἀνάγκη ἐστι. ὥρα ἐστίν.. δυνατὸν ἐστίν. συνδιαλλάσσω. εὖ ἔχει. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. 3. ἔξεστι. σπάνια τα αισθητικά. πρέπει. πρό. 4. κελευστικά ή προτρεπτικά. Το τελικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το να + υποτακτική. ᾄδεται. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπάρχουν δύο κατηγορίες απαρεμφάτων: α) το άναρθρο (που διακρίνεται σε τελικό και ειδικό) και β) το έναρθρο (που χρησιμοποιείται όπως τα ουσιαστικά). καλῶς ἔχει. Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ. δοκεῖ. κατά. κωλυτικά ή απαγορευτικά. 14 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ὁµοιάζω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω. Τελικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους πλην μέλλοντα) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: βουλητικά ή εφετικά. ῥαδίως ἔχει (=είναι εύκολο) κ. εἰκός ἐστιν. δίδω. δοξαστικά. µέλει. Ειδικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: λεκτικά. ἄξιόν ἐστι. εἵµαρται (=είναι πεπρωµένο).gr/ sapiens@otenet.α. δεικνύω. χρεών ἐστι. 1. δυνητικά ή αποπειρατικά. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. προσήκει. Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ. β) Ως αντικείμενο διαφόρων κατηγοριών ρημάτων.8. Το ειδικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το ότι + ειδική πρόταση ή άλλη πρόταση επιθυμίας. 2. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι. λέγεται. ὁµολογεῖται κ. δεῖ. όσα σημαίνουν αποφασίζω ή διανοούμαι να. οἷόν τ’ ἐστιν (=είναι δυνατόν). θρυλεῖται. ενδέχεται. ἀναγκαίως ἔχει. ΤΟ ΑΝΑΡΘΡΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ: α) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων. σύν.gr . φθονῶ. Τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις: δοκεῖ.α. Ν Υ Σ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2. µεταδίδω. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω. τιµῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω.gr και sapiens@sch.

κίνδυνος. β) το όνομα που προσδιορίζει δεν έχει άρθρο. γ) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός. του σκοπού ή του αποτελέσματος i. Γ. οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν. π. ἄχθοµαι.gr και sapiens@sch. οὕτω. φανερὸς εἰµὶ (σηµ. οἱ ἐκπλέοντες ἐκ τοῦ λιµένος ἔµποροι. με ρήματα σκόπιμης ενέργειας: δίδωµι. γ) όταν είναι κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός. φαίνοµαι. ὑπάρχω. Δέχεται άρνηση οὐ (όταν φανερώνει κάτι το συγκεκριμένο) και µὴ (όταν φανερώνει κάτι το γενικό ή το υποτιθέμενο).gr/ sapiens@otenet.gr .χ. π. αἱροῦµαι. γίγνοµαι). Δέχεται άρνηση οὐ. ὁ λέγων. παύοµαι). Ως προσδιορισμός: α. Β. διατελῶ.χ. Ρήματα που δέχονται κατηγορηματική μετοχή: Στο υποκείμενό τους: Α. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. λυποῦµαι κ.). βαίνω. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. του κατά τι ή της αναφοράς i. β) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός του υποκειμένου ή του αντικειμένου ενός ρήματος. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Η ΜΕΤΟΧΗ 15 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Στην περίπτωση αυτή έχουμε άναρθρο απαρέμφατο. Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά. ἡδύς. Ως ανεξάρτητο απαρέμφατο αντί προστακτικής και ευκτικής σε επιφωνηματικές εκφράσεις. γι’ αυτό λέγεται και αναφορική μετοχή. φθάνω. διαγίγνοµαι.λ. Χρησιμεύει: α) ως επιθετικός προσδιορισμός ουσιαστικού (συνήθως το ρόλο αυτό παίζει μια επιθετική μετοχή με άρθρο). Η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο όταν: α) το υποκείμενό της προηγείται. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση. ουδέτερα αντωνυμιών ή στα επιρρήματα ὧδε. ὀργίζοµαι. β.: αν τα ρήµατα οἴχοµαι και φθάνω συνοδεύονται από µετοχές µέλλοντα. φόβος. οὗτοι ἤκουον τὴν χώραν δῃουµένην.χ. Το ενεργητικό παύω συντάσσεται µε κατηγορηµατική µετοχή που προσδιορίζει το αντικείµενό του.τ. το οποίο μεταφράζεται ως ουσιαστικό. 5. ii.λ. π.χ. τότε αυτές είναι τελικές). λήγω. Μεταφράζεται συνήθως με το να + υποτακτική ή με το ότι + υποτακτική. ἀγανακτῶ. β) ως κατηγορούμενο (κοντά στα ρήματα: εἰµί. Έχει συνήθως άρθρο. Ως απόλυτο απαρέμφατο σε στερεότυπες εκφράσεις. ἐπιτήδειος. δῆλός εἰµι. οἴχοµαι. 7. π. ὑπάρχω. με ρήματα κίνησης: πέµπω. κυρίως σε ορισμούς. θαῦµα. έχοντας την έννοια του σκοπού ή της αναφοράς. 6.χ. Ως κατηγορούμενο με συνδετικά ρήματα. ii. οἱ στρατιῶται εἶχον τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυµµένας. Χρησιμεύει: α) ως κατηγορούμενο. καθίσταµαι. παρασκευάζοµαι. 4.3. Έναρξης – λήξης (ἄρχω. δ) ως ουσιαστικό. Ψυχικού πάθους (ἀγαπῶ. τάττω κ. ἥδοµαι. ἱκανός. από τα επίθετα: ἄξιος.philology‐online. γίγνοµαι. από τα ουσιαστικά: σχολή. ἀγαθός. ἄρχοµαι. λανθάνω. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Αναλύεται σε αναφορική πρόταση. Εἰµί. Μετοχή μάλιστα με άρθρο είναι σίγουρα επιθετική. τυγχάνω. διάγω.τ. ὁ διώκων. ἥκω. π. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το που + οριστική ή με το να + υποτακτική. χαίρω. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο. ἀλγῶ.

επειδή + οριστική. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων και των ρημάτων ψυχικού πάθους είναι συνήθως αιτιολογικές. Συνοδεύεται συνήθως από τα μόρια: ὡς. ἀδικῶ. Παράδειγμα: Ἠκούσαντες ταῦτα ἀπήλαυνον. Μεταφράζεται με τα αν και. Αίσθησης. Με το ὡς εκφράζεται μια υποκειμενική αιτιολογία. Δ. σε μια τέτοια μετοχή υπολανθάνει ένας υποθετικός λόγος. δίπλα σε ρήμα κινήσεως μεταφράζονται με το με + αιτιατική. Οι τροπικές μετοχές ἄγων. Μεταφράζεται με το για να + υποτακτική. Παίρνει άρνηση µή. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το και ή που + οριστική ή με το να + υποτακτική. Τελική μετοχή: συναντάται πάντα σε χρόνο μέλλοντα. σκοπό. Επομένως. αιτία.∆. Σε άλλη περίπτωση μεταφράζεται με μετοχή (‐οντας. Παίρνει άρνηση οὐ. και ανάλογα βάζουμε και τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο. ἀπείρηκα). εὐ ή καλῶς ποιῶ. µάθησης και µνήµης (ἀκούω. Τροπική μετοχή: συνήθως συναντάται σε χρόνο ενεστώτα (αλλά και σε άλλους χρόνους). οἶδα. Αιτιολογική μετοχή: συναντάται σ’όλους τους χρόνους (σπάνια σε χρόνο μέλλοντα). µέµνηµαι). πυνθάνοµαι. Ανοχής. Παίρνει άρνηση οὐ. Παράδειγμα: Βουλόµενοι αὐτὸν ἀποκτεῖναι πέµπουσι τὴν Σαλαµινίαν ναῦν. Α. μολονότι + οριστική. οἷον. αν + οριστική ή + υποτακτική. ἡττῶµαι. υπάρχουν ισάριθμες κατηγορίες μετοχών με τις προηγούμενες επιρρηματικές σημασίες. οἷα δή. τρόπο. ώστε μαζί με την απόδοση να σχηματίζεται υποθετικός λόγος. ἀπαγορεύω. Παράδειγμα: Ἔπλεον πολεµήσοντες και Οἱ Ἑλληνες παρεσκευάζοντο ὡς δεξόµενοι αὐτόν. καίτοι και με άλλους αντιθετικούς συνδέσμους. δηλαδή με το όταν + οριστική ή υποτακτική.gr και sapiens@sch. γιγνώσκω. ἅτε. χάριν φέρω. λαβών. Παίρνει άρνηση οὐ. ‐ώντας). Δεν ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση. περιορῶ. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η επιρρηματική μετοχή εκφράζει χρόνο. Συνοδεύεται με τα καί. ἀπεῖπον. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι ή πως + οριστική.λ. εναντίωση. Β. λείποµαι. κάµνω. Στο υποκείμενο ή στο αντικείμενό τους: Α. φέρων. με επίρρημα ή με εμπρόθετο προσδιορισμό. αγγελίας και ελέγχου (δείκνυµι. γνώσης. Ισοδυναμεί με παραχωρητική δευτερεύουσα πρόταση. Ε. µανθάνω. υπόθεση. εὑρίσκω. κρατῶ. ἀποδείκνυµι. διότι. καρτερίας. Κάποιες φορές μπροστά από μια τελική μετοχή βρίσκεται το ὡς. Ο σχηματισμός αυτού του υποθετικού λόγου γίνεται με τον παρακάτω τρόπο. Μεταφράζεται με τα εάν. Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση.τ. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 16 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Παράδειγμα: Πολλοὶ ὄντες εὐγενεῖς κακοί εἰσι. καµάτου (ἀνέχοµαι. πάνυ. Επομένως.). Εναντιωματική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα.gr . Παίρνει άρνηση οὐ ή µὴ και μεταφράζεται με χρονική πρόταση. και αν.gr/ sapiens@otenet. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι + οριστική ή με το να + υποτακτική. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. κακῶς ποιῶ. λαµβάνω. Στ. αἰσθάνοµαι. Συνοδεύεται κυρίως από ρήματα κινήσεως. Ε. Υποθετική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. ὁρῶ. Παίρνει άρνηση µή. δηλώσεως. Η υποθετική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετική πρόταση. ἁλίσκοµαι. Β. ἅτε δή. ἐπίσταµαι. χαρίζοµαι. ἀγγέλλω κ. Σχηματίζουμε υποθετική πρόταση βάζοντας το ρήμα στον ίδιο χρόνο με τη μετοχή. οἷον δή. δηλαδή με τα γιατί. ἔχων. Γ.philology‐online. Παράδειγμα: ∆ίκαια δράσας συµµάχους ἕξεις θεούς. καίπερ. Χρονική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. καὶ ταῦτα. Η τροπική μετοχή με άρνηση μεταφράζεται με το χωρίς να. Νικῶ. στην κατάλληλη έγκλιση. ὑποµένω. καρτερῶ. σύνοιδα. κατανοῶ. ∆είξης.

ενδέχεται να υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης. εἰσὶ καὶ θεοί. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. το οποίο δεν έχει καμμία συντακτική σχέση με άλλο ρηματικό τύπο της πρότασης. δηλαδή να έχουν δικό τους υποκείμενο. λεξάτω. ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ 1ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική κάθε χρόνου -------------------------------------------------------------------------------> κάθε έγκλιση Παραδείγματα: [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική] [Έγκλιση αποδόσεως: υποτακτική] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] α) Εἰ εἰσὶ βωµοί.gr και sapiens@sch. γ) Απόδοση: εκτός από δυνητική οριστική. οριστική – πρτ + ἄν] β) Εἰ ἐκεκτήµην οὐσίαν.gr . ἐπ’ ἀστράβης ἂν ὠχούµην. προσῆκεν αὐτῷ δίκην διδόναι.philology‐online. β) Εἰ σὺ βούλει. ἐπανέλθωµεν.ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ: Όλες οι επιρρηματικές μετοχές μπορεί να είναι απόλυτες. β) σε αιτιατική (των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων) και έχει υποκείμενο συνήθως απαρέμφατο ή αντωνυμία σε ουδέτερο γένος. οὐκ ἂν ἔπασχον. Παραδείγματα: α) Εἰ ἦσαν ἀγαθοί.gr/ sapiens@otenet. οριστική – πρτ + ἄν] γ) Εἰ µὲν ἠδίκησέ µε. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήµατος] Το δεύτερο είδος εκφράζει: ΤΟ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2ο ΕΙΔΟΣ: 17 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Το πρώτο είδος εκφράζει: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου ---------------------------------------------------------------> δυνητική οριστική Διευκρινήσεις: α) Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. γ) Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον. β) Δυνητική οριστική: θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται: α) σε γενική (μόνο των προσωπικών ρημάτων) και έχει υποκείμενο επίσης σε γενική πτώση. ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος.

Θυμίζουμε δε ότι ο χαρακτηρισμός τους δεν εξαρτάται από απαριθμήσεις. όταν προηγείται μέσα στην απόδοση του υποθετικού λόγου κάποιο ρήμα εξάρτησης (βλέπε παρακάτω παράδειγμα [δ]). [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική ευκτική] β) Εἰ ῥᾳθυµίᾳ µᾶλλον ἢ πόνων µελέτῃ ἐθέλοιµεν κινδυνεύειν. γ) Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας.gr . Κάποια Συντακτικά της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας δεν κάνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση και εντοπίζουν έξι (6) διαφορετικά είδη υποθετικών λόγων. περιγίγνεται ἡµῖν µὴ προκάµνειν τοῖς µέλλουσιν ἀλγεινοῖς. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητικό απαρέµφατο] Το τρίτο είδος εκφράζει: ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ____________________________________ Σημείωση: Διακρίνουμε στο 4ο είδος υποθετικού λόγου τρεις διαφορετικές υποκατηγορίες. από τις οποίες η καθεμιά δηλώνει διαφορετικό πράγμα. Είναι δε εξαρτημένο. ἄν.3ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + ευκτική ----------------------------------------------------------------------------------------------> δυνητική ευκτική Διευκρινήσεις: α) Δυνητική ευκτική: θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν και εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους.philology‐online. Και στις δύο περιπτώσεις. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική µέλλοντα] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα: 4ο ΕΙΔΟΣ: 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 18 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. δ) Δυνητικό απαρέμφατο: θεωρείται το απαρέμφατο που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν. ενδέχεται να υπάρχει προστακτική και φράσεις ισοδύναμες με μέλλοντα (π. [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] δ) Εἰ γένοιτο φανερὸν τὸ µέλλον συνοίσειν τῇ πόλει. πλην του μέλλοντα). ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική µέλλοντα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική μέλλοντα. νοµίζω ἂν ἑλέσθαι ὑµᾶς ἀντὶ πολλῶν χρηµάτων. ενδέχεται να υπάρχει οριστική αρκτικού χρόνου (κυρίως ενεστώτα και μέλλοντα). υπογραμμίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά στην εκφορά και δήλωση των υποθετικών λόγων. β) Ἐὰν πάντα ἀκούσητε. ἐναγὴς ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος. ευκτική). Παραδείγματα: α) Ἐὰν ζητῇς. κρίνατε. οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι τυχαίες και βοηθητικές της μελέτης μας.gr και sapiens@sch. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] γ) Εἴ τις τάδε παραβαίνοι. Υπόθεση Απόδοση ἐάν.χ. προστακτική και δυνητικό απαρέμφατο (μόνο στην περίπτωση που αυτό βρίσκεται σε εξάρτηση). α) Εἴ τις µὴ τρέφοιτο. β) Απόδοση: εκτός από δυνητική ευκτική. οὐκ ἂν ζώῃ. εὑρήσεις.gr/ sapiens@otenet. ο μέλλοντας και ο παρακείμενος.

philology‐online. ενδέχεται να υπάρχει γνωμικός αόριστος και φράσεις ισοδύναμες με ενεστώτα (π.γ) Ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ’ ἀφέλωµαι χρόνον. Παραδείγματα: α) Εἴ τινα τῶν ἐχθρῶν λάβοιεν. απαντά σε χρόνο αόριστο. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση η δυνητική οριστική. συνήθως. β) Γνωμικός αόριστος: είναι ο αόριστος που μεταφράζεται σαν ενεστώτας με την προσθήκη του «συνήθως…» και χρησιμοποιείται γνωμικά στη θέση του. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική ενεστώτα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική ενεστώτα. [Έγκλιση αποδόσεως: γνωµικός αόριστος] Η 2η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ ____________________________________ Υπόθεση Απόδοση εἰ + επαναληπτική ευκτική-----------------------------------> οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου Διευκρινήσεις: α) Επαναληπτική ευκτική: είναι μία μορφή ευκτικής σε δευτερεύουσα πρόταση. ενδέχεται να υπάρχει και δυνητική οριστική (κυρίως αορίστου). που αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και βρίσκεται κυρίως σε χρόνο αόριστο. παρακείμενος).gr και sapiens@sch. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] β) Ἤν τις τούτων τι παραβαίνῃ. ἐπῄνεσεν ἄν. Με τη βοήθεια της κύριας πρότασης. ἄν. κάκιστα ἀπολοίµην.gr . [Έγκλιση αποδόσεως: φράση ισοδύναµη µε µέλλοντα – ευκτική] Η 1η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΤΟ ΠΡΟΣ∆ΟΚΩΜΕΝΟ ____________________________________ 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση ἐάν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική υπερσυντελίκου] γ) Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τοὺς νέους γυµναζοµένους. Παραδείγματα: α) Ἢν ἐγγὺς ἔλθῃ ὁ θάνατος. ἐτεθνήκει. γ) Δυνητική οριστική: θυμίζουμε ότι θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν.χ. η επαναληπτική ευκτική εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν. οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν.gr/ sapiens@otenet. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική παρατατικού] β) Εἴ τις ἀντείποι. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική οριστική αορίστου] Η 3η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 19 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ζηµίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν. ἀπέκτεινον. β) Απόδοση: εκτός από οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου.

2. Όταν έχουμε απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και 2. 6. –τέα. κρυπτός – ή – όν. κάτι που υποθέτουμε. 3. συντάσσονται και με δοτική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου).χ. Σημαίνουν ό. Ο υποθετικός λόγος που έχει μόνο μία υπόθεση και μία απόδοση ονομάζεται απλός. Έχουν ενεργητική και παθητική σημασία. ἄν. Ο υποθετικός λόγος που είναι ενταγμένος μέσα στον πλάγιο λόγο ονομάζεται εξαρτημένος. ενώ το ρηματικό επίθετο το τρέπουμε σε απαρέμφατο (συνήθως ΕΝΣ) ως υποκείμενο του δεῖ (απρόσωπη σύνταξη). Άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.χ. Στον υποθετικό λόγο η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση ή ηγούμενο (=προηγούμενο) και η κύρια ονομάζεται απόδοση ή επόμενο ή συμπέρασμα. τότε απ’ αυτήν βγάζουμε την αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. Γενικά. 20 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Σε κάθε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από μία υποθέσεις ή αποδόσεις ή και τα δύο μαζί. –τέον. Οι υποθετικές προτάσεις αποτελούν τη βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης. διδακτέος αυτός που πρέπει να διδαχθεί). Και οι δύο μαζί αποτελούν ένα λογικό σύνολο.χ. ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ: Α) Απρόσωπη σύνταξη: στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε το ουδέτερο ενός επιθέτου σε –τέον ή –τέα (πληθ.gr και sapiens@sch. που ονομάζεται υποθετικός λόγος. 2ο. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου έχει γίνει τώρα αντικείμενο του απαρεμφάτου. στη σύνταξη δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα επίθετα. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί το ρήμα. 8. π. Μεταφράζονται: 1. Στην απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου συχνά έχουμε μια δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου).philology‐online. ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: Α) Τα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τός.τι και η μετοχή του ΕΝΣ ή του ΑΟΡ ή του ΠΡΚ του ρήματος από το οποίο προέρχονται.gr/ sapiens@otenet. και γι’ αυτό κανονικά βρίσκονται μπρος από αυτή.) μαζί με το ἐστὶ (που μπορεί και να εννοείται). Σε κάθε υποθετική πρόταση αντιστοιχεί και μια κύρια. το παίρνουμε μαζι με το ἐστὶ και δεν ψάχνουμε για υποκείμενο. Με το μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. γραπτέος – α –ον. 3ο και 4γ είδη)· είναι όμως και προτάσεις επιθυμίας (στα: 4α και 4β είδη). Όταν έχουν παθητική σημασία. 5. από το οποίο προέρχεται το ρηματικό επίθετο. Οι υποθετικές προτάσεις εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ. ο υποθετικός λόγος καλείται σύνθετος. ἐάν. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται).χ.χ. ἤν. Β) Άλλα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τέος. Ανάλυση απρόσωπης σύνταξης ρηματικού επιθέτου: παίρνουμε το απρόσωπο δεῖ. Μεταφράζονται: με το πρέπει να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται κανονικά σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. Διαφοροποιούνται στη μετάφραση. π.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . 7. –τή.Μερικές παρατηρήσεις για υπενθύμιση: Υποθετικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν κάποια υπόθεση. –τόν. Αν υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου. Οι υποθετικές προτάσεις κατά το περιεχόμενο είναι προτάσεις κρίσεως κατά κανόνα (στα: 1ο. 1. 4. αλλά για αντικείμενο.

Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα των ίδιων κατηγοριών με τη σημείωση [β].gr και sapiens@sch. λόγω του συνδετικού εἰµί. Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ α) Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος κατά τη σύνταξη είναι δύο ειδών: ευθύς και πλάγιος.philology‐online. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Θεραπευτέον ἐστὶ τοὺς θεοὺς (απρόσωπη σύνταξη) (ανάλυση). ἐστὶ) (απρόσωπη σύνταξη) τοὺς φίλους (ανάλυση).Β) Προσωπική σύνταξη: το επίθετο μπορεί να βρίσκεται σε όλα τα γένη με τις καταλήξεις – τέος (αρσ.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆εῖ θεραπεύεσθαι τοὺς θεούς ∆εῖ βοηθεῖσθαι τοὺς φίλους • • • . Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα λεκτικά. γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη. αισθητικά. 3. Το υποκείμενο όμως στην ανάλυση γίνεται αντικείμενο του απαρεμφάτου στην κατάλληλη πτώση. 4. όπως ακριβώς ειπώθηκε από τον ομιλητή. –τέα (θηλ. γνωστικά. Θεραπευτέοι εἰσὶν οἱ θεοὶ (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). 1. Εδώ όμως υπάρχει υποκείμενο στο ρήμα εἰµὶ κανονικά σε ονομαστική και το ρηματικό επίθετο παίζει το ρόλο του κατηγορουμένου σ’ αυτό το υποκείμενο. Από γνωστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. όπως και στην απρόσωπη σύνταξη. αλλά ο λόγος εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. δοξαστικά. 21 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ισχύουν τα ίδια. β) Ευθύς ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αμετάβλητος και με τις ίδιες λέξεις. Υπάρχει και δοτική του ποιητικού αιτίου.gr/ sapiens@otenet. εκτός του ουδετέρου. Από αισθητικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. γ) Πλάγιος ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αλλαγμένος και όχι με τις ίδιες λέξεις που ειπώθηκε από τον ομιλητή. Η ανάλυση είναι ίδια. Από δοξαστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο. αλλά ο λόγος δεν εξαρτάται από αυτά τα ρήματα.). Βοηθητέοι εἰσὶν οἱ φίλοι (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). δ) Ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από τις εξής κατηγορίες ρημάτων: • Από λεκτικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση. 2. ερωτηματικά.). ∆εῖ θεραπεύειν (ἡµᾶς) τοὺς θεοὺς ∆εῖ εὐεργετεῖν (ἡµᾶς) Τοὺς φίλους εὐεργετητέον (ενν.

αφού ανήκουν στον πλάγιο λόγο επιθυμίας. προτρεπτικά. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων κρίσεως (καταφατικών ή αποφατικών). η ευκτική. παρακλητικά.philology‐online. ευχετικά. Δυνητική ευκτική θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν· Εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. αιτητικά. ιστορικοί χρόνοι η ευκτική. η προστακτική. ο μέλλοντας. η δυνητική και ευχετική ευκτική όλων των χρόνων. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. καθώς και η υποτακτική. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 22 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. [Διευκρίνιση: υπάρχουν φυσικά και ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. ο αόριστος στην οριστική. ο ιστορικός ενεστώτας και η δυνητική οριστική. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. το απαρέμφατο και η μετοχή. το απαρέμφατο και η μετοχή. ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΡΙΣΗΣ Στον ευθύ λόγο. οι οποίες όμως θα εξεταστούν παρακάτω. Από ερωτηματικά ρήματα· μετά από αυτά ακολουθεί δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση.gr και sapiens@sch. [Διευκρινήσεις: Δυνητική οριστική θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. έχουμε δύο (2) είδη κύριων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν κρίση. συμβουλευτικά. Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας.gr . [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές.• Από βουλητικά (επιθυμίας) ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι τελικό απαρέμφατο (το ίδιο ισχύει και για ρήματα κελευστικά. Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. πλην του μέλλοντα)]. Θεωρούνται. ο υπερσυντέλικος. σε σχέση με το θέμα που μας απασχολεί]. • ε) Οι χρόνοι των ρημάτων στην αρχαία ελληνική γλώσσα διακρίνονται σε δύο (2) βασικές κατηγορίες. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται ή σε ειδική πρόταση ή σε ειδικό απαρέμφατο ή σε κατηγορηματική μετοχή. επιπλέον. ο παρακείμενος.gr/ sapiens@otenet. όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο]. ο τετελεσμένος μέλλοντας και ο γνωμικός αόριστος στην οριστική. που θα μας απασχολήσουν παρακάτω: στους αρκτικούς (κύριους ή βασικούς) και στους ιστορικούς (δευτερεύοντες ή παραγόμενους). [Διευκρίνιση: ακόμη θεωρούνται αρκτικοί χρόνοι η υποτακτική. ανάλογα με το είδος του ρήματος εξάρτησης (συμβουλέψου παραπάνω τη γενική σημείωση [δ]). ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). απαγορευτικά και αποτρεπτικά). αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με τρεις εγκλίσεις: οριστική. όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο.

γνωστικά. νοµίζει µε ὑβριστὴν εἶναι. Στην περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου συνήθως έχουμε ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα εξάρτησης. δεικτικά. δηλωτικά. ώστε να την τοποθετήσουμε στην ανάλογη με αυτόν πτώση. ὄµνυµι. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς εἴην. δηλωτικά. Στην περίπτωση της κατηγορηματικής μετοχής. λεκτικά. γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ὄντα. ανάμνηση. λέγει ὡς ὑβριστὴς εἰµί. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. αντίληψη. δηλωτικά. δυνητικό απαρέμφατο και δυνητική μετοχή).gr 1.gr και sapiens@sch. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ὄντα. έλεγχο. 23 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Στον Πλάγιο Λόγο γίνονται: Ειδική πρόταση Ειδικό απαρέμφατο Κατηγορηματική μετοχή Στον Ευθύ Λόγο: ΟΡΙΣΤΙΚΗ ὑβριστὴς εἶ. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. ἀπειλῶ κτλ. μάθηση. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. ὑβριστὴς ἂν ἦσθα. αισθητικά. Ρήματα Εξάρτησης Ο ρηματικός τύπος στον πλάγιο λόγο (ρήμα ειδικής προτάσεως ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή) είναι του ίδιου χρόνου με αυτόν στον ευθύ λόγο. Στις περιπτώσεις του παρατατικού και του υπερσυντελίκου. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) . δοξαστικά. αντίληψη. δεικτικά. ανάμνηση. ὑπισχνοῦµαι. προσδοκῶ. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν εἶναι.gr/ sapiens@otenet. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. γνωστικά. τοποθετούμε αντίστοιχα το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα και του παρακειμένου. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. αγγελτικά και τα: ἐλπίζω. αισθητικά. Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει ειδική πρόταση με δυνητική έγκλιση. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. μάθηση. 3. νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. γνωστικά. ὑβριστὴς ἂν εἴης. αισθητικά.philology‐online. που δεν υπάρχει απαρέμφατο και μετοχή. προσέχουμε τον όρο στον οποίο αναφέρεται αυτή. 4. προσέχουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου να βρίσκεται σε αιτιατική. Ν Υ Σ λεκτικά. δεικτικά. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. 2. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ἐπαγγέλλοµαι.

μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Η οριστική και δυνητική ευκτική στις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως.gr . Το είδος του ρήματος εξάρτησης μας είναι αδιάφορο (αν είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). απόδειξη. δεν επιδέχεται καμία μεταβολή στον πλάγιο λόγο σε ό. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση.philology‐online. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν ερώτηση. μετατρέπεται στον πλάγιο λόγο σε ευκτική του πλαγίου λόγου.κ. Εκείνο που πρέπει να προσέξουμε είναι η κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα αυτό. άγνοια κ. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. θαυμασμό. Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως. δήλωση. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 24 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 6. Η απλή οριστική και η δυνητική ευκτική του ευθέως λόγου. Δηλώνει υποκειμενική γνώμη ή ανεπιβεβαίωτη φήμη του παρελθόντος]. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης. μόνο όμως στην περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. γνώση.gr/ sapiens@otenet. πραγματοποιείται με τον ίδιο τρόπο. στις κύριες προτάσεις κρίσεως.τι αφορά την έγκλιση (και φυσικά το χρόνο· Βλέπε παραπάνω παρατήρηση [1]). Η παρατήρηση [6] ισχύει και για τις περιπτώσεις της απλής οριστικής και της δυνητικής ευκτικής. Σε κάθε άλλη περίπτωση η έγκλιση διατηρείται. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. απόκριση. 7. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (βλέπε στον πίνακα [β] της σελίδας [4] του παρόντος).ο. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης (αν δηλαδή είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). γιατί από αυτήν εξαρτάται και το είδος της μετατροπής που θα επιλέξουμε. με τη μορφή του ειδικού απαρεμφάτου ή της κατηγορηματικής μετοχής.Η μετατροπή του ευθέως λόγου (κύριες προτάσεις κρίσεως) σε πλάγιο. Αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και γι’ αυτό εξαρτάται πάντοτε από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου. 8. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [4] τα παραδείγματα με το σύμβολο ). ανάλογα με τη σημασία του. 5. Η δυνητική οριστική του ευθέως λόγου. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική.gr και sapiens@sch. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο με απλή οριστική. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [2] τα παραδείγματα με το σύμβολο · Και στην περίπτωση αυτή ισχύει η παρατήρηση [1]). [Διευκρίνιση: η ευκτική του πλαγίου λόγου βρίσκεται πάντοτε στον εξαρτημένο λόγο και στις προτάσεις κρίσεως και στις προτάσεις επιθυμίας. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. στις κύριες προτάσεις κρίσεως.

Ν Υ Σ Ερωτηματικές αντωνυμίες & επιρρήματα (ευθείες ερωτήσεις – ευθύς λόγος) Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ὅστις ὁπότερος ὅσος. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. (=τι λογής. τίς οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ὅπῃ ὡς.gr και sapiens@sch.) ποῦ. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη.gr/ sapiens@otenet. ὅποι ὁπόθεν ᾗ. (=ποιος από τους δύο.) πῶς. (=πού. ὁπόσος οἷος.) πηλίκος. έχουμε δύο (2) είδη κυρίων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν επιθυμία. ὁποῖος ἡλίκος. ὅπως Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ Στον ευθύ λόγο.Παρακολούθησε τους δύο παρακάτω πίνακες: [ΠΙΝΑΚΑΣ Α] Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως Εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν Γίνονται πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν. ὁπηλίκος ὁποδαπός οὗ. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης εἴη. [δυνητική ευκτική] (για τις κύριες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει αντίστοιχα δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση με δυνητική έγκλιση).) πόθεν. ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη.) πῇ.) πόσος. ποῖος. (=πόσο µεγάλος ή ποιας ηλικίας. [δυνητική οριστική] τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ὅπου οἷ.gr . ποῖ. τίς.) ποδαπός. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας 25 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. πότερος. Παρατήρηση: [ΠΙΝΑΚΑΣ Β] Αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα (πλάγιες ερωτήσεις – πλάγιος λόγος) ὅς. Σε ποιο µέρος. (=από ποιον τόπο. (=σε ποιο µέρος.philology‐online. (=από πού. [απλή οριστική] ερώτηση απόκριση δήλωση απόδειξη αίσθηση γνώση άγνοια θαυμασμό αμφιβολία αγωνία σκέψη εξέταση ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἐστίν.

ἐκέλευε µε λέγειν. έχουν διάφορες χαρακτηριστικές ονομασίες: ευχετική και απαγορευτική οριστική. ευχετική ευκτική. ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις στον πλάγιο λόγο) στον πλάγιο λόγο στον ευθύ λόγο Ρήματα εξάρτησης Προστακτική Αποτρεπτική προστακτική Αποτρεπτική υποτακτική Ν Υ Σ λέγε µὴ ποιεῖτε µὴ ἀφῆτε ἴωµεν εἰς τὴν πόλιν γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος κελευστικά προτρεπτικά Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα κελεύει µε λέγειν.gr . συμβουλέψου στη σελίδα [1] του παρόντος τη γενική σημείωση [δ5]). Ευχετική ευκτική 26 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.(καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με όλες τις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και αυτές. ηὔξατο γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ) ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται – σε κάθε περίπτωση – σε τελικό απαρέμφατο (για τα είδη των ρημάτων εξάρτησης σ’ αυτήν την περίπτωση. απαγορευτικά παρῄνει ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. αποτρεπτικά εὔχεται γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων επιθυμίας (καταφατικών ή αποφατικών).gr και sapiens@sch. αιτητικά ευχετικά βουλητικά Προτρεπτική υποτακτική παραινεῖ ἰέναι εἰς τὴν πόλιν.gr/ sapiens@otenet.philology‐online. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές. προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική. Τύποι του πλάγιου λόγου ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ συμβουλευτικά παρακλητικά ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. αποτρεπτική και απλή προστακτική.

την οποία επεξεργαστήκαμε παραπάνω αναλυτικά]. προσοχή και προφύλαξη. σκέψη. Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο) Ρήματα εξάρτησης Τύποι του πλάγιου λόγου Απορηματική υποτακτική Όσα δηλώνουν: απορία απόπειρα σκέψη φροντίδα εξέταση προσοχή προφύλαξη 27 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. [Διευκρίνηση: τα ίδια ισχύουν και για την περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου κρίσης. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση.gr και sapiens@sch. εξέταση. στον ευθύ λόγο Ν Υ Σ ποῖ τράπωµαι. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ στον πλάγιο λόγο Παραδείγματα ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΛΑΓΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ἀπορῶ ὅποι τράπωµαι. Η απορηματική υποτακτική στις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας.gr/ sapiens@otenet. Σε περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου η έγκλιση του ρήματος μένει αμετάβλητη. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε τελικό απαρέμφατο του αντίστοιχου χρόνου με το ρήμα της πρότασης στον ευθύ. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν απορία. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις επιθυμίας σε ευκτική του πλαγίου λόγου. 2.Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις επιθυμίας από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. απόπειρα. Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σχέση ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας του τελικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου επιθυμίας με το ρήμα εξάρτησης. φροντίδα. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (συμβουλέψου σχετικά τον πίνακα [β] στη σελίδα [4] του παρόντος).philology‐online. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ετεροπροσωπία. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. ἠπόρουν ὅποι τραποίµην.gr . αφού τα λόγια μας ή τα λόγια κάποιου άλλου μεταφέρονται στον πλάγιο λόγο από ένα τρίτο πρόσωπο. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον παρακάτω πίνακα το παράδειγμα με το σύμβολο ). [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο κυρίως με απορηματική υποτακτική. όταν το ίδιο πρόσωπο μεταφέρει τα δικά του λόγια σε κάποιον άλλον. Δεν αποκλείεται όμως και η περίπτωση της ταυτοπροσωπίας.

gr . Το ειδικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε οριστική. Η κατηγορηματική μετοχή μετατρέπεται σε οριστική. η δυνητική ευκτική και η οριστική αορίστου διατηρούνται πάντα στον πλάγιο λόγο· β) η απλή οριστική (όλων των άλλων χρόνων. 2. Η ευκτική του πλαγίου λόγου μετατρέπεται σε οριστική ή υποτακτική. εκφερόμενος συνήθως με ειδικό απαρέμφατο. 2. τότε: α) η δυνητική οριστική. 5. Η δυνητική οριστική διατηρείται.gr και sapiens@sch. διατηρούν το επιρρηματικό είδος τους. 10. Ο πλάγιος λόγος (ιδίως της κρίσης) συνεχίζεται και ύστερα από ισχυρό σημείο στίξης (τελεία. 6. πλην του αορίστου) ή η υποτακτική μετατρέπονται σε ευκτική του πλαγίου λόγου. 4. Η απορηματική υποτακτική διατηρείται. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ) 1. Η δυνητική ευκτική διατηρείται. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Αν ο συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει τον πλάγιο λόγο ή την εξαρτώμενη απ’ αυτόν πρόταση ως αντικειμενική γνώμη (αντικειμενική παράσταση). 9. αντί της ευκτικής του πλαγίου λόγου. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις.gr/ sapiens@otenet. Σε κάθε άσκηση μεταβολής του ευθέως λόγου σε πλάγιο ή και το αντίστροφο. 3. ερωτηματικό). 1. Ν Υ Σ ΤΕΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 28 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. άνω τελεία.Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τις δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην αλλαγή των προσώπων κατά τη μετατροπή. 8. χρησιμοποιεί οριστική ή υποτακτική. Το ρήμα εξαρτήσεως παραλείπεται. κατά τη μεταφορά τους από τον ευθύ λόγο στον πλάγιο. στον πλάγιο λόγο διατηρούν αναλλοίωτα το χρόνο και την έγκλισή τους. αν εξαρτώνται από ρήμα αρκτικού χρόνου. είναι ιστορικού χρόνου. Το πρόσωπο αλλάζει. Κατά τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ γίνονται οι εξής μεταβολές: Η οριστική διατηρείται και στον ευθύ. Αν το ρήμα. 2.philology‐online. από το οποίο εξαρτώνται στον πλάγιο λόγο. 3. 7. Το τελικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε προστακτική. 3.

μέσο ή τρόπο.ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ σημαίνουν: ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ἀντὶ ἀπὸ ΜΟΝΟΠΤΩΤΕΣ ΔΙΠΤΩΤΕΣ ΤΡΙΠΤΩΤΕΣ ἐκ . σκοπό. τόπο. παραβολή ή σύγκριση. ποσό. συμφωνία. τόπο (χρήση ποιητική) . αναφορά. αιτία. εξάρτηση ή επίβλεψη. τόπο. τόπο. χρόνο. υποταγή. όργανο ή τρόπο. ‐ ‐ τόπο. χρόνο. σκοπό. σκοπό. τόπο (χρήση ποιητική). απασχόληση με κάτι. τόπο. χρόνο.gr/ sapiens@otenet. τρόπο. συνοδεία. κατεύθυνση απλή ή εχθρική. τρόπο. αιτία ή ανταπόδοση. αιτία.gr και sapiens@sch. τόπο. χρόνο. καταγωγή. αντικατάσταση. αιτία ή σκοπό. χρόνο. σκοπό. τόπο. υπέρβαση μέτρου ή ορίου. βοήθεια ή συμπαράσταση.ἐξ πρὸ ἐν σὺν εἰς ἀνὰ διὰ κατὰ ὑπὲρ ἀµφὶ ἐπὶ με ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ τόπο. ασυμφωνία ή εναντιότητα. χρόνο. αναφορά. αναφορά. χρόνο. αναφορά ή αιτία. ‐ ‐ ‐ τόπο. μέσο ή τρόπο. τόπο. ‐ με ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ με ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ τόπο. αναφορά. τόπο. τόπο. χρόνο. μέσο ή τρόπο. παρὰ περὶ Ν Υ Σ µετὰ σύμπραξη. τόπο (χρήση ποιητική). αιτία.gr . ‐ αιτία. τόπο. έμμεση καταγωγή. συνοδεία. αναφορά. άμεση καταγωγή. τρόπο. εξουσία ή εμπρός σε κάποιον. σκοπό. υποταγή. χρόνο. αιτία. τόπο. κατεύθυνση. τόπο. 29 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. έλλειψη ή εξαίρεση. χρόνο. τόπο ή χρόνο (χρήση ποιητική). τόπο. τόπο. συμφωνία ή αναφορά. αιτία. τρόπο. πρὸς ὑπὸ τόπο. χρόνο. αναφορά. τόπο (χρήση ποιητική). τόπο. αναφορά. σύγκριση ή παραβολή. αναφορά (και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε χρήση ποιητική). αιτία. όριο (με απόλυτο αριθμητικό). όρο ή συμφωνία. προσθήκη. χάρη ή ωφέλεια. τόπο. τόπο. ποσό. αιτία. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ τόπο. ύλη. υπεράσπιση. τόπο. διανομή ή μερισμό. αιτία. χρόνο. τόπο. χρόνο. σκοπό.philology‐online. σειρά ή ακολουθία. προσθήκη. χρόνο. υπεράσπιση. εξάρτηση. εναντίον. ύλη. χρόνο. τόπο. σύγκριση. συμφωνία. χρόνο. εχθρική ή φιλική σχέση ή ενέργεια. προέλευση. τόπο. αναφορά.

ὅτε. οὐδ’ εἰ. µή οὐ Υποθετικές Προτάσεις εἰ. οὐδ’ ἐάν. ἐάν. της Αιτίας Επιρρηματικός Προσδ.gr/ sapiens@otenet. ὡς (=διότι). ὁπότε Κρίση Τελικές Προτάσεις ἵνα.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ειδικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτι. ἐπεί. ἐπειδή. καί ἄν. ὡς ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση Αιτιολογικές Προτάσεις ὅτι. Κρίση ἐάν καί.philology‐online. ἄν καί. του Σκοπού Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση Σαν βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης Για να εκφράσουν την εναντίωση προς την κύρια πρόταση 30 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. κἄν. µήδ’ ἐάν Ν Υ Σ Επιθυμία ή Κρίση Κυρίως Κρίση Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΡΝΗΣΗ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου µή Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική Ιστορικού Χρόνου Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική µή µή και σπάνια οὐ Απλή Οριστική Υποτακτική Ευκτική Οριστική Υποτακτική Ευκτική µή ή οὐ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξέγηση Επιρρηματικός Προσδ. ἄν. ἤν Παραχωρητικές Προτάσεις εἰ καί.gr . ὅπως. διότι. καί εἰ. ὡς Επιθυμία Ενδοιαστικές Προτάσεις µή.gr και sapiens@sch.

πρίν.ἤ εἴτε – εἴτε. ερωτηµατικές αντωνυµίες και επιρρήµατα. ἐπείδη. του Χρόνου Συμπερασματικές Προτάσεις Κρίση ή Επιθυμία Πλάγιες Ερωτηματικές εἰ. ὁπότε. αναφορικές αντωνυµίες και επιρρήµατα Κρίση ή Επιθυμία Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ µή ή οὐ Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απαρέμφατο Δυνητικό Απαρέμφατο µή ή οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απορηματική Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Για να εκφράσουν το συμπέρασμα ή το επακολούθημα (ή σχέση τρόπου ή σκοπού) Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση 31 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ὅταν ὁπόταν κτλ.gr/ sapiens@otenet. εἰ . ὡς.philology‐online.gr . ὥστε. ἐφ’ ᾧ. ἐπεί. ἐφ’ ᾧ τε ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση ή Επιθυμία ΑΡΝΗΣΗ µή ή οὐ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ Οριστική Υποτακτική Ευκτική Απαρέμφατο ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Επιρρηματικός Προσδ.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Χρονικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτε.gr και sapiens@sch.

gr/ sapiens@otenet. αὐτός.τ. Αντικειμενική 10. Αιτίας 7. 32 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online. Επεξήγηση (από αφηρημένη έννοια σε συγκεκριμένη) 1. Αντικειμενική 2. ἔρηµος. Η υποδιαίρεση των προσδιορισμών είναι η εξής: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ Αλέξανδρος Γ. 1. 6. Με πλάγιες πτώσεις σαν επίρρημα ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ χρόνου αιτίας ποσού τόπου αξίας τόπου χρόνου οργάνου μέσου τρόπου συνοδείας αιτίας ποσού αναφοράς προσωπική τόπου χρόνου αιτίας αναφοράς ποσού τρόπου Σαν επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίσης: α) οι επιρρηματικές προτάσεις. ὅλος. γ) το απαρέμφατο του σκοπού ή του αποτελέσματος.gr . Υποκειμενική 9. Αναφοράς Ν Υ Σ 5. ἕκαστος. Επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) 2. ἔσχατος. ἄκρος. Ιδιότητας 1. Παράθεση (από συγκεκριμένη έννοια σε αφηρημένη) 2. Δημιουργού 3.λ. Ύλης ή περιεχ. Με τους προσδιορισμούς η πρόταση γίνεται επαυξημένη. Σηµείωση 2: Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙ ΚΟΙ Με επίρρημα τόπου χρόνου τρόπου ποσού 1. Αξίας 8.gr και sapiens@sch.Οι προσδιορισμοί είναι δευτερεύοντες όροι της πρότασης που χρησιμεύουν για να προσδιορίσουν ή να επεξηγήσουν άλλη λέξη της πρότασης. β) οι επιρρηματικές μετοχές. Αναφοράς Με πρόθεση τόπου χρόνου τρόπου ποσού αιτίας σκοπού αναφοράς κ. Διαιρετική 4. Κατηγορηματικός προσδιορισμός (παροδική ιδιότητα) πᾶς. Κτητική 2. δ) το επιρρηματικό κατηγορούμενο. ἅπας. µέσος. µόνος. Συγκριτική Σηµείωση 1: Ομοιόπτωτοι + ετερόπτωτοι προσδιορισμοί = ονοματικοί προσδιορισμοί. Αλεξανδρίδης Φιλόλογος Π Ρ Ο Σ Δ Ι Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Ο ΝΟ ΜΑΤΙ ΚΟ Ι ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ 1.

gr και sapiens@sch.gr/ sapiens@otenet. Αλεξανδρίδης Α Τ Φιλόλογος Ν Υ Σ 33 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ Ο Κ Ι Τ Κ Αλέξανδρος Γ.gr ΠΟΣΟΥ: µάλα µᾶλλον µάλιστα ἅλις (=αρκετά) ἄγαν (=πολύ) λίαν πάνυ σφόδρα πολύ ΤΡΟΠΟΥ: παµψηφεὶ πανδηµεὶ ἀδακρυτὶ κρύβδην συλλήβδην (=γενικά) βάδην πρηνηδὸν (=µπρούµυτα) τυχόν (=ίσως) ΔΟΤΙΚΟΦΑΝΗ: (δηλώνουν τρόπο) σιωπῇ πάντῃ σχολῇ (=βραδέως) τῇδε (=έτσι) εἰκῇ (=στην τύχη) προῖκα (=χάρισµα) σπουδῇ (=βιαστικά) κοµιδῇ (=πάρα πολύ) ᾖ (=όπου ή όπως) .