ΑΡΧΑΙΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ Γ’ ΛΥΚΕΙΟΥ Σχολική Περίοδος 2010-2011 Εισηγητής : Στράτος Τσαγκαρής ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ
1 .Ειδικές προτάσεις
Εισάγονται: α) με το ὅτι (αντικειμενική κρίση-πραγματικό γεγονός) β) με το ὡς(υποκειμενική κρίση) Συντακτική θέση: α) υποκείμενο απρόσωπων ρημάτων ή απρόσωπων εκφράσεων β) αντικείμενο σε ρήματα λεκτικά, δεικτικά, γνωστικά, αισθητικά γ) επεξήγηση (σνθ .τοῦτο ταῦτα): η ειδική πρόταση συμπληρώνει την έννοια του ουσιαστικού. Εκφέρονται με έγκλιση των προτάσεων κρίσεως : 1.απλή οριστική (πραγματικό) 2. δυνητική οριστική (μη πραγματικό) 3. δυνητική ευκτική (δυνατό να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον) 4. ευκτική του πλάγιου λόγου, όταν εξαρτάται από ιστορικό χρόνο και δηλώνει ταυτόχρονα το πραγματικό σαν υποκειμενική γνώμη. Οι φράσεις: οἶδ’ ὅτι(=το ξέρω, βέβαια), εὖ οἶδ' ὅτι(=το ξέρω καλά, βεβαιότατα), δῆλον ὅτι (=προφανώς) έγιναν στερεότυπες βεβαιωτικές επιρρηματικές εκφράσεις. Βρίσκονται συνήθως στο τέλος της πρότασης.
2.Ενδοιαστικές προτάσεις
Εισάγονται με: α) μή, σπανίως, ὅπως μή (φόβος μήπως γίνει κάτι ανεπιθύμητο) β) μή οὐ (φόβος μήπως δε γίνει κάτι επιθυμητό)
Εξαρτώνται από ρήματα που σημαίνουν φόβο, δισταγμό, προσδοκία ή υποψία. Εκφέρονται με: α) υποτακτική (προσδοκώμενο φόβος) β) οριστική (φόβος πραγματικός) γ) δυνητική οριστική (φόβος μη πραγματικός)
1
πότερον (α)-ἢ : ολικής άγνοιας. διμελής. όταν εξαρτάται από ιστορικό χρόνο και δηλώνει ταυτόχρονα το πραγματικό σαν υποκειμενική γνώμη.απλή οριστική (πραγματικό) 2. β) εἰ-ἤ. ἂν: ολικής άγνοιας. αντικείμενο. επεξήγηση 3. 2 . αντικείμενο.ό Εισάγονται με τα αναφορικά επιρρήματα όπως και ως Εκφέρονται με: α)οριστική μέλλοντα (η φροντίδα αναφέρεται στο μέλλον) β) σπανίως με ευκτική μέλλοντα του πλαγίου λόγου γ) πολύ σπανίως με υποτακτική Μετά από παράλειψη προστακτικών ὅρα (ή ὁρᾶτε). 5. γ) ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα και με τις αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (Μερικής άγνοιας) Εκφέρονται με : 1. απορηματική υποτακτική (δηλώνουν απορία) Συντακτική θέση: υποκείμενο.Χ και δηλώνεται προσδοκώμενος φόβος σαν υποκειμενική γνώμη) ε) δυνητική ευκτική (φόβος δυνατός στο παρόν ή στο μέλλον) * Συντακτική θέση: υποκείμενο. δυνητική ευκτική (δυνατό να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον) 4. σπανίως ἐάν. επεξήγηση Πλάγιες ερωτηματικές του τρόπου Εξαρτώνται από ρήματα φροντίδας. δυνητική οριστική (μη πραγματικό) 3.τ.επιμέλειας κ. μονομελείς. εἲτε-εἲτε. Πλάγιες ερωτήσεις Εξαρτώνται από ρήματα:α) απορίας β) άγνοιας – γνώσης γ) αίσθησης δ) ερώτησης ε) φροντίδας – επιμέλειας Εισάγονται με: α) εἰ.δ) ευκτική του πλαγίου λόγου (αν εξαρτάται από ρήμα Ι. ευκτική του πλάγιου λόγου. σκόπει (ή σκοπεῖτε) το ὅπως +οριστική μέλλοντα και σπανιότερα το ὅπως + υποτακτική αορίστου εμφανίζεται σαν ανεξάρτητη κύρια πρόταση με προτρεπτική ή συμβουλευτική σημασία.
Μια δευτερεύουσα πρόταση που εξαρτάται από αρκτικό χρόνο μπαίνει σε ευκτική. αἰσχρόν ἔστι.ὥστε + απαρέμφατο (δηλώνει : α)φυσικό επακόλουθο. ἐπεί ἐπειδή β) με το ὡς (υποκειμενική αιτιολογία) γ) με το ὅτι (πραγματική αιτιολογία) δ) με το εἰ (αμφισβητούμενη ή υποθετική αιτιολογία.απλή οριστική (πραγματικό) 2. Εκφέρονται με έγκλιση των προτάσεων κρίσεως : 1. όταν εκφράζεται αβέβαια πιθανότητα .γ) όρο. θαυμαστόν ἐστι) εισάγεται με το ὅτι (πραγματική αιτιολογία). σπανίως με ευκτική του πλαγίου λόγου ή ευκτική καθ’ έλξη 5. χαλεπῶς φέρω κ. δυνητική οριστική (μη πραγματικό) 3. μετά από ρήματα ψυχικού πάθους) Μετά από ρήματα ψυχικού πάθους (ἤδομαι. β)σκοπό . ευκτική του πλάγιου λόγου.) ή αναλόγων εκφράσεων (δεινόν ἐστι. θαυμάζω. δυνητική ευκτική (δυνατό να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον) 4.Αιτιολογικές προτάσεις (Ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας) Εισάγονται: α) με τα διότι.ό. ἐφ’ ὤ/ ἐφ’ ὦτε + απαρέμφατο (δηλώνει όρο ή συμφωνία) κι έχει επεξηγηματική χροιά 3 . δυνητική οριστική (μη πραγματικό) 3.4.απλή οριστική (πραγματικό) 2. χαίρω. προϋπόθεση ή συμφωνία) 6. 5. όταν εξαρτάται από ιστορικό χρόνο και δηλώνει ταυτόχρονα το πραγματικό σαν υποκειμενική γνώμη. Συμπερασματικές προτάσεις (ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του αποτελέσματος) Εισάγονται με τους συνδέσμους : ὣστε και ὡς και τα εμπρόθετα ἐφ’ ᾧ και ἐφ’ ᾧτε Εκφέρονται με : 1. δυνητική ευκτική (δυνατό να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον) 4. ενώ με το εἰ (αμφισβητούμενη ή πιθανή η υποτιθέμενη αιτιολογία ). αναγκαστικό ή ενδεχόμενο.τ. αἰσχύνομαι.
Χ και δηλώνεται προσδοκώμενος σκοπός σαν υποκειμενική γνώμη) στ) ευκτική από έλξη * Μετά από ρήματα που δηλώνουν φροντίδα. 7. Αντίθετο του πραγματικού Εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου 3. Σπανίως με ὃπως/ ὡς + ἄν (αοριστολογικό): όταν υπολανθάνει υπόθεση ή δηλώνεται η προϋπόθεση από την οποία εξαρτάται η πραγματοποίηση του σκοπού. Χρόνου ή απλή οριστική ιστορ. Εκφέρονται με: α) υποτακτική (δηλώνει σκοπό προσδοκώμενο) β) υποτακτική + αν (δηλώνει προϋπόθεση από την οποία εξαρτάται η πραγματοποίηση του σκοπού) γ) οριστική ιστορικού χρόνου (δηλώνει σκοπό που δεν πραγματοποιήθηκε) δ) ευκτική (ο σκοπός είναι γνώμη ή επιθυμία υποκειμενική) ε) ευκτική του πλαγίου λόγου (αν εξαρτάται από ρήμα Ι. φόβο.Τελικές προτάσεις (ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού) Εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους : ἳνα.6. ὡς και σπανίως με το μή (= για να μη). δισταγμό εξαρτάται συνήθως πρόταση εισαγόμενη ὅπως/ ὅπως μη + οριστική μέλλοντος (ή υποτακτική ή ευκτική του πλαγίου λόγου). Χρόνου απρόσωπων ρημ και εκφράσεων Δυνητική ευκτική λη απλή οριστική (συνήθως ενεστώτα ή μέλλοντα) 2. Η πρόταση αυτή είναι πλάγια ερωτηματική.Υποθετικές Προτάσεις ΣΗΜΑΣΙΑ 1. Πραγματικό ΥΠΟΘΕΣΗ Εἰ + οριστική ΑΠΟΔΟΣΗ Κάθε έγκλιση (κρίσης ή επιθυμίας) εκτός από δυνητική οριστική και ευχετική οριστική Δυνητική οριστική ιστορ. ὅπως. Απλή σκέψη του λέγοντος Εἰ + ευκτική 4 . προσπάθεια.
προτρεπτικά. 3. ἢν + υποτακτική Εἰ + ευκτική επαναληπτική 4β. Προσδοκώμενο Ἐάν. δυνητική ευκτική ή άλλη μελλοντική έκφραση Οριστική ενεστώτα ή γνωμικός αόριστος ή παρακείμενος με σημασία ενεστώτα Οριστική παρατατικού (+ ἂν) ή αορίστου (+ ἂν) ή υπερσυντέλικου 1. Από το πραγματικό αποκλείεται η μορφή εἰ + οριστική ιστορικού 2. χρή. οἷόν τά’ ἦν. όταν αυτή είναι: α) ρήμα που δηλώνει δυνατότητα. ἂν. Αόριστη επανάληψη στο παρόν ή μέλλον 4γ.καί β) τα ρήματα ἐβουλόμην. 5.4α. όταν είναι ευχετική Η εκφορά εἰ + οριστική μέλλοντα (υπόθεση) – οριστική μέλλοντα (απόδοση) θεωρείται ότι έχει σημασία προσδοκωμένου ( με εκφορά πραγματικού) Μελλοντικές εκφράσεις θεωρούνται: Α) απορηματική ή βουλητική υποτακτική Β) η ευχετική ευκτική Γ) οι τελικές. ἢν + υποτακτική Ἐάν. αναγκαιότητα. ἐξῆν… ἄξιον ἦν. Αόριστη επανάληψη στο παρελθόν Παρατηρήσεις: Οριστική μέλλοντα. 4. ενδοιαστικές. χρόνου (υπόθεση) – δυνητική οριστική (απόδοση) Από την απόδοση του αντίθετου του πραγματικού (ή μη πραγματικού) μπορεί να λείπει το δυνητικό ἂν. προστακτική. συμπερασματικές. ἐχρῆν. ἔξεστι… + απαρέμφατο Ε) το τελικό απαρέμφατο από ρήματα κελευστικά. πλάγιες και αναφορικές προτάσεις Δ) οι απρόσωπες συντάξεις δεῖ. αρμοδιότητα και κυρίως παρατατικός απρόσωπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης: ἔδει. εἶκος ἦν…. ἔμελλον + απαρέμφατο Στην απόδοση της απλής σκέψης μπαίνει ευκτική χωρίς το ἄν. ἐκινδύνευον. προσῆκε. ειδικές. Επίθετα σε –τέος ἐστι Ζ) το απαρέμφατο του σκοπού Η) η τελική μετοχή Θ) το ειδικό απαρέμφατο μέλλοντα Ι) ο ενεστώτας με σημασία μέλλοντα 5 . ἂν. ευχετικά Στ) τα ρηματ. προσήκει.
6. τότε δηλώνει κατά κανόνα αόριστη επανάληψη στο παρόν και μέλλον 8. κελευστικά προτρεπτικά. Όταν η απόδοση είναι ειδική πρόταση. Από την παράλειψη του ρήματος της υπόθεσης προέκυψαν ορισμένες στερεότυπες ελλειπτικές υποθετικές εκφράσεις που σιγά σιγά πήραν επιρρηματική σημασία εἰ δέ μή (=ειδάλλως. χωρίς απόδοση 12. τότε έχουμε κανονικά Προσδοκώμενο με Μορφή Πραγματικού. ην + υποτακτική (υπόθεση) και στην απόδοση: εἰκός. σε μια φράση ή λέξη (οὓτω. Εναντιωματικές προτάσεις (ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της εναντίωσης) 6 . μπορεί να μην έχει απόδοση και τότε εννοείται η φράση καλῶς ἔχει ἤ ἕξει (σχήμα ανανταπόδοτο) 14. αν. 8. εἶπερ ποτέ καί ἄλλοτε (=περισσότερο από κάθε άλλη φορά) 15. πρέπει να ληφθεί υπόψη ότι τοπ προσδοκώμενο έχει περιορισμένη χρονική ισχύ.Κάποτε η υποθετική πρόταση μπορεί να έχει παρενθετική σημασία. Κάποτε μια υποθετική πρόταση. Όταν η υπόθεση και η απόδοση είναι σε οριστική Παρατατικού . Η υπόθεση μπορεί να λανθάνει σε μια υποθετική μτχ. 17. πέφυκε. ειδικό απαρέμφατο. ἀναγκεῖον ἐστι. όταν συνδέεται αντιθετικά με άλλη. χαλεπόν ἐστι + απαρέμφατο. που τίθεται ή ευνοείται 9. Όταν υπάρχει η εκφορά τα’ αν. 16. συμβαίνει. τελικό απαρέμφατο (από ρημ.). όταν υπάρχουν δύο ή περισσότερες υποθέσεις ή αποδόσεις 10. Για να γίνει ευκολότερα η διάκριση ανάμεσα στο προσδοκώμενο και την αόριστη επανάληψη στο παρόν και μέλλον. ενώ αόριστη επανάληψη έχει διαχρονική αξία 7. ἐστί. παρά μόνον) εἰπέρ τίς ἄλλος (=περισσότερο από οποιονδήποτε άλλο). Σπάνια στην υπόθεση με ει + ευκτική ή οριστική μπορεί να υπάρχει και το αν. ὥσπερ εἰ. ὥσπερ ἄν εἰ (=όπως σαν…. Σε μια χρονικουποθετική ή αναφορικουποθετική πρόταση. Σύνθετο υποθετικό λόγο έχουμε. Όταν η υπόθεση και η απόδοση είναι σε οριστική μέλλοντα . ευχετικά) ή πλάγια ερώτηση τότε ο υποθετικός λόγος βρίσκεται στον πλάγιο λόγο.Μια υποθετική πρόταση μπορεί να μπει και ως β’ όρος της σύγκρισης 13. κατηγορηματική μτχ. Τότε η υποθετική πρόταση είναι συγχρόνως και απόδοση μιας άλλης υπόθεσης. ειδεμή) εἰ μή (=εκτός εάν. ἂνευ + γεν κλπ) ή σε μια ερωτηματική πρόταση 11. τότε έχουμε κανονικά Αόριστη Επανάληψη στο Παρελθόν με μορφή Πραγματικού.
ἐπειδή. Επίσης με ε) ευκτική που οφείλεται σε έλξη από προηγούμενη ευκτική . οὐδ’ ἄν.. ἂχρι. Χρονικές προτάσεις (Ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου) Εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους : ὡς. ὁπότε. οὐκ ἐστίν ὅτε {= ουδέποτε). αβέβαιο. ουκ εστίν ότε ού (= πάντα). Σύνταξη του συνδέσμου πριν : Α) με οριστική (δηλώνει το πραγματικό-εξαρτάται συνήθως από αρνητική κύρια πρόταση). ὅτε. απλή σκέψη ή αόριστη επανάληψη στο παρελθόν δ)ευκτική του πλαγίου Λόγου Χρονικοί σύνδεσμοι σε στερεότυπες ελλειπτικές εκφράσεις πήραν επιρρηματική σημασία: ἐστίν ὅτε(~μερικές φορές).εξαρτάται από αρνητική κύρια πρόταση).. β) με υποτακτική (δηλώνει την αόριστη επανάληψη στο παρόν και στο μέλλον ή το προσδοκώμενο. (δηλώνουν το πραγματικό γεγονός) β) υποτακτική (εκφράζουν το προσδοκώμενο ή την αόριστη επανάληψη στον παρόν ή το μέλλον). υποτακτική. μηδ’ ἄν (όταν κύρια πρόταση είναι αρνητική και φανερώνουν κάτι το ενδεχόμενο. ἐπεί. ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. καί ἐάν (η παραχώρηση γίνεται προς κάτι αβέβαιο ή ενδεχόμενο) (παραχωρητικές) γ) οὐδ’ εἰ.. ἐάν καί (η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το πραγματικό) β) καί εἰ. Χαρακτηρίζονται όπως οι υποθετικοί λόγοι Εισάγονται με: 9. ἄν καί. ἓως.Χ. πρίν Εκφέρονται με: α) οριστική Ι. μέχρι ἡνίκα. οὐδ’ ἐάν. ὅτέ μέν. δ)δυνητική ευκτική . ὁπηνίκα. Συνοδεύονται από το αοριστολογικό ἂν γ) Ευκτική.α) εἰ καί. ὅτε μή{=εκτός εάν).Γ) με ευκτική του πλαγίου λόγου (εξάρτηση από ιστορικό χρόνο) ή σπανίως. ἓστε.ὅτέ δέ(=άλλοτε μεν. αδύνατο) Εκφέρονται όπως και οι αντίστοιχες υποθετικές με οριστική.. Με τις χρονικές προτάσεις δηλώνονται τρεις χρονικές στιγμές: 7 . μηδ’ ἐάν. καί ἄν.άλλοτε δε).
Στην κύρια πρόταση έχουμε ρήμα κίνησης. Αναφορικές προτάσεις Εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες ή αναφορικά επιρρήματα Εκφέρονται με μία από τις εγκλίσεις των προτάσεων κρίσεως ή επιθυμίας ή με ευκτική του πλαγίου λόγου. ἐπειδή. επιθετικού προσδιορισμού. ευκτική. κατηγορουμένου. ἄχρι. με ποια προϋπόθεση. ετερόπτωτου προσδιορισμού (συνήθως γεν. ἔστε. ἔστε. ἕν ὤ. Υστερόχρονο: ἕως. μόλις. 1. ὡς (σε γρήγορη εναλλαγή γεγονότων). ὅποτε. δ) αναφορικές υποθετικές: εκφέρονται με τις εγκλίσεις των υποθετικών προτάσεων. Διακρίνονται σε: Ι) Αναφορικές Ονοματικές-Προσδιοριστικές (δηλώνουν ποιο είναι το όνομα στο οποίο αναφέρονται) : έχουν συντακτική θέση υποκειμένου. υποτακτική. ἐξ ὅτου + οποιαδήποτε έγκλιση χρονικών προτάσεων. ἄχρι. παράθεσης. εκλογής. Επίσης πρίν + οριστική. σχηματίζοντας με τις αποδόσεις τα αντίστοιχα είδη υποθετικών λόγων ε) αναφορικές εναντιωματικές στ) αναφορικές -χρονικές. διαιρετική ή αντικειμενική) ΙΙ) Αναφορικές Επιρρηματικές (δηλώνουν για ποιο λόγο κάνει κάτι το όνομα που προσδιορίζουν. επεξήγησης. ἀφ’ οὗ. με ποιο σκοπό. Προτερόχρονο: ἐπεί.) α) αναφορικές αιτιολογικές: εκφέρονται με έγκλιση των προτάσεων κρίσης. ζ) αναφορικές-τροπικές . 8 . Στην κύρια πρόταση έχουμε ρήμα ψυχικού πάθους ή δικαστικό β) αναφορικές τελικές: εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. αντικειμένου. ἠνίκα. μέχρι + οριστική ενεστώτα 2. Σύγχρονο: 10. με ποιο αποτέλεσμα κλπ.ὄτε. ἐπειδή τάχιστα. ἕως. Προηγείται προσδιορισμός ποσού ή ποιότητας. ἐξ οὗ. σκόπιμης ενέργειας γ) αναφορικές συμπερασματικές: εκφέρονται με έγκλιση κρίσεως ή απαρέμφατο. μέχρι + οριστική αορίστου ή υποτακτική + ἄν ή ευκτική / πριν + απαρέμφατο 3. ἐπεί τάχιστα.
οἵτινες ἐκλήθησαν -.δηλώνει το αναγκαστικό κι ενδεχόμενο) -Λέγε ὅσα βούλῃ (αναφ.τοπικές (οι δύο εισάγονται με αναφορικά ειπιρρήματα). επειδή παρασύρεται από την πτώση του ονόματος που αναφέρει και είτε το όνομα υπάρχει στο κείμενο. τελευταίες Ιδιαίτερες Παρατηρήσεις 1)Όλες οι αναφορικές είναι δυνατό να δηλώσουν επιπλέον και σύγκριση ποσού ή ποιου ή τρόπου και τότε χαρακτηρίζονται και παραβολικές. ὡς. παραβολική του ποσού-αναφ.συμπερασματική.χ. ὧν γιγνώσκει Κατά βραχυλογία: [λέγω περί ( τούτων )]. αν δεν προσδιορίζει ορισμένη λέξη της κύριας πρότασης. Ἀφίκοντο οἵτινες ἐκλήθησαν (υποκείμενο) Ἐκάλεσαν οὓς ἐβούλοντο (αντικείμενο) 3)Η αναφορική αντωνυμία είναι συντακτικός όρος της αναφορικής πρότασης μόνο και όχι της κύριας. (ἥν ἔχω) καλὴ ἐστίν.[ὧν γιγνώσκω] * Εντελώς σπανιότατα. Ἀφίκοντο οὗτοι . συχνότατα παραλείπεται και αυτό λέγεται βραχυλογία. ὥσπερ κ. Π. δηλαδή παρασύρεται το όνομα από την πτώση της αναφορικής αντωνυμίας. οἷα πάντας ἀπιστεῖν τούτῳ (παραβολική του ποιού-αναφ. προσδιορίζει αντίστοιχη δεικτική αντωνυμία. είτε εννοείται κατά βραχυλογία. Π. Τὴν οἰκίαν. οἷος. Το φαινόμενο αυτό ονομάζεται βραχυλογική έλξη ή έλξη του αναφορικού.χ.=> ἀφίκοντο ΑΝΑΦΟΡΙΚΗ ΕΛΞΗ. Π.ΕΛΞΗ ΑΝΑΦΟΡΙΚΟΥ 5)Μερικές φορές η αναφορική. 9 .χ.ά. ενώ η εισαγωγή τους γίνεται με τα : ὅσος.η)αναφορικές . Στην κύρια ανήκει συντακτικά ολόκληρη η αναφορική πρόταση. Λέγει περὶ πραγμάτων ἃ γιγνώσκει => λέγει περὶ πραγμάτων. ὁπόσος.χ. Οἱ τριάκοντα ἀπέκτεινάν τινάς . Η δεικτική όμως. Π. υποθετική-πραγματικό) 2)Όλων των ειδών οι αναφορικές -και οι προσδιοριστικές και οι επιρρηματικές-μπορούν να πάρουν οποιαδήποτε συντακτική θέση ενός ονόματος ή εμπρόθετου προσδιορισμού. Π. ὧν ἐβούλοντο ἀποκτεῖναι (όλη η πρόταση είναι γενική διαιρετική) 4)Η αναφορική αντωνυμία. αντί να βρίσκεται σε αιτιατική.χ. -Τοιαῦτα πράττει. Π. εκφέρεται σε γενική ή δοτική. συμβαίνει και αναστροφή έλξη ή ανθέλξη.χ.
είναι αναφορική υποθετική.ά.χ. οσαδήποτε. 11) Αναφορική που έχει αοριστολογικό ἄν .6) Οι αναφορικές προσδιοριστικές είναι οι μόνες δευτερεύουσες προτάσεις. 14) Οι αναφορικές υποθετικές σχηματίζουν αναφορικούς υποθετικούς λόγους όλων των ειδών με την ίδια ακριβώς εκφορά των κανονικών υποθετικών λόγων . είναι αναφορικές συμπερασματικές. γενικότητα.τ. καλὰ ἔσται (προσδοκώμενο) Ὅσα ἂν πράττωμεν . επιθυμίαςπροστακτική-προτοπή). καλὰ ἂν εἴη (απλή σκέψη) Ὅσα ἂν πράττωμεν. 12) Στις αναφορικές υποθετικές δεν υπάρχει υποτακτική χωρίς το αοριστολογικό ἄν. καθολικότητα.καλὰ ἐστὶν (αόριστη επανάληψη στο παρόν ή στο μέλλον). καλὰ ἐστίν.λ. ΑΣΚΗΣΕΙΣ 10 . 13) Όταν η αναφορική έλξη δηλώνει απροσδιοριστία. 7) Οι αναφορικές προσδιοριστικές δεν επηρεάζονται από εξάρτηση ι. δηλαδή οποιοσδήποτε. προσθέτουμε το αοριστολογικό ἄν. οπουδήποτε κ. δηλαδή να δηλώνουν προτροπή ή αποτροπή ή ευχή.μόνο που δεν εισάγονται με υποθετικό σύνδεσμο. μετά την αναφορική έλξη. Ὅσα πράττομεν. Π.χ. Ταῦτα λέγω. προσδιορ. 8) Αναφορικές που εκφέρονται με απαρέμφατο. Π. ἃ ἀληθῆ νομίσατε (αναφ. 10) Από τις αναφορικές-επιρρηματικές είναι μεταγενέστερες σε σχέση με την πρόταση εξάρτησης οι αναφορικές συμπερασματικές και οι αναφορικές τελικές. που μπορούν να έχουν καθαρές εγκλίσεις επιθυμίας. η αναφορική πρόταση είναι αναφορική υποθετική. 9) Αναφορική που εκφέρεται με οριστική μέλλοντα είναι συνήθως αναφορική τελική ή συμπερασματική κ. και δεν έχουν ποτέ ευκτική πλαγίου λόγου. Για το προσδοκώμενο και την επανάληψη στο παρόν και στο μέλλον. αλλά με αναφορική λέξη. (πραγματικό) Ὅσα πράττοιμεν.χ.
πότεροι ἤδιον ζῶσι. 5. Ἐγώ δέ οὐκ ἀγνοῶ τούθ’. δείκνυμι ὅτι καί πρό ἐμοῦ τοῦτο εἶχε τό φρόνημα ἡ πόλις 2. ἠγγέλθη αὐτῷ ὅτι Μέγαρα ἀφέστηκε 4. Κίνδυνος ἐστί μή μεταβάλωνται καί γένωνται μετά τῶν πολεμίων 4. Ἐβουλεύοντο πῶς ἄν τήν μάχην συμφορώτατα ποιήσαιντο 7. Δείξομεν τοίς βαρβάροις ὅτι δυνάμεθα τούς ἐχθρούς τιμωρεῖσθαι. Ἐρήσομαι ὅστις ἐστίν ὁ δάσκαλος 4. Να αναγνωρίσετε στις παρακάτω περιόδους τις πλάγιες ερωτήσεις 1. Ἐγώ δή αὐτό τοῦτο φοβοῦμαι. μή διά τήν ἀπερίαν οὐ δυνηθῶ δηλῶσαι περί τῶν πραγμάτων ὑμῖν 11 . Κῦρος ἔλεγεν ὅτι ἡ ὁδός ἔσοιτο πρός βασιλέα μέγαν. Βούλει οὖν καί τοῦτο σκεψώμεθα. Φοβοῦμαι μή ἀληθές ἐστίν 6. ὅτι ὑμεῖς ἐν ὀργῇ ποιεῖσθε τούς ὕστατους εἰπόντας περί τῶν πραγμάτων 10. Τόδε ἄδηλον πάντων. εἰ ἀληθῆ λέγομεν ἡ οὐκ ἀληθῆ 6. οἱ ἄρχοντες ἡ οἱ ἀρχόμενοι Να αναγνωρίσετε στις παρακάτω περιόδους τις ενδοιαστικές προτάσεις 1. Ἔλεγεν ὅτι ἕτοιμος εἴη ἠγεῖσθαι 6. καθόλου) οὐ νομίζεις θεούς. Κῦρος ἤρετο τίς ὁ θόρυβος εἴη 3. Ταῦτα λέγω. Δῆλον γάρ ἔστι ὅτι νῦν οὐ περί δόξης πολεμοῦσι (ν) 8. ὡς τό παρά πᾶν (=παντελῶς. Ὀρῶμεν μή Νίκαιας οἲεταί τί λέγειν 3. μή πολλά σώματα κατατρίψασα ἡ ψυχή τό τελευταῖον αὐτή ἀπολλύηται 5. Οὐκ ἔστιν ὅπως ἡσυχίαν σχήσει Φίλιππος 5. Σκοπεῖσθε εἰς τί ποτ’ ἐλπίς ἐστι ταῦτα τελευτῆσαι 10. Οἱ περσικοί νόμοι ἐπιμελοῦνται ὅπως μή τοιοῦτοι ἔσονται οἱ πολῖται 2. Νῦν δή φοβούμεθα μή ἀμφοτέρων ἅμα ἠμαρτήκαμεν 7.ΟΝΟΜΑΤΙΚΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Να αναγνωρίσετε στις παρακάτω περιόδους τις ειδικές προτάσεις 1. 9. Ἐφοβήθησαν μή καί ἐπί σφᾶς ὁ στρατός χωρήσῃ 2. Ἀλλά φροντίζουσιν τί πότε τοῦτ’ ἐστίν 8. Τοῦτ’ αὐτό ἀπόκριναι. Λέγει ὁ κατήγορος ὡς ὑβριστής εἰμί 7. Πυθοίμην ἄν τινά ἄν πότε γνώμιν περί ἐμοῦ εἴχετε 9. οἶδα ὅτι ἕπονται πολλοί 3.
ἔχω πλοῖα ὥστε ἐλεῖν τό ἐκείνων πλοῖον 5.8. εἰ ἀλλιῶς γιγνώσκεις. οὗ θαυμάζω 11. ὃ εἰς Δῆλον Ἀθηναῖοι πέμπουσιν 8. Θαυμαστόν ποιεῖς. Μένων δῆλος ἦν ἐπιθυμῶν ἄρχειν. Ἤν δέ τίς Ξενοφῶν Ἀθηναῖος. 9. Βαρβάροις καί δούλοις. ὅτι μέν ὀργίζεσθε. Μενέλαον εἶχε τρόμος. ὥστε πολύ ἄν δικαιότερον διά ταῦτα τά ἔργα τοῦτον μισήσαιτε 12. οἶδα ὅτι πάντες ἄν ὁμολογήσαιτε… 10. δουλεύουσι(ν) 7. ἧς αὐτόν σατράπην ἐποίησεν ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ Να βρεθούν οι παρακάτω δευτερεύουσες προτάσεις. εἰ τοῦτο πάντες ἐποιοῦμεν. εὔχομαι τούς θεούς ἐμέ ἄξιόν τοῦ Λεωκράτους ἀδικημάτων κατήγορον ποιῆσαι. 1. ὅπως πλείω λαμβάνοι. ὅς οὔτε στρατηγός οὔτε λοχαγός οὔτε στρατιώτης ὧν συνακολουθεῖ 5. μέ τί πάθοιεν Ἀργεῖοι 10. οὓς εἰς τάς ἀκρόπολεις παρεῖνται. να χαρακτηριστούν συντακτικά και να δικαιολογηθεί η έγκλιση εκφοράς τους. οἱ θεοί οὕτω βουληθήσονται 8. ὅς ἠμν οὐδέν δίδως 4. Ξενοφῶν ἔδεισε μή κακά γένοιτο τή πόλει 9. Κῦρος δέ μεταπέμπεται ἀπό τῆς ἀρχῆς. Ἔτυχεν ἡ πρύμνα ἐστεμμένη τοῦ πλοίου. ἐπιθυμῶν δέ τιμᾶσθαι. ἐκάλει Ἀρχέμηδων 7. τοιαῦτα πεποίηκεν. Ἐδεδοίκει μή πολλῷ μᾶλλον αὐτοῦ παρασκευασμένοι ἄν ῆσαν Να αναγνωρίσετε στις παρακάτω περιόδους τις αναφορικές ονοματικές προτάσεις 1. δίδασκε 6. ὅτι ἐκεῖ βασιλεύς εἴη 3. δείκνυμι ὅτι καί πρό ἐμοῦ τοῦτο εἶχε τό φρόνημα ἡ πόλις 2. ὃ καί τῇ πόλει συμφέρει καί πᾶσιν ὑμῖν. Θεμιστοκλῆς κελεύει αὐτούς πέμψαι σφῶν αὐτῶν ἄνδρας οἵτινες χρηστοί καί πιστῶς ἀπαγγέλουσι σκεψάμενοι 6. Οὗτος ἐστίν ὅς ἀπέκτεινεν τούς στρατηγούς 3. ἴνα πλείω καρδαίνοι 4. Καί φράζουσιν ἅ λέγει 2. ἅπαντες ἄν ἀπωλόμεθα 12 . κἂν σύ μή θέλης. ὅποτε θύοι Κρίτων. Κῦρος τῷ Κλέαρχῳ ἐβόα ἄγειν τό στράτευμα κατά μέσον τῶν πολεμίων.
ἴνα ἀπαλλαγῶμεν τούτου τοῦ δημαγωγοῦ 19.τι ἄν εἲποι τίς 16. εἰ μή ἐπίστευσεν ἀληθεύσειν 25. δῆλον ἐστι ὅτι οὐκ ἄν προύλεγεν. ἐφάνη κονιορτός 22. φρονεῖς δ’ ὅμως 15. Εἰ τίς δυσπολέμητον οἲεται τόν Φίλιππον. οὕτω ζῶσιν. λεξάτω 3. 21. Γύμναζε σαυτόν πόνοις ἐκουσίοις. κρατήσομεν αὐτῶν 33. ὥσπερ ἄν οὐδέ δοῦλος ἐβούλετο ζῆν 24. ἕως ἀπαγγελθείη τά λεχθέντα εἰς Λακεδαίμονα 32. Καί ἄν οἱ πολέμιοι τό ναυτικόν ἡμῶν νικήσωσι. λογισθάσθω τοῦτο 2. ὡς πᾶς ἄν ἔγνω ὅτι ἀσμένη ἤκουσε 20. εἰ φωνήν λάβοι 4. Εἰ δέ τίς ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον. ἀνεπαύοντο ὅπου ἕκαστος ἐτύγχανεν. Ἡρακλῆς ἠπόρει ποτέραν τῶν ὁδῶν τράπηται 17. μηκέτι ἣκετε δεῦρο ἄνευ ὅπλων. μάτην ἐρεῖς 31. ὡς ἐγώ οὐδ’ ἄν ἑνός ἤδιον ἀκούσαιμι ἤ σου ἐχρῆν αὐτούς ζῆν. 13 . εἰ ποτέ πάλιν ἔλθοι τῇ Ἑλλάδι κίνδυνος ὑπό βαρβάρων. οἱ στρατηγοί ἐθαύμαζον.13. ἠδέως ἄν ὑμῶν πυθοίμην τίν’ ἄν γνώμην περί ἐμοῦ εἴχετε. Φαίη ἄν ἡ θανοῦσα. ἐάν τί λέγῃς παρά ταῦτα. τοιούτων τί ἐποίησε. Ὁ Φίλιππος ἐστιν ὅ. Σπονδᾶς ἐποιήσαντο. εἰ μή ἐτριηράρχησα 26. εἰ καί μή βλέπεις. ὅτι Κύρος οὔτε ἄλλον πέμπει οὔτε αὐτός φαίνοιτο 28. περιμένετε ἔστ’ ἄν ἐγώ ἔλθω 14. ὅπως ἄν δύναιο καί τούς ἀκουσίους ὑπομένειν 29. ἐφ’ ᾧ τέ ἐξίασαν ἐκ Πελοποννήσου καί μηδέποτε ἐπιβήσονται αὐτῆς 30. νῦν δή φοβούμεθα μή ἀμφότερων ἅμα ἠμαρτήκαμεν 18. οὐδείς ἄν ἔτι πιστεῦσαι δύναιτο ὑμῖν. ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ Να αναγνωρίσετε τις παρακάτω υποθετικές προτάσεις 1. Ἢν πόλεμον αἰρῆσθε. οὐδ’ εἰ πάνυ προθυμοῖτο 23. τίσι ἄν μᾶλλον πιστεύσαιτε ἢ Λακεδαιμονίοις. Συνέβησαν πρός τούς Λακεδαιμόνιους. ἠνίκα δείλη ἐγίγνετο. ἐδεδοίκει μή πολλῷ μᾶλλον αὐτοῦ παρασκευασμένοι ἄν ἦσαν 27. δέομαι οὖν σου παραμεῖναι.
εἰ τίς τούς Ἀθηναίους φαίη πεφυκέναι ἐπί τῷ μήτε αὐτούς ἔχειν ἡσυχίαν μήτε τούς ἄλλους ἀνθρώπους ἐᾶν. καί τοῦτο ἐξετάζει ἡ πόλις ἐν ταῖς τῶν ἀρχόντων δοκιμασίαις 11. φανερῶς ἐπιώρκησαν Ἐάν οὖν κατά μέρος μερισθέντες φυλάττωμεν καί σκοπῶμεν. 10. 5. ἐπήνεσαν ἄν 12. 9. μάταιον τί φαίνεται καί κενόν Εἰ μέν ἦν καλός. 8. ὀρθῶς ἄν εἶποι. οὐ δυνησόμεθα μάχεσθαι 14. ἧττον δύναιντ’ ἄν ἠμᾶς θηρᾶν οἱ πολέμιοι. εἰ μή τρέφοιτο Εἰ μέν ὀμώμοκε Λεωκράτης. ἐλύοντο ἄν αἱ σπονδαί 13. εἰ ἐκέλευον ξυμπλεῖν. 14 . εἰ Ἀγησίλαος τούς νέους σπουδαίους γυμναζομένους ἴδοι. ἄν ἀπῇ τά πράγματα. εἰ ὧδε στρατευσόμεθα.Ἃπας λόγος. 6. 7. ἐφοβούμην ἄν σφόδρα λέγειν Οὐκ ἄν τίς ζώη. Ἐάν τίς τῶν γονέων τελευτησάντων τούς τάφους μή κοσμῇ.
