ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ

ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΚΑΤΑ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ
ΤΑ ΕΙΔΗ ΤΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ
Α. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΟ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΡΙΣΕΩΣ: εκφέρονται με οριστική (απλή ή δυνητική*) ή με δυνητική ευκτική**.

*Δυνητική οριστική είναι η οριστική ιστορικού χρόνου + ἂν (δηλώνεται κάτι που μπορούσε να γίνει στο παρελθόν ή το μη πραγματικό). **Δυνητική ευκτική είναι η ευκτική κάθε χρόνου (εκτός του μέλλοντα) + ἂν (δηλώνεται το δυνατό στο παρόν – μέλλον).

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ: εκφέρονται με υποτακτική, προστακτική ή με ευχετική οριστική ή ευχετική ευκτική. 3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: διακρίνονται σε κρίσεως και επιθυμίας, επίσης σε ολικής και μερικής άγνοιας. Το δεύτερο ζεύγος κατηγοριών τους προσδιορίζεται από την πιθανή απάντηση στην ερώτηση που διατυπώνουν (ναι ή όχι για τις ολικής άγνοιας, οτιδήποτε άλλο για τις μερικής άγνοιας). Εκφέρονται όπως και οι προτάσεις κρίσεως ή με υποτακτική (απορηματική), εάν πρόκειται για ερωτηματική πρόταση επιθυμίας.
(Επίσης, μπορεί να είναι απλές ή διμελείς. Στη δεύτερη περίπτωση περιλαμβάνουν δύο (2) ερωτήσεις. Τότε προτάσσεται συνήθως η ερωτηματική αντωνυμία πότερον ή πότερα, ενώ στο δεύτερο μέρος ο διαχωριστικός σύνδεσμος ἤ).

4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΙΦΩΝΗΜΑΤΙΚΕΣ: συνήθως σ’ αυτές παραλείπεται το ρήμα. Εκφέρονται όπως οι προτάσεις κρίσεως. Β. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟ ΠΟΙΟΝ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΑΤΑΦΑΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν περιέχουν άρνηση.

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΟΦΑΤΙΚΕΣ – ΑΡΝΗΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν άρνηση. Γ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΟΡΟΥΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΑΠΛΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν μόνο τους κύριους όρους, δηλαδή το υποκείμενο και το κατηγόρημα.
(Το κατηγόρημα διακρίνεται σε δύο είδη: α) μονολεκτικό – περιλαμβάνει μόνο ρηματικό τύπο, β) περιφραστικό – περιλαμβάνει συνδετικό ρήμα + κατηγορούμενο).

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΣΥΝΘΕΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που περιέχουν περισσότερους από έναν κύριους όρους.
(Προσοχή: φυσικά, ποτέ περισσότερα ρήματα του ενός).

3. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΛΛΕΙΠΤΙΚΕΣ: είναι οι προτάσεις από τις οποίες λείπουν κάποιοι κύριοι όροι, που όμως εννοούνται εύκολα. 4. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΕΠΑΥΞΗΜΕΝΕΣ – ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις στις οποίες υπάρχουν εκτός των κύριων όρων και δευτερεύοντες όροι, δηλαδή προσδιορισμοί).
(Προσοχή: στους δευτερεύοντες όρους μιας πρότασης περιλαμβάνεται και το αντικείμενο).

1 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

Δ. ΩΣ ΠΡΟΣ ΤΗ ΣΧΕΣΗ ΤΟΥΣ ΜΕ ΤΙΣ ΑΛΛΕΣ 1. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΚΥΡΙΕΣ – ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΕΣ: είναι οι προτάσεις που μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. 2. ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ: είναι οι προτάσεις που δεν μπορούν να σταθούν μόνες τους στο λόγο. Εξαρτώνται πάντα από μία κύρια ή κάποια άλλη δευτερεύουσα. Πάντως, σε μία περίοδο ή ημιπερίοδο έχουμε τουλάχιστον μία κύρια πρόταση.
ΕΙΔΗ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΩΝ ΠΡΟΤΑΣΕΩΝ (10): Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ὅτι, ὡς. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ὡς και αντικειμενική με το ὅτι). Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ὡς, ὅτι, διότι, ἐπεί, ἐπειδή, ὅτε, ὁπότε. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους ἵνα, ὅπως, ὡς. Εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους µή, µὴ οὐ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική, ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εἰ, ἐάν, ἄν, ἤν. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Εκφέρονται με απλή οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ (ενδοτικές): εισάγονται με τους παραχωρητικούς συνδέσμους εἰ καί, ἐὰν καί, ἂν καί, καὶ εἰ, καὶ ἄν, κἄν, οὐδ’ εἰ, οὐδ’ ἐάν, µηδ’ ἐάν. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ὅτε, ὁπότε, ἐπεί, ἐπειδή, πρίν, ὅταν, ὁπόταν. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, υποτακτική και ευκτική. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος πρὶν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ὥστε, ὡς, ἐφ’ ᾧ, ἐφ’ ᾧ τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως, είναι προτάσεις επιρρηματικές. Προσοχή: ο συμπερασματικός σύνδεσμος ὥστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα εἰ, εἰ – ἤ, εἴτε – εἴτε, με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα, καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική, απορηματική υποτακτική, δυνητική ευκτική και ευκτική του πλαγίου λόγου. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα, αντικείμενα και επεξηγήσεις. Επομένως, είναι προτάσεις ονοματικές. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφέρονται με απλή οριστική, δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική, όταν εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με υποτακτική, ευχετική ευκτική και προστακτική, όταν εκφράζουν επιθυμία. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό – επίθετο. Επομένως, είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου – ημιπεριόδου ΔΕΝ εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση, αλλά κύρια. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία.

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΣΥΝΦΩΝΙΑ ΤΩΝ ΚΥΡΙΩΝ ΟΡΩΝ ΤΗΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ
Α. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΡΗΜΑΤΟΣ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το υποκείμενο του ρήματος βρίσκεται πάντα σε ονομαστική. Το ρήμα συμφωνεί σε μία πρόταση με το υποκείμενό του, στο πρόσωπο και στον αριθμό. Εξαίρεση: η περίπτωση της αττικής σύνταξης. Το υποκείμενο του ρήματος είναι όνομα ουδετέρου γένους πληθυντικού αριθμού και το ρήμα βρίσκεται στο γ΄ ενικό πρόσωπο (π.χ. τὰ παιδία παίζει).

‐

2 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

‐

Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό αριθμό, αν τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται στο ίδιο πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο αντίστοιχο πρόσωπο στον πληθυντικό. Όταν τα υποκείμενα βρίσκονται σε διαφορετικό πρόσωπο, τότε το ρήμα μπαίνει στο επικρατέστερο πρόσωπο στον πληθυντικό αριθμό (κατά σειρά προτεραιότητας τα πρόσωπα είναι: πρώτο πρόσωπο, δεύτερο πρόσωπο, τρίτο πρόσωπο). Εξαιρέσεις: α) κάποιες φορές, αν και τα υποκείμενα είναι δύο ή περισσότερα, το ρήμα μπαίνει στον ενικό και στο πρόσωπο του υποκειμένου που είναι πλησιέστερο ή σπουδαιότερο. β) Το ρήμα μπαίνει στον πληθυντικό, ακόμη κι αν το υποκείμενο είναι ένα. Αυτό συμβαίνει όταν το υποκείμενο είναι όνομα περιληπτικό. Η σύνταξη αυτή ονομάζεται κατά το νοούμενο ή κατά σύνεση (π.χ. τὸ πλῆθος ἐπεβοήθησαν, Λέσβος ἀπὸ τῶν Ἀθηναίων ἀπέστησαν).
ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΑ: α) Το υποκείμενο μιας μετοχής συμφωνεί μαζί της σε γένος, αριθμό και πτώση. β) Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται σε πτώση ονομαστική σε περίπτωση ταυτοπροσωπίας (οπότε είναι το ίδιο με το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο) και σε πτώση αιτιατική σε περίπτωση ετεροπροσωπίας (οπότε είναι διαφορετικό από το υποκείμενο του ρήματος, από το οποίο εξαρτάται το απαρέμφατο).

‐ ‐

Β. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΟΥ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ ΜΕ ΤΟ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ Το κατηγορούμενο είναι πάντα ομοιόπτωτος προσδιορισμός σε σχέση με τη λέξη στην οποία αναφέρεται. Αν το κατηγορούμενο είναι επίθετο, συμφωνεί με το υποκείμενο σε γένος, αριθμό και πτώση. Αν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό, συμφωνεί με το υποκείμενο υποχρεωτικά μόνο στην πτώση και τυχαία στο γένος και στον αριθμό. Αν το υποκείμενο δεν είναι κάτι ορισμένο, αλλά μια γενική έννοια (σε όλο της το είδος), τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει σε ουδέτερο γένος ενικού αριθμού, ανεξάρτητα από το γένος και τον αριθμό του υποκειμένου. Αυτό το κατηγορούμενο συνοδεύεται κάποιες φορές από τις λέξεις πρᾶγµα ή χρῆµα ή κτῆµα. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο, αν είναι επίθετο, μπαίνει κανονικά στον πληθυντικό αριθμό. Αν υπάρχουν δύο ή περισσότερα υποκείμενα, τότε το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των υποκειμένων, εφόσον αυτό είναι κοινό και τα υποκείμενα έμψυχα. Φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, το κατηγορούμενο τίθεται στην προηγούμενη περίπτωση στον πληθυντικό αριθμό. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο επικρατέστερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι έμψυχα, αλλά διαφορετικού γένους και φυσικά, εάν πρόκειται για επίθετο, τίθεται στον πληθυντικό αριθμό (επικρατέστερο γένος κατά σειρά είναι: το αρσενικό, το θηλυκό, το ουδέτερο). Το κατηγορούμενο μπαίνει στο ουδέτερο γένος, αν τα υποκείμενα είναι άψυχα οποιουδήποτε γένους. Το κατηγορούμενο μπαίνει στο γένος των εμψύχων, αν τα υποκείμενα είναι άλλα έμψυχα και άλλα άψυχα.

‐

‐

‐

‐

‐

‐

Ν Υ Σ

Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ

ΕΙΔΗ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟΥ
1. ΑΠΛΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: εξαρτάται από συνδετικό ρήμα. 2. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα, αλλά συχνά από ρήμα κινήσεως. Το επιρρηματικό κατηγορούμενο δηλώνει χρόνο, τρόπο, τόπο, σκοπό και τάξη (σειρά). Οι παρακάτω λέξεις είναι συνήθως επιρρηματικά κατηγορούμενα με τις προηγούμενες σημασίες: πολύς, µέγας, ἄφθονος, ἑκών, ἑκούσιος, ἑθελοντής, ἑθελούσιος, ἄκων, ἀκούσιος, ἄσµενος, ἥσυχος, ὑπόσπονδος, πρῶτος, τριταῖος, τελευταῖος, σκοταῖος, πελάγιος, ἀπότοµος, ἐνάντιος, ἀντίος, βοηθός, σύµβουλος.

3 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.philology‐online.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.gr

ΑΦΟΥ ΑΦΟΡΟΥΝ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΑ ΦΑΙΝΟΜΕΝΑ ΠΟΥ ΕΝΤΟΠΙΖΟΝΤΑΙ ΠΟΛΥ ΣΥΧΝΑ ΣΤΑ ΚΕΙΜΕΝΑ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΡΑΜΜΑΤΕΙΑΣ. 4. τότε το φαινόμενο λέγεται σχήμα υπαλλαγής.α. Συνοδεύεται από συνδετικό ρήμα. Το ρήμα εἰµὶ και τα συνώνυμά του: ὑπάρχω. 3. ‐ ΧΡΗΣΙΜΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ (ΠΡΑΚΤΙΚΕΣ ΣΥΜΒΟΥΛΕΣ ΓΙΑ ΤΗΝ ΑΠΟΔΟΣΗ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ ΣΤΑ ΝΕΑ ΕΛΛΗΝΙΚΑ) ΟΙ ΠΑΡΑΚΑΤΩ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΠΑΡΑΤΙΘΕΝΤΑΙ ΜΕ ΤΥΧΑΙΑ ΣΕΙΡΑ ΚΑΙ ΚΑΤΑ ΑΥΞΟΝΤΑ ΑΡΙΘΜΟ. ΣΥΜΠΛΗΡΩΜΑΤΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ ΓΙΑ ΥΠΟΚΕΙΜΕΝΟ – ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: Το υποκείμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. ΧΩΡΙΣ ΝΑ ΕΧΟΥΝ ΟΡΓΑΝΩΘΕΙ ΣΕ ΘΕΜΑΤΙΚΕΣ ΕΝΟΤΗΤΕΣ. β) με την πρόθεση κατὰ + αιτιατική.gr και sapiens@sch. Η γενική που εξαρτάται από επίθετα είναι γενική αντικειμενική. διατελῶ. όταν δηλώνει μερισμό. εἰς. 4.α. Τα δοξαστικά παθητικά: νοµίζοµαι. ύλη και αξία. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. ὑπέρ. Ν Υ Σ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 1. φαίνοµαι. ἐκβαίνω κ. περί.3. Όταν ένας προσδιορισμός.α. Οι προσωπικές αντωνυμίες προσδιορίζονται κατά κανόνα από παραθέσεις. δοκῶ. εκλογής και δοξαστικά δέχονται κατηγορούμενο του αντικειμένου. Προσοχή: τα ενεργητικά κλητικά. του κατηγορουμένου. όταν δηλώνει έκταση ή χωρισμό). κατὰ + αιτιατική. ἡγοῦµαι κ. τυγχάνω. 4 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἔφυν. όταν δηλώνει ποσό κατά προσέγγιση. πρὸς + αιτιατική. ἀκούω κ.α. ὑπὲρ + αιτιατική. διαίρεση.gr . ΚΑΤΗΓΟΡΙΕΣ ΣΥΝΔΕΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ 1. αλλά κυρίως από ρήμα αύξησης – εξέλιξης. Το ρήμα γίγνοµαι και τα συνώνυμά του: καθίσταµαι. β) με τις προθέσεις ἐπί. ιδιότητα. Η γενική του περιεχομένου εξαρτάται μόνο από ουσιαστικά. ἀποβαίνω. όταν δηλώνει αριθμό ή ποσό κατά προσέγγιση. __________________________________________________ 2. ὡς + αιτιατική. περί. λαγχάνω. ‐ Πρόκειται για ένα κατηγορούμενο (πάντα ουσιαστικό) σε πτώση γενική. προσαγορεύοµαι.philology‐online. 2. 3. Τα κλητικά παθητικά: καλοῦµαι. κρίνοµαι. ὀνοµάζοµαι. αντί να συμφωνεί συντακτικά με τον όρο στον οποίο αναφέρεται λογικά. Η γενική κατηγορηματική αναφέρεται στο υποκείμενο του συνδετικού ρήματος και δηλώνει: κτήση. πρός. 5. Το κατηγορούμενο μπορεί να δηλωθεί και με εμπρόθετη αιτιατική στην ακόλουθη περίπτωση: με τις προθέσεις ἀµφί. ΕΙΝΑΙ ΟΜΩΣ ΕΞΑΙΡΕΤΙΚΑ ΧΡΗΣΤΙΚΕΣ. Τα εκλογής ή προχειριστικά παθητικά: αἱροῦµαι. ἀποδεικνύοµαι κ. γ) με την πρόθεση ἐπὶ + αιτιατική. (Και το αντικείμενο μπορεί να δηλωθεί με εμπρόθετη αιτιατική στις ακόλουθες περιπτώσεις: α) με τις προθέσεις ἀµφί. πέφυκα κ. εἰς. 2. __________________________________________________ 1. χειροτονοῦµαι. Ισοδυναμεί με συμπερασματική πρόταση και μεταφράζεται με το ώστε + μτφρ. συμφωνεί με κάποιον άλλο όρο.α.gr/ sapiens@otenet. όταν δηλώνει τοπική έκταση. περί. ΠΡΟΛΗΠΤΙΚΟ ΚΑΤΗΓΟΡΟΥΜΕΝΟ: δεν εξαρτάται από συνδετικό ρήμα.

Οποιοδήποτε παθητικό ρήμα στο γ΄ ενικό πρόσωπο μπορεί να είναι απρόσωπο. Τα ρήματα δοκεῖ και φαίνεται ως απρόσωπα δέχονται δοτική προσωπική. αλλά δεν στέκονται όλα ως λογικά αντικείμενα του ρήματος. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 5 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Όταν από ένα ρήμα εξαρτώνται δύο ή περισσότερα αντικείμενα. όταν το ρήμα τους είναι ιστορικού χρόνου. Πιθανώς αποδεκτή σύνταξη είναι: λέγω – ρήμα. 7. 6.gr/ sapiens@otenet. 9. ὁ ἐγὼ λέγω (η αναφορική πρόταση είναι επεξήγηση στο τοῦτο). 19. Με το γὰρ (και κάποιες φορές με το ὡς) εισάγονται κύριες αιτιολογικές προτάσεις. Στα αρχαία ελληνικά. 20. 16.5. 14. 10. το ρήμα ενδέχεται να συμφωνεί με το κατηγορούμενο ως προς τον αριθμό. αλλά όταν προσδιορίζει ρηματικό τύπο και δεν είναι αντικείμενό του. μεταφράζουμε το ρήμα ως απρόσωπο. Το ίδιο συμβαίνει συχνά και δίπλα σε ρηματικούς τύπους παθητικού παρακειμένου και υπερσυντελίκου. Στις απαρεμφατικές προτάσεις ισχύει η αντίστοιχη ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία ανάλογα με το ρήμα της πρότασης από την οποία εξαρτάται η απαρεμφατική. ο συγγραφέας συχνά χρησιμοποιεί ρήμα προσωπικό εκεί που θα έπρεπε να χρησιμοποιήσει απρόσωπο. Οὐκ ἔστιν ὅστις = κανείς.gr . το υποκείμενο της δευτερεύουσας προλαβαίνει και το καθιστά αντικείμενο η κύρια πρόταση. Χρονικές είναι συνήθως. ἀληθὲς – κατηγορούμενο του αντικειμένου.philology‐online. 12. Όταν έχουμε δευτερεύουσα απαρεμφατική πρόταση. Συμφυρμός ή βραχυλογία: ὅτι ἀληθὲς τοῦτο λέγω δύο προτάσεις ενώθηκαν σε μία. Οι προτάσεις που εισάγονται με τους συνδέσμους ἐπεί. 17. ἔστιν ὅστις = κάποιος. είναι ετερόπτωτος προσδιορισμός. τότε μεταφράζουμε την αντωνυμία ως ερωτηματική. Σε αυτήν την περίπτωση έχουμε σχήμα κατά ζεύγμα (το ρήμα που εννοούμε ονομάζεται ρήμα κατά ζεύγμα στο ήδη υπάρχον ρήμα). ἐπειδὴ είναι δευτερεύουσες χρονικές ή αιτιολογικές. οὐκ ἔστιν ὅστις οὐκ = ο καθένας. Ως προσωπικά δέχονται δοτική προσωπική του κρίνοντος προσώπου ή της αναφοράς. ἀντηχεῖ παιάνων καὶ στεναγµάτων. τότε εννοούμε και ένα άλλο ρήμα για τα αντικείμενα αυτά.gr και sapiens@sch. ἐγὼ – υποκείμενο. Δηλαδή. 11. 18. τοῦτο – σύστοιχο αντικείμενο. 15. που εισάγεται με αναφορική αντωνυμία. 13. τότε έχουμε σχήμα κατά πρόληψη. Δίπλα στα εις –τέος και –τὸς ρηματικά επίθετα μπορεί να υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου ή του ενεργούντος προσώπου. Όταν το κατηγορούμενο είναι ουσιαστικό και βρίσκεται κοντά στο ρήμα. κι όχι με το υποκείμενο. Ανάλυση συμφυρμού: ὅτι ἀληθὲς ἐστὶ τοῦτο. Αυτό γίνεται για να δοθεί έμφαση στο υποκείμενο του ρήματος. Όταν το υποκείμενο μιας δευτερεύουσας πρότασης το βρίσκουμε και ως αντικείμενο της κύριας. Όταν μια αναφορική αντωνυμία εισάγει πλάγια ερωτηματική πρόταση. Παράδειγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. Με ρήμα κατά ζεύγμα: ἡ πόλις γέµει θυµιαµάτων. όταν προσδιορίζει ουσιαστικό ή επίθετο σε διαφορετική πτώση απ’ αυτό. Στην απόδοση όμως στα νέα ελληνικά. 8. Το φαινόμενο ονομάζεται έλξη του αριθμού του ρήματος από το κατηγορούμενο. Μια πλάγια πτώση. τότε αυτή η πρόταση είναι αναφορικοσυμπερασματική. Τα αμετάβατα ρήματα μπορούν να δεχθούν σύστοιχο αντικείμενο. παιάνων καὶ στεναγµάτων. Σ’ αυτήν την περίπτωση το υπάρχον απαρέμφατο είναι αντικείμενο του προσωπικού ρήματος και όχι υποκείμενο. είναι επιρρηματικός προσδιορισμός απλής πλάγιας πτώσης.

τότε δεν έχουμε επιθετικό προσδιορισμό. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται). που εισάγεται με τον ίδιο χρονικό σύνδεσμο. Από τοπικά επιρρήματα όμως σε –θεν έχουμε γενική της αφετηρίας. Με το πρὶν εισάγεται απαρεμφατική χρονική πρόταση. οι οποίες δέχονται άρνηση µή.χ. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 35. δηλαδή πριν ενεργήσει το υποκείμενο του ρήματος.gr/ sapiens@otenet. 23.philology‐online. ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. παραλείποντας στη μετάφραση τα ρήματα και αποδίδοντας τη μετοχή με ρήμα. γ) εσωτερικό σύστοιχο– προέρχεται από την ίδια ρίζα με τον ρηματικό τύπο στον οποίο αναφέρεται. Στη μετάφραση όμως αποδίδουμε τη μετοχή ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. –τή. αλλά προέρχεται από την ίδια την ενέργεια του υποκειμένου. 26. μόνο όταν η μετοχή είναι αιτιολογική και συνοδεύεται από το ὡς ή το ὥσπερ. Ἔχω + τελικό απαρέμφατο = μπορώ να + μετάφραση του απαρεμφάτου. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και β) άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. όταν η πρόταση απ’ την οποία εξαρτάται είναι καταφατική. Όταν έχουμε εμπρόθετο προσδιορισμό ή επίρρημα ή γενική με άρθρο μπροστά τους. στην οποία ανήκει (πλὴν + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός της εξαίρεσης). Με ρήμα σε δυνητική ευκτική έχουμε συνήθως μετοχές υποθετικές. Η αιτιατική απόλυτη μετοχή είναι συνήθως μετοχή απροσώπου ρήματος ή απρόσωπης έκφρασης. Γενική παραθετική έχουμε μετά από ένα επίθετο που ισοδυναμεί με γενική πτώση ή μετά από κτητική αντωνυμία. Μπορεί όμως να συντάσσεται και με μια πτώση που προηγήθηκε στην πρόταση. Ο ιστορικός ενεστώτας έχει σημασία αορίστου ή παρατατικού. Ἐπιστέλλω = παραγγέλλω. β) εσωτερικό ή του αποτελέσματος–δηλαδή το αντικείμενο δεν υπάρχει εξ’ αρχής. Η μετοχή αυτή αναφέρεται πάντα στο υποκείμενο του ρήματος. 36. 31. τοπικά και ποσοτικά. Τα κελευστικά ρήματα συντάσσονται με αιτιατική και απαρέμφατο. Μεταφράζουμε κατηγορηματική μετοχή που εξαρτάται από τα συνδετικά ρήματα εἰµὶ και γίγνοµαι. Ἔχοµαι + δοτική = βρίσκομαι σε + μετάφραση δοτικής. Τα ρηματικά επίθετα σε –τός. Είναι δυνατόν το ρήμα να είναι και προσωπικό. –τὸν σημαίνουν: α) μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. 25. 30. 32. τιµωροῦµαι = τιμωρώ. Διάκριση αντικειμένου: α) εξωτερικό–υπάρχει εξ’ αρχής. τιµωρῶ = βοηθώ. ἡγοῦµαι + γενική = είμαι αρχηγός.gr . 29. Η παράθεση δίνει ένα επιπλέον γνώρισμα σ’ αυτόν. και το άρθρο αυτό συνάπτεται με μία μετοχή ή ένα απαρέμφατο. Η επεξήγηση επεξηγεί τον προσδιοριζόμενο όρο. Γενική διαιρετική έχουμε και με επιρρήματα χρονικά.21. 24. 28. τότε έχουμε ρηματική χρονική πρόταση. 27. Η πρόθεση πλὴν συντάσσεται κανονικά με γενική.gr και sapiens@sch. Ἡγοῦµαι + απαρέμφατο = νομίζω ότι. 33.χ. Αν είναι αρνητική. Από το ρήμα τυγχάνω εξαρτάται κατηγορηματική μετοχή. 34. 22.

χ.gr και sapiens@sch. Η γενική του χρόνου δηλώνει χρονική διάρκεια. γηροκομώ). στη μετάφραση τα τρέπουμε σε ονομαστική. 43. Εὖ ποιῶ = ευεργετώ. 7 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. έχω υπόψη μου. περιποιούμαι. 50. Στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε αναγκαστική ετεροπροσωπία.philology‐online. το αναφορικό έλκεται από μια δεικτική αντωνυμία. κακῶς ποιῶ = βλάπτω. 47. σχεδόν πάντοτε. Το νῦν δὲ το βρίσκουμε συνήθως μετά από υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. Στις δευτερεύουσες τελικές προτάσεις που εισάγονται με το ὡς. τότε σημαίνει αινιγματικός – η – ο (δηλαδή: αινιγματικά λόγια). 40.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Εὖ πάσχω = ευεργετούμαι. Η αιτιατική του χρόνου δηλώνει χρονική έκταση. Αν μετά από δοξαστικό ή λεκτικό ρήμα έχουμε ως αντικείμενο απαρέμφατο απροσώπου ρήματος. Εὖ λέγω = επαινώ. Τα δυνητικά απαρέμφατα είναι αναγκαστικά ειδικά. 46. 53. Σ’ αυτήν την περίπτωση δεν χρειάζεται το δυνητικό ἄν. ως ευκόλως εννοούμενη. Λέμε λοιπόν ότι έχουμε αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. Παραιτοῦµαι = παρακαλώ. Μας επαναφέρει στον πραγματικό χρόνο. Όλα τα υποκείμενα των απαρεμφάτων. ∆ίκην λαµβάνω παρὰ τινὸς = τιμωρώ. Εὖ πράττω = ευτυχώ. Η δοτική του χρόνου δηλώνει χρονικό σημείο.37. 51. 41. Ἐκποδὼν = βγαίνω από τη μέση. λόγω εξάρτησής του από απρόσωπο ρήμα ή έκφραση. (τὸν θεὸν = λατρεύω). 44. Ως προς τη λειτουργία τους όμως μέσα στην πρόταση είναι όμοιοι (π. . Παράλλαξη έχουμε όταν δύο όροι συνδέοονται παρατακτικά και είναι ως προς τη μορφή τους διαφορετικοί (π.gr/ sapiens@otenet. όταν αναφέρεται σε λόγια (δηλαδή: ποικίλα λόγια). 45. η οποία παραλείπεται. Κακῶς πράττω = δυστυχώ. 48. ἐµποδὼν = γίνομαι εμπόδιο. Στον υποθετικό λόγο του μη πραγματικού. είναι δυνατόν στην απόδοση να έχουμε παρατατικό απροσώπου ρήματος. 52. (τὸν ἄνθρωπον = υπηρετώ. Από το ουδέτερο δεικτικής αντωνυμίας ή το ουδέτερο επιθέτου εξαρτάται γενική διαιρετική. ∆ίκην δίδωµι τινὶ = τιμωρούμαι. Θεραπεύω + αιτιατική: (τὴν γῆν = καλλιεργώ).χ. Σ’ αυτήν την περίπτωση ισχύει η ταυτοπροσωπία ή ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα και το δεύτερο απαρέμφατο. Το επίθετο ποικίλος – η – ον. 42. που είναι σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. Εὖ ἀκούω = επαινούμαι. όταν δηλώνεται ότι ο σκοπός θα πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. Συχνά αντί γενικής διαιρετικής χρησιμοποιείται επιμεριστική παράθεση. 49. τότε το υποκείμενο αυτού του απαρεμφάτου θα είναι πάλι ένα απαρέμφατο και θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη μεταξύ δύο απαρεμφάτων. Όταν έχουμε έλξη του αναφορικού. Χάριν ἀποδίδωµι = εκφράζω ευγνωμοσύνη. Νὴ ∆ία: ομωτική έκφραση ή προσφώνηση. 54. Εὖ ποιῶ τινὰ = ευεργετώ. γενική και απαρέμφατο). Ἐνθυµοῦµαι = έχω στο μυαλό μου. αποδίδοντας το απαρέμφατο με ρήμα. ὅπως είναι δυνατόν να υπάρχει το αοριστολογικό ἄν. Οι κύριες παρενθετικές προτάσεις δεν συνδέονται παρατακτικά με άλλες κύριες. 38. δηλαδή στην αλήθεια. 39. είναι αντικείμενα του ρήματος).

Καθορῶ = διακρίνω. Οι μετοχές απροσώπων ρημάτων απαντούν συνήθως σε ουδέτερο γένος. Όταν έχουμε απαρεμφατική πρόταση που εισάγεται με αναφορικό.τ. 65. εκφράζουν υποκειμενικό συμπέρασμα που μπορεί να πραγματοποιηθεί με κάποια προϋπόθεση. 67. Ἀκούω + γενική πτώση (δηλώνεται άμεση αντίληψη). δυνητική ευκτική και χρόνο μέλλοντα. 70. Προλαβὼν ἐπιµέλοµαι = φροντίζω από την αρχή. 69. Ἀναντλέω-ῶ = υπομένω. 61. όταν τονίζεται ο τρόπος που θα γίνει η πράξη. οὐδ’ εἰ. ἀκούω + αιτιατική πτώση (δηλώνεται έμμεση αντίληψη). 59. Ο γνωμικός αόριστος ισοδυναμεί με ενεστώτα. 68. όταν τονίζεται το περιεχόμενο της πράξης. Ἐφίεµαι = επιθυμώ. τότε: α) είναι πλάγια ερωτηματική. οι οποίες εισάγονται με τα καὶ εἰ. Οι δευτερεύουσες συμπερασματικές απαρεμφατικές προτάσεις. Ζηµία = πρόστιμο.» είναι τροπική. ἂν καὶ κ. κεῖµαι. καὶ ἂν (κἄν). έλκεται από την αναφορική αντωνυμία και μπαίνει στην ίδια πτώση μ’ αυτήν. τότε αυτή είναι αναφορικοσυμπερασματική (σ. Μια μετοχή αορίστου που συνοδεύεται από άρνηση και μεταφράζεται με το «χωρίς να. 56. 57.55. Εἶδος = μορφή. αν στην πρόταση που ανήκουν υπάρχει άλλο ρήμα (π. η παραχώρηση γίνεται προς κάτι το μη πραγματικό.philology‐online. ὑπολαµβάνω = θεωρώ. υποφέρω.λ. Ἄλγος = πόνος. 58. τιμωρία.χ. 72. ἥκω + τροπικό επίρρημα. πυνθάνοµαι (δίπτωτο ρήμα) + αιτιατική και γενική πτώση. λογίζονται συχνά ως παρακελευσματικά μόρια και όχι ως ρήματα.gr/ sapiens@otenet. µε τα οἷος και ὅσος). Στο οὐδ’ εἰ η άρνηση αντανακλά στην απόδοση. Μετά από ρήματα επιμέλειας – αμέλειας. διὰ + γενική εμπρόθετος προσδιορισμός του τρόπου. 64.θ. 66. Οι προτάσεις που είναι ολόκληρες β΄ όρος σύγκρισης λέγονται κύριες παραβολικές. 60.Το καὶ εἰ χρησιμοποιείται όταν η απόδοση είναι καταφατική.ν. οι οποίες εισάγονται με το ὥστε. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 8 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 62. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων είναι συχνά αιτιολογικές. Στις εναντιωματικές ή παραχωρητικές προτάσεις. αν ακολουθεί πρόταση με το ὅπως + οριστική μέλλοντα ή με το ὅπως + υποτακτική. Αντίστροφη έλξη είναι το φαινόμενο κατά το οποίο ο προσδιοριζόμενος από μια αναφορική πρόταση όρος.. όταν οι προτάσεις αυτές εισάγονται με τα εἰ καί.gr και sapiens@sch. Με τα ρήματα ἔχω. Φιλότιµος = αυτός που αγαπά τις τιμές. Πόνος = κόπος. 71. ενώ το οὐδ’ εἰ όταν η απόδοση είναι αρνητική. Προς κάτι το πραγματικό γίνεται η παραχώρηση. Το ἐπεὶ μετά από ισχυρή στίξη ισοδυναμεί με το γάρ. β) είναι τελική. Υποθετική μετοχή έχουμε συνήθως με δυνητικό απαρέμφατο.gr .. 63. αντί να μπει στην κανονική πτώση της συντακτικής του θέσης μέσα στην πρόταση. Οι προστακτικές φέρε. δυνητική οριστική. έχουμε συνήθως γενική της αναφοράς. εἶµι και ἄγω αντίστοιχα. ἴθι και ἄγε των ρημάτων φέρω. ἐπεὶ φέρ’ εἰπέ). Μεταφράζουμε λοιπόν το γνωμικό αόριστο με το «συνήθως + χρόνο ενεστώτα». Το φεῦ ονομάζεται σχετλιαστικό επιφώνημα.

η οποία συνοδεύεται από το ἤ. τότε το αίτιο είναι τελικό. με τη μεσολάβηση ενός καί (π. μπορούμε να έχουμε επεξήγηση στη γενική αυτή.philology‐online. Το μοναδικό ρήμα που δέχεται τελικό απαρέμφατο σε χρόνο μέλλοντα είναι το µέλλω.gr και sapiens@sch. Όταν το ρήμα ἔχω προσδιορίζεται από τροπικό επίρρημα.gr .τ. τότε έχουμε ασύμμετρη σύγκριση. Κοντά σε συγκριτικό βαθμό επιθέτου ή επιρρήματος η δοτική είναι του ποσού ή αλλιώς του μέτρου – διαφοράς. 80.gr/ sapiens@otenet. Κακῶς πάσχω = παθαίνω κακό. Περὶ ἐλάττονος ποιοῦµαι = θεωρώ κάτι κατώτερο. Με επίθετα ισότητας – ομοιότητας. επειδή κ. Δηλαδή. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 9 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 74. Οι αναφορικοαιτιολογικές προτάσεις μεταφράζονται με έναν αιτιολογικό σύνδεσμο στην αρχή τους (π. Παρὰ + γενική και ενεργητικό ρήµα = εμπρόθετος της προέλευσης. αντί να έχουμε δοτική αντικειμενική. Θα είναι αναγκαστικό αίτιο. Έχουμε δίπλα του μια γενική ή μια αιτιατική της αναφοράς. Η απαγόρευση στα αρχαία ελληνικά εκφέρεται με τους εξής τρόπους: α) µὴ + προστακτική ενεστώτα. γίνεται αυτό που ορίζει το ρήμα. 76. Με ένα ρήμα που συντάσσεται με αιτιατική. 85. 75. 79. 82. γι’ αυτό το αντικείμενο μπαίνει σε γενική διαιρετική. Παρὰ + γενική και παθητικό ρήµα = εμπρόθετος του ποιητικού αιτίου. 84. Προκινδυνεύω τινὸς = διακινδυνεύω για κάποιον. χωρίς να εννοείται κάποια αιτιατική ως αντικείμενο. β) µὴ + υποτακτική αορίστου και γ) οὐ + οριστική μέλλοντα. Το ὡς χρησιμοποιείται συχνά και ως πρόθεση. Κακῶς ἀκούω = κακολογούμαι. Παρὰ + δοτική = εμπρόθετος του ενώπιον (τόπου μεταφορικά). πρόσθεν ἤ. είναι δευτερεύουσες χρονικές. Η γενική αυτή είναι γενική διαιρετική. Σε αντίθετη περίπτωση. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι μια γενική πτώση αναφορικής ή δεικτικής αντωνυμίας. ὕστερον ἤ. 78.χ. ὁµοίαν τὴν γνώµην ἔχω καὶ σύ – σε θέση δοτικής αντικειμενικής στο ὁµοίαν. Η ενέργεια του ρήματος μεταβαίνει σ’ ένα μέρος της έννοιας του αντικειμένου. Προτάσεις που εισάγονται με τα πρότερον ἤ. Ο εμπρόθετος προδιορισμός ἕνεκα τινὸς είναι αναγκαστικό αίτιο (δηλώνεται αιτία) ή τελικό αίτιο (δηλώνεται σκοπός). όταν το νόημα που εκφράζει ο εμπρόθετος προσδιορισμός προηγείται από το νόημα που εκφράζει το ρήμα της πρότασης. όταν αναφέρεται σε πρόσωπα. Κακῶς ποιῶ = κακοποιώ. γιατί. Το τελικό απαρέμφατο δεν είναι ποτέ χρόνου μέλλοντα. αλλά εξαιτίας κάποιων γεγονότων που έχουν προηγηθεί και δηλώνονται με τον εμπρόθετο προσδιορισμό ἕνεκα + γενική. τότε δεν είναι μεταβατικό. Περὶ µηδενὸς ποιοῦµαι τι = δε θεωρώ κάτι σπουδαίο. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι αριθμητικό.73. μπορούμε να βρούμε στη θέση της αιτιατικής μια γενική πτώση. έχουμε πτώση όμοια με προηγούμενη. μπορεί να εκφέρεται ομοιόπτωτα με τον πρώτο όρο με ή χωρίς το ἤ.χ.) και μετατρέποντας το αναφορικό σε δεικτική αντωνυμία. Η ονομαστική που προηγήθηκε ήταν το ἐγὼ. 86. 83. ως υποκείμενο του ρήματος ἔχω). όταν δηλαδή προηγείται νοηματικά το ρήμα. 81.λ. 77. Όταν ο β΄ όρος σύγκρισης είναι ισχυρότερος από τον πρώτο. Κακῶς λέγω = κακολογώ.

Το σύστοιχο αντικείμενο παραλείπεται συνήθως: α) όταν συνοδεύεται από επιθετικό προσδιορισμό. Τα ρήματα δεῖ. β) όταν εκφράζει μια γενική έννοια και γ) όταν πρόκειται για το μοναδικό αντικείμενο που μπορεί να πάρει ένα ρήμα. Το ίδιο συμβαίνει και με το ρήμα παρασκευάζεται. Επίσης. δοτικές ή αιτιατικές του χρόνου και όχι ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί. η) ἢ + ολόκληρη πρόταση. 1.gr/ sapiens@otenet. τότε συνήθως είναι αναφορική – τελική. β) ἢ + ομοιόπτωτα και ἢ + ομοιότροπα.gr . Όταν μία δευτερεύουσα αναφορική πρόταση έχει το ρήμα της σε μέλλοντα. Μια δοτική προσωπική κοντά στις μετοχές ἡδοµένῳ. Μπορούν να έχουν σύστοιχο αντικείμενο. 92. ο οποίος τώρα μπαίνει συνήθως σε ουδέτερο γένος πληθυντικού αριθμού (ή πιο σπάνια ενικού) και παίζει πια αυτός το ρόλο του συστοίχου αντικειμένου. ἀχθοµένῳ. γ) ἀντὶ + γενική. ἐνδεῖ. 2. έχουν ως υποκείμενο μια σύστοιχη έννοια. χαρακτηρίζονται ως γενικές. Το αντικείμενο παραλείπεται στις εξής περιπτώσεις: α) όταν εννοείται ευκόλως από τα συμφραζόμενα. Τρόποι εκφοράς του β΄ όρου σύγκρισης: α) γενική συγκριτική.gr και sapiens@sch. ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΣΥΣΤΟΙΧΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ: α) Παῖσον διπλᾶ (αντί για: παῖσον διπλῆν πληγήν). Τα παθητικά μονόπτωτα ρήματα δεν έχουν ποτέ αντικείμενο. είναι δοτική προσωπική ηθική. που όμως δεν κρύβει το υποκείμενο του απαρεμφάτου (που είναι υποκείμενο απροσώπων ρημάτων). 88. 90. 91. ζ) ἢ κατὰ + αιτιατική. Δίπλα σε απρόσωπα ρήματα που ήταν δίπτωτα στην ενεργητική διάθεση. τότε αυτή είναι το αντικείμενο του απροσώπου ρήματος. πρῶτον. αὐτίκα. β) όταν συνοδεύεται από μια πλάγια πτώση. µέτεστι όταν δεν υπάρχει κοντά απαρέμφατο. 93. µέλει. γ) Ἐγράψατο µε ἀσεβείας (αντί για: ἐγράψατο µε γραφὴν ἀσεβείας). στ) ἢ πρὸς + αιτιατική. οπότε είτε παραμένει η πλάγια πτώση είτε μπαίνει και αυτή στην πτώση του αντικειμένου και παίζει τώρα το ρόλο του. θ) ἢ ὥστε. ε) παρὰ + αιτιατική. Το φαινόμενο της ονομαστικής απολύτου μετοχής είναι μια συντακτική ανακολουθία. β) Ὀξὺ βοῶ (σύστοιχο αντικείµενο σε ουδέτερο γένος ενικού αριθµού). αν υπάρχει μια δοτική. 89. ὡς + απαρέμφατο. µεταµέλει. 94. δ) πρὸ + γενική. δ) Ὀµνύω συµµαχίαν (αντί για: όµνύω ὄρκον συµµαχίας).philology‐online. Τα χρονικά επιρρήματα πάλαι.87. βουλοµένῳ. παίρνουν αντικείμενο σε γενική και υπάρχει δίπλα τους μια δοτική προσωπική του ενεργούντος προσώπου. Ν Υ Σ ΣΧΕΤΙΚΑ ΜΕ ΤΟ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 10 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. μόνο που σ’ αυτό δεν υπάρχει γενική πτώση ως αντικείμενο. Η ονομαστική απόλυτη μετοχή μπαίνει είτε στη θέση γενικής απόλυτης μετοχής είτε αντί για συνημμένη μετοχή και διατηρεί την επιρρηματική της σημασία. όταν είναι έναρθρα.

εὖ ποιῶ. ἀποφεύγω. 11. οἰµώζω. κακῶς ποιῶ. κλαίω. ἐπιλανθάνοµαι. ἐρῶ (=αγαπώ). διαµαρτάνω. 12. λαµβάνοµαι. ακοή): ἅπτοµαι. Ρήματα που σημαίνουν αποτυχία: ἀποτυγχάνω. γλίχοµαι. αἰσχύνοµαι. θιγγάνω. δηλώνεται έµµεση αντίληψη).gr/ sapiens@otenet. θεραπεύω. θρηνῶ. 2. µέτεστί µοι τινός. πλήθω. µεστῶ. πενθῶ. Ρήματα που σημαίνουν επιτυχία: τυγχάνω. ψεύδοµαι (=αποτυγχάνω) 13. Ρήματα που σημαίνουν απόπειρα: πειρῶ. διώκω.gr . δέδοικα. ποθῶ. λανθάνω. Ρήματα που σημαίνουν φροντίδα ή επιμέλεια και τα αντίθετά τους: φροντίζω. στέροµαι. ἐξικνοῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν ωφέλεια ή βλάβη με λόγους ή έργα: ὀνίνηµι. 5. δράττοµαι. ὀνίναµαι. παύοµαι (=σταµατώ). 6.χ. ἐπιορκῶ. χρῄζω. εὖ λέγω. ἀκούω (για άµεση αντίληψη). Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 11 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. θωπεύω. ἀκροῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν έναρξη ή λήξη: ἄρχω. ᾔσθετο βοήν). ἀντιλαµβάνοµαι. ἐνεδρεύω. 10. ἀποδιδράσκω. Ρήματα καταδίωξης ή απόδρασης: θηρῶ. ὀρέγοµαι. ἁµαρτάνω. Ρήματα που σημαίνουν γενικά αίσθηση (αφή. ακούω (+αιτιατική. ἐξαµαρτάνω. θαρρῶ. αἰσθάνοµαι (+αιτιατική κάποιες φορές. σπεύδω. πίµπλαµαι. εὐλαβοῦµαι. λοιδορῶ. λήγω. ψαύω. θηρεύω. κρατῶ (+αιτιατική=νικώ). δέοµαι. ΓΕΝΙΚΗ ή ΔΟΤΙΚΗ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. π. ὄµνυµι. περιµένω. 3. ἐπιµελοῦµαι. ἔχοµαι. Ρήματα που σημαίνουν επιθυμία: ἐπιθυµῶ. µεταλαµβάνω. µνηµονεύω. φιλῶ. ἐκπλήττοµαι. ὠφελῶ. κελεύω. κήδοµαι. 9. γεύση. κακουργῶ. εὐπορῶ. µεταµέλοµαι.philology‐online. ἀλγῶ. Ρήματα αμετάβατα που χρησιμοποιούνται ως μεταβατικά: αἰδοῦµαι. οἰκῶ. δακρύω. γεύοµαι. Ρήματα που σημαίνουν πλησμονή: βρίθω. ἐφίεµαι. ὀλιγορῶ. πνέω. ὀσφραίνοµαι. όσφρηση. εὐεργετῶ. οσμή. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φθάνω. φυλάττοµαι. φεύγω. ἄρχοµαι.ΣΥΝΤΑΞΗ ΤΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΜΟΝΟΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: (ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΣΥΓΚΕΚΡΙΜΕΝΗ ΠΛΑΓΙΑ ΠΤΩΣΗ – ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ. ἐπιλαµβάνοµαι. ἐρῶµαι (=επιθυµώ). καταπλήττοµαι. ὄζω. µεταµέλει µοι τινός. φοβοῦµαι. ἀδικῶ. τιµωροῦµαι (=τιµωρώ). ζηλῶ. 4. ἀπορῶ. ἐπιλείπω. βλάπτω. πειρῶµαι. σιγῶ. ἀντέχοµαι. 2. Ρήματα που σημαίνουν απόλαυση: ἀπολαύω. ἀγαπῶ. κακῶς λέγω. κακοποιῶ. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. κοινωνῶ. Ρήματα που σημαίνουν φειδώ και τα αντίθετά τους: φείδοµαι. µέλει µοι τινός. 3. ἀµελῶ. εὐλογῶ. 7. Ρήματα που σημαίνουν μνήμη ή λήθη: µιµνήσκοµαι. 4. Ρήματα που σημαίνουν μετοχή: µετέχω. κολακεύω. 5. δεῖ µοι τινός. µένω. Ρήματα που σημαίνουν στέρηση: δέω.gr και sapiens@sch. σπανίζω. κληρονοµῶ. ποθῶ. Τα ρήματα: ὁρῶ. προνοῶ. σιωπῶ. γέµω. ἀφειδῶ. ἐφικνοῦµαι. 8. µέµνηµαι.

λοιδοροῦµαι. εἴκω (=υποχωρώ). ἀρέσκω. Ρήματα που σημαίνουν άμιλλα: ἁµιλλῶµαι. Ρήματα σημαίνουν πρέπει. Ρήματα που σημαίνουν καταγωγή: εἰµί. ἡγοῦµαι + ειδικό απαρέµφατο = νοµίζω ότι. συντυγχάνω. ΔΙΠΤΩΤΑ ΡΗΜΑΤΑ: 12 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. πρωτεύω. Ρήματα που σημαίνουν απομάκρυνση: διέχω. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἐν. ἐνοχλῶ.gr/ sapiens@otenet. ὑπό. συνᾴδω (=συµφωνώ). ἔφυν. περί. περιγίγνοµαι.14. αἰσθάνοµαι + γενική. 19. παραχωρῶ. ένωση: ὁµιλῶ. µάχοµαι. µείγνυµαι. συναλλάττοµαι – διαλλάττοµαι – καταλλάττοµαι (=συµφιλιώνοµαι). κεράννυµι. γίγνοµαι. ἀφίεµαι. θάνατο). µειονεκτῶ. ἄπειµι. 22. τιµωρῶ (=βοηθώ).. 18. 16. Ρήματα που σημαίνουν απαλλαγή: ἀπαλλάττω. ἔοικα. 15. ὑπερτερῶ.. ἐπιβουλεύω. Ρήματα που σημαίνουν σύγκριση. παρά. λείποµαι.gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ . δεσπόζω.. Ρήματα που σημαίνουν αποχή: ἀπέχω. σπονδὰς ποιοῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν προσέγγιση ή συνάντηση απλή. ἡγεµονεύω. 20. αρμόζει. χρῶµαι (συχνά συντάσσεται µε δύο δοτικές. ἀπέχοµαι. ἀπειθῶ. βασιλεύω. ἀρήγω (=βοηθώ). Ρήματα που σημαίνουν ακολουθία. ὁµονοῶ. Ρήματα διαφόρων σημασιών: ἡγοῦµαι + δοτική = οδηγώ. εἰς χείρας ἔρχοµαι (=συµπλέκοµαι). Ρήματα που σημαίνουν χωρισμό: χωρίζοµαι. ἡγοῦµαι (+γενική=είµαι αρχηγός). 21. ἐρίζω. Ρήματα που σημαίνουν φιλική ή εχθρική ενέργεια – διάθεση: εὐνοῶ. ἀκολουθῶ. φθονῶ. Ρήματα που σημαίνουν συμφωνία: συµφωνῶ. ἐπιτιµῶ. δουλεύω. ἀµφισβητῶ. διαφορά. 9. βοηθῶ. Ρήματα που σημαίνουν ισότητα και ομοιότητα: ἰσοῦται. χαλεπαίνω (=οργίζοµαι). κρίνοµαι + γενική (=τιµωρούµαι σε. 10. διαφέρω. 11. ἐπιµείγνυµαι. 3. 6. συλλαµβάνοµαι (για έµψυχα).gr και sapiens@sch. 12. σύν. Ρήματα που σημαίνουν φιλονικία: διαφέροµαι. 8. ἑάλω + γενική (=καταδικάζοµαι για κάτι).χ. ἀµύνω (=βοηθώ). κρατιστεύω. ὁµοιάζω. ὀργίζοµαι. φιλική ή εχθρική διάθεση: πλησιάζω. πολεµῶ. ταιριάζει και τα συνώνυμά τους. 17. πρός. ἐλευθερῶ. πρό. διαδοχή: ἕποµαι. κατά. ὁµολογῶ. πλεονεκτῶ. 4. λυσιτελῶ..philology‐online. στασιάζω. 5. πέφυκα. ἐκ. ἐντυγχάνω. περίειµι. ἀπολείποµαι. Ρήματα που σημαίνουν αρχή ή εξουσία και τα αντίθετά τους: ἄρχω. υπεροχή: ἡττῶµαι. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. 7. από τις οποίες η µία είναι κατηγορούµενο της άλλης). Ρήματα που σημαίνουν έριδα ή συμφιλίωση: σπένδοµαι (=συνθηκολογώ). τυραννῶ. στρατηγῶ. χρῶµαι + δύο δοτικές (η µία κατηγορούµενο της άλλης). ἀριστεύω.π. Ρήματα που σημαίνουν επικοινωνία. προσίηµι. πείθοµαι. λύω. κρατῶ (+γενική=εξουσιάζω). συναρµόττω (=ταιριάζω). προέχω. πελάζω. ἐπί. Ρήματα διαφόρων σημασιών: φεύγω + γενική (=κατηγορούµαι για κάτι). ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟ ΣΕ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: 1. 2. ὑστερῶ. Θυµήσου: ἁλίσκοµαι = κυριεύοµαι (για άψυχα).. ὑπέρ. ἀπειλῶ.

λέγω. χειροτονῶ. ἀγοράζω. τα εκλογής. 4. διώκω. κρίνω.(ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΝΟΜΟΙΕΣ ΠΛΑΓΙΕΣ ΠΤΩΣΕΙΣ ή ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ) ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΔΥΟ ΑΙΤΙΑΤΙΚΕΣ: α) Η μία αιτιατική. µανθάνω. 1. 1. ἄγω. οἰκτίρω. παύω. (Στις παραπάνω 2 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΙΤΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) 13 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἡγοῦµαι. ἐρωτῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἀνταλλάσσω. ἐπαινῶ. γεµίζω. Ρήματα που σημαίνουν: ἐνδύω. κωλύω. Ρήματα που σημαίνουν ψυχικό πάθημα: θαυµάζω. µισῶ. Ρήματα που σημαίνουν: ἔχω. κρίνω. ζηλῶ. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 6. είναι το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. ἐργάζοµαι. 1. ἀποστερῶ. ἐκτιµῶ. ἱκετεύω. εὐεργετῶ (τα ρήµατα αυτά έχουν εξωτερικό και σύστοιχο αντικείµενο). ἀποφαίνω. ἀποδίδοµαι (=πωλώ). παρέχω. ἐλευθερῶ. µακαρίζω. ἑστιῶ (=κάνω τραπέζι σε κάποιον). Η άλλη. γράφοµαι.gr . 4. Ρήματα που σημαίνουν: δρῶ. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. 4. πιπράσκω. ποιῶ. δικάζω. εἰσπράττω. προσαγορεύω. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπενθυµίζω.gr και sapiens@sch. ἐρηµῶ. κενῶ. 2. δοξαστικά και τα συνώνυμα του εἰµὶ και του γίγνοµαι). Ρήματα που σημαίνουν: ἀπαλλάσσω. Ρήματα που σημαίνουν: λαµβάνω. Προσοχή: τα ρήματα αὔξω. εὐδαιµονίζω. 5. τιµωροῦµαι. Ρήματα που σημαίνουν: ποιῶ. Ρήματα που σημαίνουν: πληρῶ. η οποία είναι πρόσωπο ή περιεκτικό ουσιαστικό. ἀγορεύω. ἀποδείκνυµι. Ρήματα που σημαίνουν δικάζω και ανταποδίδω: αἰτιῶµαι. Ρήματα που σημαίνουν: ἀποκρύπτω. β) Η μία αιτιατική κατηγορούμενο της άλλης (με κατηγορούμενο του αντικειμένου σε αιτιατική συντάσσονται τα κλητικά ρήματα. πωλῶ. διδάσκω. τίθηµι.philology‐online. καθίστηµι. 2. ειναι το ΑΜΕΣΟ αντικείμενο. χωρίζω. καλῶ. εἴργω (=εµποδίζω). 5. µεστῶ.gr/ sapiens@otenet. λαµβάνω. τρέφω. Ρήματα που σημαίνουν: ἀκούω. 3. δίδωµι. (Στις παραπάνω 5 κατηγορίες ρημάτων η ΓΕΝΙΚΗ είναι ΓΕΝΙΚΗ ΤΗΣ ΑΞΙΑΣ σε θέση ΕΜΜΕΣΟΥ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΟΥ) Ν Υ Σ ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. η γενική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. ὀνοµάζω. Ρήματα που σημαίνουν: νοµίζω. αἱροῦµαι. αἴρω συντάσσονται με προληπτικό κατηγορούμενο του αντικειμένου. ἀξιῶ. 7. ἀνερωτῶ. 2. πληροφοροῦµαι. ἀποστερῶ. 3. ἕλκω. το πράγμα ή το άψυχο. ἄγαµαι. παραλαµβάνω. ἀπολύω. ὠνοῦµαι (=αγοράζω). τιµῶ. 3.

philology‐online. Ρήματα που σημαίνουν: µετέχω. ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΓΕΝΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η γενική είναι το ΑΜΕΣΟ. ἐκ. ενδέχεται. δίδω.. Ρήματα που σημαίνουν: ἀναµιγνύω. παραγγέλλω. Το ειδικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το ότι + ειδική πρόταση ή άλλη πρόταση επιθυμίας. Ρήματα που σημαίνουν: ὑπόσχοµαι. όσα σημαίνουν αποφασίζω ή διανοούμαι να.. σύν. συνδιαλλάσσω. πάρεστι. ᾄδεται. µέλει. εἵµαρτο (=ήταν πεπρωµένο). Ρήματα που σημαίνουν: παραχωρῶ. Ειδικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: λεκτικά. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. 1. 1. δεῖ. Ρήματα που είναι σύνθετα με τις προθέσεις: ἀπό. Στην αρχαία ελληνική γλώσσα υπάρχουν δύο κατηγορίες απαρεμφάτων: α) το άναρθρο (που διακρίνεται σε τελικό και ειδικό) και β) το έναρθρο (που χρησιμοποιείται όπως τα ουσιαστικά). ΣΥΝΤΑΣΣΟΝΤΑΙ ΜΕ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΚΑΙ ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ: Η αιτιατική είναι το ΑΜΕΣΟ. 2. εὖ ἔχει.α. κατά. χρή. Ρήματα που σημαίνουν: λέγω. κελευστικά ή προτρεπτικά. πρέπει. ἔνεστι (=είναι δυνατό). Ν Υ Σ ΤΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2.gr/ sapiens@otenet. εἰκός ἐστιν. Το τελικό απαρέμφατο μεταφράζεται με το να + υποτακτική. Ρήματα που σημαίνουν: τιµῶ. 5. ἀνάγκη ἐστι. λέγεται. θρυλεῖται. Μερικά σύνθετα ρήματα με τις προθέσεις: ἐν.8. δυνητικά ή αποπειρατικά.gr και sapiens@sch. µεταδίδω. εἵµαρται (=είναι πεπρωµένο). κωλυτικά ή απαγορευτικά. 2. δοξαστικά. δοκεῖ. δεικνύω. ἀναγκαίως ἔχει. ἄξιόν ἐστι. η δοτική το ΕΜΜΕΣΟ αντικείμενο. τιµῶµαι. ὁµολογεῖται κ. β) Ως αντικείμενο διαφόρων κατηγοριών ρημάτων. πρό. 3. ῥαδίως ἔχει (=είναι εύκολο) κ. 3. γνωστικά. Ρήματα που σημαίνουν: ἐξισώνω. νοµίζεται. 1. ἔξεστι. Τελικό απαρέμφατο (σ’όλους τους χρόνους πλην μέλλοντα) ως αντικείμενο παίρνουν οι παρακάτω κατηγορίες ρημάτων: βουλητικά ή εφετικά. καλῶς ἔχει. 14 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ἀδύνατόν ἐστιν. δυνατὸν ἐστίν. ὥρα ἐστίν. φθονῶ. οἷόν τ’ ἐστιν (=είναι δυνατόν). προσήκει. σπάνια τα αισθητικά. χρεών ἐστι.α.gr . ΤΟ ΑΝΑΡΘΡΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ ΧΡΗΣΙΜΕΥΕΙ: α) Ως υποκείμενο απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων. Τελικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα και εκφράσεις: δοκεῖ. 4. Ειδικό απαρέμφατο ως υποκείμενο παίρνουν τα παρακάτω απρόσωπα ρήματα: ἀγγέλλεται. καιρὸς ἐστίν. ὁµοιάζω.

ουδέτερα αντωνυμιών ή στα επιρρήματα ὧδε. οὗτος ἦρξεν ἀδικῶν.χ.: αν τα ρήµατα οἴχοµαι και φθάνω συνοδεύονται από µετοχές µέλλοντα. τάττω κ. γ) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός. του κατά τι ή της αναφοράς i. οὗτοι ἤκουον τὴν χώραν δῃουµένην. ὀργίζοµαι. 6. Μεταφράζεται συνήθως με αναφορική πρόταση.χ. του σκοπού ή του αποτελέσματος i. θαῦµα. γι’ αυτό λέγεται και αναφορική μετοχή. έχοντας την έννοια του σκοπού ή της αναφοράς. Η επιθετική μετοχή δεν έχει άρθρο όταν: α) το υποκείμενό της προηγείται. π. Χρησιμεύει: α) ως επιθετικός προσδιορισμός ουσιαστικού (συνήθως το ρόλο αυτό παίζει μια επιθετική μετοχή με άρθρο). ἄχθοµαι. ἀγανακτῶ. ἄρχοµαι.τ.χ. Ως προσδιορισμός: α. ἀλγῶ. λυποῦµαι κ. χαίρω.λ. Μετοχή μάλιστα με άρθρο είναι σίγουρα επιθετική. ii. ἥδοµαι. Μεταφράζεται συνήθως με το να + υποτακτική ή με το ότι + υποτακτική. με ρήματα σκόπιμης ενέργειας: δίδωµι. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται ως ρήμα και το ρήμα ως επίρρημα. Δέχεται άρνηση οὐ.gr . γ) όταν είναι κατηγορούμενο ή κατηγορηματικός προσδιορισμός. ἐπιτήδειος.χ. ΕΠΙΘΕΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Αναλύεται σε αναφορική πρόταση. φαίνοµαι. ὑπάρχω. γίγνοµαι). Ως ανεξάρτητο απαρέμφατο αντί προστακτικής και ευκτικής σε επιφωνηματικές εκφράσεις. αἱροῦµαι. Ψυχικού πάθους (ἀγαπῶ. τότε αυτές είναι τελικές). λανθάνω. το οποίο μεταφράζεται ως ουσιαστικό. Έχει συνήθως άρθρο. οἱ στρατιῶται εἶχον τὰς ἀσπίδας ἐκκεκαλυµµένας. φθάνω. ὁ λέγων. φανερὸς εἰµὶ (σηµ. ὑπάρχω. 7.gr και sapiens@sch. ἡδύς.3. ΚΑΤΗΓΟΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η κατηγορηματική μετοχή δεν έχει ποτέ άρθρο. π. Δέχεται άρνηση οὐ (όταν φανερώνει κάτι το συγκεκριμένο) και µὴ (όταν φανερώνει κάτι το γενικό ή το υποτιθέμενο). γίγνοµαι. οἴχοµαι. οὕτω. κίνδυνος. β) το όνομα που προσδιορίζει δεν έχει άρθρο. Εἰµί. Γ. με ρήματα κίνησης: πέµπω. λήγω.philology‐online. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το που + οριστική ή με το να + υποτακτική. ἱκανός. ii.λ. Το ενεργητικό παύω συντάσσεται µε κατηγορηµατική µετοχή που προσδιορίζει το αντικείµενό του. παύοµαι). Ως κατηγορούμενο με συνδετικά ρήματα. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Η ΜΕΤΟΧΗ 15 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. π.gr/ sapiens@otenet.χ. διατελῶ.). β) ως κατηγορούμενο (κοντά στα ρήματα: εἰµί. 5. Β. καθίσταµαι. από τα ουσιαστικά: σχολή. Έναρξης – λήξης (ἄρχω. βαίνω. διάγω. Ως επεξήγηση σε ουσιαστικά. ὁ διώκων. Ως απόλυτο απαρέμφατο σε στερεότυπες εκφράσεις.τ. 4. δ) ως ουσιαστικό. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. τυγχάνω. παρασκευάζοµαι. από τα επίθετα: ἄξιος. Στην περίπτωση αυτή έχουμε άναρθρο απαρέμφατο. ἥκω. κυρίως σε ορισμούς. π. ἀγαθός. φόβος. οἱ ἐκπλέοντες ἐκ τοῦ λιµένος ἔµποροι. β) ως κατηγορηματικός προσδιορισμός του υποκειμένου ή του αντικειμένου ενός ρήματος. β. διαγίγνοµαι. Ρήματα που δέχονται κατηγορηματική μετοχή: Στο υποκείμενό τους: Α. π. Χρησιμεύει: α) ως κατηγορούμενο. δῆλός εἰµι.

Συνοδεύεται συνήθως από τα μόρια: ὡς. δίπλα σε ρήμα κινήσεως μεταφράζονται με το με + αιτιατική. και αν. καρτερίας. Παίρνει άρνηση οὐ. Εναντιωματική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Σε άλλη περίπτωση μεταφράζεται με μετοχή (‐οντας. γνώσης. ∆είξης. Μεταφράζεται με τα εάν. Παράδειγμα: Ἠκούσαντες ταῦτα ἀπήλαυνον. ἁλίσκοµαι. Δεν ισοδυναμεί με δευτερεύουσα πρόταση. Αιτιολογική μετοχή: συναντάται σ’όλους τους χρόνους (σπάνια σε χρόνο μέλλοντα). Επομένως. Γ. Οι τροπικές μετοχές ἄγων. κάµνω. Β.∆. Κάποιες φορές μπροστά από μια τελική μετοχή βρίσκεται το ὡς. εὐ ή καλῶς ποιῶ. Ε. αιτία. αν + οριστική ή + υποτακτική. σύνοιδα. σε μια τέτοια μετοχή υπολανθάνει ένας υποθετικός λόγος. Μεταφράζεται με το για να + υποτακτική. Ε. ἡττῶµαι. Επομένως. και ανάλογα βάζουμε και τον κατάλληλο υποθετικό σύνδεσμο. στην κατάλληλη έγκλιση. διότι. Οι μετοχές των δοξαστικών ρημάτων και των ρημάτων ψυχικού πάθους είναι συνήθως αιτιολογικές. ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙΚΗ ΜΕΤΟΧΗ: Η επιρρηματική μετοχή εκφράζει χρόνο. φέρων. µέµνηµαι). κακῶς ποιῶ. Τροπική μετοχή: συνήθως συναντάται σε χρόνο ενεστώτα (αλλά και σε άλλους χρόνους). λείποµαι. Παίρνει άρνηση οὐ. ἀδικῶ. Ο σχηματισμός αυτού του υποθετικού λόγου γίνεται με τον παρακάτω τρόπο. µανθάνω. δηλαδή με το όταν + οριστική ή υποτακτική. Νικῶ. υπάρχουν ισάριθμες κατηγορίες μετοχών με τις προηγούμενες επιρρηματικές σημασίες. Η υποθετική μετοχή ισοδυναμεί με δευτερεύουσα υποθετική πρόταση. Χρονική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Α. Β. πυνθάνοµαι. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι ή πως + οριστική. ἐπίσταµαι. καίπερ. Παίρνει άρνηση οὐ ή µὴ και μεταφράζεται με χρονική πρόταση.gr/ sapiens@otenet. ἔχων. ἀπείρηκα). Ανοχής.philology‐online. αγγελίας και ελέγχου (δείκνυµι. Παίρνει άρνηση µή. οἷον. Με το ὡς εκφράζεται μια υποκειμενική αιτιολογία. Υποθετική μετοχή: συναντάται σ’ όλους τους χρόνους εκτός από μέλλοντα. Τελική μετοχή: συναντάται πάντα σε χρόνο μέλλοντα. οἷα δή. Συνοδεύεται με τα καί. Δ. ‐ώντας).τ. αἰσθάνοµαι. ἀποδείκνυµι. Μεταφράζεται με τα αν και. εὑρίσκω. Μεταφράζεται με αιτιολογική πρόταση. κατανοῶ. σκοπό. με επίρρημα ή με εμπρόθετο προσδιορισμό. γιγνώσκω.gr και sapiens@sch. Ισοδυναμεί με παραχωρητική δευτερεύουσα πρόταση.gr . Στο υποκείμενο ή στο αντικείμενό τους: Α. οἷον δή. Η τροπική μετοχή με άρνηση μεταφράζεται με το χωρίς να. Παίρνει άρνηση µή. τρόπο. Σχηματίζουμε υποθετική πρόταση βάζοντας το ρήμα στον ίδιο χρόνο με τη μετοχή. Αίσθησης. ἀπεῖπον. πάνυ. ἀγγέλλω κ. μολονότι + οριστική. ἀπαγορεύω. µάθησης και µνήµης (ἀκούω. ἅτε δή. ἅτε. επειδή + οριστική. δηλαδή με τα γιατί. ώστε μαζί με την απόδοση να σχηματίζεται υποθετικός λόγος. περιορῶ. χάριν φέρω. Παράδειγμα: Βουλόµενοι αὐτὸν ἀποκτεῖναι πέµπουσι τὴν Σαλαµινίαν ναῦν. καὶ ταῦτα. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 16 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. εναντίωση. Παράδειγμα: ∆ίκαια δράσας συµµάχους ἕξεις θεούς. λαβών. οἶδα.). Συνοδεύεται κυρίως από ρήματα κινήσεως. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το να + υποτακτική. υπόθεση.λ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το και ή που + οριστική ή με το να + υποτακτική. Παίρνει άρνηση οὐ. χαρίζοµαι. Στ. λαµβάνω. Παράδειγμα: Πολλοὶ ὄντες εὐγενεῖς κακοί εἰσι. Παράδειγμα: Ἔπλεον πολεµήσοντες και Οἱ Ἑλληνες παρεσκευάζοντο ὡς δεξόµενοι αὐτόν. ὑποµένω. καρτερῶ. Η κατηγορηματική μετοχή μεταφράζεται με το ότι + οριστική ή με το να + υποτακτική. κρατῶ. δηλώσεως. καίτοι και με άλλους αντιθετικούς συνδέσμους. καµάτου (ἀνέχοµαι. ὁρῶ.

ἐπ’ ἀστράβης ἂν ὠχούµην.philology‐online. β) Δυνητική οριστική: θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. Το πρώτο είδος εκφράζει: ΤΟ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική ιστορικού χρόνου ---------------------------------------------------------------> δυνητική οριστική Διευκρινήσεις: α) Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. οριστική – πρτ + ἄν] β) Εἰ ἐκεκτήµην οὐσίαν.ΑΠΟΛΥΤΗ ΜΕΤΟΧΗ: Όλες οι επιρρηματικές μετοχές μπορεί να είναι απόλυτες. προσῆκεν αὐτῷ δίκην διδόναι. το οποίο δεν έχει καμμία συντακτική σχέση με άλλο ρηματικό τύπο της πρότασης. γ) Εἰ δέ τις ἄλλο ὁρᾷ βέλτιον. οριστική – πρτ + ἄν] γ) Εἰ µὲν ἠδίκησέ µε. οὐκ ἂν ἔπασχον. β) σε αιτιατική (των απροσώπων ρημάτων ή εκφράσεων) και έχει υποκείμενο συνήθως απαρέμφατο ή αντωνυμία σε ουδέτερο γένος. ΟΙ ΥΠΟΘΕΤΙΚΟΙ ΛΟΓΟΙ 1ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + οριστική κάθε χρόνου -------------------------------------------------------------------------------> κάθε έγκλιση Παραδείγματα: [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική] [Έγκλιση αποδόσεως: υποτακτική] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] α) Εἰ εἰσὶ βωµοί. δηλαδή να έχουν δικό τους υποκείμενο. λεξάτω. Παραδείγματα: α) Εἰ ἦσαν ἀγαθοί. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήµατος] Το δεύτερο είδος εκφράζει: ΤΟ ΜΗ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΟ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 2ο ΕΙΔΟΣ: 17 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr/ sapiens@otenet. Η απόλυτη μετοχή βρίσκεται: α) σε γενική (μόνο των προσωπικών ρημάτων) και έχει υποκείμενο επίσης σε γενική πτώση. γ) Απόδοση: εκτός από δυνητική οριστική. ἐπανέλθωµεν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυν. ο αόριστος και ο υπερσυντέλικος.gr και sapiens@sch.gr . β) Εἰ σὺ βούλει. εἰσὶ καὶ θεοί. ενδέχεται να υπάρχει οριστική ιστορικού χρόνου απρόσωπου ρήματος ή έκφρασης.

Και στις δύο περιπτώσεις. γ) Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. από τις οποίες η καθεμιά δηλώνει διαφορετικό πράγμα. ενδέχεται να υπάρχει προστακτική και φράσεις ισοδύναμες με μέλλοντα (π. πλην του μέλλοντα). Κάποια Συντακτικά της Αρχαίας Ελληνικής Γλώσσας δεν κάνουν αυτήν την κατηγοριοποίηση και εντοπίζουν έξι (6) διαφορετικά είδη υποθετικών λόγων. οι οποίες σε κάθε περίπτωση είναι τυχαίες και βοηθητικές της μελέτης μας. Είναι δε εξαρτημένο. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική ευκτική] β) Εἰ ῥᾳθυµίᾳ µᾶλλον ἢ πόνων µελέτῃ ἐθέλοιµεν κινδυνεύειν. ἐναγὴς ἔστω τοῦ Ἀπόλλωνος.3ο ΕΙΔΟΣ: Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση εἰ + ευκτική ----------------------------------------------------------------------------------------------> δυνητική ευκτική Διευκρινήσεις: α) Δυνητική ευκτική: θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν και εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους.χ. ἄν. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική µέλλοντα] [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα: 4ο ΕΙΔΟΣ: 1η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 18 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. [Έγκλιση αποδόσεως: προστακτική] δ) Εἰ γένοιτο φανερὸν τὸ µέλλον συνοίσειν τῇ πόλει. α) Εἴ τις µὴ τρέφοιτο. κρίνατε. προστακτική και δυνητικό απαρέμφατο (μόνο στην περίπτωση που αυτό βρίσκεται σε εξάρτηση).gr .gr και sapiens@sch. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] γ) Εἴ τις τάδε παραβαίνοι.gr/ sapiens@otenet. οὐκ ἂν ζώῃ. περιγίγνεται ἡµῖν µὴ προκάµνειν τοῖς µέλλουσιν ἀλγεινοῖς. Υπόθεση Απόδοση ἐάν. β) Απόδοση: εκτός από δυνητική ευκτική. εὑρήσεις. β) Ἐὰν πάντα ἀκούσητε. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική µέλλοντα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική μέλλοντα. όταν προηγείται μέσα στην απόδοση του υποθετικού λόγου κάποιο ρήμα εξάρτησης (βλέπε παρακάτω παράδειγμα [δ]). δ) Δυνητικό απαρέμφατο: θεωρείται το απαρέμφατο που συνοδεύεται από το δυνητικό ἄν. νοµίζω ἂν ἑλέσθαι ὑµᾶς ἀντὶ πολλῶν χρηµάτων. υπογραμμίζουμε ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά στην εκφορά και δήλωση των υποθετικών λόγων. Παραδείγματα: α) Ἐὰν ζητῇς.philology‐online. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητικό απαρέµφατο] Το τρίτο είδος εκφράζει: ΤΗΝ ΑΠΛΗ ΣΚΕΨΗ ΤΟΥ ΛΕΓΟΝΤΟΣ ____________________________________ Σημείωση: Διακρίνουμε στο 4ο είδος υποθετικού λόγου τρεις διαφορετικές υποκατηγορίες. Θυμίζουμε δε ότι ο χαρακτηρισμός τους δεν εξαρτάται από απαριθμήσεις. ο μέλλοντας και ο παρακείμενος. ευκτική). ενδέχεται να υπάρχει οριστική αρκτικού χρόνου (κυρίως ενεστώτα και μέλλοντα).

[Έγκλιση αποδόσεως: οριστική παρατατικού] β) Εἴ τις ἀντείποι. οὐδεὶς βούλεται θνῄσκειν. [Έγκλιση αποδόσεως: δυνητική οριστική αορίστου] Η 3η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΕΛΘΟΝ ____________________________________ Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 3η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: 19 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. β) Γνωμικός αόριστος: είναι ο αόριστος που μεταφράζεται σαν ενεστώτας με την προσθήκη του «συνήθως…» και χρησιμοποιείται γνωμικά στη θέση του.gr/ sapiens@otenet. ενδέχεται να υπάρχει και δυνητική οριστική (κυρίως αορίστου). Παραδείγματα: α) Εἴ τινα τῶν ἐχθρῶν λάβοιεν. ἐτεθνήκει. [Έγκλιση αποδόσεως: φράση ισοδύναµη µε µέλλοντα – ευκτική] Η 1η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΤΟ ΠΡΟΣ∆ΟΚΩΜΕΝΟ ____________________________________ 2η ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Γενικό Σχήμα: Υπόθεση Απόδοση ἐάν. συνήθως. β) Απόδοση: εκτός από οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου. [Έγκλιση αποδόσεως: γνωµικός αόριστος] Η 2η περίπτωση του τέταρτου είδους εκφράζει: ΑΟΡΙΣΤΗ ΕΠΑΝΑΛΗΨΗ ΣΤΟ ΠΑΡΟΝ – ΜΕΛΛΟΝ ____________________________________ Υπόθεση Απόδοση εἰ + επαναληπτική ευκτική-----------------------------------> οριστική παρατατικού ή υπερσυντελίκου Διευκρινήσεις: α) Επαναληπτική ευκτική: είναι μία μορφή ευκτικής σε δευτερεύουσα πρόταση.χ. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική υπερσυντελίκου] γ) Εἰ Ἀγησίλαος ἴδοι τοὺς νέους γυµναζοµένους. ζηµίαν αὐτοῖς ἐπέθεσαν. γ) Δυνητική οριστική: θυμίζουμε ότι θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. που αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και βρίσκεται κυρίως σε χρόνο αόριστο. η επαναληπτική ευκτική εκφράζει την αόριστη επανάληψη στο παρελθόν. Στη συγκεκριμένη όμως περίπτωση η δυνητική οριστική. κάκιστα ἀπολοίµην. παρακείμενος). ενδέχεται να υπάρχει γνωμικός αόριστος και φράσεις ισοδύναμες με ενεστώτα (π.philology‐online. ἀπέκτεινον. ἤν + υποτακτική-------------------------------------------------------------------------> οριστική ενεστώτα Διευκρινήσεις: α) Απόδοση: εκτός από οριστική ενεστώτα. Με τη βοήθεια της κύριας πρότασης. απαντά σε χρόνο αόριστο.gr . ἐπῄνεσεν ἄν.gr και sapiens@sch. [Έγκλιση αποδόσεως: οριστική ενεστώτα] β) Ἤν τις τούτων τι παραβαίνῃ. ἄν. Παραδείγματα: α) Ἢν ἐγγὺς ἔλθῃ ὁ θάνατος.γ) Ἤν σε τοῦ λοιποῦ ποτ’ ἀφέλωµαι χρόνον.

gr και sapiens@sch. Αν υπάρχει δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου. 3ο και 4γ είδη)· είναι όμως και προτάσεις επιθυμίας (στα: 4α και 4β είδη). Όταν έχουν παθητική σημασία. 20 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. –τόν. –τέον. π. 4. ΣΥΝΤΑΞΕΙΣ ΡΗΜΑΤΙΚΩΝ ΕΠΙΘΕΤΩΝ: Α) Απρόσωπη σύνταξη: στην απρόσωπη σύνταξη έχουμε το ουδέτερο ενός επιθέτου σε –τέον ή –τέα (πληθ. 2ο. διδακτέος αυτός που πρέπει να διδαχθεί).gr/ sapiens@otenet. Οι υποθετικές προτάσεις αποτελούν τη βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης. π. Σημαίνουν ό.χ. Οι υποθετικές προτάσεις εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους: εἰ. Σε κάθε περίπτωση που υπάρχουν περισσότερες από μία υποθέσεις ή αποδόσεις ή και τα δύο μαζί. ἤν. Ανάλυση απρόσωπης σύνταξης ρηματικού επιθέτου: παίρνουμε το απρόσωπο δεῖ. –τέα. Το υποκείμενο του απαρεμφάτου βρίσκεται κανονικά σε αιτιατική λόγω ετεροπροσωπίας. Μεταφράζονται: με το πρέπει να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. κάτι που υποθέτουμε. 6. Σε κάθε υποθετική πρόταση αντιστοιχεί και μια κύρια. τότε απ’ αυτήν βγάζουμε την αιτιατική ως υποκείμενο του απαρεμφάτου. Γενικά. ενώ το ρηματικό επίθετο το τρέπουμε σε απαρέμφατο (συνήθως ΕΝΣ) ως υποκείμενο του δεῖ (απρόσωπη σύνταξη). Διαφοροποιούνται στη μετάφραση. 7. Όταν έχουμε απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου. ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΑ ΓΙΑ ΤΑ ΡΗΜΑΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΑ: Α) Τα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τός. 5. Ο υποθετικός λόγος που είναι ενταγμένος μέσα στον πλάγιο λόγο ονομάζεται εξαρτημένος. γραπτέος – α –ον. Β) Άλλα ρηματικά επίθετα λήγουν σε –τέος.Μερικές παρατηρήσεις για υπενθύμιση: Υποθετικές ονομάζονται οι δευτερεύουσες προτάσεις που εκφράζουν κάποια υπόθεση. 3.philology‐online.χ. θαυµαστὸς ο άξιος να θαυμάζεται).χ. αλλά για αντικείμενο.) μαζί με το ἐστὶ (που μπορεί και να εννοείται).gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ .τι και η μετοχή του ΕΝΣ ή του ΑΟΡ ή του ΠΡΚ του ρήματος από το οποίο προέρχονται. Και οι δύο μαζί αποτελούν ένα λογικό σύνολο.χ. Ο υποθετικός λόγος που έχει μόνο μία υπόθεση και μία απόδοση ονομάζεται απλός. ο υποθετικός λόγος καλείται σύνθετος. 8. ἄν. κρυπτός – ή – όν. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου βρίσκεται στην πτώση που απαιτεί το ρήμα. Έχουν ενεργητική και παθητική σημασία. Με το μπορεί να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Στον υποθετικό λόγο η υποθετική πρόταση ονομάζεται υπόθεση ή ηγούμενο (=προηγούμενο) και η κύρια ονομάζεται απόδοση ή επόμενο ή συμπέρασμα. Μεταφράζονται: 1. στη σύνταξη δεν διαφέρουν σε τίποτα από τα άλλα επίθετα. Άξιος να + αυτό που σημαίνει το ρήμα από το οποίο προέρχονται (π. Το αντικείμενο του ρηματικού επιθέτου έχει γίνει τώρα αντικείμενο του απαρεμφάτου. Οι υποθετικές προτάσεις κατά το περιεχόμενο είναι προτάσεις κρίσεως κατά κανόνα (στα: 1ο. και γι’ αυτό κανονικά βρίσκονται μπρος από αυτή. ἐάν. Στην απρόσωπη σύνταξη ρηματικού επιθέτου συχνά έχουμε μια δοτική προσωπική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου). 2. συντάσσονται και με δοτική του ποιητικού αιτίου (ενεργούντος προσώπου).χ. –τή. το παίρνουμε μαζι με το ἐστὶ και δεν ψάχνουμε για υποκείμενο. από το οποίο προέρχεται το ρηματικό επίθετο. που ονομάζεται υποθετικός λόγος. 1. ἁλωτὸς αυτός που μπορεί να κυριευθεί) και 2.

εκτός του ουδετέρου. ∆εῖ θεραπεύειν (ἡµᾶς) τοὺς θεοὺς ∆εῖ εὐεργετεῖν (ἡµᾶς) Τοὺς φίλους εὐεργετητέον (ενν. 3. 21 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 4. λόγω του συνδετικού εἰµί.gr/ sapiens@otenet. 1. όπως και στην απρόσωπη σύνταξη. 2. Ισχύουν τα ίδια. Θεραπευτέοι εἰσὶν οἱ θεοὶ (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). ερωτηματικά. αλλά ο λόγος εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. Εδώ όμως υπάρχει υποκείμενο στο ρήμα εἰµὶ κανονικά σε ονομαστική και το ρηματικό επίθετο παίζει το ρόλο του κατηγορουμένου σ’ αυτό το υποκείμενο. δοξαστικά. γ) Πλάγιος ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αλλαγμένος και όχι με τις ίδιες λέξεις που ειπώθηκε από τον ομιλητή. γιατί σ’ αυτήν την περίπτωση θα έχουμε απρόσωπη σύνταξη. Από αισθητικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση.gr και sapiens@sch. όπως ακριβώς ειπώθηκε από τον ομιλητή.). ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ: Θεραπευτέον ἐστὶ τοὺς θεοὺς (απρόσωπη σύνταξη) (ανάλυση). Από γνωστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ή ειδική πρόταση ή κατηγορηματική μετοχή ή σπανιότερα ειδικό απαρέμφατο ή πλάγια ερώτηση. –τέα (θηλ.philology‐online. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα των ίδιων κατηγοριών με τη σημείωση [β]. Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΓΕΝΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ α) Ο προφορικός και ο γραπτός λόγος κατά τη σύνταξη είναι δύο ειδών: ευθύς και πλάγιος. δ) Ο πλάγιος λόγος εξαρτάται από τις εξής κατηγορίες ρημάτων: • Από λεκτικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο ή ειδική πρόταση. Βοηθητέοι εἰσὶν οἱ φίλοι (προσωπική σύνταξη) (ανάλυση). Από δοξαστικά ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι ειδικό απαρέμφατο.). β) Ευθύς ονομάζεται ο λόγος που μεταδίδεται σε κάποιον αμετάβλητος και με τις ίδιες λέξεις.Β) Προσωπική σύνταξη: το επίθετο μπορεί να βρίσκεται σε όλα τα γένη με τις καταλήξεις – τέος (αρσ. αισθητικά. γνωστικά. Στην περίπτωση αυτή προηγούνται ρήματα λεκτικά. Το υποκείμενο όμως στην ανάλυση γίνεται αντικείμενο του απαρεμφάτου στην κατάλληλη πτώση. αλλά ο λόγος δεν εξαρτάται από αυτά τα ρήματα. Η ανάλυση είναι ίδια. Υπάρχει και δοτική του ποιητικού αιτίου. ἐστὶ) (απρόσωπη σύνταξη) τοὺς φίλους (ανάλυση).gr Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆εῖ θεραπεύεσθαι τοὺς θεούς ∆εῖ βοηθεῖσθαι τοὺς φίλους • • • .

πλην του μέλλοντα)]. [Διευκρίνιση: ακόμη θεωρούνται αρκτικοί χρόνοι η υποτακτική. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. ο αόριστος στην οριστική. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται ή σε ειδική πρόταση ή σε ειδικό απαρέμφατο ή σε κατηγορηματική μετοχή. η προστακτική.gr και sapiens@sch. Ιστορικοί χρόνοι θεωρούνται: ο παρατατικός. αιτητικά. σε σχέση με το θέμα που μας απασχολεί]. προτρεπτικά. απαγορευτικά και αποτρεπτικά). ΑΠΟ ΤΟΝ ΕΥΘΥ ΣΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΚΡΙΣΗΣ Στον ευθύ λόγο. ο μέλλοντας. ο παρακείμενος. ανάλογα με το είδος του ρήματος εξάρτησης (συμβουλέψου παραπάνω τη γενική σημείωση [δ]). ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). το απαρέμφατο και η μετοχή. που θα μας απασχολήσουν παρακάτω: στους αρκτικούς (κύριους ή βασικούς) και στους ιστορικούς (δευτερεύοντες ή παραγόμενους). Θεωρούνται.gr/ sapiens@otenet. συμβουλευτικά. όταν εξαρτώνται από ιστορικό χρόνο]. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις κρίσεως (καταφατικές. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο.• Από βουλητικά (επιθυμίας) ρήματα· μετά από αυτά ο πλάγιος λόγος είναι τελικό απαρέμφατο (το ίδιο ισχύει και για ρήματα κελευστικά.philology‐online. επιπλέον. • ε) Οι χρόνοι των ρημάτων στην αρχαία ελληνική γλώσσα διακρίνονται σε δύο (2) βασικές κατηγορίες. [Διευκρινήσεις: Δυνητική οριστική θεωρείται η οριστική ιστορικού χρόνου με το δυνητικό ἄν. Από ερωτηματικά ρήματα· μετά από αυτά ακολουθεί δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση. αφού ανήκουν στον πλάγιο λόγο επιθυμίας. καθώς και η υποτακτική. ευχετικά. ο τετελεσμένος μέλλοντας και ο γνωμικός αόριστος στην οριστική. οι οποίες όμως θα εξεταστούν παρακάτω. η δυνητική και ευχετική ευκτική όλων των χρόνων. [Διευκρίνιση: υπάρχουν φυσικά και ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. Δυνητική ευκτική θεωρείται η ευκτική με το δυνητικό ἄν· Εκφράζει κάτι που μπορεί να γίνει στο παρόν ή στο μέλλον (απαντά σ’ όλους τους χρόνους. όταν εξαρτώνται από αρκτικό χρόνο. ο υπερσυντέλικος. παρακλητικά. αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με τρεις εγκλίσεις: οριστική. το απαρέμφατο και η μετοχή. Αρκτικοί χρόνοι θεωρούνται: ο ενεστώτας. ιστορικοί χρόνοι η ευκτική. έχουμε δύο (2) είδη κύριων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν κρίση. Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 22 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ο ιστορικός ενεστώτας και η δυνητική οριστική.gr . η ευκτική. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων κρίσεως (καταφατικών ή αποφατικών).

ἐπαγγέλλοµαι. δοξαστικά. δυνητικό απαρέμφατο και δυνητική μετοχή). 3. δεικτικά. 2. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. προσέχουμε τον όρο στον οποίο αναφέρεται αυτή. μάθηση. ώστε να την τοποθετήσουμε στην ανάλογη με αυτόν πτώση. δηλωτικά. αισθητικά. τοποθετούμε αντίστοιχα το απαρέμφατο και τη μετοχή του ενεστώτα και του παρακειμένου.Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Στον Πλάγιο Λόγο γίνονται: Ειδική πρόταση Ειδικό απαρέμφατο Κατηγορηματική μετοχή Στον Ευθύ Λόγο: ΟΡΙΣΤΙΚΗ ὑβριστὴς εἶ. προσέχουμε το υποκείμενο του απαρεμφάτου να βρίσκεται σε αιτιατική.gr και sapiens@sch. 4. Σε ένα τέτοιο ενδεχόμενο. αντίληψη. δηλωτικά. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ὄντα.philology‐online. δεικτικά. ὄµνυµι.gr 1. γνωστικά. ὑβριστὴς ἂν ἦσθα. Στην περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου συνήθως έχουμε ετεροπροσωπία σε σχέση με το ρήμα εξάρτησης. ἐγίγνωσκέ µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ἔλεγεν ὡς ὑβριστὴς εἴην. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν εἶναι. αγγελτικά και τα: ἐλπίζω. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν ἦν. λεκτικά. δηλωτικά. δεικτικά. 23 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. λέγει ὡς ὑβριστὴς ἂν εἴην. αντίληψη. αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. γνωστικά. έλεγχο.gr/ sapiens@otenet. αισθητικά. νοµίζει µε ὑβριστὴν εἶναι. προσδοκῶ. ὑβριστὴς ἂν εἴης. γνωστικά. ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΟΡΙΣΤΙΚΗ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑΤΑ ΔΥΝΗΤΙΚΗ ΕΥΚΤΙΚΗ Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) . αγγελτικά και όσα δηλώνουν μνήμη. ανάμνηση. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. νοµίζει µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ἂν ὄντα. Στην περίπτωση της κατηγορηματικής μετοχής. ανάμνηση. ὑπισχνοῦµαι. αισθητικά. μάθηση. ἀπειλῶ κτλ. λέγει ὡς ὑβριστὴς εἰµί. Ν Υ Σ λεκτικά. που δεν υπάρχει απαρέμφατο και μετοχή. Στις περιπτώσεις του παρατατικού και του υπερσυντελίκου. Ρήματα Εξάρτησης Ο ρηματικός τύπος στον πλάγιο λόγο (ρήμα ειδικής προτάσεως ή ειδικό απαρέμφατο ή κατηγορηματική μετοχή) είναι του ίδιου χρόνου με αυτόν στον ευθύ λόγο. Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει ειδική πρόταση με δυνητική έγκλιση. ἐνόµιζέ µε ὑβριστὴν ἂν εἶναι. γιγνώσκει µε ὑβριστὴν ὄντα.

στις κύριες προτάσεις κρίσεως. στις κύριες προτάσεις κρίσεως.τι αφορά την έγκλιση (και φυσικά το χρόνο· Βλέπε παραπάνω παρατήρηση [1]).ο. άγνοια κ. απόδειξη. [Διευκρίνιση: η ευκτική του πλαγίου λόγου βρίσκεται πάντοτε στον εξαρτημένο λόγο και στις προτάσεις κρίσεως και στις προτάσεις επιθυμίας. 8. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση. Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο με απλή οριστική.κ. Η δυνητική οριστική του ευθέως λόγου. Εκείνο που πρέπει να προσέξουμε είναι η κατηγορία στην οποία ανήκει το ρήμα αυτό. απόκριση. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως σε ευκτική του πλαγίου λόγου.gr και sapiens@sch. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν ερώτηση. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης (αν δηλαδή είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου). με τη μορφή του ειδικού απαρεμφάτου ή της κατηγορηματικής μετοχής. γιατί από αυτήν εξαρτάται και το είδος της μετατροπής που θα επιλέξουμε. 6. δεν επιδέχεται καμία μεταβολή στον πλάγιο λόγο σε ό. Αναφέρεται σε γεγονότα του παρελθόντος και γι’ αυτό εξαρτάται πάντοτε από ρηματικό τύπο ιστορικού χρόνου. Το είδος του ρήματος εξάρτησης μας είναι αδιάφορο (αν είναι αρκτικού ή ιστορικού χρόνου).gr . Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 24 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. ανεξάρτητα από το ρήμα εξάρτησης. Δηλώνει υποκειμενική γνώμη ή ανεπιβεβαίωτη φήμη του παρελθόντος]. 7. θαυμασμό.philology‐online. δήλωση. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [2] τα παραδείγματα με το σύμβολο · Και στην περίπτωση αυτή ισχύει η παρατήρηση [1]). Η απλή οριστική και η δυνητική ευκτική του ευθέως λόγου. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. 5. [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. ανάλογα με τη σημασία του. Η παρατήρηση [6] ισχύει και για τις περιπτώσεις της απλής οριστικής και της δυνητικής ευκτικής. Σε κάθε άλλη περίπτωση η έγκλιση διατηρείται. μόνο όμως στην περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου. πραγματοποιείται με τον ίδιο τρόπο. μετατρέπεται στον πλάγιο λόγο σε ευκτική του πλαγίου λόγου.gr/ sapiens@otenet. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον πίνακα της σελίδας [4] τα παραδείγματα με το σύμβολο ). η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (βλέπε στον πίνακα [β] της σελίδας [4] του παρόντος). Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. γνώση. Η οριστική και δυνητική ευκτική στις ευθείες ερωτήσεις κρίσεως.Η μετατροπή του ευθέως λόγου (κύριες προτάσεις κρίσεως) σε πλάγιο.

ως προς το περιεχόμενό τους: α) τις κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας 25 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.) πῇ. πότερος. [δυνητική οριστική] τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ὅπῃ ὡς.Παρακολούθησε τους δύο παρακάτω πίνακες: [ΠΙΝΑΚΑΣ Α] Οι ευθείες ερωτήσεις κρίσεως Εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν Γίνονται πλάγιες ερωτήσεις κρίσεως τίς οὕτως εὐήθης ἐστίν. [δυνητική ευκτική] (για τις κύριες ερωτηματικές προτάσεις κρίσεως από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) Το ἄν της δυνητικής οριστικής και ευκτικής του ευθέως λόγου διατηρείται στον πλάγιο λόγο σε κάθε περίπτωση (οπότε προκύπτει αντίστοιχα δευτερεύουσα πλάγια ερωτηματική πρόταση με δυνητική έγκλιση). (=πόσο µεγάλος ή ποιας ηλικίας.gr και sapiens@sch. Παρατήρηση: [ΠΙΝΑΚΑΣ Β] Αντίστοιχες αναφορικές αντωνυμίες & επιρρήματα (πλάγιες ερωτήσεις – πλάγιος λόγος) ὅς. (=από ποιον τόπο. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης εἴη. [απλή οριστική] ερώτηση απόκριση δήλωση απόδειξη αίσθηση γνώση άγνοια θαυμασμό αμφιβολία αγωνία σκέψη εξέταση ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἐστίν. έχουμε δύο (2) είδη κυρίων προτάσεων που ενδέχεται να εκφράζουν επιθυμία. ὅποι ὁπόθεν ᾗ.gr . (=από πού.gr/ sapiens@otenet. (=τι λογής. ὅπως Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ Στον ευθύ λόγο. (=σε ποιο µέρος. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. ποῖος. Σε ποιο µέρος. ὁπόσος οἷος. ∆ηµοσθένης ἤρετο ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ὁπηλίκος ὁποδαπός οὗ.philology‐online.) πόσος. ὁποῖος ἡλίκος. τίς. ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη. τίς οὕτως εὐήθης ἂν ἦν.) πόθεν.) πηλίκος. ποῖ. (=ποιος από τους δύο. Ν Υ Σ Ερωτηματικές αντωνυμίες & επιρρήματα (ευθείες ερωτήσεις – ευθύς λόγος) Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ∆ηµοσθένης ἐρωτᾷ ὅστις οὕτως εὐήθης ἂν ἦν. ὅπου οἷ. (=πού.) ποῦ. ὅστις ὁπότερος ὅσος.) ποδαπός.) πῶς.

Τύποι του πλάγιου λόγου ΤΕΛΙΚΟ ΑΠΑΡΕΜΦΑΤΟ συμβουλευτικά παρακλητικά ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι.gr/ sapiens@otenet. έχουν διάφορες χαρακτηριστικές ονομασίες: ευχετική και απαγορευτική οριστική. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. αποτρεπτική και απλή προστακτική. ανάλογα με το νόημα που εκφράζουν. απαγορευτικά παρῄνει ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. ηὔξατο γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον.(καταφατικές ή αποφατικές) και β) τις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας (που είναι κι αυτές κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις και στο τέλος τους έχουν πάντοτε ερωτηματικό). ἐκέλευε µε λέγειν.gr . αποφατικές) εκφέρονται στον ευθύ λόγο με όλες τις εγκλίσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας και αυτές. ευχετική ευκτική. στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται – σε κάθε περίπτωση – σε τελικό απαρέμφατο (για τα είδη των ρημάτων εξάρτησης σ’ αυτήν την περίπτωση. ἀπηγόρευεν ἡµᾶς [µὴ (οὐκ)] ἀφεῖναι.gr και sapiens@sch. αποτρεπτικά εὔχεται γενέσθαι µε πατρὸς εὐτυχέστερον.philology‐online. συμβουλέψου στη σελίδα [1] του παρόντος τη γενική σημείωση [δ5]). Ευχετική ευκτική 26 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. αιτητικά ευχετικά βουλητικά Προτρεπτική υποτακτική παραινεῖ ἰέναι εἰς τὴν πόλιν. ανεξάρτητα της έγκλισης εκφοράς τους στον ευθύ λόγο. (ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΑ ΑΠΟ ΤΟ ΡΗΜΑ ΕΞΑΡΤΗΣΗΣ) ἀπαγορεύει ἡµᾶς [µὴ (οὐ)] ποιεῖν. [Α] Οι κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές ή αποφατικές) στον πλάγιο λόγο Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας (καταφατικές. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (κύριες – ανεξάρτητες προτάσεις στον πλάγιο λόγο) στον πλάγιο λόγο στον ευθύ λόγο Ρήματα εξάρτησης Προστακτική Αποτρεπτική προστακτική Αποτρεπτική υποτακτική Ν Υ Σ λέγε µὴ ποιεῖτε µὴ ἀφῆτε ἴωµεν εἰς τὴν πόλιν γένοιο πατρὸς εὐτυχέστερος κελευστικά προτρεπτικά Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ Παραδείγματα κελεύει µε λέγειν. Στην περίπτωση των κύριων προτάσεων επιθυμίας (καταφατικών ή αποφατικών). προτρεπτική και αποτρεπτική υποτακτική.

εξέταση. η οποία εισάγει πια την πλάγια ερώτηση κρίσεως (συμβουλέψου σχετικά τον πίνακα [β] στη σελίδα [4] του παρόντος). [Διευκρινήσεις: σε όλες τις περιπτώσεις διατηρείται στον πλάγιο λόγο ο χρόνος που είχε η ερώτηση στον ευθύ. Κατά τη μετατροπή μιας ευθείας σε πλάγια ερώτηση.gr/ sapiens@otenet. Οι εγκλίσεις της επιθυμίας (ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο) Ρήματα εξάρτησης Τύποι του πλάγιου λόγου Απορηματική υποτακτική Όσα δηλώνουν: απορία απόπειρα σκέψη φροντίδα εξέταση προσοχή προφύλαξη 27 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. Σε περίπτωση που το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου η έγκλιση του ρήματος μένει αμετάβλητη. η ερωτηματική αντωνυμία ή επίρρημα μετατρέπεται στην αντίστοιχη αναφορική.Παρατηρήσεις: (για τις κύριες προτάσεις επιθυμίας από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. εξαρτώμενες από ρήματα που δηλώνουν απορία. Αυτό δε συμβαίνει ποτέ στην πλάγια ερώτηση]. όταν το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου (βλέπε στον παρακάτω πίνακα το παράδειγμα με το σύμβολο ). Οι κύριες προτάσεις επιθυμίας τρέπονται στον πλάγιο λόγο σε τελικό απαρέμφατο του αντίστοιχου χρόνου με το ρήμα της πρότασης στον ευθύ. Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο μετατρέπονται σε δευτερεύουσες πλάγιες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας.gr . αφού τα λόγια μας ή τα λόγια κάποιου άλλου μεταφέρονται στον πλάγιο λόγο από ένα τρίτο πρόσωπο. [Διευκρίνηση: τα ίδια ισχύουν και για την περίπτωση του ειδικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου κρίσης. όταν το ίδιο πρόσωπο μεταφέρει τα δικά του λόγια σε κάποιον άλλον. Τις περισσότερες φορές πρόκειται για ετεροπροσωπία. Η απορηματική υποτακτική στις ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας. μετατρέπεται στις πλάγιες ερωτήσεις επιθυμίας σε ευκτική του πλαγίου λόγου.philology‐online. Ιδιαίτερη προσοχή χρειάζεται στη σχέση ταυτοπροσωπίας ή ετεροπροσωπίας του τελικού απαρεμφάτου του πλαγίου λόγου επιθυμίας με το ρήμα εξάρτησης. ἠπόρουν ὅποι τραποίµην. προσοχή και προφύλαξη.gr και sapiens@sch. [Β] Οι κύριες – ανεξάρτητες ερωτηματικές προτάσεις επιθυμίας Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας στον πλάγιο λόγο Οι ευθείες ερωτήσεις επιθυμίας εκφέρονται στον ανεξάρτητο λόγο κυρίως με απορηματική υποτακτική. Η ευθεία ερώτηση καταλήγει πάντα σε ερωτηματικό. Παρακολούθησε τον παρακάτω πίνακα: Ο πλάγιος λόγος της επιθυμίας Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ στον πλάγιο λόγο Παραδείγματα ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΑ ΠΛΑΓΙΑ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΗ ΠΡΟΤΑΣΗ ΕΠΙΘΥΜΙΑΣ ἀπορῶ ὅποι τράπωµαι. την οποία επεξεργαστήκαμε παραπάνω αναλυτικά]. φροντίδα. 2. Δεν αποκλείεται όμως και η περίπτωση της ταυτοπροσωπίας. απόπειρα. σκέψη. στον ευθύ λόγο Ν Υ Σ ποῖ τράπωµαι.

gr/ sapiens@otenet. 10. άνω τελεία. αν εξαρτώνται από ρήμα αρκτικού χρόνου. 2. Κατά τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ γίνονται οι εξής μεταβολές: Η οριστική διατηρείται και στον ευθύ. Η κατηγορηματική μετοχή μετατρέπεται σε οριστική. διατηρούν το επιρρηματικό είδος τους. αντί της ευκτικής του πλαγίου λόγου. 5. 7. στον πλάγιο λόγο διατηρούν αναλλοίωτα το χρόνο και την έγκλισή τους. 3. Αν ο συγγραφέας θέλει να παρουσιάσει τον πλάγιο λόγο ή την εξαρτώμενη απ’ αυτόν πρόταση ως αντικειμενική γνώμη (αντικειμενική παράσταση). Ν Υ Σ ΤΕΛΙΚΕΣ ΣΗΜΕΙΩΣΕΙΣ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ 28 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 3.gr . ΑΠΟ ΤΟΝ ΠΛΑΓΙΟ ΛΟΓΟ ΣΤΟΝ ΕΥΘΥ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τη μετατροπή του πλαγίου λόγου σε ευθύ) 1. η δυνητική ευκτική και η οριστική αορίστου διατηρούνται πάντα στον πλάγιο λόγο· β) η απλή οριστική (όλων των άλλων χρόνων. Η ευκτική του πλαγίου λόγου μετατρέπεται σε οριστική ή υποτακτική. 6. Η δυνητική ευκτική διατηρείται. Ο πλάγιος λόγος (ιδίως της κρίσης) συνεχίζεται και ύστερα από ισχυρό σημείο στίξης (τελεία. 1. χρησιμοποιεί οριστική ή υποτακτική. ερωτηματικό). 2. 4. Το ρήμα εξαρτήσεως παραλείπεται. πλην του αορίστου) ή η υποτακτική μετατρέπονται σε ευκτική του πλαγίου λόγου. Το ειδικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε οριστική. 9. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις. τότε: α) η δυνητική οριστική. από το οποίο εξαρτώνται στον πλάγιο λόγο. 3. είναι ιστορικού χρόνου. εκφερόμενος συνήθως με ειδικό απαρέμφατο. Το πρόσωπο αλλάζει.Ο ΠΛΑΓΙΟΣ ΛΟΓΟΣ ΣΤΙΣ ΔΕΥΤΕΡΕΥΟΥΣΕΣ – ΕΞΑΡΤΗΜΕΝΕΣ ΠΡΟΤΑΣΕΙΣ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ Βασικές Παρατηρήσεις: (για τις δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο) 1. 8. 2. Σε κάθε άσκηση μεταβολής του ευθέως λόγου σε πλάγιο ή και το αντίστροφο.gr και sapiens@sch. Η δυνητική οριστική διατηρείται. Αν το ρήμα. Η απορηματική υποτακτική διατηρείται. Το τελικό απαρέμφατο μετατρέπεται σε προστακτική. χρειάζεται μεγάλη προσοχή στην αλλαγή των προσώπων κατά τη μετατροπή.philology‐online. κατά τη μεταφορά τους από τον ευθύ λόγο στον πλάγιο. Οι δευτερεύουσες – εξαρτημένες προτάσεις της αρχαίας ελληνικής γλώσσας.

αιτία. αιτία. σύγκριση ή παραβολή.ἐξ πρὸ ἐν σὺν εἰς ἀνὰ διὰ κατὰ ὑπὲρ ἀµφὶ ἐπὶ με ΓΕΝΙΚΗ ΠΤΩΣΗ τόπο. υποταγή. τόπο. τόπο. ύλη. ‐ ‐ τόπο. ασυμφωνία ή εναντιότητα. αναφορά. συμφωνία. τόπο. ‐ ‐ ‐ τόπο. αιτία ή ανταπόδοση. αιτία. σκοπό.gr/ sapiens@otenet. αναφορά (και στις τρεις περιπτώσεις έχουμε χρήση ποιητική). αναφορά. τόπο. αιτία. προσθήκη. τρόπο. ύλη.ΠΙΝΑΚΑΣ ΚΥΡΙΩΝ ΠΡΟΘΕΣΕΩΝ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ σημαίνουν: ΠΡΟΘΕΣΕΙΣ ἀντὶ ἀπὸ ΜΟΝΟΠΤΩΤΕΣ ΔΙΠΤΩΤΕΣ ΤΡΙΠΤΩΤΕΣ ἐκ . χρόνο. χρόνο. διανομή ή μερισμό. εχθρική ή φιλική σχέση ή ενέργεια. χρόνο. χρόνο. τρόπο. τόπο (χρήση ποιητική). τόπο. όργανο ή τρόπο. εξουσία ή εμπρός σε κάποιον. απασχόληση με κάτι. χρόνο. πρὸς ὑπὸ τόπο. αιτία. χρόνο. μέσο ή τρόπο. χρόνο. αιτία. υποταγή.gr . καταγωγή. τόπο (χρήση ποιητική). τόπο. τόπο. υπεράσπιση. σκοπό. αναφορά ή αιτία. αιτία. προσθήκη. αναφορά. παρὰ περὶ Ν Υ Σ µετὰ σύμπραξη. συμφωνία. τόπο. κατεύθυνση απλή ή εχθρική. σκοπό. αναφορά. σκοπό. όριο (με απόλυτο αριθμητικό). τόπο. τόπο. ποσό. άμεση καταγωγή. συμφωνία ή αναφορά. συνοδεία. μέσο ή τρόπο. παραβολή ή σύγκριση. αναφορά. υπεράσπιση. χάρη ή ωφέλεια. αναφορά. σειρά ή ακολουθία. προέλευση. σκοπό. βοήθεια ή συμπαράσταση. όρο ή συμφωνία. μέσο ή τρόπο. τόπο. χρόνο. ‐ με ΔΟΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ με ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΠΤΩΣΗ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ ‐ τόπο. αντικατάσταση. τόπο. τόπο. αναφορά. ποσό. αιτία. χρόνο. τόπο ή χρόνο (χρήση ποιητική). τόπο.philology‐online. εξάρτηση. κατεύθυνση. αναφορά. χρόνο. τόπο. τόπο. τόπο. χρόνο. τόπο. Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ τόπο. ‐ αιτία. τρόπο.gr και sapiens@sch. χρόνο. εξάρτηση ή επίβλεψη. χρόνο. έμμεση καταγωγή. συνοδεία. τρόπο. 29 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. έλλειψη ή εξαίρεση. χρόνο. τόπο. τόπο. υπέρβαση μέτρου ή ορίου. τόπο. χρόνο. τόπο (χρήση ποιητική). σκοπό. αιτία ή σκοπό. εναντίον. σύγκριση. χρόνο. τόπο (χρήση ποιητική) .

ὅτε. ἤν Παραχωρητικές Προτάσεις εἰ καί.gr/ sapiens@otenet.gr και sapiens@sch.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Ειδικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτι. Κρίση ἐάν καί. ὅπως. καί εἰ. ὡς (=διότι). ἄν. ἐπεί. ὁπότε Κρίση Τελικές Προτάσεις ἵνα. µή οὐ Υποθετικές Προτάσεις εἰ. ὡς Επιθυμία Ενδοιαστικές Προτάσεις µή. µήδ’ ἐάν Ν Υ Σ Επιθυμία ή Κρίση Κυρίως Κρίση Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΡΝΗΣΗ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου µή Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική Ιστορικού Χρόνου Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Οριστική µή µή και σπάνια οὐ Απλή Οριστική Υποτακτική Ευκτική Οριστική Υποτακτική Ευκτική µή ή οὐ ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξέγηση Επιρρηματικός Προσδ.gr . ὡς ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση Αιτιολογικές Προτάσεις ὅτι. ἄν καί. οὐδ’ εἰ.philology‐online. ἐπειδή. του Σκοπού Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση Σαν βάση του νοήματος μιας κύριας πρότασης Για να εκφράσουν την εναντίωση προς την κύρια πρόταση 30 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. οὐδ’ ἐάν. διότι. ἐάν. κἄν. καί ἄν. της Αιτίας Επιρρηματικός Προσδ.

ἐπεί.gr/ sapiens@otenet. ἐπείδη. αναφορικές αντωνυµίες και επιρρήµατα Κρίση ή Επιθυμία Ν Υ Σ Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ µή ή οὐ Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απαρέμφατο Δυνητικό Απαρέμφατο µή ή οὐ Απλή Οριστική Δυνητική Οριστική Δυνητική Ευκτική Απορηματική Υποτακτική Ευκτική του Πλαγίου Λόγου Για να εκφράσουν το συμπέρασμα ή το επακολούθημα (ή σχέση τρόπου ή σκοπού) Υποκείμενο Αντικείμενο Επεξήγηση 31 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.ΕΙΔΟΣ ΠΡΟΤΑΣΗΣ Χρονικές Προτάσεις ΕΙΣΑΓΟΝΤΑΙ ὅτε. πρίν.gr και sapiens@sch.gr .philology‐online. ὁπότε. ὡς. ἐφ’ ᾧ τε ΕΚΦΡΑΖΟΥΝ Κρίση ή Επιθυμία ΑΡΝΗΣΗ µή ή οὐ ΕΓΚΛΙΣΗ ΠΟΥ ΕΚΦΕΡΟΝΤΑΙ Οριστική Υποτακτική Ευκτική Απαρέμφατο ΧΡΗΣΙΜΕΥΟΥΝ ΣΑΝ Επιρρηματικός Προσδ. ὅταν ὁπόταν κτλ.ἤ εἴτε – εἴτε. του Χρόνου Συμπερασματικές Προτάσεις Κρίση ή Επιθυμία Πλάγιες Ερωτηματικές εἰ. εἰ . ὥστε. ερωτηµατικές αντωνυµίες και επιρρήµατα. ἐφ’ ᾧ.

gr/ sapiens@otenet. ἔρηµος. Παράθεση (από συγκεκριμένη έννοια σε αφηρημένη) 2. Κατηγορηματικός προσδιορισμός (παροδική ιδιότητα) πᾶς. γ) το απαρέμφατο του σκοπού ή του αποτελέσματος. µέσος. µόνος. Υποκειμενική 9. Ύλης ή περιεχ. 32 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www. 6. Ιδιότητας 1.gr και sapiens@sch. Διαιρετική 4. Δημιουργού 3.λ. Με τους προσδιορισμούς η πρόταση γίνεται επαυξημένη. Συγκριτική Σηµείωση 1: Ομοιόπτωτοι + ετερόπτωτοι προσδιορισμοί = ονοματικοί προσδιορισμοί. 1. ἕκαστος. αὐτός. Επιθετικός προσδιορισμός (μόνιμη ιδιότητα) 2.gr . Αξίας 8. Αναφοράς Ν Υ Σ 5.philology‐online. β) οι επιρρηματικές μετοχές.τ. ὅλος. Η υποδιαίρεση των προσδιορισμών είναι η εξής: ΔΙΑΓΡΑΜΜΑ ΠΡΟΣΔΙΟΡΙΣΜΩΝ Αλέξανδρος Γ. Αλεξανδρίδης Φιλόλογος Π Ρ Ο Σ Δ Ι Ο Ρ Ι Σ Μ Ο Ι Ο ΝΟ ΜΑΤΙ ΚΟ Ι ΟΜΟΙΟΠΤΩΤΟΙ ΕΤΕΡΟΠΤΩΤΟΙ ΣΥΝΗΘΩΣ ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ ΣΥΝΗΘΩΣ ΕΠΙΘΕΤΑ ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ 1. ἅπας. Κτητική 2.Οι προσδιορισμοί είναι δευτερεύοντες όροι της πρότασης που χρησιμεύουν για να προσδιορίσουν ή να επεξηγήσουν άλλη λέξη της πρότασης. Με πλάγιες πτώσεις σαν επίρρημα ΓΕΝΙΚΗ ΔΟΤΙΚΗ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ χρόνου αιτίας ποσού τόπου αξίας τόπου χρόνου οργάνου μέσου τρόπου συνοδείας αιτίας ποσού αναφοράς προσωπική τόπου χρόνου αιτίας αναφοράς ποσού τρόπου Σαν επιρρηματικοί προσδιορισμοί χρησιμοποιούνται επίσης: α) οι επιρρηματικές προτάσεις. Αναφοράς Με πρόθεση τόπου χρόνου τρόπου ποσού αιτίας σκοπού αναφοράς κ. Σηµείωση 2: Ο Κ Ι Τ Κ Α Τ ΑΙΤΙΑΤΙΚΗ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΙ ΚΟΙ Με επίρρημα τόπου χρόνου τρόπου ποσού 1. Επεξήγηση (από αφηρημένη έννοια σε συγκεκριμένη) 1. Αντικειμενική 10. δ) το επιρρηματικό κατηγορούμενο. ἄκρος. ἔσχατος. Αντικειμενική 2. Αιτίας 7.

gr ΠΟΣΟΥ: µάλα µᾶλλον µάλιστα ἅλις (=αρκετά) ἄγαν (=πολύ) λίαν πάνυ σφόδρα πολύ ΤΡΟΠΟΥ: παµψηφεὶ πανδηµεὶ ἀδακρυτὶ κρύβδην συλλήβδην (=γενικά) βάδην πρηνηδὸν (=µπρούµυτα) τυχόν (=ίσως) ΔΟΤΙΚΟΦΑΝΗ: (δηλώνουν τρόπο) σιωπῇ πάντῃ σχολῇ (=βραδέως) τῇδε (=έτσι) εἰκῇ (=στην τύχη) προῖκα (=χάρισµα) σπουδῇ (=βιαστικά) κοµιδῇ (=πάρα πολύ) ᾖ (=όπου ή όπως) .ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΑ Ο Κ Ι Τ Κ Αλέξανδρος Γ.gr/ sapiens@otenet. Αλεξανδρίδης Α Τ Φιλόλογος Ν Υ Σ 33 ΠΙΝΑΚΕΣ & ΘΕΩΡΙΑ ΣΥΝΤΑΚΤΙΚΟΥ ΤΗΣ ΑΡΧΑΙΑΣ ΕΛΛΗΝΙΚΗΣ ΓΛΩΣΣΑΣ http://www.gr και sapiens@sch.philology‐online.