Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
Αληθής > αληθώς..έστερος.) Ανώμαλα 1. -Δεικτικές: ούτος.παλαιός. πάλαι.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος. εχθρός. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά.. -άντατος (μέλας.) -//: -άντερος.. αγαθός. συ. β'_ σος / υμέτερος.) -//: . κατά το βελτίων) 2.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος... ολίγος. .. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + .) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ. αισχρός. -έστατος (αληθής. β'_ σεαυτού/-ής. εγγύς. ράδιος. πλεονέκτης 3. φίλος 4.α πχ. ταχύς. ευδαίμων. τακτικά. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα. ολίγον. διανεμητικά.Β. κακός.. μικρός.. Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . μέγας. κλέπτης. ίδιος. αληθέστερον. βλάξ.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής. -έστατος (χαρίεις. πολύ. -ύτατος (ευθύς. άρπαξ. ήσυχος. καλός. ίσος.. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. .
θνήσκω. οίομαι/οίμαι. συλλέγω. έχω. απόλλυμι. αίρω. επίσταμαι. πίπτω. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. υπισχνούμαι. ζω.τι Αόριστη: τις. βάλλω. ό. γιγνώσκω. ίστημι / ίσταμαι. τυγχάνω. ο I όστις. σκοπώ/σκοπούμαι. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω. έπομαι. μένω. αισθάνομαι. λέγω. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι. είμι. φέρω. . τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. ευρίσκω. λαγχάνω. τίθημι/τίθεμαι. λανθάνω. η. όμνυμι ορώ. έρχομαι. έω. ακούω. αλίσκομαι. δίδωμι/δίδομαι. γίγνομαι. φημί. πείθω. φαίνω/φαίνομαι.Αναφορικές: ος. βαίνω. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. φεύγω. -σμαι. ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. ερωτώ. αμαρτάνω. τίθημι/τίθεμαι. βάλω/βάλλομαι. χρώμαι / πλέω. βούλομαι. πυνθάνομαι. αφικνούμαι. οίδα. λείπω. τις. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. πάσχω. λαμβάνω. χρώμαι.τίς.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. νέμω. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. ίημι/ίεμαι. αιρώ/αιρούμαι.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. φημι.τι Ερωτηματική: τίς. μανθάνω. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. αγγέλλω. ήτις. νέμω. δύναμαι ( σε ενεστώτα. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα.
ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση). . Προσοχή.Β . Είναι προτάσεις επιρρηματικές. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί. + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους. επειδή .+ υποτακτική ή ει + ευκτική. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. Είναι προτάσεις ονοματικές. οπότε. υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. τελικό της αναφοράς. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . παρατατικού επειδή . Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). υποκείμενο. αντικείμενα και επεξηγήσεις. επεξήγηση. κατηγορούμενο... αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί.... επεί. παραθέσεις. επειδή. Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. αιτιατικής) 3. εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση..+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. 5. διότι. + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου). ότι. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). Εκφράζουν κρίση. δοτικής.. απόλυτο) 4. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. παρόμοια με την υποθετική).. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). ότε. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής. τελικό του σκοπού. επειδή. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. ώς. επεξηγήσεις) 2. κατηγορηματικοί.
απαγορεύω. δηλ. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφράζουν κυρίως κρίση. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. Εκφράζουν επιθυμία. . Επομένως. 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης. Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). αν. Επομένως. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. είναι προτάσεις επιρρηματικές. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ. προτρέπω/αποτρέπω. ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). είναι προτάσεις επιρρηματικές..2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος). Επομένως. εάν. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. συμβουλεύω . Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. ήν. λόγους. Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. μή ον. θαυμαστόν εστι. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ.. όπως. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. β) πλαγιασμένος υποθ. συντακτικού). Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. είναι προτάσεις ονοματικές. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. ευκτική του πλαγίου λόγου. αντικείμενα και επεξηγήσεις. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους.: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης.
ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ.. οποιαδήποτε μετοχή. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση... θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω..] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. γνώσης. Ειδικό απρμφ. οπόταν αντί οπότε. . πριν αν αντί πριν . Τελικό απρμφ. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε.. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου.· · κατηγορηματική μτχ. .) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. [γ) εξαρτημένος υποθ. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι. αποτροπής.. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ.. επειδάν αντί επειδή. εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν . Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π. τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης.. λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση. δηλ. επάν αντί επεί.
Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. και άν. είναι προτάσεις ονοματικές. απορηματική υποτακτική. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. εάν καί. καϊ εί. ει . υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. Επομένως. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί. είναι προτάσεις επιρρηματικές. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). είναι προτάσεις επιρρηματικές. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. έφ' ω. υποτακτική και ευκτική. Επομένως. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. όπως και οι υποθετικές. Εκφράζουν κρίση. Εκφέρονται με οριστική. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. Επομένως. ώς. δυνητική ευκτική. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές).. είναι προτάσεις επιρρηματικές. λανθάνουσες υποθέσεις). Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. ονδ' εάν. Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις. όρο ή συμφωνία.είτε (ολικής άγνοιας). Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. επειδή.. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. και ευκτική του πλαγίου λόγου. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία.. ονδ' εί. πρίν. κάν. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. οπόταν. δυνητική οριστική. . Εκφέρονται με απλή οριστική. διότι. αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. μηδ' εάν. σκοπό. 2) Τα έφ' φ. έφ' ω τε. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε.ή. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). επομένως. Εκφέρονται με οριστική. αντικείμενα και επεξηγήσεις. άν καί. Επομένως. οπότε. όταν. είτε . Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. επεί.
αναφορικές-παραβολικές. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές.τι.επίθετο. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. πλάγιες ερωτηματικές. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική. συμπερασματικές. Επομένως. Εκφέρονται με απλή οριστική. μη ως: ειδικές. για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. αλλά κύρια. Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου . Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. όταν εκφράζουν κρίση.α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα.ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. Εκφέρονται με υποτακτική. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές. ευχετική ευκτική και προστακτική. επει(δή). αιτιολογικές. χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . συμπερασματικές με «ως». ό. «εφ'ω(τε)». διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. αναφορικουποθετικές. όπως. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. χρονικές. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο. υποθετικές. Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. «ώστε». αιτιολογικές. αναφορικο-συμπερασματικές. τελικές.τι: αναφορικές. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. όταν εκφράζουν επιθυμία. αναφορικο-αιτιολογικές. πααβολικές. Γενικά. ει. ότι . ότι: ειδικές.
απειλώ".) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω". 3. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". ως). "αποτρέπω". "υπόσχομαι". Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). χρονικοϋποθετικές. αναφορικοϋποθετικές.. Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. "ζητώ". όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας. Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". Π λ ά γ ι ο ς λόγος. Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). "γνωρίζω". "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2. σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. ειδική πρόταση (πρόταση του ότι. 4. α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1. 5. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). 6. Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ.δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. .. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. "προτρέπω". "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§.
β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. . προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). ευχετική ευκτική.Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση. από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης. τέλος. . αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο. "προτρέπω". "αποτρέπω". Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας . Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". "αντιλαμβάνομαι". Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας.Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. β) το τελικό απρμφ. κατηγορηματική μετοχή. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο.εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. "γνωρίζω"./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . τέλος. είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε. "γνωρίζω". σε κύρια πρόταση επιθυμίας. Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". Με βάση τα παραπάνω. "ζητώ". όπως προστακτική. "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ.
ειδικό απαρέμφατο κατηγ. Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου.πλάγ. Εδώ. αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι. Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ.ερώτηση . Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση. τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση . να θυμόμαστε ότι. [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π..τελικό απρέμφατο). η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου.λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ. Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται. .Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση.μετοχή . Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος. Εδώ. Γενικά. λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου). η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου.
γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. 5. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . 3. 7. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. Μένει αμετάφραστο. 4. Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο... + παρατατικό. Εμπρόθετοι. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. Επιρρηματικές προτάσεις. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. Επιρρηματικές μετοχές. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ. Επιρρηματικά κατηγορούμενα.Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. Μεταφράζεται με αν. 6. παραπάνω. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. λόγων). Εισάγει δευτ. Η θέση του δεν είναι σταθερή. 1. Επιρρήματα. . Για τη θέση του βλ. τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. Μεταφράζεται με ότι θα. 2. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). 8. Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη. μετά από τελεία. άνω τελεία ή κόμμα.
