ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ: εκφέρονται με οριστική (απλή ή δυνητική*) ή με δυνητική ευκτική**.

*Δυνητική οριστική είναι η οριστική ιστορικού χρόνου + ἂν (δηλώνεται κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή το μη πραγματικό). **Δυνητική ευκτική είναι η ευκτική κάθε χρόνου (εκτός του μέλλοντα) + ἂν (δηλώνεται το δυνατό στο παρόν – μέλλον).

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ: εκφέρονται με υποτακτική, προστακτική ή με ευχετική οριστική ή ευχετική ευκτική. 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: διακρίνονται σε κρίσεως και επιθυμίας, επίσης σε ολικής και μερικής άγνοιας. Το δεύτερο ζεύγος κατηγοριών τους προσδιορίζεται από την πιθανή απάντηση στην ερώτηση που διατυπώνουν (ναι ή όχι για τις ολικής άγνοιας, οτιδήποτε άλλο για τις μερικής άγνοιας). Εκφέρονται όπως και οι προτάσεις κρίσεως ή με υποτακτική (απορηματική), εάν πρόκειται για ερωτηματική πρόταση επιθυμίας.
(Επίσης, μπορεί να είναι απλές ή διμελείς. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνουν δύο (2) ερωτήσεις. Τότε προτάσσεται συνήθως η ερωτηματική αντωνυμία πότερον ή πότερα, ενώ στο δεύτερο μέρος ο διαχωριστικός σύνδεσμος ἤ).

4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ: συνήθως σ’ αυτές παραλείπεται το ρήμα. Εκφέρονται όπως οι προτάσεις κρίσεως. Β. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΙΟΝ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΕΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση. Γ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΛΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν μόνο τους κύριους όρους, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
(Το κατηγόρημα διακρίνεται σε δύο είδη: α) μονολεκτικό – περιλαμβάνει μόνο ρηματικό τύπο, β) περιφραστικό – περιλαμβάνει συνδετικό ρήμα + κατηγορούμενο).

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν περισσότερους από έναν κύριους όρους.
(Προσοχή: φυσικά, ποτέ περισσότερα ρήματα του ενός).

3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι κύριοι όροι, που όμως εννοούνται εύκολα. 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΕΣ – ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις στις οποίες υπάρχουν εκτός των κύριων όρων και δευτερεύοντες όροι, δηλαδή προσδιορισμοί).
(Προσοχή: στους δευτερεύοντες όρους μιας πρότασης περιλαμβάνεται και το αντικείμενο).

1 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Δ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ – ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. 2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. Εξαρτώνται πάντα από μία κύρια ή κάποια άλλη δευτερεύουσα. Πάντως, σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο έχουμε τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.
ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (10): Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ὅτι, ὡς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ὡς και αντικειμενική με το ὅτι). Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή, ὅτε, ὁπότε. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους ἵνα, ὅπως, ὡς. Εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους µή, µὴ οὐ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (ενδοτικές): εισάγονται με τους παραχωρητικούς συνδέσμους εἰ καί, ἐὰν καί, ἂν καί, καὶ εἰ, καὶ ἄν, κἄν, οὐδ’ εἰ, οὐδ’ ἐάν, µηδ’ ἐάν. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, πρίν, ὅταν, ὁπόταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος πρὶν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ὥστε, ὡς, ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧ τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο συμπερασματικός σύνδεσμος ὥστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα εἰ, εἰ – ἤ, εἴτε – εἴτε, με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα, καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, απορηματική υποτακτική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική, όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με υποτακτική, ευχετική ευκτική και προστακτική, όταν εκφράζουν επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό – επίθετο. Επομένως, είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου – ημιπεριόδου ΔΕΝ εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, αλλά κύρια. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία.

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΣΥΝΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Α. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική. Το ρήμα συμφωνεί σε μία πρόταση με το υποκείμενό του, στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση: η περίπτωση της αττικής σύνταξης. Το υποκείμενο του ρήματος είναι όνομα ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού και το ρήμα βρίσκεται στο γ΄ ενικό πρόσωπο (π.χ. τὰ παιδία παίζει).

‐

2 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

‐

Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό αριθμό, αν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται στο ίδιο πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο αντίστοιχο πρόσωπο στον πληθυντικό. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται σε διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο στον πληθυντικό αριθμό (κατά σειρά προτεραιότητας τα πρόσωπα είναι: πρώτο πρόσωπο, δεύτερο πρόσωπο, τρίτο πρόσωπο). Εξαιρέσεις: α) κάποιες φορές, αν και τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, το ρήμα μπαίνει στον ενικό και στο πρόσωπο του υποκειμένου που είναι πλησιέστερο ή σπουδαιότερο. β) Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό, ακόμη κι αν το υποκείμενο είναι ένα. Αυτό συμβαίνει όταν το υποκείμενο είναι όνομα περιληπτικό. Η σύνταξη αυτή ονομάζεται κατά το νοούμενο ή κατά σύνεση (π.χ. τὸ πλῆθος ἐπεβοήθησαν, Λέσβος ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπέστησαν).
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: α) Το υποκείμενο μιας μετοχής συμφωνεί μαζί της σε γένος, αριθμό και πτώση. β) Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται σε πτώση ονομαστική σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας (οπότε είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο) και σε πτώση αιτιατική σε περίπτωση ετεροπροσωπίας (οπότε είναι διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο).

‐ ‐

Β. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το κατηγορούμενο είναι πάντα ομοιόπτωτος προσδιορισμός σε σχέση με τη λέξη στην οποία αναφέρεται. Αν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί με το υποκείμενο υποχρεωτικά μόνο στην πτώση και τυχαία στο γένος και στον αριθμό. Αν το υποκείμενο δεν είναι κάτι ορισμένο, αλλά μια γενική έννοια (σε όλο της το είδος), τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει σε ουδέτερο γένος ενικού αριθμού, ανεξάρτητα από το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου. Αυτό το κατηγορούμενο συνοδεύεται κάποιες φορές από τις λέξεις πρᾶγµα ή χρῆµα ή κτῆµα. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει κανονικά στον πληθυντικό αριθμό. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των υποκειμένων, εφόσον αυτό είναι κοινό και τα υποκείμενα έμψυχα. Φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, το κατηγορούμενο τίθεται στην προηγούμενη περίπτωση στον πληθυντικό αριθμό. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο επικρατέστερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι έμψυχα, αλλά διαφορετικού γένους και φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, τίθεται στον πληθυντικό αριθμό (επικρατέστερο γένος κατά σειρά είναι: το αρσενικό, το θηλυκό, το ουδέτερο). Το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι άψυχα οποιουδήποτε γένους. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των εμψύχων, αν τα υποκείμενα είναι άλλα έμψυχα και άλλα άψυχα.

‐

‐

‐

‐

‐

‐

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΕΙΔΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
1. ΑΠΛΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. 2. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα, αλλά συχνά από ρήμα κινήσεως. Το επιρρηματικό κατηγορούμενο δηλώνει χρόνο, τρόπο, τόπο, σκοπό και τάξη (σειρά). Οι παρακάτω λέξεις είναι συνήθως επιρρηματικά κατηγορούμενα με τις προηγούμενες σημασίες: πολύς, µέγας, ἄφθονος, ἑκών, ἑκούσιος, ἑθελοντής, ἑθελούσιος, ἄκων, ἀκούσιος, ἄσµενος, ἥσυχος, ὑπόσπονδος, πρῶτος, τριταῖος, τελευταῖος, σκοταῖος, πελάγιος, ἀπότοµος, ἐνάντιος, ἀντίος, βοηθός, σύµβουλος.

3 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

ὑπὲρ + αιτιατική. ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΡΓΑΝΩΘΕΙ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ. ἀποβαίνω. Η γενική του περιεχομένου εξαρτάται μόνο από ουσιαστικά. όταν δηλώνει αριθμό ή ποσό κατά προσέγγιση. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ 1. Συνοδεύεται από συνδετικό ρήμα. περί. 4. Όταν ένας προσδιορισμός. Το ρήμα γίγνοµαι και τα συνώνυμά του: καθίσταµαι.α. β) με τις προθέσεις ἐπί. διαίρεση. β) με την πρόθεση κατὰ + αιτιατική.α. Ισοδυναμεί με συμπερασματική πρόταση και μεταφράζεται με το ώστε + μτφρ. Η γενική κατηγορηματική αναφέρεται στο υποκείμενο του συνδετικού ρήματος και δηλώνει: κτήση. 5. (Και το αντικείμενο μπορεί να δηλωθεί με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. ΑΦΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ. ἀποδεικνύοµαι κ. χειροτονοῦµαι. όταν δηλώνει έκταση ή χωρισμό). 3.α. όταν δηλώνει τοπική έκταση. συμφωνεί με κάποιον άλλο όρο. ἀκούω κ. πρὸς + αιτιατική. Τα δοξαστικά παθητικά: νοµίζοµαι. 4. ‐ Πρόκειται για ένα κατηγορούμενο (πάντα ουσιαστικό) σε πτώση γενική. τότε το φαινόμενο λέγεται σχήμα υπαλλαγής. Η γενική που εξαρτάται από επίθετα είναι γενική αντικειμενική. ὀνοµάζοµαι. διατελῶ. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. προσαγορεύοµαι. ὡς + αιτιατική. 3. λαγχάνω. ὑπέρ. ‐ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ) ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΜΕ ΤΥΧΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΑΥΞΟΝΤΑ ΑΡΙΘΜΟ.α. 2.gr και sapiens@sch. εἰς. 4 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. πέφυκα κ.gr/ sapiens@otenet. κρίνοµαι. Ν Υ Σ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 1. εἰς. Το ρήμα εἰµὶ και τα συνώνυμά του: ὑπάρχω.philology‐online. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: Το υποκείμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. Οι προσωπικές αντωνυμίες προσδιορίζονται κατά κανόνα από παραθέσεις. πρός. περί. __________________________________________________ 1. Τα εκλογής ή προχειριστικά παθητικά: αἱροῦµαι. αλλά κυρίως από ρήμα αύξησης – εξέλιξης. Το κατηγορούμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στην ακόλουθη περίπτωση: με τις προθέσεις ἀµφί. δοκῶ. ἔφυν. αντί να συμφωνεί συντακτικά με τον όρο στον οποίο αναφέρεται λογικά.α.3. κατὰ + αιτιατική. 2. Τα κλητικά παθητικά: καλοῦµαι. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. __________________________________________________ 2. ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ. ἐκβαίνω κ. ἡγοῦµαι κ. τυγχάνω. Προσοχή: τα ενεργητικά κλητικά. όταν δηλώνει μερισμό. ιδιότητα.gr . γ) με την πρόθεση ἐπὶ + αιτιατική. του κατηγορουμένου. εκλογής και δοξαστικά δέχονται κατηγορούμενο του αντικειμένου. ύλη και αξία. ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. φαίνοµαι. περί.

Στα αρχαία ελληνικά. τότε αυτή η πρόταση είναι αναφορικοσυμπερασματική. Όταν έχουμε δευτερεύουσα απαρεμφατική πρόταση. κι όχι με το υποκείμενο. τοῦτο – σύστοιχο αντικείμενο.gr/ sapiens@otenet. αλλά όταν προσδιορίζει ρηματικό τύπο και δεν είναι αντικείμενό του. 8. Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό και βρίσκεται κοντά στο ρήμα. ἐγὼ – υποκείμενο.5. ἔστιν ὅστις = κάποιος. 14. 12. 18. Όταν από ένα ρήμα εξαρτώνται δύο ή περισσότερα αντικείμενα.gr .gr και sapiens@sch. Στις απαρεμφατικές προτάσεις ισχύει η αντίστοιχη ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία ανάλογα με το ρήμα της πρότασης από την οποία εξαρτάται η απαρεμφατική. Πιθανώς αποδεκτή σύνταξη είναι: λέγω – ρήμα. Όταν το υποκείμενο μιας δευτερεύουσας πρότασης το βρίσκουμε και ως αντικείμενο της κύριας. 10. ο συγγραφέας συχνά χρησιμοποιεί ρήμα προσωπικό εκεί που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει απρόσωπο. ἀντηχεῖ παιάνων καὶ στεναγµάτων. Δίπλα στα εις –τέος και –τὸς ρηματικά επίθετα μπορεί να υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου ή του ενεργούντος προσώπου. Μια πλάγια πτώση. 20. Δηλαδή. Το φαινόμενο ονομάζεται έλξη του αριθμού του ρήματος από το κατηγορούμενο. 17. είναι ετερόπτωτος προσδιορισμός. Ως προσωπικά δέχονται δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου ή της αναφοράς. ἐπειδὴ είναι δευτερεύουσες χρονικές ή αιτιολογικές. Όταν μια αναφορική αντωνυμία εισάγει πλάγια ερωτηματική πρόταση. 11. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 5 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Οὐκ ἔστιν ὅστις = κανείς. 16. τότε εννοούμε και ένα άλλο ρήμα για τα αντικείμενα αυτά. 6. μεταφράζουμε το ρήμα ως απρόσωπο. Στην απόδοση όμως στα νέα ελληνικά. οὐκ ἔστιν ὅστις οὐκ = ο καθένας. Παράδειγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Οι προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους ἐπεί. Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε σχήμα κατά ζεύγμα (το ρήμα που εννοούμε ονομάζεται ρήμα κατά ζεύγμα στο ήδη υπάρχον ρήμα). Τα αμετάβατα ρήματα μπορούν να δεχθούν σύστοιχο αντικείμενο. 19. 13. Ανάλυση συμφυρμού: ὅτι ἀληθὲς ἐστὶ τοῦτο.philology‐online. Με ρήμα κατά ζεύγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση στο υποκείμενο του ρήματος. τότε έχουμε σχήμα κατά πρόληψη. όταν προσδιορίζει ουσιαστικό ή επίθετο σε διαφορετική πτώση απ’ αυτό. που εισάγεται με αναφορική αντωνυμία. όταν το ρήμα τους είναι ιστορικού χρόνου. Χρονικές είναι συνήθως. παιάνων καὶ στεναγµάτων. Οποιοδήποτε παθητικό ρήμα στο γ΄ ενικό πρόσωπο μπορεί να είναι απρόσωπο. Συμφυρμός ή βραχυλογία: ὅτι ἀληθὲς τοῦτο λέγω δύο προτάσεις ενώθηκαν σε μία. τότε μεταφράζουμε την αντωνυμία ως ερωτηματική. ἀληθὲς – κατηγορούμενο του αντικειμένου. είναι επιρρηματικός προσδιορισμός απλής πλάγιας πτώσης. το ρήμα ενδέχεται να συμφωνεί με το κατηγορούμενο ως προς τον αριθμό. Το ίδιο συμβαίνει συχνά και δίπλα σε ρηματικούς τύπους παθητικού παρακειμένου και υπερσυντελίκου. το υποκείμενο της δευτερεύουσας προλαβαίνει και το καθιστά αντικείμενο η κύρια πρόταση. ὁ ἐγὼ λέγω (η αναφορική πρόταση είναι επεξήγηση στο τοῦτο). 15. Τα ρήματα δοκεῖ και φαίνεται ως απρόσωπα δέχονται δοτική προσωπική. αλλά δεν στέκονται όλα ως λογικά αντικείμενα του ρήματος. Σ’ αυτήν την περίπτωση το υπάρχον απαρέμφατο είναι αντικείμενο του προσωπικού ρήματος και όχι υποκείμενο. 9. 7. Με το γὰρ (και κάποιες φορές με το ὡς) εισάγονται κύριες αιτιολογικές προτάσεις.

36. Η πρόθεση πλὴν συντάσσεται κανονικά με γενική. που εισάγεται με τον ίδιο χρονικό σύνδεσμο. Όταν έχουμε εμπρόθετο προσδιορισμό ή επίρρημα ή γενική με άρθρο μπροστά τους. 30. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. τιµωροῦµαι = τιμωρώ. Διάκριση αντικειμένου: α) εξωτερικό–υπάρχει εξ’ αρχής. Μπορεί όμως να συντάσσεται και με μια πτώση που προηγήθηκε στην πρόταση. Τα κελευστικά ρήματα συντάσσονται με αιτιατική και απαρέμφατο. Μεταφράζουμε κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από τα συνδετικά ρήματα εἰµὶ και γίγνοµαι. Στη μετάφραση όμως αποδίδουμε τη μετοχή ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. 28. 34. Με ρήμα σε δυνητική ευκτική έχουμε συνήθως μετοχές υποθετικές. παραλείποντας στη μετάφραση τα ρήματα και αποδίδοντας τη μετοχή με ρήμα. Είναι δυνατόν το ρήμα να είναι και προσωπικό. και το άρθρο αυτό συνάπτεται με μία μετοχή ή ένα απαρέμφατο. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και β) άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Με το πρὶν εισάγεται απαρεμφατική χρονική πρόταση. Ἔχοµαι + δοτική = βρίσκομαι σε + μετάφραση δοτικής. Τα ρηματικά επίθετα σε –τός. μόνο όταν η μετοχή είναι αιτιολογική και συνοδεύεται από το ὡς ή το ὥσπερ. 33. τότε έχουμε ρηματική χρονική πρόταση.21. Ο ιστορικός ενεστώτας έχει σημασία αορίστου ή παρατατικού. τότε δεν έχουμε επιθετικό προσδιορισμό.χ. 35. Η παράθεση δίνει ένα επιπλέον γνώρισμα σ’ αυτόν. Η επεξήγηση επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο. αλλά προέρχεται από την ίδια την ενέργεια του υποκειμένου. Γενική διαιρετική έχουμε και με επιρρήματα χρονικά. 23. 24. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). ἡγοῦµαι + γενική = είμαι αρχηγός. Αν είναι αρνητική. 32. –τή.gr/ sapiens@otenet. –τὸν σημαίνουν: α) μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.χ.gr και sapiens@sch. 25. 22. στην οποία ανήκει (πλὴν + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός της εξαίρεσης). 27. Η αιτιατική απόλυτη μετοχή είναι συνήθως μετοχή απροσώπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης. όταν η πρόταση απ’ την οποία εξαρτάται είναι καταφατική.gr . 26. Ἐπιστέλλω = παραγγέλλω. Από το ρήμα τυγχάνω εξαρτάται κατηγορηματική μετοχή. γ) εσωτερικό σύστοιχο– προέρχεται από την ίδια ρίζα με τον ρηματικό τύπο στον οποίο αναφέρεται. Γενική παραθετική έχουμε μετά από ένα επίθετο που ισοδυναμεί με γενική πτώση ή μετά από κτητική αντωνυμία. δηλαδή πριν ενεργήσει το υποκείμενο του ρήματος. Από τοπικά επιρρήματα όμως σε –θεν έχουμε γενική της αφετηρίας. β) εσωτερικό ή του αποτελέσματος–δηλαδή το αντικείμενο δεν υπάρχει εξ’ αρχής. 31. Ἔχω + τελικό απαρέμφατο = μπορώ να + μετάφραση του απαρεμφάτου. Η μετοχή αυτή αναφέρεται πάντα στο υποκείμενο του ρήματος. Ἡγοῦµαι + απαρέμφατο = νομίζω ότι. τιµωρῶ = βοηθώ.philology‐online. 29. οι οποίες δέχονται άρνηση µή. τοπικά και ποσοτικά. ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ.

Εὖ πράττω = ευτυχώ. 53.χ. 41. 54. 46. αποδίδοντας το απαρέμφατο με ρήμα. 50. Στις δευτερεύουσες τελικές προτάσεις που εισάγονται με το ὡς.gr και sapiens@sch. είναι δυνατόν στην απόδοση να έχουμε παρατατικό απροσώπου ρήματος. Η αιτιατική του χρόνου δηλώνει χρονική έκταση. Οι κύριες παρενθετικές προτάσεις δεν συνδέονται παρατακτικά με άλλες κύριες. Από το ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή το ουδέτερο επιθέτου εξαρτάται γενική διαιρετική.gr/ sapiens@otenet. Τα δυνητικά απαρέμφατα είναι αναγκαστικά ειδικά. ∆ίκην λαµβάνω παρὰ τινὸς = τιμωρώ. Όλα τα υποκείμενα των απαρεμφάτων. το αναφορικό έλκεται από μια δεικτική αντωνυμία. ὅπως είναι δυνατόν να υπάρχει το αοριστολογικό ἄν. όταν αναφέρεται σε λόγια (δηλαδή: ποικίλα λόγια). 42. Στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία. 43. Λέμε λοιπόν ότι έχουμε αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. έχω υπόψη μου. . 47. γηροκομώ). Το επίθετο ποικίλος – η – ον. (τὸν θεὸν = λατρεύω). 48. 38. Εὖ ποιῶ = ευεργετώ. δηλαδή στην αλήθεια. τότε το υποκείμενο αυτού του απαρεμφάτου θα είναι πάλι ένα απαρέμφατο και θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη μεταξύ δύο απαρεμφάτων. 40. Αν μετά από δοξαστικό ή λεκτικό ρήμα έχουμε ως αντικείμενο απαρέμφατο απροσώπου ρήματος.37. περιποιούμαι. Η δοτική του χρόνου δηλώνει χρονικό σημείο. ∆ίκην δίδωµι τινὶ = τιμωρούμαι.philology‐online. 45. λόγω εξάρτησής του από απρόσωπο ρήμα ή έκφραση. Παραιτοῦµαι = παρακαλώ. στη μετάφραση τα τρέπουμε σε ονομαστική. όταν δηλώνεται ότι ο σκοπός θα πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. Σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα και το δεύτερο απαρέμφατο. 49. τότε σημαίνει αινιγματικός – η – ο (δηλαδή: αινιγματικά λόγια). γενική και απαρέμφατο). είναι αντικείμενα του ρήματος). (τὸν ἄνθρωπον = υπηρετώ. Συχνά αντί γενικής διαιρετικής χρησιμοποιείται επιμεριστική παράθεση. Χάριν ἀποδίδωµι = εκφράζω ευγνωμοσύνη. ως ευκόλως εννοούμενη. κακῶς ποιῶ = βλάπτω. ἐµποδὼν = γίνομαι εμπόδιο. Στον υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. Όταν έχουμε έλξη του αναφορικού. Ἐνθυµοῦµαι = έχω στο μυαλό μου. Εὖ ἀκούω = επαινούμαι. Ως προς τη λειτουργία τους όμως μέσα στην πρόταση είναι όμοιοι (π. η οποία παραλείπεται. Εὖ λέγω = επαινώ. Εὖ ποιῶ τινὰ = ευεργετώ. Νὴ ∆ία: ομωτική έκφραση ή προσφώνηση. 51. Σ’ αυτήν την περίπτωση δεν χρειάζεται το δυνητικό ἄν.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Εὖ πάσχω = ευεργετούμαι.χ. 39. 52. Ἐκποδὼν = βγαίνω από τη μέση. Η γενική του χρόνου δηλώνει χρονική διάρκεια. Κακῶς πράττω = δυστυχώ. 7 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 44. Παράλλαξη έχουμε όταν δύο όροι συνδέοονται παρατακτικά και είναι ως προς τη μορφή τους διαφορετικοί (π. σχεδόν πάντοτε. Μας επαναφέρει στον πραγματικό χρόνο. Θεραπεύω + αιτιατική: (τὴν γῆν = καλλιεργώ). που είναι σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. Το νῦν δὲ το βρίσκουμε συνήθως μετά από υποθετικό λόγο του μη πραγματικού.

όταν τονίζεται ο τρόπος που θα γίνει η πράξη. 69. β) είναι τελική. λογίζονται συχνά ως παρακελευσματικά μόρια και όχι ως ρήματα. δυνητική οριστική. έλκεται από την αναφορική αντωνυμία και μπαίνει στην ίδια πτώση μ’ αυτήν. Αντίστροφη έλξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο προσδιοριζόμενος από μια αναφορική πρόταση όρος. Οι δευτερεύουσες συμπερασματικές απαρεμφατικές προτάσεις.λ. Με τα ρήματα ἔχω.gr και sapiens@sch. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων είναι συχνά αιτιολογικές.. Μετά από ρήματα επιμέλειας – αμέλειας. 71.. Ἀκούω + γενική πτώση (δηλώνεται άμεση αντίληψη). όταν τονίζεται το περιεχόμενο της πράξης. 56. 66. Προλαβὼν ἐπιµέλοµαι = φροντίζω από την αρχή. εκφράζουν υποκειμενικό συμπέρασμα που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. 57.55. διὰ + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου.τ. υποφέρω. οὐδ’ εἰ. Στις εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις. εἶµι και ἄγω αντίστοιχα. Προς κάτι το πραγματικό γίνεται η παραχώρηση.ν. 61. τότε αυτή είναι αναφορικοσυμπερασματική (σ. τότε: α) είναι πλάγια ερωτηματική.» είναι τροπική. πυνθάνοµαι (δίπτωτο ρήμα) + αιτιατική και γενική πτώση. οι οποίες εισάγονται με τα καὶ εἰ. Πόνος = κόπος. Ζηµία = πρόστιμο. αντί να μπει στην κανονική πτώση της συντακτικής του θέσης μέσα στην πρόταση. Ἄλγος = πόνος. Όταν έχουμε απαρεμφατική πρόταση που εισάγεται με αναφορικό. αν ακολουθεί πρόταση με το ὅπως + οριστική μέλλοντα ή με το ὅπως + υποτακτική.gr/ sapiens@otenet. ἥκω + τροπικό επίρρημα. οι οποίες εισάγονται με το ὥστε. Οι προστακτικές φέρε. αν στην πρόταση που ανήκουν υπάρχει άλλο ρήμα (π. ἂν καὶ κ. 72. 65.gr . 58. 59. Εἶδος = μορφή. ἀκούω + αιτιατική πτώση (δηλώνεται έμμεση αντίληψη). 67. Στο οὐδ’ εἰ η άρνηση αντανακλά στην απόδοση. ἴθι και ἄγε των ρημάτων φέρω. δυνητική ευκτική και χρόνο μέλλοντα. ὑπολαµβάνω = θεωρώ. 70. µε τα οἷος και ὅσος). ἐπεὶ φέρ’ εἰπέ).χ. 60.θ. Οι προτάσεις που είναι ολόκληρες β΄ όρος σύγκρισης λέγονται κύριες παραβολικές. Οι μετοχές απροσώπων ρημάτων απαντούν συνήθως σε ουδέτερο γένος. Το φεῦ ονομάζεται σχετλιαστικό επιφώνημα. 62. 63. έχουμε συνήθως γενική της αναφοράς. Ο γνωμικός αόριστος ισοδυναμεί με ενεστώτα. τιμωρία. Το ἐπεὶ μετά από ισχυρή στίξη ισοδυναμεί με το γάρ. Ἐφίεµαι = επιθυμώ. ενώ το οὐδ’ εἰ όταν η απόδοση είναι αρνητική. η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το μη πραγματικό. καὶ ἂν (κἄν). Υποθετική μετοχή έχουμε συνήθως με δυνητικό απαρέμφατο. Φιλότιµος = αυτός που αγαπά τις τιμές. Καθορῶ = διακρίνω. 64.Το καὶ εἰ χρησιμοποιείται όταν η απόδοση είναι καταφατική.philology‐online. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 8 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. όταν οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τα εἰ καί. Ἀναντλέω-ῶ = υπομένω. 68. κεῖµαι. Μεταφράζουμε λοιπόν το γνωμικό αόριστο με το «συνήθως + χρόνο ενεστώτα». Μια μετοχή αορίστου που συνοδεύεται από άρνηση και μεταφράζεται με το «χωρίς να.

Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ισχυρότερος από τον πρώτο. Με ένα ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική. Ο εμπρόθετος προδιορισμός ἕνεκα τινὸς είναι αναγκαστικό αίτιο (δηλώνεται αιτία) ή τελικό αίτιο (δηλώνεται σκοπός).gr/ sapiens@otenet.) και μετατρέποντας το αναφορικό σε δεικτική αντωνυμία. 75. επειδή κ. όταν δηλαδή προηγείται νοηματικά το ρήμα.χ. 82. 84. με τη μεσολάβηση ενός καί (π. Με επίθετα ισότητας – ομοιότητας. Η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σ’ ένα μέρος της έννοιας του αντικειμένου. Κακῶς ἀκούω = κακολογούμαι. Οι αναφορικοαιτιολογικές προτάσεις μεταφράζονται με έναν αιτιολογικό σύνδεσμο στην αρχή τους (π. Παρὰ + δοτική = εμπρόθετος του ενώπιον (τόπου μεταφορικά). Περὶ ἐλάττονος ποιοῦµαι = θεωρώ κάτι κατώτερο. η οποία συνοδεύεται από το ἤ. 77. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι αριθμητικό. Έχουμε δίπλα του μια γενική ή μια αιτιατική της αναφοράς. 85. αντί να έχουμε δοτική αντικειμενική. ὁµοίαν τὴν γνώµην ἔχω καὶ σύ – σε θέση δοτικής αντικειμενικής στο ὁµοίαν. Κακῶς λέγω = κακολογώ. 79. γι’ αυτό το αντικείμενο μπαίνει σε γενική διαιρετική. Το τελικό απαρέμφατο δεν είναι ποτέ χρόνου μέλλοντα. Η γενική αυτή είναι γενική διαιρετική. 83.χ.73. Όταν το ρήμα ἔχω προσδιορίζεται από τροπικό επίρρημα. ὕστερον ἤ. πρόσθεν ἤ. μπορεί να εκφέρεται ομοιόπτωτα με τον πρώτο όρο με ή χωρίς το ἤ. γιατί. όταν το νόημα που εκφράζει ο εμπρόθετος προσδιορισμός προηγείται από το νόημα που εκφράζει το ρήμα της πρότασης. 81. μπορούμε να έχουμε επεξήγηση στη γενική αυτή. Η ονομαστική που προηγήθηκε ήταν το ἐγὼ. αλλά εξαιτίας κάποιων γεγονότων που έχουν προηγηθεί και δηλώνονται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό ἕνεκα + γενική. Δηλαδή. ως υποκείμενο του ρήματος ἔχω). Προκινδυνεύω τινὸς = διακινδυνεύω για κάποιον. γίνεται αυτό που ορίζει το ρήμα. Παρὰ + γενική και ενεργητικό ρήµα = εμπρόθετος της προέλευσης. μπορούμε να βρούμε στη θέση της αιτιατικής μια γενική πτώση. Παρὰ + γενική και παθητικό ρήµα = εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου. Το μοναδικό ρήμα που δέχεται τελικό απαρέμφατο σε χρόνο μέλλοντα είναι το µέλλω. Σε αντίθετη περίπτωση. Κακῶς ποιῶ = κακοποιώ. χωρίς να εννοείται κάποια αιτιατική ως αντικείμενο. Κακῶς πάσχω = παθαίνω κακό. Προτάσεις που εισάγονται με τα πρότερον ἤ. Το ὡς χρησιμοποιείται συχνά και ως πρόθεση. τότε δεν είναι μεταβατικό. Θα είναι αναγκαστικό αίτιο. 80. Η απαγόρευση στα αρχαία ελληνικά εκφέρεται με τους εξής τρόπους: α) µὴ + προστακτική ενεστώτα.gr . όταν αναφέρεται σε πρόσωπα. 78. β) µὴ + υποτακτική αορίστου και γ) οὐ + οριστική μέλλοντα. 76. έχουμε πτώση όμοια με προηγούμενη. είναι δευτερεύουσες χρονικές. Περὶ µηδενὸς ποιοῦµαι τι = δε θεωρώ κάτι σπουδαίο. τότε έχουμε ασύμμετρη σύγκριση.τ. 86. 74. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι μια γενική πτώση αναφορικής ή δεικτικής αντωνυμίας.gr και sapiens@sch. Κοντά σε συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος η δοτική είναι του ποσού ή αλλιώς του μέτρου – διαφοράς. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 9 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online. τότε το αίτιο είναι τελικό.λ.

β) Ὀξὺ βοῶ (σύστοιχο αντικείµενο σε ουδέτερο γένος ενικού αριθµού). 92. ἐνδεῖ. µέτεστι όταν δεν υπάρχει κοντά απαρέμφατο. Μια δοτική προσωπική κοντά στις μετοχές ἡδοµένῳ. Μπορούν να έχουν σύστοιχο αντικείμενο. ζ) ἢ κατὰ + αιτιατική. Το φαινόμενο της ονομαστικής απολύτου μετοχής είναι μια συντακτική ανακολουθία. οπότε είτε παραμένει η πλάγια πτώση είτε μπαίνει και αυτή στην πτώση του αντικειμένου και παίζει τώρα το ρόλο του. όταν είναι έναρθρα. Τα χρονικά επιρρήματα πάλαι.gr/ sapiens@otenet.87. 2. Όταν μία δευτερεύουσα αναφορική πρόταση έχει το ρήμα της σε μέλλοντα. τότε αυτή είναι το αντικείμενο του απροσώπου ρήματος. παίρνουν αντικείμενο σε γενική και υπάρχει δίπλα τους μια δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. γ) Ἐγράψατο µε ἀσεβείας (αντί για: ἐγράψατο µε γραφὴν ἀσεβείας).gr . ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΟΙΧΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: α) Παῖσον διπλᾶ (αντί για: παῖσον διπλῆν πληγήν). µεταµέλει. Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται συνήθως: α) όταν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό. θ) ἢ ὥστε. μόνο που σ’ αυτό δεν υπάρχει γενική πτώση ως αντικείμενο. 88. β) όταν εκφράζει μια γενική έννοια και γ) όταν πρόκειται για το μοναδικό αντικείμενο που μπορεί να πάρει ένα ρήμα. 94. γ) ἀντὶ + γενική. µέλει. ὡς + απαρέμφατο.gr και sapiens@sch. αὐτίκα. 91. Επίσης. β) όταν συνοδεύεται από μια πλάγια πτώση. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρήμα παρασκευάζεται. δ) Ὀµνύω συµµαχίαν (αντί για: όµνύω ὄρκον συµµαχίας). η) ἢ + ολόκληρη πρόταση. έχουν ως υποκείμενο μια σύστοιχη έννοια. 89. 90. ε) παρὰ + αιτιατική. Ν Υ Σ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 10 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. βουλοµένῳ. στ) ἢ πρὸς + αιτιατική. δοτικές ή αιτιατικές του χρόνου και όχι ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί. Δίπλα σε απρόσωπα ρήματα που ήταν δίπτωτα στην ενεργητική διάθεση. Το αντικείμενο παραλείπεται στις εξής περιπτώσεις: α) όταν εννοείται ευκόλως από τα συμφραζόμενα. 1. ἀχθοµένῳ. β) ἢ + ομοιόπτωτα και ἢ + ομοιότροπα. πρῶτον. ο οποίος τώρα μπαίνει συνήθως σε ουδέτερο γένος πληθυντικού αριθμού (ή πιο σπάνια ενικού) και παίζει πια αυτός το ρόλο του συστοίχου αντικειμένου. Τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης: α) γενική συγκριτική. Τα ρήματα δεῖ. που όμως δεν κρύβει το υποκείμενο του απαρεμφάτου (που είναι υποκείμενο απροσώπων ρημάτων). Τα παθητικά μονόπτωτα ρήματα δεν έχουν ποτέ αντικείμενο.philology‐online. είναι δοτική προσωπική ηθική. χαρακτηρίζονται ως γενικές. 93. τότε συνήθως είναι αναφορική – τελική. αν υπάρχει μια δοτική. Η ονομαστική απόλυτη μετοχή μπαίνει είτε στη θέση γενικής απόλυτης μετοχής είτε αντί για συνημμένη μετοχή και διατηρεί την επιρρηματική της σημασία. δ) πρὸ + γενική.

δακρύω. ἐφικνοῦµαι. βλάπτω. κελεύω. παύοµαι (=σταµατώ). µέτεστί µοι τινός. εὖ λέγω. ἀντιλαµβάνοµαι. εὐλογῶ. 11. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι. ἐξαµαρτάνω. κακουργῶ. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω. εὐπορῶ. π. κήδοµαι. στέροµαι. ἐπιορκῶ. µέλει µοι τινός. 5. Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω. 5. ἐπιλείπω. Τα ρήματα: ὁρῶ.gr και sapiens@sch. ἐρῶ (=αγαπώ). ὄµνυµι. ζηλῶ. ἀλγῶ. ἔχοµαι. ἐπιµελοῦµαι. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. χρῄζω. δέοµαι. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι. µεστῶ. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ. Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω. κακοποιῶ. ᾔσθετο βοήν). λήγω. γεύοµαι. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 11 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἐξικνοῦµαι.gr/ sapiens@otenet. µεταµέλοµαι. ἀκούω (για άµεση αντίληψη). µεταλαµβάνω. ἐρῶµαι (=επιθυµώ). ἀποδιδράσκω. ἀπορῶ. 4. κλαίω. κληρονοµῶ. ὀσφραίνοµαι. ποθῶ. δέδοικα. φεύγω. λοιδορῶ. ποθῶ. µένω. λαµβάνοµαι. όσφρηση. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω. ἀφειδῶ. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή. εὐλαβοῦµαι. κακῶς λέγω. ἐπιλαµβάνοµαι. 6. Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ. σιωπῶ. µέµνηµαι.χ. διαµαρτάνω. ἐπιλανθάνοµαι. λανθάνω. ἀγαπῶ. ἀποφεύγω. γέµω. πίµπλαµαι. σιγῶ. 3. προνοῶ. εὐεργετῶ. φιλῶ. ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω) 13. κοινωνῶ. µεταµέλει µοι τινός. θεραπεύω. ἐνεδρεύω. ἀµελῶ. φοβοῦµαι. ακοή): ἅπτοµαι. πλήθω. θωπεύω.philology‐online. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω. γεύση. ΓΕΝΙΚΗ ή ΔΟΤΙΚΗ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. 8. 7. ἀντέχοµαι. Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι. αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές. ὀνίναµαι.gr . οσμή. πνέω. 2. περιµένω. Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω. ὀρέγοµαι. θρηνῶ. 2. 10. 12. αἰσχύνοµαι. ἀδικῶ. ὄζω. κρατῶ (+αιτιατική=νικώ). θιγγάνω. εὖ ποιῶ. 4. κολακεύω. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι. ψαύω. 3. θαρρῶ. κακῶς ποιῶ. µνηµονεύω. οἰµώζω. πειρῶµαι. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω. ακούω (+αιτιατική. σπεύδω. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω. ὠφελῶ. σπανίζω. ἐκπλήττοµαι. καταπλήττοµαι. δηλώνεται έµµεση αντίληψη). δράττοµαι. τιµωροῦµαι (=τιµωρώ). ἄρχοµαι. δεῖ µοι τινός. γλίχοµαι.ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: (ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΛΑΓΙΑ ΠΤΩΣΗ – ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ. ἁµαρτάνω. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ. θηρεύω. 9. φυλάττοµαι. ἐφίεµαι. διώκω. πενθῶ. οἰκῶ. ἀκροῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω. ὀλιγορῶ.

4. ἐπί. ἐπιτιµῶ. σπονδὰς ποιοῦµαι. δεσπόζω. συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι). ἡγοῦµαι (+γενική=είµαι αρχηγός). ἀπειθῶ. 22. ἔοικα. µείγνυµαι.. πρός. 21. πρωτεύω. ἀµφισβητῶ. ἀµύνω (=βοηθώ). κρατιστεύω. ὑστερῶ. κρατῶ (+γενική=εξουσιάζω). ἀριστεύω. βασιλεύω. περιγίγνοµαι. Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω. λύω. Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι. ἐπιµείγνυµαι. πλεονεκτῶ. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. κεράννυµι. πολεµῶ. ἐνοχλῶ. συντυγχάνω. τυραννῶ.. στασιάζω. Ρήματα σημαίνουν πρέπει. ἐπιβουλεύω. συνᾴδω (=συµφωνώ). πείθοµαι. ἐντυγχάνω. 20. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία. στρατηγῶ. χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ. 19. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω.. εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι). 5. διαφέρω. ἀρέσκω.χ. ἐκ. ἀπειλῶ. ἄπειµι. 7. λείποµαι. 3. 17. ἐλευθερῶ.. βοηθῶ. θάνατο). υπεροχή: ἡττῶµαι. κατά. παρά. συναρµόττω (=ταιριάζω). κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε. πελάζω. προσίηµι. φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω. διαδοχή: ἕποµαι. ὁµολογῶ. παραχωρῶ. 11. µάχοµαι. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω. από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης). 16. φθονῶ. Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα). αρμόζει. λυσιτελῶ. µειονεκτῶ. Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση.π. σύν. ἀπολείποµαι. ἀρήγω (=βοηθώ). προέχω. Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή. ὁµοιάζω. 18. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι. αἰσθάνοµαι + γενική. χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης). 8. ὑπερτερῶ. ἀκολουθῶ. ἑάλω + γενική (=καταδικάζοµαι για κάτι). ἡγεµονεύω. Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν. χαλεπαίνω (=οργίζοµαι). 9. Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω. ἀπέχοµαι. ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: 12 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. λοιδοροῦµαι. περίειµι. εἴκω (=υποχωρώ). ὑπό. 15. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ. ὀργίζοµαι.. ταιριάζει και τα συνώνυμά τους. Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι. 2. ένωση: ὁµιλῶ. 10. περί.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ .gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται. δουλεύω. ἀφίεµαι. ἔφυν. ὑπέρ.14. 12. ὁµονοῶ. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. ἐρίζω. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. πέφυκα. διαφορά. συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα).philology‐online. Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ). πρό. ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι. τιµωρῶ (=βοηθώ). Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι). 6. γίγνοµαι.

λέγω. Η άλλη. καλῶ. το πράγμα ή το άψυχο. τιµωροῦµαι. κρίνω. δικάζω. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω. ἀποφαίνω. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6. 1. ἐρηµῶ. ἐπαινῶ. αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του αντικειμένου. ζηλῶ.(ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΝΟΜΟΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ή ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ: α) Η μία αιτιατική. ἀγορεύω. 2. µακαρίζω. προσαγορεύω. αἱροῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω. είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. παρέχω.gr/ sapiens@otenet. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. ἐργάζοµαι. (Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) 13 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω. µανθάνω. ὀνοµάζω. ἐκτιµῶ. 4. 1. γεµίζω. πιπράσκω. Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ. διδάσκω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω.philology‐online. παύω. κωλύω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω. εὐδαιµονίζω. Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι. πωλῶ. ἀποδείκνυµι. β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική συντάσσονται τα κλητικά ρήματα.gr . ποιῶ. καθίστηµι. (Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) Ν Υ Σ ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. λαµβάνω. Προσοχή: τα ρήματα αὔξω. µεστῶ. 1. ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε κάποιον). ἐρωτῶ. ἀποδίδοµαι (=πωλώ). 3. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω. ἀξιῶ. ἀποστερῶ. παραλαµβάνω. τρέφω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω. διώκω. εἰσπράττω. ειναι το ΑΜΕΣΟ αντικείμενο. δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του γίγνοµαι). τιµῶ. 3. γράφοµαι. πληροφοροῦµαι. χειροτονῶ. κενῶ. η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό. τίθηµι. οἰκτίρω. δίδωµι. κρίνω. 4. µισῶ. ἀπολύω. 5. 3. ἀποστερῶ.gr και sapiens@sch. 2. τα εκλογής. εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο). Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω. ἐλευθερῶ. 5. Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ. ἀνερωτῶ. 7. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω. ἄγαµαι. ἡγοῦµαι. 4. Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω. ἱκετεύω. η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. εἴργω (=εµποδίζω). ἕλκω. Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ. ἀγοράζω. ὠνοῦµαι (=αγοράζω). 2. χωρίζω. ἄγω.

καλῶς ἔχει. σπάνια τα αισθητικά. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπάρχουν δύο κατηγορίες απαρεμφάτων: α) το άναρθρο (που διακρίνεται σε τελικό και ειδικό) και β) το έναρθρο (που χρησιμοποιείται όπως τα ουσιαστικά). Το τελικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το να + υποτακτική. εἵµαρτο (=ήταν πεπρωµένο).8. µέλει. τιµῶµαι. παραγγέλλω.α.philology‐online. δυνατὸν ἐστίν. 3. ὁµολογεῖται κ. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. χρή. εἵµαρται (=είναι πεπρωµένο). λέγεται. ἐκ. 14 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. ᾄδεται. κελευστικά ή προτρεπτικά. Το ειδικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το ότι + ειδική πρόταση ή άλλη πρόταση επιθυμίας. 1.gr/ sapiens@otenet. Τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις: δοκεῖ. µεταδίδω. 2. ἔξεστι. δοξαστικά.. καιρὸς ἐστίν. 3. εἰκός ἐστιν. οἷόν τ’ ἐστιν (=είναι δυνατόν). δοκεῖ. πάρεστι. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ.gr . Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. συνδιαλλάσσω. ἔνεστι (=είναι δυνατό). Ειδικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα: ἀγγέλλεται. γνωστικά. Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω. ἀναγκαίως ἔχει. 5. ἀνάγκη ἐστι. φθονῶ. ὥρα ἐστίν. β) Ως αντικείμενο διαφόρων κατηγοριών ρημάτων. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω. θρυλεῖται. ἀδύνατόν ἐστιν. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν. Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ. ὁµοιάζω. δεῖ. ΤΟ ΑΝΑΡΘΡΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ: α) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων. κωλυτικά ή απαγορευτικά.. όσα σημαίνουν αποφασίζω ή διανοούμαι να.α. 4. δεικνύω. κατά. προσήκει. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. 1. νοµίζεται. Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ. δυνητικά ή αποπειρατικά. Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω. πρέπει. Ν Υ Σ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι. 2. 1. ῥαδίως ἔχει (=είναι εύκολο) κ. Ειδικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: λεκτικά. χρεών ἐστι.gr και sapiens@sch. σύν. δίδω. πρό. ενδέχεται. Τελικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους πλην μέλλοντα) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: βουλητικά ή εφετικά. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. εὖ ἔχει. ἄξιόν ἐστι.

τότε αυτές είναι τελικές). οὕτω. λυποῦµαι κ. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Αναλύεται σε αναφορική πρόταση. Γ.χ. Μεταφράζεται συνήθως με το να + υποτακτική ή με το ότι + υποτακτική. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Η ΜΕΤΟΧΗ 15 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. από τα επίθετα: ἄξιος. 7.χ. π. τυγχάνω. διάγω. Δέχεται άρνηση οὐ (όταν φανερώνει κάτι το συγκεκριμένο) και µὴ (όταν φανερώνει κάτι το γενικό ή το υποτιθέμενο). οἴχοµαι. ii. κυρίως σε ορισμούς.gr και sapiens@sch. γι’ αυτό λέγεται και αναφορική μετοχή.λ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το που + οριστική ή με το να + υποτακτική. οὗτοι ἤκουον τὴν χώραν δῃουµένην. 4. ἄχθοµαι. Εἰµί. οἱ στρατιῶται εἶχον τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυµµένας. φανερὸς εἰµὶ (σηµ. Ως ανεξάρτητο απαρέμφατο αντί προστακτικής και ευκτικής σε επιφωνηματικές εκφράσεις. Χρησιμεύει: α) ως επιθετικός προσδιορισμός ουσιαστικού (συνήθως το ρόλο αυτό παίζει μια επιθετική μετοχή με άρθρο). Ψυχικού πάθους (ἀγαπῶ. ἐπιτήδειος.τ.: αν τα ρήµατα οἴχοµαι και φθάνω συνοδεύονται από µετοχές µέλλοντα. γίγνοµαι. το οποίο μεταφράζεται ως ουσιαστικό. ὁ λέγων. φθάνω. 5. β. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. διατελῶ. τάττω κ. ἡδύς. Ρήματα που δέχονται κατηγορηματική μετοχή: Στο υποκείμενό τους: Α. π. γ) όταν είναι κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός. διαγίγνοµαι. του κατά τι ή της αναφοράς i. ὀργίζοµαι. ἀγαθός.λ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. ἄρχοµαι. 6. λανθάνω. ἀλγῶ. κίνδυνος.χ. ἥδοµαι. β) ως κατηγορούμενο (κοντά στα ρήματα: εἰµί. ἥκω. ὁ διώκων. δῆλός εἰµι. β) το όνομα που προσδιορίζει δεν έχει άρθρο. αἱροῦµαι.gr . με ρήματα σκόπιμης ενέργειας: δίδωµι. με ρήματα κίνησης: πέµπω. ουδέτερα αντωνυμιών ή στα επιρρήματα ὧδε.τ. οἱ ἐκπλέοντες ἐκ τοῦ λιµένος ἔµποροι. π. Ως προσδιορισμός: α. ἀγανακτῶ. δ) ως ουσιαστικό. β) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός του υποκειμένου ή του αντικειμένου ενός ρήματος. του σκοπού ή του αποτελέσματος i. Β. έχοντας την έννοια του σκοπού ή της αναφοράς. ὑπάρχω. παύοµαι). ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο. Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά. Δέχεται άρνηση οὐ. φόβος.χ. Ως κατηγορούμενο με συνδετικά ρήματα. λήγω. π.χ.). Ως απόλυτο απαρέμφατο σε στερεότυπες εκφράσεις. π. Μετοχή μάλιστα με άρθρο είναι σίγουρα επιθετική.philology‐online. Στην περίπτωση αυτή έχουμε άναρθρο απαρέμφατο.gr/ sapiens@otenet. γ) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός. ii. Το ενεργητικό παύω συντάσσεται µε κατηγορηµατική µετοχή που προσδιορίζει το αντικείµενό του. από τα ουσιαστικά: σχολή. ἱκανός.3. χαίρω. βαίνω. Χρησιμεύει: α) ως κατηγορούμενο. Έχει συνήθως άρθρο. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση. οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν. Έναρξης – λήξης (ἄρχω. φαίνοµαι. καθίσταµαι. Η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο όταν: α) το υποκείμενό της προηγείται. ὑπάρχω. θαῦµα. γίγνοµαι). παρασκευάζοµαι.

Στ. ‐ώντας). Μεταφράζεται με τα εάν. καµάτου (ἀνέχοµαι. αιτία. υπόθεση. δίπλα σε ρήμα κινήσεως μεταφράζονται με το με + αιτιατική. λείποµαι. καρτερῶ. Η υποθετική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετική πρόταση. φέρων. Επομένως. Χρονική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Παράδειγμα: Ἠκούσαντες ταῦτα ἀπήλαυνον.λ. Συνοδεύεται κυρίως από ρήματα κινήσεως. Συνοδεύεται με τα καί. Τελική μετοχή: συναντάται πάντα σε χρόνο μέλλοντα. Παράδειγμα: Βουλόµενοι αὐτὸν ἀποκτεῖναι πέµπουσι τὴν Σαλαµινίαν ναῦν.∆. Τροπική μετοχή: συνήθως συναντάται σε χρόνο ενεστώτα (αλλά και σε άλλους χρόνους). Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. Ε. Παίρνει άρνηση µή. χάριν φέρω. Σε άλλη περίπτωση μεταφράζεται με μετοχή (‐οντας. σύνοιδα.). ἀπαγορεύω. οἷον δή. εναντίωση. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η επιρρηματική μετοχή εκφράζει χρόνο. Νικῶ. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων και των ρημάτων ψυχικού πάθους είναι συνήθως αιτιολογικές. ὁρῶ. δηλαδή με το όταν + οριστική ή υποτακτική.philology‐online. καρτερίας.gr . Σχηματίζουμε υποθετική πρόταση βάζοντας το ρήμα στον ίδιο χρόνο με τη μετοχή. Κάποιες φορές μπροστά από μια τελική μετοχή βρίσκεται το ὡς. γνώσης. ὑποµένω. χαρίζοµαι. οἷα δή. Παίρνει άρνηση µή. καίτοι και με άλλους αντιθετικούς συνδέσμους. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι ή πως + οριστική. τρόπο. σκοπό. Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι + οριστική ή με το να + υποτακτική. κακῶς ποιῶ. αν + οριστική ή + υποτακτική. ἀπεῖπον. ἅτε. επειδή + οριστική. Παίρνει άρνηση οὐ ή µὴ και μεταφράζεται με χρονική πρόταση. δηλώσεως. ώστε μαζί με την απόδοση να σχηματίζεται υποθετικός λόγος. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 16 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. εὑρίσκω. κατανοῶ. ἀγγέλλω κ. λαβών. Παράδειγμα: Πολλοὶ ὄντες εὐγενεῖς κακοί εἰσι. ∆είξης. μολονότι + οριστική. δηλαδή με τα γιατί. Με το ὡς εκφράζεται μια υποκειμενική αιτιολογία. οἶδα. γιγνώσκω. και αν. διότι.gr και sapiens@sch. µανθάνω. στην κατάλληλη έγκλιση. Μεταφράζεται με το για να + υποτακτική. Μεταφράζεται με τα αν και.gr/ sapiens@otenet. Στο υποκείμενο ή στο αντικείμενό τους: Α. Παίρνει άρνηση οὐ. Ανοχής. κάµνω. ἡττῶµαι. Οι τροπικές μετοχές ἄγων. εὐ ή καλῶς ποιῶ. Επομένως. με επίρρημα ή με εμπρόθετο προσδιορισμό. λαµβάνω. περιορῶ. ἅτε δή. αγγελίας και ελέγχου (δείκνυµι. Δεν ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση. πάνυ. Β. Αίσθησης. Παράδειγμα: Ἔπλεον πολεµήσοντες και Οἱ Ἑλληνες παρεσκευάζοντο ὡς δεξόµενοι αὐτόν. Δ. ἐπίσταµαι. υπάρχουν ισάριθμες κατηγορίες μετοχών με τις προηγούμενες επιρρηματικές σημασίες. κρατῶ. και ανάλογα βάζουμε και τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο. καὶ ταῦτα. σε μια τέτοια μετοχή υπολανθάνει ένας υποθετικός λόγος. καίπερ. Α. Παράδειγμα: ∆ίκαια δράσας συµµάχους ἕξεις θεούς. Παίρνει άρνηση οὐ. ἀπείρηκα). ἀδικῶ. Παίρνει άρνηση οὐ. Υποθετική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Συνοδεύεται συνήθως από τα μόρια: ὡς. ἔχων. πυνθάνοµαι. µάθησης και µνήµης (ἀκούω. ἀποδείκνυµι. αἰσθάνοµαι.τ. οἷον. ἁλίσκοµαι. Γ. Ο σχηματισμός αυτού του υποθετικού λόγου γίνεται με τον παρακάτω τρόπο. Η τροπική μετοχή με άρνηση μεταφράζεται με το χωρίς να. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το και ή που + οριστική ή με το να + υποτακτική. Ισοδυναμεί με παραχωρητική δευτερεύουσα πρόταση. Εναντιωματική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Β. Ε. Αιτιολογική μετοχή: συναντάται σ’όλους τους χρόνους (σπάνια σε χρόνο μέλλοντα). µέµνηµαι).

ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ: Όλες οι επιρρηματικές μετοχές μπορεί να είναι απόλυτες. β) Εἰ σὺ βούλει. γ) Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον. ενδέχεται να υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήµατος] Το δεύτερο είδος εκφράζει: ΤΟ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2ο ΕΙΔΟΣ: 17 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr . λεξάτω. ἐπανέλθωµεν. Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται: α) σε γενική (μόνο των προσωπικών ρημάτων) και έχει υποκείμενο επίσης σε γενική πτώση. ἐπ’ ἀστράβης ἂν ὠχούµην. β) Δυνητική οριστική: θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ 1ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική κάθε χρόνου -------------------------------------------------------------------------------> κάθε έγκλιση Παραδείγματα: [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική] [Έγκλιση αποδόσεως: υποτακτική] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] α) Εἰ εἰσὶ βωµοί. Το πρώτο είδος εκφράζει: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου ---------------------------------------------------------------> δυνητική οριστική Διευκρινήσεις: α) Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. το οποίο δεν έχει καμμία συντακτική σχέση με άλλο ρηματικό τύπο της πρότασης.gr/ sapiens@otenet.philology‐online. γ) Απόδοση: εκτός από δυνητική οριστική. Παραδείγματα: α) Εἰ ἦσαν ἀγαθοί. β) σε αιτιατική (των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων) και έχει υποκείμενο συνήθως απαρέμφατο ή αντωνυμία σε ουδέτερο γένος. δηλαδή να έχουν δικό τους υποκείμενο. οριστική – πρτ + ἄν] β) Εἰ ἐκεκτήµην οὐσίαν. οὐκ ἂν ἔπασχον.gr και sapiens@sch. προσῆκεν αὐτῷ δίκην διδόναι. εἰσὶ καὶ θεοί. οριστική – πρτ + ἄν] γ) Εἰ µὲν ἠδίκησέ µε. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος.

[Έγκλιση αποδόσεως: οριστική µέλλοντα] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα: 4ο ΕΙΔΟΣ: 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 18 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἐναγὴς ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος. Κάποια Συντακτικά της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας δεν κάνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση και εντοπίζουν έξι (6) διαφορετικά είδη υποθετικών λόγων. περιγίγνεται ἡµῖν µὴ προκάµνειν τοῖς µέλλουσιν ἀλγεινοῖς. οὐκ ἂν ζώῃ. κρίνατε. Θυμίζουμε δε ότι ο χαρακτηρισμός τους δεν εξαρτάται από απαριθμήσεις. β) Ἐὰν πάντα ἀκούσητε.gr .gr/ sapiens@otenet. [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] δ) Εἰ γένοιτο φανερὸν τὸ µέλλον συνοίσειν τῇ πόλει.philology‐online. α) Εἴ τις µὴ τρέφοιτο. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική ευκτική] β) Εἰ ῥᾳθυµίᾳ µᾶλλον ἢ πόνων µελέτῃ ἐθέλοιµεν κινδυνεύειν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητικό απαρέµφατο] Το τρίτο είδος εκφράζει: ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ____________________________________ Σημείωση: Διακρίνουμε στο 4ο είδος υποθετικού λόγου τρεις διαφορετικές υποκατηγορίες. οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι τυχαίες και βοηθητικές της μελέτης μας. γ) Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. ἄν. προστακτική και δυνητικό απαρέμφατο (μόνο στην περίπτωση που αυτό βρίσκεται σε εξάρτηση). ευκτική). Παραδείγματα: α) Ἐὰν ζητῇς. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] γ) Εἴ τις τάδε παραβαίνοι. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική µέλλοντα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική μέλλοντα. Και στις δύο περιπτώσεις. όταν προηγείται μέσα στην απόδοση του υποθετικού λόγου κάποιο ρήμα εξάρτησης (βλέπε παρακάτω παράδειγμα [δ]). δ) Δυνητικό απαρέμφατο: θεωρείται το απαρέμφατο που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν. Υπόθεση Απόδοση ἐάν. νοµίζω ἂν ἑλέσθαι ὑµᾶς ἀντὶ πολλῶν χρηµάτων. υπογραμμίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά στην εκφορά και δήλωση των υποθετικών λόγων. Είναι δε εξαρτημένο.gr και sapiens@sch. από τις οποίες η καθεμιά δηλώνει διαφορετικό πράγμα. εὑρήσεις. β) Απόδοση: εκτός από δυνητική ευκτική.3ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + ευκτική ----------------------------------------------------------------------------------------------> δυνητική ευκτική Διευκρινήσεις: α) Δυνητική ευκτική: θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν και εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους.χ. πλην του μέλλοντα). ενδέχεται να υπάρχει οριστική αρκτικού χρόνου (κυρίως ενεστώτα και μέλλοντα). ο μέλλοντας και ο παρακείμενος. ενδέχεται να υπάρχει προστακτική και φράσεις ισοδύναμες με μέλλοντα (π.

Παραδείγματα: α) Εἴ τινα τῶν ἐχθρῶν λάβοιεν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική παρατατικού] β) Εἴ τις ἀντείποι. ἄν. συνήθως. ενδέχεται να υπάρχει και δυνητική οριστική (κυρίως αορίστου). ἐτεθνήκει. η επαναληπτική ευκτική εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν. κάκιστα ἀπολοίµην. ἐπῄνεσεν ἄν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική υπερσυντελίκου] γ) Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τοὺς νέους γυµναζοµένους. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική οριστική αορίστου] Η 3η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 19 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Παραδείγματα: α) Ἢν ἐγγὺς ἔλθῃ ὁ θάνατος. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική ενεστώτα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική ενεστώτα.χ.γ) Ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ’ ἀφέλωµαι χρόνον. οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] β) Ἤν τις τούτων τι παραβαίνῃ. ἀπέκτεινον. απαντά σε χρόνο αόριστο. [Έγκλιση αποδόσεως: γνωµικός αόριστος] Η 2η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ ____________________________________ Υπόθεση Απόδοση εἰ + επαναληπτική ευκτική-----------------------------------> οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου Διευκρινήσεις: α) Επαναληπτική ευκτική: είναι μία μορφή ευκτικής σε δευτερεύουσα πρόταση. Με τη βοήθεια της κύριας πρότασης. ενδέχεται να υπάρχει γνωμικός αόριστος και φράσεις ισοδύναμες με ενεστώτα (π. β) Απόδοση: εκτός από οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου. [Έγκλιση αποδόσεως: φράση ισοδύναµη µε µέλλοντα – ευκτική] Η 1η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΤΟ ΠΡΟΣ∆ΟΚΩΜΕΝΟ ____________________________________ 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση ἐάν. β) Γνωμικός αόριστος: είναι ο αόριστος που μεταφράζεται σαν ενεστώτας με την προσθήκη του «συνήθως…» και χρησιμοποιείται γνωμικά στη θέση του. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση η δυνητική οριστική. γ) Δυνητική οριστική: θυμίζουμε ότι θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν.gr/ sapiens@otenet. παρακείμενος). ζηµίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν.gr και sapiens@sch.gr .philology‐online. που αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και βρίσκεται κυρίως σε χρόνο αόριστο.

χ.gr/ sapiens@otenet. διδακτέος αυτός που πρέπει να διδαχθεί). Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου έχει γίνει τώρα αντικείμενο του απαρεμφάτου. Σημαίνουν ό. 2ο. Διαφοροποιούνται στη μετάφραση. το παίρνουμε μαζι με το ἐστὶ και δεν ψάχνουμε για υποκείμενο. Και οι δύο μαζί αποτελούν ένα λογικό σύνολο. γραπτέος – α –ον. 1. ἄν. Μεταφράζονται: 1. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί το ρήμα.Μερικές παρατηρήσεις για υπενθύμιση: Υποθετικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν κάποια υπόθεση. 4. Ο υποθετικός λόγος που είναι ενταγμένος μέσα στον πλάγιο λόγο ονομάζεται εξαρτημένος. Άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Γενικά. 3ο και 4γ είδη)· είναι όμως και προτάσεις επιθυμίας (στα: 4α και 4β είδη). τότε απ’ αυτήν βγάζουμε την αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. ο υποθετικός λόγος καλείται σύνθετος. Μεταφράζονται: με το πρέπει να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Όταν έχουν παθητική σημασία. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και 2. ἐάν. 7. που ονομάζεται υποθετικός λόγος. –τή. Με το μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π.philology‐online. και γι’ αυτό κανονικά βρίσκονται μπρος από αυτή. π.gr και sapiens@sch. Οι υποθετικές προτάσεις εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ. στη σύνταξη δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα επίθετα. κρυπτός – ή – όν. κάτι που υποθέτουμε. Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται κανονικά σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας.τι και η μετοχή του ΕΝΣ ή του ΑΟΡ ή του ΠΡΚ του ρήματος από το οποίο προέρχονται. Έχουν ενεργητική και παθητική σημασία. ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ: Α) Απρόσωπη σύνταξη: στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε το ουδέτερο ενός επιθέτου σε –τέον ή –τέα (πληθ. 2. συντάσσονται και με δοτική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). Στον υποθετικό λόγο η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση ή ηγούμενο (=προηγούμενο) και η κύρια ονομάζεται απόδοση ή επόμενο ή συμπέρασμα. Οι υποθετικές προτάσεις κατά το περιεχόμενο είναι προτάσεις κρίσεως κατά κανόνα (στα: 1ο.χ. 8. –τόν. –τέα. Όταν έχουμε απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου. ενώ το ρηματικό επίθετο το τρέπουμε σε απαρέμφατο (συνήθως ΕΝΣ) ως υποκείμενο του δεῖ (απρόσωπη σύνταξη). ἤν. Ανάλυση απρόσωπης σύνταξης ρηματικού επιθέτου: παίρνουμε το απρόσωπο δεῖ. Ο υποθετικός λόγος που έχει μόνο μία υπόθεση και μία απόδοση ονομάζεται απλός.χ. Αν υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου. Β) Άλλα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τέος.χ. ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: Α) Τα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τός. –τέον. π. αλλά για αντικείμενο.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . Σε κάθε υποθετική πρόταση αντιστοιχεί και μια κύρια. 3. Σε κάθε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από μία υποθέσεις ή αποδόσεις ή και τα δύο μαζί. Στην απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου συχνά έχουμε μια δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). 5. από το οποίο προέρχεται το ρηματικό επίθετο. 6.χ. Οι υποθετικές προτάσεις αποτελούν τη βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης. 20 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.) μαζί με το ἐστὶ (που μπορεί και να εννοείται).

Το υποκείμενο όμως στην ανάλυση γίνεται αντικείμενο του απαρεμφάτου στην κατάλληλη πτώση.). δοξαστικά. γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα των ίδιων κατηγοριών με τη σημείωση [β].).Β) Προσωπική σύνταξη: το επίθετο μπορεί να βρίσκεται σε όλα τα γένη με τις καταλήξεις – τέος (αρσ. 1. Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ α) Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος κατά τη σύνταξη είναι δύο ειδών: ευθύς και πλάγιος. Από αισθητικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. γνωστικά. Από γνωστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. ἐστὶ) (απρόσωπη σύνταξη) τοὺς φίλους (ανάλυση). 3. 4. ερωτηματικά. όπως και στην απρόσωπη σύνταξη. 2.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆εῖ θεραπεύεσθαι τοὺς θεούς ∆εῖ βοηθεῖσθαι τοὺς φίλους • • • . Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα λεκτικά. αισθητικά. λόγω του συνδετικού εἰµί. Θεραπευτέοι εἰσὶν οἱ θεοὶ (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). αλλά ο λόγος εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. Υπάρχει και δοτική του ποιητικού αιτίου. Εδώ όμως υπάρχει υποκείμενο στο ρήμα εἰµὶ κανονικά σε ονομαστική και το ρηματικό επίθετο παίζει το ρόλο του κατηγορουμένου σ’ αυτό το υποκείμενο. β) Ευθύς ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αμετάβλητος και με τις ίδιες λέξεις. –τέα (θηλ. δ) Ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από τις εξής κατηγορίες ρημάτων: • Από λεκτικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση. Η ανάλυση είναι ίδια. όπως ακριβώς ειπώθηκε από τον ομιλητή. Βοηθητέοι εἰσὶν οἱ φίλοι (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). ∆εῖ θεραπεύειν (ἡµᾶς) τοὺς θεοὺς ∆εῖ εὐεργετεῖν (ἡµᾶς) Τοὺς φίλους εὐεργετητέον (ενν.gr και sapiens@sch. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Θεραπευτέον ἐστὶ τοὺς θεοὺς (απρόσωπη σύνταξη) (ανάλυση). Από δοξαστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο. 21 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. εκτός του ουδετέρου. γ) Πλάγιος ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αλλαγμένος και όχι με τις ίδιες λέξεις που ειπώθηκε από τον ομιλητή. αλλά ο λόγος δεν εξαρτάται από αυτά τα ρήματα.gr/ sapiens@otenet. Ισχύουν τα ίδια.philology‐online.

έχουμε δύο (2) είδη κύριων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν κρίση. ο τετελεσμένος μέλλοντας και ο γνωμικός αόριστος στην οριστική. Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. η ευκτική. ο ιστορικός ενεστώτας και η δυνητική οριστική. οι οποίες όμως θα εξεταστούν παρακάτω. καθώς και η υποτακτική.philology‐online. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 22 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Δυνητική ευκτική θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν· Εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο. ανάλογα με το είδος του ρήματος εξάρτησης (συμβουλέψου παραπάνω τη γενική σημείωση [δ]). ιστορικοί χρόνοι η ευκτική. Θεωρούνται. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με τρεις εγκλίσεις: οριστική. ο παρακείμενος. όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο]. ο υπερσυντέλικος. η δυνητική και ευχετική ευκτική όλων των χρόνων. απαγορευτικά και αποτρεπτικά). Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. ο μέλλοντας. η προστακτική. αιτητικά. σε σχέση με το θέμα που μας απασχολεί]. το απαρέμφατο και η μετοχή.gr και sapiens@sch. πλην του μέλλοντα)]. ο αόριστος στην οριστική. επιπλέον. [Διευκρινήσεις: Δυνητική οριστική θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. ευχετικά. προτρεπτικά. συμβουλευτικά. • ε) Οι χρόνοι των ρημάτων στην αρχαία ελληνική γλώσσα διακρίνονται σε δύο (2) βασικές κατηγορίες. [Διευκρίνιση: υπάρχουν φυσικά και ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. παρακλητικά.• Από βουλητικά (επιθυμίας) ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι τελικό απαρέμφατο (το ίδιο ισχύει και για ρήματα κελευστικά. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων κρίσεως (καταφατικών ή αποφατικών). που θα μας απασχολήσουν παρακάτω: στους αρκτικούς (κύριους ή βασικούς) και στους ιστορικούς (δευτερεύοντες ή παραγόμενους). [Διευκρίνιση: ακόμη θεωρούνται αρκτικοί χρόνοι η υποτακτική.gr . αφού ανήκουν στον πλάγιο λόγο επιθυμίας. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. Από ερωτηματικά ρήματα· μετά από αυτά ακολουθεί δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση. το απαρέμφατο και η μετοχή.gr/ sapiens@otenet. ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΡΙΣΗΣ Στον ευθύ λόγο. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται ή σε ειδική πρόταση ή σε ειδικό απαρέμφατο ή σε κατηγορηματική μετοχή.

που δεν υπάρχει απαρέμφατο και μετοχή. Στις περιπτώσεις του παρατατικού και του υπερσυντελίκου. νοµίζει µε ὑβριστὴν εἶναι. δηλωτικά. ανάμνηση. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. έλεγχο. ὑπισχνοῦµαι. αισθητικά. Ρήματα Εξάρτησης Ο ρηματικός τύπος στον πλάγιο λόγο (ρήμα ειδικής προτάσεως ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή) είναι του ίδιου χρόνου με αυτόν στον ευθύ λόγο. αισθητικά. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. ὑβριστὴς ἂν ἦσθα. μάθηση.gr 1. γνωστικά.gr/ sapiens@otenet. Ν Υ Σ λεκτικά. λέγει ὡς ὑβριστὴς εἰµί. Στην περίπτωση της κατηγορηματικής μετοχής. Στην περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου συνήθως έχουμε ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα εξάρτησης. δεικτικά. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. αντίληψη. 3. μάθηση. γνωστικά.gr και sapiens@sch. τοποθετούμε αντίστοιχα το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα και του παρακειμένου. ἀπειλῶ κτλ. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς εἴην. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ὄµνυµι. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. δοξαστικά. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν εἶναι. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ὄντα. ώστε να την τοποθετήσουμε στην ανάλογη με αυτόν πτώση. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. δεικτικά. αισθητικά. νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. προσδοκῶ. αντίληψη. δυνητικό απαρέμφατο και δυνητική μετοχή). Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) . 2. 23 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. δεικτικά. προσέχουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου να βρίσκεται σε αιτιατική. 4. αγγελτικά και τα: ἐλπίζω. Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει ειδική πρόταση με δυνητική έγκλιση. προσέχουμε τον όρο στον οποίο αναφέρεται αυτή. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. λεκτικά. ἐπαγγέλλοµαι. δηλωτικά. ανάμνηση.philology‐online. ὑβριστὴς ἂν εἴης.Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Στον Πλάγιο Λόγο γίνονται: Ειδική πρόταση Ειδικό απαρέμφατο Κατηγορηματική μετοχή Στον Ευθύ Λόγο: ΟΡΙΣΤΙΚΗ ὑβριστὴς εἶ. δηλωτικά. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. γνωστικά. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ὄντα.

γνώση.philology‐online. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 24 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. με τη μορφή του ειδικού απαρεμφάτου ή της κατηγορηματικής μετοχής. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. απόκριση. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. μετατρέπεται στον πλάγιο λόγο σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και γι’ αυτό εξαρτάται πάντοτε από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. 6. Σε κάθε άλλη περίπτωση η έγκλιση διατηρείται.gr . Το είδος του ρήματος εξάρτησης μας είναι αδιάφορο (αν είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως.Η μετατροπή του ευθέως λόγου (κύριες προτάσεις κρίσεως) σε πλάγιο. δεν επιδέχεται καμία μεταβολή στον πλάγιο λόγο σε ό. 8.gr/ sapiens@otenet.ο.τι αφορά την έγκλιση (και φυσικά το χρόνο· Βλέπε παραπάνω παρατήρηση [1]). ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης (αν δηλαδή είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου).gr και sapiens@sch. δήλωση. θαυμασμό. Δηλώνει υποκειμενική γνώμη ή ανεπιβεβαίωτη φήμη του παρελθόντος]. Η απλή οριστική και η δυνητική ευκτική του ευθέως λόγου. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο με απλή οριστική. άγνοια κ. Η παρατήρηση [6] ισχύει και για τις περιπτώσεις της απλής οριστικής και της δυνητικής ευκτικής. [Διευκρίνιση: η ευκτική του πλαγίου λόγου βρίσκεται πάντοτε στον εξαρτημένο λόγο και στις προτάσεις κρίσεως και στις προτάσεις επιθυμίας.κ. ανάλογα με τη σημασία του. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [2] τα παραδείγματα με το σύμβολο · Και στην περίπτωση αυτή ισχύει η παρατήρηση [1]). γιατί από αυτήν εξαρτάται και το είδος της μετατροπής που θα επιλέξουμε. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν ερώτηση. Η δυνητική οριστική του ευθέως λόγου. πραγματοποιείται με τον ίδιο τρόπο. 7. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [4] τα παραδείγματα με το σύμβολο ). μόνο όμως στην περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. απόδειξη. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (βλέπε στον πίνακα [β] της σελίδας [4] του παρόντος). Η οριστική και δυνητική ευκτική στις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Εκείνο που πρέπει να προσέξουμε είναι η κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα αυτό. 5. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης.

ὁπόσος οἷος.gr . Παρατήρηση: [ΠΙΝΑΚΑΣ Β] Αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα (πλάγιες ερωτήσεις – πλάγιος λόγος) ὅς. ὅπου οἷ.gr και sapiens@sch.Παρακολούθησε τους δύο παρακάτω πίνακες: [ΠΙΝΑΚΑΣ Α] Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως Εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν Γίνονται πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν. Σε ποιο µέρος. ὅποι ὁπόθεν ᾗ. (=τι λογής.) ποδαπός. (=πού. ὁπηλίκος ὁποδαπός οὗ.philology‐online. ποῖ. [δυνητική οριστική] τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. Ν Υ Σ Ερωτηματικές αντωνυμίες & επιρρήματα (ευθείες ερωτήσεις – ευθύς λόγος) Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. [απλή οριστική] ερώτηση απόκριση δήλωση απόδειξη αίσθηση γνώση άγνοια θαυμασμό αμφιβολία αγωνία σκέψη εξέταση ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἐστίν. ὁποῖος ἡλίκος. έχουμε δύο (2) είδη κυρίων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν επιθυμία.gr/ sapiens@otenet. (=από πού. ὅπῃ ὡς. (=πόσο µεγάλος ή ποιας ηλικίας.) πόθεν.) πόσος.) ποῦ. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας 25 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ὅστις ὁπότερος ὅσος. ποῖος.) πῶς. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης εἴη. (=σε ποιο µέρος. (=από ποιον τόπο. ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ὅπως Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ Στον ευθύ λόγο. [δυνητική ευκτική] (για τις κύριες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει αντίστοιχα δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση με δυνητική έγκλιση). (=ποιος από τους δύο. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. τίς. τίς οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. πότερος.) πῇ.) πηλίκος.

απαγορευτικά παρῄνει ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. αποτρεπτικά εὔχεται γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων επιθυμίας (καταφατικών ή αποφατικών). [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές. έχουν διάφορες χαρακτηριστικές ονομασίες: ευχετική και απαγορευτική οριστική.philology‐online. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις στον πλάγιο λόγο) στον πλάγιο λόγο στον ευθύ λόγο Ρήματα εξάρτησης Προστακτική Αποτρεπτική προστακτική Αποτρεπτική υποτακτική Ν Υ Σ λέγε µὴ ποιεῖτε µὴ ἀφῆτε ἴωµεν εἰς τὴν πόλιν γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος κελευστικά προτρεπτικά Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα κελεύει µε λέγειν. αιτητικά ευχετικά βουλητικά Προτρεπτική υποτακτική παραινεῖ ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται – σε κάθε περίπτωση – σε τελικό απαρέμφατο (για τα είδη των ρημάτων εξάρτησης σ’ αυτήν την περίπτωση. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. Ευχετική ευκτική 26 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ευχετική ευκτική. ἐκέλευε µε λέγειν. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με όλες τις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και αυτές. συμβουλέψου στη σελίδα [1] του παρόντος τη γενική σημείωση [δ5]). (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ) ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. Τύποι του πλάγιου λόγου ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ συμβουλευτικά παρακλητικά ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν.gr/ sapiens@otenet.gr . ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. ηὔξατο γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον.gr και sapiens@sch. αποτρεπτική και απλή προστακτική.(καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό).

στον ευθύ λόγο Ν Υ Σ ποῖ τράπωµαι.gr/ sapiens@otenet.gr . ἠπόρουν ὅποι τραποίµην. αφού τα λόγια μας ή τα λόγια κάποιου άλλου μεταφέρονται στον πλάγιο λόγο από ένα τρίτο πρόσωπο. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. Σε περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου η έγκλιση του ρήματος μένει αμετάβλητη. όταν το ίδιο πρόσωπο μεταφέρει τα δικά του λόγια σε κάποιον άλλον. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σχέση ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας του τελικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου επιθυμίας με το ρήμα εξάρτησης. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ετεροπροσωπία. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική.philology‐online. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. προσοχή και προφύλαξη. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν απορία.Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις επιθυμίας από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (συμβουλέψου σχετικά τον πίνακα [β] στη σελίδα [4] του παρόντος). [Διευκρίνηση: τα ίδια ισχύουν και για την περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου κρίσης. απόπειρα. φροντίδα. Η απορηματική υποτακτική στις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. εξέταση. Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας. 2. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις επιθυμίας σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Δεν αποκλείεται όμως και η περίπτωση της ταυτοπροσωπίας. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση].gr και sapiens@sch. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ στον πλάγιο λόγο Παραδείγματα ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΛΑΓΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ἀπορῶ ὅποι τράπωµαι. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε τελικό απαρέμφατο του αντίστοιχου χρόνου με το ρήμα της πρότασης στον ευθύ. σκέψη. Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο) Ρήματα εξάρτησης Τύποι του πλάγιου λόγου Απορηματική υποτακτική Όσα δηλώνουν: απορία απόπειρα σκέψη φροντίδα εξέταση προσοχή προφύλαξη 27 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο κυρίως με απορηματική υποτακτική. την οποία επεξεργαστήκαμε παραπάνω αναλυτικά]. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον παρακάτω πίνακα το παράδειγμα με το σύμβολο ).

Η δυνητική ευκτική διατηρείται. Το ειδικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε οριστική. Η απορηματική υποτακτική διατηρείται. 2. 10. τότε: α) η δυνητική οριστική. εκφερόμενος συνήθως με ειδικό απαρέμφατο. Αν το ρήμα. 4. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ) 1. Ο πλάγιος λόγος (ιδίως της κρίσης) συνεχίζεται και ύστερα από ισχυρό σημείο στίξης (τελεία.philology‐online. Το ρήμα εξαρτήσεως παραλείπεται. η δυνητική ευκτική και η οριστική αορίστου διατηρούνται πάντα στον πλάγιο λόγο· β) η απλή οριστική (όλων των άλλων χρόνων. 6. είναι ιστορικού χρόνου. ερωτηματικό). 3. Το τελικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε προστακτική. Κατά τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ γίνονται οι εξής μεταβολές: Η οριστική διατηρείται και στον ευθύ. 2. χρησιμοποιεί οριστική ή υποτακτική. Η ευκτική του πλαγίου λόγου μετατρέπεται σε οριστική ή υποτακτική. αν εξαρτώνται από ρήμα αρκτικού χρόνου. Ν Υ Σ ΤΕΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 28 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. από το οποίο εξαρτώνται στον πλάγιο λόγο.Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τις δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. Η δυνητική οριστική διατηρείται. Η κατηγορηματική μετοχή μετατρέπεται σε οριστική. πλην του αορίστου) ή η υποτακτική μετατρέπονται σε ευκτική του πλαγίου λόγου. 8. 7. 1. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. 3. άνω τελεία.gr . αντί της ευκτικής του πλαγίου λόγου. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις. Το πρόσωπο αλλάζει. 2.gr/ sapiens@otenet. χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην αλλαγή των προσώπων κατά τη μετατροπή. στον πλάγιο λόγο διατηρούν αναλλοίωτα το χρόνο και την έγκλισή τους. 9. 5. 3. κατά τη μεταφορά τους από τον ευθύ λόγο στον πλάγιο. Σε κάθε άσκηση μεταβολής του ευθέως λόγου σε πλάγιο ή και το αντίστροφο. Αν ο συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει τον πλάγιο λόγο ή την εξαρτώμενη απ’ αυτόν πρόταση ως αντικειμενική γνώμη (αντικειμενική παράσταση). διατηρούν το επιρρηματικό είδος τους.gr και sapiens@sch.

αιτία ή ανταπόδοση. χρόνο. σειρά ή ακολουθία. αιτία. συνοδεία. αναφορά (και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε χρήση ποιητική). αναφορά. τόπο. αναφορά. 29 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. υπεράσπιση. τόπο. ‐ ‐ τόπο. εναντίον. τόπο. έμμεση καταγωγή. τόπο. χρόνο. συνοδεία. χρόνο. μέσο ή τρόπο. αναφορά. χρόνο. υποταγή. χρόνο. διανομή ή μερισμό. ‐ ‐ ‐ τόπο. τρόπο. τόπο. τόπο. αιτία. αιτία. αναφορά. τόπο. έλλειψη ή εξαίρεση. χρόνο. τόπο. μέσο ή τρόπο. τόπο. τόπο. τρόπο.ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ σημαίνουν: ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ἀντὶ ἀπὸ ΜΟΝΟΠΤΩΤΕΣ ΔΙΠΤΩΤΕΣ ΤΡΙΠΤΩΤΕΣ ἐκ . μέσο ή τρόπο. χάρη ή ωφέλεια. εχθρική ή φιλική σχέση ή ενέργεια. βοήθεια ή συμπαράσταση. ασυμφωνία ή εναντιότητα. σκοπό. προσθήκη. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ τόπο. όρο ή συμφωνία. σκοπό. τόπο (χρήση ποιητική). αναφορά ή αιτία. όργανο ή τρόπο. χρόνο. αιτία. ύλη. τόπο. συμφωνία. τόπο. σύγκριση ή παραβολή. χρόνο. τόπο (χρήση ποιητική). χρόνο. συμφωνία. προσθήκη.gr . χρόνο. αναφορά. κατεύθυνση απλή ή εχθρική.philology‐online. τόπο. τόπο. ύλη. αναφορά. τρόπο. αιτία.gr/ sapiens@otenet. τόπο. πρὸς ὑπὸ τόπο. τόπο. χρόνο. χρόνο. υπεράσπιση. υποταγή. αιτία. χρόνο. χρόνο. τόπο. αιτία ή σκοπό. κατεύθυνση. αναφορά. σύγκριση. χρόνο. τόπο (χρήση ποιητική) . χρόνο. ‐ με ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ με ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ τόπο. τόπο. αιτία. συμφωνία ή αναφορά. αντικατάσταση. τόπο (χρήση ποιητική). τρόπο. τόπο.ἐξ πρὸ ἐν σὺν εἰς ἀνὰ διὰ κατὰ ὑπὲρ ἀµφὶ ἐπὶ με ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ τόπο.gr και sapiens@sch. εξάρτηση. καταγωγή. παρὰ περὶ Ν Υ Σ µετὰ σύμπραξη. ποσό. εξουσία ή εμπρός σε κάποιον. προέλευση. αναφορά. σκοπό. απασχόληση με κάτι. τόπο. ‐ αιτία. σκοπό. τόπο. ποσό. όριο (με απόλυτο αριθμητικό). παραβολή ή σύγκριση. εξάρτηση ή επίβλεψη. αιτία. άμεση καταγωγή. τόπο ή χρόνο (χρήση ποιητική). σκοπό. υπέρβαση μέτρου ή ορίου. σκοπό.

ἐάν. Κρίση ἐάν καί. καί εἰ. καί ἄν. της Αιτίας Επιρρηματικός Προσδ. διότι.philology‐online. κἄν. ἤν Παραχωρητικές Προτάσεις εἰ καί. ὡς ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση Αιτιολογικές Προτάσεις ὅτι. ὅπως. ὡς (=διότι).gr και sapiens@sch. οὐδ’ ἐάν. οὐδ’ εἰ.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ειδικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτι. του Σκοπού Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση Σαν βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης Για να εκφράσουν την εναντίωση προς την κύρια πρόταση 30 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. µή οὐ Υποθετικές Προτάσεις εἰ. ὡς Επιθυμία Ενδοιαστικές Προτάσεις µή. ἄν καί.gr .gr/ sapiens@otenet. ἐπειδή. ὅτε. µήδ’ ἐάν Ν Υ Σ Επιθυμία ή Κρίση Κυρίως Κρίση Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΡΝΗΣΗ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου µή Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική Ιστορικού Χρόνου Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική µή µή και σπάνια οὐ Απλή Οριστική Υποτακτική Ευκτική Οριστική Υποτακτική Ευκτική µή ή οὐ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξέγηση Επιρρηματικός Προσδ. ἄν. ἐπεί. ὁπότε Κρίση Τελικές Προτάσεις ἵνα.

του Χρόνου Συμπερασματικές Προτάσεις Κρίση ή Επιθυμία Πλάγιες Ερωτηματικές εἰ. ὥστε. αναφορικές αντωνυµίες και επιρρήµατα Κρίση ή Επιθυμία Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ µή ή οὐ Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απαρέμφατο Δυνητικό Απαρέμφατο µή ή οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απορηματική Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Για να εκφράσουν το συμπέρασμα ή το επακολούθημα (ή σχέση τρόπου ή σκοπού) Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση 31 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἐπεί. πρίν.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Χρονικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτε.philology‐online. ερωτηµατικές αντωνυµίες και επιρρήµατα. ὅταν ὁπόταν κτλ. ἐφ’ ᾧ. εἰ . ἐπείδη. ὁπότε. ἐφ’ ᾧ τε ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση ή Επιθυμία ΑΡΝΗΣΗ µή ή οὐ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ Οριστική Υποτακτική Ευκτική Απαρέμφατο ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Επιρρηματικός Προσδ.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr .ἤ εἴτε – εἴτε. ὡς.

ἄκρος. αὐτός. Με πλάγιες πτώσεις σαν επίρρημα ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ χρόνου αιτίας ποσού τόπου αξίας τόπου χρόνου οργάνου μέσου τρόπου συνοδείας αιτίας ποσού αναφοράς προσωπική τόπου χρόνου αιτίας αναφοράς ποσού τρόπου Σαν επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίσης: α) οι επιρρηματικές προτάσεις. Αντικειμενική 10. µέσος.gr . Σηµείωση 2: Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙ ΚΟΙ Με επίρρημα τόπου χρόνου τρόπου ποσού 1. Ύλης ή περιεχ. Αλεξανδρίδης Φιλόλογος Π Ρ Ο Σ Δ Ι Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Ο ΝΟ ΜΑΤΙ ΚΟ Ι ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ 1. ἕκαστος. Αντικειμενική 2. Αναφοράς Με πρόθεση τόπου χρόνου τρόπου ποσού αιτίας σκοπού αναφοράς κ. Επεξήγηση (από αφηρημένη έννοια σε συγκεκριμένη) 1. 1. ἅπας. ἔσχατος. Κατηγορηματικός προσδιορισμός (παροδική ιδιότητα) πᾶς. Αξίας 8. γ) το απαρέμφατο του σκοπού ή του αποτελέσματος.philology‐online. 32 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr και sapiens@sch. 6. ἔρηµος.Οι προσδιορισμοί είναι δευτερεύοντες όροι της πρότασης που χρησιμεύουν για να προσδιορίσουν ή να επεξηγήσουν άλλη λέξη της πρότασης. Με τους προσδιορισμούς η πρόταση γίνεται επαυξημένη. Συγκριτική Σηµείωση 1: Ομοιόπτωτοι + ετερόπτωτοι προσδιορισμοί = ονοματικοί προσδιορισμοί. ὅλος. Δημιουργού 3.gr/ sapiens@otenet. β) οι επιρρηματικές μετοχές.λ. Ιδιότητας 1. µόνος. Παράθεση (από συγκεκριμένη έννοια σε αφηρημένη) 2. δ) το επιρρηματικό κατηγορούμενο. Η υποδιαίρεση των προσδιορισμών είναι η εξής: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ Αλέξανδρος Γ. Αιτίας 7. Υποκειμενική 9.τ. Κτητική 2. Διαιρετική 4. Αναφοράς Ν Υ Σ 5. Επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) 2.

Αλεξανδρίδης Α Τ Φιλόλογος Ν Υ Σ 33 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ Ο Κ Ι Τ Κ Αλέξανδρος Γ.philology‐online.gr ΠΟΣΟΥ: µάλα µᾶλλον µάλιστα ἅλις (=αρκετά) ἄγαν (=πολύ) λίαν πάνυ σφόδρα πολύ ΤΡΟΠΟΥ: παµψηφεὶ πανδηµεὶ ἀδακρυτὶ κρύβδην συλλήβδην (=γενικά) βάδην πρηνηδὸν (=µπρούµυτα) τυχόν (=ίσως) ΔΟΤΙΚΟΦΑΝΗ: (δηλώνουν τρόπο) σιωπῇ πάντῃ σχολῇ (=βραδέως) τῇδε (=έτσι) εἰκῇ (=στην τύχη) προῖκα (=χάρισµα) σπουδῇ (=βιαστικά) κοµιδῇ (=πάρα πολύ) ᾖ (=όπου ή όπως) .