ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ: εκφέρονται με οριστική (απλή ή δυνητική*) ή με δυνητική ευκτική**.

*Δυνητική οριστική είναι η οριστική ιστορικού χρόνου + ἂν (δηλώνεται κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή το μη πραγματικό). **Δυνητική ευκτική είναι η ευκτική κάθε χρόνου (εκτός του μέλλοντα) + ἂν (δηλώνεται το δυνατό στο παρόν – μέλλον).

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ: εκφέρονται με υποτακτική, προστακτική ή με ευχετική οριστική ή ευχετική ευκτική. 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: διακρίνονται σε κρίσεως και επιθυμίας, επίσης σε ολικής και μερικής άγνοιας. Το δεύτερο ζεύγος κατηγοριών τους προσδιορίζεται από την πιθανή απάντηση στην ερώτηση που διατυπώνουν (ναι ή όχι για τις ολικής άγνοιας, οτιδήποτε άλλο για τις μερικής άγνοιας). Εκφέρονται όπως και οι προτάσεις κρίσεως ή με υποτακτική (απορηματική), εάν πρόκειται για ερωτηματική πρόταση επιθυμίας.
(Επίσης, μπορεί να είναι απλές ή διμελείς. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνουν δύο (2) ερωτήσεις. Τότε προτάσσεται συνήθως η ερωτηματική αντωνυμία πότερον ή πότερα, ενώ στο δεύτερο μέρος ο διαχωριστικός σύνδεσμος ἤ).

4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ: συνήθως σ’ αυτές παραλείπεται το ρήμα. Εκφέρονται όπως οι προτάσεις κρίσεως. Β. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΙΟΝ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΕΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση. Γ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΛΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν μόνο τους κύριους όρους, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
(Το κατηγόρημα διακρίνεται σε δύο είδη: α) μονολεκτικό – περιλαμβάνει μόνο ρηματικό τύπο, β) περιφραστικό – περιλαμβάνει συνδετικό ρήμα + κατηγορούμενο).

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν περισσότερους από έναν κύριους όρους.
(Προσοχή: φυσικά, ποτέ περισσότερα ρήματα του ενός).

3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι κύριοι όροι, που όμως εννοούνται εύκολα. 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΕΣ – ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις στις οποίες υπάρχουν εκτός των κύριων όρων και δευτερεύοντες όροι, δηλαδή προσδιορισμοί).
(Προσοχή: στους δευτερεύοντες όρους μιας πρότασης περιλαμβάνεται και το αντικείμενο).

1 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Δ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ – ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. 2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. Εξαρτώνται πάντα από μία κύρια ή κάποια άλλη δευτερεύουσα. Πάντως, σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο έχουμε τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.
ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (10): Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ὅτι, ὡς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ὡς και αντικειμενική με το ὅτι). Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή, ὅτε, ὁπότε. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους ἵνα, ὅπως, ὡς. Εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους µή, µὴ οὐ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (ενδοτικές): εισάγονται με τους παραχωρητικούς συνδέσμους εἰ καί, ἐὰν καί, ἂν καί, καὶ εἰ, καὶ ἄν, κἄν, οὐδ’ εἰ, οὐδ’ ἐάν, µηδ’ ἐάν. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, πρίν, ὅταν, ὁπόταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος πρὶν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ὥστε, ὡς, ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧ τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο συμπερασματικός σύνδεσμος ὥστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα εἰ, εἰ – ἤ, εἴτε – εἴτε, με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα, καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, απορηματική υποτακτική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική, όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με υποτακτική, ευχετική ευκτική και προστακτική, όταν εκφράζουν επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό – επίθετο. Επομένως, είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου – ημιπεριόδου ΔΕΝ εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, αλλά κύρια. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία.

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΣΥΝΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Α. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική. Το ρήμα συμφωνεί σε μία πρόταση με το υποκείμενό του, στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση: η περίπτωση της αττικής σύνταξης. Το υποκείμενο του ρήματος είναι όνομα ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού και το ρήμα βρίσκεται στο γ΄ ενικό πρόσωπο (π.χ. τὰ παιδία παίζει).

‐

2 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

‐

Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό αριθμό, αν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται στο ίδιο πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο αντίστοιχο πρόσωπο στον πληθυντικό. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται σε διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο στον πληθυντικό αριθμό (κατά σειρά προτεραιότητας τα πρόσωπα είναι: πρώτο πρόσωπο, δεύτερο πρόσωπο, τρίτο πρόσωπο). Εξαιρέσεις: α) κάποιες φορές, αν και τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, το ρήμα μπαίνει στον ενικό και στο πρόσωπο του υποκειμένου που είναι πλησιέστερο ή σπουδαιότερο. β) Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό, ακόμη κι αν το υποκείμενο είναι ένα. Αυτό συμβαίνει όταν το υποκείμενο είναι όνομα περιληπτικό. Η σύνταξη αυτή ονομάζεται κατά το νοούμενο ή κατά σύνεση (π.χ. τὸ πλῆθος ἐπεβοήθησαν, Λέσβος ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπέστησαν).
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: α) Το υποκείμενο μιας μετοχής συμφωνεί μαζί της σε γένος, αριθμό και πτώση. β) Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται σε πτώση ονομαστική σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας (οπότε είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο) και σε πτώση αιτιατική σε περίπτωση ετεροπροσωπίας (οπότε είναι διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο).

‐ ‐

Β. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το κατηγορούμενο είναι πάντα ομοιόπτωτος προσδιορισμός σε σχέση με τη λέξη στην οποία αναφέρεται. Αν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί με το υποκείμενο υποχρεωτικά μόνο στην πτώση και τυχαία στο γένος και στον αριθμό. Αν το υποκείμενο δεν είναι κάτι ορισμένο, αλλά μια γενική έννοια (σε όλο της το είδος), τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει σε ουδέτερο γένος ενικού αριθμού, ανεξάρτητα από το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου. Αυτό το κατηγορούμενο συνοδεύεται κάποιες φορές από τις λέξεις πρᾶγµα ή χρῆµα ή κτῆµα. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει κανονικά στον πληθυντικό αριθμό. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των υποκειμένων, εφόσον αυτό είναι κοινό και τα υποκείμενα έμψυχα. Φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, το κατηγορούμενο τίθεται στην προηγούμενη περίπτωση στον πληθυντικό αριθμό. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο επικρατέστερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι έμψυχα, αλλά διαφορετικού γένους και φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, τίθεται στον πληθυντικό αριθμό (επικρατέστερο γένος κατά σειρά είναι: το αρσενικό, το θηλυκό, το ουδέτερο). Το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι άψυχα οποιουδήποτε γένους. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των εμψύχων, αν τα υποκείμενα είναι άλλα έμψυχα και άλλα άψυχα.

‐

‐

‐

‐

‐

‐

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΕΙΔΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
1. ΑΠΛΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. 2. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα, αλλά συχνά από ρήμα κινήσεως. Το επιρρηματικό κατηγορούμενο δηλώνει χρόνο, τρόπο, τόπο, σκοπό και τάξη (σειρά). Οι παρακάτω λέξεις είναι συνήθως επιρρηματικά κατηγορούμενα με τις προηγούμενες σημασίες: πολύς, µέγας, ἄφθονος, ἑκών, ἑκούσιος, ἑθελοντής, ἑθελούσιος, ἄκων, ἀκούσιος, ἄσµενος, ἥσυχος, ὑπόσπονδος, πρῶτος, τριταῖος, τελευταῖος, σκοταῖος, πελάγιος, ἀπότοµος, ἐνάντιος, ἀντίος, βοηθός, σύµβουλος.

3 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

gr . Οι προσωπικές αντωνυμίες προσδιορίζονται κατά κανόνα από παραθέσεις. χειροτονοῦµαι. ΑΦΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ.gr και sapiens@sch. 4. (Και το αντικείμενο μπορεί να δηλωθεί με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. ὀνοµάζοµαι. όταν δηλώνει μερισμό. Το ρήμα εἰµὶ και τα συνώνυμά του: ὑπάρχω. τυγχάνω. πρὸς + αιτιατική. Όταν ένας προσδιορισμός. ‐ Πρόκειται για ένα κατηγορούμενο (πάντα ουσιαστικό) σε πτώση γενική. ἀκούω κ. εἰς. ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. κατὰ + αιτιατική. λαγχάνω. γ) με την πρόθεση ἐπὶ + αιτιατική. του κατηγορουμένου.philology‐online. αντί να συμφωνεί συντακτικά με τον όρο στον οποίο αναφέρεται λογικά. Συνοδεύεται από συνδετικό ρήμα. Η γενική κατηγορηματική αναφέρεται στο υποκείμενο του συνδετικού ρήματος και δηλώνει: κτήση. ἀποδεικνύοµαι κ. ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ 1. πέφυκα κ. 3. αλλά κυρίως από ρήμα αύξησης – εξέλιξης. συμφωνεί με κάποιον άλλο όρο.α.gr/ sapiens@otenet. Ν Υ Σ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 1.3. Ισοδυναμεί με συμπερασματική πρόταση και μεταφράζεται με το ώστε + μτφρ. ἀποβαίνω.α. κρίνοµαι. ὑπέρ. διατελῶ.α. 4. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. φαίνοµαι. Η γενική που εξαρτάται από επίθετα είναι γενική αντικειμενική. Τα δοξαστικά παθητικά: νοµίζοµαι. περί. Η γενική του περιεχομένου εξαρτάται μόνο από ουσιαστικά. 2. τότε το φαινόμενο λέγεται σχήμα υπαλλαγής. ιδιότητα. β) με την πρόθεση κατὰ + αιτιατική. ὑπὲρ + αιτιατική. δοκῶ. ἐκβαίνω κ. __________________________________________________ 1. β) με τις προθέσεις ἐπί. 4 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ύλη και αξία. όταν δηλώνει αριθμό ή ποσό κατά προσέγγιση. Τα εκλογής ή προχειριστικά παθητικά: αἱροῦµαι. Το ρήμα γίγνοµαι και τα συνώνυμά του: καθίσταµαι. 5. ἔφυν. Προσοχή: τα ενεργητικά κλητικά. ‐ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ) ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΜΕ ΤΥΧΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΑΥΞΟΝΤΑ ΑΡΙΘΜΟ. διαίρεση. ἡγοῦµαι κ.α. ὡς + αιτιατική. προσαγορεύοµαι. Το κατηγορούμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στην ακόλουθη περίπτωση: με τις προθέσεις ἀµφί. περί. όταν δηλώνει τοπική έκταση. όταν δηλώνει έκταση ή χωρισμό).α. εκλογής και δοξαστικά δέχονται κατηγορούμενο του αντικειμένου. πρός. __________________________________________________ 2. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: Το υποκείμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. Τα κλητικά παθητικά: καλοῦµαι. 3. περί. 2. εἰς. ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ. ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΡΓΑΝΩΘΕΙ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ.

15. ἀληθὲς – κατηγορούμενο του αντικειμένου. ο συγγραφέας συχνά χρησιμοποιεί ρήμα προσωπικό εκεί που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει απρόσωπο. 7. 9. 6. Με ρήμα κατά ζεύγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Όταν μια αναφορική αντωνυμία εισάγει πλάγια ερωτηματική πρόταση. 8. τότε μεταφράζουμε την αντωνυμία ως ερωτηματική. Συμφυρμός ή βραχυλογία: ὅτι ἀληθὲς τοῦτο λέγω δύο προτάσεις ενώθηκαν σε μία. 10. Όταν έχουμε δευτερεύουσα απαρεμφατική πρόταση. 12. 18. Στα αρχαία ελληνικά. Δηλαδή. κι όχι με το υποκείμενο. Οποιοδήποτε παθητικό ρήμα στο γ΄ ενικό πρόσωπο μπορεί να είναι απρόσωπο. αλλά όταν προσδιορίζει ρηματικό τύπο και δεν είναι αντικείμενό του. μεταφράζουμε το ρήμα ως απρόσωπο. Παράδειγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε σχήμα κατά ζεύγμα (το ρήμα που εννοούμε ονομάζεται ρήμα κατά ζεύγμα στο ήδη υπάρχον ρήμα). Όταν από ένα ρήμα εξαρτώνται δύο ή περισσότερα αντικείμενα. τότε έχουμε σχήμα κατά πρόληψη. Χρονικές είναι συνήθως. ὁ ἐγὼ λέγω (η αναφορική πρόταση είναι επεξήγηση στο τοῦτο). 11. Με το γὰρ (και κάποιες φορές με το ὡς) εισάγονται κύριες αιτιολογικές προτάσεις.gr και sapiens@sch. το υποκείμενο της δευτερεύουσας προλαβαίνει και το καθιστά αντικείμενο η κύρια πρόταση. Ως προσωπικά δέχονται δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου ή της αναφοράς. 17. 20. Το ίδιο συμβαίνει συχνά και δίπλα σε ρηματικούς τύπους παθητικού παρακειμένου και υπερσυντελίκου. είναι ετερόπτωτος προσδιορισμός. 19. Σ’ αυτήν την περίπτωση το υπάρχον απαρέμφατο είναι αντικείμενο του προσωπικού ρήματος και όχι υποκείμενο. τότε αυτή η πρόταση είναι αναφορικοσυμπερασματική. ἀντηχεῖ παιάνων καὶ στεναγµάτων. Όταν το υποκείμενο μιας δευτερεύουσας πρότασης το βρίσκουμε και ως αντικείμενο της κύριας. Ανάλυση συμφυρμού: ὅτι ἀληθὲς ἐστὶ τοῦτο. 13. το ρήμα ενδέχεται να συμφωνεί με το κατηγορούμενο ως προς τον αριθμό.5. παιάνων καὶ στεναγµάτων. 14. Αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση στο υποκείμενο του ρήματος. Οὐκ ἔστιν ὅστις = κανείς. Μια πλάγια πτώση.gr . τοῦτο – σύστοιχο αντικείμενο. Στην απόδοση όμως στα νέα ελληνικά. Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό και βρίσκεται κοντά στο ρήμα. Στις απαρεμφατικές προτάσεις ισχύει η αντίστοιχη ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία ανάλογα με το ρήμα της πρότασης από την οποία εξαρτάται η απαρεμφατική. που εισάγεται με αναφορική αντωνυμία. Το φαινόμενο ονομάζεται έλξη του αριθμού του ρήματος από το κατηγορούμενο. οὐκ ἔστιν ὅστις οὐκ = ο καθένας. Τα ρήματα δοκεῖ και φαίνεται ως απρόσωπα δέχονται δοτική προσωπική. τότε εννοούμε και ένα άλλο ρήμα για τα αντικείμενα αυτά. ἐγὼ – υποκείμενο.gr/ sapiens@otenet. είναι επιρρηματικός προσδιορισμός απλής πλάγιας πτώσης. Πιθανώς αποδεκτή σύνταξη είναι: λέγω – ρήμα. Οι προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους ἐπεί. ἔστιν ὅστις = κάποιος.philology‐online. ἐπειδὴ είναι δευτερεύουσες χρονικές ή αιτιολογικές. αλλά δεν στέκονται όλα ως λογικά αντικείμενα του ρήματος. όταν το ρήμα τους είναι ιστορικού χρόνου. Τα αμετάβατα ρήματα μπορούν να δεχθούν σύστοιχο αντικείμενο. Δίπλα στα εις –τέος και –τὸς ρηματικά επίθετα μπορεί να υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου ή του ενεργούντος προσώπου. όταν προσδιορίζει ουσιαστικό ή επίθετο σε διαφορετική πτώση απ’ αυτό. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 5 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 16.

27. τιµωρῶ = βοηθώ. 32. –τή. δηλαδή πριν ενεργήσει το υποκείμενο του ρήματος. ἡγοῦµαι + γενική = είμαι αρχηγός.gr . 34.gr/ sapiens@otenet.philology‐online. τιµωροῦµαι = τιμωρώ. Μεταφράζουμε κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από τα συνδετικά ρήματα εἰµὶ και γίγνοµαι. Μπορεί όμως να συντάσσεται και με μια πτώση που προηγήθηκε στην πρόταση. Με το πρὶν εισάγεται απαρεμφατική χρονική πρόταση. Γενική παραθετική έχουμε μετά από ένα επίθετο που ισοδυναμεί με γενική πτώση ή μετά από κτητική αντωνυμία. Ἐπιστέλλω = παραγγέλλω. Η αιτιατική απόλυτη μετοχή είναι συνήθως μετοχή απροσώπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης. Η μετοχή αυτή αναφέρεται πάντα στο υποκείμενο του ρήματος. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και β) άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). 28. παραλείποντας στη μετάφραση τα ρήματα και αποδίδοντας τη μετοχή με ρήμα. Η παράθεση δίνει ένα επιπλέον γνώρισμα σ’ αυτόν. Με ρήμα σε δυνητική ευκτική έχουμε συνήθως μετοχές υποθετικές. Τα κελευστικά ρήματα συντάσσονται με αιτιατική και απαρέμφατο. Η πρόθεση πλὴν συντάσσεται κανονικά με γενική. 26. Όταν έχουμε εμπρόθετο προσδιορισμό ή επίρρημα ή γενική με άρθρο μπροστά τους. Τα ρηματικά επίθετα σε –τός. Διάκριση αντικειμένου: α) εξωτερικό–υπάρχει εξ’ αρχής. Από το ρήμα τυγχάνω εξαρτάται κατηγορηματική μετοχή.21. Αν είναι αρνητική. Είναι δυνατόν το ρήμα να είναι και προσωπικό. Γενική διαιρετική έχουμε και με επιρρήματα χρονικά. Από τοπικά επιρρήματα όμως σε –θεν έχουμε γενική της αφετηρίας. γ) εσωτερικό σύστοιχο– προέρχεται από την ίδια ρίζα με τον ρηματικό τύπο στον οποίο αναφέρεται. και το άρθρο αυτό συνάπτεται με μία μετοχή ή ένα απαρέμφατο. Στη μετάφραση όμως αποδίδουμε τη μετοχή ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα.χ. οι οποίες δέχονται άρνηση µή. 30. ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ.gr και sapiens@sch. μόνο όταν η μετοχή είναι αιτιολογική και συνοδεύεται από το ὡς ή το ὥσπερ. Η επεξήγηση επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο. Ἔχοµαι + δοτική = βρίσκομαι σε + μετάφραση δοτικής. τότε έχουμε ρηματική χρονική πρόταση. 24. τοπικά και ποσοτικά. όταν η πρόταση απ’ την οποία εξαρτάται είναι καταφατική. 25. 23. 22. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 29. 36. Ἔχω + τελικό απαρέμφατο = μπορώ να + μετάφραση του απαρεμφάτου. 35. –τὸν σημαίνουν: α) μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. που εισάγεται με τον ίδιο χρονικό σύνδεσμο. Ο ιστορικός ενεστώτας έχει σημασία αορίστου ή παρατατικού.χ. στην οποία ανήκει (πλὴν + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός της εξαίρεσης). τότε δεν έχουμε επιθετικό προσδιορισμό. 31. 33. β) εσωτερικό ή του αποτελέσματος–δηλαδή το αντικείμενο δεν υπάρχει εξ’ αρχής. αλλά προέρχεται από την ίδια την ενέργεια του υποκειμένου. Ἡγοῦµαι + απαρέμφατο = νομίζω ότι.

Το νῦν δὲ το βρίσκουμε συνήθως μετά από υποθετικό λόγο του μη πραγματικού.gr/ sapiens@otenet. ἐµποδὼν = γίνομαι εμπόδιο. Στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία. τότε το υποκείμενο αυτού του απαρεμφάτου θα είναι πάλι ένα απαρέμφατο και θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη μεταξύ δύο απαρεμφάτων.37. Εὖ ποιῶ τινὰ = ευεργετώ. σχεδόν πάντοτε. είναι αντικείμενα του ρήματος). που είναι σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. 47. Τα δυνητικά απαρέμφατα είναι αναγκαστικά ειδικά. Παραιτοῦµαι = παρακαλώ. Το επίθετο ποικίλος – η – ον. Εὖ ἀκούω = επαινούμαι. Στον υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. 38. Κακῶς πράττω = δυστυχώ.gr και sapiens@sch. Οι κύριες παρενθετικές προτάσεις δεν συνδέονται παρατακτικά με άλλες κύριες. 45. 41. Μας επαναφέρει στον πραγματικό χρόνο. Θεραπεύω + αιτιατική: (τὴν γῆν = καλλιεργώ). Η δοτική του χρόνου δηλώνει χρονικό σημείο. Αν μετά από δοξαστικό ή λεκτικό ρήμα έχουμε ως αντικείμενο απαρέμφατο απροσώπου ρήματος. 42. 54. ὅπως είναι δυνατόν να υπάρχει το αοριστολογικό ἄν. λόγω εξάρτησής του από απρόσωπο ρήμα ή έκφραση. Νὴ ∆ία: ομωτική έκφραση ή προσφώνηση. Σ’ αυτήν την περίπτωση δεν χρειάζεται το δυνητικό ἄν. Από το ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή το ουδέτερο επιθέτου εξαρτάται γενική διαιρετική. κακῶς ποιῶ = βλάπτω. Παράλλαξη έχουμε όταν δύο όροι συνδέοονται παρατακτικά και είναι ως προς τη μορφή τους διαφορετικοί (π. ∆ίκην δίδωµι τινὶ = τιμωρούμαι. γενική και απαρέμφατο). 48. η οποία παραλείπεται. Ως προς τη λειτουργία τους όμως μέσα στην πρόταση είναι όμοιοι (π. στη μετάφραση τα τρέπουμε σε ονομαστική. 7 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Χάριν ἀποδίδωµι = εκφράζω ευγνωμοσύνη. Η γενική του χρόνου δηλώνει χρονική διάρκεια. 46. ∆ίκην λαµβάνω παρὰ τινὸς = τιμωρώ. (τὸν ἄνθρωπον = υπηρετώ. 43. 52. Σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα και το δεύτερο απαρέμφατο. περιποιούμαι. Η αιτιατική του χρόνου δηλώνει χρονική έκταση. Λέμε λοιπόν ότι έχουμε αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. 51. Συχνά αντί γενικής διαιρετικής χρησιμοποιείται επιμεριστική παράθεση. . όταν δηλώνεται ότι ο σκοπός θα πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. Όλα τα υποκείμενα των απαρεμφάτων. δηλαδή στην αλήθεια. ως ευκόλως εννοούμενη. Ἐκποδὼν = βγαίνω από τη μέση. 50. Όταν έχουμε έλξη του αναφορικού.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Εὖ πάσχω = ευεργετούμαι.χ. 39. (τὸν θεὸν = λατρεύω). είναι δυνατόν στην απόδοση να έχουμε παρατατικό απροσώπου ρήματος. γηροκομώ). 49. όταν αναφέρεται σε λόγια (δηλαδή: ποικίλα λόγια). Εὖ πράττω = ευτυχώ. Στις δευτερεύουσες τελικές προτάσεις που εισάγονται με το ὡς. Ἐνθυµοῦµαι = έχω στο μυαλό μου. αποδίδοντας το απαρέμφατο με ρήμα.philology‐online.χ. τότε σημαίνει αινιγματικός – η – ο (δηλαδή: αινιγματικά λόγια). Εὖ λέγω = επαινώ. 53. Εὖ ποιῶ = ευεργετώ. 40. έχω υπόψη μου. 44. το αναφορικό έλκεται από μια δεικτική αντωνυμία.

. Εἶδος = μορφή.» είναι τροπική.ν. όταν τονίζεται ο τρόπος που θα γίνει η πράξη. Στο οὐδ’ εἰ η άρνηση αντανακλά στην απόδοση. αν ακολουθεί πρόταση με το ὅπως + οριστική μέλλοντα ή με το ὅπως + υποτακτική.λ. ἂν καὶ κ.χ. Φιλότιµος = αυτός που αγαπά τις τιμές. αντί να μπει στην κανονική πτώση της συντακτικής του θέσης μέσα στην πρόταση. 56. οι οποίες εισάγονται με τα καὶ εἰ. 72. µε τα οἷος και ὅσος). Προς κάτι το πραγματικό γίνεται η παραχώρηση. 68. Οι δευτερεύουσες συμπερασματικές απαρεμφατικές προτάσεις. κεῖµαι. οι οποίες εισάγονται με το ὥστε. τότε αυτή είναι αναφορικοσυμπερασματική (σ. Μια μετοχή αορίστου που συνοδεύεται από άρνηση και μεταφράζεται με το «χωρίς να. Με τα ρήματα ἔχω. λογίζονται συχνά ως παρακελευσματικά μόρια και όχι ως ρήματα. Οι προτάσεις που είναι ολόκληρες β΄ όρος σύγκρισης λέγονται κύριες παραβολικές. όταν τονίζεται το περιεχόμενο της πράξης. ἀκούω + αιτιατική πτώση (δηλώνεται έμμεση αντίληψη).gr . δυνητική οριστική. Μετά από ρήματα επιμέλειας – αμέλειας. Πόνος = κόπος. ἴθι και ἄγε των ρημάτων φέρω. 61. 63. έλκεται από την αναφορική αντωνυμία και μπαίνει στην ίδια πτώση μ’ αυτήν. ενώ το οὐδ’ εἰ όταν η απόδοση είναι αρνητική. 59. ἐπεὶ φέρ’ εἰπέ).Το καὶ εἰ χρησιμοποιείται όταν η απόδοση είναι καταφατική.gr και sapiens@sch. 57. Το φεῦ ονομάζεται σχετλιαστικό επιφώνημα. 60. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων είναι συχνά αιτιολογικές. έχουμε συνήθως γενική της αναφοράς. Αντίστροφη έλξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο προσδιοριζόμενος από μια αναφορική πρόταση όρος. πυνθάνοµαι (δίπτωτο ρήμα) + αιτιατική και γενική πτώση. ὑπολαµβάνω = θεωρώ. Ο γνωμικός αόριστος ισοδυναμεί με ενεστώτα.55. καὶ ἂν (κἄν).gr/ sapiens@otenet. Ἐφίεµαι = επιθυμώ. 58. διὰ + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου. αν στην πρόταση που ανήκουν υπάρχει άλλο ρήμα (π. η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το μη πραγματικό. Προλαβὼν ἐπιµέλοµαι = φροντίζω από την αρχή. 62. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 8 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. εἶµι και ἄγω αντίστοιχα.philology‐online. εκφράζουν υποκειμενικό συμπέρασμα που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. Καθορῶ = διακρίνω. Το ἐπεὶ μετά από ισχυρή στίξη ισοδυναμεί με το γάρ. 70. οὐδ’ εἰ. 71. Όταν έχουμε απαρεμφατική πρόταση που εισάγεται με αναφορικό.θ. Οι μετοχές απροσώπων ρημάτων απαντούν συνήθως σε ουδέτερο γένος. Ἀκούω + γενική πτώση (δηλώνεται άμεση αντίληψη). Ἀναντλέω-ῶ = υπομένω. Υποθετική μετοχή έχουμε συνήθως με δυνητικό απαρέμφατο. 66. 67. 64.τ. όταν οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τα εἰ καί. Στις εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις. δυνητική ευκτική και χρόνο μέλλοντα. 65. Ζηµία = πρόστιμο. τιμωρία. υποφέρω. Μεταφράζουμε λοιπόν το γνωμικό αόριστο με το «συνήθως + χρόνο ενεστώτα». Οι προστακτικές φέρε. ἥκω + τροπικό επίρρημα. τότε: α) είναι πλάγια ερωτηματική. Ἄλγος = πόνος.. 69. β) είναι τελική.

με τη μεσολάβηση ενός καί (π. όταν το νόημα που εκφράζει ο εμπρόθετος προσδιορισμός προηγείται από το νόημα που εκφράζει το ρήμα της πρότασης.gr και sapiens@sch. γι’ αυτό το αντικείμενο μπαίνει σε γενική διαιρετική.gr . Προκινδυνεύω τινὸς = διακινδυνεύω για κάποιον. μπορούμε να βρούμε στη θέση της αιτιατικής μια γενική πτώση. Όταν το ρήμα ἔχω προσδιορίζεται από τροπικό επίρρημα. γίνεται αυτό που ορίζει το ρήμα. όταν αναφέρεται σε πρόσωπα. Έχουμε δίπλα του μια γενική ή μια αιτιατική της αναφοράς. 81. Κακῶς λέγω = κακολογώ. 82. Κακῶς ἀκούω = κακολογούμαι. Οι αναφορικοαιτιολογικές προτάσεις μεταφράζονται με έναν αιτιολογικό σύνδεσμο στην αρχή τους (π. μπορεί να εκφέρεται ομοιόπτωτα με τον πρώτο όρο με ή χωρίς το ἤ. Με επίθετα ισότητας – ομοιότητας.χ. όταν δηλαδή προηγείται νοηματικά το ρήμα. Κακῶς πάσχω = παθαίνω κακό. Κοντά σε συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος η δοτική είναι του ποσού ή αλλιώς του μέτρου – διαφοράς. 86.λ. Δηλαδή. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ισχυρότερος από τον πρώτο. Το τελικό απαρέμφατο δεν είναι ποτέ χρόνου μέλλοντα. έχουμε πτώση όμοια με προηγούμενη. Περὶ ἐλάττονος ποιοῦµαι = θεωρώ κάτι κατώτερο. Παρὰ + δοτική = εμπρόθετος του ενώπιον (τόπου μεταφορικά). 84. Παρὰ + γενική και παθητικό ρήµα = εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου. 79. Το μοναδικό ρήμα που δέχεται τελικό απαρέμφατο σε χρόνο μέλλοντα είναι το µέλλω.philology‐online. τότε δεν είναι μεταβατικό. αντί να έχουμε δοτική αντικειμενική. 74. 85.) και μετατρέποντας το αναφορικό σε δεικτική αντωνυμία. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 9 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι αριθμητικό. επειδή κ. 75. ως υποκείμενο του ρήματος ἔχω).gr/ sapiens@otenet. αλλά εξαιτίας κάποιων γεγονότων που έχουν προηγηθεί και δηλώνονται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό ἕνεκα + γενική. Παρὰ + γενική και ενεργητικό ρήµα = εμπρόθετος της προέλευσης. Η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σ’ ένα μέρος της έννοιας του αντικειμένου. 78. Η απαγόρευση στα αρχαία ελληνικά εκφέρεται με τους εξής τρόπους: α) µὴ + προστακτική ενεστώτα. χωρίς να εννοείται κάποια αιτιατική ως αντικείμενο. γιατί. Προτάσεις που εισάγονται με τα πρότερον ἤ. Με ένα ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική. Θα είναι αναγκαστικό αίτιο. β) µὴ + υποτακτική αορίστου και γ) οὐ + οριστική μέλλοντα. η οποία συνοδεύεται από το ἤ. Ο εμπρόθετος προδιορισμός ἕνεκα τινὸς είναι αναγκαστικό αίτιο (δηλώνεται αιτία) ή τελικό αίτιο (δηλώνεται σκοπός). ὁµοίαν τὴν γνώµην ἔχω καὶ σύ – σε θέση δοτικής αντικειμενικής στο ὁµοίαν. τότε έχουμε ασύμμετρη σύγκριση. ὕστερον ἤ. 83. 80. πρόσθεν ἤ. 77. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι μια γενική πτώση αναφορικής ή δεικτικής αντωνυμίας.73. μπορούμε να έχουμε επεξήγηση στη γενική αυτή. 76. Η ονομαστική που προηγήθηκε ήταν το ἐγὼ.χ.τ. είναι δευτερεύουσες χρονικές. Περὶ µηδενὸς ποιοῦµαι τι = δε θεωρώ κάτι σπουδαίο. Κακῶς ποιῶ = κακοποιώ. τότε το αίτιο είναι τελικό. Η γενική αυτή είναι γενική διαιρετική. Το ὡς χρησιμοποιείται συχνά και ως πρόθεση. Σε αντίθετη περίπτωση.

οπότε είτε παραμένει η πλάγια πτώση είτε μπαίνει και αυτή στην πτώση του αντικειμένου και παίζει τώρα το ρόλο του. 89. η) ἢ + ολόκληρη πρόταση. µέλει. 92. μόνο που σ’ αυτό δεν υπάρχει γενική πτώση ως αντικείμενο.gr και sapiens@sch. Το φαινόμενο της ονομαστικής απολύτου μετοχής είναι μια συντακτική ανακολουθία. Τα παθητικά μονόπτωτα ρήματα δεν έχουν ποτέ αντικείμενο. που όμως δεν κρύβει το υποκείμενο του απαρεμφάτου (που είναι υποκείμενο απροσώπων ρημάτων). ἐνδεῖ. δ) πρὸ + γενική. όταν είναι έναρθρα. πρῶτον.philology‐online. ζ) ἢ κατὰ + αιτιατική. β) όταν εκφράζει μια γενική έννοια και γ) όταν πρόκειται για το μοναδικό αντικείμενο που μπορεί να πάρει ένα ρήμα. 94. δ) Ὀµνύω συµµαχίαν (αντί για: όµνύω ὄρκον συµµαχίας). 2. έχουν ως υποκείμενο μια σύστοιχη έννοια. ε) παρὰ + αιτιατική. αὐτίκα. 91. Μια δοτική προσωπική κοντά στις μετοχές ἡδοµένῳ. Όταν μία δευτερεύουσα αναφορική πρόταση έχει το ρήμα της σε μέλλοντα. τότε συνήθως είναι αναφορική – τελική. Επίσης. παίρνουν αντικείμενο σε γενική και υπάρχει δίπλα τους μια δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. ἀχθοµένῳ. είναι δοτική προσωπική ηθική. β) ἢ + ομοιόπτωτα και ἢ + ομοιότροπα. Η ονομαστική απόλυτη μετοχή μπαίνει είτε στη θέση γενικής απόλυτης μετοχής είτε αντί για συνημμένη μετοχή και διατηρεί την επιρρηματική της σημασία. Τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης: α) γενική συγκριτική. µεταµέλει. γ) Ἐγράψατο µε ἀσεβείας (αντί για: ἐγράψατο µε γραφὴν ἀσεβείας). β) όταν συνοδεύεται από μια πλάγια πτώση. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΟΙΧΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: α) Παῖσον διπλᾶ (αντί για: παῖσον διπλῆν πληγήν). στ) ἢ πρὸς + αιτιατική. 93. ο οποίος τώρα μπαίνει συνήθως σε ουδέτερο γένος πληθυντικού αριθμού (ή πιο σπάνια ενικού) και παίζει πια αυτός το ρόλο του συστοίχου αντικειμένου.gr .gr/ sapiens@otenet. γ) ἀντὶ + γενική. 88. χαρακτηρίζονται ως γενικές. θ) ἢ ὥστε. τότε αυτή είναι το αντικείμενο του απροσώπου ρήματος. ὡς + απαρέμφατο. Μπορούν να έχουν σύστοιχο αντικείμενο. µέτεστι όταν δεν υπάρχει κοντά απαρέμφατο. αν υπάρχει μια δοτική. Τα ρήματα δεῖ. Ν Υ Σ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 10 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Το αντικείμενο παραλείπεται στις εξής περιπτώσεις: α) όταν εννοείται ευκόλως από τα συμφραζόμενα. 90. Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται συνήθως: α) όταν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό. Τα χρονικά επιρρήματα πάλαι. βουλοµένῳ.87. Δίπλα σε απρόσωπα ρήματα που ήταν δίπτωτα στην ενεργητική διάθεση. 1. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρήμα παρασκευάζεται. δοτικές ή αιτιατικές του χρόνου και όχι ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί. β) Ὀξὺ βοῶ (σύστοιχο αντικείµενο σε ουδέτερο γένος ενικού αριθµού).

φοβοῦµαι. µέλει µοι τινός. Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω. εὐλογῶ. Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι. 8. πενθῶ. ακούω (+αιτιατική. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 11 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. µεταµέλει µοι τινός. ἀντέχοµαι. κληρονοµῶ. πνέω. στέροµαι. µέµνηµαι. κοινωνῶ. σπεύδω. 6. σπανίζω. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω. εὐλαβοῦµαι. κελεύω. ΓΕΝΙΚΗ ή ΔΟΤΙΚΗ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. οἰκῶ. 2. οσμή. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι. γεύοµαι. Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω. ὄµνυµι. πλήθω. δακρύω. ἁµαρτάνω. 7. φιλῶ. αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω. ἀποφεύγω. δεῖ µοι τινός. ὀσφραίνοµαι. ακοή): ἅπτοµαι. ἀκροῶµαι. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι. ὀλιγορῶ.gr/ sapiens@otenet. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω. 12. εὖ λέγω. ἀκούω (για άµεση αντίληψη). κακοποιῶ. δέδοικα. λοιδορῶ. κακῶς λέγω. οἰµώζω. όσφρηση. ἀµελῶ. λαµβάνοµαι. ἀντιλαµβάνοµαι. ὄζω. ἀφειδῶ. ποθῶ. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω. ἐφίεµαι. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω. προνοῶ. µένω. θεραπεύω. ὀρέγοµαι. εὐπορῶ. Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω. ἐπιορκῶ. ὠφελῶ. Τα ρήματα: ὁρῶ. ἐξικνοῦµαι. ἀποδιδράσκω. βλάπτω. ἐξαµαρτάνω. σιωπῶ. λανθάνω. γέµω.gr . χρῄζω. κολακεύω. θωπεύω. ψαύω. µνηµονεύω.philology‐online. κακῶς ποιῶ. π. ἀδικῶ. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή. 4. 5. ἐπιλανθάνοµαι. δέοµαι. θρηνῶ. περιµένω. µέτεστί µοι τινός. ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω) 13. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. ἐπιλείπω. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω. ἐρῶ (=αγαπώ). ἐπιλαµβάνοµαι. 9. ἀπορῶ. ᾔσθετο βοήν). πίµπλαµαι. θιγγάνω. φυλάττοµαι. κλαίω. σιγῶ. µεταµέλοµαι. 10. εὖ ποιῶ. ποθῶ. 5. ἐρῶµαι (=επιθυµώ). 3. ἐκπλήττοµαι. κρατῶ (+αιτιατική=νικώ). Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ. θαρρῶ. παύοµαι (=σταµατώ). ἐφικνοῦµαι. ἀλγῶ. φεύγω. 2. ἐπιµελοῦµαι. δράττοµαι. ἔχοµαι. αἰσχύνοµαι. καταπλήττοµαι. δηλώνεται έµµεση αντίληψη). θηρεύω. διώκω. ἐνεδρεύω. ἀγαπῶ. ζηλῶ. τιµωροῦµαι (=τιµωρώ). 3. ἄρχοµαι. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ. πειρῶµαι. λήγω.ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: (ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΛΑΓΙΑ ΠΤΩΣΗ – ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ. εὐεργετῶ. κακουργῶ. γλίχοµαι. γεύση. µεταλαµβάνω. διαµαρτάνω. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ. µεστῶ. ὀνίναµαι. 4.χ.gr και sapiens@sch. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι. 11. κήδοµαι.

ἐντυγχάνω. 6. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ. πρός. αἰσθάνοµαι + γενική. ἔοικα. κεράννυµι. 19. ὑπέρ. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ.gr/ sapiens@otenet. 16. κατά. ἄπειµι. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται. λύω. Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω. ἑάλω + γενική (=καταδικάζοµαι για κάτι). πλεονεκτῶ. 5. κρατιστεύω. υπεροχή: ἡττῶµαι. βασιλεύω. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι). ἀφίεµαι. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί. τυραννῶ. χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης).π. πρωτεύω. φθονῶ. 11. 18. ἐπιβουλεύω. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω. ἀµφισβητῶ. περιγίγνοµαι. κρατῶ (+γενική=εξουσιάζω). ἀκολουθῶ. ὁµοιάζω. ὑπερτερῶ. 21. θάνατο). Ρήματα σημαίνουν πρέπει. παραχωρῶ. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. ἀπειθῶ. ἡγεµονεύω. κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε. λυσιτελῶ. περίειµι. µείγνυµαι. ένωση: ὁµιλῶ. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω.. ὁµονοῶ. στρατηγῶ. εἴκω (=υποχωρώ). Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι.. συνᾴδω (=συµφωνώ).χ. ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: 12 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 3. πελάζω. ἀπολείποµαι. 10. 22. µάχοµαι. ἐπί. περί. 15. 20. 9. ἐλευθερῶ. εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι). ἐκ. ἀπέχοµαι. ὀργίζοµαι. συναρµόττω (=ταιριάζω). παρά.gr και sapiens@sch. Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή. διαδοχή: ἕποµαι. Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση. 2. 17. ἀρέσκω. διαφέρω. λοιδοροῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ). διαφορά. ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι. Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι. 7. πέφυκα.. ἀπειλῶ. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία. συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι). χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές.14. ἐπιτιµῶ. πολεµῶ. γίγνοµαι. µειονεκτῶ. ὁµολογῶ. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. ταιριάζει και τα συνώνυμά τους. φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω. σύν. ἀρήγω (=βοηθώ). συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα). τιµωρῶ (=βοηθώ). Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν.philology‐online. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι. 12.. πείθοµαι. λείποµαι. 4. συντυγχάνω. ἐνοχλῶ. αρμόζει.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . δουλεύω. από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης). ἐρίζω. ὑστερῶ. βοηθῶ. ἔφυν. χαλεπαίνω (=οργίζοµαι). ἡγοῦµαι (+γενική=είµαι αρχηγός). ὑπό. Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία. σπονδὰς ποιοῦµαι. στασιάζω. δεσπόζω. Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω. προέχω. ἐπιµείγνυµαι. 8. πρό. ἀριστεύω. ἀµύνω (=βοηθώ). Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα). προσίηµι..

Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. τιµῶ. µεστῶ. εὐδαιµονίζω. 2. 4. Η άλλη.(ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΝΟΜΟΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ή ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ: α) Η μία αιτιατική. εἴργω (=εµποδίζω). ἀγορεύω. κωλύω. β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική συντάσσονται τα κλητικά ρήματα. η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό. 2. 3. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω. 1. καθίστηµι. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω. αἱροῦµαι. 3. (Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) Ν Υ Σ ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. 4. κενῶ. δικάζω. ἐργάζοµαι. ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε κάποιον). ζηλῶ. τρέφω. δίδωµι. 2. ἀποδίδοµαι (=πωλώ). οἰκτίρω. καλῶ. ἀποστερῶ.philology‐online. αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του αντικειμένου. 1. προσαγορεύω. ἐλευθερῶ. ἀπολύω. χειροτονῶ. ὀνοµάζω. 4. ποιῶ. Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ. ἐρωτῶ. κρίνω. ἀποδείκνυµι. γεµίζω. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6. Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ. 7. ὠνοῦµαι (=αγοράζω). Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι. κρίνω. ἀποφαίνω. τίθηµι. ἄγαµαι. µακαρίζω. Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω. 5.gr/ sapiens@otenet. ἱκετεύω. µανθάνω. (Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) 13 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. παρέχω. Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω. ἄγω. δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του γίγνοµαι). το πράγμα ή το άψυχο. ἡγοῦµαι. ἀξιῶ. Προσοχή: τα ρήματα αὔξω. ἐρηµῶ. πληροφοροῦµαι. λέγω. τιµωροῦµαι. ἀνερωτῶ. 3. ἀποστερῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω.gr . Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω. εἰσπράττω. πιπράσκω. γράφοµαι. διώκω. εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο). µισῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω. παύω. 1. Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ. είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. 5. παραλαµβάνω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω. ἀγοράζω. ἐκτιµῶ. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω. διδάσκω. ἐπαινῶ. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω. η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. τα εκλογής.gr και sapiens@sch. λαµβάνω. ἕλκω. ειναι το ΑΜΕΣΟ αντικείμενο. χωρίζω. πωλῶ.

δεῖ. γνωστικά. χρή. εἵµαρται (=είναι πεπρωµένο). ενδέχεται. δίδω. ἀδύνατόν ἐστιν.. δοξαστικά. δυνητικά ή αποπειρατικά. όσα σημαίνουν αποφασίζω ή διανοούμαι να. δυνατὸν ἐστίν. κελευστικά ή προτρεπτικά. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. παραγγέλλω. 14 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 2. Τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις: δοκεῖ. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. ῥαδίως ἔχει (=είναι εύκολο) κ. φθονῶ. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. µέλει. θρυλεῖται. 1. εἵµαρτο (=ήταν πεπρωµένο).gr/ sapiens@otenet. τιµῶµαι.α. Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω. ἄξιόν ἐστι. πρέπει. ἔνεστι (=είναι δυνατό). Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. 1.8. δοκεῖ. ἔξεστι. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι. µεταδίδω. ὥρα ἐστίν. κατά. Το ειδικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το ότι + ειδική πρόταση ή άλλη πρόταση επιθυμίας.gr . κωλυτικά ή απαγορευτικά..gr και sapiens@sch. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν. ἀνάγκη ἐστι. Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ. καλῶς ἔχει. νοµίζεται. σύν. δεικνύω. σπάνια τα αισθητικά. οἷόν τ’ ἐστιν (=είναι δυνατόν). εἰκός ἐστιν. 3. ὁµολογεῖται κ. προσήκει. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ. πρό. Τελικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους πλην μέλλοντα) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: βουλητικά ή εφετικά. χρεών ἐστι. ᾄδεται. ὁµοιάζω. 3. ἐκ. καιρὸς ἐστίν.α. Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω. ΤΟ ΑΝΑΡΘΡΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ: α) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων. Το τελικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το να + υποτακτική. λέγεται. πάρεστι. Ειδικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: λεκτικά. ἀναγκαίως ἔχει.philology‐online. συνδιαλλάσσω. 5. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω. β) Ως αντικείμενο διαφόρων κατηγοριών ρημάτων. 4. Ν Υ Σ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2. 1. εὖ ἔχει. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπάρχουν δύο κατηγορίες απαρεμφάτων: α) το άναρθρο (που διακρίνεται σε τελικό και ειδικό) και β) το έναρθρο (που χρησιμοποιείται όπως τα ουσιαστικά). 2. Ειδικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα: ἀγγέλλεται.

Δέχεται άρνηση οὐ (όταν φανερώνει κάτι το συγκεκριμένο) και µὴ (όταν φανερώνει κάτι το γενικό ή το υποτιθέμενο). καθίσταµαι. του κατά τι ή της αναφοράς i. φανερὸς εἰµὶ (σηµ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. Δέχεται άρνηση οὐ. οἴχοµαι. Μετοχή μάλιστα με άρθρο είναι σίγουρα επιθετική.χ. ὁ λέγων. τάττω κ. γ) όταν είναι κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός. ἄρχοµαι. π. από τα επίθετα: ἄξιος. δ) ως ουσιαστικό. παρασκευάζοµαι. φθάνω.τ. Γ. τότε αυτές είναι τελικές).χ. θαῦµα. οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν. ὑπάρχω. ὑπάρχω. του σκοπού ή του αποτελέσματος i. ουδέτερα αντωνυμιών ή στα επιρρήματα ὧδε. ἥκω. χαίρω. Μεταφράζεται συνήθως με το να + υποτακτική ή με το ότι + υποτακτική. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Η ΜΕΤΟΧΗ 15 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ρήματα που δέχονται κατηγορηματική μετοχή: Στο υποκείμενό τους: Α. λανθάνω. κυρίως σε ορισμούς. Β. τυγχάνω. Έχει συνήθως άρθρο. ἀγανακτῶ. γίγνοµαι. οἱ στρατιῶται εἶχον τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυµµένας. γίγνοµαι). ὀργίζοµαι. Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά. φαίνοµαι. β) το όνομα που προσδιορίζει δεν έχει άρθρο.gr . αἱροῦµαι. λήγω. ἀλγῶ. Έναρξης – λήξης (ἄρχω. 5. οἱ ἐκπλέοντες ἐκ τοῦ λιµένος ἔµποροι. β) ως κατηγορούμενο (κοντά στα ρήματα: εἰµί.: αν τα ρήµατα οἴχοµαι και φθάνω συνοδεύονται από µετοχές µέλλοντα. δῆλός εἰµι. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. διάγω.λ. Στην περίπτωση αυτή έχουμε άναρθρο απαρέμφατο. ἡδύς. ὁ διώκων. οὕτω. με ρήματα κίνησης: πέµπω.gr και sapiens@sch. 7.λ. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση. λυποῦµαι κ. π. Ως ανεξάρτητο απαρέμφατο αντί προστακτικής και ευκτικής σε επιφωνηματικές εκφράσεις.τ. ii. παύοµαι). γ) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός. Εἰµί. διατελῶ.). π. γι’ αυτό λέγεται και αναφορική μετοχή. ἐπιτήδειος. διαγίγνοµαι.χ. β. π. φόβος. Το ενεργητικό παύω συντάσσεται µε κατηγορηµατική µετοχή που προσδιορίζει το αντικείµενό του. ἥδοµαι. π.χ. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο. οὗτοι ἤκουον τὴν χώραν δῃουµένην. 4. Ψυχικού πάθους (ἀγαπῶ.3.χ. Ως κατηγορούμενο με συνδετικά ρήματα. Η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο όταν: α) το υποκείμενό της προηγείται. ἀγαθός. Ως απόλυτο απαρέμφατο σε στερεότυπες εκφράσεις. έχοντας την έννοια του σκοπού ή της αναφοράς. Ως προσδιορισμός: α. 6. ἱκανός. Χρησιμεύει: α) ως κατηγορούμενο. ἄχθοµαι. βαίνω.gr/ sapiens@otenet.philology‐online. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Αναλύεται σε αναφορική πρόταση. από τα ουσιαστικά: σχολή. το οποίο μεταφράζεται ως ουσιαστικό. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το που + οριστική ή με το να + υποτακτική. με ρήματα σκόπιμης ενέργειας: δίδωµι. κίνδυνος. β) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός του υποκειμένου ή του αντικειμένου ενός ρήματος. Χρησιμεύει: α) ως επιθετικός προσδιορισμός ουσιαστικού (συνήθως το ρόλο αυτό παίζει μια επιθετική μετοχή με άρθρο). ii.

Αιτιολογική μετοχή: συναντάται σ’όλους τους χρόνους (σπάνια σε χρόνο μέλλοντα). Μεταφράζεται με το για να + υποτακτική. ‐ώντας). ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η επιρρηματική μετοχή εκφράζει χρόνο. Β. με επίρρημα ή με εμπρόθετο προσδιορισμό. λείποµαι. ἡττῶµαι. Σε άλλη περίπτωση μεταφράζεται με μετοχή (‐οντας. ὑποµένω. Παράδειγμα: Ἠκούσαντες ταῦτα ἀπήλαυνον. πυνθάνοµαι. λαβών. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι ή πως + οριστική. εὐ ή καλῶς ποιῶ. Μεταφράζεται με τα εάν. κακῶς ποιῶ.∆. Τελική μετοχή: συναντάται πάντα σε χρόνο μέλλοντα. εὑρίσκω. και ανάλογα βάζουμε και τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο. ἀγγέλλω κ. ἐπίσταµαι. σε μια τέτοια μετοχή υπολανθάνει ένας υποθετικός λόγος. χαρίζοµαι.gr και sapiens@sch. Παίρνει άρνηση οὐ. Νικῶ. δηλαδή με τα γιατί. ἅτε. καρτερῶ. οἷον. ἀπείρηκα). λαµβάνω. αἰσθάνοµαι. Αίσθησης. Κάποιες φορές μπροστά από μια τελική μετοχή βρίσκεται το ὡς. σκοπό. αιτία. Α. τρόπο. Σχηματίζουμε υποθετική πρόταση βάζοντας το ρήμα στον ίδιο χρόνο με τη μετοχή. Παράδειγμα: Ἔπλεον πολεµήσοντες και Οἱ Ἑλληνες παρεσκευάζοντο ὡς δεξόµενοι αὐτόν. αγγελίας και ελέγχου (δείκνυµι. Χρονική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα.philology‐online. επειδή + οριστική. µέµνηµαι). Με το ὡς εκφράζεται μια υποκειμενική αιτιολογία. εναντίωση. κατανοῶ. δηλαδή με το όταν + οριστική ή υποτακτική. σύνοιδα. ἀποδείκνυµι. Ε. οἷα δή. γνώσης. µάθησης και µνήµης (ἀκούω. καὶ ταῦτα. ἁλίσκοµαι. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. Οι τροπικές μετοχές ἄγων. διότι. χάριν φέρω. ώστε μαζί με την απόδοση να σχηματίζεται υποθετικός λόγος. Παίρνει άρνηση οὐ. καίτοι και με άλλους αντιθετικούς συνδέσμους. Ισοδυναμεί με παραχωρητική δευτερεύουσα πρόταση. κάµνω. Παίρνει άρνηση οὐ ή µὴ και μεταφράζεται με χρονική πρόταση. Η υποθετική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετική πρόταση. ἀδικῶ. υπόθεση. δηλώσεως. Μεταφράζεται με τα αν και. δίπλα σε ρήμα κινήσεως μεταφράζονται με το με + αιτιατική. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων και των ρημάτων ψυχικού πάθους είναι συνήθως αιτιολογικές. οἷον δή. Ε. ἀπεῖπον. Συνοδεύεται συνήθως από τα μόρια: ὡς. στην κατάλληλη έγκλιση. Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση.λ. Δ. Γ. και αν. ἔχων. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το και ή που + οριστική ή με το να + υποτακτική. Β. Παίρνει άρνηση οὐ. Παίρνει άρνηση µή. κρατῶ. Συνοδεύεται κυρίως από ρήματα κινήσεως. γιγνώσκω. ἀπαγορεύω. Δεν ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση. καίπερ. Στ. πάνυ.τ. Επομένως.gr/ sapiens@otenet. αν + οριστική ή + υποτακτική. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι + οριστική ή με το να + υποτακτική. ∆είξης. Συνοδεύεται με τα καί. οἶδα. ὁρῶ. Επομένως. Τροπική μετοχή: συνήθως συναντάται σε χρόνο ενεστώτα (αλλά και σε άλλους χρόνους). Η τροπική μετοχή με άρνηση μεταφράζεται με το χωρίς να. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 16 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Υποθετική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. καµάτου (ἀνέχοµαι. περιορῶ. Στο υποκείμενο ή στο αντικείμενό τους: Α. ἅτε δή. Παράδειγμα: Πολλοὶ ὄντες εὐγενεῖς κακοί εἰσι. Ο σχηματισμός αυτού του υποθετικού λόγου γίνεται με τον παρακάτω τρόπο. Ανοχής. Εναντιωματική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. υπάρχουν ισάριθμες κατηγορίες μετοχών με τις προηγούμενες επιρρηματικές σημασίες. Παράδειγμα: Βουλόµενοι αὐτὸν ἀποκτεῖναι πέµπουσι τὴν Σαλαµινίαν ναῦν.). φέρων. µανθάνω. Παίρνει άρνηση µή. μολονότι + οριστική. Παράδειγμα: ∆ίκαια δράσας συµµάχους ἕξεις θεούς. καρτερίας.gr .

β) Δυνητική οριστική: θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. ενδέχεται να υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης. Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται: α) σε γενική (μόνο των προσωπικών ρημάτων) και έχει υποκείμενο επίσης σε γενική πτώση. οὐκ ἂν ἔπασχον. προσῆκεν αὐτῷ δίκην διδόναι. ἐπ’ ἀστράβης ἂν ὠχούµην. Παραδείγματα: α) Εἰ ἦσαν ἀγαθοί.gr/ sapiens@otenet. λεξάτω. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήµατος] Το δεύτερο είδος εκφράζει: ΤΟ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2ο ΕΙΔΟΣ: 17 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ 1ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική κάθε χρόνου -------------------------------------------------------------------------------> κάθε έγκλιση Παραδείγματα: [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική] [Έγκλιση αποδόσεως: υποτακτική] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] α) Εἰ εἰσὶ βωµοί. οριστική – πρτ + ἄν] γ) Εἰ µὲν ἠδίκησέ µε. οριστική – πρτ + ἄν] β) Εἰ ἐκεκτήµην οὐσίαν. εἰσὶ καὶ θεοί.philology‐online. ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος. β) Εἰ σὺ βούλει. δηλαδή να έχουν δικό τους υποκείμενο. ἐπανέλθωµεν. το οποίο δεν έχει καμμία συντακτική σχέση με άλλο ρηματικό τύπο της πρότασης. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν.gr και sapiens@sch. β) σε αιτιατική (των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων) και έχει υποκείμενο συνήθως απαρέμφατο ή αντωνυμία σε ουδέτερο γένος. γ) Απόδοση: εκτός από δυνητική οριστική. γ) Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον.ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ: Όλες οι επιρρηματικές μετοχές μπορεί να είναι απόλυτες.gr . Το πρώτο είδος εκφράζει: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου ---------------------------------------------------------------> δυνητική οριστική Διευκρινήσεις: α) Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός.

ενδέχεται να υπάρχει οριστική αρκτικού χρόνου (κυρίως ενεστώτα και μέλλοντα). [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] γ) Εἴ τις τάδε παραβαίνοι. α) Εἴ τις µὴ τρέφοιτο. Υπόθεση Απόδοση ἐάν. ἄν. Και στις δύο περιπτώσεις. ἐναγὴς ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική µέλλοντα] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα: 4ο ΕΙΔΟΣ: 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 18 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική µέλλοντα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική μέλλοντα. από τις οποίες η καθεμιά δηλώνει διαφορετικό πράγμα. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική ευκτική] β) Εἰ ῥᾳθυµίᾳ µᾶλλον ἢ πόνων µελέτῃ ἐθέλοιµεν κινδυνεύειν. δ) Δυνητικό απαρέμφατο: θεωρείται το απαρέμφατο που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν. προστακτική και δυνητικό απαρέμφατο (μόνο στην περίπτωση που αυτό βρίσκεται σε εξάρτηση).χ. ευκτική). ο μέλλοντας και ο παρακείμενος.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch. γ) Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. κρίνατε.3ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + ευκτική ----------------------------------------------------------------------------------------------> δυνητική ευκτική Διευκρινήσεις: α) Δυνητική ευκτική: θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν και εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι τυχαίες και βοηθητικές της μελέτης μας. Είναι δε εξαρτημένο. πλην του μέλλοντα). υπογραμμίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά στην εκφορά και δήλωση των υποθετικών λόγων. [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] δ) Εἰ γένοιτο φανερὸν τὸ µέλλον συνοίσειν τῇ πόλει. Θυμίζουμε δε ότι ο χαρακτηρισμός τους δεν εξαρτάται από απαριθμήσεις. οὐκ ἂν ζώῃ.philology‐online. εὑρήσεις. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητικό απαρέµφατο] Το τρίτο είδος εκφράζει: ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ____________________________________ Σημείωση: Διακρίνουμε στο 4ο είδος υποθετικού λόγου τρεις διαφορετικές υποκατηγορίες. ενδέχεται να υπάρχει προστακτική και φράσεις ισοδύναμες με μέλλοντα (π.gr . Παραδείγματα: α) Ἐὰν ζητῇς. Κάποια Συντακτικά της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας δεν κάνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση και εντοπίζουν έξι (6) διαφορετικά είδη υποθετικών λόγων. β) Ἐὰν πάντα ἀκούσητε. νοµίζω ἂν ἑλέσθαι ὑµᾶς ἀντὶ πολλῶν χρηµάτων. περιγίγνεται ἡµῖν µὴ προκάµνειν τοῖς µέλλουσιν ἀλγεινοῖς. β) Απόδοση: εκτός από δυνητική ευκτική. όταν προηγείται μέσα στην απόδοση του υποθετικού λόγου κάποιο ρήμα εξάρτησης (βλέπε παρακάτω παράδειγμα [δ]).

Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση η δυνητική οριστική. [Έγκλιση αποδόσεως: φράση ισοδύναµη µε µέλλοντα – ευκτική] Η 1η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΤΟ ΠΡΟΣ∆ΟΚΩΜΕΝΟ ____________________________________ 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση ἐάν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] β) Ἤν τις τούτων τι παραβαίνῃ. ενδέχεται να υπάρχει γνωμικός αόριστος και φράσεις ισοδύναμες με ενεστώτα (π. β) Απόδοση: εκτός από οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου. ζηµίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν. συνήθως. Με τη βοήθεια της κύριας πρότασης. γ) Δυνητική οριστική: θυμίζουμε ότι θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. κάκιστα ἀπολοίµην. β) Γνωμικός αόριστος: είναι ο αόριστος που μεταφράζεται σαν ενεστώτας με την προσθήκη του «συνήθως…» και χρησιμοποιείται γνωμικά στη θέση του. ἀπέκτεινον. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική υπερσυντελίκου] γ) Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τοὺς νέους γυµναζοµένους. ἐπῄνεσεν ἄν. ἐτεθνήκει. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική οριστική αορίστου] Η 3η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 19 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Παραδείγματα: α) Εἴ τινα τῶν ἐχθρῶν λάβοιεν. ενδέχεται να υπάρχει και δυνητική οριστική (κυρίως αορίστου). παρακείμενος). η επαναληπτική ευκτική εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν.γ) Ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ’ ἀφέλωµαι χρόνον. οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν. Παραδείγματα: α) Ἢν ἐγγὺς ἔλθῃ ὁ θάνατος.gr και sapiens@sch. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική ενεστώτα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική ενεστώτα.χ. ἄν. απαντά σε χρόνο αόριστο. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική παρατατικού] β) Εἴ τις ἀντείποι. [Έγκλιση αποδόσεως: γνωµικός αόριστος] Η 2η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ ____________________________________ Υπόθεση Απόδοση εἰ + επαναληπτική ευκτική-----------------------------------> οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου Διευκρινήσεις: α) Επαναληπτική ευκτική: είναι μία μορφή ευκτικής σε δευτερεύουσα πρόταση. που αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και βρίσκεται κυρίως σε χρόνο αόριστο.gr/ sapiens@otenet.gr .philology‐online.

Ανάλυση απρόσωπης σύνταξης ρηματικού επιθέτου: παίρνουμε το απρόσωπο δεῖ. 3ο και 4γ είδη)· είναι όμως και προτάσεις επιθυμίας (στα: 4α και 4β είδη). Σημαίνουν ό. Στον υποθετικό λόγο η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση ή ηγούμενο (=προηγούμενο) και η κύρια ονομάζεται απόδοση ή επόμενο ή συμπέρασμα. ο υποθετικός λόγος καλείται σύνθετος. Οι υποθετικές προτάσεις αποτελούν τη βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης. 2ο. ἄν. 4. Σε κάθε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από μία υποθέσεις ή αποδόσεις ή και τα δύο μαζί.χ. 20 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. το παίρνουμε μαζι με το ἐστὶ και δεν ψάχνουμε για υποκείμενο. ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ: Α) Απρόσωπη σύνταξη: στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε το ουδέτερο ενός επιθέτου σε –τέον ή –τέα (πληθ. Διαφοροποιούνται στη μετάφραση. αλλά για αντικείμενο. κάτι που υποθέτουμε. π. ενώ το ρηματικό επίθετο το τρέπουμε σε απαρέμφατο (συνήθως ΕΝΣ) ως υποκείμενο του δεῖ (απρόσωπη σύνταξη). 3. διδακτέος αυτός που πρέπει να διδαχθεί). που ονομάζεται υποθετικός λόγος. Γενικά.gr και sapiens@sch. –τέα. 6.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ .χ. Στην απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου συχνά έχουμε μια δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου).τι και η μετοχή του ΕΝΣ ή του ΑΟΡ ή του ΠΡΚ του ρήματος από το οποίο προέρχονται. Με το μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. 2.χ. από το οποίο προέρχεται το ρηματικό επίθετο.) μαζί με το ἐστὶ (που μπορεί και να εννοείται). Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται κανονικά σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. π. 7. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί το ρήμα. Όταν έχουν παθητική σημασία. Σε κάθε υποθετική πρόταση αντιστοιχεί και μια κύρια. Οι υποθετικές προτάσεις κατά το περιεχόμενο είναι προτάσεις κρίσεως κατά κανόνα (στα: 1ο. 5. Αν υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου. γραπτέος – α –ον.gr/ sapiens@otenet. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και 2. τότε απ’ αυτήν βγάζουμε την αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). Ο υποθετικός λόγος που είναι ενταγμένος μέσα στον πλάγιο λόγο ονομάζεται εξαρτημένος. ἐάν. Ο υποθετικός λόγος που έχει μόνο μία υπόθεση και μία απόδοση ονομάζεται απλός. 8. και γι’ αυτό κανονικά βρίσκονται μπρος από αυτή. κρυπτός – ή – όν. 1. συντάσσονται και με δοτική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). Οι υποθετικές προτάσεις εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ. –τή. Όταν έχουμε απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου.χ. Μεταφράζονται: 1.χ. ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: Α) Τα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τός. Έχουν ενεργητική και παθητική σημασία. Μεταφράζονται: με το πρέπει να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. –τόν. Και οι δύο μαζί αποτελούν ένα λογικό σύνολο. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου έχει γίνει τώρα αντικείμενο του απαρεμφάτου. –τέον.philology‐online. στη σύνταξη δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα επίθετα. Άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. ἤν.Μερικές παρατηρήσεις για υπενθύμιση: Υποθετικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν κάποια υπόθεση. Β) Άλλα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τέος.

2. Βοηθητέοι εἰσὶν οἱ φίλοι (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). β) Ευθύς ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αμετάβλητος και με τις ίδιες λέξεις. –τέα (θηλ. 21 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. αισθητικά. όπως ακριβώς ειπώθηκε από τον ομιλητή.gr και sapiens@sch. ερωτηματικά.philology‐online. Από αισθητικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. αλλά ο λόγος δεν εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη. γ) Πλάγιος ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αλλαγμένος και όχι με τις ίδιες λέξεις που ειπώθηκε από τον ομιλητή. 3. Εδώ όμως υπάρχει υποκείμενο στο ρήμα εἰµὶ κανονικά σε ονομαστική και το ρηματικό επίθετο παίζει το ρόλο του κατηγορουμένου σ’ αυτό το υποκείμενο. λόγω του συνδετικού εἰµί. 4. αλλά ο λόγος εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. ∆εῖ θεραπεύειν (ἡµᾶς) τοὺς θεοὺς ∆εῖ εὐεργετεῖν (ἡµᾶς) Τοὺς φίλους εὐεργετητέον (ενν. Η ανάλυση είναι ίδια. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα λεκτικά. γνωστικά. Θεραπευτέοι εἰσὶν οἱ θεοὶ (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). 1. Από δοξαστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο.). εκτός του ουδετέρου.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆εῖ θεραπεύεσθαι τοὺς θεούς ∆εῖ βοηθεῖσθαι τοὺς φίλους • • • . Υπάρχει και δοτική του ποιητικού αιτίου. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Θεραπευτέον ἐστὶ τοὺς θεοὺς (απρόσωπη σύνταξη) (ανάλυση). Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ α) Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος κατά τη σύνταξη είναι δύο ειδών: ευθύς και πλάγιος.Β) Προσωπική σύνταξη: το επίθετο μπορεί να βρίσκεται σε όλα τα γένη με τις καταλήξεις – τέος (αρσ.). δ) Ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από τις εξής κατηγορίες ρημάτων: • Από λεκτικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση. Ισχύουν τα ίδια. όπως και στην απρόσωπη σύνταξη. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα των ίδιων κατηγοριών με τη σημείωση [β]. δοξαστικά.gr/ sapiens@otenet. Το υποκείμενο όμως στην ανάλυση γίνεται αντικείμενο του απαρεμφάτου στην κατάλληλη πτώση. ἐστὶ) (απρόσωπη σύνταξη) τοὺς φίλους (ανάλυση). Από γνωστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση.

• Από βουλητικά (επιθυμίας) ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι τελικό απαρέμφατο (το ίδιο ισχύει και για ρήματα κελευστικά. το απαρέμφατο και η μετοχή. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές. Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. • ε) Οι χρόνοι των ρημάτων στην αρχαία ελληνική γλώσσα διακρίνονται σε δύο (2) βασικές κατηγορίες. προτρεπτικά. Από ερωτηματικά ρήματα· μετά από αυτά ακολουθεί δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση. απαγορευτικά και αποτρεπτικά).gr/ sapiens@otenet. [Διευκρίνιση: ακόμη θεωρούνται αρκτικοί χρόνοι η υποτακτική. οι οποίες όμως θα εξεταστούν παρακάτω. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. ο υπερσυντέλικος. ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΡΙΣΗΣ Στον ευθύ λόγο. Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. συμβουλευτικά.gr . ευχετικά. όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο]. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). Δυνητική ευκτική θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν· Εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. [Διευκρινήσεις: Δυνητική οριστική θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο. που θα μας απασχολήσουν παρακάτω: στους αρκτικούς (κύριους ή βασικούς) και στους ιστορικούς (δευτερεύοντες ή παραγόμενους). στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται ή σε ειδική πρόταση ή σε ειδικό απαρέμφατο ή σε κατηγορηματική μετοχή. αιτητικά. παρακλητικά. σε σχέση με το θέμα που μας απασχολεί]. [Διευκρίνιση: υπάρχουν φυσικά και ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. αφού ανήκουν στον πλάγιο λόγο επιθυμίας. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 22 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων κρίσεως (καταφατικών ή αποφατικών). καθώς και η υποτακτική. επιπλέον. το απαρέμφατο και η μετοχή. ο παρακείμενος. ιστορικοί χρόνοι η ευκτική. έχουμε δύο (2) είδη κύριων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν κρίση. ο μέλλοντας. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με τρεις εγκλίσεις: οριστική. η προστακτική. η ευκτική.gr και sapiens@sch. ανάλογα με το είδος του ρήματος εξάρτησης (συμβουλέψου παραπάνω τη γενική σημείωση [δ]). ο αόριστος στην οριστική. Θεωρούνται. ο τετελεσμένος μέλλοντας και ο γνωμικός αόριστος στην οριστική. ο ιστορικός ενεστώτας και η δυνητική οριστική. η δυνητική και ευχετική ευκτική όλων των χρόνων. πλην του μέλλοντα)].

ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς εἴην. Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει ειδική πρόταση με δυνητική έγκλιση. γνωστικά. αισθητικά. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ὄντα. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. προσέχουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου να βρίσκεται σε αιτιατική.gr 1. αγγελτικά και τα: ἐλπίζω. έλεγχο. 2. ὑβριστὴς ἂν ἦσθα. γνωστικά. νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ανάμνηση. τοποθετούμε αντίστοιχα το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα και του παρακειμένου. Στην περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου συνήθως έχουμε ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα εξάρτησης. δοξαστικά. ὑβριστὴς ἂν εἴης. δεικτικά. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. 3. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. ἐπαγγέλλοµαι. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. αισθητικά. δεικτικά. ὑπισχνοῦµαι. ὄµνυµι. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) . μάθηση. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. αισθητικά. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα.philology‐online. λεκτικά. 23 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Ν Υ Σ λεκτικά. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. δηλωτικά. δηλωτικά. ώστε να την τοποθετήσουμε στην ανάλογη με αυτόν πτώση. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. Στην περίπτωση της κατηγορηματικής μετοχής. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. που δεν υπάρχει απαρέμφατο και μετοχή. Στις περιπτώσεις του παρατατικού και του υπερσυντελίκου. 4. δηλωτικά. δυνητικό απαρέμφατο και δυνητική μετοχή). γνωστικά.gr και sapiens@sch.gr/ sapiens@otenet. γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ὄντα.Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Στον Πλάγιο Λόγο γίνονται: Ειδική πρόταση Ειδικό απαρέμφατο Κατηγορηματική μετοχή Στον Ευθύ Λόγο: ΟΡΙΣΤΙΚΗ ὑβριστὴς εἶ. δεικτικά. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν εἶναι. λέγει ὡς ὑβριστὴς εἰµί. προσέχουμε τον όρο στον οποίο αναφέρεται αυτή. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. Ρήματα Εξάρτησης Ο ρηματικός τύπος στον πλάγιο λόγο (ρήμα ειδικής προτάσεως ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή) είναι του ίδιου χρόνου με αυτόν στον ευθύ λόγο. νοµίζει µε ὑβριστὴν εἶναι. μάθηση. ανάμνηση. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. ἀπειλῶ κτλ. αντίληψη. προσδοκῶ. αντίληψη.

Η απλή οριστική και η δυνητική ευκτική του ευθέως λόγου. 7. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως. ανάλογα με τη σημασία του.ο. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. Η δυνητική οριστική του ευθέως λόγου. με τη μορφή του ειδικού απαρεμφάτου ή της κατηγορηματικής μετοχής. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. [Διευκρίνιση: η ευκτική του πλαγίου λόγου βρίσκεται πάντοτε στον εξαρτημένο λόγο και στις προτάσεις κρίσεως και στις προτάσεις επιθυμίας. Σε κάθε άλλη περίπτωση η έγκλιση διατηρείται. μετατρέπεται στον πλάγιο λόγο σε ευκτική του πλαγίου λόγου. απόκριση. άγνοια κ. στις κύριες προτάσεις κρίσεως. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. 8. 5.κ. μόνο όμως στην περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. γνώση. Η οριστική και δυνητική ευκτική στις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως. δήλωση. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 24 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. δεν επιδέχεται καμία μεταβολή στον πλάγιο λόγο σε ό. θαυμασμό. απόδειξη.philology‐online. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [4] τα παραδείγματα με το σύμβολο ). Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. Το είδος του ρήματος εξάρτησης μας είναι αδιάφορο (αν είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Δηλώνει υποκειμενική γνώμη ή ανεπιβεβαίωτη φήμη του παρελθόντος]. πραγματοποιείται με τον ίδιο τρόπο. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [2] τα παραδείγματα με το σύμβολο · Και στην περίπτωση αυτή ισχύει η παρατήρηση [1]). [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο με απλή οριστική.τι αφορά την έγκλιση (και φυσικά το χρόνο· Βλέπε παραπάνω παρατήρηση [1]). η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (βλέπε στον πίνακα [β] της σελίδας [4] του παρόντος). 6. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν ερώτηση. Η παρατήρηση [6] ισχύει και για τις περιπτώσεις της απλής οριστικής και της δυνητικής ευκτικής. Αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και γι’ αυτό εξαρτάται πάντοτε από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου. γιατί από αυτήν εξαρτάται και το είδος της μετατροπής που θα επιλέξουμε. Εκείνο που πρέπει να προσέξουμε είναι η κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα αυτό.gr/ sapiens@otenet.Η μετατροπή του ευθέως λόγου (κύριες προτάσεις κρίσεως) σε πλάγιο.gr .gr και sapiens@sch. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης (αν δηλαδή είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου).

ὅστις ὁπότερος ὅσος. [δυνητική οριστική] τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. (=τι λογής. ὁπηλίκος ὁποδαπός οὗ. [δυνητική ευκτική] (για τις κύριες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει αντίστοιχα δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση με δυνητική έγκλιση). ὅπως Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ Στον ευθύ λόγο. Σε ποιο µέρος. (=πόσο µεγάλος ή ποιας ηλικίας. ὁποῖος ἡλίκος.gr/ sapiens@otenet. Παρατήρηση: [ΠΙΝΑΚΑΣ Β] Αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα (πλάγιες ερωτήσεις – πλάγιος λόγος) ὅς.) ποῦ.gr και sapiens@sch.gr . πότερος. ὁπόσος οἷος. τίς.) πόσος. (=σε ποιο µέρος.) πηλίκος. Ν Υ Σ Ερωτηματικές αντωνυμίες & επιρρήματα (ευθείες ερωτήσεις – ευθύς λόγος) Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. [απλή οριστική] ερώτηση απόκριση δήλωση απόδειξη αίσθηση γνώση άγνοια θαυμασμό αμφιβολία αγωνία σκέψη εξέταση ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἐστίν. (=από πού. ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ποῖος. ὅπῃ ὡς.Παρακολούθησε τους δύο παρακάτω πίνακες: [ΠΙΝΑΚΑΣ Α] Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως Εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν Γίνονται πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν.philology‐online. έχουμε δύο (2) είδη κυρίων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν επιθυμία.) πῇ. ὅποι ὁπόθεν ᾗ. ποῖ. ὅπου οἷ. (=από ποιον τόπο. (=ποιος από τους δύο. ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας 25 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.) πόθεν.) πῶς. (=πού.) ποδαπός. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης εἴη. τίς οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν.

προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με όλες τις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και αυτές. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων επιθυμίας (καταφατικών ή αποφατικών). συμβουλέψου στη σελίδα [1] του παρόντος τη γενική σημείωση [δ5]). ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται – σε κάθε περίπτωση – σε τελικό απαρέμφατο (για τα είδη των ρημάτων εξάρτησης σ’ αυτήν την περίπτωση.philology‐online. (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ) ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. αποτρεπτική και απλή προστακτική. αιτητικά ευχετικά βουλητικά Προτρεπτική υποτακτική παραινεῖ ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. αποτρεπτικά εὔχεται γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. ἐκέλευε µε λέγειν. απαγορευτικά παρῄνει ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές. Τύποι του πλάγιου λόγου ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ συμβουλευτικά παρακλητικά ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι.(καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό).gr/ sapiens@otenet.gr . Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις στον πλάγιο λόγο) στον πλάγιο λόγο στον ευθύ λόγο Ρήματα εξάρτησης Προστακτική Αποτρεπτική προστακτική Αποτρεπτική υποτακτική Ν Υ Σ λέγε µὴ ποιεῖτε µὴ ἀφῆτε ἴωµεν εἰς τὴν πόλιν γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος κελευστικά προτρεπτικά Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα κελεύει µε λέγειν.gr και sapiens@sch. ευχετική ευκτική. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. Ευχετική ευκτική 26 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ηὔξατο γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον. έχουν διάφορες χαρακτηριστικές ονομασίες: ευχετική και απαγορευτική οριστική.

[Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο κυρίως με απορηματική υποτακτική. όταν το ίδιο πρόσωπο μεταφέρει τα δικά του λόγια σε κάποιον άλλον. Δεν αποκλείεται όμως και η περίπτωση της ταυτοπροσωπίας. εξέταση. σκέψη. Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο) Ρήματα εξάρτησης Τύποι του πλάγιου λόγου Απορηματική υποτακτική Όσα δηλώνουν: απορία απόπειρα σκέψη φροντίδα εξέταση προσοχή προφύλαξη 27 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ετεροπροσωπία.gr/ sapiens@otenet. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σχέση ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας του τελικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου επιθυμίας με το ρήμα εξάρτησης. προσοχή και προφύλαξη. 2. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. Σε περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου η έγκλιση του ρήματος μένει αμετάβλητη. ἠπόρουν ὅποι τραποίµην. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση].gr και sapiens@sch. [Διευκρίνηση: τα ίδια ισχύουν και για την περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου κρίσης.philology‐online. Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε τελικό απαρέμφατο του αντίστοιχου χρόνου με το ρήμα της πρότασης στον ευθύ. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν απορία. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ στον πλάγιο λόγο Παραδείγματα ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΛΑΓΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ἀπορῶ ὅποι τράπωµαι. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον παρακάτω πίνακα το παράδειγμα με το σύμβολο ). την οποία επεξεργαστήκαμε παραπάνω αναλυτικά]. Η απορηματική υποτακτική στις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. απόπειρα. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (συμβουλέψου σχετικά τον πίνακα [β] στη σελίδα [4] του παρόντος). στον ευθύ λόγο Ν Υ Σ ποῖ τράπωµαι.gr . φροντίδα. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις επιθυμίας σε ευκτική του πλαγίου λόγου. αφού τα λόγια μας ή τα λόγια κάποιου άλλου μεταφέρονται στον πλάγιο λόγο από ένα τρίτο πρόσωπο. Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας.Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις επιθυμίας από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό.

Κατά τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ γίνονται οι εξής μεταβολές: Η οριστική διατηρείται και στον ευθύ. ερωτηματικό). Αν ο συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει τον πλάγιο λόγο ή την εξαρτώμενη απ’ αυτόν πρόταση ως αντικειμενική γνώμη (αντικειμενική παράσταση). από το οποίο εξαρτώνται στον πλάγιο λόγο. 6. 1. 8.gr/ sapiens@otenet. 2. Σε κάθε άσκηση μεταβολής του ευθέως λόγου σε πλάγιο ή και το αντίστροφο. Η δυνητική οριστική διατηρείται. 2. ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ) 1. 7. αντί της ευκτικής του πλαγίου λόγου. αν εξαρτώνται από ρήμα αρκτικού χρόνου. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις. χρησιμοποιεί οριστική ή υποτακτική. κατά τη μεταφορά τους από τον ευθύ λόγο στον πλάγιο. διατηρούν το επιρρηματικό είδος τους. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας. Το ρήμα εξαρτήσεως παραλείπεται. Η κατηγορηματική μετοχή μετατρέπεται σε οριστική. 3. Η δυνητική ευκτική διατηρείται. χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην αλλαγή των προσώπων κατά τη μετατροπή. Το πρόσωπο αλλάζει. στον πλάγιο λόγο διατηρούν αναλλοίωτα το χρόνο και την έγκλισή τους. 3. πλην του αορίστου) ή η υποτακτική μετατρέπονται σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Ο πλάγιος λόγος (ιδίως της κρίσης) συνεχίζεται και ύστερα από ισχυρό σημείο στίξης (τελεία.Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τις δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. 5. τότε: α) η δυνητική οριστική. 10. 4. 9. Το τελικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε προστακτική. Το ειδικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε οριστική. Ν Υ Σ ΤΕΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 28 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. εκφερόμενος συνήθως με ειδικό απαρέμφατο.philology‐online. Η απορηματική υποτακτική διατηρείται. η δυνητική ευκτική και η οριστική αορίστου διατηρούνται πάντα στον πλάγιο λόγο· β) η απλή οριστική (όλων των άλλων χρόνων. είναι ιστορικού χρόνου.gr και sapiens@sch. 3. Αν το ρήμα. Η ευκτική του πλαγίου λόγου μετατρέπεται σε οριστική ή υποτακτική. 2. άνω τελεία.gr .

τόπο. αναφορά. εξάρτηση ή επίβλεψη.gr/ sapiens@otenet. χρόνο. αναφορά.gr . κατεύθυνση απλή ή εχθρική. ύλη. ποσό. αναφορά. αναφορά (και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε χρήση ποιητική). έμμεση καταγωγή. τόπο. αιτία. χρόνο. χάρη ή ωφέλεια. προσθήκη. μέσο ή τρόπο. αναφορά. υπέρβαση μέτρου ή ορίου. αναφορά. συμφωνία. όργανο ή τρόπο. αντικατάσταση. χρόνο. ποσό. συμφωνία ή αναφορά. τόπο (χρήση ποιητική).philology‐online. τόπο. αναφορά ή αιτία. σύγκριση. χρόνο. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ τόπο. υποταγή. τρόπο. τόπο. τόπο. εξουσία ή εμπρός σε κάποιον. εχθρική ή φιλική σχέση ή ενέργεια. απασχόληση με κάτι. αιτία. τόπο. τόπο. κατεύθυνση. συμφωνία. αιτία. έλλειψη ή εξαίρεση. τρόπο. όρο ή συμφωνία. συνοδεία. σκοπό. τρόπο.ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ σημαίνουν: ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ἀντὶ ἀπὸ ΜΟΝΟΠΤΩΤΕΣ ΔΙΠΤΩΤΕΣ ΤΡΙΠΤΩΤΕΣ ἐκ . χρόνο. σύγκριση ή παραβολή.ἐξ πρὸ ἐν σὺν εἰς ἀνὰ διὰ κατὰ ὑπὲρ ἀµφὶ ἐπὶ με ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ τόπο. ‐ ‐ ‐ τόπο. τόπο (χρήση ποιητική). υπεράσπιση. προσθήκη. τόπο. τρόπο. άμεση καταγωγή. τόπο. χρόνο. τόπο. τόπο. εναντίον. χρόνο. τόπο (χρήση ποιητική). ασυμφωνία ή εναντιότητα. παραβολή ή σύγκριση. τόπο. χρόνο. αιτία ή ανταπόδοση. σκοπό. χρόνο. σκοπό. ‐ με ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ με ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ τόπο. όριο (με απόλυτο αριθμητικό). βοήθεια ή συμπαράσταση. σκοπό. τόπο. τόπο. παρὰ περὶ Ν Υ Σ µετὰ σύμπραξη. τόπο. καταγωγή. αιτία. 29 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. τόπο. εξάρτηση. τόπο. τόπο. σειρά ή ακολουθία. πρὸς ὑπὸ τόπο. υπεράσπιση. τόπο. χρόνο. ‐ αιτία.gr και sapiens@sch. χρόνο. τόπο. αναφορά. αιτία ή σκοπό. ύλη. μέσο ή τρόπο. αιτία. μέσο ή τρόπο. ‐ ‐ τόπο. προέλευση. τόπο (χρήση ποιητική) . συνοδεία. αναφορά. χρόνο. υποταγή. διανομή ή μερισμό. σκοπό. σκοπό. αιτία. χρόνο. αιτία. τόπο. αναφορά. χρόνο. χρόνο. τόπο ή χρόνο (χρήση ποιητική). αιτία. χρόνο.

καί εἰ. ἤν Παραχωρητικές Προτάσεις εἰ καί. ὡς Επιθυμία Ενδοιαστικές Προτάσεις µή. ἄν καί.philology‐online. οὐδ’ εἰ. ὁπότε Κρίση Τελικές Προτάσεις ἵνα. ὅτε. µήδ’ ἐάν Ν Υ Σ Επιθυμία ή Κρίση Κυρίως Κρίση Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΡΝΗΣΗ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου µή Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική Ιστορικού Χρόνου Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική µή µή και σπάνια οὐ Απλή Οριστική Υποτακτική Ευκτική Οριστική Υποτακτική Ευκτική µή ή οὐ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξέγηση Επιρρηματικός Προσδ.gr και sapiens@sch. διότι. οὐδ’ ἐάν. ἐάν. του Σκοπού Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση Σαν βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης Για να εκφράσουν την εναντίωση προς την κύρια πρόταση 30 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. κἄν. ὡς (=διότι).gr . ὅπως.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ειδικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτι. ὡς ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση Αιτιολογικές Προτάσεις ὅτι. ἐπειδή. µή οὐ Υποθετικές Προτάσεις εἰ. ἐπεί.gr/ sapiens@otenet. καί ἄν. της Αιτίας Επιρρηματικός Προσδ. Κρίση ἐάν καί. ἄν.

ὡς.gr και sapiens@sch.ἤ εἴτε – εἴτε. εἰ . ὥστε. ἐφ’ ᾧ τε ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση ή Επιθυμία ΑΡΝΗΣΗ µή ή οὐ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ Οριστική Υποτακτική Ευκτική Απαρέμφατο ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Επιρρηματικός Προσδ. ἐφ’ ᾧ.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Χρονικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτε. ὁπότε.philology‐online.gr/ sapiens@otenet. ερωτηµατικές αντωνυµίες και επιρρήµατα. πρίν. αναφορικές αντωνυµίες και επιρρήµατα Κρίση ή Επιθυμία Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ µή ή οὐ Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απαρέμφατο Δυνητικό Απαρέμφατο µή ή οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απορηματική Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Για να εκφράσουν το συμπέρασμα ή το επακολούθημα (ή σχέση τρόπου ή σκοπού) Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση 31 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἐπείδη. ὅταν ὁπόταν κτλ. ἐπεί. του Χρόνου Συμπερασματικές Προτάσεις Κρίση ή Επιθυμία Πλάγιες Ερωτηματικές εἰ.gr .

Κτητική 2.gr και sapiens@sch. Υποκειμενική 9. Επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) 2. Η υποδιαίρεση των προσδιορισμών είναι η εξής: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ Αλέξανδρος Γ. Αναφοράς Με πρόθεση τόπου χρόνου τρόπου ποσού αιτίας σκοπού αναφοράς κ. 6. Αξίας 8. Σηµείωση 2: Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙ ΚΟΙ Με επίρρημα τόπου χρόνου τρόπου ποσού 1. ἔρηµος. δ) το επιρρηματικό κατηγορούμενο. µόνος. µέσος. Δημιουργού 3.gr . Αιτίας 7. Ύλης ή περιεχ. ἔσχατος. αὐτός. Συγκριτική Σηµείωση 1: Ομοιόπτωτοι + ετερόπτωτοι προσδιορισμοί = ονοματικοί προσδιορισμοί. Με πλάγιες πτώσεις σαν επίρρημα ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ χρόνου αιτίας ποσού τόπου αξίας τόπου χρόνου οργάνου μέσου τρόπου συνοδείας αιτίας ποσού αναφοράς προσωπική τόπου χρόνου αιτίας αναφοράς ποσού τρόπου Σαν επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίσης: α) οι επιρρηματικές προτάσεις. γ) το απαρέμφατο του σκοπού ή του αποτελέσματος. Αντικειμενική 2.Οι προσδιορισμοί είναι δευτερεύοντες όροι της πρότασης που χρησιμεύουν για να προσδιορίσουν ή να επεξηγήσουν άλλη λέξη της πρότασης. ἄκρος.gr/ sapiens@otenet.philology‐online. ὅλος. β) οι επιρρηματικές μετοχές. Με τους προσδιορισμούς η πρόταση γίνεται επαυξημένη.λ. Επεξήγηση (από αφηρημένη έννοια σε συγκεκριμένη) 1. 1. Ιδιότητας 1. ἅπας. ἕκαστος.τ. Αντικειμενική 10. 32 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Αλεξανδρίδης Φιλόλογος Π Ρ Ο Σ Δ Ι Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Ο ΝΟ ΜΑΤΙ ΚΟ Ι ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ 1. Παράθεση (από συγκεκριμένη έννοια σε αφηρημένη) 2. Διαιρετική 4. Αναφοράς Ν Υ Σ 5. Κατηγορηματικός προσδιορισμός (παροδική ιδιότητα) πᾶς.

philology‐online.gr/ sapiens@otenet. Αλεξανδρίδης Α Τ Φιλόλογος Ν Υ Σ 33 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr ΠΟΣΟΥ: µάλα µᾶλλον µάλιστα ἅλις (=αρκετά) ἄγαν (=πολύ) λίαν πάνυ σφόδρα πολύ ΤΡΟΠΟΥ: παµψηφεὶ πανδηµεὶ ἀδακρυτὶ κρύβδην συλλήβδην (=γενικά) βάδην πρηνηδὸν (=µπρούµυτα) τυχόν (=ίσως) ΔΟΤΙΚΟΦΑΝΗ: (δηλώνουν τρόπο) σιωπῇ πάντῃ σχολῇ (=βραδέως) τῇδε (=έτσι) εἰκῇ (=στην τύχη) προῖκα (=χάρισµα) σπουδῇ (=βιαστικά) κοµιδῇ (=πάρα πολύ) ᾖ (=όπου ή όπως) .gr και sapiens@sch.ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ Ο Κ Ι Τ Κ Αλέξανδρος Γ.