Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ... άρπαξ.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος.. πάλαι. κακός.παλαιός. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ. -ύτατος (ευθύς.) -//: -άντερος. ολίγον. -έστατος (αληθής. ίσος. διανεμητικά. ευδαίμων. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά. . ράδιος. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα. β'_ σος / υμέτερος.έστερος. κλέπτης.) Ανώμαλα 1. .γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ.) -//: .. εχθρός. βλάξ. συ.α πχ.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος. τακτικά.Β. φίλος 4. αισχρός.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. καλός. μικρός. -Δεικτικές: ούτος. αληθέστερον. αγαθός. -άντατος (μέλας. β'_ σεαυτού/-ής. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + . -έστατος (χαρίεις. ολίγος.. πολύ.. Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . ταχύς.. κατά το βελτίων) 2. πλεονέκτης 3.. Αληθής > αληθώς.. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. μέγας. ήσυχος. ίδιος. εγγύς.
δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. ακούω. πάσχω. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. ζω. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω. ευρίσκω. αισθάνομαι.τίς. λαγχάνω.τι Ερωτηματική: τίς.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. πυνθάνομαι. βούλομαι. αιρώ/αιρούμαι. ήτις. . αλίσκομαι. χρώμαι. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. θνήσκω. όμνυμι ορώ. συλλέγω. έχω. υπισχνούμαι. ίστημι / ίσταμαι. πίπτω. γιγνώσκω. έω. δίδωμι/δίδομαι. λαμβάνω. φημι. νέμω. γίγνομαι. φαίνω/φαίνομαι. μανθάνω. βάλω/βάλλομαι. απόλλυμι. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. βαίνω. δύναμαι ( σε ενεστώτα. τίθημι/τίθεμαι. οίομαι/οίμαι. ο I όστις. φέρω. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. ίημι/ίεμαι. νέμω. αίρω. η. τις. ό. αγγέλλω. σκοπώ/σκοπούμαι. -σμαι. πείθω. βάλλω. τίθημι/τίθεμαι.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. επίσταμαι. μένω.τι Αόριστη: τις. λέγω. χρώμαι / πλέω. ερωτώ. έρχομαι. φημί. έπομαι.Αναφορικές: ος. λανθάνω. τυγχάνω. λείπω. είμι. αφικνούμαι. φεύγω. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. οίδα. αμαρτάνω.
αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί. + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. οπότε. εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση. ότι.. επεξηγήσεις) 2. . επεί. Εκφράζουν κρίση. τελικό του σκοπού.. 5. Είναι προτάσεις ονοματικές. εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. υποκείμενο. ότε... Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους. Προσοχή. Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). επεξήγηση. παρατατικού επειδή . παραθέσεις. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . κατηγορούμενο. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. αντικείμενα και επεξηγήσεις. επειδή. Είναι προτάσεις επιρρηματικές. επειδή.. τελικό της αναφοράς. απόλυτο) 4. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. δοτικής. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής. ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση). Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. επειδή .Β . Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . διότι. παρόμοια με την υποθετική).+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου). αιτιατικής) 3. κατηγορηματικοί.+ υποτακτική ή ει + ευκτική.. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς.. ώς..
και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. είναι προτάσεις ονοματικές. μή ον. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. ευκτική του πλαγίου λόγου. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. όπως. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. Επομένως. Επομένως. Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. προτρέπω/αποτρέπω. ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). δηλ. β) πλαγιασμένος υποθ. συντακτικού). Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. λόγους. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. Επομένως. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. Εκφράζουν κυρίως κρίση. . β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. ήν.. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. συμβουλεύω . Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. θαυμαστόν εστι. Εκφράζουν επιθυμία.. αντικείμενα και επεξηγήσεις. εάν.: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. είναι προτάσεις επιρρηματικές. αν. είναι προτάσεις επιρρηματικές. σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή.2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). απαγορεύω.
. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε. λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση... — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω.. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο.. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική.. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. επάν αντί επεί. γνώσης. . Ειδικό απρμφ. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ.. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι..] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. αποτροπής. Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π.· · κατηγορηματική μτχ. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω. οποιαδήποτε μετοχή. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. πριν αν αντί πριν . ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ. τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης. . Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση. [γ) εξαρτημένος υποθ. Τελικό απρμφ. επειδάν αντί επειδή. δηλ. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . οπόταν αντί οπότε.) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική.
πρίν.. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. καϊ εί. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. . υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. 2) Τα έφ' φ. Επομένως. άν καί. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. Εκφέρονται με απλή οριστική. Επομένως. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε. είναι προτάσεις επιρρηματικές.. και ευκτική του πλαγίου λόγου.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. επεί. όπως και οι υποθετικές. Επομένως. έφ' ω. ονδ' εί. οπόταν. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας).. αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. λανθάνουσες υποθέσεις). Εκφέρονται με οριστική. σκοπό. δυνητική οριστική. δυνητική ευκτική. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. είναι προτάσεις επιρρηματικές. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. επειδή. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. Επομένως. και άν. Εκφέρονται με οριστική. αντικείμενα και επεξηγήσεις. εάν καί. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. κάν. έφ' ω τε. Εκφράζουν κρίση. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. ει . υποτακτική και ευκτική. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. οπότε. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. μηδ' εάν. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. είναι προτάσεις ονοματικές. είτε . ώς. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα.ή. ονδ' εάν. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. όρο ή συμφωνία. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές). είναι προτάσεις επιρρηματικές.είτε (ολικής άγνοιας). επομένως. διότι. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. απορηματική υποτακτική. όταν.
β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική. συμπερασματικές με «ως». Εκφέρονται με απλή οριστική. ότι . όπως.τι: αναφορικές. Εκφέρονται με υποτακτική. αναφορικές-παραβολικές. αναφορικουποθετικές. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . αναφορικο-αιτιολογικές. τελικές. όταν εκφράζουν επιθυμία. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. ό. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. όταν εκφράζουν κρίση. αλλά κύρια. αιτιολογικές. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. ει. Επομένως. «ώστε». πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο.τι. αναφορικο-συμπερασματικές. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους.ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. «εφ'ω(τε)». επει(δή). πλάγιες ερωτηματικές. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. μη ως: ειδικές. συμπερασματικές.α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. υποθετικές. ευχετική ευκτική και προστακτική.επίθετο. Γενικά. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . χρονικές. πααβολικές. αιτιολογικές. ότι: ειδικές. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου .
"αποτρέπω". "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". "γνωρίζω". διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". χρονικοϋποθετικές. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. "ζητώ". "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. . σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2. 6..) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω".. Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος.δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. 5. 4. "υπόσχομαι". όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας. α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. αναφορικοϋποθετικές. Π λ ά γ ι ο ς λόγος. Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ. ως). Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). "προτρέπω". σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". απειλώ". Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). 3.
Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας . σε κύρια πρόταση επιθυμίας. αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο. προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική).Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. "ζητώ". "αντιλαμβάνομαι". "γνωρίζω". Με βάση τα παραπάνω. προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. . β) το τελικό απρμφ. τέλος.Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". "γνωρίζω". κατηγορηματική μετοχή. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. ευχετική ευκτική./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . όπως προστακτική. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης. "προτρέπω". "αποτρέπω".εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". . τέλος. "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές.
τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου.ερώτηση . Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται. να θυμόμαστε ότι. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση. Εδώ.. . αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π. Γενικά.λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου). αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι.πλάγ.Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση.τελικό απρέμφατο).ειδικό απαρέμφατο κατηγ. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου. Εδώ. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή. [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου.μετοχή . Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος.
Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. Επιρρηματικά κατηγορούμενα. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). Εμπρόθετοι. 7. Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη. Η θέση του δεν είναι σταθερή. Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . Μεταφράζεται με ότι θα. Επιρρήματα.Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. 8. μετά από τελεία.. 6. Μένει αμετάφραστο. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. 2. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. Επιρρηματικές μετοχές. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. Επιρρηματικές προτάσεις. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. 4. Για τη θέση του βλ. άνω τελεία ή κόμμα. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. Μεταφράζεται με αν. 5. λόγων).. + παρατατικό. 1. . ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. Εισάγει δευτ. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. παραπάνω. 3.
