Α .
Γ Ρ Α Μ Μ Α Τ Ι Κ Η ΟΥΣΙΑΣΤΙΚΑ
1. Ουσιαστικά α' κλίσης Αρσ. - ης / -ας, Θηλ. - η / -α (Ποια αρσενικά έχουν κλητική σε - α;) Συνηρημένα αρσενικά σε -ης και θηλυκά σε -α/-η 2. Ουσιαστικά β' κλίσης Αρσ. + Θηλ. - ος , Ουδ. - ον Συνηρημένα σε -ους/-η/ουν και -ους/-ους/-ουν 3.Ουσιαστικά γ' κλίσης (Ιδιαίτερη προσοχή στα πόλις, δύναμις, άστυ, πέλεκυς, βασιλεύς, χειμών, γείτων, Σωκράτης, Περικλής, κτήμα, βέλος, πέρας, κρέας...) 4. Ανώμαλα Ουσιαστικά (ναυς, γυνή, πρεσβευτής, χείρ.) ΕΠΙΘΕΤΑ 1. Επίθετα β' κλίσης Τρικατάληκτα: Αρσ. - ος, Θηλ. - η / -α, Ουδ. -ον Δικατάληκτα: Αρσ. + Θηλ - ος, Ουδ. -ον Συνηρημένα σε -ους,-η/-α,-ουν και -ους,ους,-ουν (Ποια τρικατάληκτα έχουν θηλ. σε - η και ποια σε - α; Ποια επίθετα είναι δικατάληκτα; Ποια πτώση λείπει από τα συνηρημένα;) 2. Επίθετα γ' κλίσης Τρικατάληκτα Αρσ. - υς , Θηλ. - εια , Ουδ. - υ Αρσ. - ας , Θηλ. - ασα , Ουδ. - αν Αρσ. ων , Θηλ. - ουσα , Ουδ. - ον Αρσ. ας, Θηλ. - αινα , Ουδ. - αν Δικατάληκτα Αρσ. + Θηλ.- υς, Ουδ. - υ Αρσ. + Θηλ.- ων , Ουδ. - ον Αρσ. + Θηλ.- ης, Ουδ. - ες 3. Ανώμαλα επίθετα πολ-ύς, - λή, -ύ I μέγας, μεγάλη, μέγα I πας, πάσα, παν
.γ'_ εός / σφέτερος Αυτοπαθητική: α'_εμαυτού /-ής. πολύ.. -έστατος (χαρίεις. άρπαξ. ταχύς. αληθέστατα Ανώμαλα: ευ. -ούστατος Τριτόκλιτα τρικατάλικτα: -ύτερος. πλεονέκτης 3. β'_ σεαυτού/-ής. πολύς (Στα παραπάνω προσοχή στην κλίση του Σ. ράδιος. τακτικά. πάλαι.. β'_ σος / υμέτερος. Αληθής > αληθώς. αγαθός.) Τριτόκλιτα δικατάλικτα : -έστερος. -ύτατος (ευθύς. μέγας.. αισχρός. ευδαίμων. -Δεικτικές: ούτος..) -//: . κατά το βελτίων) 2. ολίγον.παλαιός.) Ανώμαλα 1. ήσυχος.α πχ.Β. βλάξ.) -//: -άντερος. διανεμητικά. αληθέστερον.. μικρός.ως ΣΒ: αιτιατική ενικού αριθμού ουδ.ό/ώτατος Δευτερόκλιτα συνηρημένα: -ούστερος. κλέπτης.. φίλος 4. συ..έστερος. γεραιός ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΡΡΗΜΑΤΩΝ Ομαλά: ΘΒ: θέμα θετικού + . Γένους (-ον) ΥΒ: θέμα υπερθετικού + . εχθρός. γ'_ εαυτού/-ής (απόλυτα.) ΑΝΤΩΝΥΜΙΕΣ Προσωπική: εγώ.. -άντατος (μέλας. . ίδιος.ΠΑΡΑΘΕΤΙΚΑ ΕΠΙΘΕΤΩΝ Ομαλά: Δευτερόκλιτα: -ό/ώτερος. εγγύς. όδε Κτητική: α'_εμός / ημέτερος. ολίγος. -έστατος (αληθής. κακός.. ίσος. ΑΡΙΘΜΗΤΙΚΑ Από το 1 έως το 5 σε όλες τις κατηγορίες πολλαπλασιαστικά. καλός.
ελυσάμην) -Αόριστος β' (έλαβον. η. ακούω. τίθημι/τίθεμαι. παρατατικό + αόριστο β') Αρχικοί χρόνοι: άγω/άγομαι. λανθάνω. λαμβάνω. νέμω. ζω. δύναμαι ( σε ενεστώτα. πείθω. ήτις. βαίνω. εγράφην) -Αόριστος α' (έλυσα. βούλομαι. αμαρτάνω. . φημι. δίδωμι/δίδομαι. έπομαι. αγγέλλω. αφικνούμαι. αιρώ/αιρούμαι. υπισχνούμαι.-μμαι -Συνηρημένα σε -άω. τί ΡΗΜΑΤΑ -Ενρινόληκτα και υγρόληκτα με άσιγμο συνηρημένο μέλλοντα + άσιγμο αόριστο α' (μένω. λέγω. χρώμαι. λαγχάνω. έρχομαι. νέμω. ερωτώ.) -Παθητικός Αόριστος α' + β' (ελύθην. φαίνω/φαίνομαι. τις.τι Αόριστη: τις. πάσχω. οίομαι/οίμαι. επίσταμαι.τι Ερωτηματική: τίς.τίς. φεύγω. ίημι/ίεμαι. αισθάνομαι. βάλλω. λείπω. ελαβόμην) -Ανώμαλοι Αόριστοι: έβην. δέομαι) -Ανώμαλα: οίδα. οίδα. βάλω/βάλλομαι. ίστημι / ίσταμαι. ο I όστις. αλίσκομαι. έχω. απόλλυμι.Αναφορικές: ος. πυνθάνομαι. σκοπώ/σκοπούμαι. μένω. συλλέγω. μανθάνω. γιγνώσκω. δέδοικα/δέδια -Ρήματα β' συζυγίας: δίδωμι/δίδομαι. θνήσκω. -όω σε ενεστώτα και παρατατικό (ιδιαίτερη προσοχή στα: ζω. χρώμαι / πλέω. φέρω. φημί. είμι. έγνων/εάλων -Παρακείμενοι σε -γμαι. έω. όμνυμι ορώ. ίστημι/ίσταμαι + επίσταμαι. τίθημι/τίθεμαι. ό. πίπτω. ευρίσκω. αίρω. -σμαι. τυγχάνω. γίγνομαι.
. επεξηγήσεις) 2.. τελικής (σε τελική πρόταση με ίνα + υποτακτική αορίστου ή όπως + οριστική μέλλοντα). κατηγορούμενο.. ότε. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. υποθετικής αορίστοι ( σε υποθετική πρόταση με ει + οριστική ή αν . Α π α ρ έ μ φ α τ ο : α) έναρθρο (λειτουργεί όπως ακριβώς και ένα ουσιαστικό) β) άναρθρο ( 7 χρήσεις: αντικείμενο. δοτικής. Είναι προτάσεις ονοματικές. αντικείμενα και επεξηγήσεις. + οριστική 1_ αν η μετοχή είναι χρόνου αορίστου). ανάλογα με το ρήμα εξάρτησης που αποτελεί την απόδοση). επειδή . εναντιωματικής (σε εναντιωματική πρόταση. αιτιολογικής ( σε αιτιολογική πρόταση με επεί.. υποκείμενο.. επειδή. παρόμοια με την υποθετική). επεί. + οριστική αορίστου αν η σε οριστική ενεστώτα ή αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. ώς. διότι. Μ ε τ ο χ ή : α) Κατηγορηματική ( Προσοχή στα ρήματα εξάρτησης) β) Επιρρηματική ( προσοχή στα «σημάδια» που δείχνουν το είδος) γ) Ανάλυση: επιθετικής (σε αναφορική πρόταση). Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί της αιτίας.. οπότε. απόλυτο) 4. ότι. Δ ε υ τ ε ρ ε ύ ο υ σ ε ς π ρ ο τ ά σ ε ι ς . εισάγονται με το ότι για αντικειμενική αιτία ή με το ει για υποθετική αιτιολογία. τελικό του σκοπού. τελικό της αναφοράς.Β . Α) ΕΙΔΙΚΕΣ: εισάγονται με τους ειδικούς συνδέσμους ότι. αιτιατικής) 3. Ο μ ο ι ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (επιθετικοί. .+ οριστική ενεστώτα ή παρατατικού αν η μετοχή είναι χρόνου ενεστώτα ή με επεί. 5. παρατατικού επειδή . παραθέσεις. Σ Υ Ν Τ Α Κ Τ Ι Κ Ο 1. Είναι προτάσεις επιρρηματικές. Εκφέρονται με τις εγκλίσεις κρίσεως και ευκτική του πλαγίου λόγου αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. Εκφράζουν κρίση (υποκειμενική με το ώς και αντικειμενική με το ότι). Εκφράζουν κρίση. Β) ΑΙΤΙΟΛΟΓΙΚΕΣ: εισάγονται με τους αιτιολογικούς συνδέσμους ώς. 1) Αν εξαρτηθούν από ρήμα ψυχικού πάθους.. Εκφέρονται με τις ίδιες εγκλίσεις των ειδικών δευτερευουσών προτάσεων. Ε τ ε ρ ό π τ ω τ ο ι ο ν ο μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί (τα είδη της γενικής.+ υποτακτική ή ει + ευκτική. επειδή. κατηγορηματικοί. Προσοχή.. επεξήγηση.
Ε) ΥΠΟΘΕΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους υποθετικούς συνδέσμους εί. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. ήν. Επομένως.2) Οι αιτιολογικές που εισάγονται με ει και εξαρτώνται από τις απρόσωπες εκφράσεις αισχρόν εστί. δεινόν εστί είναι ονοματικές και λειτουργούν ως υποκείμενα στις απρόσωπες αυτές εκφράσεις. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. είναι προτάσεις ονοματικές. Ανάλογα με τη μορφή της απόδοσης μπορούμε να κάνουμε λόγο για α) ανεξάρτητους. υποτακτική (3ο & 4ο είδος) και ευκτική (5ο & 6ο είδος).. αντικείμενα και επεξηγήσεις. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του σκοπού. δηλ. Προσοχή: Οι τελικές λειτουργούν και ως επεξήγηση προσδιορισμό του σκοπού της πρότασης εξάρτησης. Εκφέρονται με υποτακτική (για φόβο προσδοκώμενο). λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι ένα από τα είδη του πλαγίου λόγου. Εκφράζουν κυρίως κρίση. Πιο αναλυτικά : α) Ανεξάρτητος υποθ. εάν. Εκφράζουν επιθυμία. απαγορεύω. Εκφέρονται με υποτακτική (προσδωκόμενος σκοπός). λόγους. Εκφέρονται με απλή οριστική (1ο & 2ο είδος). Επομένως. 3) Οι αιτιολογικές λειτουργούν και ως επεξήγηση σε εμπρόθετο προσδιορισμό της αιτίας της πρότασης εξάρτησης.: · · · ειδική πρόταση ειδικό απαρέμφατο τελικό απαρέμφατο που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν διατάζω. αν εξαρτηθούν από ρήμα ιστορικού χρόνου. σε εμπρόθετο Δ) ΕΝΔΟΙΑΣΤΙΚΕΣ (φόβου ή διστακτικές): εισάγονται με τους ενδοιαστικούς συνδέσμους μή. λόγων μπορούμε να συμβουλευτούμε το οικείο κεφάλαιο του σχολ. όπως. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Επομένως. και οριστική για φόβο πραγματοποιημένο. . συντακτικού). β) πλαγιασμένος υποθ. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Γ) ΤΕΛΙΚΕΣ: εισάγονται με τους τελικούς συνδέσμους Ινα. Χρησιμεύουν ως βάση νοήματος μιας κύριας πρότασης. ώς (οι αρνητικές και με σκέτο μη). μή ον. ευκτική του πλαγίου λόγου και οριστική ιστορικού χρόνου (για ανεκπλήρωτο σκοπό). συμβουλεύω . θαυμαστόν εστι. Παρατηρήσεις στους υποθετικούς λόγους: Υποθετικός λόγος είναι το ζεύγος που σχηματίζουν μια δευτερεύουσα υποθετική πρόταση μαζί με την απόδοσή της. β) πλαγιασμένους και γ) εξαρτημένους υποθ.. προτρέπω/αποτρέπω. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι το ρήμα κύριας πρότασης (για τα είδη των ανεξάρτητων υποθ. αν. ευκτική του πλαγίου λόγου.
πλην της κατηγορηματικής που μεταφράζεται με ότι. . εξαρτώμενο από ρήμα προτροπής. Τελικό απρμφ. Πρόταση + Ειδική πρόταση) τότε το ρόλο της απόδοσης συνήθως τον έχει η Ειδική πρόταση..· · κατηγορηματική μτχ. Συγκεκριμένα το ρόλο της υπόθεσης μπορούν να τον υποκαταστήσουν τα εξής: εναντιωματική πρόταση χρονικοϋποθετική πρόταση · · · · · 1§ αναφορικοϋποθετική πρόταση 2§ τελική πρόταση που εισάγεται με νν9) με υποτακτική υποθετική μετοχή εναντιωματική μετοχή Θ2Π. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποια αναφορική αντωνυμία αλλά με αναφορική αντωνυμία ακολουθούμενη από το αοριστολογικό αν .. αρκεί να μην εξαρτάται από ρήματα με τις σημασίες που είδαμε παραπάνω...] Λανθάνοντες υποθετικοί λόγοι Λανθάνοντες είναι οι υποθ. ) πλάγια ερώτηση Πρακτικά να θυμάστε: Αν σε μια περίοδο έχουμε 3 τουλάχιστο προτάσεις (ΚΠ + Υποθ. λόγοι στους οποίους η υπόθεση δεν είναι δευτερεύουσα υποθετική πρόταση αλλά κάποια ισοδύναμη έκφραση. Όσες μάλιστα εκφέρονται με υποτακτική δεν εισάγονται απλώς με κάποιο χρονικό σύνδεσμο αλλά με χρονικό σύνδεσμο ακολουθούμενο από το αοριστολογικό αν ( όταν αντί ότε. που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης κι αντίληψης (είναι αυτή που μεταφράζεται με ότι. . αποτροπής. Σε μια περίοδο αποτελούμενη από 2 προτάσεις (ΚΠ + Υποθετική πρόταση) το ρόλο της απόδοσης τον έχει: — το ρήμα της ΚΠ εφόσον μέσα στην ΚΠ δεν υπάρχει μορφή πλαγίου λόγου. θ2ρ\Λ/| θ2π και εκφέρεται 1 Χρονικοϋποθετικές είναι οι χρονικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική.. επάν αντί επεί. λόγος είναι εκείνος στον οποίο η απόδοση είναι: · · · οποιαδήποτε δευτερεύουσα πρόταση (εκτός από ειδική / πλ. [γ) εξαρτημένος υποθ. πριν αν αντί πριν . τότε αυτά επιτελούν το ρόλο της απόδοσης. Κατηγορηματική μετοχή εξαρτώμενη από ρήμα αίσθησης. γνώσης. επειδάν αντί επειδή. Ειδικό απρμφ. οποιαδήποτε μετοχή...) 2 Αναφορικοϋποθετικές είναι οι αναφορικές προτάσεις που εκφέρονται συνήθως με υποτακτική και ευκτική. — Αν όμως στην ΚΠ υπάρχουν τα παραπάνω. ερωτηματική) τελικό απαρέμφατο. δηλ. οπόταν αντί οπότε..
Δηλώνουν συμπέρασμα ή επακόλουθο. Επομένως. πριν εισάγει χρονικές απαρεμφατικές Η) ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συμπερασματικούς συνδέσμους ώστε.είτε (ολικής άγνοιας). Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί του χρόνου. Θ) ΠΛΑΓΙΕΣ ΕΡΩΤΗΜΑΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τα ει. Εκφέρονται με απλή οριστική. Είναι λανθάνουσες υποθέσεις. είτε . σκοπό. με ερωτηματικές αντωνυμίες και ερωτηματικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). Προσοχή: 1) Ο συμπερασματικός σύνδεσμος ώστε εισάγει συμπερασματικές απαρεμφατικές δευτερεύουσες προτάσεις.. ει . . άν καί. 2) Τα έφ' φ. Εκφέρονται με οριστική. απορηματική υποτακτική. καθώς και με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα (μερικής άγνοιας). κάν. που δηλώνουν υποκειμενικό συμπέρασμα ή φυσικό επακόλουθο. όταν. λανθάνουσες υποθέσεις). είναι προτάσεις επιρρηματικές. Εκφράζουν κρίση.. δυνητική οριστική. και ευκτική του πλαγίου λόγου.. να είμαστε πολύ προσεκτικοί. επειδή. έφ' ω. Επομένως. ώς. είναι προτάσεις επιρρηματικές. ονδ' εάν. δυνητική ευκτική. Επομένως. αν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε σε ένα κείμενο και να αναγνωρίσουμε τους υποθετικούς λόγους. υποτακτική και ευκτική (χρονικοϋποθετικές. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. αντικείμενα και επεξηγήσεις. όπως και οι υποθετικές. όρο ή συμφωνία. Ζ) ΧΡΟΝΙΚΕΣ: εισάγονται με τους χρονικούς συνδέσμους ότε. Προσοχή: ο χρονικός σύνδεσμος δευτερεύουσες προτάσεις. πρίν. καϊ εί.· · αναφορικοϋποθετική μετοχή χρονικοϋποθετική μετοχή 4§ 3§ Πρέπει. μηδ' εάν. έφ' φ τε συντάσσονται επίσης με απαρέμφατο και δηλώνουν όρο ή συμφωνία. Ι) ΑΝΑΦΟΡΙΚΕΣ: 3 Αναφορικοϋποθετική είναι συνήθως η επιθετική μετοχή που μεταξύ αυτής και του άρθρου της υπάρχει άρνηση μή 4 Χρονικοϋποθετική είναι η μετοχή αορίστου που δεν μεταφράζεται με αόριστο αλλά με μέλλοντα. είναι προτάσεις ονοματικές. Εκφέρονται με οριστική (καθαρές). και άν. οπότε. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική.ή. επεί. έφ' ω τε. ΣΤ) ΕΝΑΝΤΙΩΜΑΤΙΚΕΣ / ΠΑΡΑΧΩΡΗΤΙΚΕΣ: εισάγονται με τους συνδέσμους εί καί. ονδ' εί. υποτακτική και ευκτική. Επομένως. Εκφέρονται με οριστική. πρέπει να έχουμε όλα τα παραπάνω υπόψη. είναι προτάσεις επιρρηματικές. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. οπόταν. Δηλώνουν εναντίωση προς την κύρια πρόταση. εάν καί. επομένως. Χρησιμεύουν ως υποκείμενα. διότι.
«εφ'ω(τε)». ότι: ειδικές. ό.επίθετο. Οι προτάσεις με ώσπερ είναι αναφορικο-παραβολικές (συνήθως εννοείται το ρήμα τους από τον αμέσως προηγούμενο ρηματικό τύπο) Προσοχή: τα αναφορικά στην αρχή περιόδου . όπως. χρονικές. συμπερασματικές με «ως». ευχετική ευκτική και προστακτική. αναφορικο-αιτιολογικές. πλάγιες ερωτηματικές επει(δή): αιτιολογικές. πααβολικές. αιτιολογικές όπως: πλάγιες ερωτηματικές. πλάγιες ερωτηματικές. ότι . αιτιολογικές. διότι συνήθως αντί ρήματος εκφέρονται με απαρέμφατο. γ) στις υποθετικές ( να γνωρίζεις τα είδη των υποθετικών λόγων) . Στην περίπτωση αυτή πρέπει το αναφορικό να αναφέρεται στα προηγούμενα και ισοδυναμεί στη μετάφραση συνήθως με δεικτική αντωνυμία. Προσοχή: Οι αναφορικο-αιτιολογικές εξαρτώνται από ρήμα ψυχικού πάθους. επει(δή). για τις δευτερεύουσες: Προσοχή στους συνδέσμους εισαγωγής + στα ρήματα εξάρτησης Ιδιαίτερη προσοχή: α) στις προτάσεις που εισάγονται με τα: ως. Εκφράζουν κρίση ή επιθυμία. όταν εκφράζουν κρίση. μη ως: ειδικές. αναφορικές-παραβολικές. Επομένως. Οι αναφορικο-υποθετικές εκφέρονται με υποτακτική ή ευκτική.α)ΑΠΛΕΣ: εισάγονται με αναφορικές αντωνυμίες και αναφορικά επιρρήματα. β) ΜΕΙΚΤΕΣ: αναφορικο-τελικές. υποθετικές. αναφορικο-συμπερασματικές. Οι αναφορικο-τελικές εξαρτώνται από ρήμα κίνησης ή σκόπιμης ενέργειας και εκφέρονται με οριστική μέλλοντα.τι: αναφορικές. είναι προτάσεις άλλοτε επιρρηματικές και άλλοτε ονοματικές. εναντιωματικές/παραχωρητικές (σε συνδυασμό με το «και») μη: ενδοιαστικές τελικές ό. Γενικά.τι. Χρησιμεύουν ως επιρρηματικοί προσδιορισμοί ή αντικαθιστούν ουσιαστικό . χρονικές β)στις χρονικές με «πριν» . τελικές. αλλά κύρια. Οι αναφορικο-συμπερασματικές συνήθως εξαρτώνται από πρόταση με δεικτική αντωνυμία ή δεικτικό επίρρημα. τελικές ει: πλάγιες ερωτηματικές. «ώστε».ημιπεριόδου δεν εισάγουν δευτερεύουσα αναφορική πρόταση. Συχνά εκφέρονται με απαρέμφατο. αναφορικουποθετικές. δυνητική οριστική και δυνητική ευκτική. αιτιολογικές. ει. Εκφέρονται με απλή οριστική. συμπερασματικές. όταν εκφράζουν επιθυμία. Εκφέρονται με υποτακτική.
. διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχεί σε κύρια πρόταση επιθυμίας (δηλ. "υπόσχομαι". Π λ ά γ ι ο ς λόγος. ειδική πρόταση (πρόταση του ότι.) τελικό απαρέμφατο (μόνο αυτό που εξαρτάται από ρήματα που σημαίνουν "διατάζω".. σε πρόταση που 5Αν το ρήμα εξάρτησης έχει τη σημασία "ελπίζω". Οι τρεις πρώτες μορφές ονομάζονται πλάγιος λόγος κρίσης διότι στον ευθύ λόγο αντιστοιχούν σε κύρια πρόταση κρίσης (δηλ. όπως οριστική/δυνητική οριστική/δυνητική ευκτική) Η πέμπτη μορφή ονομάζεται πλάγιος λόγος επιθυμίας. "εύχομαι") / κελεύει σε ελθείν (ευθύς λόγος: ελθέ) 2. 5. "αποτρέπω". "νομίζω" / φησί γράφειν (ευθύς λόγος: γράφω). "προτρέπω". 4. "ορκίζομαι" τότε να γνωρίζουμε ότι μόνο αν ακολουθεί απαρέμφατο μέλλοντα (ειδικό) έχουμε πλάγιο λόγο. μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". . μετά από ρήματα με τη σημασία "λέγω". Κατηγορηματική μετοχή (αυτή μόνο που εξαρτάται από ρήματα αίσθησης/γνώσης/αντίληψης/δείξης/αγγελίας και μεταφράζεται με ότι. ) / αγγέλλει τούτους ερχομένους ( ευθύς λόγος: ούτοι έρχονται) πλάγια ερώτηση / ερωτά αυτόν τι ποιεί (ευθύς λόγος: τι ποιείς. "ζητώ".δ) στις εναντιωματικές / παραχωρητικές. διότι και σ' αυτές κάνω αναγνώριση υποθετικού λόγου (λανθάνουσες υποθέσεις). "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" / λέγει ότι γράφει (ευθύς λόγος : γράφω) ειδικό απαρέμφατο 5§. Οτιδήποτε λοιπόν βρούμε από τα παραπάνω γνωρίζουμε ότι είναι πλάγιος λόγος. 6. χρονικοϋποθετικές. Αν ακολουθεί απαρέμφατο αορίστου δεν υφίσταται πλάγιος λόγος(απλό τελικό απαρέμφατο). σε πρόταση που εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις κρίσης. 3. "γνωρίζω". Αναφορικά με το φαινόμενο του πλαγίου λόγου πρέπει να είμαστε έτοιμοι να αντιμετωπίσουμε δύο ζητούμενα: α) στα πλαίσια ενός κειμένου να εντοπίσουμε τους πλάγιους λόγους και να τους μετατρέψουμε σε ευθύ και β) να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο. αναφορικοϋποθετικές. ως). απειλώ". α) Όταν μας ζητηθεί να εντοπίσουμε τον πλάγιο λόγο σε κάποια περίοδο και κατόπιν να τον μετατρέψουμε σε ευθύ πρέπει να έχουμε να έχουμε υπόψη ότι ο πλάγιος λόγος έχει τις ακόλουθες μορφές: 1.
εκφέρεται με μια από τις εγκλίσεις επιθυμίας. κατηγορηματική μετοχή. μετατροπή απλής (κύριας) πρότασης σε πλάγιο λόγο. όπως προστακτική. τέλος. "ζητώ". προχωρώ στην μετατροπή του σε ευθύ. να θυμόμαστε δηλαδή τους κανόνες περί ταυτοπροσωπίας και ετεροπροσωπίας. "γνωρίζω". "γνωρίζω". Βέβαια σε κάθε περίπτωση δεν είναι δυνατή η μετατροπή και στις τρεις παραπάνω μορφές. Ύστερα λοιπόν από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "λέγω". είτε ειδικό απαρέμφατο 6§ είτε./ την κατηγορηματική μετοχή σε κύρια πρόταση κρίσης . "νομίζω" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδικό απαρέμφατο / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (τους) Έλληνας αεί παίδας είναι Ύστερα. "αντιλαμβάνομαι". Με βάση τα παραπάνω. Αφαιρώ κατ' αρχήν το ρήμα εξάρτησης. "αισθάνομαι (με τη βοήθεια κάποιας αίσθησής μου)" ο πλάγιος λόγος θα είναι ειδική πρόταση / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν Ύστερα από ρήμα με τη σημασία "λέγω". προτρεπτική υποτακτική) Η τέταρτη μορφή άλλοτε είναι πλάγιος λόγος κρίσης και άλλοτε πλάγιος λόγος επιθυμίας ανάλογα με την έγκλιση της ευθείας ερώτησης στην οποία αντιστοιχεί. "εύχομαι" / μη πράττετε φαύλα κελεύει αυτούς μη πράττειν φαύλα 6Στην περίπτωση όπου θα μετατρέψουμε την κύρια πρόταση του ευθέως λόγου σε απαρέμφατο θα πρέπει να προσέξουμε την πτώση του υποκειμένου του (σε ονομαστική ή αιτιατική). .Αν η κύρια πρόταση είναι κρίσης μπορεί να γίνει είτε ειδική πρόταση.Αν η κύρια πρόταση είναι είναι επιθυμίας τότε θα μετατραπεί σε τελικό απαρέμφατο αρκεί το ρήμα εξάρτησης να σημαίνει "διατάζω". β) το τελικό απρμφ. "δείχνω" ο πλάγιος λόγος θα είναι κατηγ. και στη συνέχεια μετατρέπω: α) την ειδική πρόταση / το ειδικό απρμφ. "αποτρέπω". από ρήμα εξάρτησης με τη σημασία "αισθάνομαι". ευχετική ευκτική. τέλος. β) Όταν μας ζητηθεί να μετατρέψουμε κάποια πρόταση ή περίοδο από τον ευθύ στον πλάγιο λόγο πρέπει να εργαστούμε ως εξής: ί. Η ακριβής μορφή του πλαγίου λόγου θα καθορισθεί από το ρήμα εξάρτησης. αφού εντοπίσω τον πλάγιο λόγο σε μια περίοδο. "προτρέπω". Μετοχή / Έλληνες αεί παίδες εισίν οίδε (τους) Έλληνας αεί παίδας όντας . . γ) την πλάγια ερώτηση σε ευθεία ερώτηση. σε κύρια πρόταση επιθυμίας.
λόγου από ευκτική του πλαγίου λόγου) Αν ωστόσο η κύρια πρόταση του ευθέως λόγου εκφέρεται με δυνητική έγκλιση (ή με οριστική παρατατικού/υπερσυντελίκου). [Χαίρω] (διότι ευδοκιμείς) = κύρια πρόταση + δευτερεύουσα αιτιολογική λέγει ότι χαίρει [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμεί . Προσοχή: στην περίπτωση που θα έχουμε μετά την μετατροπή ειδική πρόταση ή πλάγια ερώτηση θα πρέπει να προσέξουμε την έγκλιση.τελικό απρέμφατο). Χαίρω διότι ευδοκιμείς έλεγεν ότι χαίροι [ή : χαίρειν ] διότι ευδοκιμοί . Γενικά. Αν έχω να μετατρέψω σε πλάγιο λόγο μια κύρια μαζί με μια δευτερεύουσα πρόταση. να θυμόμαστε ότι. ερωτά ποίαν/οποίαν οδόν επί τον βίον τράπηται. Εδώ. αδιάφορα) ότι Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν π. Εδώ. αυτή θα μετατραπεί σε πλάγια ερώτηση / ποίαν οδόν επί τον βίον τράπωμαι. ενώ η δευτερεύουσα πρόταση θα παραμείνει δευτερεύουσα με πιθανή αλλαγή της έγκλισης του ρήματός της.μετοχή . επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι ιστορικού χρόνου. . η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής παραμένουν ίδιες Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου. τότε πρέπει να θυμάμαι ότι η κύρια πρόταση θα μετατραπεί όπως περιγράψαμε παραπάνω (σε ειδική πρόταση .Αν η κύρια πρόταση είναι ευθεία ερώτηση. επειδή το ρήμα εξάρτησης είναι αρκτικού χρόνου.ερώτηση . Αν όμως το ρήμα εξάρτησης του πλάγιου λόγου είναι παρελθοντικού χρόνου τότε στη δευτερεύουσα ειδική/πλάγια ερωτηματική πρόταση πρέπει να αλλάξω την οριστική / υποτακτική του ευθέως λόγου σε Ευκτική του Πλάγιου Λόγου / Έλληνες αεί παίδες εισίν λέγει (= αρκτικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες εισίν_(διατήρηση της οριστικής του ευθ. Μετατροπή περιόδου σε πλάγιο λόγο. η έγκλιση τόσο της ειδικής όσο και της αιτιολογικής μετατρέπονται σε ευκτική του πλάγιου λόγου. αν το ρήμα εξάρτησης είναι παροντικού χρόνου. αυτές οι εγκλίσεις στον πλάγιο λόγο παραμένουν ίδιες / Έλληνες αεί παίδες αν ήσαν λέγει ή έλεγεν (= αρκτικός χρόνος ή ιστορικός χρόνος.λόγου) αλλά Έλληνες αεί παίδες εισίν έλεγεν (= ιστορικός χρόνος) ότι Έλληνες αεί παίδες είεν (αντικατάσταση της οριστικής του ευθ..ειδικό απαρέμφατο κατηγ. τότε η έγκλιση δεν υφίσταται καμιά αλλαγή.πλάγ.
Μεταφράζεται με θα + παρατατικό ή υπερσυντέλικο. λόγων). Πλάγιες πτώσεις (που αναφέρονται σε ρηματικό τύπο. 5. παραπάνω. . Για τη θέση του βλ. Εμπρόθετοι. αλλά δεν είναι αντικείμενό του). Επιρρηματικές προτάσεις. γ) με ειδικό απαρέμφατο ή με κατηγορηματική συνήθως μετοχή.Αν η δευτερεύουσα πρόταση εκφέρεται με δυνητική έγκλιση ή με οριστική παρατατικού / υπερσυντελίκου. ^ δυνητικό: α) με οριστική παρελθοντικού χρόνου σχηματίζει τη δυνητική οριστική. ^ αοριστολογικό: βρίσκεται σε δεύτερη θέση μετά από χρονικό σύνδεσμο (χρονικοϋποθετικές προτάσεις). Μεταφράζεται με αν. Μένει αμετάφραστο. Συνήθως βρίσκεται λίγο πριν ή μετά το ρηματικό τύπο. 3. Συντάσσεται πάντα με υποτακτική. Επιρρηματικές μετοχές. 2. Επιρρηματικά κατηγορούμενα. Μεταφράζεται με ότι θα. β) με ευκτική οποιουδήποτε χρόνου πλην μέλλοντα σχηματίζει τη δυνητική ευκτική. Επιρρήματα. μετά από τελεία. 8.. όπως και το υποθετικό Θ 2 Π . Τ α ε ί δ η τ ο υ α ν ^ υποθετικό: βρίσκεται πάντα σε αρχή πρότασης. τελικό σύνδεσμο (τελικές προτάσεις του υποτιθέμενου σκοπού) και αναφορική αντωνυμία (αναφορικοϋποθετικές προτάσεις). + παρατατικό. Εισάγει δευτ. ανάλογα με το τι επιβάλλουν τα συμφραζόμενα. 7. 6. Σ' αυτές τις περιπτώσεις μπορεί να ισοδυναμεί στη σημασία είτε με δυνητική οριστική είτε με δυνητική ευκτική. Μπορεί όμως να απομακρυνθεί απ' αυτόν και να βρεθεί πολύ μπροστά στην πρόταση όταν αυτή αρχίζει με άρνηση ή ερωτηματική λέξη.. Μεταφράζεται με θα + παρατατικό. Η θέση του δεν είναι σταθερή. άνω τελεία ή κόμμα. 4. 1. Ε π ι ρ ρ η μ α τ ι κ ο ί π ρ ο σ δ ι ο ρ ι σ μ ο ί . τότε η έγκλισή της παραμένει ίδια. υποθετική πρόταση που εκφέρεται με υποτακτική (2ο/3ο είδος υποθ.
