1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Βέλας. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. τον τόπο συγγραφής. 4.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. 09/ 04/ 11 10. 7. ευαγγελικών. που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). όπως οι Π. κ. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. και αλλού]. δυστυχώς. 11. που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. 12. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. Ι. Συχνά. Ν. Β. Γραφής. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο.4 Κων. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Τρεμπέλας. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. το ύφος. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». 6. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. βιβλιοθήκες. 5. Α.α. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. ενώ οι αστερίσκοι (*) . Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο.α. 8. όπως στη Θεία Λειτουργία. τη γλώσσα. πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. Κολιτσάρας. 3.Λεξικό 1. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . κ. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. πατριαρχεία. 2. δηλαδή για τη δομή.

: Ευσέβιος Ζ. ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία. : Π. Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη.Β.Θ.Κ. : Ιωάννης Θ. : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι.Κ. Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας.Τ. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. : Ιωάννης Σταματάκος Β. Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς.Ν. πατέρων 2. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα». Ν. : Ειρηναίος Ευσ.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» .Χ. Α. διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα. : Φεοφύλακτος Ω. : Ιώσηπος Γ.Κ.Σ. Κολιτσάρας Ι. Κωνσταντίνου Π. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου. Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. : Γεώρ. Τρεμπέλας Β.5 Κων. : Βασίλειος Βέλας Ι. όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η . : Ζιγαβηνός Θφ. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. με θείο φωτισμό. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο.Π. Παύλος).των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α. : Ωριγένης Ιωσ.

Σοφία Σειράχ. Ιωήλ. Β΄. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Διαθήκης. Α. Ιώβ. Α΄. ιά . Ζαχαρίας. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Αββακούμ. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά.6 Κων. Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων . Άσμα Ασμάτων. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. Τωβίτ. Ρουθ. Δανιήλ. Διαθήκης : Γένεσις. Αριθμοί. Λευιτικόν. Ιησούς του Ναυή.25). Μαλαχίας. Το αντίθετο μάλιστα. Ιεζεκιήλ. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών.Π. Βαρούχ. μια ενότητα αδιάσπαστη. επιστολές και (ένα) προφητικό.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Εσθήρ. Αγγαίος. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. αναφορά στα βιβλία της Π. Ιουδίθ . Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). Ιωνάς. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . των δύο Διαθηκών. Κριταί. Ναούμ. Ιερεμίας. Εκκλησιαστής. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Α΄. βέβαια των προφητών της. Ησαΐας. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. Σοφία Σολομώντα. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. Νεεμίας. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι. το κατά Μάρκον. ιδιαιτέρως. Οβδιού. Αμώς. Έξοδος.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Ας κάνουμε μια απλή. μόνο. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. Α΄ και Β΄ Έσδρας. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Μιχαίας. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. Σύνολο 49 βιβλία. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. 3. Σοφονίας. Επιστολή Ιερεμίου. Παροιμίες Σολομώντα.» (Β. την Αγία Γραφή.» (Α΄ Κορ. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . τη στενή δηλαδή σχέση. Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . Θρήνοι Ιερεμίου. Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. Για τη συνάφεια.

Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Α. προς Κολασσαιείς. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. όπως ιερείς. πρόδρομος της βυζαντινής. π. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου.7 Κων. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. προς Εβραίους. προς Γαλάτας. Α΄. εκτός από κάποιους μορφωμένους. διαφέρει. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ.α. Έτσι την ωραιότερη. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. Ο Λουκάς . όπως κι ο Μάρκος. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. – 3ος αι. Α΄ και Β΄ Πέτρου. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. προς Φιλιππησίους. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. β΄ 15). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εκτός του Ευαγγελίου του. προς Εφεσίους. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. μ. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά.). ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . Χ. Χ. ραββίνους κ. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. Διαθήκης. συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου.

έκφραση βιώματος.που έχουν. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. έμμεσα. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι.8 Κων. Διαθήκης. που περιγράφουν περιληπτικά. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. Διαθήκης. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. προσπάθεια ιεραποστολής. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). Β΄ Κλήμεντος 8. αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. τις παραβολές του Κυρίου.) Από τις αρχές του 2 ου μ. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. 5. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. Α. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τη σταύρωση και την Ανάστασή του. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. Κ. Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. Π. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. Ο Ιωάννης λοιπόν. Ακόμα πιστεύεται . Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. κ. που περιέχουν τα θαύματα. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. 2.( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο. αντίστοιχα. 5. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου.α.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης. τις διδασκαλίες. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. ΒΕΠΕΣ τ. Χ.

Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζ΄31-37. παραπορεύεσθαι. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. Σύμφωνα. Ιδ΄13). με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. στ΄66). και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο. μεγάλου εκκλ. ιδ΄51-52 και ιε΄44). όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). Πέτρο. για να φύγει αργότερα . γέννηση και παιδικά χρόνια Του. ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. εξέρχεσθαι. «από .4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. φέρειν». ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. επερώτον. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. αιώνες σε δευτερεύουσα θέση.» (Μαρκ. παραλείποντας γενεαλογία. Παύλο και με τον απ. Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. Χ. βλέπειν από» κ. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. . ευαγγέλιον . Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. . σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20).9 Κων. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά. δ΄10. Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. ε΄17). ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα.. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. {«ο νεανίσκος….α. 6. Πατέρα της Δύσης.}. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. εξίστασθαι. γύρω στο 65-70 μ.α. η΄17-18 και 22-26. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. κ. πρωί. τέλος. σινδόνα επί γυμνού. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. όπως συνηθίσαμε να λέμε. Φιλήμ.Χ. 24). 31). Α. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). εισπορεύεσθε.

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

ἦν μετὰ τῶν θηρίων. δίδασκε. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . αφού μπήκε στη συναγωγή. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν. Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Α. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. (ενν. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. Γαλιλαίας*. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο.13 Κων. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. ἐν σοὶ εὐδόκησα. αὐτούς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀνθρώπων. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. καὶ υπηρετούσαν. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα. γιατί ήταν ψαράδες. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ.

ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. Ἰωάννου. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. βγήκε απ’ αυτόν. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. (ακόμα κι αυτά). ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. τί ἡμῖν καὶ σοί. όπως οι γραμματείς*. Ιησού Ναζαρηνέ.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ.» 24 λέγων· Ἔα. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της). καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς.14 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κατέκειτο πυρέσσουσα. αὐτῆς. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος .Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . Α. καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη.

καὶ ἐκαθαρίσθη. εἰς ἔρημον τόπον. αφού σηκώθηκε. κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε.Κ. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα.Θ. (τον θέλουν). ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. Και ενώ έλεγε αυτά. ἔδυ ὁ ἥλιος. 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. για να κηρύξω κι εκεί . «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς.15 Κων. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . μπορείς να με καθαρίσεις . αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). ὅτε πόρτα. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις.}). αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα). Α. κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων.» με καθαρίσαι. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. Χριστὸν εἶναι. γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. έξω από την πόλη).Λεξικό πυρετός εὐθέως. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. ζητοῦσι.

Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). διαφημίζειν τὸν λόγον. ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. 18-22 στ. θ΄9-13. εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. αλλά έμενε έξω. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. . 13-17 στ. Μτθ. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. ιβ΄1-8. 2. θ΄1-8. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. τους Ιουδαίους). Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .16 Κων. Μτθ.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. σε έρημους τόπους. 1-12 στ. Α. 3. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. πόλη. 4. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. Μτθ. θ΄14-17. Μτθ. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» (Ενν. Α. 1-6 στ. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. 2. Λουκά στ΄6-11. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*. 4. 13-19 στ.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. 28-30 στ. 7-12 στ. οὓς οὐκ ιερείς. . και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. 20-27 στ. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι. αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. ιβ΄9-14.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. μαζί του. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο.) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν. 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. κάτι που δεν πρέπει. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. 3. 5. 6.20 Κων. Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ.

λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. Μτθ. της συναγωγής). Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. κατηγορήσουν.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο. Στίχοι 28-30: Μτθ. Μτθ. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. οι Φαρισαίοι ενν. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς. Μτθ. ιβ΄31-32. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22. θ΄34. δ΄24-25.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιβ΄24-26. ιβ΄46-50. Λουκά ιβ΄10. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. Α. Μτθ. ι΄1-4. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21.21 Κων.

11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα. καὶ ἐξέτεινε. εξαιτίας του όχλου. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε. τὴν χεῖρά σου. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. μέρος του). όταν τον έβλεπαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη.Ν. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού.[Π. μεγάλο πλήθος.Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν. Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. Α.22 Κων. φανερώσουν. σου.Τ. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. πλῆθος πολύ. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν.

ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. οὐ τέλος (θα σβήσει). αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. μερισθῇ. δεν μπορεί να σταθεί. ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. Α.23 Κων. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. δύναται σταθῆναι. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. η οικογένεια). εάν δε δέσει πρώτα τον . ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλὰ τέλος ἔχει. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. μερισθῇ. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. γιο Σίμωνι Πέτρον. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν.

ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ. αδέλφια . όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο.) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . σε ζητούν. Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. αὐτοῦ διαρπάσαι.Π. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος.24 Κων.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. Πνεῦμα ακάθαρτο. το Θεό. Α. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἔξω να τον φωνάξει.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί. Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες. έχοντας τον ίδιο πατέρα. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν.

η΄18. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. Η παραβολή του σπορέως 2. ι΄26.25 Κων. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. ε 15. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. η΄23-27. Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. Α. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. Μτθ. Μτθ.Λεξικό 1. 30-34 στ. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . Μτθ. στην ξηρά (όχθη). 1-20 στ. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. Μτθ. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. σπείρων σπεῖραι. 21-25 στ. ιγ΄31-32. 26-29 στ. ιγ΄1-23. ιγ΄18-19. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ.

» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο . Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. που δεν πολλήν. καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. Αυτός που σπέρνει.χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού.Κ. καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. σπέρνει το λόγο (του Θεού). και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές. αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. μὴ ἴδωσι. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή. καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους. Α.}). ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. (ενν. και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους . καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό. τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. μήποτε βλέπουν. να μην καταλαβαίνουν. 2 3 . καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. ακούει . καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα.θ. βαθύ το χώμα. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα.26 Κων. όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. και καρπό δεν έδωσε. 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος. Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. και όταν (τον) ακούσουν.

φανερωθῇ. εὐθὺς εδάφη. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς.» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). ενν. τὴν καλὴν σπαρέντες. Θεού). οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. να γίνει φανερό.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε. διδασκαλία Του). θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου).» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. Α. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. τη ἀκουέτω. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. σκανδα-λίζονται.» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον. οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. ακούτε.27 Κων. και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό. ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). πέφτουν). όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. αμέσως με χαρά τον δέχονται. καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. αρχικό σπόρο). τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. ας ακούει (ενν. είναι αυτοί που. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς). ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. καὶ ἄκαρπος γίνεται. 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν.

μαθητές του. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. {Β. Α. Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). (βγάζει) το χορτάρι. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε).}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν.Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς.» (Ενν. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. 31 ὡς κόκκον σινάπεως. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει).28 Κων. ώστε σχεδόν . στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. εἶτα στάχυν.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι. πρῶτον χόρτον. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ. αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.Π. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ. 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. ἦν μετ’ αὐτοῦ.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία.

Μτθ. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. Α. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε. θ΄18-19. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ. πεφίμωσο. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. η΄43-48. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. 49-56. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες .35-43 3. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ. 21-23.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1. η΄41-42.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε.29 Κων. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε.» Και αφού σηκώθηκε. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). κλείσε το στόμα σου. 1-20 2. Μτθ. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος.Λεξικό βυθίζεσθαι. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. η΄26-39.

2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). βασανίσεις. Ἰησοῦ. Σε εξορκίζω στο Θεό . στη χώρα των Γεργεσηνών*.Λεξικό ε΄24-34. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. μή με βασανίσῃς. Γεργεσηνῶν. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι. μη με σε τὸν Θεόν. Ιησού.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. ημερέψει).30 Κων. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). νύχτα και μέρα. καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. πνεύματι ἀκαθάρτῳ. ακάθαρτο πνεύμα. Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). .

καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια.» ἐσμεν. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. Λεγεὼν ὄνομά μοι. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό.» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα. Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. τῆς χώρας. για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. μπούμε σ’ αυτά . καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός).» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα. Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο. ἀνθρώπου.31 Κων. Α. και φοβήθηκαν. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. «Τι όνομα έχεις. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα.Λεξικό από τον άνθρωπο. στη θάλασσα (λίμνη). καὶ ἐφοβήθησαν. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. επέτρεψέ μας). αὐτῶν.

26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. επειδή άκουσε για τον Ιησού. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). ὀνόματι Ἰά. μου είναι στα τελευταία του. καὶ συνέθλιβον αὐτόν. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ. γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει.» . μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη. ἀλλὰ σου. καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .32 Κων. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. ἀλλὰ χειροτερεύσει. σωθήσομαι. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. αὐτόν. ρούχα του θα σωθώ. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. αἵματος ἔτη δώδεκα. κόσμος και τον στρίμωχναν. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. Α.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων.αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της).και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας.

33 Κων. μόνο τον Πέτρο. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν. τρέμουσα.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. παρά μόνον πίστευε. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά.» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. Α. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο.σου πέθανε .» εἰρήνην. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. ἀλήθειαν. θόρυβον. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας). Το παιδί δεν πέθανε. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε.» .» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. μόνο πίστευε. τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο Ιησούς όμως. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου.

4. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . ι΄1-11. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. Μτθ. 35-44 στ. «Κορίτσι. θ΄1-6. Μτθ. σοὶ λέγω ἔγειρε. 1-6 στ. θ΄10-17.34 Κων. Μτθ. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός. ιγ΄53-58. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. 7. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. Ιωάν. Ιωάν. 45-52 στ. Και είπε να της δώσουν να φάει. 6. 3. σε σένα μιλάω. ιδ΄1-12. 14-29 στ. Λουκ. ιε΄33-38. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. ἐτῶν δώδεκα. 5. 30-34 στ. Λουκ. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. δ΄16-24. Ιωάν. στ΄42. Τὸ κοράσιον. η΄1-9.» κοῦμι. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. δ΄44. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. 2. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. σήκω.7-13 στ. ιδ΄22-33. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιδ΄13-21.

Καὶπεριῆγε τὰς τους). Α. ούτε σακίδιο. ῥάβδον μόνον. Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο.» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. διδάσκοντας.Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα.35 Κων. Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. μὴ ἄρτον. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. τους θεράπευσε. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. ούτε ψωμί. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). παρά μόνο ένα ραβδί. ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. αφού έβαλε το χέρι του. εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). αὐτοῦ. Και τι σοφία του δόθηκε. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός). αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). μὴ πήραν.

Λεξικό δάλια. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. Α. Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. ούτε σας ακούσουν. 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. σ’ όποιο σπίτι. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. ήθελε να τον σκοτώσει. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. εἷς τῶν προφητῶν. Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. Ἰωάννην. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). μα δε μπορούσε. Και όσοι δε σας δεχτούν. όταν φεύγετε από κει. γιατί την είχε νυμφευτεί. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν.36 Κων. τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. Αλήθεια σας λέω. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη.

τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα.» συνανακειμένοις. με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι. (Ιωάννη). 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ. διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). Και αμέσως μπήκε (η κόρη). 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του.37 Κων. Α. .τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα).» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου. είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις. με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. με ὃ ἐὰν θέλῃς. Και αυτός αφού έφυγε. καὶ δώσω σοι. ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. Και ήρθε η κατάλληλη μέρα.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της. βασιλιάς . εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους).Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε.

ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. Και αφού πέρασε πολλή ώρα. είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. ἵνα κτήματα και χωριά.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό.38 Κων. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. ομάδες-ομάδες. καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους. Α. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει). καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε. και του ανήγγειλαν όλα. στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. . καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους .» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. πάνω στο χλωρό χορτάρι.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε.αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). τους σπλαχνίστηκε. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα. δύο ἰχθύας.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. τόπο να αναπαυθείτε λίγο. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε.

όπως και τα δύο ψάρια. δώδεκα κοφίνους πλήρεις. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. ομάδες-ομάδες. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. πεντήκοντα. (τρομαγμένα).). 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. Α. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης.αντίθετος. ἕως Και αφού τους άφησε. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή.μ. νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. άνδρες. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. δυσκολεύονται) πλέοντας. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε.39 Κων. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. εκατό ή των πενήντα. περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης.

Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. περιοχή της Γεννησαρέτ*. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. σώζονταν (γιατρεύονταν). 14-23 στ. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του.40 Κων. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. 24-30 στ. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. Α. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. Θεραπεία κωφαλάλου στ. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. ἐγώ εἰμι. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3.1-13 στ. ἐσῴζοντο. ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. 31-37 . Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος).) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. ἐσθίοντας ἄρτους. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. Α. βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. τυπικά). ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . εξωτερικά. ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. οὐκ 7 ἐσθίουσι. ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα.» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. Μτθ. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. ια΄38. δηλαδή άπλυτα. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί.41 Κων. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων.

τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. Δεν καταλαβαίνετε πως ό.Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. δῶρον. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται. τῇ μητρί αὐτοῦ. καὶ ἄλλα (κρατάτε). τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. ὅ ἐστι. αντί βοήθειας στους γονείς του). πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό. απ’ κοινῶσαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν. τὸν ἄνθρωπον. ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. Α. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε.42 Κων. παραβολῆς. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο. δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά).

Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη . καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων.Ν. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. οι πονηρίες.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. δόλος. Μπήκε σ’ ένα σπίτι . (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. πλεονεξίαι. η βλασφημία. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. Α.θ. πορνεῖαι. οι φόνοι. τις χρήσιμες για τον οργανισμό). 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .}. οι μοιχείες. ὀφθαλμὸς απάτη). ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς).» τὸν ἄνθρωπον. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται.}). της οποίας το αὐτοῦ. τις ουσίες τους. η υπερηφάνεια.43 Κων. πονηρίαι. οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν. βλασφη-μία. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον.Κ. η τρέλα. αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς. την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε. ο δόλος (η 22κλοπαί.Τ. ἀσέλγεια. πονηρό μάτι.» κυναρίοις βαλεῖν.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. φόνοι. μοιχεῖαι. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. ενν. πονηρός. το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. Οι κλοπές. ὑπερηφανία. οι πλεονεξίες. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού).

πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. περισσότερον ἐκή-ρυσσον.44 Κων. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης. μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα). 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. 1-9 στ. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι. 10-21 . Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ.Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. ὅ ἐστι διανοίχθητι. Και όταν έφυγε για το σπίτι της. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά».» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του). αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει . και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. Α. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ.000 2.

3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. θ΄23-26. θ΄18-21. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 4. Μτθ. 30-33 στ.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. ιστ΄21-23. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους.Λεξικό 3. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ……….. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. Μτθ. 5. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. θα αποκάμουν στο δρόμο. προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι. Μτθ. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. 22-26 στ. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. 6. 27-29 στ. Ιησούς τους μαθητές του. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε . γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. στ΄34-44.45 Κων. Λουκ. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον.

Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά. πρόκειται να πιστέψετε. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του).46 Κων. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους). λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. Αλήθεια σας λέω.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. και δεν είχαν παρά ἄρτους. πειράζοντες αὐτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ.» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. η γενιά ζητάει θαύμα.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε.) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. άφησε να φύγουν. ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο. 8 .» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά.» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. απέναντι). καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας. είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. Α. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. καὶ αὐτὰ. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»).

καὶ μάτια του και τον έκανε να δει. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους. τίποτε. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. Και αφού έφτυσε στα μάτια του. πεις τίποτα(ενν. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν. 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας. Και στο δρόμο . Και δε θυμάστε. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. δεν ακούτε. (ενν.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου. τον θεραπεύσει). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .47 Κων. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. τῆς κώμης. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. για το θαύμα). 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. Α. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. (ενν. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά. γήινη. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε. τηλαυγῶς ἅπαντας. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι.

ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. Α. αὐτοῦ. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. είσαι ο Χριστός*. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. κι ας μ’ ακολουθήσει.48 Κων. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του.» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. ενώ ο Πέτρος. ἐλάλει. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. αυτός θα τη σώσει10. ανθρώπους. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). καὶ ἀκολουθείτω μοι. μου Σατανά. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες. ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. θα τη χάσει. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. οὗτος σώσει αὐτήν.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα).» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. 9 1 . Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων. καὶ ἄλλοι Ἠλίαν.

Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. Μτθ. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. δ΄6. ιη΄6-9. ε΄29-30. η΄ 31.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. θ΄37-42. Σοφ. 5. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν. Μτθ. 33-37 στ. ιη΄34. ι΄42. θ΄28-36. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. Κολασ.Σειρ.49 Κων. Λουκ. 30-32 στ. θ΄43-45. ……………… ιβ΄30.1 στ. ια΄23. 3. θ΄46-48. Μτθ. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. Μτθ. Α. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . 14-29 στ. ………………. θ΄49-50. 4. ιζ΄1-2. Μτθ. Να μη σκανδαλίζουμε στ.2-13 στ. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. Μτθ. Ησαΐας ξστ΄24. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. Εβρ. 2. ιδ΄34-35. τη μοιχό και αμαρτωλή. θ΄27. ι΄27. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

.Τ. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι. που δε θα γευθούν θάνατο. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν. καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. Και τῷ Ἰησοῦ. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν. Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς. το κράτησαν κρυφό). λευκὰ λίαν ὡς χιών. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς».» Και ξαφνικά. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς.Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. αυτόν να ακούτε (προσέχετε). καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. καλό είναι να μείνουμε εμείς. Ας 5 Ραββί. πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. ήταν πολύ φοβισμένοι. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο).50 Κων. παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον.Ν. και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. Α.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. ἀλλὰ τὸν τους.» τρεῖς. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά.}. «Διδάσκαλε. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ.

20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 .Ν. Α. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). καὶ οὐκ ἴσχυσαν. 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ. ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). γενεὰ ἄπιστος. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη). καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε. μόλις τον είδε. και του ἐλήλυθε. ῥήσσει αὐτόν. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με.» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. αὐτοῖς. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ. προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν.Τ. ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα. το παιδί). καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι). Και όπου (όταν) τον πιάσει. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς.Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα.» Και τον έφεραν κοντά του. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. κυλιόταν αφρίζοντας.}). καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν. Κι αμέσως όλο το πλήθος. Ως πότε θα σας ανέχομαι. καὶ του) τον χαιρετούσε. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε.» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί. ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον.51 Κων.» αὐτόν. ἀφρίζων. ἄλαλον. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας.

βοήθησέ μας. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε. κάνεις). 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων.52 Κων. τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν. αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι). οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν. με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν.» Αυτός παιδιόθεν. επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω. κύριε. 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. εγώ σε διατάζω.» τῷ πιστεύοντι. είπε: «Από παιδί. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω.» ἡμᾶς. όρθιο το παιδί).» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός.» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. Α.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. νηστεία (νηστεία ως μέσο). λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι. την . (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. ἀνέστη. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις.

καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. αλήθεια σας ὑμῖν. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. όποια . ἀμὴν λέγω όνομά μου. δέξηται. μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . μαθητής σου κι αυτός). τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω. στο όνομά σου να δαιμόνια. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). Και όποιος με δεχτεί. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. γιατί είστε του Χριστού. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με. εξυπηρέτηση σας κάνουν. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το.53 Κων. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. αὐτοῦ. ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας).» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. οὐκ ἐμὲ δέχεται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ακόμα κι ελάχιστη. Α. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι. γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. είδαμε κάποιον. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν.

54 Κων. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). σβήνει. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. Καλύτερα χωλὸν. στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14.}). παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). στη πῦρ τὸ ἄσβεστον.» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . στην κόλαση των αιωνίων βασάνων). 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται.Π. κόψτο. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. Α. Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. τοῦ πυρός. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. βγάλτο. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει.Λεξικό εἰς ἐμέ. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. σκανδαλίζῃ σε. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. φωτιά που δε σβήνει. 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. σβήνει.

πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. κβ΄25-27. 1-12 στ. καὶ ὡς εἰώθει. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. 4. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. κ΄20-24.. κ΄29-34 Έξοδ. α΄27. 32-34 στ. κδ΄14.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. πάλι τους δίδασκε. 35-41 στ. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. όπως συνήθιζε. ιη΄18-30. ιη΄31-33. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 3.55 Κων. Μτθ. ιθ΄13-15. Α. σ……………. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. Μτθ. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. Λουκ.Λεξικό 1. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. 13-16 στ. ιη΄35-43. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. Γεν. 2. 42-45 στ. Εφεσ. Δευτ. ιθ΄16-30. Μτθ. 17-31 στ. κα΄10. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν.Παροιμ. Λουκ. Μτθ. ιθ΄3-9. .

}). ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.Θ. μοιχᾶται. 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο. σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι.56 Κων.Κ. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω. οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). κάνει μοιχεία. αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία). Α. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). άνθρωπος να μην το χωρίζει. πειράζοντες γυναίκα του. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. δε θα μπει σ’ αυτή (ενν.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι.Θ. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. διώχνει.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας. καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι. είναι η βασιλεία του Θεού. ἀλλὰ μία ένα σώμα). παντρευτεί με άλλον.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία.}). με την ὡς παιδίον. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. πειράζοντάς τον. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν.» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν.Κ. » . σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. αὐτόν. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί.

ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. πιο νέος). 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα.57 Κων.» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. και έλα. ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς. αὐτά. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. μὴ φονεύσῃς. όλα αυτά Διδάσκαλε.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). τα ευλογούσε (πολλές φορές). να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα. έφυγε λυπημένος.» σου. κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . πολλά κτήματα (περιουσία). τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . τη μητέρα (σου). ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα). τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. μὴ κλέψεις. πήγαινε εἶναι. μὴ εἷς ὁ Θεός. Α. να μην ψευδομαρτυρήσεις. ο Θεός. να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς.Λεξικό αὐτήν. να μη σκοτώσεις. 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. ὕπαγε. γιατί είχε κτήματα πολλά. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . να μην κλέψῃς.

καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. που είναι πρώτοι. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν.58 Κων. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. κοιτώντας τους διαπεραστικά.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. ενν.Κ. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. καὶ τῇ τρίτῃ .΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ. Α.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον. καὶ ἐθαμβοῦντο. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί.παρ’ όλους τους διωγμούς. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν.}). 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι.Θ. «Να. Πολλοί. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. για αυτά που θα επακολουθούσαν).» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν.

κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. ὑμῖν. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς).» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι. οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. ας είναι αὐτῶν. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. ἔσται ὑμῶν διάκονος.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. κάθονταν στο δρόμο 1 .59 Κων. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε. ο Βαρτιμαίος. ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. ἀλλ’ υπηρέτης σας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. ο γιος του Τιμαίου. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. καὶ βαπτιστείτε. ζητήσουμε. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα).Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. να μας το κάνεις.λέγοντας: «Διδάσκαλε. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. Α. οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. ας είναι δούλος όλων. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν).

» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. 12-14. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . 20 . Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. ἐλέησόν με. δρόμο. 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ. ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. 15-18 στ. Ιησού. 1-11 στ. να κάνω για εσένα.19-21 στ. ἐλέησόν με. Α. 22-26 στ. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος.του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. έσωσε (από την τύφλωση). ιθ΄29-38. κα΄18. Μτθ.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἡ πίστις σου σέσωκέ σε.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). Σε φωνάζει. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. Ησαΐας ξβ΄11. Ιωάν. 5. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι. Θάρσει. ζητιανεύοντας. 4.60 Κων. κα΄1-10. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. Ζαχ. ιβ΄12-16. ἔγειρε· φωνεῖ σε. φωνάζουν τον τυφλό. 2. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε. ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. ελεήσέ με. 3.

Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. Ζ΄11.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. αὐτόν. Μαλαχ.». Μτθ. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. κα΄12-13. Ησαΐας νστ΄7. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. Ιερ. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. ιθ΄45-48. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. κ΄1-8. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. 17. Μτθ. αὐτούς. γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. καὶ λύουσιν και το λύνουν. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. . ἐφ’ ὃν το. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε.61 Κων.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. και (έτσι) τους άφησαν. Α. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. Αφού το λύσετε.

καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. οικιακό είδος) διά μέσου του ναού.62 Κων. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. (ο Κύριος) πείνασε. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ. Α. για πάντα).Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .»(αιώνια. ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου.τιδήποτε (ενν. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα). ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα.» τοῖς ὑψίστοις. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο).

θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται.) . παραπτώματα ὑμῶν. η συκιά που καταράστηκες.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη.» (Ενν.Και όταν στέκεστε για προσευχή.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .τι χόμενοι. κοίτα. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά.63 Κων.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα.» κατηράσω ἐξήρανται. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ. ἔσται το οποίο είπε. σπηλιά (άντρο) ληστών. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ. 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. για να σας τινος. καὶ ἔσται προσευχή σας. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους). ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. Γι’ αυτό σας λέω. {Β. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. ῥιζῶν. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς. ξεράθηκε. ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν.Π. 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. Α. να συγχωρείτε ό. τη διδασκαλία Του). (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του. πόλη. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. (ενν.

…………. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. ριζ΄22-23. και (τότε) ἕνα λόγον.. 1-12 στ. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. 13-17 στ. Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. κ΄9-19. Ιωάννη για προφήτη.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά.. Το δίλεπτο της χήρας στ. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. 28-34 στ. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. Η εντολή της αγάπης 5. 18-27 στ.… . ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό.» Φοβούνταν το λαό. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3. Α. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. 38-40 στ. Μτθ. Ησαΐας κη΄16. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο..64 Κων. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. καὶ ἀποκρίθητέ μοι. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. κα΄33-46.35-37 στ. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. Ψ.» ποιῶ.» ἀποκρίθητέ μοι. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ.

Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. Θα . κε΄5-6. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. κγ΄1. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. κ΄41-44. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. α΄13. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. Έξοδ. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. Μτθ. Α. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. γ΄11. ἀγαπητόν αὐτοῦ. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). Α΄Πέτρου β΄6-8. Ιωάν. κα΄1-4. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. Ρωμ. κ΄20-26. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. Εβρ. Δευτ. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. κβ΄35-40. Μτθ. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. τον γιο του τον αγαπημένο. Δευτ. κβ΄23-33. ι΄19-21. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. στ΄4-5. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. ι΄25-28. Μτθ. άλλους σκότωσαν. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. μόλις τον είδαν να έρχεται. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. οὓς μὲν δέροντες. κ΄27-38.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. γ΄6.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί.65 Κων. Α΄ Κορ. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε. κβ΄41-45. Ψ. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. κ΄45-47. ρθ΄1. απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. Μτθ.Λεξικό Πράξεις δ΄11. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. Μτθ. Εφεσ.

γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε). Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. εικόνα αυτή και η επιγραφή. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν.66 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον.Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω). γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε. καὶ λέγει Καίσαρα». λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. έφυγαν. οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). λέγοντας : . Α. αλλά.) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού.Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω. όσα ανήκουν Καίσαρος.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής).» διδάσκεις. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων. αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε. καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι. σύμφωνα με την αλήθεια. Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. στο θεό».

Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. Κατά την ανάσταση λοιπόν. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. Α. κι ο τρίτος.» γραμματέων. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. ενώ παιδιά δεν αφήσει. οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. ἀναστῶσιν. Αυτό. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. τη δύναμη του Θεού.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀκούσας αὐτῶν 2 . Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. ἀναστῶσι.67 Κων. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. και η γυναίκα . στο περιστατικό με τη βάτο 20. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται.» βίβλῳ Μωϋσέως. καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη). οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. απογόνους. ούτε γυναῖκα. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. ἐσχάτη (όλοι).

» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. λαέ του Ισραήλ. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου. 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. Ἰσραήλ. άλλο). ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του. 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει).» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.Λεξικό συζητούντων. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή). το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 . Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. Α.» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. διδά. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά. Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη. Αυτή είναι η πρώτη εντολή. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος.68 Κων. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος.

όλα όσα είχε. (λέγεται) κοδράντης. 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν.Θ. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα).69 Κων. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι.Ν. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου . κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως. Α. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά.Λεξικό ευχάριστα. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του.Κ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Τ.}). γαζοφυλάκιο. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους.}.» ἐν τοῖς δείπνοις. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.

8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον .» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. κα΄5-15. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. Β΄ Πέτρου γ΄17. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. δ΄23-28. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. μην ταραχτείτε. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. στ΄12-14. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. ε΄1-2. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. κδ΄29-36. Ιεζεκιήλ λθ΄21. Ιωήλ γ΄3. Σοφονίας α΄15. Α. πολλούς θα παραπλανήσουν. Δανιήλ ζ΄13. Αποκ. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). ωραία οικοδομήματα. ιβ΄36-46. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε. κα΄20-24. 1-23 Ιεροσολύμων 2. Α΄ Θεσσ.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. κδ΄42. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί.Λεξικό 1. Ησαΐας ιγ΄9-10. Μτθ. κδ΄1-25. Ιερεμ. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε. Αββακούμ α΄9.κε΄14.70 Κων. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. Δανιήλ.θ΄27. κα΄25-36.4. Μτθ. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. πρέπει να γίνουν. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει.

μηδὲ μελετᾶτε. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. οὗτος σωθήσεται. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα.71 Κων. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. 2 . να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . αλλά το Άγιο Πνεύμα. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες. ὑπομείνας εἰς τέλος. Α. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. χειμώνα. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε.τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο. αλλά ό. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. αυτό να πείτε.Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . ούτε να σκέφτεστε. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ.

ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει).Θ. Αλλά εκείνες τις μέρες. και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται.Π. μέχρι την άκρη του ουρανού. να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης.Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. {Ι. φύλλα. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες.72 Κων. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. μέχρι τώρα. λιγόστεψε τις μέρες. μην (το) πιστέψετε. . καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). σας έλεγα πριν). Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ.} ).}). δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. ἐκλεκτούς. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ.Κ. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. ὧδε ὁ Χριστός. (έφτασε ήδη)στην πόρτα. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. ἰδοὺ ἐκεῖ. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. σκοτισθή-σεται. αν είναι δυνατόν. οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). Εσείς όμως προσέχετε. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι». πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς.

7. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. 5. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. γρηγορεῖτε. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί. 4. 3. 47-52 στ.53-65 . Αυτά λοιπόν που σας λέω. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). Προσέξτε. ἀφεὶς του. 12-21 στ. 1-2 στ. 10-11 στ. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. γιατί δε 33 Βλέπετε. γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. παρελεύσονται.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν. σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας.} ). 9.73 Κων. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου). παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε.Κ. 6. ψευδοπροφήτες.Θ. 32-42 στ. οὐδὲ οἱ ουρανό. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). 10. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). Α. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ. ούτε ο υιός. Του φύση άπαντα {Ι. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. 8.) πάντα ταῦτα γένηται. ὁ καιρός ἐστιν. 22-25 στ-26-31 στ. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 3-9 στ. και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος).κ.α. γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 43-46 στ. 2. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος.

κστ΄47-50. Ιωάν. 2 . Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. Ιωάν. Ιωάν. ἀποκτείνωσιν. Μτθ. ιη΄17-18. Μτθ. 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. Μτθ. κστ΄51-56. Ψαλμ. πζ΄8-9. κβ΄40-46. ιη΄13-15. κστ΄36-46. στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. Μτθ. κστ΄30-35. γιορτή. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. κβ΄54-62. για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. Ιωάν. κβ΄16-20. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. Μτθ. ιγ΄21-26. Η άρνηση του Πέτρου στ. Μτθ. κβ΄7-15. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). κβ΄31-34. Ιωάν. Καλό έργο έκανε σε μένα.74 Κων. κβ΄47.» και την μάλωναν. Μτθ. κστ΄6-13. κστ΄69-75. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. Ρωμ. Μτθ. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. του (Ιησού). ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. Γαλ. Μτθ. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). ιη΄1. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. καὶ από πολύτιμο νάρδο. Λουκ. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. Ιωάν. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. η΄15. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. κβ΄1-2. κβ΄63-71. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. κστ΄57-68. κστ΄17-23. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. Α. Ιωάν.Λεξικό 11. κβ΄48-53. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. 25-27. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. Μτθ.

Α. αὐτὸν παραδῷ.75 Κων. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό. 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. Εκεί ετοιμάστε για μας. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). δωμάτιο). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον.» αὐτῆς. ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου).Λεξικό πάντα. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. αὐτοῖς. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. Να τον ακολουθήσετε.» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. στρωμένο. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. έτοιμο. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί . καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. σ’ όλο τον κόσμο. ἀκολουθήσατε αὐτῷ. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν.» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα.

(ενν. όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού. αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας). ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ.» 2 .» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). εγώ όμως όχι. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών).» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα.76 Κων. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι. πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα.» σῶμά μου. Γιατί έχει γέγραπται.Π.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. βέβαια. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν.» και άλλος: «Μήπως εγώ. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος.» πάντες σκανδαλισθήσονται. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. φάτε. κλονιστούν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο. καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε . Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β.Λεξικό παραδώσει με. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ. αυτός που τρώει μαζί μου. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. αυτό είναι το σώμα μου.} Και αφού έψαλαν ύμνο. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες).» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. Α. Ο υιός του ανθρώπου. καὶ Πάτερα). ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται.

34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. αυτή τη νύχτα (απόψε).» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. Αλλά (ας γίνει) όχι ό.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας.(αδύναμη). Δεν Σίμων. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν. όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι.τι εγώ θέλω. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή. γιατί το ἀσθενής. κοιμάσαι. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. . Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). ό.77 Κων. πνεύμα είναι πρόθυμο. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν).» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. αν ήταν δυνατό.» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. λαλήσει δυο φορές. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου). καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά. απαρνηθώ. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. παρένεγκε τὸ σε σένα. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε. Α. ἀλλ’ εἴ τι σύ. γη και προσευχόταν για να περάσει. αλλά τί ἐγὼ θέλω. μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές.» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς. Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα. θανάτου. πατέρα. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ.τι εσύ (θέλεις). που το όνομά της ήταν Γεθσημανή.

αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω.Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές).» 43 Καὶ εὐθέως. αυτός είναι.Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. τυλιγμένος με σεντόνι. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. λούθησεν αὐτῷ. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. φτάνει ο Ἰσκαριὼτης. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. τῶν πρεσβυτέρων. ας πάμε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Να αυτός που με παραδίδει. χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. ένας απ’ τους δώδεκα. (αυλή του Ν. «Χαίρε δάσκαλε. ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε. περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες). τον κράτησαν (συνέλαβαν). 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω. ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων. 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες.78 Κων. εἷς τῶν δώ-δεκα.Π. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. παραδιδούς με ἤγγικε.}).) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. πλησίασε.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο. Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων). οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους. καὶ Και όταν ήρθε. ραββί. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς. χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί). γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. Α.

και οὐκ ἦσαν.Τ. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του.» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. ουρανού.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά). ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού). λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος.Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν.79 Κων. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν). 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα.Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. κατ’ αὐτοῦ. συνεδριάσουν). (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν. ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο. {Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τὸ φῶς.}) ήταν σύμφωνη. Τι σε κατηγορούν αυτοί.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως. Α.Ν.

Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. . 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω. βλέποντάς τον πάλι. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν.80 Κων. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. Α.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. απ’ αυτούς. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και ένας πετεινός λάλησε. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως.Λεξικό ἔνοχον θανάτου.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. καταλαβαίνω τι λες. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον.

κγ΄1-4. Α΄Τιμόθ. κζ΄27-31. Η σταύρωση του Κυρίου 4.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. 10. κζ΄45-51.20-32 στ.32. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ.Ρωμ. κγ΄44-46. Ο θάνατος του Κυρίου 5. 16-19 στ. κζ΄32-44. Η ταφή του Κυρίου στ. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. . ιστ΄13. κγ΄26-43. Μτθ. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ.40 στίχοι 16-19: Λουκ. ……………….126 Κων. α΄20. ιθ΄38-42. 22-26. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. Μτθ. 40-41 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. κγ΄49. κζ΄1-2. Ιωάν. 1-15 στ. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. κβ΄37. Μτθ. κγ΄11. Α. κδ΄10.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. 23-24. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. κγ΄47. 39 στ. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ.33-38 στ. Ιωάν. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3.. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον. 11-18. Μτθ. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. Ιωάν. Μτθ. 19. ιθ΄17. ιθ΄1. Ιωάν. Μτθ. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. κγ΄50-55. Ιωάν. ιη 28……………..

11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π.» καταμαρτυροῦσιν. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα. ζητούσαν. 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. παίρνοντας πάλι το λόγο.127 Κων. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν.» Σταύρωσον αὐτόν. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες.» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο. Πιλᾶτον. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη.}). αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»). τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων. ἀρχιερεῖς.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί.Ν. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων.Τ. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας. ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι. «Εσύ το λες. φόνον πεποιήκεισαν. Α. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. τίποτα. τον Βαραββά.» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια.

Α. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. σταυρώσωσιν αὐτόν. πραιτώριον.μ. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων.). να σταυρωθεί. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. 2 . 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. για να σηκώσει το σταυρό του. αφού τον μαστίγωσε. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). αὐτῷ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. τόπος Κρανίου. μηνευόμενον κρανίου τόπος. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. ὅ ἐστι μεθερ.(σημαίνει) μεταφρασμένο. έναν λῃστάς. ποιος και τι θα πάρει. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. ἔλαβε. Όμως αυτός δεν το πήρε. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής.128 Κων. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. καὶ τον έφτυναν και. Ιουδαίων». που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. καὶ Ιησού. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά.

τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε.129 Κων. κατέβα απ’ το σταυρό. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). Α. Θεέ μου.). κάτω. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. βασιλιά του Ισραήλ. ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του.» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. Ελωί. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ. ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. λιμά σαβαχθανί.).) Τρέχοντας ένας. Ω! Χριστέ.μ. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. γιατί με εγκατέλειψες. 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. εσύ που Οὐὰ. μεταξύ των παρανόμων.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή). ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας . Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του. τον Ηλία φωνάζει. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). μεγάλην ἐξέπνευσε.

και η Σαλώμη*. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. και επειδή ήταν προσάββατον. ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη.130 Κων. ήταν) σημαντικός βουλευτής. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. (που Ἁριμαθαίας. δυνατή φωνή. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. Ιεροσόλυμα. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε. τον αὐτῷ.Λεξικό ἦν Θεοῦ. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. δηλαδή παραμονή Σαββάτου. που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου.Τ.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. τολμώντας. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. εὐσχήμων βουλευτής. τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). Α. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό).Ν. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. Παρασκευή.

η΄2. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ι΄40. β΄16. κη΄3-8. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. γ΄12……………….131 Κων. Ιωάν. Ιωάν.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. Α. ι΄44-46. Εβρ. α΄18-24. κδ΄4-5. Η Ανάληψη του Κυρίου στ. κδ΄47. Και αφού πέρασε το Σάββατο. γ΄1. ε΄12-16. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. κη΄19. 9-11 στ. αφού ανέτειλε ο ήλιος. Και πολύ πρωί. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. κη΄3-9. Πραξ. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. γ΄15-18. κ΄19-23. η΄34. στ΄47. ι΄12. Μαρκ. 1-4 στ. έρχονται στον τάφο. Μάρκ. κ΄7-12. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας.56. Πράξ. κβ΄44. Μτθ. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. δ΄50-51. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. κδ΄1-3. 12-14 στ. Ιωάν. α΄20-21. ι΄8. ……………….δ΄3. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ.13. Α΄Κορ. ………………. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. ιβ΄2. η΄1. Μτθ κη΄16. 5-8 στ. κ΄17. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. γ΄16. Ρωμ. α΄3. το σώμα του Κυρίου). ζ΄ 55………………. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. κδ΄13-48.ιβ΄48. α΄9-11. ι΄17-19. Α΄Πέτρου γ΄12. γ΄1-9. κζ΄56. ιθ΄11-14.Εβρ. ιδ΄3. Γαλ. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. Μτθ.Πράξ. Ιωάν. Μτθ. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4.47. Ιωάν. κ΄12. Α΄Κορ.12 στίχοι 5-8: Λουκ. 15-18 στ. Μτθ. ………………. Α΄Τιμ. Κολασ. ιστ΄16-18. Ιακ. Εφεσ. κη΄1-2. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . β΄38. κ΄1. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. κγ΄56. Μτθ. Ιωάν.

14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). ζητάτε το Ναζωραίο. ἠπίστησαν. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. τον σταυρωμένο. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. κ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. ἐκείνοις ἐπίστευσαν. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. ἠγέρθη. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε.α. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. δεν είναι εδώ. Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι.). καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα. ἀγρόν. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. έφυγαν απ’ το μνημείο. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. έκλαιγαν. Α. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. γιατί . καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). απίστησαν( δεν πίστεψαν). και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία.132 Κων. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε).

Εκείνοι. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του.» {Ωρ. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει.). κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά. αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. Αμήν. καὶ καλῶς ἕξουσιν. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. } ( Μάρκ. ἀμήν. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. θα σωθεί. Σίμων. θα κατακριθεί. Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας. 3.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). απ’ την άλλη. λοιπόν. δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. στενός συγγενής. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. αγαπημένος ή Χριστιανός.} (Μάρκ. Γ. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια.133 Κων. αφού τους μίλησε.αυτιά. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . ομοεθνής. .Κ. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες.Ν. 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. σωθήσεται. θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί.Τ. εξάδελφος. 8. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. Α. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. αυτό δε θα τους βλάψει.

εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία.Ν. 12. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. Γραφή. 8. 6.Τ. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. ιζ΄13). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . που ζουν σαν τους χοίρους. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους.} Συμπερασματικά. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο). υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. ασθενειών.Τ.) Αλλά και μεταφορικά. δίκαια ο Θεός. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. 7. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. καταπίεσης.134 Κων. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ. (Μάρκ. κ. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. (Μάρκ. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους .} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. 10. .. δ΄12) 4. Κυριολεκτικά δηλαδή. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού. ( Μάρκ. το σταυρικό. (Μάρκ. 5. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. 11. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. ακούνε το κήρυγμά του. ιδ΄63}). σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας.{Μάρκ. 13. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία.}.» (Μάρκ. {Π. (Μάρκ.(Μάρκ. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού. (Μάρκ. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. και τότε και σήμερα. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. ή απλώς βλέπουν θαύματα. (Μάρκ. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής.Ν. 9. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος.. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου.» (Μάρκ.α. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών.»{Ζ. Α. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του.

γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό.} (Μάρκ. (Μάρκ. 13. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής). την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος.α. 20. Διαθήκη είναι τύπος. ελεημοσύνη. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. «αλισθήσεται».{Ζ. (Μάρκ.τ. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. ( Μάρκ. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά. ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. αμόλυντος και άκακος που ήταν.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. Αλλά η Π. 15.Τ. γινόμενος θύτης και θύμα. ώσπερ οι αρχιερείς. Α. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός. προσευχή. τράγου. δηλαδή θα καθαριστεί. κ. όσιος. Διαθήκης. άκακος. . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. έπειτα των του λαού. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες.}. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. κατά κόσμον Βρέφους. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. Συμβολικά. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. 16. (Μάρκ. αλλά να υπηρετήσει. ( Μάρκ. Διαθήκης.» (Εβρ. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. δηλαδή θα καθαριστεί. δηλαδή όλους μας. 17. ιβ΄8). 18.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των.135 Κων. στείροι. Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. (Μάρκ. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ. Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. μόσχου. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό.λ. 19. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα.κατά λάθος(!). δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. και με κάθε πνευματική θυσία. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. κενοί. σαν την αποξηραμένη συκιά. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. {Π.Ν. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». ζ΄26-27). θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. 21. ιδ΄22. κ. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. αμίαντος. Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. Διαθήκης 14. . προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού.

ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα.). Πρώτη ώρα σήμαινε. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ.κ. Χριστούγεννα). όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12. υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. Α. 25. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. (Μάρκ.– παρά στην ουσία. . οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ. Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. ρθ΄). Μ. Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία. αργία του Σαββάτου.ιβ’3). Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. 27. Παρασκευή. τις σημαίες του. ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα.. ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ). τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες.Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα. Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον….25). κ. ια΄31.κδ’8). (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ.α. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. ( Μάρκ. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. 26. Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. κ. ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης.136 Κων. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. Προσπαθεί ο Ιησούς. ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. καθαρισμοί. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς». (Μάρκος γ’5) 22. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης.ο. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. 28. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. 24.α. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων. 23. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου.

να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. Ο Κύριος όμως. 4) του ψεύδους.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. 2) της ασυνεσίας. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. Τα δαιμόνια. α΄35-40). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κγ΄9. (Μάρκος ιδ΄1) 32.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ.31 εκδ. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. 3) της αγνωσίας. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων.Κ. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. ο εβραϊκός όχλος. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα.).) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. την προηγούμενη μέρα. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. ιε΄43) 34. (Μάρκ. οι Ρωμαίοι το .137 Κων. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. 36. σχήματος Χ σταυρό. (Μαρκ. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο). α΄45-51). τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. και αλλού. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου.) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. 1) της αφοβίας του Θεού. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα. ιε΄7). Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). ( Μάρκος β΄26) 31. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη. Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του. “έλλα”-2000. 35. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής). γ΄18). αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. 5) της κενοδοξίας. για να ευχαριστήσει το λαό.» (Ιωάν. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ. Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό. Α.( Μαρκ ιστ’9) 9. Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. έγινε μέγας αρχιερέας. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). (Βασ. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του.Λεξικό 29.(Μάρκος α΄16) 33. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». Γ΄ Βασιλειών β΄27. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. λ΄7.

Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». σε καιρούς αποστασίας. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». Νεφθαλείμ και Ασήρ. (Μαρκ. Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. Ζαβουλών. κ. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. του Πέτρου και του Ανδρέα. 42. . ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. που επίσης ρίχνονταν εκεί. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. η Χοραζίν.) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. Α. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. βόρεια της Καπερναούμ. (Μάρκ. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». κ. 40. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών».α.Κ. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα. (Μάρκ. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. 38. τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ.α. Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. 41. 43. 39. (Μάρκ. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. (Μάρκ. 44. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. η Ναΐν. η Καπερναούμ. (Μάρκ.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. (Γ.( Μάρκ. Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. . στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. Φοίνικες και Σύριους. Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ.138 Κων. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ. Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. (Μάρκ. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η Κανά.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius».

49. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη.Χ.Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. Ραφάνη. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα.139 Κων. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. ως προς το θρήσκευμά της. 50. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία.» (Γ. όπου και θαυματούργησε. τη Βηρσαβέε. Ίππος. πράξεις διαζυγίου. (Μάρκ. . Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς.Λεξικό του θαύματος. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά. Α. 48. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). ( Μάρκ. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. (Μάρκ. ( Μάρκ. Φιλαδέλφεια. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. Συνέτασσαν συμβόλαια. Πέλλα. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις . Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων. ακέραιος και ισχυρός. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά.( Μάρκ. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. 51. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις.λ. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. α΄19) 53. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. Γάδαρα. 46. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί.Κ. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. Στην πατερική γλώσσα. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. Δαμασκός. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε.α. (Μάρκ. ζηλωτής του Θείου Θελήματος. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής. (Μάρκ. αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. ακόμα και σήμερα. 52. του πολεμιστή και του ποιητή.π. κ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. Γέρασα. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά. 47. (Μάρκ. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. αργότερα. (Μάρκ.

56. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. την οποία αργότερα έδιωξε. Α. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. όπου και μαρτύρησε. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας.140 Κων. 55. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. 61. Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες.Χ. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. (Δ΄ Βασ. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. Έτσι. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. Ηρώδη Αντίπα. Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». 58. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. (Μάρκ. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα.» (Ιωάν. 57. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. 60.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία. γ΄18) 59. (Μάρκ. κ΄28). αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. . όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. Στους στίχους Γ΄ Βασ. (Μάρκ. (Μάρκ. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. (Μάρκ. κεφάλαια ιζ΄. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. (Μάρκ. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ.

Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. Α. εικοστός αιώνας: Άγγλοι. Αμφότερα τα αδέλφια.Χοσρόης. 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά). (Μάρκ. κζ΄29).Χ. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. Εκείνα τα χρόνια. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν. Εβραίους και Μουσουλμάνους.10).: Πέρσες. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. Β΄ Παραλ. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους.Χ.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος.Χ. Στους . Γραφή (Δ΄ Βασ. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος.Χ.. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων. με θαυματουργό τρόπο. για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς. μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. 868 μ. γ΄8) 63. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν. 1099: Σταυροφόροι. Ν. (Μάρκ. κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής .ιη΄21).Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου. Μοριά και Άκρα. 637 μ. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιστ΄7. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα.Χ. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. ιδ΄13. Σύμφωνα με την Α. και την έκανε. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. Το 330 π. ιθ΄1.Χ. την κατέλαβε ο Μ. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. Αλέξανδρος. δηλαδή γιους της βροντής. θρησκευτικό κέντρο. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ. απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. Ιακώβ).: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης). μαζί με τον Πέτρο . λστ΄17-20).Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. αλλά δεν τα κατάφερναν. ιδ΄7). ιθ΄10-11). ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. α΄19) 62. 1948: εντάσσεται ο δυτ. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). (Μάρκ. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. 1517: Σελήμ-Τούρκοι. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. Το 325 μ.141 Κων. Η μητέρα του Αγία Ελένη.Χ. Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. Τέλος. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. ι΄46) 64.Χ.Χ.

Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. (Μάρκ. Όμως αργότερα.5 μέτρα). Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. Απιστίας βεβαίως. Ο Ιωάννης είχε 65. Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει. (Μάρκ. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. φιλαργυρίας και . Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. τον πρόσκαιρο. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς.α). κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου).Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. περιοχή των Ιουδαίων. Γραφή (Ιαββώχ. μιας και ήταν Ναζιραίος. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του).(Μάρκ. τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού. στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. Μαλαχίας γ΄1. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών.Κ. Τότε είχαμε και την καθαρή. της Παλαιστίνης. 68. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια. Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη. Διαθήκης.τελικά.Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. Αρνών. ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). για πρώτη φορά. 67. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. αυτός που τον πρόδωσε. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. ο μοναδικός. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3.142 Κων. 69.χ. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο.βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. δ΄5. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου.Κ. Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. «φιλαργυρία νοσήσας». αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. (Ο Γ. αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια). Όσους μετανοούσαν. (Μάρκ. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. απιστίας. κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. Α. σελίδες 334-335 (Μάρκ. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. κ.» (Μτθ. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. ο Πέτρος). Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. . στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. 66. γ΄19) 70. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού.

1). Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου. ακολούθησαν τον Κύριο.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. (Μάρκ.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. 74. 73. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. στη δίκη του Δασκάλου του. σταθερός στην πίστη δηλαδή. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. κάνοντας πολλά θαύματα. Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας.(Μάρκ.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π.Χ. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. 75. σαν να απευθύνονται. την Αποκάλυψη. (Μάρκ.( Μάρκ. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. ιθ΄27).Χ. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου.α. κα΄7). γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. γύρω στο 100 μ. ιγ΄23. ταπεινός και αγαπητός. (Μάρκ. (Μάρκ. (Μάρκ. α΄4) 71. έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). κ΄2. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. ιθ΄26. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους.143 Κων. έστω έξω του κτιρίου. Εκτός της Αποκαλύψεως. 1). κ. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο. α΄21) 72. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη». δηλαδή. στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. η παρουσία του . 77.Δ. Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. όπως και όλων των προφητών. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ. όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. Α. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. οι οποίοι μετά το θάνατό του. Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. Τέτοια λοιπόν περιστατικά. η΄27) Καπερναούμ . . Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. 76. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. «ευσχήμων» βουλευτής. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα.χ ο Ανδρέας).

Β΄ Παραλ. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. ιδ΄. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. (Λευίτ.) Δηλαδή ο καθένας πλέον. (Μάρκος ε’ 9) 81. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος.Κ.α. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού).» (Α΄Πέτρου β΄9). που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). Πραξ. Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας.) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία.Κ. (Μάρκ. 80. ιθ΄26. διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. β΄4. (Έξοδος κστ΄33. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις.Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη.). τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. Λουκ. βλέπει και τον . σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). ιβ’46-50. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών. κ.» (Ζ. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε). θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων». παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες.). ι΄19-20). Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό.» (Εβρ. Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. Αυτή είχε δέκα τάγματα. Α. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών. ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». που είναι πλέον κενό γράμμα.(Ι. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. Λουκ ιζ΄1224). Ιωάν. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα.144 Κων. ακολουθώντας κάποιο τυπικό. Έξοδος λζ΄3-5. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων.Λεξικό 78. (Μάρκος α΄40) 82. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα. αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. (Μάρκος στ΄3) 84. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. γ΄11). Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. 83.Θ. ιε΄38) 79. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. γ΄14. β΄48-50.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων».

ιε΄40) 86. σελ. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. έκανε ανήθικη ζωή. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο.» (Ω. δ΄21) 88. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. αγανακτώντας. Μάρκ. Επιφάνιος. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. Η τελευταία (Αριθ. ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . Από εκεί κατέληξε. Ο Θεός.». Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. Λευιτικόν. (Μάρκ. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη.Σ. Παπίας. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος). (Ι. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. πριν γνωρίσει τον Κύριο. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό.). αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος. 144 του παρόντος βιβλίου). Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. προς τη γη της Επαγγελίας. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. Λουκ.) (Μάρκ. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα). Διαθήκη : Μτθ. η Ιωχαβέδ. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. (Μάρκ. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. κ΄11. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ιωάν. σύμφωνα με την Α. Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. Α. τις δέκα εντολές. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο. στήλη νεφέλης. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. κ΄1-2.) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. (Μάρκος ιε΄40) 85. 10-18. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο.» (Ειρ. β΄14) 87. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. κη΄1-10. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους.145 Κων. Έξοδος. άμεση συνομιλία μαζί του). τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος. χάρις στη Θεία Πρόνοια.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι.) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. ιστ΄1-10. Συγκεκριμένα. μετά την Ανάσταση. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς.. Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά. χωρίς να τα εξηγεί. κδ΄1-12. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους.

κστ΄9).Χ. κάθε Παρασκευή. Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. εκτός του Μάρκου. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. β΄51). σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. Ναζωραίοι. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π.Β. Σαν ιστορικός. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). επί του οποίου ακόμα και σήμερα. απλούς ψαράδες. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. όχι πλούσιος. όχι σπουδαγμένος. τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι). σύγκριση. όχι μόνο απ’ το λαό.(Μάρκ. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. στην ίδια θέση.) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε . προσεύχονται οι Ιουδαίοι. όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . (Μάρκ. (Μάρκ. εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). τους γραμματείς και τους Φαρισαίους. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. Α. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. (Μάρκ. α΄26). Σαν συγγραφέας. Ο Πέτρος (Πράξ. τον πρόναο. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. (Μάρκ. ιθ΄19). Διαθήκης.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .). (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. όχι από γνωστή πατριά. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. (Μάρκ. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου.146 Κων. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). 90. 95. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. Σημαίνει αντιπαράθεση. τέλος. β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. Ναζωραίο τον ονομάζουν. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. περιτριγυρισμένη από λόφους. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. . αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές.. 91. λγ΄1-29). 92.Κ. βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. όμως η κύρια ήταν η νότια. περιφρονητικά. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού. ομιλία αλληγορική (Ι. Από τη Ναζαρέτ. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο.Χ. καθώς και πιθανόν. 94.Χ.Χ. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού.). λβ΄1-43). Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. κδ΄2).Χ. 93. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. στην Α. διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν.

Λουκ. ιγ΄24-30. Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. 3642 Το σινάπι Μτθ. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ.» (Μτθ. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. της ζύμης (η΄15-16). ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. του σπόρου (δ΄26 -29). στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. του σιναπιού (δ΄34). ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. δ΄2) . κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). ιδ΄9-10. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος.Λεξικό μερικές. ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. ιγ΄28. η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ.χ. ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. Δ΄ Βασ. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. Α. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. θ΄7-15. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. ιγ΄3-18. (Μάρκ. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. κι αλλού.147 Κων. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. ιγ΄31. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. Π. Λουκ. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. του λύχνου (δ΄21-25).

με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. πρώτος θαυματούργησε. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. (Μάρκ. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . β΄9).Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή.α. ιστ΄2. θ΄5) και. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . Α. πιθανώς. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ.148 Κων. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. κ. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). δ΄821). Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. σε τέτοιο σημείο μάλιστα.17 και Έξοδ. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. Ήταν έγγαμος. α΄23-31. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. σύμφωνα με την επιθυμία του.36 και Έξοδ. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. ιδ΄29). – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο). Αριθ.Λεξικό 96. (Δες Ιωάν. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί.Χ. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. Μτθ. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. όπου και σταυρώθηκε. αυτοκτόνησε. η΄14-15). ιδ΄1) 97. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. α΄16) 98. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). στην Αίγυπτο. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. ιβ΄46). ι΄ κεφ. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». και ασχολούνταν με την αλιεία. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. Λουκ. τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. Ήταν. ιθ΄33. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. σαφώς. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. ε΄3-10.Χ. β΄). αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. στ΄69). κη΄16. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων. δε λογάριαζε τη ζωή του. ιη΄10). Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς.

λα΄22.α.15).» {Ευσ. Ιεζ. Πορφύρα : Το επίσημο. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π. Δαν. ζ΄33) Αργότερα . συνήθως. Λευιτ. ιε΄1) 99. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ.Κ. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι. χαράς. Β.149 Κων. την Κυριακή δηλαδή. η΄26. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του.).20. β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. ι΄9. να καλούνται επίσκοποι.24. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31). Ιωάν. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. βασιλικό.13. Παροιμ. Εσθήρ η΄15. » Β. Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. β΄2-3). Migne 20} (Mαρκ. Α. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. τιμούμε την πρώτη ημέρα. Αποστολική Διακονία.38 και ιθ΄4-6. άτομα.τ.). διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία.5). Κριτ. σελ. λατρείας και αγαθοεργίας. Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. 238. (Μάρκ. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις. Ήταν κατά την Π. μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου. Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του».λ. ιθ΄3. Έξοδος κε΄4. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα). Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους.12. Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. κγ΄15. Όταν οι Ιουδαίοι. δηλαδή δικαίους. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. αι. κ. οι σεβάσμιοι. κη΄9-10. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. Ιερ. ιη΄31. ε΄7. α΄1. κ. ι΄14). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οι γέροντες. κ΄10. Λουκ.9. κζ΄ 2.). υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου. (Μάρκ.24 και Ιωάν. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης.Χ.(Μάρκ. (Α΄ Μακκ. Όμως οι οπαδοί του. Έσδ.17. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. μέχρι γελοιότητος. ιστ΄19. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ. η΄912 και Ωσηέ β΄11).} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. κγ΄ 7. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ. της Θείας ως έοικε δίκης. β΄ εκδ. ιθ΄2. ζ΄13) 101. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. α΄21) 102. {Η άποψη του Β. Αριθμ. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες.13. γ΄14. ιε΄17) 100. Β΄ Παραλ.22. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ. η΄14.

. ( Μάρκος γ΄18) 107. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. Α΄ Παρ. α΄13). Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. (Μάρκ. Λουκ. (Μάρκ. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. γ΄8) 105. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. στα Ιεροσόλυμα. αλλά αργότερα. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. κ. Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. με το αζημίωτο. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. β΄15) 112.Λεξικό μειοψηφία. εγγονό του Νώε (Γεν. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. Α. Λουκ. κστ΄23. » (Μτθ. 108. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». ιε΄23) 109. ιε΄16) 110. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . Αναφέρεται και στο Μτθ. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα.α. ιε΄40) 104. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. ιθ΄2) . Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. απ΄ το λαό. πράγμα που το πέτυχε. η΄1-8). κα΄31. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. στ΄3) 106. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ.150 Κων. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». ια΄8). ε΄ 35. θ΄2). διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. οι Ισραηλίτες. 14). γ΄1) 111. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. (Μάρκ. στα χρόνια του Κυρίου. γύρω στο 600 π. ιστ΄2). ζ΄34. (Νεεμ.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. (Μάρκ. όπου και συγκεντρώνονταν. Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». Ιωάν. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. ιε΄21. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. κζ΄56). Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). (Μάρκ. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». 113. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. τελώνης και ο Ζακχαίος. όπως κι οι περισσότεροι. ιη΄10-14). Πράξ. ι΄17. νομίζοντας κι αυτή. (Μτθ. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». ( Μάρκ.Χ. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. ιβ΄18) 103. (Μάρκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. Ιουδαϊκός πολ. ι΄15. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. 2ο 8. Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα).

Ιερ.}). Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο.Β. β΄42. ε. ιθ΄29. ιδ΄61) . αιώνα. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. Γενικά «…. Στην Κ.151 Κων. ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ. ο Απόστολος Παύλος.Λεξικό ιδ΄20) 114. Τέλος τον 4 ο μ. ιστ΄6). (Μάρκ. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ. Ωσηέ θ΄13). δ΄42) (Μάρκ.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. δ΄3. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους.» (Μτθ. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο. γ΄8) 115. δυστυχώς. (Μάρκ. γ΄18) 117. οι οποίοι αναφέρονται στην Π. ιστ΄6). πολ. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. γ΄5). γίνεται έδρα επισκόπου. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση.Χ. ιβ΄35. ια΄ 21-22). όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. Α. όπως ο Νικόδημος. α΄43-48. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. ξερή. ο Γαμαλιήλ. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. τη ναυτιλία και τις τέχνες. Α΄ Βασ. στα επόμενα χρόνια. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. σελ. 237). Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. στ΄14).). ιδ΄6).» (Ιωάν. όσιοι {Β. Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. Από εκείνη την εποχή και πέρα . κε΄22. ι΄3.) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. τυπολατρική και υποκριτική. κγ΄5). Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς.Χ.Β. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. κγ΄3). στ΄17) 118.14). Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. Όμως. απ’ τους Μουσουλμάνους. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». Ιεζ.» (Μτθ. κγ΄. σκοπός των Φαρισαίων. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . κα΄3-4). Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. Β΄ Μακκ. λβ΄30). στο σημερινό Λίβανο. Ιωάν. Ν. ε΄16.Χ. Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. 8. Ιεζ. Ιουδ. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. β΄18) 116. γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ. 2ο. Λουκ. (Μάρκ. Φίλιππος ο Ηρώδης. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. ( Μάρκ. οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης.α. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. κστ΄2-15. Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ.Χ. τυπικές διατάξεις. εκτός των άλλων. α΄42). Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ.

35. 24. 23-28 στ. 42. 13-17 στ. 14-20 σ. 8. 30-34 στ. 20-27 στ. 25. 21. 27-29 στ. 34. 29-31 σ. 10-21 στ. 30-33 στ. 19. 21-28 σ. 1-9 στ. 14-23 στ. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 35-39 σ. 14-29 στ. 37. 27. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 22-26 στ.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 31. 11. 53-56 στ. 34-38 στ. 24-30 στ. 1-20 στ. 31-35 στ. 30. 7-12 στ. 46. 14-29 . 38. 1-12 στ. 13-19 στ. 3.35-43 στ. 47. 21-25 στ. 23. 7. 2. 13. 14.152 Κων. 16. 35-41 στ. 26-29 στ. 43. 1-6 στ.2-13 στ. 1-6 στ. 44. 33. 9. 24-34 στ.7-13 στ. 28-30 στ. 18-22 στ. 29. 41. 15. 40. 32. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 45. 12. 12-13 σ. 35-44 στ.Λεξικό 10. 36. 4. 10. 22. 18. 20. 26.9-11 σ. 40-45 στ. 30-34 στ. 5. 1-20 Στ21σ στ. 39. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 1-8 σ. 31-37 στ.1 στ. 32-34 σ. 17.1-13 στ. 6. Α. 45-52 στ. 21-23. 28.

94. 91. 95. 22-26 στ. 32-42 στ. 78. 17-31 στ. 13-17 στ. 81. Α. 51. 24-37 στ. 69. 88.53-65 στ. 43-46 στ. 57.19-21 στ. 64. 32-34 στ. 92. 68. 5-8 στ. 70. 62. 18-27 στ. 61. 33-37 στ. 53. 84. 89. 1-12 στ. 72. 60. 19-20 10. 66. 83.20-32 στ. 56. 67. 1-4 στ.Λεξικό 48. 41-44 στ.42-47 στ. 28-34 στ. 46-52 στ. 1-12 στ. 80. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 93. 74. 66-72 στ. 55. 9-11 στ. 77. 86. 1-2 στ. 10-11 στ. 30-32 στ. 12-21 στ. 13-16 στ. 47-52 στ. Βιβλιογραφία . 50. 49. 85. 27-33 στ. 1-15 στ.153 Κων. 38-40 στ. 39 στ. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του.33-38 στ. 63. 71. 38-50 στ. 3-9 στ. 15-18 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 90. 35-41 στ. 73. 12-14 στ. 54.35-37 στ. 82. 1-23 στ. 75. 76. 15-18 στ. 1-11 στ. 58. 79. 40-41 στ.12-14. 42-45 στ. 52. 87. 22-25 στ-26-31 στ. 16-19 στ. 65. 59.

«Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. Α.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6. «Οι βίοι των Αγίων» Μ. «Λεξικόν των Γραφών» Γ. «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10. Γραφής» Ι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 5. Α.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α. Ε..ερμηνευτική απόδοση » Ι.154 Κων.Ν.24 . Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν. Ν. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15. 3. Αντωνιάδου. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π.«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. Θ. . Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16.22.Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 . .Λεξικό 1. «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 . Βέλα. 2. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι. Τρεμπέλας . Γ. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12. Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9. Θ. Αλιβιζάτου. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. «Η Καινή Διαθήκη» Ε. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. 4.