Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
βλάξ. φίλος 4. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά.. διανεμητικά. -άντατος (μέλας. ολίγον.. ήσυχος.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. αισχρός.) -//: -άντερος. . -έστατος (χαρίεις.. πολύ. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. -ύτατος (ευθύς. κακός.. ταχύς. καλός. εχθρός.έστερος. αληθέστερον. -έστατος (αληθής.. πλεονέκτης 3. ίσος.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. β'_ σος / υμέτερος.παλαιός. -Δεικτικές: ούτος.Β. ίδιος. τακτικά. Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . β'_ σεαυτού/-ής.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + .. πάλαι. ευδαίμων.) -//: . . Αληθής > αληθώς.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος. αγαθός. ράδιος. μικρός. μέγας.) Ανώμαλα 1. κατά το βελτίων) 2. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα.. εγγύς. συ..α πχ.. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος. ολίγος. άρπαξ. κλέπτης. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος.
δίδωμι/δίδομαι. ερωτώ. αλίσκομαι. βαίνω. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. είμι. ευρίσκω. επίσταμαι. έπομαι. χρώμαι. ζω. φεύγω. αισθάνομαι. ήτις. δύναμαι ( σε ενεστώτα. λείπω. μένω. λανθάνω. ο I όστις. βούλομαι. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. τυγχάνω. υπισχνούμαι. τίθημι/τίθεμαι. η. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. -σμαι. τις. σκοπώ/σκοπούμαι. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω.τι Αόριστη: τις.τι Ερωτηματική: τίς. γίγνομαι. ίστημι / ίσταμαι. νέμω. φημι. πάσχω. νέμω. χρώμαι / πλέω. ίημι/ίεμαι. έω. φέρω. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. λέγω. πείθω. τίθημι/τίθεμαι. οίομαι/οίμαι. . έχω. θνήσκω. πίπτω. αμαρτάνω. έρχομαι.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. συλλέγω. βάλλω. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. αίρω.τίς. οίδα. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι.Αναφορικές: ος. λαμβάνω. αιρώ/αιρούμαι. γιγνώσκω. φημί. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. αγγέλλω. απόλλυμι. ό. μανθάνω. φαίνω/φαίνομαι. λαγχάνω.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. πυνθάνομαι. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. όμνυμι ορώ. αφικνούμαι. ακούω. βάλω/βάλλομαι.
τελικό της αναφοράς. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου). παρατατικού επειδή . ότι. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση).... επεί.. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση).. . επειδή . τελικό του σκοπού. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. παρόμοια με την υποθετική). δοτικής. διότι. 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους.+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. αιτιατικής) 3. επειδή. ότε.. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. επειδή. Είναι προτάσεις επιρρηματικές. επεξήγηση. απόλυτο) 4. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . 5. επεξηγήσεις) 2. Προσοχή. αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί. αντικείμενα και επεξηγήσεις. εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. κατηγορηματικοί. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής.+ υποτακτική ή ει + ευκτική. ώς.Β . Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί.. παραθέσεις. κατηγορούμενο. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Είναι προτάσεις ονοματικές. υποκείμενο.. οπότε.
2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί.: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. αντικείμενα και επεξηγήσεις. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. όπως. σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Επομένως. μή ον. . 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. λόγους. β) πλαγιασμένος υποθ. Εκφράζουν κυρίως κρίση. θαυμαστόν εστι. Εκφράζουν επιθυμία. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). είναι προτάσεις επιρρηματικές. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. ήν. είναι προτάσεις ονοματικές. δηλ. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου.. ευκτική του πλαγίου λόγου. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. απαγορεύω. ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). προτρέπω/αποτρέπω. αν. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. εάν. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ.. Επομένως. συντακτικού). Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. συμβουλεύω . Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). Επομένως. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους.
αποτροπής. .. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω. τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης. [γ) εξαρτημένος υποθ. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. πριν αν αντί πριν . λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ. επάν αντί επεί. λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση... γνώσης. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική..] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ.. Ειδικό απρμφ. Τελικό απρμφ. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε. επειδάν αντί επειδή.) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική.. δηλ. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω. Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π.. . Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης.· · κατηγορηματική μτχ. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου.. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. οποιαδήποτε μετοχή. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. οπόταν αντί οπότε.
πρίν. ει . άν καί. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Εκφέρονται με οριστική. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. σκοπό. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. καϊ εί. δυνητική ευκτική. και ευκτική του πλαγίου λόγου. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). λανθάνουσες υποθέσεις). ονδ' εάν. Εκφέρονται με οριστική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε.ή. είναι προτάσεις ονοματικές. Επομένως. επομένως. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφράζουν κρίση. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. Εκφέρονται με απλή οριστική. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Επομένως. εάν καί. επειδή. όρο ή συμφωνία. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. είναι προτάσεις επιρρηματικές. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. επεί. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). Επομένως. όταν.. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. Επομένως.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. υποτακτική και ευκτική. μηδ' εάν. έφ' ω τε. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. δυνητική οριστική. έφ' ω. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. όπως και οι υποθετικές.. Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. 2) Τα έφ' φ. διότι. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί. ονδ' εί. και άν. απορηματική υποτακτική. . κάν. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση.. είτε .είτε (ολικής άγνοιας). οπόταν. αντικείμενα και επεξηγήσεις. αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές). ώς. οπότε.
Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική.ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση.τι. «εφ'ω(τε)». επει(δή). όταν εκφράζουν επιθυμία.τι: αναφορικές. τελικές. Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου . Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. συμπερασματικές. πλάγιες ερωτηματικές. αιτιολογικές. αναφορικο-αιτιολογικές. Εκφέρονται με απλή οριστική. ό. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. αναφορικές-παραβολικές. αιτιολογικές. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. όταν εκφράζουν κρίση. πααβολικές. χρονικές. Γενικά. αναφορικουποθετικές. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο. ευχετική ευκτική και προστακτική. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. Επομένως. μη ως: ειδικές.επίθετο. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . «ώστε». εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. αλλά κύρια. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές. ότι . Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. ει. όπως. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . ότι: ειδικές. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές.α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. υποθετικές. Εκφέρονται με υποτακτική. αναφορικο-συμπερασματικές. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . συμπερασματικές με «ως».
3. απειλώ". "υπόσχομαι". αναφορικοϋποθετικές. διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. ως). 5. Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας. χρονικοϋποθετικές.δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. . "αποτρέπω". Π λ ά γ ι ο ς λόγος. ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2.) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". "γνωρίζω". διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. "ζητώ". "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). 4. 6... μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. "προτρέπω".
τέλος. . "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. . "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". β) το τελικό απρμφ. ευχετική ευκτική. Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο. σε κύρια πρόταση επιθυμίας. "αποτρέπω". "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". "προτρέπω". προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ.Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας ./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης .εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. Με βάση τα παραπάνω. "γνωρίζω". Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές.Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης. "ζητώ". "αντιλαμβάνομαι". β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. "γνωρίζω". τέλος. κατηγορηματική μετοχή. όπως προστακτική. γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ.
πλάγ. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. . Γενικά.τελικό απρέμφατο). Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί .λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ. Εδώ. να θυμόμαστε ότι.. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση.Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου). Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ. Εδώ. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της.μετοχή . τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου. Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος.ερώτηση . [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί .ειδικό απαρέμφατο κατηγ. αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π.
άνω τελεία ή κόμμα. Επιρρηματικές μετοχές. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π .Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. Μεταφράζεται με αν. 3. 8. Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. Επιρρήματα. Μένει αμετάφραστο. μετά από τελεία. Επιρρηματικές προτάσεις.. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. 1. 7. + παρατατικό. Εμπρόθετοι. λόγων). 6. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. παραπάνω. Επιρρηματικά κατηγορούμενα. . Μεταφράζεται με ότι θα. Η θέση του δεν είναι σταθερή. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). 5. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. Εισάγει δευτ. 2.. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. Για τη θέση του βλ. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. 4.
