ΘΕΩΡΙΑ ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΚΑΙ ΑΣΚΗΣΕΙΣ

ΜΗΤΣΕΛΟΣ   ΣΠΥΡΟΣ

1Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ:  Η ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΣ
«Ανήκει   στην   κατηγορία     των   σύνθετων   πραγμάτων,  όπως   όλα     εκείνα   τα   πράγματα   που   το   καθένα   τους   είναι   ένα   όλον   ,   αποτελούμενο   όμως   από   πολλά   μέρη»                      Αριστοτέλης, Πολιτικά

Α. Η δομή / τα μέρη της παραγράφου   Πρόκειται   για   την   κεντρική   ιδέα, «το   θέμα»  της   πα­ ραγράφου.    Βρίσκεται     συνήθως   στην   αρχή,  άλλοτε  στη μέση και σπανιότερα στο τέλος της παραγράφου.  Οι   επιμέρους   ιδέες   και   στοιχεία     που   αποδεικνύουν,  εξηγούν ή σχολιάζουν   τη θεματική περίοδο.   Είναι   το   συμπέρασμα,  μια   γενική   κρίση   που   ολοκλη­ ρώνει   το   νόημα   της   παραγράφου.   Βρίσκεται   στο  τέλος   της   παραγράφου   και  πολλές   φορές   παραλεί­ πεται. 

1. Θεματική   περίοδος 2. Σχόλια  ή  λεπτομέρειες

3.  Κατακλείδα

Παράδειγμα Στο   εύλογο   ερώτημα  «κι   εμείς   οι   Έλληνες   τι   πρέπει   να   κάνου­ με;»  η   απάντηση    απλή   αλλά   εξαιρετικά   δύσκολο   να   υλοποιηθεί  :  θα   πρέπει   να  γίνουμε  ανταγωνιστικοί σε όλα τα επίπεδα.(Θεματική πε­ ρίοδος)  Αυτό   σημαίνει   :   α)   να   παράγουμε   προϊόντα   που   ζητά   η   διεθνής   αλλά και η ελληνική αγορά, β) να παράγουμε σε κόστος που επιτρέπει τιμές   ανάλογες   προς   τις   διεθνείς   και,   ει   δυνατόν,     χαμηλότερες,     γ)   να   έχουν   ποιότητα και ποικιλίες που προτιμά η διεθνής κατανάλωση, δ) να συναλλασ­ σόμαστε   με   προοπτική   χρόνου. (Σχόλια)  Μόνο   έτσι   θα   μπορέσουμε   να   συνεχίσουμε  και να αυξήσουμε   τις  εξαγωγές  μας  και  θα  μπορούν  τα   ελληνικά   προϊόντα   να   αντιμετωπίσουν   επιτυχώς   τα   ξένα   και   μέσα   στην ελληνική αγορά.(Κατακλείδα) (Από   τον   ημερήσιο τύπο)   (Από τον ημερήσιο τύπο) Επισήμανση  :  Μερικές   φορές   η   αρχή   της   παραγράφου     έχει   το   ρόλο   μιας  εισαγωγής   ή  σύνδεσης   με   την   προηγούμενη   παράγραφο.  Έτσι, η   θεματική   περίο­ δος βρίσκεται στη δεύτερη  ή και στην τρίτη περίοδο  της παραγράφου, όπως  συμβαίνει στην επόμενη, όπου η πρώτη περίοδος είναι συνδετική / μεταβατική. Ένα μεγάλο  μέρος  της  εξέτασης  και του  συμπεράσματος  εξαρτάται   από   τους   ορισμούς   που   υιοθετούνται.  Ας   δεχθούμε   ότι   ο   πολιτισμός   ορίζεται   ως   το   σύνολο   των   ιδεών,  ενεργειών   και   επιτευγμάτων   που   μια   κοινωνία   έχει   αναπτύξει   και   επιτύχει   με   σκοπό   την   ευημερία  

των   μελών   της.  Η   ανάπτυξη   της   ιατρικής   και   των   φαρμάκων,  η   σύνθεση   και δημοσίευση  ενός  ποιήματος, μια  έκθεση  ζωγραφικής,  μια καλή συνταγή   μαγειρικής   και   η   παραγωγή   ενός   νέου   κρασιού   είναι   παραδείγματα   στοιχείων του πολιτισμού.      (Θ. Λιανός)  

Β. Μέθοδοι ανάπτυξης  της  παραγράφου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. Παραδείγματα Αιτιολόγηση Διαίρεση Σύγκριση / Αντίθεση Αίτιο / αποτέλεσμα Ορισμό   και   διασάφη­ ση Αναλογία Συνδυασμός μεθόδων Πίνακας όπως κ.ν. σελ 78

1. ΑΝΆΠΤΥΞΗ

ΜΕ ΠΑΡΑΔΕΊΓΜΑΤΑ

Στα   σχόλια   παρουσιάζονται   χαρακτηριστικά   παραδείγματα   που   βοηθούν  τον   αναγνώστη     να   κατανοήσει   ευκρινέστερα   το   γενικό,  αφηρημένο   ή   ασαφές   πε­ ριεχόμενο  της  θεματικής  περιόδου.  Όταν   είναι  εύστοχα  φωτίζουν  το νόημα καθώς  αναφέρονται   σε   οικεία   μας   πράγματα.  Πρέπει   όμως,   να   επιλέγονται   τα   πιο  αντιπροσωπευτικά, αποκαλυπτικά και οικεία παραδείγματα. Για να εισάγου­ με   τα   παραδείγματα   χρησιμοποιούμαι   συνήθως     λέξεις  /  φράσεις   όπως:    π.χ.,  για  παράδειγμα, χαρακτηριστικό παράδειγμα, λόγου χάρη κ.λπ. Παράδειγμα Τα   επαγγέλματα   στα   οποία   μπορεί   να   εφαρμοστεί   η   τηλεργασία   είναι   πολ­ λά.  Για   παράδειγμα,  η   παρουσία   ενός   γραφίστα   ή   ενός   δημοσιογράφου   σήμερα   δεν   είναι   απαραίτητη,   αφού   μπορούν   να   δουλεύουν   από   το   σπίτι   τους   χρησιμοποιώντας   τον   προσωπικό   τους   υπολογιστή.   Επιπλέον,   με   τον   ίδιο   τρόπο   μπορούν   να   εργάζονται     και     όσοι   απασχολούνται   στο   χώρο   του   ηλεκτρονικού   εμπορίου,  της   οικονομίας,  στην   παροχή  πληροφοριών   ακόμη   και   στην   εκπαίδευση.   Η   τηλεργασία   επομένως,   ανατρέπει   τις   παραδοσιακές   μορφές   εργασίας   και   απαιτεί την προσαρμογή μας στα νέα δεδομένα.  (Από τον ημερήσιο τύπο)
2. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΑΙΤΙΟΛΌΓΗΣΗ

Η   θεματική  περίοδος    αποτελεί   κρίση/άποψη   η   οποία   τεκμηριώνεται   με   την 

 Tο ένα  ωθεί  ακάθεκτα  προς   τα  εμπρός. Για πα­ ράδειγμα   η   εκπαίδευση   στη   χώρα   μας  (διαιρετέα   έννοια)  διακρίνεται     σε   βασική.  (Θ. Για τη συνοχή στα σχόλια χρησιμοποιούνται λέξεις­φράσεις όπως :  πρώτον –  δεύτερον  – τέλος.λπ.   υποαπασχόληση   και   ετεροαπασχόληση.  όμως.παράθεση   πειστικών   επιχειρημάτων  στα   σχόλια.   παρατηρούμε   ταυτόχρονα   άτομα   που   επιθυμούν   να   εργασθούν   και   δεν   βρίσκουν   κανενός   είδους   εργασία   (άνεργοι). υποκύπτει και κυβερνάται σύμφωνα με το   Συνταγματικό   χάρτη   που   ο   ίδιος. από την άλλη… κ.  Με   άλλα   λόγια. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΔΙΑΊΡΕΣΗ Στη   θεματική   πρόταση   διακρίνουμε   τη   διαιρετέα   έννοια  (γένος)  στα   μέρη  της (είδη). Στα σχόλια  πα­ ρουσιάζονται   αναλυτικά   με   τη   σειρά   κάθε   μέρος  (είδος)  που   προήλθε   από   τη   διαί­ ρεση. Η διαίρεση γίνεται με βάση κάποιο κριτήριο (διαιρετική βάση).ά. αλλά  θέλγει  σαν πυρετώδης   αναμονή.   ήτοι   ανεργία. Tο   άλλο  αντιστέκεται    και   προσπαθεί     με   σύνεση     και   περίσκεψη     να   . Παράδειγμα Η   αγορά   εργασίας   συχνά   παρουσιάζει   τρία   προβλήματα   ταυτόχρο­ να. δεν έχει πραγματοποιηθεί.   αν και.  Γιατί είναι το πολί­ τευμα   του     διαλόγου   όπου   ολόκληρη   η   ζωή   μιας   κοινωνίας   πυργώνεται   προς   την   επιτέλεση   μιας   ιστορικής   αποστολής   με   πλήρη   σεβασμό   προς   τα   ανθρώπινα   δι­ καιώματα   και   τις   βασικές   ελευθερίες.  καθόσον.  διότι.  σε   καθορισμένη   προθεσμία   ερωτάται   αν   θέλει και ποιους θέλει να τον κυβερνήσουν ως εκπρόσωποι του. Παράδειγμα   “Mέσα   στην     ιστορική     πορεία     του   πνεύματος    δυο    αντίθετα     ρεύματα   υφαίνουν  με την ορμή τους την κίνηση των ιδεών.   το ένα  ­ το άλλο κ.  ωστόσο.   μέση και ανώτατη (είδη) με κριτήριο τη βαθμίδα (διαιρετική βάση).   Γιατί  ή   πολιτεία   που   ο   ίδιος με ελεύθερη συγκατάθεση όρθωσε. Στα σχόλια  εξηγούνται τα χαρακτηριστικά  του  α΄ όρου και ύστερα τα διαφο­ ρετικά   χαρακτηριστικά   του   β΄   όρου.  προς    κάτι    ανείπωτο   ακόμη.  από τη μια ….  εφόσον.  χρησιμο­ ποιούνται  αντιθετικοί  σύνδεσμοι και  φράσεις όπως :  αντίθετα.   άτομα   που   προκειμένου   να   είναι   άνεργα   προτιμούν   να   εργασθούν   ορισμένες   ώρες   ή   ορισμένες   ημέρες   (υποαπασχολούμενοι)   και   άτομα   που   αναγκάζονται   να   εργασθούν   σε   θέσεις   εργασίας   των   οποίων   το   περιεχόμενο   είναι   άσχετο.ΑΝΤΊΘΕΣΗ Στη   θεματική  περίοδο   παρουσιάζονται  οι   δύο  όροι  της   σύγκρισης  ­  αντίθε­ σης.  Συνήθως χρησιμοποιούνται   διαρ­ θρωτικές   λέξεις   που   δηλώνουν   αιτιολόγηση  :  επειδή.  που   χωρίς   αυτά. Λιανός) 4.  Για   την   εξασφάλιση     της   συνοχής.   εν   όλω   ή   εν   μέρει.  με   τους   ελεύθερα   εκλεγμένους   αντιπροσώπους   του.  άνθρωπος   αυθεντικός   δε   νοείται»   (Kώστας Tσιρόπουλος) 3. Γιατί  ο   πολίτης   κάθε   τόσο. κάτι   που  δεν   έχει   άνετα  σαρκωθεί  στη   σκέψη  και στη διατύπωση. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΣΎΓΚΡΙΣΗ . αφού κ.λπ.   με   τις   σπουδές τους ή τις ειδικεύσεις τους (ετεροαπασχολούμενοι).  Παράδειγμα   «  Στη   δημοκρατία   κάθε   άνθρωπος   είναι   σεβαστός.  γιατί.  μολονότι .  σύνταξε.

          (Ε.  άγνοια   των θεμάτων.      (Γ.  Αυτή  τη στιγμή η διεθνής  παιδεία είναι απαραίτη­ τη για ταλαντούχους νέους και οι ευρωπαϊκές επιχειρήσεις στρατολογούν στελέχη   από   ολόκληρη   τη   Γηραιά   Ήπειρο. Έκτοτε  έχει   αυξηθεί   κατακόρυφα   ο   αριθμός   των   Ευρωπαίων     που   αποκτούν   πτυχίο   εκτός   του   τόπου καταγωγής τους και πολλοί εξ αυτών παραμένουν στη νέα τους πατρίδα για   να εργασθούν.Παπανούτσος) Επισήμανση  Στην   επόμενη   παράγραφο   ακολουθείται   ένας   διαφορετικός  τρόπος  οργάνωσης  των σχόλιων.   το   δοκιμασμένο. ανικανότητα χειρισμών.  δηλαδή   το   πλησιέστερο   σύνολο   στο   οποίο  ανήκει.   για   επιτυχείς   χειρισμούς   κ. Μπαμπινιώτης) 5. (από τον ημερήσιο τύπο) 6.(αίτια)     Η   δημιουργία   μιας   ενιαίας   ευρωπαϊκής   αγοράς   διευκόλυνε   την   ελεύθερη   κυκλοφορία   αγαθών   και   ανθρώπων  στην  Ευρωπαϊκή Ένωση.ΑΠΟΤΈΛΕΣΜΑ Η   θεματική  περίοδος   διατυπώνεται    έτσι    ώστε   να   φαίνεται   σε   αυτή   το  αί­ τιο και το αποτέλεσμα. Για να ολοκληρωθεί  ο ορισμός δίνουμε και την   ειδοποιό διαφορά.  Οι   ευρωπαϊκές   κυβερνήσεις. απειρία. κ.  Ο   κυβερνητικός   λόγος   μιλάει  καταξιωτι­ κά  για  σημαντικό   έργο  που   έχει   συντελεστεί.   Τα   πάντα  έχουν   καλώς  στον   κυβερνητικό   πολιτικό   λόγο∙  τα   πάντα  βαίνουν   κατά   κρημνών  σύμφωνα   με   τον   πολιτικό   λόγο   τής   αντιπολίτευσης.  Σχηματικά     ο  ορισμός έχει ως εξής : ΟΡΙΣΤΕΑ  ΕΝΝΟΙΑ      = ΓΕΝΟΣ     + ΕΙΔΟΠΟΙΟΣ  ΔΙΑΦΟΡΑ .   τη   θετική     και   σίγουρη κατάκτηση  που λαμποκοπά  σαν ώριμος καρπός”. ανάλο­ γα   αν   ανήκει   στο   κόμμα   που   κυβερνά   ή   στα   κόμματα   τής   αντιπολίτευσης.   Ο   αντιπολιτευτικός   πολιτικός   λόγος   είναι   προβλέψιμα  απαξιωτικός:  ανυπαρξία   έργου  από   το   κυβερνών   κόμμα.  για  γνώση   των   θεμάτων  και   για   πείρα. δηλαδή  το   γνώρισμα   που   την   ξεχωρίζει   από   τα   άλλα   είδη   του   ίδιου   γένους. Αντί   για παράθεση συνολικά των χαρακτηριστι­ κών   του   α΄  και   ύστερα   των   αντίθετων   του   β΄  όρου.  που   δρουν   συμπλη­ ρωματικά   σχεδόν   σε   όλους   τους   τομείς   της   πολιτικής.κρατήσει       το     με   αγώνες     πραγματοποιημένο.λπ.  όλο   και   συχνότερα   αναζη­ τούν αυτήν τη διεθνή διάσταση. έστω  προσωρινά.   Είναι   πλήρως  καταξιωτική  στον   πολιτικό   λόγο   τού   κυβερνώντος   κόμματος   και   εντελώς  απαξιωτική  στον   λόγο   τής   αντιπολίτευσης.  παρουσιάζονται   ένα  προς  ένα  τα αντίθετα γνωρίσματα : Παράδειγμα Η ρητορική τού  πολιτικού λόγου χρησιμοποιεί  αντίθετες τακτικές.λπ. Στα σχόλια  εξηγείται η διαδικασία μετάβασης από το αίτιο  στα αποτελέσματα.  Ο   ορισμός   της   έννοιας  ξεκινά   από   την   ένταξη   της   στο  γένος.  Παράδειγμα Η  επιτάχυνση   και   το   βάθος   της   κινητικότητας  την   τελευταία   δεκαε­ τία (αποτελέσματα) είναι   πρωτόγνωρα   σημεία  των   καιρών   και   η  αιτία  της   διαδι­ κασίας   αυτής   είναι   ένας  συνδυασμός   νομικών   και   οικονομικών   παρα­ γόντων. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΟΡΙΣΜΌ ΚΑΙ ΔΙΑΣΆΦΗΣΗ Στη   θεματική   περίοδο   ορίζεται   η  (οριστέα)  έννοια. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΑΊΤΙΟ .

  στο   δρόμο.  Πρόκειται   δηλαδή   για   εκείνο   το   σύστημα   πολιτικής   οργάνωσης   στο   οποίο   ο   λαός   συμμετέχει   στη   λήψη   των   αποφάσεων   που   καθορίζουν   τη   ζωή   του. Παράδειγμα Πόσες   φορές   δε   θ’  ακούσετε   να  παρομοιάζουν  το   σήκωμα   μερικών   αν­ θρώπων   χωρίς   αξία  ­χωρίς   αληθινά   φτερά..  έτσι  μας   γελά.λπ.   ώστε να  αποφεύγεται  η αυθαιρεσία. οποίο) Στα σχόλια διασαφηνίζεται και συμπληρώνεται ο ορισμός. .   Συνήθως   μιλώντας   για   δημοκρατία   εννοούμε   το   πολίτευμα   στο   οποίο   η   εξουσία   απορρέει   και   ασκείται   από   το   λαό. Για παράδειγμα ο  προηγούμενος   ορισμός   της   δημοκρατίας   (  το   πολίτευμα   στο   οποίο   την   εξουσία   ασκεί ο λαός) γεννά ερωτήματα ως προς το τι ακριβώς είναι πολίτευμα και με ποιο  τρόπο εξασφαλίζεται η λαϊκή εξουσία.  Στον εντοπισμό της συγκεκριμένης μεθόδου ανάπτυξης μπορούν να μας  βοηθήσουν οι λέξεις: σαν.). 7.   μες   στο   φως   και   τη   δόξα   ενός   ηλιοβασιλέματος.   Συνήθως   μιλώντας   για   δημοκρατία   εννοούμε   το   πολίτευμα   στο   οποίο   η   εξουσία   απορρέει   και   ασκείται   από   το   λαό. όπως. Παρακάτω παρουσιάζονται δύο παράγραφοι  για  τη δημοκρατία στις οποίες τα σχόλια διασαφηνίζουν τον  ορισμό με διαφορετι­ κό τρόπο:  Παραδείγματα 1.   χωρίς   εσωτερική   δύναμη­   με   το   πέταγμα   ενός  κουρελόχαρτου.Π.  που   ένα   ευνοϊκό  αεράκι  μπόρεσε   να  το  ανεβάσει   για   λίγες   στιγμές   μεσούρανα. έτσι  κ.λπ.  Ύστερα. κ.  στη   σκόνη. ο σεβασμός στη διαφορετική άπο­ ψη.  Η   συμμετοχή  αυτή    στην   εποχή  μας   πραγματοποιείται     μέσω   αιρετών   αντιπροσώπων.  με  το   άδοξο   πέσιμό  του   βλέπουμε   πως   δεν ήταν τίποτα και πως τόσον καιρό μας γελούσε..   Οι   τελευταίοι   είναι   υποχρεω­ μένοι   να   κινούνται   στα   πλαίσια   των   νόμων   και   του   δημοκρατικού   Συντάγματος.χ.  στη   λάσπη. . η προστασία που τον σήκωσε απ’ τα χαμηλά.  με   μακριές   δυνατές   φτερούγες.  έτσι  πέφτει   κι   ο   ψευτοανεβασμένος   άνθρωπος   μόλις του λείψει η εξωτερική δύναμη. μόλις πάψει να φυσά το αγεράκι  το κουρελόχαρτο πέφτει  στον τζίγκο.   Αλλά  όπως. Ο διάλογος.  Παράλληλα   υπάρχουν θεσπισμένοι  μηχανισμοί   ελέγχου  (Βουλή.  2.  η   μετριοπάθεια   και   το   ενδιαφέρον   για   τα   κοινά   αποτελούν   χαρακτηριστικές   τέτοιες   αξίες   που   συνιστούν   την   πεμπτουσία   της   δημοκρατίας   ως   καθημερινού   τρόπου ζωής. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΑΝΑΛΟΓΊΑ Στη     θεματική   περίοδο   παραλληλίζονται   /   παρομοιάζονται   δύο   όροι.   Κι  όπως  μας   γελά   το   κουρελόχαρτο   πως   είναι   ένα   ζωντανό   κι   άσπρο   πουλί.  .      Δημοκρατία     εί­ ναι το     πολίτευμα   (στο  την εξουσία ασκεί ο λαός.   Εντούτοις   πέρα   από   ένα   πολιτικό   σύστημα   η   δημοκρατία    αναγνωρίζεται   ως    ένα   σύνολο   αξιών    που   καλεί   τον άνθρωπο σε μια ανοδική πορεία. ενώ η διάκριση  των εξουσιών προστατεύει  από ενδε­ χόμενα φαινόμενα αυταρχισμού της εξουσίας.   όταν   βρίσκεται   στο   ύψος   του   κι   ο   ανάξιος   άνθρωπος   πως   κάτι   είναι. Τύπος.   Στα  σχόλια χρησιμοποιούνται  εκτεταμένες παρομοιώσεις που επιβεβαιώνουν αυτή την  αναλογία.

  με   το   οποίο   φωτίζουμε   το   θέατρο.(σύγκριση  –   αντίθεση) Μπορεί  λοιπόν  ο μαθητής.  Τότε   μι­ λάμε   για   ανάπτυξη   με   συνδυασμό   μεθόδων   και   εντοπίζουμε    τους   συγκεκριμένους  τρόπους ανάπτυξης επισημαίνοντας  τα  αντίστοιχα χωρία.  η   επόμενη   παράγραφος   αναπτύσσεται   με  ορισμό (στη   θε­ ματική περίοδο) και παραδείγματα (στα σχόλια). χημείας.  με   το   οποίο   επικοινωνούμε   εξ   αποστάσεως. Τσολάκη. Σήμερα  οι   πηγές   των  πληροφο­ ριών   έχουν   πολλαπλασιαστεί   σε  βαθμό   εκπληκτικό   και  οι   κρουνοί   τους  ­η  εφημερί­ δα. Για   παράδειγμα. (Θ.  το   ηλεκτρικό   φως.  Δεν   αληθεύει  όμως   τη   δική µας  εποχή.  βιολογικές. κοσμογραφίας.(αιτιολόγηση) Παλαιότερα  ο μαθητής περίμενε να φω­ τιστεί  αποκλειστικά  και µόνο από το δάσκαλό του. ηλεκτρολογίας.» Η Παιδεία το µεγάλο μας πρόβληµα».  Συχνότερα     χρησιμοποιούνται   περισσότερες   της   μιας   μεθόδου.   Το   μαχαίρι. Στην κατανόηση συμβάλλουν και  οι λέξεις «ορίζεται»  και «παραδείγματα» Ας   δεχθούμε   ακόμη   ότι   η   τεχνολογία  ορίζεται  ως   το   σύνολο   των   μεθόδων   τις   οποίες   οι   άνθρωποι   χρησιμοποιούν   για   να   πετύχουν   τους   σκοπούς   τους   και   να   ικανοποιήσουν   τις   ανάγκες   τους. ΑΝΆΠΤΥΞΗ ΜΕ ΣΥΝΔΥΑΣΜΌ Μ ΕΘ Ό Δ Ω Ν Η παράγραφος δεν αναπτύσσεται πάντοτε με έναν από τους προηγούμενους  τρόπους.   με   το   οποίο   κόβουμε   το   ψωμί.  φυ­ σικής.  «Αξιοπρόσεχτη   η   παρατήρηση.   με   τον   οποίο   κάνουμε   αριθμητικές   πράξεις   και   το   όπλο.  Γιατί  σήμερα   και   τα   παιδιά   είναι   πολύ   διαφορετικά   από   άλλοτε   και   ο   αέρας. στο βιβλίο του Χρ. Η παράγραφος αναπτύσσεται με αιτιολόγηση  και σύγκριση – αντίθεση. Λιανός) Το   επόμενο   παράδειγμα   προέρχεται   από   τις   πανελλαδικές   εξετάσεις   του  2004. (Γρ.  το   περιοδικό.   το   πιεστήριο.  το  «κλίμα»   του σχολείου έχει αλλάξει.  γεωγραφικές.   το   τηλέφωνο.  ανθρωπολογικές. 8.  η   τηλεόραση­  ρέουν   μέσα   στο   σπίτι. Αθήνα 1976 ) . “Αθηναϊκές επιστολές”.   (Ε.   είναι  παραδείγματα  των   στοιχείων   της   τεχνολογίας. Παπανούτσος.   με   το   οποίο   σκοτώνουμε. Ξενόπουλος. Π. “Από   το λόγο στη συνείδηση του λόγου”).   ο   ηλεκτρονικός   υπολογιστής. να   προμηθεύεται  ελεύθερα   και   απεριόριστα  «ειδήσεις»  από  όλες  τις   περιοχές   της  αν­ θρώπινης   περιέργειας:  ιστορικές. ανάλογα  µε  τη δύναμη  και  την  όρεξή  του.  το   ραδιόφωνο.   με   το   οποίο   τυπώνουμε   τα   βιβλία. κάθε λογής τεχνικής».

  τα μελανά στοιχεία  μιας  κατάστασης. Α)  Τεράστιο   χάσμα   χωρίζει     τον   άνθρωπο   που   αντιμετωπίζει   αισιόδοξα   τη  ζωή από τον απαισιόδοξο.  αυτός   τα   υπερεκτιμά   και  προβληματίζεται   τόσο. Π .ν.  πιστεύει ότι τα πράγ­ ματα θα γίνουν καλύτερα. σελ.  δε   θα  πιστέψει ότι όλα  είναι «μαύρα και άραχνα» και ότι δεν υπάρχει  διέξοδος.  (από τον ημερήσιο Τύπο) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια                                                …                                                … .        Ε.Από τη θεωρία στην πράξη Άσκηση     1      Να     εντοπίσετε     τα   δομικά   μέρη     και   τους   τρόπους  ανάπτυξης των παρακάτω  παραγράφων. Ο πρώτος βλέπει τα πράγματα από τη θετική τους πλευ­ ρά.  Και   αν   ακόμη   συναντήσει   δυσκολίες   ή  προβλήματα. Χωρίς να  υποτιμά τις  απώλειες. αναπτύσσοντας  την  αίσθηση  της   ξενοφοβίας    και   της   ανθρωποφοβίας    και   καθώς   η   Τρίτη   Βιομηχανική   Επα­ νάσταση   εξαπλώνεται   σε   όλους   τους   τομείς   της   οικονομίας.  τα   ρεύματα   των   οικονομικών   μεταναστών   παραλύουν   από   φόβο   τις   συντηρητικές  δυνάμεις.  σελ 53 Β)   Η σταθερά  ανερχόμενη  ανεργία και η εντεινόμενη πόλωση μεταξύ πλού­ σιων  και  φτωχών   μετατρέπουν   μερικούς  τόπους  σε  εστίες  κοινωνικών  παριών.  δε   θα   πανικοβληθεί. Μένει στις αρνητικές πλευρές μιας κατάστασης  και  στις   πιο   αδιέξοδες   πτυχές   του   προβλήματος. για αυτό και δεν καταθέτει τα όπλα.   είναι   γεγονός   ότι  τόσο η βία όσο και η εγκληματικότητα θα αυξάνονται με ταχύτατους ρυθμούς. πα­ ρανόμων και πολιτών τρίτης κατηγορίας. Παπανούτσος Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Πίνακες όπως κ. τις  κάνουν  να  στρέφονται  ακόμη πιο δεξιά. Ο απαισιόδοξος λει­ τουργεί  εντελώς διαφορετικά. Για πολλούς η ανεργία είναι άρρηκτα δε­ μένη   με   την   εγκληματικότητα.  Πρόκειται   για   δύο   ανθρώπι­ νους   τύπους   τόσο   διαφορετικούς.  ώστε   να   χαλά   η   διάθεση   του.  Ακόμη   και   καθημερινά   προβλήματα  ρουτίνας. 89  ή  συνολικά στο τέλος των ασκήσεων όπως κ.ν.  Λόγω   της   ανισότητας   στην   οικονομική   ανάπτυξη.  που   αργά   ή  γρήγορα   θα   βρουν   το   δρόμο   τους.  ώστε   το   ίδιο   πράγμα   ο   ένας   να   το   βλέπει   με   τα  πιο μελανά και ο άλλος με τα πιο ρόδινα χρώματα.

 αν  καλοσκεφτούν   και  ζυγίσουν    πιο ψύχραιμα  τα  δεδομένα .  στην   κάθε   περί­ πτωση. Π.  Ε.  από   το  ‘80  κι   έπειτα  ­  εισβολή   της   ιδιωτικής   τηλε­ όρασης   και   σκληρός   ανταγωνισμός   ανάμεσα   στα   κανάλια.   η   άρνηση   είναι   κατά   κανόνα   η   πρώτη   αντίδρασή   τους.  Αυτοί   ξεκινούν   αρνητικά. νικηθούν  από  τις  αμφιβολίες  ( τις  θεωρητικές) ή τις  δυσκολίες  ( τις  πρακτικές) και  αναθεω­ ρήσουν   την   αρχική   τους   τοποθέτηση.  ακόμη    και   όταν   έπειτα   από   ψυχραιμότερη   κρίση   και   επιγενέστερη   συμπάθεια    φα­ νούν   υποχωρητικοί.  όταν προκαλούνται  να εκδηλωθούν  αυθόρμητα  συμπεριφέρονται  θετικά. Αντίθετα οι άνθρωποι της άλλης κατηγορίας  αρχί­ ζουν   πάντα   με   το   «όχι».  Νομίζει   κανείς   ότι.  κρίση   του   κράτους   πρόνοιας. Το Βήμα   Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Δ)  Χαρακτηρολογικά   οι   άνθρωποι    μπορούν  να   μοιραστούν   σε  δυο  κατη­ γορίες  :    στους  «ανθρώπους   του   ναι»  και   τους  «ανθρώπους   του   όχι».     Φωτεινή Τσαλίκογλου.  Το  «ναι»  έρχεται   εύκολα   και   τις   περισσότε­ ρες φορές στο στόμα τους. ανοι­ χτός ορίζοντας.  Οι   εκπομπές   αυτές   συνδέονται   με   βασικές   αλλαγές   της   εποχής   μας     που   έχουν  επέλθει   στο   τηλεοπτικό   τοπίο. κάτι το μαλακό και λείο.   εξάπλωση του νόμου της αγοράς ­ και  είναι απότοκες ευρύτερων κοινωνικοπολιτι­ σμικών   αλλαγών:  υποβάθμιση   της   πολιτικής. έστω   και  αν  αργότερα. Εκεί  αιθρία.  κατίσχυση   του   κατανα­ γκασμού   της   ακροαματικότητας   και   ακραία   επιδίωξη   της   υψηλής   τηλεθέασης.  Οι  πρώτοι.  έχει να κάμει με ένα εντελώς διαφορετικό ψυχικό κλίμα. κάτι το σκληρό  και τραχύ. Εδώ συννεφιά. κλεισούρα.  ιδεολο­ γία ενός συνεχώς εντεινόμενου ατομικισμού.Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Γ)  Ως  reality shows  προσδιορίζονται   οι   εκπομπές   που   στηρίζονται   σε   μια   ατο­ μική αφήγηση   κατά   προτίμηση  “δυστυχισμένης” ζωής  και  οι  οποίες  αποτελούν  ένα  σύμπτωμα   ή   και   ένα   λογικό   επακόλουθο     τηλεοπτικών   και   κοινωνικών   συνθηκών. Παπανούτσος Θεματική   περίο­ δος                                               …  .

    (απόσπασμα   από   το   κείμενο   των   Πανελλαδικών   εξετάσεων   Γ΄Λυκείου.  Μαθαίνω  πώς   να   αποκτώ   τη   γνώση.  κατανοώντας    τους  άλλους   και  έχοντας   επίγνωση   των   κοινωνικών   αλληλεξαρτήσεων  ­συμβάλλοντας   στην   πραγ­ ματοποίηση   κοινών   δράσεων   και   στη   διευθέτηση   των   συγκρούσεων­.  θα   κινδυνεύσει     να  σπάσει   ή   να   στραβώσει∙  αν   δεν   προφυλαχτεί. Tο  σπέρμα  δίνει  στο φυτό  τη  δυνατότητα  να φυτρώσει  και να αναπτυχθεί  σύμφωνα  με το είδος του.   Για   τον   λόγο   αυτόν   η   εκπαίδευση   δεν   πρέπει   να   παραμελεί   την  ανάπτυξη των ατομικών δυνατοτήτων. ώστε να αναπτύσσω την προσωπικότητά  μου και να  μπορώ να ενεργώ  με μεγαλύτερη  αυτονομία  και  περισσότερη  κρίση και προσωπική  υπευθυνότητα. τις φυσικές ικανότητες του ατόμου και τη δεξιότητα της επικοινωνίας.  Μα­ θαίνω να ζω με τέτοιον τρόπο.  2000) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία ΣΤ)  «Η   ανάπτυξη    του    ανθρώπου    μοιάζει    με  την   ανάπτυξη   του  φυτού.  Αν   όμως   το  περιβάλλον    δεν   είναι    ευνοϊκό.  2.  της   αμοιβαίας   κατανόησης   και   της   ειρήνης.  που   αποτελούν   διαφορετικά   είδη   μάθησης: 1. θα  ξεραθεί∙ αν  κατά   την   ανάπτυξη     ο     κορμός     του     αφεθεί     στους     ανέμους. η ανάπτυξη  του  φυτού  δε θα συντελεστεί.  συνδυάζοντας   ικανοποιητικά   μια   ευρύτατη   γενική   παι­ δεία με τη δυνατότητα  εμβάθυνσης   σε   ορισμένα  θέματα.   Όπως  η ανάπτυξη του καθορίζεται από το σπέρμα  κι  εξαρτάται από τη γη  και  το  .  είναι   επόμενο     να   το   φάνε     τα   ζώα. Αν  σε περίοδο  ξηρασίας  το  φυτό  δεν ποτιστεί.  Μαθαίνω  να  συμβιώνω. Παρέχει δυνατότητες  και  προσδιορίζει  την πορεία  και την μορφή  της  ανάπτυξης. 4. ώστε να αποκτώ όχι μόνο επαγγελματική κατάρτιση αλλά και γε­ νικότερα   τη   δυνατότητα   να   αντιμετωπίζω   διάφορες   καταστάσεις   και   να   εργάζο­ μαι   αρμονικά   σε   ομάδες. τη μνήμη.Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Ε)    Στην   έκθεση   της   Διεθνούς   Επιτροπής   της  UNESCO  για   την   εκπαίδευση  στον 21ο αιώνα τονίζεται ότι η δια βίου εκπαίδευση πρέπει να στηρίζεται στους πα­ ρακάτω   τέσσερις   πυλώνες. Μαθαίνω να ενεργώ  με τέτοιον τρόπο. με  παράλληλη ευαισθησία στη χρήση της μητρικής γλώσσας. 3.  με   σεβασμό  στις   αξίες   του   πλουραλισμού. τη λογική κρίση. την αίσθηση του  ωραίου.

 είτε επειδή  .  τους     φίλους. που υποτίθεται πως τον αντιπρο­ σωπεύουν.  από   την   οικογένεια.  Με   άλλα  λόγια  ο  λαός  σαν   μια   αμετάβλητη   και   εγγενώς   καλή /  σοφή  ύπαρξη  δεν   κάνει   ποτέ  λάθη. αντιλαϊκά συμφέροντα.                             (Δημήτρης  Σακκάς) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Ζ)  “Δεν     είναι     λοιπόν     δυνατό     να   απαλλαγεί       από     τον   καταλογισμό     των  πράξεών  του ο εγκληματίας πολέμου  και ο βασανιστής  συνανθρώπων  του με τον  ισχυρισμό  ότι  αυτός   απλώς  εξετέλεσε   το  καθήκον    του   υπακούοντας (σύμφωνα  με τον όρκο  του)  σε  ρητές  διαταγές  των φορέων  της εξουσίας.  στην   ευημερία   και   στην   απαράμιλλη   δόξα.  σαν   μια   διαχρονική  οντότητα   που   παραμένει   η   ίδια  «δια   μέσου   των   αιώνων»  και   η   οποία   είναι   από   τη  φύση   της   καλή   και   πολιτισμικά   ανώτερη. Τα λάθη γίνονται όταν οι πολιτικές ηγεσίες.  οδηγεί   το   έθνος   στη   σωτηρία.περιβάλλον  του. Γιατί.  την πολιτιστική  ατμόσφαιρα».  μετατρέπονται   σε  «κατεστημένα»  που   αγνοούν   τη   γνήσια   λαϊκή  βούλη­ ση. Π.  εφόσον  ο  ίδιος  αναγνώρισε  στους  ταγούς  του  το δικαίωμα  να προστάζουν  οτιδήποτε   θε­ ωρούν  χρήσιμο για  την πραγματοποίηση ενός  σκοπού που τον ξέρει ή  τον εικάζει. είτε επειδή ακολουθούν τα δικά τους στενά.  όταν   γίνεται   σεβαστή.  Η   βούλησή   της. έτσι και η ανάπτυξη της προσωπικότητάς του προσδιορίζεται από  τις   έμφυτες     δυνατότητες   του   ανθρώπου   και   εξαρτάται   από     το   κοινωνικό     περι­ βάλλον. χάρηκε   πλούτη  και  τι­ μές) έχει  συναποφασίσει τα εγκλήματα  που διαπράχτηκαν  και επομένως  είναι  συ­ νυπεύθυνος  με εκείνους  που τα πρόσταξαν”   (Ε.  το   σχολείο.  τα   έντυπα   και   τα   θεάματα.  εφόσον ακόμη έδειξε  ανεπιφύλακτη  εμπιστοσύνη  στις  επιδιώξεις  και  στις  θελή­ σεις  τους  και  όχι μόνο ανέχτηκε  την ταπείνωση  αυτής  της δουλείας  αλλά  βρή­ κε   και   άνετο   το  ζυγό    της  (  δέχτηκε   παντοειδείς   εύνοιες. Παπανούτσος) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Η)  Ο   λαϊκιστικός   λόγος   ορίζει   το   λαό   σαν   μια   ουσία.

  Το Βήμα  Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Θ)  Η Ενωμένη Ευρώπη είναι μια πραγματικότητα και αυτό διαφαίνεται στην  καθημερινή  μας   ζωή.  με   τα   μειωμένα   δίδα­ κτρα   σπουδών   που   καταβάλλουμε.  ο εργαζόμενος   είναι  πολύ   περισσότερο  ελεύθερος  να  καθορίσει   τον   ρυθμό   εργασίας   του   εκτελώντας   την   εργασία   του   στον   προσωπικό  του   υπολογιστή   και   συνδεόμενος   μόνο.  Η   Ευρώπη. την απλή  επίδειξη   ταυτότητας   για   να   μεταβούμε   σε   μια   άλλη   χώρα.  το   πρόγραμμα   Σωκράτης)  συνειδητοποιούμε   ότι   η   Ευ­ ρωπαϊκή   οικογένεια   είναι   μια   πραγματικότητα.  .  Ν.  η  τηλεργασία   μπορεί   να  οριστεί  ως η  μορφή   εργασίας   που   εκτελείται   από   ένα   άτομο   κυρίως   ή   σε   ένα   σημαντικό   μέρος  της. το οποίο μπορεί να εφαρμοστεί σε πολλά επαγγέλματα.  Οι   δύο   βασικοί   τρόποι   τηλεργασίας   είναι   είτε   κάποιος   να   είναι  υπάλληλος σε έναν εργοδότη είτε ελεύθερος επαγγελματίας. για έναν εργοδότη  ή   πελάτη.  όταν   είναι   απαραίτητο.  λοιπόν.  με   το   δίκτυο   της  επιχείρησης.   και   η   οποία   περιλαμβάνει   τη   χρήση   των   τηλεπικοινωνιών   και   προηγ­ μένων   τεχνολογιών  πληροφόρησης   ως   ένα  ουσιαστικό  και κεντρικό χαρακτηριστι­ κό   της   εργασίας.  Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία Ι)  Σύμφωνα   με  την   Ευρωπαϊκή  Ένωση. ο εργαζόμενος είναι μόνιμα συνδεδεμένος με το δίκτυο των εργοδοτών.   τα   τόσα   προγράμματα   ανταλλαγής   μαθητών  στη   σχολική   ζωή  (όπως   π.  Τα   δικαιώματα   που   έχουμε   ως   Ευρωπαίοι   πολίτες   καθιστούν  τη ζωή μας πιο εύκολη. σε τοποθεσίες εκτός του παραδοσιακού εργασιακού χώρου. η εργα­ σιακή του   ζωή  είναι   πολύ   περισσότερο   ελεγχόμενη  μέσω   της   τεχνολογίας   και   έχει  πολύ   λιγότερη   ευελιξία   ως   προς   τον   τρόπο   που   θα   οργανώσει   τον   εργάσιμο   χρόνο  του.  Μουζέλη. Στη  δεύτερη  περίπτωση.χ.  έπαψε   να   είναι  όραμα και μετατρέπεται σε τρόπο ζωής. Στην πρώτη περίπτω­ ση. Με τη χρήση του κοινού ευρωπαϊκού νομίσματος.υπακούουν   στα   κελεύσματα   των  «εξωτερικών   εχθρών»  του   έθνους.

  σελίδα  ) .(απόσπασμα από το κείμενο των Πανελλαδικών εξετάσεων Β΄Λυκείου.   2000) Θεματική   περίο­ δος Σχόλια  Κατακλείδα  παρα­ δείγ­  ματα                                               …                                                …                                               … σύγκρι­ ση αντι­ θεση διαίρε­ ση αιτιολό­  γηση αίτο και αποτέλεσμα ορι­ σμός αναλο­ γία (Οι   απαντήσεις   των   ασκήσεων   βρίσκονται   στο   τέλος   του   Πρώτου   Μέρους.

.  Ποιες   λοιπόν   είναι   αυτές   οι  τεχνικές / τρόποι πειθούς και ποια μέσα χρησιμοποιεί ο πομπός για να πείσει .  ώστε   να   μπορούμε   να   τις   διακρίνουμε   σε   ένα   προφορικό   ή  γραπτό   κείμενο   και   να   τις   αξιολογούμε   αντικειμενικά.  Μέσω   αυτής   ο   δέκτης   αποδέχεται   την   ορθότητα   μιας  άποψης. Για αυτό επιβάλλεται να αποκρυπτογραφούμε  τις   τεχνικές   πειθούς.2Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : Η ΠΕΙΘΩ Η   λεκτική   επικοινωνία   ως     συνειδητή   κοινωνική   δραστηριότητα   είναι   μια  σκόπιμη   λειτουργία   αλληλεπίδρασης.  Από   την   άλλη   μπορεί   να  μετατραπεί   σε   μια  επικίνδυνη   δύναμη   χειραγώγησης    όσων    αδυνατούν   να   διακρί­ νουν     τις   τεχνικές   με   τις   οποίες   ο   πομπός   προσπαθεί   να   επιβάλλει   τη   δική   του  ­   ορθή ή εσφαλμένη ­ γνώμη ή θέληση.   Ένας   από   τους   στόχους    αυτής   της   αλληλε­ πίδρασης       είναι     η    πειθώ.  Επο­ μένως η τέχνη της πειθούς είναι μια  ικανότητα που προσδίδει στον κάτοχό της δύ­ ναμη  να   επιβάλλεται   και   να     προωθεί   τις   επιδιώξεις   του.   ενστερνίζεται     και   υιοθετεί   ιδέες   και   ενεργεί     σύμφωνα   με   αυτές.

 Χιούμορ / ειρωνεία 4. 5. Επίκληση  στο  συναίσθημα   του δέκτη 1. Επίκληση  στο  ήθος  του  πομπού • Προβολή     της   εικόνας   του   ως   έντιμου. 2. Τεκμήρια 1.   υπεύθυνου  κ. Επίκληση  στο  ήθος  1. Περιγραφή  2. Επίκληση  στο  ήθος  του  δέκτη   • Παρακίνηση   της   φιλοτιμίας   του   δέκτη   με   αναφορά     στην   ηθική  και τις αρετές  του.ν. Αφήγηση 3. 3. 4. Παραδείγματα Γεγονότα Στατιστικά στοιχεία Πορίσματα  ερευνών Αλήθειες  Γνωμικά  2.λπ.   αξιόπιστου. Ποιητική  γλώσσα / σχήματα λόγου 5. σελ 47  αλλά κάθετος και όχι οριζότιος Σημαντικό να έχει τη δομή δέντρου Ι. Επίκληση  στην  αυθεντία • Ενίσχυση   των  επιχειρημάτων  με  αναφορά  σε  ρήσεις  και απόψεις  . 6. Προσπάθεια ηθικής μείωσης  του αντιπάλου με αρνητικούς χαρα­ κτηρισμούς για το χαρακτήρα και τη συμπεριφορά του. ΤΡΌΠΟΙ   ΚΑΙ  ΜΈΣΑ    ΠΕΙΘΟΎΣ Α. Παραγωγικός  συλλογισμός Επαγωγικός     συλλογισμός Αναλογικός      συλλογισμός Β. Επίθεση   στο  ήθος  του  αντιπάλου • 4. 2.    ΣΥΝΟΠΤΙΚΌΣ    ΠΊΝΑΚΑΣ Όπως κ. Επιχειρήματα 1. 3. Επίκληση   στη   λογική 1. Ρητορικά ερωτήματα  Γ. 2. 3.

 παρατηρήθηκε  έκρηξη  των   ανισοτήτων:  το  1960. Α. αποκαλεί τους νέους αυ­ τούς  «Γενιά  Erasmus».  σύμφωνα   με   το   πρόγραμμα   φοιτητικών  ανταλλαγών της E.  δηλαδή   για   επιβεβαίωση. Λιανός) «Ο  σεισμός   του   Μπαμ   στο   Ιράν.».α. «O  Στέφαν  Bολφ. Για να το  πετύχει αυτό χρησιμοποιεί  επιχειρήματα  και  τεκμήρια.   Γεγονότα Στατιστικά   στοιχεία   Αποτελέσματα  ερευνών Γενικές αλήθειες  Αυθεντία   . Επίκληση  στη  λογική Όταν   ο  στόχος  είναι  η  απόδειξη  μιας   άποψης. Το   προφανές  παράδειγμα   είναι   αυτό   των   πυρηνικών   όπλων.   που   έγινε   ακριβώς   ένα  χρόνο πριν.   Τεκμήρια μπορεί να είναι : Πίνακας όπως κ. (από   τη  Le  Monde diplomatique) «Σύμφωνα   με  πρόσφατη   έρευνα    που   δημοσιεύθηκε     στην  εφημερίδα  «Βήμα».  που   μπο­ ρούν   να   καταστρέψουν   και   την   ανθρωπότητα   και   τον   πολιτι­ σμό της».σημαντικών προσώπων. ή και τα δύο. προκάλεσε  ολοκληρωτική καταστροφή».     χρησιμοποιώντας   συλλογι­ σμούς για να  στηρίξει  την άποψη του με βάση τους κανόνες της λογικής.  ΜΕΣΑ ΠΕΙΘΟΥΣ  Α. Όταν λοιπόν διακρίνουμε  στο κείμενο ένα από αυτά τα δύο.  60 ή  ΕΙΔΗ  ΤΕΚΜΗ­ ΡΙΩΝ Παραδείγματα ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ «Πολλοί   φοβούνται   ότι   η   ανάπτυξη   της   τεχνολογίας   έχει   δια­ στάσεις   και  μορφές  που  απειλούν  τον  πολιτισμό. τότε  ο πομπός επικαλείται τη λογική.  σελ.E.  Σήμερα   είναι  1  προς  80». (Θ.1.  υπάρχουν  80.  το   άνοιγμα   της   ψαλίδας   ανάμεσα  στο  20%  των   φτωχότερων   και   στο  20%  των   πλουσιότε­ ρων   ήταν  1  προς  30.  τότε   ο  πομπός απευθύνεται  στη   σκέψη   και   στην   κριτική   ικανότητα     του   δέκτη.1. Τεκμήρια Πρόκειται   για   συγκεκριμένα   στοιχεία   που   πηγάζουν   από     την     εμπειρία  και χρησιμοποιούνται   για   απόδειξη  μιας  άποψης. Αποτελεί   κοινό     τόπο     ότι   ζούμε   στην   εποχή   της   πληροφόρη­ σης.   καθηγητής   πολιτικής   επιστήμης   στο  αγγλικό Πανεπιστήμιο του  Mπαθ. «Εδώ   και   σαράντα   χρόνια.ν. Α.000  πτυχιούχοι   αυτών   των   ει­ δικοτήτων που εμπίπτουν σε μια από τις τρεις κατηγορίες που  ανέφερα πιο πάνω».  ενίσχυ­ ση ή συμπλήρωση  των επιχειρημάτων.   παρά   την   σημαντική   αύξηση   του  πλούτου   που   παράγεται  στον  πλανήτη. δηλαδή επιχείρημα ή τεκμήρια.

τι  λάμπει. δεν είναι χρυσός.Γνωμικά   Ό. .

 εναντίον τους.  Δ)  Έτσι. Ομιλία στην OXFORD  UNION) ΣΤ) Ο Έλληνας θα δουλέψει αργά ή γρήγορα στην ευρύτερη ευρωπαϊκή αγο­ ρά   εργασίας   και   πρέπει   να   έχει   τα   μέσα   να   σταθεί.  συνειδητά   ή  ασυνείδητα. εί­ ναι   τα   αποτελέσματα   έρευνας   του   Πανεπιστημίου   Ιωαννίνων. ασυνείδητοι  και άκαρδοι. που  έγινε για  πρώτη  φορά. δηλαδή κατά μέσο όρο ένα σχολείο τριτοβάθμιας  εκπαίδευσης   με   πολλά   τμήματα   για   λιγότερο   από   δύο   νομούς.  Αν   σ’  αυτά   προσθέσουμε   τις   στρατιωτικές   σχο­ λές φτάνουμε αισίως τα τριάντα.  ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ) Ε)  Σύμφωνα   με  το  δεύτερο   επιχείρημα   του   Βρετανικού  Μουσείου  «οι   αδαείς  και   δεισιδαίμονες   Έλληνες   ήταν   αδιάφοροι   για   την   τέχνη   και   τα   μνημεία   τους». (Μάριος  Πλωρίτης.  AEI  και  TEI  με   εκατοντάδες   τμήματα.  να  διακριθεί. Ναι.  τα   πράγ­ ματα   αντιστράφηκαν   άρδην.  που   δόθηκε   πρόσφα­ τα στη δημοσιότητα.  (Αντώνης   Καρκα­ γιάννης . «Χτίζε   φυλακές   και   κλείνε   σχο­ λεία».   Αυτό βέβαια υπονοεί ότι  ήταν τυφλοί . με θέμα την αξιολόγηση της Έκθεσης στις Γενικές Εξετάσεις.  να   επιβιώσει   και    γιατί   όχι. επί των κειμένων  της  Έκ­ θεσης   στις   Γενικές   Εξετάσεις. μην αγ­ γίξετε τις κολώνες».  φτάσαμε   σήμερα   στο   εξής   πανεπιστημιακό   καθεστώς:  Αν   μέτρησα  καλά   η   χώρα   διαθέτει   πάνω   από  25  συγκροτήματα   τριτοβάθμιας   εκπαίδευσης.  εννοώντας.  Το   απόφθεγμα   έγινε. Α)  Αποκαλυπτικά. Οι Τούρ­ κοι   στρατιώτες   κλεισμένοι   στην   Ακρόπολη   έμειναν   από   πολεμοφόδια   και   άρχισαν  να   καταστρέφουν   τις   κολώνες   για   να   αφαιρέσουν   το   μολύβι   να   κάνουν   με   αυτό  βόλια. (από  δημοσίευ­ μα στην ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ) Β)  Παλιότερα.  πως   η   εκπαίδευση   χαλιναγωγεί   τις  κακές   ροπές   των   ανθρώπων   και   αχρηστεύει   τα   σωφρονιστήρια.  ανέδειξε   ότι   οι   υποψήφιοι   προβάλλουν. δυσάρεστα για τον εξεταστικό μηχανισμό του λυκείου.  όχι   επειδή   πιστεύουν   σε   αυτές.  αλλά   επειδή   γίνονται  αποδεκτές  και  επιβραβεύονται  από  το  σύνολο των  βαθμολογητών.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση    2      Να     εντοπίσετε     το   είδος   των   τεκμηρίων   που   χρησιμο­ ποιούνται στα παρακάτω αποσπάσματα. Οι ίδιοι  Έλ­ ληνες   που   κατά   τον   αγώνα   για   την   ανεξαρτησία   τους   έστειλαν   στους   Τούρκους  στρατιώτες βόλια να χρησιμοποιηθούν εναντίον τους. Ποιοι.  οι  «ρομαντικοί»  της   παιδείας   έλεγαν: «Όταν   χτίζεις   ένα  σχο­ λείο. ΤΟ ΒΗΜΑ) Γ) Οδηγούμαστε επίσης σε αυτό που ο Χάμπερμας αποκαλεί στρεβλή επικοι­ νωνία   Μια   στρέβλωση   που   οφείλεται   είτε   σε   μια  «κοινή  γνώμη»  που   κατασκευάζε­ ται  από αυταρχικές  ελίτ είτε σε  μια  «κοινή γνώμη» που  διαμορφώνεται  από δογμα­ τικές μειοψηφίες. (Μελίνα  Μερκούρη. Οι  Έλληνες τους έστειλαν πολεμοφόδια με το μήνυμα. «Να τα βόλια.  κλείνεις   μια   φυλακή».  Η πολύ  ενδιαφέρουσα   μελέτη.  ιδέες   και   αξίες.  Σήμερα. .  φυσικά.

ν. 53  . σελ.παρα­ δειγματα Α Β Γ Δ Ε Στ γεγο­ νός στατιστι­ κά πορίσματα  έρυενας αλήθεια αυθεντία γνωμικό Πίνακας όπως κ.

 σύνταξη και διατύπω­ ση  πολύπλοκη. Επιχειρήματα  Πρόκειται για ένα  συλλογισμό στον οποίο ένα συμπέρασμα απορρέει λογικά  από   μία. σελ.  Οι   προτάσεις   αυτές   ονομάζονται   προκεί­ μενες. Εντοπισμός  του  επιχειρήματος  σε   κείμενο Ενώ είναι εύκολο να διακρίνουμε ένα επιχείρημα. (δεύτερη  προκείμενη). Β. επειδή  οι   συλλογισμοί   στην   τυπική   και   σύντομη   μορφή   περιέχουν   μόνο   προτάσεις  ­  κρί­ σεις.  δύο   ή  περισσότερες   προ­ • τάσεις   που   αποτελούν   τη  βάση  του  συλλογισμού   και. Το επιχείρημα θα μπορούσε να δοθεί με την εξής τυπική δομή : Προκείμενες    Ο     σωφρονισμός   προϋποθέτει     τη   φυσική   ύπαρξη     του   αν­ θρώπου. ΠΡΟΚΕΙΜΕ­ ΝΕΣ Μία.Α. ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ Η πρόταση που απορρέει λογι­ κά από τις προκείμενες.  σχηματική   μορφή  (δηλ.  Ο     πρόεδρος   των   ΗΠΑ     εί­ ναι άνθρωπος.ν.  δύο   ή   περισσότερες   προτάσεις. Α. όμως. οδηγούν  σε μία τρίτη . το συμπέρασμα.β.1. 56 ΤΑ  ΜΕΡΗ  ΤΟΥ  ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ Τα μέρη Τι είναι; Ένα  παράδειγμα Όλοι     οι   άνθρωποι   είναι  θνητοί.  προκείμενες   και   συμπέρασμα). αν  • συνδυαστούν  λογικά.  (πρώτη   προκείμενη)  που  η   θανατική   ποινή   την καταστρέφει. Αυτό   συμβαίνει.  Πίνακας όπως κ.  είναι   αρκετά   δύσκολο  να   διακρίνουμε  τη  δομή  του   με  ακρίβεια   μέσα  στο  κείμενο. Για παράδειγμα :  Η θανατική ποινή αποτελεί καθαρό παραλογισμό από τη σκοπιά του   σωφρονισμού   του   παραβάτη. όταν μας δίνεται στην  τυ­ πική. Για    αυτό   χρειάζεται   να   διακρίνουμε  τις   προτάσεις  /  ιδέες   που   απο­ τελούν   τα   μέρη   του   επιχειρήματος   από  τις   δευτερεύουσες  ιδέες  που  τα  εξηγούν   ή  τα αναλύουν. Επομένως  ο   πρόεδρος   των  ΗΠΑ  είναι θνητός. τα επιχειρήματα έχουν ανάπτυξη. Σε ένα κείμενο.                     Η   θανατική   ποινή   καταστρέφει    (τη     φυσική   ύπαρξη   του   αν­ . Γιατί ο  σωφρονισμός προϋποθέτει  βέβαια τη φυ­ σική   ύπαρξη     του   ανθρώπου. (συμπέρασμα)  που   επιδιώκεται   πρωταρχικά     με   την   άσκηση   συγκρατητικής   επίδρασης    πάνω   σε   εκείνον   που   έχει    ήδη   εγκληματή­ σει για να μην υποτροπιάσει.

 όλα τα  άλλα   είναι   είτε   υπεκφυγές   είτε   παρανοήσεις   είτε   αντιφάσεις   είτε   ενσυνείδητη   πα­ ραδοξολογία. Σούρλας (Από τον ημερήσιο Τύπο) Β)  Η   προστασία   της   αξίας   του   ανθρώπου   και   η   άσκηση   των   ατομικών   δι­ καιωμάτων   που   κατοχυρώνονται   από   τα   πρώτα   άρθρα   του   Συντάγματος.. Α) [..  Όλοι   έχουμε   δια­ πράξει  το  κακό στη   ζωή  μας   ακόμη   κι   αν   αυτό  το  κακό δεν   ενέπιπτε   στη  δικαιοδο­ σία    του   νόμου.  (Αλμπερτ  Καμύ) .  Χωρίς   απόλυτη   αθωότητα   δεν   υπάρχει   απόλυτη   κρίση.  προϋπο­ θέτουν  λογικά και πρακτικά   τη φυσική του ύπαρξη του  πολίτη την οποία η θανατι­ κή ποινή αφαιρεί Για αυτό το λόγο η θανατική ποινή είναι αντισυνταγματική.  Κανείς   από   εμάς   δεν   έχει   το   δικαίωμα   να   αναγορευτεί   σε   απόλυτο  κριτή     και   να   αποφανθεί   για   την   οριστική   έλλειψη   του   χειρότερου   των   ενόχων. Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  3  Να  εντοπίσετε  τη δομή των επιχειρημάτων (προκείμενες  και συμπέρασμα) στα παρακάτω αποσπάσματα. Όσο λοιπόν κανείς δεν έχει κατορθώσει να μας  πείσει με αυτόν τον τρόπο για την απαξία των δικαιωμάτων του ανθρώπου.θρώπου). Με άλλα λόγια.] Θα υποστηρίξω ότι τα δικαιώματα του ανθρώπου διαθέτουν καθολική  αξία   και   δεσμευτικότητα   γιατί   από   πουθενά   δεν   έχει   διατυπωθεί   κάποιο   πειστικό  επιχείρημα που να θίγει τον κανονιστικό τους πυρήνα.. για  το ότι ο  πόνος   και   η   απόγνωση   κάποιου   άλλου  ­  του   οποιουδήποτε   άλλου  ­  είναι   πράγματα  για τα οποία μπορούμε ενίοτε και να αδιαφορήσουμε.. για το  ότι   η  ανθρώπινη   ζωή  δεν  είναι παντού  άξια  σεβασμού. τα δικαιώμα­ τα του ανθρώπου θα πλήττονταν μόνο στην περίπτωση που κάποιος κατόρθωνε να  μας  πείσει  για την   καρδιά   του   ζητήματος:  για  το  ότι   δεν  διαθέτουν   όλοι   οι  άνθρω­ ποι  αξία.  Μια   παραδοξολογία   που   κάνει   τη   σύγχρονη   ακαδημαϊκή  μόδα   να   εμ­ φανίζεται ως φιλοπαιγμοσύνη ­ αλλά εν ου παικτοίς [. Συμπέρασμα  Επομένως  η   θανατική   ποινή   αποτελεί   καθαρό   παρα­ λογισμό από τη σκοπιά του σωφρονισμού του παραβάτη. Γ)    Σε   αυτό   το   σημείο   τα   επιχειρήματα   αναμετριούνται    τυφλά   και   αποκρυ­ σταλλώνονται   σε   μια   στείρα   αντιπαράθεση.   αφού κανείς από εμάς δεν  μπορεί  να διεκδικήσει την απόλυτη αθωότητα Δεν υπάρ­ χουν δίκαιοι αλλά μόνο καρδιές λιγότερο ή περισσότερο φτωχές σε δικαιοσύνη.]     Π.  Η   αβεβαιότητα   μας   για   το   δικαίωμα  που   έχουμε   να   σκοτώνουμε   πηγάζει   από   το   γεγονός   ότι   όλοι   είμαστε   δικαστές   και  διάδικοι. για το ότι τα βασανιστήρια  ή  ο   εξανδραποδισμός   ενός   ανθρώπου   ­   μπορούν   κατά   τις   περιστάσεις   να   αποτε­ λέσουν κάτι ανεκτό ή και αποδεκτό.

  οι   ιστορικοί   χρόνοι  του   ρήματος   αναφέρονται  γενικό.2. βάση   αυτά   εξάγει     ένα   συ­ μπέρασμα   για   το   σύνολο.  Με  βάση   μια   πέρπιπτωση   εξάγει                Επομένως. ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ • Ο   αόριστος   είναι   και     αυ­ Ο   συγγραφέας   ακολουθεί    πο­ τός  ιστορικός χρόνος. 1. ρεία   από   ειδικό    σε   ειδικό. Είδη συλλογισμού σε επιχείρημα τυπικής δομής                        ΕΙΔΗ    ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΥ             (ως προς την πορεία σκέψης) Τι είναι; ΓΕΝΙΚΟ => ΕΙΔΙΚΟ Ένα  παράδειγμα • Οι     ιστορικοί   χρόνοι   του  ρήματος αναφέρονται στο  παρελθόν.2. .  και   ο   αόρι­ δυμπέρασμα   για   μια   ανάλογη  στος     πιθανόν   να   αναφέρεται  περίπτωση.   ο   αόρι­ στος   και   ο   υπερσυντέλι­ κος     αναφέρονται   στο   πα­ ρελθόν.    •  ΕΙΔΙΚΟ => ΓΕΝΙΚΟ Ο   παρατατικός.   το            Άρα. Είδη    συλλογισμού ως προς την πορεία σκέψης Α. 3.  το   σύνολο   και   προχω­ ρεί     προς   το   ειδικό. ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ Ο   συγγραφέας   αρχίζει   από   το  γενικό. ΕΠΑΓΩΓΙΚΟΣ Ο   συγγραφέας   ξεκινά   από   το  • Οι   χρόνοι   αυτοί   είναι   οι  ειδικό.  από   παραδείγματα   και  ιστορικοί   χρόνοι   του   ρή­ επιμέρους   περιπτώσεις  και με  ματος. • ΕΙΔΙΚΟ => ΕΙΔΙΚΟ Ο   παρατατικός   είναι   ιστο­ ρικός   χρόνος   και   ανα­ φέρεται στο παρελθόν. στο παρελθόν.Α.α. στα   επιμέρους   αποδεικτικά  στοιχεία.   Το   συμπέρασμα  στο παρελθόν. 2. αυτό   είναι   πιθανολογικό   και  όχι βέβαιο.   δηλαδή  • Ο     αόριστος   είναι   ιστορι­ κός χρόνος.        Άρα. ο αόριστος αναφέρε­ ται στο παρελθόν.

Α.   Η   ανακάλυψη   της   δομής   του  DNA.   Ένα   σημαντικό   ποσοστό   ευθύνης   γι'   αυτές   τις   δραματικές   αλλαγές  στην   καθημερινή  ζωή  φέρει   και   η   πρόοδος   στις   λεγόμενες   βιοϊατρικές   επιστήμες.  Δεν   πιστεύω   ότι   η   διάδοση   της   λογοτεχνικής   παιδείας   και  της  μουσι­ κής καλλιέργειας συντελεί απαραιτήτως στην πρόοδο του καλού. Επαγωγικός   Συλλογισμός : Ο συγγραφέας ακολουθεί συλλογιστική πο­ ρεία  από το ειδικό στο γενικό.   .2.  Όσον   αφορά   όμως   την   Έκθεση   Ιδεών   δεν   πρόκειται   για   συνδιαμόρφωση.  Στο   κύριο   μέρος   αναλύει   τη   βασική του  θέση   ή  παρουσιάζει  την  επιχειρηματολογία. από τον ημερήσιο τύπο) Β) Πολλοί υπεύθυνοι του Άουσβιτς ήταν αναγνώστες του Γκαίτε και λάτρεις  του  Μπραμς.  Με  τη   ραγδαία  εξέλιξη  της τεχνολογίας.β. Είδη    συλλογισμού  σε ολόκληρο κείμενο Η     κατανόηση   της   συλλογιστικής   πορείας   του   συγγραφέα   σε   ολόκληρο   το  κείμενο απαιτεί να προσέξουμε τον πρόλογο. ο μέσος "Δυτικός άνθρωπος" ζει στο κατώφλι του 21ου αιώνα μία  πολύ   διαφορετική   καθημερινή   ζωή   από   τον   αντίστοιχο   άνθρωπο   των   αρχών   του  20ου   αιώνα. τους πλαγιότιτλους των παραγράφων  του κυρίου θέματος και τον επίλογο.   2. Παραγωγικός     Συλλογισμός :   Ο   συγγραφέας   ακολουθεί   συλλογιστική  πορεία  από   το   γενικό   στο   ειδικό.  Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  4   Να   εντοπίσετε   το  είδος του  συλλογισμού  (παραγωγικός  – επαγωγικός ­ αναλογικός) στα παρακάτω αποσπάσματα. Πιο συγκεκριμένα στον πρόλογο διατυπώνει έναν  προβληματισμό   ή  αναφέρεται   σε  ένα   ειδικό  θέμα.  και   η   επακόλουθη  "έκρηξη γνώσης" στους τομείς της Μοριακής Βιολογίας και της Γενετικής φέρνουν  την ανθρωπότητα αντιμέτωπη με μια νέα τάξη πραγμάτων. Γ)  Το νεοελληνικό φροντιστηριακό  φαινόμενο έχει προφανώς συμβάλει στη  μορφή που έχουν λάβει τα σχολικά μαθήματα τόσο ως προς το περιεχόμενο όσο και  ως προς τη διδακτική και τον τρόπο εξέτασης. Με βάση αυτά μπορούμε να διακρίνουμε : 1. Το φροντιστήριο έχει στη χώρα μας  αποβεί   συνδιαμορφωτής   της   εκπαίδευσης.  μαζί   με   το   υπουργείο   Παιδείας   και   τα  σχολεία.  Στο  κύριο μέρος  εξετάζει  διάφο­ ρες  επιμέρους περιπτώσεις  και με βάση αυτές εξάγει  στον επίλογο το τελικό  γενι­ κό συμπέρασμα.  πριν   από  45  περίπου   χρόνια.  (Στάθης Γκόνος.  Στον   πρόλογο   θέτει   το   θέμα   και    παρουσιάζει  τη  βασική  του   άποψη.  Στον   επίλογο  –  αν   υπάρχει­ επαναλαμβάνει   ή  συμπληρώνει  την αρχική του θέση. Α)  Ο   εικοστός   αιώνας   δικαίως   χαρακτηρίζεται   ως   αιώνας   των   μεγαλύτε­ ρων   και   σημαντικότερων   κοινωνικο­οικονομικών   αλλαγών.

 Σε παλαιές εποχές απουσίαζε ο ανταγωνισµός. Είναι σαφές ότι.  Στην  πόλη   μας   υπάρχουν   μερικοί   άραβες   μουσουλμάνοι.  αλλά   παρα­ πονιόμαστε   πως   καταλύει   τις   παραδοσιακές   αξίες   μας.  αλλά  δεν  θέλουμε  να   τους   δούμε  εγκατεστημένους   στη   γειτονιά   μας.  ο   ευγενής   ανταγωνισμός   που   αποτελούσε   την   πεμπτουσία   του   αθλητικού  ιδεώδους κινδυνεύει. Άρα.  ο   άνθρωπος   δεν   πλουτίζει   τα   εφόδιά  του.  Στ)  Τα   κρούσματα   αθλητών   που   έχουν   κάνει  χρήση   αναβολικών.  το   ουσιαστικό   είναι  λέξη.  πολλαπλα­ σιάζονται  στην  Ελλάδα και στο εξωτερικό. Άρα. ΚΑΤΗΓΟΡΙΚΟΣ Οι     προκείμενες     είναι   κατη­ • γορικές   προτάσεις. Τσουκαλάς. αν δεν έχει πεθάνει τε­ λείως.3.  Φύσ­ σας.  Φαίνεται  ότι  αυτό   που   γενικόλογα   ονομάζουμε  “πρόβλημα   ταυτότητας”  στη   σημερινή   Ελλάδα  είναι μια διάσταση ανάμεσα στον τρόπο ζωής και τις ιδέες μας. ΤΟ ΒΗΜΑ) Δ)  Οι    δράστες   της   αεροπειρατείας   ήταν   όλοι   άραβες    μουσουλμάνοι. ( Δ. ΤΟ ΒΗΜΑ) Ζ)  Όπου   απουσιάζει   ο   ανταγωνισµός.   αλλά   την   κατηγορούμε   ότι   μας  κάνει   αντικοινωνικούς. (Κ. Ε)  Οι   περισσότεροι   χρησιμοποιούμε   μανιωδώς   την   τεχνολογία.αλλά   για   σχεδόν   κατ'  αποκλειστικότητα   γέννησή   της   στα   φροντιστήρια.   πε­ ριέχουν     κατηγόρημα  (ρήμα  +  • αντικείμενο   ή   κατηγορούμε­ νο) •    . (Άσκηση  Πανελλαδικών Εξετάσεων  2004) ΠΑΡΑΓΩΓΙΚΟΣ Α Β Γ Δ Ε Στ Ζ Α.  Ακόμη   βλέπουμε   τηλεόρα­ ση   περισσότερο   από   τους   άλλους   Ευρωπαίους.   Δηλώνουμε   υποστηρικτές   των   κατατρεγμένων   Κούρδων.   δηλ. Το   ουσιαστικό   είναι   μέρος  του λόγου. ΕΠΑΓΩΓΙΚΟΣ ΑΝΑΛΟΓΙΚΟΣ 1. ο άνθρωπος σε παλιές επο­ χές δεν πλούτιζε τα εφόδιά του.  Επομένως   αυτοί   είναι   πιθανοί  αεροπειρατές.Είδη    συλλογισμού ως προς το είδος  των προτάσεων                        ΕΙΔΗ    ΣΥΛΛΟΓΙΣΜΟΥ             (ως προς το είδος  των προτάσεων) Τι είναι; Ένα  παράδειγμα Τα   μέρη   του   λόγου   είναι  λέξεις.

• Αν   ο   πολίτης   δε   συμμε­ τέχει  στα   κοινά. Επομένως. ΔΙΑΖΕΥΚΤΙΚΟΣ Α.  Ένα επιχείρημα είναι ορθό. Ορθότητα       Το  επιχείρημα  έχει  αλήθεια και εγκυρότητα. Επιπλέον το συμπέρασμα απορρέει λογικά από τις  . Άρα. 3. Ένας   συλλογισμός   μπορεί   να  είναι παραγωγικός ή επαγωγι­ κός ή αναλογικός. Σήμερα   οι   πολίτες     αδια­ φορούν για τα κοινά. ΑΞΙΟΛΟΓΗΣΗ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΟΣ ΟΡΘΟΤΗΤΑ   =      ΑΛΗΘΕΙΑ   +      ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ I. η εξουσία  μπορεί να αυθαιρετεί . ούτε αναλο­ γικός.  αυτός   ο   συλλογι­ σμός είναι παραγωγικός.4.  Π. Το   προηγούμενο   επιχείρημα   είναι  αληθές. Επομένως ο πρόεδρος των ΗΠΑ  είναι θνητός. 2. Ο  πρόεδρος των ΗΠΑ  είναι άνθρωπος. Προκείμενες   Συμπέρασμα  Όλοι  οι άνθρωποι είναι θνητοί. εγκυρότητα   Το συμπέρασμα εξάγεται λογικά από τις προκείμενες. όταν έχει : Αλήθεια           Οι   προκείμενες  ισχύουν  και    ανταποκρίνονται   στην  πραγματικότη­ τα. ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΣ • • Η   μία   προκείμενη     είναι   δια­ ζευκτική.  Η   μία   ή  και   οι   δύο    προκείμε­ νες  είναι υποθετικές.  εφόσον   οι   προκείμενες   ανταπο­ κρίνονται στην πραγματικότητα.  σήμερα   η   εξουσία  μπορεί να αυθαιρετεί.χ. Ο   συγκεκριμένος   συλλογι­ σμός   του   κειμένου   δεν     είναι  ούτε επαγωγικός.

 Προσέχουμε κατά την αξιολόγηση :     Α.  Εφόσον   είναι  και   αληθές  και έγκυρο. Συμπέρασμα   Άρα.   Στο   επόμενο   παράδειγμα   οι   προκείμενες   ανταποκρίνονται   στην   πραγματι­ κότητα   και   αποτελούν   γενικά   αποδεκτές   αλήθειες. Επομένως το επιχείρη­ μα δεν έχει εγκυρότητα.  Προκείμενες   ποινή                             Η Ελλάδα ανήκει στην Ευρωπαϊκή Ένωση  Συμπέρασμα  κή ποινή. δεν  είναι ορθό. δηλαδή  καθολικά αποδεκτές  αλήθειες (π.  ΙΙΙ. αποτελεί  αυθαίρετη   προσωπική   γνώμη    και   όχι   αντικειμενικό  δεδομένο. ο γείτονας μου είναι τεμπέλης. Επομένως η Ελλάδα πρέπει να επαναφέρει τη θανατι­ Στην   Ευρωπαϊκή   Ένωση   έχει   καταργηθεί   η   θανατική  Β. Αξιολόγηση επαγωγικού συλλογισμού .  Αν   απουσιάζει  ένας   από   τους   δύο  όρους  (  αλήθεια   ή   εγκυρότητα)  τότε  δεν είναι ορθό.  η γη γυρίζει)  και όχι  υποκειμενικές   κρίσεις   και   γνώμες  (π.  Ένα   επιχείρημα     χαρακτηρίζεται   ως   ορθό.προκείμενες   και   επομένως   το   επιχείρημα   είναι  έγκυρο.χ.  αφού   η   απουσία   εργασίας   δεν   οφείλεται   οπωσδήποτε   σε   τεμπελιά.  Ωστόσο   το   συμπέρασμα   είναι  αυθαίρετο. αφού δεν προκύπτει λογικά από τις προκείμενες.χ.  Προκείμενες    Όσοι δεν εργάζονται είναι τεμπέληδες. Το επιχείρη­ μα  επομένως παρόλο   που  είναι  έγκυρο. Για   να   είναι   οι   προκείμενες   αληθείς   πρέπει   να   αποτελούν  αντικειμενι­ κά δεδομένα. Επομένως.  ΙΙ.                              Ο γείτονας μου δεν εργάζεται.  όπως   η   υγεία.  Στηριγμένοι   επομένως   σε   μια   αυθαίρετη   υποκειμενική   γνώμη   θα   καταλήξουμε    σε  ένα αυθαίρετο συμπέρασμα ή σε ένα συμπέρασμα χωρίς καθολική ισχύ.  εφόσον  η  πρώτη  προκεί­ μενη δεν είναι  (αντικειμενικά)  αληθής.  όταν   είναι    και  αληθές   και  έγκυρο. δεν είναι ορθό. είναι και ορθό.  αλλά  πιθανόν   στην   ανεργία   ή   σε   οικογενειακούς   ή   προσωπικούς   λόγους.  η   παγκοσμιοποίηση   είναι   καταστροφή   για   τους λαούς). Στο προηγούμενο   επιχείρημα   η  πρώτη   προκείμενη «Όσοι   δεν   εργάζονται   εί­ ναι   τεμπέληδες».

  Προσέχουμε   επί­ σης μήπως μια ειδικότερη αιτία παρουσιάζεται ως κύρια και μο­ ναδική (υπεραπλούστευση  της  σχέσης  αιτίου – αποτελέσματος).  γιατί   οδηγούμαστε   σ’  αυτό   με   λογικό  άλμα.  όλοι οι Έλ­ ληνες είναι πολύ ευγενικοί. Αξιολόγηση:  Επαγωγικός   συλλογισμός  με   γενίκευση. καθώς  θεωρούμε  ότι  αυτό που  ισχύει για  κάποιο μέρος. Αξιολόγηση:   Επαγωγικός   συλλογισμός   με  αίτιο   και   αποτέλεσμα.  το   συμπέρασμα   συνήθως    είναι   πιθανό. Ελέγχουμε   αν   υπάρχει   λογική   ­   και   όχι   απλώς   χρονολογική   ­  σχέση   ανάμεσα   στο   αίτιο   και   το   αποτέλεσμα. β. Τα είδη / οι μορφές  του επαγωγικού συλλογισμού 1. Αίτιο –  αποτέλεσμα 3.  Στο παράδειγμα. γ. η αιτία (η χρήση ναρκωτικών) είναι δυνατό να οδηγήσει  . ή  ατελής. Οι  χώρες  α.  θα ισχύει  και  για το  σύνολο.  Τέλος.  Αξιολόγηση:  Επαγωγικός   συλλογισμός  με   γενίκευση. Άρα.  οπότε το συμπέρασμα είναι βέβαιο. 4.  η   χαμηλή   παραγωγικότητα   της   εργασίας. Ο Γιάννης είναι πολύ ευγενικός. Γενίκευση Στην περίπτωση αυτή ελέγχουμε αν η γενίκευση είναι επιτρεπτή  και ασφαλής ή αν είναι βεβιασμένη και επισφαλής.  Η χρήση ναρκωτικών οδηγεί στο θάνατο.  Άρα.  Στη   χώρα   γ   παρατηρούνται   συχνά   χα­ μηλές  θερμοκρασίες. οπότε  το συ­ μπέρασμα   έχει  πιθανολογικό  χαρακτήρα. ατελής  επαγωγή. Ο Γιάννης είναι Έλληνας. 3. δηλα­ δή και για τα υπόλοιπα μέρη του συνόλου. Στην   αναλογία   ελέγχουμε   αν   οι   ομοιότητες   που   προβάλλονται  είναι σχετικές με το θέμα και επαρκείς. Αξιολόγηση:   Επαγωγικός   συλλογισμός   με  αίτιο   και   αποτέλεσμα. Στη χώρα β πα­ ρατηρούνται   συχνά   χαμηλές   θερμοκρασίες.  στις   χώρες   της   Σκανδιναβικής   χερσονήσου   παρατηρούνται   συχνά   χα­ μηλές θερμοκρασίες. εξετάζουμε αν η αιτία είναι αναγκαία και επαρκής  για να  προκληθεί το αποτέλεσμα.  Όλα   τα   προβλήματα   της   ελληνικής   οικονομίας   οφείλονται  αποκλειστικά  στη χαμηλή παραγωγικότητα της εργασίας.  ατελής  επαγωγή  (η  γενίκευση   είναι   βεβιασμένη   και   μας   οδηγεί   με   λογικό   άλμα   σε   συμπέρασμα   μη  ασφαλές).  παρου­ σιάζεται  ως  η  κύρια   και  μοναδική  αιτία  όλων  των  προβλημάτων  της  ελληνικής  οι­ κονομίας (υπεραπλούστευση της σχέσης αιτίου­ αποτελέσματος).Στην   αξιολόγηση   του   επαγωγικού   συλλογισμού   πρέπει   να   προσέχουμε   αν   η  επαγωγή είναι  τέλεια.  Αναλογία Παραδείγματα αξιολόγησης συλλογισμών 1. ατελής  επαγωγή.  Στον   επαγωγικό  συλλογισμό. Στη χώρα α παρατηρούνται συχνά χαμηλές θερμοκρασίες. 2.   Μια   ειδικότερη   αιτία.  τέλεια  επαγωγή  (  η  γενίκευση μας οδηγεί σε ασφαλές συμπέρασμα). 2. … είναι  οι χώρες  της Σκανδιναβικής  χερσο­ νήσου.

ΑΛΗΘΕΙΑ Α Β Γ Δ Ε ΕΓΚΥΡΟΤΗΤΑ ΟΡΘΟΤΗΤΑ . Γ) Η πνευματική εργασία είναι ανώτερη από τη χειρωνακτική. Η θανατική ποινή καταστρέφει  τη  φυσική ύπαρξη του παραβάτη.στο   θάνατο    (επαρκής   αιτία). Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση    5      Να   αξιολογήσετε     τα   παρακάτω   επιχειρήματα   ως   προς  την ορθότητα. Δ)  Οι   έφηβοι   που   ασχολούνται   με   τον   πρωταθλητισμό    αφιερώνουν   αρκετό  χρόνο για προπόνηση. Άρα.  αλλά   αυτό   δεν   είναι   βέβαιο  (μη   αναγκαία   αιτία   για  την πρόκληση του αποτελέσματος). το ουσιαστικό είναι λέξη.   Το   επάγγελμα    του   εκπαιδευτικού   ανήκει   στην   πνευματική  εργασία   και   του  ξυλουργού στη χειρωνακτική. Άρα. Α) Οι  Έλληνες  είναι  φιλόξενοι άνθρωποι      Ο  Χ   είναι  Έλληνας. Το ουσιαστικό είναι μέρος του λόγου. Επομένως  η   θανατική   ποινή   αποκλείει     την   πιθανότητα   σωφρονισμού   του  παραβάτη. Επομένως  οι νέοι δεν πρέπει να ασχολούνται με τον αθλητισμό. Το   χρόνο   αυτό   οι   νέοι   θα   μπορούσαν   να   τον   αξιοποιήσουν   διαβάζοντας   για  το σχολείο και τις εξετάσεις. Ε) Τα μέρη του λόγου είναι λέξεις. ο Χ  είναι  φιλόξενος άνθρωπος Β) Ο  σωφρονισμός του  παραβάτη προϋποθέτει  τη φυσική του ύπαρξη. Επομένως  το   επάγγελμα   του   εκπαιδευτικού   είναι   ανώτερο   από   αυτό   του  ξυλουργού.

  απέχθεια.  αγανάκτηση.χ.  ενθουσιασμό. «λεπτή» και  δεν   ενοχλεί­  συμβάλλει   στην   υποτίμηση    του   αντιπάλου.  που   θα   τον  παροτρύνουν  σε   μια   ενέργεια   ή   θα   τον  αποθαρρύνουν  από μια άλλη.  Επειδή  ο   δέκτης   έχει   την  τάση να συμμερίζεται  την  περιπαιχτική διάθεση. Χιούμορ 12.). κεντρίζει την  προσοχή και  καθιστά το ακροατήριο  ευνοϊκό προς  τον  ομιλητή.λπ.  Χιούμορ    :  Το   χιούμορ  (πνευματώδης   αστεϊσμός)  δημιουργεί   ευχάριστη  ατμόσφαιρα. ευχαρί­ στηση   κ.χ.  να   διεγείρει   στην   ψυχή  του   δέκτη   κάποια   επιθυμητά   συναισθήματα.  προσδοκία. Π.  τον   παλμό   και   τη   συμμε­ τοχή   μιας     πολιτικής   συγκέντρωσης   του   κόμματος   του. Ειρωνεία : Η ειρωνική αντιμετώπιση – όταν είναι διακριτική.  μίσος.  Ο   πολιτικός   περιγράφει   παραστατικά   την   έκταση. Π. Ποιητική γλώσσα 14.   Μέσα  επίκλησης  στο  συναίσθημα 9.λπ.  ντροπή   κ.  για   να   προκαλέσει   ενθου­ σιασμό και αυτοπεποίθηση στους οπαδούς του.  δυσαρέσκεια.  ενοχή.Β.  Ο   πολιτικός   της   αντιπολίτευσης     αναφέρεται   περιπαιχτικά   στο  «τεράστιο   . χωρίς να το αντιλαμβάνεται συμ­ μερίζεται και την άποψη που εκφράζει. σελ 78 1.ν.  οργή  κ.λπ. για να εκτονώσει την ένταση και να εξασφαλίσει   θετικό κλίμα.  αισιοδοξία.  Ο  καθηγητής  στην  τάξη αντιμετωπίζει  με χιούμορ μια μικρή «παρεκτροπή»   κάποιου μαθητή. Αφήγηση 11. Ειρωνεία  13. Περιγραφή    ή  αφήγηση  :  Η   περιγραφή   και   η   αφήγηση   κινητοποιούν   τη  φαντασία  του δέκτη  και διεγείρουν  συναισθήματα   θετικά  (ενθουσιασμός.χ. ανησυχία και ανασφάλεια στους πο­ λιτικούς αντιπάλους.  χαρά.  συμπάθεια.)    ή   αρνητικά  (αποστροφή. Ρητορικά ερωτήματα Πίνακας όπως κ. Π. 3.  όπως  φόβο.    ανησυχία. Περιγραφή 10. Επίκληση   στο   συναίσθημα Ο   πομπός   επιδιώκει   σε   ορισμένες   περιπτώσεις     που   η   λογική   κρίνεται   ανε­ παρκής.  2.

    4.  Ποιητική     γλώσσα  :  Ο   ποιητικός   λόγος   με   τα   πολλά   σχήματα  (μεταφο­ ρές. 5. παρομοιώσεις.χ.χ. Επίκληση  στο  ήθος Γ.  πάντρεψα  τις δύο  αδερφές μου. αν και δε μου απέμεινε  μεγάλη περιουσία  εξαιτίας των   συμφορών    του   πατέρα    μου    και  της   πόλης.» (από την Καθημερινή) Γ.τι   κι   αν   σημαίνει   αυτό)  ευφυίας. γιατί μεθαύριο δε θα παρέμβου­ με   στο   γονίδιο   του   ύψους.έργο  της  κυβέρνησης» και  στην  «εμπειρία  των  στελεχών  της»  για  να   αποκαλύψει   την   απουσία   έργου   και   την   απειρία. Π.  παρουσιάζει   δηλαδή   τον   εαυτό   του   ως  συνε­ πή.  εφόσον   οι   απαντήσεις   είναι  δεδομένες.  αλλά   και   από   την   εντύπωση   που   θα  προξενήσει  στο δέκτη ο ίδιος ως προσωπικότητα.  οι   οποίοι έδωσαν το δυναμικόν «παρόν» εις το προσκλητήριον της Ελευθερίας και του   αγνού Πατριωτισμού».  Αν   αύριο   τροποποιήσουμε το γονίδιο της νόσου Αλτσχάιμερ. εικόνες κ.  Ρητορικά    ερωτήματα :  Οι   ρητορικές   ερωτήσεις  επιδιώκουν  να   αφυπνί­ σουν   και   να   ταρακουνήσουν   το   δέκτη   από   τον   εφησυχασμό   του. Για αυτό το λόγο  πολλές  φορές  ο   πομπός    αυτοπροβάλλεται   θετικά. προκειμένου να εκφράσω από της   θέσεως   αυτής   τον   δίκαιον   εθνικόν   έπαινον   προς   τους   τιμίους   συμπολίτας   μας.  σοβαρό   και   υπεύθυνο.λπ.  Παράδειγμα Εγώ  λοιπόν  πρώτα.   Το   κοινό   γελά.  καθώς   διεγείρουν  το   ενδιαφέρον   του   και   τον   δεσμεύουν   να   συμφωνήσει.   Π.  του   χρώματος   των   ματιών   ή   της  (ό. «Αισθάνομαι τον εαυτόν μου ισχνόφωνον.   διεγείροντας   συναισθήματα   ανησυχίας  και   φόβου   για   τους   πιθανούς   κινδύνους   της   ανεξέλεγκτης   επιστημονικής   ανάπτυ­ ξης   στον   τομέα   της   Γενετικής   :  «Ποιος   θα   καθορίσει   πού   αρχίζουν   και   πού   τε­ λειώνουν   τα   όρια   της   ανθρώπινης   παρεμβάσεως   στο   έργο   της   Φύσης. Με τον αδερφό μου έτσι μοίρασα την πατρική πε­ . Επίκληση  στο  ήθος  του  πομπού Η  πειστικότητα των απόψεων του πομπού δεν εξαρτάται μόνο από τη σχέση  τους   με   την   αλήθεια   και   την   πραγματικότητα.) είναι συγκινησιακά φορτισμένος λόγος. αφού   έδωσα στην καθεμιά τους προίκα.   επιδοκιμάζει     τη   σκωπτική   διάθεση του ομιλητή  και τον υπαινιγμό του. 1.  Σε    εθνική  εορτή    ο   ομιλητής   χρησιμοποιεί   ποιητικές   εκφράσεις   για   να   διε­ γείρει   την   περηφάνια   και   το   θαυμασμό     για   τα   ηρωικά   κατορθώματα   των   προ­ γόνων.  καλοπροαίρετο.  Ο   αρθρογράφος   με   ρητορικές   ερωτήσεις   προσπαθεί   να   αφυπνίσει   τον   εφη­ συχασμένο   και   ανυποψίαστο   αναγνώστη.  ζωντανεύοντας   τους   χειρότερους   εφιάλτες   που   νομίζαμε   ότι   είχα­ με οριστικά ξορκίσει.  Το  κοινό  πιστεύει   πιο εύκολα  αυτούς  που  εμπιστεύεται  – πολλές  φορές μάλιστα άκριτα­  ενώ είναι καχύποπτο και δύσπιστο απέναντι σε όσους  θεω­ ρεί  αναξιόπιστους.  ώστε   να   ενισχύσει   την    αξιοπιστία  των  απόψεων   του.

ριουσία.χ. Ο δημοκρατικός πολίτης θα συμφωνούσε μαζί μου ότι … Π. Περιπτώσεις κατάχρησης  της επίκλησης  στο ήθος του πομπού Η   αυτοπροβολή. κρατήστε στητό και αγέρωχο   το ωραίο ανάστημά σας. Γ.   Το   σημαντικό   είναι   να  διατηρήσετε   τις   αρχές  σας   και   να   μην  εν­ δώσετε… Επισήμανση : Αυτός ο τρόπος πειθούς συνδέεται άμεσα και με την επίκλη­ ση   στο   συναίσθημα. ούτε  σε  έναν   από τους συμπολίτες. Επίκληση  στο  ήθος  του   δέκτη       Ο    πομπός  (ομιλητής. Αξιόπιστος λόγος. Π.   μέσα   στους   ζοφε­ ρούς και άρρωστους  καιρούς.χ. αφιλοχήματος.λπ.  ώστε    να    προβεί   τελικά    σε    κατάλληλες   συμπεριφορές  και ενέργειες. Παράδειγμα Μην   επιτρέψετε   να   σας   εξανδραποδίσουν.  υπεύθυνος  φιλήσυχος.  ώστε   να   μην   έχω δώσει  καμιά   αφορμή   παραπόνου   εναντίον  μου  ποτέ  ως τώρα  .   Διατηρήστε.  Και   σε   σχέση   με   όλους   τους   άλλους   έχω     ζήσει     έτσι. περιφρουρή­ στε την άγια υγεία και ρωμαλεότητα της ψυχής σας. Ο πομπός τότε χάνει την αξιοπιστία του  και ο  δέκτης  γίνεται καχύποπτος και  δύσπιστος.  καλός οικογενειάρχης. Προβολή   της  προσωπικότητας  του   και   των   αρχών  ή  της    ιδεολογίας  του.  αφού   ο   πομπός   προσπαθεί    να   διεγείρει    στο   δέκτη   θετικά   συ­ . ώστε εκείνος  να ομολογεί ότι  έχει περισσότερα  από μένα  από την πατρι­ κή     περιουσία. (Αριστ.  "Συνταγματική Θεωρία και Πράξη" ) Μέσα  επίκλησης  στο  ήθος  του  δέκτη Άμεσος ή έμμεσος αξιολογικός  χαρακτηρισμός.  Μάνεσης.  αρθρογράφος   κ. Αναφορά   σε ενέργειες ή συμπεριφορές  του στην ιδιωτική ή δημόσια  ζωή που αποδεικνύουν και προβάλλουν το ήθος του.)  επιχειρεί  να   κεντρίσει   τη   φιλο­ τιμία  του  δέκτη  και  να  τον  κάνει  να   αισθανθεί   την ευθύνη που  έχει απέναντι  σε   όσα   του   προβάλλονται. Μέσα  επίκλησης  στο  ήθος  του  πομπού • • • • Αυτοπροβολή  :  θετικοί   χαρακτηρισμοί   με   συχνή   χρήση   α   ενικού   προ­ σώπου.  αποκαλύπτει   τις   προθέσεις  του πομπού και αναδεικνύει  σκοπιμότητα. (απόσπασμα από τον «Υπέρ Μαντιθέου» λόγο του Λυσία) Ο     ομιλητής   αναφέρει   τη   στάση   του   σε   πλευρές     της   ιδιωτικής     του   ζωής  που αποδεικνύουν το ήθος  του (  ανιδιοτελής.  όταν   υπερβαίνει   κάποια   όρια.2 . ο οποίος τονίζει τις αρετές  της   προσωπικότητας   του   δέκτη   επιδιώκοντας     να   τον   ωθήσει   να   προσπαθήσει   να  τις αποδείξει με τη στάση του. άγρυπνη και ανυπόταχτη τη σκέψη σας.

 δηλώνει την  ευρυ­ μάθεια   του   πομπού   και   παράλληλα   καθιστά   δυσχερή   τη   θέση   του   δέκτη.  Οι    προγραμματικές   τους   διακηρύξεις   ήταν  «τα   ψεύτικα   τα   λόγια   τα   μεγάλα».  τονίζει    την   ασυνέπεια  («Άλλα   υποστήριζαν   ως   αντιπολίτευση  και  άλλα   πράττουν   ως   κυβέρνηση»).  Η   αναφορά   σε   τέτοια   πρόσωπα     που   αποτε­ λούν αυθεντίες  στο χώρο  τους και έχουν καθολική αναγνώριση. Επίκληση  στην   αυθεντία Πολύ  συχνά στο λόγο συναντάμε αναφορές σε   γνώμες και ρήσεις   σημαντι­ κών προσώπων από το χώρο της επιστήμης. ασυνεπή και τελικά αναξιόπιστο.  Ξέχασαν γρήγο­ ρα τις υποσχέσεις   που αφειδώς έδιναν  και με την πολιτική τους οδηγούν τον τόπο   σε   αδιέξοδο.  αποκαλύπτει   την  αδυνα­ μία του πομπού να στηρίξει  τις απόψεις  του με λογικό τρόπο  και την  κακοπροαίρε­ τη διάθεσή του.   (απόσπασμα από πολιτική ομιλία) Ο πομπός  ­ που μάλλον ανήκει στο χώρο της αντιπολίτευσης ­  επιτίθεται με  αρνητικούς   χαρακτηρισμούς   στην   αξιοπιστία   των   ανθρώπων   του   κυβερνώντος  κόμματος.  ανεύθυνο. της διανόησης  και του πολιτισμού που  χρησιμοποιούνται   ως   ενίσχυση   των   απόψεων   του   πομπού.  Και   αυτό  γιατί «αν τολμήσει να αμφιβάλλει.   προσπαθεί   να   μειώσει    ηθικά    τον    αντίπαλο. ΟΕΔΒ ) Παράδειγμα Και   θυμίστε   της   ότι   ο   Περικλής   είχε   πει   στον  "Επιτάφιο":  όποιος   αδιαφορεί   . Γ. Φραγκουδάκη.3.  Παράδειγμα Η     κυβέρνηση   και   ο   ίδιος   ο   Πρωθυπουργός   είναι   πλέον   αναξιόπιστοι.   Προσπαθεί   δηλαδή  να   παρουσιάσει   τον   αντίπαλο   ως  κακοπροαίρετο.  Αρκετά   συχνά   μάλιστα  πρόκειται   για   λόγια   αρχαίων   σοφών.  ανειλικρινή. Έκθεση Έκφραση για τη  Γ  Λυκείου.  Επίθεση  στο  ήθος  του αντιπάλου Κάποιες   φορές   που    ο   πομπός   βρίσκεται   σε   αδυναμία  να  στηρίξει  με  επιχει­ ρήματα   τις   απόψεις   του   ή   να   ανασκευάσει   τεκμηριωμένα   τις   απόψεις   του   αντι­ πάλου. βρίσκεται μπροστά στην ανυπέρβλητη δυσκολία   να   αμφισβητήσει   μόνος   εκφοβιστικές   στο   μέγεθος   τους   διάνοιες   ή   την   ίδια   την   Επιστήμη» (Α. Μέσα  επίθεσης  στο  ήθος  του  αντιπάλου Αρνητική κριτική στο χαρακτήρα και τη ζωή του αντιπάλου.  Άλλα   υποστήριζαν  ως  αντιπολίτευση   και  άλλα  πράττουν  ως  κυβέρνηση.ναισθήματα  για τον εαυτό του και να κεντρίσει τη φιλοτιμία του.  Γ. Περιπτώσεις κατάχρησης : αθέμιτη επίθεση στην ιδιωτική ζωή  Όταν η επίθεση στο χαρακτήρα  και τη ζωή του αντιπάλου καταλήγει σε   λα­ σπολογία. συκοφαντία  και   αποβλέπει  στη  δυσφήμιση.  Για   αυτό καταφεύγει  σε  αρνητικούς  χα­ ρακτηρισμούς     που   αναφέρονται   στην   προσωπική   ή   δημόσια   ζωή   του   αντιπάλου.  την   ανευθυνότητα  ( «οδηγούν   τον   τόπο   σε   αδιέξοδο»)   και την ανειλικρίνεια («τα ψεύτικα τα λόγια τα μεγάλα»).  ώστε   να   εξουδετερώσει  την  πειστικότητα   των   επιχειρημάτων   του.4.

 Μάνεσης) Μέσα   επίκλησης  στην  αυθεντία  Γνώμες ειδικών / επιστημόνων  Απόψεις  ανθρώπων των γραμμάτων και του πολιτισμού  Ρήσεις αρχαίων σοφών  Γνωμικά .   Προσπάθεια   υποκατάστασης   επιχειρημάτων   με   συνεχείς   αναφο­ ρές σε απόψεις και λόγια σοφών. .   αλλ'   άχρηστος. Αναφορά σε πρόσωπο που είναι αυθεντία σε θέμα διαφορετικό από  αυτό για το οποίο χρησιμοποιείται.  αποφθέγματα Περιπτώσεις κατάχρησης  της επίκλησης  στην  αυθεντία 1.για   τα   πολιτικά   πράγματα   του   τόπου   του   είναι. 2.   όχι   φιλήσυχος. (Αρ.   "αχρείος"  πολίτης.  στις   σημερινές   δύσκολες   για   την   Πατρίδα   μας   και το Λαό  μας  περιστάσεις.  Και   μη   ξεχνάτε.  εξαπατάται   και   λαμβάνει   τις  απόψεις αυτές ως απόψεις ειδικού πάνω στο θέμα. τα  λόγια  του   ποιητή ­και  θέλω  μ'  αυτά  να  σας  αποχαι­ ρετήσω: «θέλει  αρετή και τόλμη η ελευθερία».    Ο   δέκτης   αδυνατεί   να   διακρίνει   τη   διαφορά.  Η   τακτική   αυτή   δηλώνει   αδυναμία   προσωπικής     επιχειρηματολογίας.  εφόσον     το   μέγεθος   της   αυθε­ ντίας λειτουργεί  εκφοβιστικά πάνω στην κρίση του.    προ­ σπάθεια   εντυπωσιασμού   και   δέσμευσης   του   δέκτη.

  Αλλά   ιδού   η   έκπτωση  του  κόσμου   μας.  Στις   βρύσες   του   νερού   παλαιότερα   υπήρχε   η   γλωσσική   δήλωση  “ζε­ στό”   ­”κρύο”   (στη   γλώσσα   της   χώρας   κατασκευής) .  στο   δικαστήριο.  κάποιο κινητό θα χτυπήσει: στο πεζοδρόμιο.  που   ανακοινώθηκε   επισήμως χθες: Η πλήρης αποκωδικοποίηση.  Και   το  πιο  ισχυρό   χτύπημα   της   εικόνας αποτελούν η τηλεόραση και τα βίντεο. Α)  Η αβεβαιότητα μας για το δικαίωμα  που έχουμε να σκοτώνουμε πηγάζει   από  το  γεγονός   ότι   όλοι   είμαστε  δικαστές   και   διάδικοι.   όταν περπατάνε.  στην   αίθουσα   διδασκαλίας. (Χρίστος Μαλεβίτσης. Ε) “Μεγαλύτερο   βήμα   από   τη   διάσπαση   του   ατόμου   ή  την   πρώτη   επανδρω­ μένη πτήση  στη  Σελήνη” χαρακτηρίσθηκε  από έναν  παγκοσμίου  κύρους  Αμερικανό   επιστήμονα   το   μέγα   επίτευγμα   διεθνούς   ερευνητικής   ομάδος.  Άφησαν   το   ξίφος   του   Αττίλα   να   μπηχτεί στην καρδιά ενός ολιγάριθμου λαού. Και οι μεγάλοι σιωπούν   και   αδρανούν   και   ολιγωρούν.  Το  “Απαγορεύεται   το   κάπνισμα”  ή “η   διέλευση”  δηλώνεται   σχεδόν   παντού   με   το   γνωστό   κόκκινο   κύκλο   και   την   εικόνα   του   τσιγάρου   στην   πρώτη   περίπτωση   ή  με   το   ανάλογο   οδικό   σήμα   στη   δεύτερη.  Εκεί   που   έπρεπε   να   πέσει   ακαριαία   η  ρομφαία   της  δι­ καιοσύνης.  στη   συνέχεια   περιορίστηκε   στην   αναγραφή   του   αρχικού   γράμματος.                     (Θ.   Τώρα   πια   αντικαταστάθηκε   από   το   χρώμα: κόκκινο  για   το  ζεστό.  στην   εκκλησία  (αν   και   δεν   πάω   συχνά).  στο   αυτοκίνητο. (Αλμπερτ  Καμύ) Β) Αυτά τα δύο θετικά στοιχεία δεν είναι αρκετά για να εξηγήσουν τη μανία   των   Ελλήνων   να   έχουν   και   να   μιλούν   στα   κινητά   τους. για πρώτη φορά στην ιστορία της Επι­ στήμης. ΤΟ ΒΗΜΑ) Γ)  Αυτό   που   συνέβη   στην   Κύπρο   είναι   ένα   τεκμήριο   της   προχωρημένης   ανευθυνότητας   των   κυρίαρχων   του   κόσμου   μας.  Όλοι   έχουμε  διαπράξει   το  κακό στη   ζωή  μας  ακόμη  κι   αν αυτό το κακό δεν ενέπιπτε στη δικαιοδοσία  του νόμου.  Κι   ωστόσο..  στα   λεωφορεία.  Για   την   αποκατάσταση   της   ηθικής   τάξεως. στον   κινηματογράφο.  στα   πιο απίθανα  μέρη.   Λιανός.  Χωρίς   απόλυτη  αθωότητα   δεν   υπάρχει   απόλυτη   κρίση.  ενδιαφέρονται   για  την  τάξη­ για  την   τάξη  όμως  του  τρόμου   και  διά  του  τρόμου. «Επι­ στροφή από την Κύπρο») Δ)  Η  υπεροχή  του   οπτικού   σήματος   απέναντι   στο   γλωσσικό   γίνεται   ολοένα   εμφανέστερη   και   τείνει   να   επιβληθεί   σε   όλους   τους   τομείς. Μου έχει τύχει να δω οδηγό μοτοσικλέτας  με  το ένα  χέρι στο  τι­ μόνι και  στο  άλλο  τσιγάρο  και  κινητό! Πώς  τα  κατάφερνε  ο άτιμος. όταν  κολυμπάνε.  όταν   τρώνε. Και εκεί μένει.. της οποίας μαρτυρία και μαρτύριο είναι η Κύπρος.  Οι   Έλ­ ληνες  μιλούν   στο   κινητό   τους   πάντα. (από   άρ­ . Τώρα είναι  δυνα­ τή  η   τάξη   μόνο   με  την   τρομοκρατία   της   ισχύος. του  γενετικού   υλικού  ενός  ανθρωπίνου  ζεύγους χρωμοσωμάτων. όταν  οδηγούν. γαλάζιο   για   το  κρύο.  παντού.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  στους  τρόπους  πειθούς Άσκηση    6     Να   διακρίνετε   τους   τρόπους     και   τα   μέσα   πειθούς   που  χρησιμοποιούνται στα παρακάτω αποσπάσματα.  στα   συμβούλια.  Όπου   και   να   σταθείτε. στο καφενείο.

 από τον Ημερήσιο τύπο) Ι)    Θα   έπρεπε. σκουπίδια.  παραγωγικές   δραστηριότητα.  Αυτή   η   ελπίδα   ξεπηδά   μέσα   από   τις   άπει­ ρες προσπάθειες ερευνητών και στοχαστών.   Την   ασχημαίνουν. Αλαχιώτης.  Απο­ γυμνώνουν   το   περιβάλλον. τη ζεστασιά.   όντας   μοχλός   τεχνολογικής­οικονομικής   ανάπτυξης   και   εκσυγχρονισμού   της   χώρας. LE­MONDE  DIPLOMATIQUE) Ζ)  Η   δημιουργία   νέων   πανεπιστημίων   και   τμημάτων   δεν   φαίνεται   σαν   μια   αυθαίρετη  αντικοινωνική ενέργεια. (Αντώνης   Καρα­ κούσης.  ξοδεύουν   το   κεφάλαιο   της   φύσης.  (Κ.  τα  27  εκατομμύρια   στις  χώρες  που  βρίσκονται   σε  μεταβατικό στάδιο και τα  11 εκατομμύρια  στις  ανε­ πτυγμένες χώρες.  αφαιρούν   συνεχώς.   τον   μεταβάλλει.  Χιωτάκης) Η)  Μέσα  όμως  σ'  αυτό  το  μεταβατικό και  ρευστό  τοπίο λάμπει  η ελπίδα  ότι   ο άνθρωπος   θα  τιθασεύσει  τον   εαυτό  του  και  θα  χρησιμοποιήσει  τη  νέα γνώση  για   να   ζεσταθεί   και   όχι   να   αυτοπυρποληθεί. καθιστούν τη ζωή ψυχρή και ανάποδη. Καστοριάδης.θρο.  Αυτό  το  άλλο   είναι   η   ανάπτυξη  των  ανθρώπων   αντί για την  ανάπτυξη των σκουπιδοπροϊόντων.  περιορίζουν   εν   τέλει   τη   ζωή   μας..  από  εδώ   και   εμπρός   οι   άνθρωποι  (μιλάω   για   τις   πλού­ σιες  χώρες) να   δεχτούν  ένα  αξιοπρεπές   αλλά   λιτό  βιοτικό  επίπεδο και  να  παραιτη­ θούν  από  την   ιδέα   ότι   ο  κεντρικός   στόχος   της   ζωής   τους   είναι  να  αυξάνεται  η κα­ τανάλωσή   τους   κατά  2  με  3%  το   χρόνο. Και   ο   άνθρωπος   χάνει   συνεχώς.  κλείνεται   ολοένα   και   περισσότερο.   επεμβάσεις.  περισσότερο   θολή.  τα  πανεπιστήμια    προάγουν. ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ) Στ)  Παρά τις διεθνείς αποφάσεις και την απήχηση του ζητήματος στα μέσα   ενημέρωσης. τη χαρά. το φως. λύματα  του  πολιτισμού μας. απόσπασμα  από   το κείμενο των Πανελλαδικών εξετάσεων 2003) .  Άλλωστε   οι   προσπάθειες   για   κάποια   στοιχειώδη   αντιστοιχία   μεταξύ   των   αναγκών   της   αγοράς   και   της   προσφοράς   σε   κατευθύνσεις   σπουδών   δεν   επιτρέπε­ ται να περιορίζουν το δικαίωμα στην εκπαίδευση.. από τον ημερήσιο Τύπο) Θ)  Ρύπανση.( Σ.  φυτοφάρμακα.  αλλά   και   την   επι­ στημονική   και   κοινωνική   πρόοδο.  όχι   μόνο   την   παιδεία.  Αφαιρούν   το χρώμα.  Για   να   το   δεχτούν   αυτό.  το   πρόβλημα   της   πείνας  ­αυτή   η   μελανή   κηλίδα   στη   συνείδηση   της   ανθρωπότητας­  εξακολουθεί   να   υφίσταται   και   μάλιστα   σε   ορισμένες   περιοχές   να   επιδεινώνεται. που τον   ταράζει.  τον   μετατρέπει   σε   ψυχολογικό   ράκος.          (Στ.  αυτοπεριορίζεται   για να κλειστεί τέλος στο μυστικοπαθή και σκοτεινό εσωτερικότου κόσμο. φωτιές.  την   κάνουν   ολοένα   και   πιο   γκρίζα. διανοουμένων και απλών πολιτών που   βλέπουν   μιαν   άλλη   κοινωνία   να   αναδύεται   τελικά   και   να   υπερνικά   κάθε  «προκρού­ στεια» προσπάθεια.  ακόμα. (JACQUES DIOUF .  ιδιαίτερα   μάλιστα   των   ακριτικών   πε­ ριοχών.  θα   έπρεπε   κάτι   άλλο  να   δίνει   νόημα   στη   ζωή  τους.  Οι   αριθμοί   είναι   εύγλωττοι:  ο   αριθμός   των   ατόμων   που   υποσιτίζο­ νται   φτάνει   τα  777  εκατομμύρια   στις   αναπτυσσόμενες   χώρες.  αφού ξεκινά  από το ακόλουθο αυτονόητο: Σύμ­ φωνα   μ'  αυτό.

Λογική Α Β Γ Δ Ε Σ τ Ζ Η Θ Ι Συναίσθημα Ήθος  αντιπάλου Ήθος  πομπού Αυθεντία .

Ο   πολιτικός   με   το   χιούμορ  προσπαθεί     να   κερδίσει   την  εύνοια   του   ακροατηρίου   και  να   δημιουργήσει   ευχάριστη  ατμόσφαιρα.  εί­ ναι  γεμάτο  από…ακρίβεια!» Ένα  παράδειγμα 1.  τη   συνέπεια     των   λόγων  και   των   έργων   του. Ο  πολιτικός   με  θετικούς  χαρ­ κτηρισμούς   σε   α΄   πρόσωπο  προσπαθεί   να   κερδίσει   την  εμπιστοσύνη   του   κοινού   προ­ βάλλοντας     την   αξιοπιστία  του.   γεγο­ νότα.   παραδείγματα. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ¨Η  ΑΦΗΓΗΣΗ Γ. αποσκοπεί   στο   να   οδηγήσει   σε   πράξη:  στο   να   ψηφίσει   ο   πολίτης   αυτό   ή  εκείνο  το κόμμα που θα  κυβερνήσει  τη χώρα ή θα αποτελεί  τη φωνή του στο Κοινοβούλιο.  Οι μορφές που παίρνει είναι δύο: η θεμιτή στρατηγική  της  πειθούς και η  αθέμι­ τη στρατηγική της προπαγάνδας. ΕΠΙΚΛΗΣΗ ΣΤΟ  ΗΘΟΣ «Εμείς   δεν   αρνούμαστε   όσα   υποστηρίζαμε   στο   παρελθόν   και   δε   θα   απαρνηθούμε      την   πολιτική   μας   για   να   γίνουμε   αρεστοί       στους   οικονομικά   ισχυρούς»  1. ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΗ  ΛΟΓΙΚΗ Τι είναι; 1.  την ανιδιοτέλεια του κλπ.   Πράγματι     «το   καλάθι   της   νοικοκυράς»  είναι   γεμάτο.αυθεντία. «Θα   συμφωνήσω   με   τον   Υπουργό   Οικονομικών. Η στρατηγική της πειθούς χρησιμοποιεί  τους εξής τρόπους και μέσα :  Α. ΤΕΚΜΗΡΙΑ 1.   γενικές  αλήθειες. Β. Με την  ειρωνεία  υποβαθμίζει   τον   αντίπαλο και  τις ιδέες του.ΜΟΡΦΈΣ  ΠΕΙΘΟΎΣ Α.ΙΙ. Στατιστικά   στοιχεία. Η ΠΕΙΘΏ    ΣΤΟΝ   ΠΟΛΙΤΙΚΌ   ΛΌΓΟ      Ο   πολιτικός   λόγος. ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑ­ ΤΑ Συλλογισμοί   που   τεκμη­ ριώνουν     την   ορθότητα   πολι­ τικών απόψεων.  Α.1. ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ¨Η  ΑΦΗΓΗΣΗ 2.  περισσότερο   από   άλλες   μορφές   γλωσσικής   επικοινωνί­ ας. ΠΡΟΒΟΛΗ ΤΟΥ  ΗΘΟΥΣ ΤΟΥ ΠΟ­ ΜΠΟΥ .  ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΟ ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ Ο   πολιτικός   της   αντιπολίτευ­ σης   περιγράφει     με   μελανά  χρώματα την εικόνα της οικο­ νομίας   της   χώρας   για   να   διε­ γείρει     την   ανησυχία   και   την  ανασφάλεια των πολιτών.   τους  αγώνες του που αποδεικνύουν  το   δημοκρατικό   του   ήθος.

από   την   αντιπολίτευση   στην  κυβέρνηση.   δι­ καιοσύνη  χρησιμοποιούνται  για   να   δώσουν  ηθικό   έρει­ σμα  σε   ατεκμηρίωτες  απόψεις   και   ιδιοτελείς   επι­ διώξεις. ΚΙΝΔΥΝΟΛΟΓΙΑ 2.     Ο   αντιπολιτευτικός   λόγος  Αρνητικοί     χαρακτηρισμοί  συνήθως     τονίζει   τη   μεταβο­ για   τον   αντίπαλο   με  στόχο   τη  λή  των   απόψεων    ενός   κόμμα­ τος   κατά   τη   μετάβαση   του  μείωση της αξιοπιστίας του.   Εξαιτίας   της   τε­ ράστιας   ηθικής   τους   διάστα­ σης   δυσκολεύουν   την   κριτική  λειτουργία   του   δέκτη.   ο  άνθρωπος   δη­ µιουργός.  απ’  αυτή   θα   ξεπηδή­ σει   ο  ελεύθερος   άνθρω­ πος.2.   αφού  δίνουν   την   εντύπωση   αυ­ ταπόδεικτων  αληθειών.   Όταν   ο   πολιτικός   λόγος   αποσκοπεί   στη   χειραγώγηση   του   πολίτη   παραπλα­ νώντας ή   εκφοβίζοντας  ή  προκαλώντας  συναισθήματα   μίσους και  φανατισμού  τότε μιλάμε για  προπαγάνδα.   (Ράουσιγκ.   πατρί­ δα.   τον   μόνο   που   μπορεί  και   θέλει να τους νικήσει»  1.   όπως   .   δημοκρατία.  ο   άνθρωπος  Θεός».  λασπολογία.  ψηφίζο­ ντας συγκεκριμένο κόμμα.   τους   οποίους   καλείται   να   αποτρέψει   ο   πολίτης.  Έτσι   προβάλλει  την   αναξιοπιστία   και   την  ασυνέπεια του.   µέτρο   και   κέντρο   του  κόσµου.2. ΕΠΙΘΕΣΗ  ΣΤΗΝ  ΙΔΙΩΤΙΚΗ  ΖΩΗ Υπερβολικά   αρνητικοί     χαρα­ Π.  Πολλές φορές οι λέξεις χρησι­ μοποιούνται   με   διαφορετικό   ή  και   αντίθετο  περιεχόμενο  από  το   πραγματικό. Ένα  παράδειγμα «Οι     τρομοκράτες  καραδο­ κούν!   Εμποδίστε   τους   ψη­ φίζοντας     τον   πρόεδρο   Χ. Η στρατηγική της προπαγάνδας χρησιμοποιεί  τα εξής μέσα :  ΜΕΣΑ  ΠΡΟΠΑΓΑΝΔΑΣ Τι είναι; Ο   πολιτικός   επιδιώκει   την   πρόκληση   φόβου   επινοώντας   και   περιγράφοντας   δήθεν   επερχόμενους   κινδύνους.   Το   γεγονός  αυτό   προκαλεί   σύγχυση   στο  δέκτη   ο   οποίος   αδυνατεί   να  κατανοήσει τη διαφορά.χ. Έννοιες   όπως    λαός.  4. ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ  ΗΘΟΣ  ΤΟΥ  ΑΝΤΙΠΑΛΟΥ .χ. ΑΛΛΟΙΩΣΗ ΤΗΣ  ΣΗΜΑΣΙΑΣ  ΤΩΝ  ΛΕΞΕΩΝ Π.   δαιμονοποίηση   του   προσωπική επίθεση στον πολι­ πολιτικού   αντιπάλου. ΧΡΗΣΗ  ΕΝ­ ΝΟΙΩΝ ΜΕ ΤΕΡΑ­ ΣΤΙΟ  ΗΘΙΚΟ  ΒΑ­ ΡΟΣ «Αυτό   είναι   το   ύψιστο   κα­ τόρθωµα  µιας   ηρωικής   νεο­ λαίας.   συκοφα­ κτηρισμοί       που   συνιστούν  ντία.  δικτάτορες   και   αυταρ­ χικοί   ηγέτες   ανά   τον   κόσμο  μιλούν στο όνομα της δημο­ κρατίας.  Α. «  Συνοµι­ λίες µε τον Χίτλερ») 3.   έθνος.

  για  την   αναγέννηση της Δημοκρατίας…» 2.  επειδή  στοχεύει   στην   αντικειμενική αλήθεια.  Α.   γιατί    έτσι      σας   αρέσει!» 3. αλλά εδραιώνεται από τους κανόνες του  ορθού  λόγου.  Η  ΠΕΙΘΩ    ΣΤΟΝ ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟ   ΛΟΓΟ               Ο  επιστημονικός  λόγος.     «Έρχομαι   απλός   σημαιοφόρος   νέων   πολιτικών ιδεών  και υπό την  σημαίαν  ταύ­ την   καλώ   πάντας.τικό αντίπαλο. Ασάφεια και ακυρολεξία Β.   μήνυμα   αισιοδοξίας.   της   ελευθερίας   και   του   πνεύμα­ τος».χ. Π.  «Η μεγαλειώδης. .   μήνυμα   νίκης   και επαναλήψεις λέξεων. Ρητορεία   ­  έντονη    συναισθημα­ τική  φόρτιση 4.  οίτινες   εμπνέονται   από   τον   ιερόν   πόθον   να   αφιερώσωσι   πάσας   τας   δυνάμεις   της   ψυχής   και   του   σώμα­ τος…» π. δηλα­ δή αυτή που δεν επιδέχεται αμφισβήτηση.   «Μπύρα   ΑΜSTEL.χ.χ.  Διατύπωση   βεβαιωτική  –  θαυμα­ στική – δεοντολογική π.     κατάχρηση   συνωνύμων  δας.    ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ  ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ   ΛΟΓΟΥ 1. συγκλονιστική σημε­ ρινή   σας   συγκέντρωση   είναι   μήνυμα   ελπί­ νασμοί.  Λεκτικός         πληθωρισμός. Πρόκειται  για κείμε­ να   που   συντάσσονται   από   ειδικούς     και   έχουν   στόχο   να   ερμηνεύσουν   ή   να   περι­ γράψουν ή να πείσουν για ένα θέμα με βάση τη λογική.3.χ.           για   την   αναγέννηση   της  Ελλάδας.  πλεο­ π.     «Η   Ενωμένη   Ευρώπη   θα   αποτελέσει   μέγα   σταθμό  στην   παγκόσμια   ιστορία της   ειρήνης.  δεν  μπορεί   παρά  να  απευθύνεται στη  λογική.   ο   παραλληλισμός   του   με   τον   Χίτλερ   ή   με     άλλα   απο­ κρουστικά   πρόσωπα   της   παγκόσμιας ιστορίας.

1. σε βιβλιογραφία. ΣΥΝΕΙΡΜΟ ΙΔΕ­ ΩΝ Ένα  παράδειγμα Με   κλισέ   (στερεότυπα)   δη­ Π.Β. 3.   χωρίς  υποκειμενικές εκτιμήσεις. Οι   απόψεις     στηρίζονται   σε   λογική   επιχειρη­ ματολογία. Κυριολεξία  –  δήλωση    με   στόχο   το   περιεχόμε­ νο και όχι τον εντυπωσιασμό και τη συναισθη­ ματική φόρτιση. Β. Τεκμήρια : Πορίσματα ερευνών. Αναφορά   σε   βιβλία. Αυστηρά λογική οργάνωση 4. Παρουσιάζεται   αρχικά   η   βασική   θέση   και  ύστερα  αναλύεται και αιτιολογείται.   Τα   τσιγάρα  Marlboro  μιουργεί στη σκέψη του δέκτη  έχουν   συνδεθεί   στη   . Ειδική  ορολογία 6.χ.  ΜΕΣΑ    ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΗΣ    ΠΕΙΘΟΥΣ Τι είναι; 1.1.  έργα   ή  απόψεις   άλλων   ει­ δικών σχετικών με το συγκεκριμένο θέμα. Γ. Αυθεντία : Παραπομπές σε απόψεις ειδικών. Λεξιλόγιο   που   συνδέεται   αποκλειστικά   με   τη  συγκεκριμένη επιστήμη. Παραπομπή σε βιβλιογραφία Γ. 2. Αντικειμενικότητα 2. Τρόποι / μέσα πειθούς στον επιστημονικό  λόγο Επίκληση  στη  λογική με   Επιχειρήματα : Λογικοί συλλογισμοί με βάση επιστημονική  μεθοδολογία.  ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ   ΕΠΙΣΤΗΜΟΝΙΚΟΥ   ΛΟΓΟΥ 1. Η  ΠΕΙΘΏ    ΣΤΗ   ΔΙΑΦΉΜΙΣΗ              Η   διαφήμιση     αποτελεί     μορφή   σκόπιμης   επικοινωνίας   με     την   οποία   ο   πο­ μπός    επιδιώκει   με   διάφορες   τεχνικές    να   δημιουργήσει     στο    δέκτη    ευνοϊκή   διάθεση για ένα προϊόν και να τον παρακινήσει  να το αγοράσει. Αποδεικτικότητα Αποδίδεται     η   πραγματικότητα   πιστά. στατιστικά στοιχεία.   χρησι­ μοποιεί διάφορες τεχνικές / μέσα πειθούς.  Για να  επι­ τύχει    το  διαφημιστικό  μήνυμα   το   στόχο   του    και   να   είναι   αποτελεσματικό.  Αναφορική   λειτουργία   γλώσ­ σας 5.

  Οι   εικόνες   αυτές   που  ανακαλούνται   αυτόματα   στη  σκέψη   του   δέκτη   τον   προδια­ θέτουν  ευνοϊκά απέναντι  στο  προϊόν.   προσδο­ κίας κλπ. Π.   αρρενωπό   καουμπόη   και     τις   εικόνες    της    υγιει­ νής   και   ηρωικής   ζωής   της   «Άγριας    Δύσης»  που  παρα­ πέμπουν  στη    γοητεία   της   περιπέτειας   και   της   ανε­ ξαρτησίας.   Το   μήνυμα       στοχεύει  στην   πρόκληση   φόβου. 4.   ευχαρίστησης.έναν   ισχυρό   συνειρμό   (αυ­ τόματη   ανάκληση   ιδεών   και  εικόνων)  ανάμεσα   στο   προϊόν  και   σε   ευχάριστες   και   θετικές  εικόνες. Παρουσιάζει   αναλυτικά   και  τονίζει    τα   θετικά   χαρακτηρι­ στικά   ενός   προϊόντος   ή   μιας  υπηρεσίας.  Με   χαμηλή   κατα­ νάλωση   καυσίμου   και   χαμη­ λό   κόστος   χρήσης.  ανησυ­ χίας. ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΗ  ΛΟΓΙΚΗ Στην   περίπτωση   αυτή   χρησι­ μοποιούνται  επιχειρήματα  υπέρ   του   προϊόντος   ή       σοφι­ στικά τεχνάσματα.  δημοφιλές   πρόσωπο  (αθλητή.  εταιρία   προϊόντων   δια­ τροφής   ισχυρίζεται   :   «Τα   προϊόντα   μας   είναι   αγνά. σκέψη    μας  με   τον   ανεξάρ­ τητο. «αστέρι»  του   θεάμα­ τος. Η   διαφήμιση   υποκρύπτει   και  μεταφέρει   μια   αξιολόγηση   η  οποία   λειτουργεί   δεσμευτικά  για   το   δέκτη   που   δε   διακρίνει  το τέχνασμα.   Με   μονή   ή   δίφυλλη   πίσω   πόρτα   και   μακρύ   ή  κο­ ντό   σασί.  ΛΑΝΘΑΝΩΝ  ΑΞΙΟΛΟΓΙΚΟΣ ΧΑ­ ΡΑΚΤΗΡΙΣΜΟΣ . ΠΕΡΙΓΡΑΦΗ  ΙΔΙΟΤΗΤΩΝ ΕΝΟΣ  ΠΡΟΪΟΝΤΟΣ 3. Π.  όταν   εταιρία   αυτοκινή­ των   υποστηρίζει   ότι   :   «Οι   έξυπνοι  οδηγούν   RENAULT»   απαξιώνει   τους   οδηγούς   άλλων   αυτοκινή­ των.  ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΟ  ΣΥΝΑΙΣΘΗΜΑ 6. Π.   γιατί   δε   χρησιμοποιούμε   συντηρητικά». ΕΠΙΚΛΗΣΗ  ΣΤΗΝ  ΑΥΘΕΝΤΙΑ Επίκληση   σε   έναν   ειδικό.χ.χ. Το  διαφημιστικό   μήνυμα   εκμε­ ταλλεύεται   το   κύρος   και   τη  δημοφιλία   της   αυθεντίας   για  να γίνει πιο εύκολα αποδεκτό.  μουσικό  κλπ).     Η   τεχνική   αυτή  σπανίζει στις μέρες μας.  5. 2.   Με   στάνταρ  ABS και  αερόσακο   οδηγού…» Για   παράδειγμα.  ηθοποιό.   σε   διαφημιστική   κατα­ χώριση   διαβάζουμε   :   «Το   νέο  HIACE  :   με   κινητήρες   EURO    στα    2500  κυβικά   και   ιπποδύναμη   μέχρι   και   117   άλογα.χ.     «Το   Υπουργείο   Υγείας  προειδοποιεί  :   Το   κάπνι­ σμα  βλάπτει   σοβαρά  την  υγεία!» Π.  όταν     ο   Ρι­ βάλντο     φοράει   μια   συγκε­ κριμένη   μάρκα   αθλητικά   παπούτσια.χ.   το   μήνυμα   στο   δέκτη   είναι   ότι   αυτά   τα   πα­ πούτσια   θα   τον   κάνουν   να   παίζει   καλύτερο   ποδόσφαι­ ρο     και     να   μοιάζει   στο   εί­ δωλο του.   επι­ στήμονα.

 Επιτήδευση π.χ.Γ.   Ένα   με   το   χώρο   σας.   ένα   με   τις   απαιτήσεις σας. «Έπιπλα    ΟΙΚΟΣ.   «Αρμονική   συνύπαρξη   τέχνης   και   τε­ χνικής.   γιατί    έτσι      σας   αρέσει!» 3.    Το  τελειότερο   ΟΙ­ ΚΟΣύστημα». Ασάφεια και ακυρολεξία . π.χ. Λεκτικός    πληθωρισμός.χ.  ο  απόλυτος διαγωνι­ σμός ταλέντων  έρχεται στον ΑΝΤΕΝΑ». ο   πιο   διαφορετικός. «Ο    πιο   μεγάλος. παραθετικών 2.  ΧΑΡΑΚΤΗΡΙΣΤΙΚΑ    ΔΙΑΦΗΜΙΣΤΙΚΟΥ  ΛΟΓΟΥ 1.   «Μπύρα   ΑΜSTEL.   «Λεκτικά   τέρατα»     που   υποδη­ λώνουν  υπερβολή 4. π. ένα με σας». 2.  ο   πιο  πλούσιος. επιρρη­ μάτων. π.χ. πλεο­ νασμοί κυρίως επιθέτων.

  σκέψεις   και   συναι­              β.  παρουσιάζουν πολλές διαβαθμί­ σεις  και   τα   όρια   του   είναι   ρευστά.  εκπαιδευτικό.  πολιτικό. Πομπός  –  δοκιμιογράφος  :   Επιστήμονας.  να   τέρψει.3Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΤΟ ΔΟΚΊΜΙΟ Σύμφωνα  με το σχολικό  βιβλίο.   δημοσιογράφος  κ. α. ωστόσο. Ο  δοκιμιογράφος  :   σθήματα. Τα χαρακτηριστικά του δοκιμίου. να πείσει Β.   λογοτέχνης.  επιστημονικό. να πληροφορήσει β.  να   πεί­ σει. Δέκτης : Ο  μέσος μορφωμένος άνθρωπος που δε διαθέτει ειδικές γνώσεις. γ.  να   διδάξει. Σκοπός :  α.  ώστε  είναι   πολύ   δύσκολο   να   δώσει   κανείς   έναν  ακριβή   ορισμό   για   το   τι   είναι   δοκίμιο.  Εκφράζει   παρατηρήσεις.  φιλοσοφικό. το  δοκίμιο είναι  ένα κείμενο πεζού  λόγου  με  μέση συνήθως  έκταση που  πραγματεύεται   ένα  θέμα  αισθητικό. να διδάξει γ. Τα χαρακτηριστικά του δοκιμίου Είδος     λόγου  :  Κινείται   ανάμεσα   στο   λογοτεχνικό   και   επιστημονικό   λόγο  συνδυάζοντας στοιχεία και των δύο  σε διαφορετικές αναλογίες κατά περίπτωση.  ηθικό.  Γενικά   όμως   μπορούμε   να     παρουσιάσουμε  τα  γνωρίσματά  του σχηματικά  ως  εξής : Α. Θέμα  :  Αισθητικό. Έκταση : Συνήθως μέση έκταση σε αντίθεση με τις αναλυτικές  μελέτες. κοινωνικό ή  επιστημονικό   και   έχει  στόχο   να   πληροφορήσει. Τα  είδη  του  δοκιμίου             Το  δοκίμιο   γενικά  κινείται ανάμεσα στο λογοτεχνικό και τον επιστημονικό  λόγο   συνδυάζοντας   στοιχεία   και   των   δύο     σε   διαφορετικές   αναλογίες   κατά   περί­ πτωση.  Κάποια     δοκίμια     βρίσκονται     πιο   κοντά   στον   επιστημονικό   λόγο  . να τέρψει δ.  κοινωνικό. Περιδιαβαίνει ελεύθερα στο χώρο  των ιδεών. Προσπαθεί να ερμηνεύσει εκλαϊκεύοντας ένα θέμα. ηθικό.λπ.

  Άλλα   πάλι      προσεγγίζουν   τη  λογοτεχνία   με   τις   ποιητικές     διατυπώσεις  και   τη  χαλαρή συνοχή  τους.  Μπορούμε    όμως   να   δια­ κρίνουμε δύο γενικές κατηγορίες  του δοκιμίου με βάση κάποια κριτήρια  :  το   απο­ δεικτικό  και το  στοχαστικό  δοκίμιο. όπως δη­ λαδή   η   μία   ιδέα   ανακαλεί   αυ­ τόματα στη σκέψη κάποια άλλη. κατά τη  αποδεκτές. Οργάνωση Συνειρμική Δεν   υπάρχει   σχέση  απόδειξης   ανάμεσα   στα   μέρη  (παράγραφοι   –   ενότητες).  στο   κύριο   μέρος   το  αποδεικτικό   υλικό   και   στον   επί­ λογο     εξάγεται   το   τελικό   συ­ μπέρασμα. Ανάμεσα  σε   αυτά   τα   δύο   άκρα  υπάρχουν   πολλές   διαβαθμίσεις . Τρόπος πειθούς Επίκληση στο συναίσθημα Κυρίως δηλωτική/   Ανα­ φορική   Κυριολεξία   και   ακρίβεια  στη διατύπωση.   ίσως.λπ. ερμηνεύει ή  απο­ σωπικές   του   παρατηρήσεις   με  δεικνύει. Γλώσσα Κυρίως    ποιητική  /   συ­ νυποδηλωτική Σχήματα     λόγου   και     ει­ κόνες   που     περισσότερο   υποβάλ­ λουν  παρά πείθουν.  Αντικειμενική Παρουσιάζονται     υποκει­ Οι   απόψεις     τεκμηριώνο­ μενικές   κρίσεις    που   δηλώνονται  νται     και   δηλώνονται   ως   γενικά  με  λέξεις όπως : νομίζω.   θα   μπορούσε. πληροφορεί.  είναι πιθανόν.  με   απώτερο   στόχο   να   προκα­ λέσει αισθητική συγκίνηση. Οπτική Υποκειμενική Λογική Στον   πρόλογο   παρου­ σιάζεται  ο προβληματισμός  και η  βασική  θέση.  τις γνώσεις και τη φαντασία του. γνώμη   μου.όσον   αφορά    τη   γλώσσα   και   την   οργάνωση   τους. βάση   την   πείρα   της   ζωής   του. Κριτήριο  Σκοπός Στοχαστικό Ελεύθερος  στοχασμός Αποδεικτικό Απόδειξη – Πειθώ Ο     δοκιμιογράφος   περι­ Ο    δοκιμιογράφος   αναλύει  διαβαίνει   ελεύθερα   στο   χώρο  ή   εκλαϊκεύει   επιστημονικά   θέμα­ των ιδεών εκφράζοντας τις  προ­ τα. Επίκληση στη λογική Στο   κείμενο  κυριαρχεί   ως  Στο   κείμενο   κυριαρχεί   ως  τρόπος   πειθούς   η     πρόκληση   συ­ τρόπος   πειθούς   η     επιχειρηματο­ ναισθημάτων    χωρίς   να   απο­ λογία    χωρίς   να   αποκλείονται  άλλες τεχνικές. .   αλλά  οι   επιμέρους   ιδέες   και   τμήματα  συνδέονται συνειρμικά. κλείονται άλλες τεχνικές. κ.

 …». .χ.χ. «η  µοναξιά. Β.  Η   συγγραφέας   περιδιαβαίνει   ελεύθερα   στο   χώρο   των   ιδεών   εκφράζο­ ντας προσωπικές απόψεις χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια πειθούς.  Κυριαρχεί η αναφορική λειτουργία της γλώσσας (δήλωση­ κυριολεξία).  αυτή  η   φάουσα   που   δίχως   να   θέλω  µε  σκέπασε   σαν   σφικτός   κισσός. Πώς τεκμηριώνουμε ότι ένα δοκίμιο είναι  αποδεικτικό;  Το κείμενο ανήκει στο αποδεικτικό δοκίμιο επειδή :  Έχει   λογική   οργάνωση  :  ο   συγγραφέας   παραθέτει   τη   βασική   θέση   στον  πρόλογο και τη στηρίζει με επιχειρήματα στο κύριο θέμα.2.  Υπάρχει   έντονος   υποκειμενισμός  :  π.  Στοχεύει να  πείσει / αναλύσει /εξηγήσει/ ότι… (το θέμα του δοκιμίου)  Επικαλείται  κυρίως  τη λογική. αναφέροντας  επιχειρήματα  και τεκμήρια  που πιστοποιούν τη θέση του συγγραφέα.  Υπάρχει   κυρίαρχη     επίκληση     στο   συναίσθημα   με     ποιητική     λειτουργία  της γλώσσας (συνυποδήλωση). ο σκοτεινός µου έρωτας. Πώς τεκμηριώνουμε ότι ένα δοκίμιο είναι  στοχαστικό;  Το κείμενο ανήκει στο στοχαστικό δοκίμιο επειδή :  Έχει  συνειρμική  οργάνωση :  υπάρχει  ένα κεντρικό θέμα (αναφέρουμε  το  θέμα) γύρω από το οποίο οι σκέψεις συνδέονται μεταξύ τους συνειρμικά.  «σκέφτοµαι   και   τροµάζω  µ’  αυτά   που   σκέφτοµαι   και   λέω   πως   είναι   η  µοναξιά   που  µε   κάνει   να   τα   βλέπω   όλα µ’ αυτή τη σκληρή µατιά…»  Κυριαρχεί   η   ποιητική   λειτουργία   της   γλώσσας:  π.  η  λάµια   που   κουβαλάω στο αίµα µου µέσα η αχόρταγη.Β.1.  Οι απόψεις παρουσιάζονται από αντικειμενική σκοπιά.

  ιατρική   περίθαλψη   και   εκπαίδευση.  παντού: "Πάντα   πλήρη   θεών"  έλεγε   ο  Μιλήσιος Θαλής. η λάµια που κουβαλάω  στο αίµα µου µέσα  η αχόρταγη.  γιατί   ο  καιρός   περνάει   και  τα   παιδιά  δεν   θα  είναι  τότε  πια παιδιά ­όχι δεν  θέλω  να  γράψω  τίποτε   πουθενά.  σ’  ένα   ηµερο­ λόγιο. Α)    Αν   προσπαθήσουμε   να   προσδιορίσουμε   τη   σχέση   ανάπτυξη­  περιβάλλον  ανεξάρτητα   από  το  επίπεδο  οικονομικής  αναπτύξεως  μιας χώρας ή μιας  περιοχής. Κάποια µέρα  ξαναδιαβάζοντάς   το  θα   λυπηθώ.  η   άλλη   όψη   της  µοίρας  µου». Σεφέρης.  αφού   βελτίωση  της   ποιότητας   ζωής   σε   μια   υποανάπτυκτη   περιοχή   σημαίνει   καλύτερη   διατροφή.  πρέπει   να   το   εξετάσουμε   μέσα   στα   πλαίσια   ενός   πίνακα   ιεράρχησης   αναγκών   και  προτεραιοτήτων.  αµέσως µόλις  συνειδητοποίησα  την  ύπαρξή µου. Στέλιου Πικούλη.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση   7    Να   διακρίνετε   με   βάση   τα   χαρακτηριστικά   τους   σε   ποιο  είδος  δοκιμίου ανήκουν τα παρακάτω αποσπάσματα.κ. Γ.  η   άσπρη   στέπα   που  µέσα   της   χάνοµαι. αυτή τη µικρή στιγµή να τη θυµάµαι­ όχι. αυτή η φάουσα  που δίχως να θέλω µε σκέπασε  σαν σφικτός κισσός.  τα   σκόρπια   χαρτιά∙  στην  παραµέσα   κάµαρα   τα   παιδιά   γελάνε.  Αυτό   είναι   φυσικό.  Λένας Παππά.  Έτσι   βλέπουμε  ότι το πρόβλημα επιλογής μεταξύ οικονομικής αναπτύξεως και προστασίας του πε­ ριβάλλοντος ­αν πρέπει να γίνει επιλογή­ είναι σε τελευταία ανάλυση πρόβλημα κα­ θορισμού   προτεραιοτήτων   καλύψεως   αναγκών.  της   Με­ γάλης   Ελλάδας.  Είναι   δηλαδή  ανεδαφικό   σε   μια   περιοχή  όπου   το   βασικό   πρόβλη­ μα  διαβιώσεως   είναι   η  παραγωγή  και   διάθεση   ικανής  ποσότητας   τροφίμων.  τότε   είναι   βέβαιο   πως   θα   καταλήξουμε   σε   βεβιασμένα   συμπεράσματα. «Οικονομική ανάπτυξη και περιβάλλον» Β)  «Ήσυχο   βράδυ   Κυριακής  µε   το   ανοιχτό   βιβλίο.  ξέγνοιαστο.  είναι   με   κάποιον   τρόπο   σπαρτοί. αλλά και  . δεν θέλω να τη γράψω. να   δο­ θεί   προτεραιότητα   στην   προστασία   του   περιβάλλοντος.   οι  άστεγοι  θεοί  γύρισαν   εκεί   που   άρχισαν. λέω.χ. ο σκοτεινός  µου   έρωτας.   είναι.  πηγαίο. να τοποθετηθεί  μια   βαρέως ρυπαί­ νουσα   βιομηχανική   μονάδα   στις   όχθες   μιας   καθαρής   λίμνης   κ.  ριζωμένοι   στα   τοπία  τους.   κατοικία. σκέφτοµαι  και τροµάζω  µ’   αυτά   που   σκέφτοµαι   και   λέω   πως   είναι   η  µοναξιά   που  µε   κάνει   να   τα   βλέπω   όλα  µ’   αυτή  τη   σκληρή  µατιά.  όλα   υπονοµευµένα  µε   φθορά.ο. λιγότερα αυτο­ κίνητα.  σα   σπάνιο   ρόδο.   Αν   τη   γράψω   κάπου. Χρειάζονται καμιά φορά τα παραμύθια.   όπως   είναι   εξίσου   απα­ ράδεκτο   σε   μια   οικονομικά   ανεπτυγμένη   περιοχή.  ενώ   σε   μια   ανεπτυγμένη   και   εξελιγ­ μένη περιοχή βελτίωση ποιότητας ζωής σημαίνει λιγότερη ένταση. χύθηκαν   ξανά  έξω   στο   τοπίο  και   μας   απει­ λούν   με   πανικούς   φόβους   ή  και   με   θέλγητρα.  Αυτό   το   γέλιο   ξαφνικά  µε   αναστατώνει∙  πλού­ σιο.  Επομένως.   Αφού   χαλάστηκαν   και   ερειπώθηκαν   οι   "καλύβες"   αυτές   των   αθανάτων.000  δολάρια. η µοναξιά που καταλύει σιγά σιγά τις καλές µου δυνάµεις.  της   Ιωνίας. «Ένας λόγος για τη μοναξιά» Γ)  Το   αίσθημά   μου   είναι   ότι   τούτοι   οι   αρχαίοι   ναοί   της   Ελλάδας. «Δοκιμές» Δ) Από τη στιγμή που η ανάπτυξη της τεχνολογίας επιτρέπει και η ανάπτυξη  του τριτογενούς τομέα επιβάλλει τη χρησιμοποίηση όχι μόνο των μυϊκών.  π. μικρότερη υποβάθμιση περιβάλλοντος κοκ. λιγότερο θόρυβο.  όλα   πατιναρισµένα  µε   θάνατο.  με   μέσο   κατά   κεφαλή   εισόδημα  του  πληθυσμού   μεγαλύτερο  από 10.

 μύρα  του   ανοιχτού   πελάγου.  γιατί   δεν   είχε   ποτέ   αυθυπαρξία.   και   θα   σταθώ   ασάλευτος   ως   το   τέλος. η γυναίκα εισέρχεται πλησίστια  στην  αγορά   εργασίας.  κάτι   που   δεν  αφήνει   αχνάρι   πίσω   του   μήτε   λείψανο. Τερζάκης “Ρεμβασμός του 12ου μήνα”. Ποντοπόροι Στ) Το δικαίωμα στη ζωή.  Η  άλλη  ενσάρκωση   είναι   να   νιώσεις   κύμα  κι   εσύ   της   θάλασσας.  μια   φευγαλέα   ανατριχίλα   στην   απεραντοσύνη.  περιμένοντας   δίχως   πια   τον   τρόμο   του   θα­ νάτου. το  μάτι  φλογισμένο.  εξίσου   δύστυχοι   και   αλληλέγ­ γυοι.των διανοητικών ικανοτήτων του ανθρώπου.  γιατί   θα   έχω   θεραπευτεί   από   την   πλάνη   του   χρόνου.   Κοινωνιολογικές   Προσεγγίσεις.  αυτό   δεν   ανήκει   στη   δικαιοδοσία   κανενός   ανθρώπου.  Τίποτα   δεν   θ’  αλλάζει  στο εξής. Βασίλης  Φίλιας    “Ο   κλονισμός   του   παραδοσιακού   γάμου”.   που   ακόμα   και   στον   19ο  αιώνα   κυριαρχείται   από   τον   άντρα. “Σύγχρονη Εποχή”. Η μια ενσάρκωση είναι να γίνεις ποντοπόρος και  να  ταξιδεύεις   ακόρεστος. το τραγούδι του ανέμου. Χωρίς αυτό το δικαίω­ μα  η ηθική  ζωή  είναι  απολύτως  αδύνατη.      Άλμπερτ  Καμύ ΑΠΟΔΕΙΚΤΙΚΟ Α Β Γ Δ Ε Στ ΣΤΟΧΑΣΤΙΚΟ .  όλο  για   νέες   ηπείρους.                      Αγγ.  Με   την   άνοδο   του   μορ­ φωτικού  επιπέδου   της   γυναίκας   κλονίζεται  και  τελικά καταλύεται  ο μύθος για  την  δήθεν φυσικά δεδομένη πνευματική κατωτερότητα της γυναίκας. Αθήνα 1989. όλα θα είναι αιώνια.   Η  επαγγελματοποίηση  όμως  της   γυναίκας σημαίνει και  σχετική αυτονόμηση και ανε­ ξαρτητοποίησή   της   απέναντι   στον   άντρα. το να διατάσσουμε το κλείσιμο των λογαριασμών. ακόμη και του χειρότερου. Ο τελευταίος των εγκληματιών και  ο πιο  ακέραιος   δικαστής     ξαναβρίσκονται   εδώ   πλάι   πλάι. που συμπίπτει με την ευκαιρία επανόρθωσης είναι  φυσικό δικαίωμα κάθε ανθρώπου.  που   αναπτύσσονται   στην   Οικονομία.  Το   να   διατυπώνουμε   την   οριστική   κρίση   πριν   από   το  θάνατο. Κανείς από μας δεν έχει το δικαίωμα να χάνει τις ελπίδες του για έναν άνθρω­ πο   παρά   μόνο   μετά   το   θάνατό   του   που   μετατρέπει   τη   ζωή   σε   πεπρωμένο   και   επι­ τρέπει   την   οριστική   κρίση.  εκδ. ένας κυματισμός της θάλασσας. όταν ακόμη ο πιστωτής  είναι   ζωντανός.   που   έρχονται   φτεροκοπώντας   ρυθμικά.   καταδικάζεται   απόλυτα.  Σε   αυτό   το  όριο   τουλάχιστον   όποιος   κρίνει   απόλυτα. Ε)  Θα   ζαρώσω   στον   ίσκιο   της   μεγάλης   τούτης   μάνας.   ο   ρόγχος   στους  βράχους.  για   νέους   θησαυρούς. ανεξάντλητα.  Ένα   εξίσου   σημαντικό   βήμα   είναι   ότι   η  γυναίκα   ανεβάζει   το   μορφωτικό   της   επίπεδο   και   πάλι   κάτω   από   τις   νέες   ανάγκες  χρησιμοποίησής   της.  με  τα   σπλάχνα  σου   πεινασμένα.  τον   καθεδρικό   ναό.

 (Έκφραση – Έκθεση Γ Λυκείου. Ο   επιφυλλιδογράφος   είναι  πρόσωπο   ειδικό..  Δοκίμιο – άρθρο – επιφυλλίδα              Γ.  Το  άρθρο  Ορισμός :  δημοσιογραφικό κείμενο σε εφημερίδα ή περιοδικό που…  o o o o συντάσσεται   από     δημοσιογράφο   ή   τακτικό   ή   περιστασιακό  συνεργάτη (πολιτικό.   κάτι   που   δεν  ισχύει συνήθως  για τον αρθρογράφο. όπως και το άρθρο δημοσιεύεται  σε ορισμένη θέση της εφημερίδας και συνήθως  χωρίζεται  με γραμμή από την υπόλοιπη ύλη προσεγγίζει   το   δοκίμιο. Ο επιφυλλιδογράφος «μπορεί να ξεκινήσει από ένα επί­ καιρο   θέμα.) έχει μικρή έκταση.ά.  Η  επιφυλλίδα  Ορισμός : Μη ειδησεογραφικό   κείμενο σε εφημερίδα ή περιοδικό που … o o o o o συντάσσεται από  πρόσωπο  ειδικό  πάνω στο θέμα αναφέρεται   σε     διάφορα   θέματα  (φιλολογικά.Γ. 2. Διαφοροποιείται από το άρθρο :    o στην επικαιρότητα.  Το   δοκίμιο     δεν   έχει   επικαιρικό   χαρα­ κτήρα. Η επικαιρότητα – αν υπάρχει­  είναι απλώς η αφορμή στη  μικρότερη   έκταση   (  του    άρθρου   σε   σχέση   με   το   δοκί­ μιο ) στην    πληροφορικότητα . στοιχείο που δεν υπάρχει στο δοκίμιο.   Πολλά     δοκίμια     δημοσιεύτηκαν   σε  εφημερίδες ως επιφυλλίδες. κ. Το άρθρο ακόμη και το ερμηνευτι­ κό μεταφέρει  πληροφόρηση  για  γεγονότα. πολιτικά.  Το   άρθρο   ακόμη   και   το   ερμηνευ­ τικό   μεταφέρει   πληροφόρηση   για   γεγονότα.  αλλά   δε   μένει   σε   αυτό   και   προχωρεί   σε   σκέψεις  και   παρατηρήσεις   διαχρονικού   χαρακτήρα   και   γενικότερου  ενδιαφέροντος». ακαδημαϊκό. καλλιτέχνη.  καταστάσεις  κ. Γ. Διαφοροποιείται από το δοκίμιο : o o o στην  επικαιρότητα.  στοιχείο που δεν υπάρχει στην επιφυλλίδα. ΟΕΔΒ) στην  πληροφορικότητα .λπ. 1.ά. Η  επιφυλλίδα  δεν έχει επικαιρικό χαρα­ κτήρα.. o o .   επιστημονικά. ) αναφέρεται σε ζητήματα της τρέχουσας επικαιρότητας εκφράζει την άποψη του συντάκτη για το συγκεκριμένο θέμα έχει μικρή έκταση.   καταστάσεις  κ. κ.  κοινωνικά.λπ. καλλιτεχνικά.

  Η   επικαιρότη­ νότα της επικαιρότητας.λπ. τικών   επιστημών   π. γλώσσας   (αποδεικτικό)  και   άλλοτε   η   ποιητική  (στοχαστικό). εκπαίδευσης.   των   γραμμάτων  εφημερίδας  (πολιτικός. δημοσιογραφικού άρθρου.  καλ­ και των επιστημών.Κριτήριο  Δοκίμιο  Διαχρονικότητα Άρθρο Επικαιρικότητα Επιφυλλίδα Διαχρονικότητα Μπορεί   να   ξεκινήσει  από   ένα   επίκαιρο   θέμα. γραφικό  άρθρο.   της  φυσικής.   πολιτικής.) Ευρεία θεματική  Επίκαιρο   θέμα     κοι­ νού ενδιαφέροντος Ποικίλα θέματα Θέμα Μπορεί   να   ανα­ Αναφέρεται   σε   διάφο­ φέρεται   σε   ζητήματα   φι­ ρα θέματα: λοσοφίας.λπ.  των  συνεργάτης     της  θέμα  τεχνών.  πολιτικό Κοινωνικά καθώς επίσης  και σε  ζητή­ ποικίλα     θέματα   της  Καλλιτεχνικά  ματα   γενικού   ενδιαφέρο­ ντος   από   το   χώρο   των   θε­ επικαιρότητας Πολιτικά κ. . τα   –   αν   υπάρχει­     είναι  απλώς η αφορμή. της ιατρικής.   ιστορί­ οικονομικό Φιλολογικά ας. Δοκιμιογράφος Πομπός Αρθρογράφος  Άνθρωπος   από   το  Δημοσιογράφος  ή  Ειδικός  πάνω   στο  χώρο   του   πνεύματος.ά. άλλοτε του άρθρου.  αλλά  δε   μένει   σε   αυτό   και   προχω­ ρεί  σε  παρατηρήσεις  διαχρο­ νικού χαρακτήρα.χ. Επιφυλλιδογράφος Χρόνος Αναλύει   θέματα  Αναφέρεται  σε   γεγο­ διαχρονικά.   ηθικής. Αναφορική / ποιητική  Λειτουργία Αναφορική  λειτουργία Αναφορική / ποιητική Γλώσσα Απέχει   από   τη   λογο­  λειτουργία  Ανάλογα   με   το   είδος   του  τεχνία   και   κυριαρχεί   η   ανα­ Προσεγγίζει   άλλοτε  φορική   λειτουργία   της  τη   γλώσσα   του   δοκιμίου   και  άλλοτε   κυριαρχεί   η   ανα­ φορική   λειτουργία   της  γλώσσας. της  βιολογίας κ.   λογοτεχνί­ κοινωνικό Επιστημονικά ας. λιτέχνης. ακαδημαϊκός  κ. γλώσσας. Μέση έκταση  Μικρή  έκταση  Μικρή  έκταση  Έκταση Έχει   μεγαλύτερη  Είναι   πιο   σύντομο   σε  Έχει   την   έκταση   ενός  έκταση   από   το   δημοσιο­ έκταση από το δοκίμιο.

 (…) Γ)  Ελληνικό   καλοκαίρι.   αν   χρειαστεί. Το δυναµικό της αγάπης είναι απεριόριστο.   Το   µόνο   που  µπορεί   είναι   να   έχει   περισσότερα   να   προσφέρει. Όπως   αναφέρουν   οι   ερευνητές.  Τώρα.  Ο  Αστερισμός   του   Σκορπιού. ώστε φρέσκιες ιδέες και ερωτήµατα να γίνουν αποδεκτά.   αλλά   επειδή   γίνονται   αποδεκτές   και   επιβραβεύονται   από   το   σύνολο   των  βαθμολογητών.   ξέροντας   ότι   όσο   πιο   πολύ   ο   καθένας  δοκιµάζει.   επί   των  κειμένων   της   Έκθεσης   στις   Γενικές   Εξετάσεις.   ιδέες   και   αξίες.   για   να   πετύχουν   υψηλή   βαθμολογία.  Αυτό   όµως   δεν   σηµαίνει   ότι   κάθεται   παθητικά   για  πάντα.  Αλλά   δεν   µπορεί   να   φάει   κάποιος   υπερβολικά.  καλοφαγάδικο   τραπέζι.   συνειδητά   ή   ασυνείδητα.  γοητευτικό.  Αφήνει   στον   καθένα   την   ελευθερία   να   επιλέξει  και   ν’  απορρίψει   ανάλογα  µε   το   γούστο   του.  με   θέμα   την   αξιολόγηση   της   Έκθεσης   στις   Γενικές  Εξετάσεις.  αλλά   δεν  µπορεί  και   ν’  αναγκάσει   κανέναν   να   φάει.   Από   την   μελέτη   των   γραπτών   προέκυψε   το   συμπέρασμα   ότι   οι  υποψήφιοι.   Και   οι   ερευνητές   καταλήγουν   στο   προφανές   συμπέρασμα   ότι  αυτό   το   γεγονός   μπορεί   να   τους   αποφέρει   πρόσκαιρα   οφέλη   (εισαγωγή   στο  πανεπιστήμιο).   πρόκειται   για   μια   διαδικασία   που  «καλλιεργεί   ένα   κλίμα   υποκρισίας   ή   ιδεολογικού   κομφορμισμού     από   την   πλευρά  των   νέων».  Β)    Αποκαλυπτικά.   όσο   πιο   πολλά   τρώει   κι   αφοµοιώνει.  Η   αγάπη   περιµένει.  Εµπλέκεται   αδιάκοπα   στη   διαδικασία   ν’  ανοίγει   καινούργιες   πόρτες   και  παράθυρα.  προς   το   νότο.   που   έγινε   για   πρώτη   φορά.  με   την   ουρά  .  δυσάρεστα   για   τον   εξεταστικό   μηχανισμό   του   λυκείου.   όταν   οι   άλλοι   θα   έρθουν   στο  συµπόσιό του.   προκειμένου   να   ακολουθήσουν   την   «πεπατημένη»   στο   μάθημα   της  Έκθεσης.  Στρώνει   ένα   ορεχτικό.   «έχουν   υποστεί   ένα   είδος  ιδεολογικής   αλλοτρίωσης»   από   τη   συνεχή   αποδοχή   συγκεκριμένων   ιδεών   που  αποστηθίζουν   και   παραθέτουν   και   ότι  «όλος   ο   προβληματισμός   τους   κινείται   σε  ανάλογα   πλαίσια».   όχι   επειδή   πιστεύουν   σε  αυτές.   ανέδειξε   ότι   οι   υποψήφιοι  προβάλλουν.  είναι   τα   αποτελέσματα   έρευνας   του   Πανεπιστημίου   Ιωαννίνων. Μοιράζεται τη  γνώση   και   προσφέρει   την   πειραµατική   βάση   για   να   δοκιµάσει   κάποιος   αυτά   που  έµαθε.  Τις   πρώτες   νυχτερινές   ώρες   απαντάται   χαμηλά   στον  ορίζοντα.   τόσο   µεγαλύτερη   γίνεται   η  ενεργητικότητά   του.  θα   ανακαλύψει   ότι   η   αγάπη   είναι  υποµονετική.   όχι  παθητική.Από  τη θεωρία  στην πράξη Άσκηση  8   Να  διακρίνετε   το   κειμενικό  είδος ( άρθρο  ­  επιφυλλίδα  –   δοκίμιο)   στο οποίο ανήκουν τα παρακάτω αποσπάσματα.  Το   σχήμα   του   θυμίζει   πράγματι   ένα   σκορπιό.  ένας   αστερισμός   διακρίνεται  εύκολα   στον   ουρανό.   Η   πολύ   ενδιαφέρουσα   μελέτη.   Η   αγάπη   είναι   δραστήρια.  Η   αγάπη   προσφέρει   τον   εαυτό   της   σ’  ένα   αδιάκοπο   συµπόσιο   για   να   τραφούµε.   που   δόθηκε  πρόσφατα   στη   δημοσιότητα. Α)    Ο   άνθρωπος   που   αναζητά   την   αγάπη.   µέχρι   το   άτοµο   να   ωριµάσει.  καθώς   ο   Ιούλιος   διαπερνά   τις   νύχτες   με   τη  ζέστη  και  τους   καημούς   του. είναι όμως άκρως ανησυχητικό ως στάση ζωής.

  Ο αστερισμός περιλαμβάνει κοντά στις δύο εκατοντάδες αστέρια.   Κυριολεκτικά   και  αστρονομικά   ο   Αντάρης   είναι   ένας   ερυθρός   γίγαντας.   άλλα   φωτεινά   και   άλλα   αμυδρά. ΑΡΘΡΟ Α Β Γ ΕΠΙΦΥΛΛΙΔΑ ΔΟΚΙΜΙΟ . Στην περιοχή υπάρχουν  ακόμα   νεφελώματα   κάθε   είδους. στο τέλος μιας ζωής πολυτάραχης.  Ένας   τεράστιος   αστέρας. Στην   καρδιά   του   Σκορπιού   βρίσκεται   ο   Αντάρης.  Από   μας   απέχει   στα   πεντακόσια   έτη  φωτός.   Το   κοκκινωπό   δηλαδή   φως. ορατά με  γυμνό   μάτι.   ξεκίνησε   από   τον   Αντάρη   όταν   η   Βυζαντινή  Αυτοκρατορία   απερχόταν   από   το   ιστορικό   προσκήνιο.   μεταβλητοί  αστέρες και όμορφα σφαιρικά σμήνη.   στο  τελευταίο στάδιο της εξελίξεώς του.  Έχει   τριακόσιες   φορές   τη   διάμετρο   του   Ήλιου   και   είναι  κάπου   δύο   χιλιάδες   φορές   λαμπρότερός   του.   κοκκινωπός   στη   λάμψη.   δηλαδή.  από   τα   οποία   όμως   μόνον   δεκατρία   έχουν   λαμπρότητα   μεγάληÀ   και   είναι εκείνα που του προσδίδουν τα χαρακτηριστικό σχήμα.του να γυρίζει απειλητικά.   Αστέρας.

Αρνητικά στοιχεία Στο περιεχόμενο • • Η ανεπαρκής και μη ολοκληρωμένη κατανόηση και παρουσί αση των θέσεων  του συντάκτη. Η σύνδεση ( λογική / χρονολογική) μεταξύ των περιόδων και η λογική διάτα­ ξη των ιδεών του κειμένου. Στη δομή • • Η άτακτη  παρουσίαση των ιδεών του συγγραφέα. Η κατανόηση σε βάθος της βασικής θέσης και των επιμέρους ιδεών του κει­ μένου. . Η υιοθέτηση κατάλληλου ύφους ανάλογα με  την επικοινωνιακή περίσταση. Στη δομή • • Η   εξασφάλιση   της   συνοχής  (της   εξωτερικής   σύνδεσης   των   περιόδων)  και  της συνεκτικότητας (της εσωτερικής σύνδεσης των ιδεών). Η επιλογή των πιο σημαντικών  πληροφοριών και ιδεών του κειμένου. Η έλλειψη  συνοχής    και  συνεκτικότητας. η  έλλειψη  λογικής  σύνδεσης  μετα­ ξύ των περιόδων. Στην έκφραση • • Τα   γραμματικά   και   συντακτικά   σφάλματα   και   η   αδυναμίας   σ ωστής   διατύ­ πωσης των ιδεών. η λεκτική πενία.  η   τήρηση   των   γραμματικών   κανόνων   και   η  σωστή σύνταξη.4Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΠΕΡΙΛΗΨΗ Αξιολόγηση της περίληψης  Η περίληψη βαθμολογείται με 0 ­ 25 μονάδες που κατανέμονται ως εξής : Περιεχόμενο : 0 ­ 12 μονάδες Μορφή / γλώσσα /έκφραση : 0 ­ 8 μονάδες Δομή  : 0 ­ 5 μονάδες Θετικά στοιχεία στην περίληψη  Στο περιεχόμενο • • • Η ολοκληρωμένη παρουσίαση των απόψεων του συγγραφέα. Στην έκφραση  • • Η   σωστή   χρήση   της   γλώσσας. Η αντιγραφή αυτούσιων περιόδων ή φράσεων του κειμένου. Η παρουσίαση δευτερευουσών ιδεών σε βάρος των ουσιωδών.

 η βασική θέση επισημαίνεται στο κύριο μέρος του  κειμένου.  Θυμόμαστε   ότι   στην  ενεργητική  σύνταξη  τονίζεται  το  υποκείμενο ενώ  στην  παθητική  τονίζεται   το  γεγονός  /   το   αποτέλεσμα  της   ενέργειας   του   υπο­ κειμένου. όμως. ανάλογα με τη συλλογιστική πορεία  που ακολουθεί στο  κείμενο  (παραγωγική:  από   το   γενικό   στο   ειδικό   ή  επαγωγική:  από   το   ειδικό  στο γενικό). Επιλέγουμε    και   σημειώνουμε   στο  «πρόχειρο»  τις   πιο  σημαντικές  ιδέες  κάθε   παραγράφου. φορές  η θέση του συγγραφέα εντοπίζεται στο  τέλος  του κειμένου. τη βασική θέση του συγγραφέα.  Έπειτα.  βρίσκεται   στην   πρώτη  (ή   δεύτερη   σπάνια)  παράγραφο.  Το επικοινωνιακό πλαίσιο. συνή­ θως. Αυτή.   ποιος   είναι   ο   δέκτης. Εργαζόμαστε συνολικά στο κείμενο  1. Σπανιότερα  .  αντιγράφουμε   στο  «καθαρό»  την   περίληψη   η  οποία    αποτελεί   ένα   νέο   κείμενο   με   νοηματική   αυτοτέλεια   και   αυτονομία.  οικείο   κ. Την επιλογή  ενεργητικής ή παθητικής σύνταξης. .  ενότητα και περιεκτικότητα. ΙΙ.  ΙΙΙ. Εργαζόμαστε κατά παράγραφο • Εντοπίζουμε  τη  δομή  κάθε   παραγράφου. • • Στη σύνθεση της περίληψης προσέχουμε : 1.)    με  πληροφοριακό  χαρακτήρα.  επίσημο. Συνθέτουμε την περίληψη   • • • Επισημαίνουμε  στην   αρχή  της   περίληψης   το  θεματικό  κέντρο του  κειμένου.  Συνθέτουμε   το   κείμενό   μας   πρώτα   στο  «πρόχειρο».   (Υπενθυμίζεται   ότι   στις   εξετάσεις  δεν  επιτρέπεται  να  υπογραμμίζουμε πάνω στο φωτοαντίγραφο των θεμάτων).ά.  Δίνουμε πλαγιότιτλους σε κάθε παράγραφο. Παρουσιάζουμε   με   λογική   σύνδεση   και   διάταξη     τις   σημαντικότερες   ιδέες  κάθε παραγράφου.  προσέχουμε   ιδιαίτερα   τη  θεμα­ τική  της  περίοδο  που   συνήθως   περιλαμβάνει   τη   βασική   ιδέα   και   διακρί­ νουμε τις πρωτεύουσες  ιδέες από τις  δευτερεύουσες .  τη βασική θέση του συγγραφέα.Βήματα στη σύνθεση της περίληψης  Ι.  2.  δηλαδή  σε    ποιον  απευθυνόμαστε     και   υιοθετούμε   ανάλογο     ύφος  (σοβαρό. Διαβάζουμε  προσεκτικά  ολόκληρο   το   κείμενο   και  εντοπίζουμε   το  θέμα που πραγματεύεται.  στον   πρόλογο  του κειμένου.  ώστε   να   μπορούμε   να  κάνουμε   διορθώσεις. Μερικές. Σκεφτόμαστε   ποιος   είναι   ο   πομπός.

 εκπαίδευση..ά. επιστημονικούς)  τις χρησιμοποιού­ με με φειδώ και.  Π.  Παραδείγματα έναρξης της περίληψης Ενεργητική σύνταξη Ο συγγραφέας / συντάκτης  του άρθρου επισημαίνει / διαπιστώνει / τονίζει  /   υποστηρίζει.  φυσική   συνοχή. Το  θέμα  / ζήτημα  /  πρόβλημα    που  απασχολεί  / προβληματίζει  /  ανησυχεί   το   συγγραφέα είναι … Παθητική σύνταξη Το κείμενο αναφέρεται… Στο κείμενο επισημαίνεται / διαπιστώνεται  .    ώστε   το   κεί­ μενο να μη δίνει την εντύπωση παράθεσης ασύνδετων  λογικά  απόψεων και να εξα­ σφαλίζεται η λογική σύνδεση και διάταξη των ιδεών.. αγωγή. Για να εξασφαλίσουμε τη συνοχή του κειμένου χρησιμοποιούμε:  • διαρθρωτικές  φράσεις  ή  λέξεις  που   δηλώνουν   χρόνο.  αντίθετα. τη μίμηση του ύφους του συγγραφέα .  παράλληλα.  αυτή.  • • • • .α.χ.  την   υπερβολική     γενίκευση   που   δεν   επισημαίνει   τις   βασικές   ιδέες   του   κει­ μένου.χ.  η   τε­ λευταία κ. τις αντικαθιστούμε με συνώνυμες.   στη   συνέχεια.. παραδειγμάτων και  ειδικών αναφορών.  αυτό   το   γεγονός.λπ. • • • Στη  σύνθεση της περίληψης αποφεύγουμε :  • την   αντιγραφή   αυτούσιων   φράσεων   ή     περιόδων   του   κειμένου.  όπως    :  αρχικά..  αποτέλεσμα   κ..  Π.  επανάληψη λέξεων της προηγούμενης περιόδου ή χρήση συνωνύμων.. Την εξασφάλιση της συνοχής.. σχολείο κ.ά. όπου μπορούμε. Η παραπάνω αιτία οδηγεί  αναπόφευκτα . τέλος. το σχολιασμό και την αξιολόγηση θέσεων του συγγραφέα. έτσι  κ...  Χρησιμοποιούμε   τους  τρόπους εξασφάλισης  της  συνοχής.  πρώτο. Κατάδειξη   της    λογικής   (  ή  χρονολογικής)  σχέσης  μεταξύ   των   πε­ ριόδων. Αντωνυμίες   ή   προσδιορισμούς: αυτός.  Αν   υπάρχει  ανάγκη   να   χρησιμοποιήσουμε   φράσεις   του   συγγραφέα   ή  κάποιο   ειδικό  λεξι­ λόγιο (για παράδειγμα όρους ιατρικούς.  δεύ­ τερο.3. παιδεία.         Ως αποτέλεσμα των παραπάνω .  τη χρήση στατιστικών στοιχείων..  αντίθεση   ή  αλ­ λαγή   οπτικής   γωνίας.  από   την   άλλη   πλευρά.

.

  άλλο  τόσο είναι λάθος ο ισχυρισμός ότι η πλήρης μεταφορά της εργασίας στο σπίτι ή σε  . όπως κοινωνική απομόνωση.  υψηλό  αρχικό κόστος   εξοπλισμού   και   κόστος   πρόσβασης   για  τους  αυτοαπασχολουμένους  στην   τηλεργασία. με το δίκτυο της επιχείρησης.  η   τηλεργασία   μπορεί   να   οριστεί   ως   η  μορφή εργασίας  που  εκτελείται  από ένα άτομο κυρίως ή σε ένα σημαντικό μέρος  της.  λιγότερες   ευκαιρίες   για     προαγωγή.  Οι   επιχειρήσεις  θα  πρέπει  με   τον   ίδιο   προσεκτικό   τρόπο   που   κάνουν   την   επιλογή   προσωπικού   να  επιλέξουν   ποιες  δραστηριότητες  θα   μπορούσαν  να  γίνουν  μέσω  τηλεργασίας  και  ποιο προσωπικό έχει τη γνώση. δυσκο­ λίες   προσαρμογής. όπως επίσης και το  κατάλληλο   κλίμα   στο   σπίτι.   η   οποία   έχει  κάνει   την   εμφάνισή   της   και   στην   Ελλάδα   και.  ώστε   να   μπορέσει   αποτελεσματικά   να   αποδώσει   μα­ κριά   από   τον   χώρο   εργασίας.  Υπάρχουν   κάποια   σημεία  που  πρέπει  να  προσέξουν  και  οι  εργοδότες  και   οι  εργαζόμενοι. Έτσι και στον εργασιακό χώρο παρατηρούνται όχι μόνο καινούρ­ για   επαγγέλματα   αλλά   και   διαφορετικές   μορφές   εργασίας   και   σχέσεις   μεταξύ   ερ­ γοδοτών   και   εργαζομένων.  Όσο   λάθος   είναι   να   ισχυριστούμε   ότι   ο  εργαζόμενος  αποδίδει   καλύτερα.  ο   εργαζόμενος   είναι   μόνιμα   συνδεδεμένος   με   το   δίκτυο  των   εργοδοτών. γιατί έχουν ως αποτέλεσμα  να έχουν περισσότε­ ρο   χρόνο  άρα   και  χρήμα.   Οι  δύο  βασικοί  τρόποι  τηλεργασίας  είναι   είτε  κάποιος   να   είναι  υπάλληλος  σε   έναν   εργοδότη   είτε   ελεύθερος  επαγγελματίας. άδεια λόγω ασθενείας) κ. διακοπές.   Όσον   αφορά   τους  εργαζομένους  μειώνονται   ο  χρόνος   και   οι   απαιτούμενες   δαπάνες  για  τη  μεταφορά  τους  προς  και  από   τον   χώρο   εργασίας.  όμως.ά.  Και   οι  εργοδότες  ωφελούνται. η τηλεργασία  έχει  παρουσιάσει  και  αρνητικές  επιδράσεις  για τους εργαζομένους στο σπίτι.  απώλεια   προνομίων   και   δι­ καιωμάτων (π.  η   εργασιακή   του   ζωή   είναι   πολύ   περισσότερο   ελεγχόμενη   μέσω  της   τεχνολογίας   και   έχει   πολύ   λιγότερη   ευελιξία  ως   προς  τον  τρόπο  που   θα   οργα­ νώσει  τον   εργάσιμο   χρόνο   του. Σύμφωνα   με   την   Ευρωπαϊκή   Ένωση.  όπως   πιστεύουν   πολλοί.  όταν   εργάζεται   υπό   επίβλεψη  8­4  στον   χώρο   εργασίας. Η   αύξηση   των   τηλεργαζομένων   στην   Ευρώπη   αλλά   και   στην   Ελλάδα   σιγά  σιγά   οφείλεται   στα  οφέλη  που   υπόσχεται.χ.  Οι   λιγότερες   επαγγελματικές   ανταλλαγές   που   συνάπτουν  είναι ένα σημαντικό πλεονέκτημα.  όταν   υπάρχουν   παιδιά.  όταν   είναι   απα­ ραίτητο.   Ο   λόγος   γίνεται   για   την  τηλεργασία.τι   η  συμβατική  εργασία.ΑΠΟ ΤΗ ΘΕΩΡΙΑ ΣΤΗΝ ΠΡΑΞΗ Ένα παράδειγμα εργασίας για τη σύνθεση της περίληψης Στην   εποχή   της   ταχύτητας   που   ζούμε   οι  αλλαγές  είναι   αναμενόμενες   σε  πολλούς τομείς. ο  εργαζόμενος   είναι  πολύ  περισσότερο   ελεύθερος   να  καθορίσει  τον  ρυθμό εργασίας  του  εκτελώντας την  ερ­ γασία   του   στον   προσωπικό   του   υπολογιστή  και   συνδεόμενος   μόνο. εφόσον   έχει  παρατηρηθεί  αύξηση της παραγωγικότητας.  μπορεί   όχι  μόνο   να   συμβάλει   στη   μείωση   της   ανεργίας   αλλά   και   να   αποφέρει   στους   εργαζο­ μένους  και  στους  εργοδότες  μεγαλύτερα  οικονομικά  οφέλη  απ' ό. Φυσικά   η   τηλεργασία   δεν   είναι   για   τον   καθέναν. για   έναν   εργο­ δότη   ή   πελάτη.  Στη   δεύτερη   περίπτωση.   και   η   οποία   περιλαμβάνει   τη  χρήση  των   τηλεπικοινωνιών   και  προηγμένων  τεχνολογιών  πληροφόρησης   ως   ένα   ουσιαστικό   και   κεντρικό   χαρα­ κτηριστικό   της   εργασίας. την ικανότητα και τα κίνητρα.  Στην     πρώτη   περίπτωση. Από την άλλη  πλευρά. σε  τοποθεσίες  εκτός  του  παραδοσιακού  εργασιακού  χώρου.  ειδικά   στον   οικογενειακό   χώρο.

η 2η παράγραφος: Ορισμός και μορφές της τηλεργασίας. (Εκτελείται  στο  σπίτι. Το βασικό  κλειδί  της   επιτυχίας   είναι   η   προσεκτική  επιλογή  και   το  ποσοστό  μεταξύ  τηλερ­ γασίας και παραδοσιακού τρόπου εργασίας.   κόστος   εξοπλισμού. Δύο βα­ σικές  μορφές  τηλεργασίας:  α. Η/Υ.  τηλεργασία. ελευθερία) 3η παράγραφος: Τα οφέλη της τηλεργασίας. (Αποξένωση.  ισορρο­ πία ανάμεσα στο ποσοστό τηλεργασίας και παραδοσιακής εργασίας) Σύνθεση της περίληψης Μια νέα μορφή εργασίας   είναι η τηλεργασία.  Τα   οφέλη   για   τον   ερ­ γαζόμενο μεταφράζονται σε εξοικονόμηση χρόνου και χρήματος.  επιλογή  χώρων   εφαρμογής.  Από   την   άλλη   πλευρά   η   τηλεργασία   εγκυ­ μονεί   τον   κίνδυνο   της   απομόνωσης   και   του   περιορισμού   των   προοπτικών   και   δι­ καιωμάτων του  εργαζομένου  και  τον επιβαρύνει με το κόστος εξοπλισμού. Ο εργαζόμε­ νος   μπορεί   να   είναι    υπάλληλος   ή  ελεύθερος   επαγγελματίας.   προβλήματα   προσαρμογής.  Ελλάδα. ενώ για τον εργο­ δότη   σε   αύξηση   της   παραγωγικότητας. δηλαδή η εργασία  από το σπί­ τι μέσω των τηλεπικοινωνιών και της τεχνολογίας της πληροφορικής.  οφέλη   για   εργοδότες   και   εργαζόμε­ νους).  υπάλληλος.  ( Εργαζόμενοι  :  κέρδος  σε  χρόνο.  δαπάνες  και κόπο.   απώλεια   δι­ καιωμάτων) 5η παράγραφος: Προϋποθέσεις ώστε να είναι ωφέλιμη. εργοδότες:  αύξηση πα­ ραγωγικότητας) 4η παράγραφος: Οι αρνητικές επιδράσεις της τηλεργασίας.κάποιο περιφερειακό κέντρο εργασίας  θα αυξήσει  την παραγωγικότητα. Από τον ημερήσιο τύπο (Διασκευή) Πλαγιότιτλοι  ­ σημειώσεις 1   παράγραφος:   Μια   νέα   μορφή   εργασίας.  ελεγχόμενη  εργασία    β.   .  ελεύθερος  επαγ­ γελματίας. προϋποθέτει   τη χρήση   τηλεπικοινωνιών. Επιβάλ­ λεται επομένως η προσεκτική επιλογή  από τον εργοδότη των κατάλληλων ατόμων  και   τομέων   τηλεργασίας    και   η   ισορροπία    ανάμεσα  στο   ποσοστό   τηλεργασίας   και  συμβατικής εργασίας.  (  Επιλογή  καταρτισμένου   προσωπικού.   η   τηλερεγασία  (   αλλαγές  στις   μορφές   εργασίας.

ΑΣΚΗΣΗ: Εργαστείτε με τον ίδιο τρόπο μόνοι σας στο παρακάτω κεί­ μενο και συνθέστε την περίληψή του. Ένας από τους κυριότερους  πλέον προβληματισμούς  των νέων είναι η εξα­ σφάλιση   καριέρας,  η   οποία   θα   τους   αποφέρει   υλική  και   ηθική  ικανοποίηση.  Η   αντί­ ληψη ότι η κατοχή ενός οποιουδήποτε πτυχίου θα έχει ως αποτέλεσμα την επιτυχη­ μένη επαγγελματική εξέλιξη έχει ξεπεραστεί, καθώς οι συνθήκες της αγοράς έχουν  αλλάξει και στη σκακιέρα της εργασιακής καριέρας επικρατούν ορισμένα επαγγέλ­ ματα.  Η   αυξανόμενη   ανεργία   σε   απόφοιτους   πανεπιστημίου   και   λυκείου   είναι   έν­ δειξη   ότι   οι   απαιτήσεις   της   αγοράς   έχουν   διαφορετική   κατεύθυνση   από   αυτή  των  γενικών γνώσεων ή των άκρως θεωρητικών μαθημάτων που κατά κανόνα διδάσκο­ νται στο εκπαιδευτικό σύστημα. Οι καινοτομίες στην τεχνολογία αντιπροσωπεύουν  επίσης   μια   από   τις   κυριότερες   αιτίες   αλλαγών,  οι   οποίες   μπορούν   να   επηρεάσουν  την   καριέρα   ενός   εργαζομένου.   Η   αυτοματοποίηση   και   η   ρομποτική   κυριαρχούν  όλο   και   περισσότερο   σε   όλες   τις   εκφάνσεις   της   καθημερινής   επαγγελματικής  ζωής.  Ο   αριθμός   εργαζομένων   στον   βιομηχανικό   τομέα   μειώνεται   ενώ   αντίθετα  αυξάνεται   με   ραγδαίο   ρυθμό   ο   αριθμός   εργαζομένων   στον   τομέα   της   πληροφορι­ κής. Οι απαραίτητες δεξιότητες για τη διατήρηση και την εξέλιξη της καριέρας εν  όψει  της  νέας  χιλιετηρίδας  θα   συνεχίσουν  να  μεταβάλλονται. Πολλές  θέσεις  εργα­ σίας, οι οποίες ως τώρα μπορούσαν να διατηρηθούν με χαμηλό επίπεδο δεξιοτήτων  και   χαμηλό  επίπεδο   εκπαίδευσης,  θα   εκλείψουν  και  οι   νέες   θέσεις   εργασίας   που  θα  υπάρχουν θα απαιτούν υψηλή εξειδίκευση και εκπαίδευση.  Επίσης,  είναι   χρήσιμο   να   επισημανθεί   ότι   οι   παραπάνω   συνθήκες   επηρέα­ σαν και διαμόρφωσαν διαφορετικά τις συνθήκες και τους νέους άγραφους κανόνες  της   αγοράς.  Παλαιότερα,  αν   ήσουν   υπάλληλος   για   πολλά   χρόνια   σε   κάποια   επιχεί­ ρηση   υπήρχε   η   ασφάλεια   ότι   θα   παρέμενες   εκεί   και   τα   υπόλοιπα   χρόνια   της   κα­ ριέρας σου. Αντίθετα, οι νέες συνθήκες αγοράς δεν διασφαλίζουν μονιμότητα, μιας  και   υπάρχουν   συνεχείς   αλλαγές   έτσι   ώστε   να   αντεπεξέλθει   η   εταιρεία   στις   και­ νούργιες συνθήκες. Ως συνέπεια των παραπάνω οι υπάλληλοι καλούνται για να δια­ σφαλίσουν   τη   θέση   τους   να   επιδείξουν   αυτονομία   και   πρωτοβουλία,  αυξημένη   δη­ μιουργικότητα, υπευθυνότητα και παραγωγικότητα. Σημειώνεται   ότι   ανεξαρτήτως   ειδικότητας   αυτό   που   απαιτεί   η   αγορά,  κυ­ ρίως   λόγω   των   γρήγορων   ρυθμών   εξέλιξης   και   της   ανταγωνιστικότητας,  είναι   η  συνεχής   επιμόρφωση.   Ήδη   έχει   διαφανεί   έντονη   η   τάση   μεταξύ   των   σύγχρονων  επαγγελματιών   να   έχουν   ενταχθεί   στη   δια   βίου   μάθηση   και   εκπαίδευση   μέσω   της  οποίας   αποκτούν   νέες      ικανότητες   στην   προσπάθειά   τους   να   αναπτύσσουν   συνε­ χώς την καριέρα τους. Τι   είδους   προσόντα,  όμως,  πρέπει   να   κατέχει   κάποιος   για   να   δημιουργήσει  μια καριέρα στους συγκεκριμένους τομείς που σημειώνουν ζήτηση εκτός των τυπι­ κών προσόντων; Αρχικά, είναι πολύ σημαντικό για κάποιον που επιλέγει τους παρα­ πάνω   κλάδους   να   διακατέχεται   από   ένα   γνήσιο   ενδιαφέρον   και   αγάπη   για   το   αντι­ κείμενο.  Συχνά,  ιδιαίτερα   νεαρά   άτομα   κατά   τη   διάρκεια   επιλογής   επαγγέλματος  επηρεάζονται   από   εξωτερικούς   παράγοντες   για   την   επιλογή   επαγγέλματος   όπως  οι   οικονομικές   απολαβές,  οι   γνώμες   του   οικογενειακού   περιβάλλοντος,  η   ζήτηση  της   αγοράς   στη   συγκεκριμένη   χρονική  στιγμή  κ.τ.λ.  Μέσα   σε   όλα   αυτά   συχνά   πολ­ λοί   ξεχνάνε   ότι   η  απόκτηση   μιας   οποιασδήποτε   εργασίας   ως   αυτοσκοπός   δεν   εγ­ γυάται επιτυχία και ότι το σημαντικότερο στοιχείο εξασφάλισης επιτυχίας είναι το 

πόσο επενδύουν στην καριέρα τους. Πόσο δηλαδή αποφασιστικοί είναι στη συλλογή  πληροφοριών και στην εκμετάλλευση των ευκαιριών που τους παρουσιάζονται.    Άρθρο   από   τον   ημερήσιο   τύπο   της   Τόνιας   Τσακίρη,   από   το   ΒΗΜΑ     (δια­ σκευή)

5Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΕΣ ΤΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ
Αναφορική   και   ποιητική   λειτουργία  της  γλώσσας  ­  Δήλωση   και συ­ νυποδήλωση. Αναφορική λειτουργία της γλώσσας  Η   γλώσσα   απευθύνεται   στη  λογική  του   δέκτη   και   αποσκοπεί   στην  πληρο­ φόρηση.  Ο πομπός χρησιμοποιεί λέξεις ή φράσεις με την κυριολεκτική τους σημασία.  Η χρήση της γλώσσας είναι δηλωτική. 

Ποιητική λειτουργία της γλώσσας  Η   γλώσσα   απευθύνεται   στο  συναίσθημα  και   αποσκοπεί   στη   διέγερση   συναι­ σθημάτων με συγκινησιακά φορτισμένο λόγο.  Ο  πομπός  χρησιμοποιεί   λέξεις  ή  φράσεις  με  την  μεταφορική  τους  σημασία, ει­ κόνες, παρομοιώσεις κ.λπ.  Η χρήση της γλώσσας είναι συνυποδηλωτική. 

Παραδείγματα Δήλωση – συνυποδήλωση:  πικρός καφές – πικρά δάκρυα, σκληρή πέτρα –   σκληρή καρδιά, το φως του ήλιου­ το φως της γνώσης, οι ρίζες του δέντρου – οι πο­ λιτιστικές ρίζες του έθνους  μας. Αναφορική λειτουργία της γλώσσας Το σχολείο οφείλει να παρέχει στους νέους επαγγελματικό προσανατολισμό   και πληροφόρηση για τα επαγγέλματα και τις ανάγκες της αγοράς εργασίας. Ποιητική λειτουργία της γλώσσας «Μέσα  όμως   σ'  αυτό   το  μεταβατικό  και  ρευστό   τοπίο  λάμπει   η  ελπίδα ότι   ο   άνθρωπος  θα   τιθασεύσει   τον   εαυτό   του  και   θα   χρησιμοποιήσει   τη   νέα   γνώση   για να ζεσταθεί και όχι να αυτοπυρποληθεί.      (Στ. Αλαχιώτης, από τον ημερή­ σιο Τύπο)

  εφόσον κ. η  ειδική  κατάρτιση.  επειδή.   που  δεν   προσφέρει   με  την   ενεργητική  του   στάση   δεν   μπορεί   να   είναι  χρήσι­ μος     στην   κοινωνική   ζωή. Στην περίπτωση αυτή μελετάμε προσεκτικά τη θέση που  μας δίνεται να αναπτύξουμε επισημαίνοντας την κεντρική της έννοια / ιδέα και τις  δευτερεύουσες   έννοιες. ο επαγγελματικός προ­ σανατολισμός.  αλλ'  άχρηστος. Από  την  ποιότητα  της  λειτουργίας της  θα καθοριστεί ο βαθμός προετοιμασίας του νέου με όλα εκείνα τα εφόδια που απαι­ τούνται για να αντεπεξέλθει στον αυξημένο οικονομικό και τεχνολογικό ανταγωνι­ σμό της  εποχής μας.  όχι   φιλήσυχος.  Γενικότερα   εφαρμόζουμε   όσα   ξέρουμε   για   την   ανάπτυξη  της   παραγράφου.  αιτιολόγηση)  χρη­ σιμοποιούμε   αντίστοιχες   λέξεις   ή  φράσεις   στα   σχόλια  (γιατί.  αλλά   μια   παθητική   και   ετεροκαθαριζόμενη   οντότητα. « Η   ποιοτική   παιδεία   αποτελεί   την   προϋπόθεση   για   την   οικονομική  ανάπτυξη  μιας  χώρας».  ευάλωτη στη χειραγώγηση και την υποταγή. Η εξοικείωση με τις νέες τεχνολογίες.  "αχρείος"   πολίτης».  ικανά   να   συμβάλλουν   στον   εκσυγ­ χρονισμό   των   παραγωγικών   δομών   και   την   αναβάθμιση   όλων   των   οικονομικών  δραστηριοτήτων της κοινωνίας.  αφού. η παροχή της  σύγχρονης τεχνογνωσίας θα δια­ μορφώσουν   άτομα   καταρτισμένα.   Ο   απολίτικος   είναι   ο   πα­ θητικός   και   αμέτοχος   άνθρωπος   που   με   πρόφαση   τη   διατήρηση   της   προσωπικής  γαλήνης   και   ηρεμίας   καταλήγει   στην   αμεριμνησία.  Διατυπώνουμε   την   κύρια   ιδέα   με   τη   μορφή   θεματικής   περιόδου  και προσπαθούμε να την εξηγήσουμε / αναλύσουμε με επαρκή σχόλια και αποδεικτι­ κές   λεπτομέρειες.   όμως.  Είναι   καλό   να   κλείσουμε   την   παράγραφο   με   μια   πρόταση­  κατα­ κλείδα  ώστε  η παράγραφος   να   ακολουθεί   τη   γνωστή  δομή. .  καθώς.) ( Δες και τις μεθόδους  ανάπτυξης παραγράφου) Παραδείγματα     «Όποιος   αδιαφορεί   για   τα   πολιτικά   πράγματα   του   τόπου   του   είναι.  Αποδέχεται   μοιρολατρικά   τις  αποφάσεις που άλλοι παίρνουν  για αυτόν χωρίς αυτόν.  παραγωγικά.  η   εκπαίδευση   αποτελεί   και   μηχανισμό   οικονομικής  ανάπτυξης και  εκσυγχρονισμού  της χώρας.  Πέρα   από   τον   παιδευτικό της  ρόλο   στη   διαμόρφωση  της  προσωπικότητας   του   ατόμου.  Δεν ενημερώνεται και.χ.  Ένας     άνθρωπος.λπ. δεν έχει γνώμη και δεν μπορεί να συμμετέχει στη διαμόρφωση  της κοινωνι­ κής   εξέλιξης   και   να   προσφέρει   στο   κοινωνικό   σύνολο   και   στην   επίλυση   των   προ­ βλημάτων   μέσα   από   τη   συμμετοχή     του   στα   συλλογικά   όργανα.6Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΑ Πολύ συχνά στις εξετάσεις ζητείται  η ανάπτυξη μιας ιδέας του κειμένου σε  παράγραφο 70 ­ 80 λέξεων.  Αν   ζητείται   να   αναπτύ­ ξουμε   την   παράγραφο   με   συγκεκριμένη   μέθοδο   ανάπτυξης  (π. επο­ μένως.

. «Στην έκθεση της Διεθνούς …  είδη μάθησης» θεματική περίοδος  «1..7Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΑΠΑΝΤΗΣΕΙΣ  ΣΤΙΣ  ΑΣΚΗΣΕΙΣ  ΘΕΩΡΙΑΣ Άσκηση  1 Α.. ταχύτατους ρυθμούς» : Σχόλια Ανάπτυξη με αίτιο ­ αποτέλεσμα Γ. Μαθαίνω πως να . «Δεν   είναι   λοιπόν   δυνατό   να    …    των   φορέων   της   εξουσίαςο»  θεματική   περίοδος «Γιατί. «Χαρακτηρολογικά οι άνθρωποι …  του όχι» θεματική περίοδος  «Οι πρώτοι όταν προκαλούνται.. «Τεράστιο χάσμα …  από τον απαισιόδοξο» θεματική περίοδος  «Ο πρώτος βλέπει. Δ.. προσωπική υπευθυνότητα» : Σχόλια «Για το λόγο αυτό…  μητρικής γλώσσας» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη με διαίρεση ΣΤ. «Η  ανάπτυξη  του   ανθρώπου   …   ανάπτυξη του  φυτού» θεματική περίο­ δος «Το σπέρμα δίνει . Ε.. εφόσον ο ίδιος….. ξεκινούν αρνητικά» : Σχόλια  «Νομίζει κανείς ότι…  σκληρό και τραχύ» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη   με   συνδυασμό   μεθόδων  :  διαίρεση  (στη   θεμ   περίοδο)  και   σύγκριση ­  αντίθεση (στα σχόλια). «Η σταθερά ανερχόμενη …  τρίτης κατηγορίας» θεματική περίοδος «Για πολλούς... με εκείνους που τα πρόσταξαν» : Σχόλια Ανάπτυξη με αιτιολόγηση Η. εντεινόμενου  ατομικισμού» : Σχόλια Ανάπτυξη με συνδυασμό μεθόδων : ορισμός (στη θεματική περίοδο)   και αίτιο αποτέλεσμα (στα σχόλια)... «Ο λαϊκιστικός λόγος …  πολιτισμικά ανώτερη» θεματική περίοδος .. η διάθεσή  του» : Σχόλια  «Πρόκειται για…  ρόδινα χρώματα» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη με σύγκριση και αντίθεση Β.. «Ως reality shows …  κοινωνικών συνθηκών» θεματική περίοδος  «Οι εκπομπές αυτές.. την πολιτιστική ατμόσφαιρα» : Σχόλια Ανάπτυξη με αναλογία Ζ.

  ­  Χωρίς απόλυτη αθωότητα δεν υπάρχει απόλυτη κρίση. «Η  βούληση... Β. γνωμικό     Γ. .   ­  Η   προστασία   της   αξίας   του   ανθρώπου   και   η   άσκηση   των   ατομικών   δι­ καιωμάτων κατοχυρώνονται από τα πρώτα άρθρα του Συντάγματος..       Επομένως η θανατική ποινή είναι αντισυνταγματική. γεγονός    Στ. μια πραγματικότητα» : Σχόλια  «Η Ευρώπη λοιπόν…  σε τρόπο ζωής» : Κατακλείδα  Ανάπτυξη με παραδείγματα Ι.    «Σύμφωνα   με  την   Ευρωπαϊκή  Ένωση …  χαρακτηριστικό   της  εργασίας»   θεματική περίοδος «Οι δυο βασικοί  τρόποι. «Η Ενωμένη Ευρώπη …  καθημερινή μας ζωή» θεματική περίοδος «Τα δικαιώματα που έχουμε. ­ Τα δικαιώματα του ανθρώπου θα πλήττονταν  μόνο στην περίπτωση που  κάποιος κατόρθωνε να μας πείσει ότι δεν διαθέτουν όλοι οι άνθρωποι αξία.       Επομένως τα δικαιώματα του ανθρώπου διαθέτουν καθολική αξία. πορίσματα έρευνας    Β.    Γ. στατιστικά στοιχεία    Ε. αυθεντία   Δ. σε πολλά επαγγέλματα» : Σχόλια Ανάπτυξη   με   συνδυασμό   μεθόδων  :  ορισμό  (στη   θεματική   περίοδο)   και διαίρεση (στα σχόλια) Άσκηση  2   Α.  αλήθεια Άσκηση  3   Α.. εχθρών του έθνους» : Σχόλια Ανάπτυξη με  ορισμό ­ διασάφηση Θ.            Επομένως  κανείς   από   εμάς   δεν   έχει   το   δικαίωμα   να   αναγορευτεί   σε  απόλυτο   κριτή     και   να   αποφανθεί   για   την   οριστική   έλλειψη   του   χειρότερου   των  ενόχων.       ­  Η  θανατική  ποινή  αφαιρεί   τη   φυσική  ύπαρξη  που   είναι   προϋπόθεση  για  την άσκηση αυτών των δικαιωμάτων...       ­ Κανείς από εμάς δεν  μπορεί  να διεκδικήσει την απόλυτη αθωότητα.       ­  Κανείς   δεν   έχει   κατορθώσει   να   μας   πείσει   με  αυτόν  τον   τρόπο   για   την  απαξία των δικαιωμάτων του ανθρώπου.

. Παραγωγικός Άσκηση  5   Α)  Οι  Έλληνες  είναι  φιλόξενοι άνθρωποι. Παραγωγικός    Β. Παραγωγικός   Δ. Αναλογικός    Ε.Άσκηση  4   Α. Αξιολόγηση  :   Το   επιχείρημα   έχει   αλήθεια   (οι   προκείμενες   ισχύουν)   και   εγκυρότητα   (   το   συμπέρασμα   απορρέει   λογικά). Επαγωγικός    Στ.   Το   επάγγελμα    του   εκπαιδευτικού   ανήκει   στην   πνευματική  εργασία   και   του  ξυλουργού στη χειρωνακτική. Επομένως  η   θανατική   ποινή   αποκλείει     την   πιθανότητα   σωφρονισμού   του  παραβάτη. Δ)   Οι   έφηβοι   που   ασχολούνται   με   τον   πρωταθλητισμό    αφιερώνουν   αρκετό  χρόνο για προπόνηση.  Επομένως   το   επιχείρημα   δεν  έχει   αλήθεια   και   άρα   δεν   έχει   ορθότητα.  Β) Ο  σωφρονισμός του  παραβάτη προϋποθέτει  τη φυσική του ύπαρξη. Άρα.  Επομένως   το   επιχείρημα   δεν   έχει   αλήθεια   και   άρα δεν έχει ορθότητα. Επομένως  το   επάγγελμα   του   εκπαιδευτικού   είναι   ανώτερο   από   αυτό   του  ξυλουργού. Αξιολόγηση  :  Η   πρώτη   προκείμενη   αποτελεί   αυθαίρετη   υποκειμενική   κρί­ ση   και  όχι    αντικειμενικό  δεδομένο.   Επομένως   το   επιχείρημα   είναι   ορθό. Ο  Χ   είναι  Έλληνας.  Στηριγμένοι   σε   μια   αυθαίρετη   άποψη  καταλήγουμε   σε  ένα   αυθαίρετο συμπέρασμα χωρίς αντικειμενική βάση. Η θανατική ποινή καταστρέφει  τη  φυσική ύπαρξη του παραβάτη. Το   χρόνο   αυτό   οι   νέοι   θα   μπορούσαν   να   τον   αξιοποιήσουν   διαβάζοντας   για  το σχολείο και τις εξετάσεις. ο Χ  είναι  φιλόξενος άνθρωπος Αξιολόγηση  :  Η   πρώτη   προκείμενη   αποτελεί   αυθαίρετη   υποκειμενική   κρί­ ση   και   όχι    αντικειμενικό   δεδομένο. Επαγωγικός     Γ.  Επαγωγικός Ζ.  Γ)  Η πνευματική εργασία είναι ανώτερη από τη χειρωνακτική.

 το ουσιαστικό είναι λέξη. Αποδεικτικό    Β. Άρθρο    ( από την Ελευθεροτυπία) .  Το   συμπέρασμα   όμως   είναι   αυθαίρετο   και   δεν   απορρέει    με   λογική   ανα­ γκαιότητα  από τις προκείμενες. Άρα. Δοκίμιο  ( Έριχ Φρομ)  Β. Στοχαστικό   Δ. Επομένως το επιχείρημα  δεν έχει εγκυρότητα   και   άρα δεν έχει και ορθότητα. Ι)  Επίκληση στη λογική / τεκμήρια /  στατιστικά στοιχεία      Επίκληση  στο συναίσθημα / ειρωνεία Άσκηση  7   Α.  Ε) Το ουσιαστικό είναι μέρος του λόγου. Αξιολόγηση  :   Το   επιχείρημα   έχει   αλήθεια   (οι   προκείμενες   ισχύουν)   και   εγκυρότητα   (   το   συμπέρασμα   απορρέει   λογικά).  Αποδεικτικό Άσκηση  8   Α. Στοχαστικό    Στ. Αξιολόγηση  :  Οι   προκείμενες   ισχύουν   και   ανταποκρίνονται   στην   πραγμα­ τικότητα.Επομένως  οι νέοι δεν πρέπει να ασχολούνται με τον αθλητισμό.   Επομένως   το   επιχείρημα   είναι   ορθό. Στοχαστικό     Γ. Τα μέρη του λόγου είναι λέξεις. Αποδεικτικό    Ε.  Άσκηση  6   Α) Επίκληση  στη  λογική / επιχείρημα Β) Επίκληση  στο συναίσθημα / χιούμορ Γ)   Επίκληση     στο     συναίσθημα   /   ποιητική     γλώσσα.   συγκινησιακά   φορτι­ σμένος λόγος Δ) Επίκληση  στη  λογική / τεκμήρια / παραδείγματα Ε) Επίκληση στην αυθεντία / γνώμη ειδικού Στ) Επίκληση  στη  λογική / τεκμήρια / στατιστικά στοιχεία Ζ) Επίκληση στη  λογική / επιχειρήματα Η) Επίκληση  στο συναίσθημα / ποιητική χρήση της γλώσσας Θ) Επίκληση   στ  συναίσθημα  /  περιγραφή (πλευρών  του  οικολογικού   προβλή­ ματος).

 Γραμματικάκης) . Επιφυλλίδα  (γ.Γ.

  . Να   επισημάνετε   τους   τρόπους   με   τους   οποίους   οργανώνεται   ο   λόγος   στην  παραπάνω   παράγραφο   αναφέροντας   τα   συγκεκριμένα   χωρία   που   πιστοποιούν   τις  επιλογές σας.8Ο ΚΕΦΑΛΑΙΟ : ΤΡΑΠΕΖΑ ΘΕΜΑΤΩΝ ΘΕΩΡΙΑΣ Θέματα και ερωτήσεις  θεωρίας με  βάση  τις  αναλυτικές  οδηγίες και τα θέματα προηγούμενων πανελλαδικών  εξετάσεων ΔΟΜΗ ­ ΟΡΓΑΝΩΣΗ Για κάθε παράγραφο του κειμένου να γράψετε έναν πλαγιότιτλο. Στην   δεύτερη   παράγραφο   ο   συγγραφέας   παραθέτει  ένα    επιχείρημα. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας. Το   κείμενο    είναι   λογικά   ή   συνειρμικά   οργανωμένο. Με   ποια   νοηματική   σχέση   συνδέονται   η  (πρώτη)  και   η  (δεύτερη)  παράγρα­ φος του κειμένου. ΠΕΙΘΩ Ποιους   τρόπους   και   μέσα   πειθούς   χρησιμοποιεί   ο   δοκιμιογράφος   στην   πα­ ράγραφο  /   απόσπασμα  /    ολόκληρο     το   κείμενο.λπ. Να συμπληρώσετε  το παρακάτω επιχείρημα δίνοντας τη δεύτερη προκείμε­ νη που εννοείται.   τρόπος/ μέθοδος  ανάπτυξης).  κ. Να     εξηγήσετε     το     είδος   των   τεκμηρίων   που   χρησιμοποιεί   ο   συγγραφέας  στην παράγραφο /  στο κείμενο. Με     ποια    συλλογιστική   πορεία  (παραγωγική –  επαγωγική)  οργανώνεται   το  κείμενο; Να  εξηγήσετε  το  είδος  του  συλλογισμού ως προς  το είδος των προτάσε­ ων (κατηγορικός – διαζευκτικός – υποθετικός) Να   αξιολογήσετε   τον   παρακάτω   συλλογισμό   ως   προς   την   αλήθεια. Να   δεί­ ξετε  δύο   αποσπάσματα  στα   οποία    περιλαμβάνονται     ένα   τεκμήριο  και   ένα   επιχεί­ ρημα.   Να   τεκμηριώσετε   την   απάντησή  σας.)  της  (τρίτης)  παραγράφου   του  κειμένου συνδέουν τις προτάσεις μεταξύ τους. Να αναλύσετε τη δομή της τελευταίας παραγράφου  (δομικά στοιχεία/ μέρη.  ενώ.  Με   ποια   συλλογιστική   πορεία   (επαγωγική­παραγωγική)   αναπτύσσει   τη  σκέψη   του   ο  συγγραφέας   στην  (πρώτη) παράγραφο  του  κειμένου.    Να   αιτιολογήσετε   την  απάντηση σας. Να   πα­ ρουσιάσετε την τυπική του δομή (προκείμενες – συμπέρασμα). Στην   παράγραφο/  στο   κείμενο  ο  συγγραφέας  επικαλείται   τη   λογική.   την  εγκυρότητα και την ορθότητά του.  Να  αιτιολογήσε­ τε την απάντησή σας. Με   ποιον   τρόπο   οι   λέξεις  (γιατί.

Από   ποια   χαρακτηριστικά     του   κειμένου   αποδεικνύεται   ότι   το   κείμενο   που  σας   δόθηκε   ανήκει   στο   είδος   του   χρονογραφήματος/  απομνημονευμάτων/  επιστο­ .χ. ο πρόεδρος των ΗΠΑ  είναι θνητός.  Να   αναφέρετε   δύο   τουλάχιστον  μέσα με τα οποία επιτυγχάνεται η συγκεκριμένη επίκληση. Να   διακρίνετε   αν   το   κείμενο  που   σας   δόθηκε     έχει   λογική  ή  συνειρμική ορ­ γάνωση. ………………………….  πρώτη προκείμενη   : δεύτερη προκείμενη  Όλοι  οι άνθρωποι είναι θνητοί. Στην   τελευταία    παράγραφο   ο  συγγραφέας    προβάλλει   το  ήθος    του.Π. Ποιες   είναι   οι   εκφράσεις   του   μεταφορικού   και   εικονοπλαστικού   λόγου   που  χρησιμοποιεί ο αρθρογράφος στην τελευταία παράγραφο του κειμένου και ποια συ­ ναισθήματα  προκαλούν  στον αναγνώστη. Με ποιους τρόπους και με ποια μέσα το επιτυγχάνει. Ποιοι τρόποι και μέσα πειθούς χρησιμοποιούνται  στο διαφημιστικό / πολιτι­ κό/ επιστημονικό κείμενο που σας δόθηκε. Ένας  τρόπος   πειθούς   που  χρησιμοποιείται   στο   κείμενο είναι  και  η επίκληση  στο   συναίσθημα. Να αιτιολογήσετε επαρκώς  την άποψη σας. Να   εντοπίσετε   δύο   περιπτώσεις   στις   οποίες   ο   συγγραφέας   επικαλείται   στο  κείμενο την αυθεντία και να εξηγήσετε το σκοπό  αυτών των αναφορών.  Να   διακρίνετε   αν   το   απόσπασμα     του   πολιτικού   κειμένου   που   σας   δόθηκε  ανήκει στο χώρο της προπαγάνδας. ΜΟΡΦΕΣ  ΠΕΙΘΟΥΣ Να εντοπίσετε τα χαρακτηριστικά του κειμένου που επιβεβαιώνουν ότι ανή­ κει στον επιστημονικό / διαφημιστικό / πολιτικό λόγο.…………. Σε ποιο  είδος κειμένου  (δοκίμιο – άρθρο ­ επιφυλλίδα) ανήκει το απόσπασμα  που σας δόθηκε; Να αιτιολογήσετε επαρκώς την άποψη σας. ΔΟΚΙΜΙΟ / ΚΕΙΜΕΝΙΚΑ  ΕΙΔΗ  Από   ποια   στοιχεία   αποδεικνύεται   ότι   το   παραπάνω     απόσπασμα  /  κείμενο  ανήκει στο είδος του δοκιμίου; Σε   ποιο     είδος   δοκιμίου   (αποδεικτικό   ή   στοχαστικό)   ανήκει   το   παραπάνω  απόσπασμα;  Να αιτιολογήσετε την άποψη σας. Ποιος  είναι ο σκοπός του και ποια μέσα χρησιμοποιεί. Να     εξηγήσετε     τις   διαφημιστικές     τεχνικές   που   χρησιμοποιούνται   στο   πα­ ρακάτω απόσπασμα του κειμένου/ διαφημιστικού  μηνύματος. Στο   παραπάνω   κείμενο   ο   αρθρογράφος   προσπαθεί   να   μας   προβληματίσει  για ένα επίκαιρο ζήτημα.  Ποιος   ο   σκοπός   του   συγγραφέα..  Να   παρουσιάσετε   τα   αντίστοιχα   αποσπάσματα   και   να   επισημάνετε   τα  μέσα που χρησιμοποιεί και το σκοπό του.  Σε   ορισμένα   σημεία   του   κειμένου   ο   συγγραφέας   επιτίθεται   στο   ήθος   του  αντιπάλου. Συμπέρασμα  : Επομένως.

 ψυχαγωγία : Να εξηγήσετε την ετυμολογική προέλευση της λέξης.  ΜΙΚΡΟΚΕΙΜΕΝΑ /  ΑΝΑΠΤΥΞΗ  ΠΑΡΑΓΡΑΦΟΥ Να   αναπτύξετε   σε  60­80  λέξεις   το   νόημα   του   παρακάτω   αποσπάσματος   του  κειμένου.λπ.  όγκος. (Οι λέξεις μπορούν  να χρησι­ μοποιηθούν σε οποιοδήποτε αριθμό ή πτώση). Να γράψετε ένα αντώνυμο για καθεμιά από τις παρακάτω λέξεις. Να   γράψετε  από  ένα  συνώνυμο  για  καθεμιά  από  τις  παρακάτω   λέξεις   με  τη  σημασία που έχουν στο κείμενο.   ψυχαγωγία. Χρησιμοποιώντας   καθεμία   από   τις   παρακάτω   λέξεις   γράψτε   από   μια   δική  σας πρόταση.  συνταγή  :  Να   γράψετε   στο   τετράδιό     σας   τέσσερις   προτάσεις. Τι πετυχαίνει ο συγγραφέας με τη χρήση των εισαγωγικών / του ερωτηματι­ κού / των  εισαγωγικών / της παρένθεσης / διπλής παύλας . π.λής/ ημερολογίου κ. ώστε να φαίνεται η σημασία  της λέξης.   δηλαδή   ειδικούς   όρους   που   χρησιμοποιούνται   από   μια   συγκεκριμένη   επιστήμη.   τεχνοτροπίες:   Να   σχηματίσετε   τέσσερις   νέες   σύνθετες  λέξεις   χρησιμοποιώντας   για   καθεμιά   από   ένα  (διαφορετικό   κάθε   φορά)  συνθετικό  των παραπάνω λέξεων. π.χ..  Να  γράψετε πέντε ειδικούς όρους που περιέχονται στο κείμενο που σας δόθηκε. ΓΛΩΣΣΑ / ΛΕΞΙΛΟΓΙΟ  π. Σε ένα κείμενο επιστημονικού  λόγου  συναντάμε συχνά ένα ειδικό λεξιλόγιο. μία φορά με τη δηλω­ τική (κυριολεκτική) και μία με την συνυποδηλωτική (μεταφορική) τους σημασία.  στις οποίες να χρησιμοποιήσετε τις λέξεις που  σας δίνονται. .χ.χ.