Sections

Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία.Αφού λοιπόν. Μετά. αδελφοί. Αν όμως βάλει τα κλάματα. Κι όταν κλάψει. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο. ανάλογα με την αντοχή του. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή. ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. μακρόθυμος και πολυέλεος. αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. Κι εμείς λοιπόν. 4:13). ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός. ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. αδελφέ. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. αγαπητέ. Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό. για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη. Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της.». είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά. δεν μπορείς πια να σωθείς!». Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. «Πώς μπορώ εγώ. όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. του δίνει αμέσως το μαστό της. Αφού όμως επιστρέψεις. αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται. γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. Κι εσύ λοιπόν. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό. σαν σε βρέφος. εσύ πες του: 6 . Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου. αδελφοί. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. ώσπου να δεχθεί το μαστό της. έτσι ώστε. έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. ένας αμαρτωλός άνθρωπος. Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της. Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. να φυλάξω όλες τις αρετές. «Χάθηκες. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. μην το συνεχίζεις. Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. γάλα από τους άγιους μαστούς της.

έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ. Ενώ. αντίθετα. θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». 9:1 κ. στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. Εβρ. 9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ. Ναυή 2:1 κ. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. πρέπει να τις ενθαρρύνουμε. ο Ίδιος. καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση. έλεγε η μακάρια Συγκλητική. 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ. Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς.  Πως ο Παύλος ήταν διώκτης.  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ. όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. Ενώ. Απεναντίας. με τη χάρη του Θεού.)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει. πολύ περισσότερο. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια. για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει. πού. αντίθετα. κάνοντάς τους να τις ξεχνούν. Γιατί ο διάβολος. Να τους λέμε. 23:39-43). Κι έτσι. Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. 11:31). Ιωήλ 2:13). κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή.ε. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους. για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη.ε. 18:22). Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό. να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου. για να τις ρίξει σε απελπισία. 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση. όταν 7 . γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση.«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ.

Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει. . 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός. και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια.Να σηκωθείς πάλι και πάλι.Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν. Ρώτησαν τότε κάποιοι. αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. . Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: . πού έπεσα. ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία». τον συγχωρεί ο Θεός. αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού. σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα. πού βρίσκονταν εκεί: . . ο Ίδιος.Φτάνουν σαράντα μέρες. Αλλά και οι γιατροί. αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια. Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς. του είπε τότε ο γέροντας. 8 . .Πες μου.Έκανα αμαρτία μεγάλη. πολύ περισσότερο. αγαπητέ. Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι. Δεν θα το κάνει λοιπόν. . Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Του λέει ο γέροντας: .Πολύ είναι.Όχι. Αν σχιστεί το χιτώνιό σου.Μέχρι πότε. αββά. είπε πάλι ο αββάς. δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα. Εγώ νομίζω πώς. για να μην ξεραθούν σύντομα. Και ο αββάς. . το πετάς. Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: .Σηκώθηκα και ξανάπεσα.δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: . του λέει ο γέροντας. απάντησε εκείνος.Πολύ είναι.Τι να κάνω. . είπε: . κλαδεύουν τα περιττά.Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου.Να σηκωθείς.

πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε. και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως.Σου το λέω.Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση. τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας. είπε ο γέροντας. 17:15.Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας. πού έπεσε σε αμαρτία. Σ΄ έναν αδελφό. θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου. σηκώθηκε κι έφυγε. Έξοδ.Ό.Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: . τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! . . 9 . σ΄ αυτή και φεύγει. 24:15). Ο αδελφός. δηλαδή.Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής. Ψαλμ. ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει.τι και να΄ μαι. «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού. φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: . Του λένε. πάλι. Έτσι. . ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ.Πάτερ. Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος. 3:3). καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς.» (Ψαλμ. Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: .

να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. για παράδειγμα. όσο επιμένεις στην πορνεία. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ». Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. γιατί δεν έχεις σιγουριά. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι. σώζεται. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. και να πιαστεί. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά. Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. Του αγίου Εφραίμ δελφοί. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. ζώντας ακόμα σωματικά. Γιατί το ψάρι. Έτσι κι εμείς. αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο. Γιατί κάθε αρρώστια. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. είτε ψυχική είτε σωματική. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. την αγνεία σου. Αδελφέ. εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. Αυτός. Έχασες. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό. Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. 10 . μην πεις.

θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά. πού τόσο πολύ Σε πίκρανα. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη. Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού.Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. Γιατί κλαίς έτσι. . του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου.Έ. όχι με την οργή Σου. Κύριε. θα μετανοούσε. δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο. λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες. Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του. από την πολλή του λύπη. ολόθερμα και ολόψυχα. αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού. μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή.Δεν θέλεις.Γιατί κλαις. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά. Δέσποτα.Δεν μπορώ. Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος. νύσταξε κι αποκοιμήθηκε. στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση.Κύριε. απάντησε ο αδελφός. σήκω! . αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του. Γιατί είσαι λυπημένος. Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: . Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. Δέσποτα. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: . Αν όμως είναι δυνατόν. έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε.Γιατί έπεσα. σύμφωνα με την ελπίδα του. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς. συνέχισε να θρηνεί. Αν πάλι είναι αδύνατον. Κύριε! . Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου.Τι έχεις. τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα.Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου. άνθρωπέ μου. να κλαίω και να λυπάμαι. Δέσποτα. Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά. Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: . Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. όπως συνήθιζε. . Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής. άνθρωπέ μου.

Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε. Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός. και αύριο μετανοείς». πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. πώς.Αββά. .. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία.Μη λυπάσαι πιά. πού δεν την αφήνει να πέσει. και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού. Και ο γέροντας αποκρίθηκε. αρετή δεν είναι. Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν. Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν. τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω. «Άφησε σήμερα. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός. Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. ευχαριστώντας Τον. κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα. Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε. κακία δεν είναι. όταν οι λογισμοί του έλεγαν. 12 . Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση.Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός. ήταν δύο άνθρωποι. ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά. Έίπε ένας γέροντας: . Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα. πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι.

ώστε πάντα να θυμάται. αντίθετα. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής. «Έχω καιρό ως τότε». Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. πριν πιάσεις δουλειά. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε.να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα. καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα. Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη. για κάθε αργό λόγο. Ωστόσο. Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω. 9:43-48. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς. 13 . 5:22. πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό. 8:12. Κάθε μέρα. Μαρκ. μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος. αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του. Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!. πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου. Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο». Β΄Θεσ. δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας. Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. λες και είμαστε ανεύθυνοι. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. Όποιος. γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν. όπου προσωρινά κατοικούμε. να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα. Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. 1:8-10). βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες.

αν και νέος. Θρ.Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ.Ιερ. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. με τη δύναμη και τη χάρη Του». Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον. Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. και στα γεράματά σου μετανοείς. εκείνον πού συνεχώς. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια. Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. Να. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 . νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου. Αντίθετα. και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. Πόσους τάχα δεν ξέρεις.» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί. Πάντα λοιπόν. τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο.Σως. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο. Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη. ας εποίεις το πρότερον» (Δαν. αγαπητέ. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος. Αν είσαι ακόμα νέος. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς.:52). πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους. Απόλαυσε τις ηδονές σου. μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ. Να. Γιατί όπως ο κατάδικος. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη. Ιερ. Μήπως πάλι δεν βλέπω. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης. 2:2). «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε.

Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό. τις παντοτινές και ατερμάτιστες. δεν μετανοούσες. λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός. Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος. αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό. Και μη σταματήσεις να ρωτάς. Είπε ο αββάς Ηλίας: . νικάει τη μικροψυχία». Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα).Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις. Ματθ.τι σου λέει. Έτσι. πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα.» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό.Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του. τι γίνεται. Γνωρίζοντας από τώρα. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο. Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα. αυτά και τα παρόμοια. πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ.μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες. ξαναρώτησε τη συνείδησή σου. Αν σε κατακρίνει.» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός. Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους.Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει». το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω». Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες. Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. 25:1-13). πού θα το τελειώσεις με σιγουριά. δεν αγωνίστηκες. όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές. Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις. Καταπιάσου με άλλο. «Γρηγορείτε. όταν θα έρθει ο Νυμφίος. όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. τι γίνεται. αγαπητέ. Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. Άλλος γέροντας είπε: .Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 . ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών.25:13). Πρόσεχε όμως. Είπε ο αββάς Ευάγριος: . σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες. ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ.

όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό. και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου. 16 .Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα.

36:2). Να λοιπόν. επομένως. θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. πού κυβέρνησαν έθνη πολλά. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. Πόσοι βασιλιάδες. Εγώ πάντως νομίζω. κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. όπως ήταν φυσικό. πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. δηλαδή αυτών που θα σωθούν. Τι τους ωφέλησε. 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση. όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. 15:49). Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. Πραγματικά. Άλλοι. Ήρθε όμως άλλη γενιά. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα. 81:1). Γιατί στη σύναξη των θεών. πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου. γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα. ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή. 1:18). Άλλοι πάλι. τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. 17 . και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους. και για να καθαρίσουν τους τύμβους. τέλος. ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί. για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ. Αντίθετα. κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους. Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη. η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων. μετέφεραν. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους.Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό.

έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. στον κοιτώνα σου. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. 16:26). αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι. χωρίς πόνους και μαρτύρια. 8:12. το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε. αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. κλείσε πόρτες και παράθυρα. Έ. Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. μπες. πού. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. βέβαια. μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. 13:42. και μετά κάθισε εκεί μέσα. θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα). μολονότι κάθεσαι ήσυχος. θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. λοιπόν. Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας. αν θέλεις. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας. για να βρούμε το έλεός Του. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος. Ας συλλογιστούμε μόνο. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα. μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς.» (Ματθ. επιπλέον. όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν. κι αν τα χάσει κανείς. 50). για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. όπου. Τα αισθητά. Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή. δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. Όπως. μ΄ άλλα λόγια. πού. όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά.Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. Να. αν τη χάσουμε. φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. Ας σκεφτούμε. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας.

Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών. Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: .Μην απορείς πού. πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει. Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται. κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά. και θα καταλάβεις. Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο.της αιώνιας φωτιάς. και εύκολα θα την κληρονομήσεις. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: . ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί. Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου. Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο. μπορείς να γίνεις άγγελος. τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά. αν και άνθρωπος. Κι αν θέλεις. 19 . πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει. αγαπητέ μου.

άνεση. Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της. Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. όσο βασανίζονταν. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. και του έδινε θάρρος.Οι θεοφιλείς γονείς. Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία. με την ελπίδα ότι θα ζήσει. μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. τον άφησαν έτσι. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. πού σε γέννησα. τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους. Το πρωί. Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω. όπου ήταν τα σώματα των αγίων. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους. ανάσαινε ακόμα. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά. της ήρθε βαρύ. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. Αυτός ήταν. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. βλέπετε. παρατηρώντας το γιο της. πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα. Όλ΄ αυτά πέρασαν. αυτός ξεψύχησε. με τη στάση και το βλέμμα της. ηδονή. Γιατί. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . Από δω και πέρα χαρά. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια. Καμιά πίκρα. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. δες. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. που λεγόταν Μελίτων. 20 .

ο Θεός. επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών.Μάνα. 59:17. Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο. από θεία βέβαια οικονομία. χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. . Ψαλμ. συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα. και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. της είπε. συγγενείς. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή. Ύστερα είπε: . Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση. μετά την ευχή. Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. 6:14-17).Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων. που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. Η μάνα κίνησε για το σπίτι. δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. παιδί μου. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει. Ποθούσε. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. Να. όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. Και γι αυτό. διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το. δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της. φυσικά μακριά από φίλους. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. 21 . για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. Και αφού καταφιλήθηκαν. Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. Εφ. 19:3). χωρίστηκαν. σήκωσε τα μάτια.Πήγαινε. Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή. κι από την ίδια του τη μάνα. Εκείνα όμως. όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους). 36:6). γνωστούς. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. Αντίθετα. ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. βλέπετε. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος. Έπειτα. Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ. 23:20).

Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου. . επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος. θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. γνώρισες την ορφάνια. είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του. μετά το Θεό. Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι. καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες. 21:12). που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς. η αθανασία. πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά. πού. Και γεμίζοντας από τη χάρη. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου. πού έγινε γι αυτό τα πάντα. μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . στο παιδί της μονάχα. όπως είπε ο Δεσπότης μας. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου.… Και σε παρακαλώ. πέθανε ο πατέρας του. «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ. μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά. έλεγε. γιε μου. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της. πραγματικά. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα). Αυτός είναι η σωτηρία. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. σπλάχνο μου. Αυτός είναι. γιε μου πολυαγαπημένε. 22 . Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της. όπως εκείνοι. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. κάνε μου. Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. παιδί μου. Και μάλιστα. μα πλούτισες. τα μάτια της βούρκωσαν. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. Αυτός. Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες. και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη. το Χριστό. Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). για Βασιλιά αθάνατο. Η μητέρα του λοιπόν. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως. που τιμούν εκείνοι. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά.

χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. τη μάνα σου. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου. Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου. παιδί μου.Τι λοιπόν. σπλάχνο μου. Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. βλέπετε. Να. Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. μόλις πεθάνω.και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί. μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: . σε μένα. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση. πού μιλούσε με το στόμα της. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο. Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. τα σώματά τους. 23 . παιδί μου. Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα. γιε μου. γιε μου γλυκύτατε. Γιατί πάντοτε. εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. για να σωθώ κι εγώ. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή. σύμφωνα με τον Παύλο. θα προχωρήσω μπροστά σου. ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. Γιατί να.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη. θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. Άλλωστε. για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο. Σε παρακαλώ λοιπόν. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις. πως πέθαινε. λέγοντας πάλι η μακάρια: .Μαρτυρικά μέλη φιλώ.

να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία. έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση. εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ.Όποιος θέλει να σωθεί. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. Όποιος θέλει να σωθεί. να μην περπατάει στο σκοτάδι. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει. Γι αυτό αν είναι δυνατόν. πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. του φαίνονται φρονιμότατοι. απεναντίας. Ο άνθρωπος που μακροθυμεί. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει. «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα. και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. αλλά η ιδιορρυθμία. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. με σκοπό. 2:2). Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. χωρίς ευαγγελική γνώση. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό. είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. 14:29). όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του. τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία.

Μια φορά. Και πραγματικά. αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα. να μη νυστάζει ποτέ. η απλότητα του ήθους. Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: . Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε.Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό. Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό». Κι εγώ τότε. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων. για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. η σύνεση στις σκέψεις. το απέριττο στις λέξεις. τότε να τον παίρνει ο ύπνος. Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής.αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. αδελφοί. τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια. ο τρόπος της ενδυμασίας. πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία. που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα. Σας παρακαλώ λοιπόν. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει. πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν. η σεμνότητα στα λόγια. Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο. Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας. Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου. άρχισα ν΄ αργολογώ. Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: . Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν. να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και. τόσο πολύ νύσταξαν. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής. τότε δεν είναι καλά. πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο. η προσοχή στις εκδηλώσεις. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε.

Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. οπότε εκείνος τους είπε: . ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του. του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: . καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα.τίποτα. Ο γέροντας όμως σώπαινε. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο. Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου. τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα.Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα. και δεν με ρωτάς τίποτα. Λέει τότε μέσα του: «Να. παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς. και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. μη ρωτώντας το παραμικρό. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων. και τίποτα δεν κατόρθωσα. Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος.Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο. Είπε κάποιος γέροντας: . μη λογαριάζεις τον εαυτό σου. τόσους κόπους έκανα.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο. επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 . . Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο. Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός.Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ. πάτερ.Ναι. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή. κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. ο Θεός έδινε λόγο. Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε. Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν. παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία. Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. είπε ο γέροντας. έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό. Αββά. αναχώρησε.Δεν υπάρχει πια λόγος. Φεύγοντας όμως. πού του είπε: . Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες.Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. και θα έχεις ανάπαυση». . Τώρα όμως. Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά. Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε. για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν. αποκρίθηκαν. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα.

Δεν βρίσκουν πια τι να πουν. Αββά. αναστέναξαν και είπαν: . γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής.Προσευχήσου για μας. Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες. πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες. 27 .εφαρμόζουν όσα ακούνε.

Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο. εμέ λαμβάνει. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. ο δε εμέ λαμβάνων. παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων.Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής. Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. όπως και το Πνεύμα. πάλι. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. και. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. ο λαμβάνων όντινα πέμψω. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. 28 . βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. Ο Θεός και Πατέρας. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν. 13:20). είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του. όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. Πρέπει να μάθουμε και τούτο. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει. θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος.

Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο. και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο. εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά. με τον καιρό. έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. 29 . ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: . Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή. Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση. ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. Όσοι είναι εμπαθείς. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. Και αυτή η αρετή. όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών. ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου. όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση.Πήγαινε. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό. πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού.δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε. και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος. . γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη. Ο αββάς Ποιμήν είπε. απάντησε ο γέροντας. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος. ότι την πνευματική τέχνη. είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο. αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη.

Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: . όπου υπάρχει υπομονή. όπου υπάρχει χαρά. 30 . όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο. όπου υπάρχει κατάνυξη. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο. όπου υπάρχει δύναμη. όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε. ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. στην αληθινή υπακοή. και το τρίτο. όπου υπάρχει μακροθυμία.Έλα. αδελφέ μου. Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή. όπου υπάρχει αγάπη. το πρώτο. ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού. το δεύτερο. όπου υπάρχει φιλαδελφία.Μη μετράς τις αρετές σου. όπου υπάρχει ταπείνωση. Ο αββάς Ποιμήν είπε: . έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα.

Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. έτσι και οι πονηροί λογισμοί. όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. . Όπως το φίδι. Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει. Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής. απάντησε ο γέροντας. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις.Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει. θα λέγαμε.Για όλους τους λογισμούς. Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων. Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό. να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). Και αυτή καθεαυτή. τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί. φεύγουν από τον άνθρωπο. με τους λογισμούς ό. Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων. Συμβαίνει. να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη. 31 . όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. αλλά και όσα σκεφτόμαστε. Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: . πρέπει να ρωτάω τους γέροντες. Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου.τι και με έναν άνθρωπο. άλλωστε. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). τότε τον καταγγέλλει στις αρχές. γιατί φεύγουν και χάνονται. πού βρίζεται από πολλούς.Δεν είναι ανάγκη.

Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος. είτε είναι καλοί είτε κακοί. τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του. 3:9). Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. Και ό. 9:6). κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας. 32:7). Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής». δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του. και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. και τα κρυφά και τα φανερά. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου. Μά και τον Παύλο. αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. τους πρεσβυτέρους σου. εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. δεν πίστεψε στο λογισμό του.τι ακούς απ΄ αυτόν. 2:2). μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ. αυτός. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. τους διώχνει μακριά του. και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά. αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα. Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος.Αυτός. λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν. και αναγγελεί σοι. 32 . μην πεις ψέματα από ντροπή. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. όλα τα βλέπει. «Συγχώρεσέ με». τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. Και εκείνον. Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις. βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν. πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες. και το σφάλμα σου εξαφανίζεται. 1:18-19. Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. και ερουσί σοι» (Δευτ. Γαλ. Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου. πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα. και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον).

δεν μου έκανε παρατήρηση. πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται. Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε. αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. γεμάτος θλίψη. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς.» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. είπα μέσα μου: «Ως πότε. όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. πήγα και δεν βρήκα κανέναν. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. ωστόσο. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς. Πράγματι.Έχει υποχρέωση.» Κάθε φορά που αποφάσιζα. να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως. γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος. Κάποτε όμως. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται. και με άφηνε να φύγω. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει. τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του. να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. Ο γέροντας. κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω.Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου. από την άλλη μεριά. βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες». εφάρμοσε όσα διαβάζεις. απάντησε ο γέροντας. Εγώ από ντροπή 33 . ο εχθρός δεν με άφηνε. να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. κυριευόμουνα πάλι από το πάθος. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. ταλαίπωρη ψυχή μου. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς. γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. Ο γέροντας. όπως συνήθιζε. κι εσύ δεν ντρέπεσαι. χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα. θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου». για να μην πάω. πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής.Αν κάποιος. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του. . με τέχνασμα του πονηρού. τι είναι προτιμότερο. με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς. Αλλά και πολλές φορές. ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε.

του εξομολογήθηκα το πάθος μου. Τον ακολουθούσα από κοντά. κι έπεσα πάλι μπροστά του. ως την εξώπορτα. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. βαδίζοντας μπροστά μου. παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με. κι ετοιμαζόμουνα να φύγω. μου είπε. αποκρίθηκα. που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς. Είπε ο αββάς Μωϋσής: . που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου. με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος. δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός. Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του. παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». Εκείνος στράφηκε.». Τότε λοιπόν. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!». και ερουσί σοι» (Δευτ. και αναγγελεί σοι. είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς. Είπε ο αββάς Αντώνιος: . ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο. 32:7). Σηκώθηκε. τους πρεσβυτέρους σου. νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. Μόλις είπε αυτά τα λόγια.δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν». ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα. «Τι έχεις. επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου. για τον Κύριο!» «Πήγαινε». Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω. «Δεν ξέρεις τι έχω. με πολλή ντροπή.Ξέρω μοναχούς. μου λέει ο γέροντας. Ένας γέροντας είπε: 34 . «Εσύ πρέπει να το πεις!». Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια. και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό.» Το ομολόγησα. είπε εκείνος.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα. και δεν τους αναφέρεις. πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα.». Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε.

αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους.Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί.. έτσι και ο πονηρός λογισμός. γρήγορα θεραπεύεται. πάσχει από υπερηφάνεια. έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά. Όπως δηλαδή το φίδι. αμέσως χάνεται. 35 . τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του. μόλις βγει από τη φωλιά του. Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. Όποιος όμως τους κρύβει. μην τους κρύψεις. αμέσως φεύγει. μόλις φανερωθεί.

Αντίθετα. τον παλιό σου εαυτό. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία. για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους. Κάθισε μαζί με γύπες.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. μην τους ζηλεύεις. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. και τώρα. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Γίνε φίλος με φονιά. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας. γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. παρά με ανθρώπους κακότροπους. Γιατί 36 . μην τυχόν. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. με το να γίνεις αγωνιστής. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού. πάνω στο σταυρό. Πρόσεξε πάλι. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. Μίλησε με χοίρο. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ. παρά με φιλόνικο. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. και (τέλος). και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά.

Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. 2:20). πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. ενώ τα έργα οι καρποί. θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. 9:9). Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. 2:21). Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. αν μπορείς. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν. θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή. Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών. Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. τα φύλλα. Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία.τι με δυο λαμπροφορεμένους. ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω. να βγεις βιαστικά από κει μέσα. Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον. είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. Η εμφάνιση είναι. και. θα είσαι σκεύος χωρίς αξία.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό). Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά. αλλά και ξύλινα και οστράκινα. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους. αν προσέχουν. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 . 8:34). με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. θα λέγαμε. Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. Αδελφοί. 2:13). Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. και ά μέν είς τιμήν. 1:31). Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια. Φρόντισε μάλιστα. μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. που βαδίζουν μαζί στην αγορά. πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων. Οι αγωνιστές όμως.

πέφτει στη λάσπη. και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί. για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση. πλησίασέ τον. Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν. όπου θα πάνε και οι ίδιοι. Ενας γέροντας είπε: . και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα. τον απομακρύνω από κοντά μου. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση. αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα. μην τους ζυγώσεις. Αν όμως υπάρχει άλλος. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. κινημένος από το φθόνο. Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου. λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις. πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί. κι έπειτα.Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν. ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση. Δεν ξέρεις.απροσεξία. όπως είπα.”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία.Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία. Γιατί. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα. καταλερώνει την υπέροχη στολή του. για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε.Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός. Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας. αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά. Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. Ο αββάς Αγάθων είπε: . αγαπητέ μου. ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του. 38 .

13:34). χωρίς να το πολυεξετάσουν. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους. χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. Αντίθετα. για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού. Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί. Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. κι έτσι θα μπορέσεις. 39 . αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή. πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. ποτέ δεν θα σπείρει. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. Εσύ λοιπόν. ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι. Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. 26:13). λέων εν ταίς οδοίς. χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. σαν ετοιμασμένος για θάνατο. Αυτό να κρατάς στο νου σου. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν. πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. Πραγματικά. Να μην αρχίσεις. πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. που σηκώνονται μπροστά τους. με τη βοήθεια του Θεού. από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα.

Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού. την εργασία του καλού έργου με διψυχία. άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί. ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. θα είναι ανάλογη. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. αλλά πάλι προσπαθεί.επομένως. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . ας απαρνηθεί τον εαυτό του. ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. Έτσι κι εμείς. πού θα βρούμε από το Θεό. Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. όπως είπε Εκείνος (Ματθ. 8:13). Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. Και ο Θεός στη συνέχεια. δεν μαθαίνει τίποτα. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. στέλνει τη δωρεά Του. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. Όσες φορές κι αν αποτύχει. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. τότε και η χάρη. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει. Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό. είναι νωθρή. χωρίς πίεση και κόπο. Έτσι. πού οδηγεί στη χαυνότητα. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. 16:24).

Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 . Ματθ. φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. από τη γέννησή του κιόλας. όσες φορές κι αν πέφτει. 7:14). γιατί. ώστε ο αγαθός Κύριος. 11:30). Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. 2:13). Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς. να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. 8:35). Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών. Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. δηλαδή με ορισμένο σκοπό. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. να μη λιποψυχήσουν. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. αλλά να προσπαθήσουν πάλι». Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού.πετύχει ποτέ κάτι καλό -. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. Να γιατί ο Κύριος. αλλά. λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. να ξανασηκώνεται. με τη συνέργια του αγαθού.

όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά.Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά. επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή. Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: . έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους.. από αμέλεια. Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: . έτσι ακριβώς κι εμείς. στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν. αποκρίθηκε ο γέροντας. πληγώνει και ματώνει τα χέρια του. αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν. αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα. και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ. μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη. ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό.Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του. 42 .Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). 12:49).Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια.Το σώμα μου αδυνάτισε. και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα.Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές. Αυτό σημαίνει. Και ο γέροντας απάντησε: . Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως. αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό. Μερικοί όμως. ότι. . Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά. Ο ίδιος γέροντας είπε: . ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν. δεν άναψαν τη φωτιά. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό. Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν. ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο.

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. που πειραζόταν από τους δαίμονες. δεν θα μας βοηθήσει. κατά την ώρα του πειρασμού. πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». αλλά έλεγε: «Κύριε. Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. Όσοι αγωνίζονται. ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη. Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο». γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός. Κι ο γέροντας του λέει: . 43 . Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας. Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός. αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά. τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους. μολονότι κάνουμε τόσα κακά. Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς. Ένας γέροντας είπε: . κι έτσι ησύχασε.Αδελφέ. Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν. τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα. Και πρώτη είναι. Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. Είναι. άλλωστε. μακροθυμώντας απέναντί μας.Αν μας συγχωρεί ο Θεός. βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον. λένε. γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό. την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας. έχοντας συνάμα στο νου σου. πολύ περισσότερο. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση.

συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. 44 . Αλλά και στους πατέρες. Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. να μην ξεχνάμε. Και όταν Τον επικαλείσαι. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. ανάλογα με τις δοκιμασίες. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. Μερικοί. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. από το φόβο των θλίψεων.Δεύτερη. η μνήμη Εκείνου. αφού αποκτήσουμε την απάθεια. Τέταρτη. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή. έχοντας ανθρώπινη μορφή. καθώς προοδεύουμε στην αρετή. να μην υψηλοφρονούμε. θα σε ακούσει. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές. Γιατί ο εχθρός. Και θα μάθεις έτσι. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. να μισήσουμε τελείως την κακία. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. Τρίτη. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας. Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. που άθλησαν για το Χριστό. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων.

μέσω απλών ανθρώπων. σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού. Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν. και όμως πεινάω πάλι. με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις. πώς όταν ήταν νέος. Ένας γέροντας είπε: . πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια. πού τον είδε. Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. και του λέει: . αλλά και στη Σκήτη. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία. αυτά που πρέπει. βγήκε έξω από το κελλί του. σηκώθηκε κι έφυγε.Πολλές φορές έφαγα. . του λέει το παιδί.Δεν αρνούμαι. Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια. επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία.Μήπως είσαι γάιδαρος. Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς). Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους.Έφαγα και πάλι πεινάω.Παιδί μου. Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας. όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. Τι να κάνω. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο.Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει. είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση. είπε ο αββάς. Συχνά η θεία χάρη διδάσκει. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής. Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς. Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή. Κάποιος. 45 . πεινάω. . γέροντα. να φας! αποκρίθηκε εκείνο. . απάντησε εκείνος. . στην έρημο. . ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει.Να ξαναφάς. Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση. και γι αυτό θέλεις όλο να τρως. πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας.Έ.

καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. Μερικοί όμως από τους γεροντότερους. 2:8) για μας.». χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. . όπως είπαμε. Πώς δεν καταλάβατε. . Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . «Δεν θα τον ακούσουμε!». τους πιο αδύνατους. δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο. άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα. Είστε πραγματικά αξιολύπητοι. ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. Φεύγοντας. ρώτησαν εκείνοι. όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό. Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του. είπε. τους ρώτησε: . έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες. και ότι. αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. Κι αυτός αμέσως. όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού. ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε.Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων. . νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. Όταν τους άκουσε (ο όσιος).Από πού. Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ. από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο. βλέποντας αυτό το πράγμα. διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός. 16:5).Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου. . Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή. Όταν τέλειωσε η διδασκαλία.Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος. και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ. ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα. Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά. πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. 14:11). «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος. (κάποια φορά). Και μόλις ήρθαν. είπαν μεταξύ τους. αποκρίθηκαν. Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου). κι εμείς. σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά.Ξέρετε.) Ω. ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ. γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών. 4:25-30). Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση. δεν θέλησαν να τον ακούσουν. τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ. μολονότι νέος. 14:12).Καλά.

θαρρείς. για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-. Γιατί ήταν και σκληρός. δεν θα σταματήσετε. 12:1). Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ. όταν το καλούσε η περίσταση. 54:8). ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους. ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. Μετά από αυτή την προσευχή. πού πολλές 47 . Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών. ψάχνοντας. ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. όπως ο Αβραάμ (Γεν. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. όποτε χρειαζόταν. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. ότι. μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. Δεν είδατε εμένα. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια. με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας. να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα.) Σας βεβαιώνω. για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. αξίωσέ με. ότι εγώ. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης. ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. κι εμείς. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. θα χάσετε την ψυχή σας. ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. αλλά και ήπιος πάλι. πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου». καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. Δέσποτα και Κύριε όλων. και τούτο γιατί. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. όπως ο ψαλμωδός.έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος. που ήταν μάλιστα πόρνη. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. Αλήθεια σας λέω. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα.

Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια. αλλά το εντελώς αντίθετο. πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε. επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό. έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου. αντίθετα. Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. 48 .Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι.τι είχε ζητήσει από το Θεό. βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα. γιατί έχω πλαστεί από σένα. μυστικά και ανεξερεύνητα. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες. παρά με άλλα που περιμένουμε. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε). Και της λέει: .φορές. στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα. από την οποία πλάστηκες. κυρά μου. ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή. από τη δική σου πλευρά. Μα εκείνη αποκρίθηκε: . Εσύ. ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του. Δεν κοκκινίζεις. αλλά τη γη. Η γυναίκα πάλι.Τι λοιπόν. οικονομεί (τις περιστάσεις. Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν. δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. όλος απορία. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά.

την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα.χ. για το Θεό. Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις.χ.» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. (λέγοντας λ. είτε κρυφά είτε φανερά. αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος. Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του. να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις. για να μην τον λυπήσεις. αλλά. Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί). Πρόσεχε. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος. τότε. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο. για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις.) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε». έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. λέγοντας «(Κάνε) ό. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει. να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση.τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού. λ. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία.. να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία. εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω. δηλαδή με την υπομονή. πρόσεξε.» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. Αν. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο. ας μη λογομαχήσει. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε. σου πει. έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 . «Ψήσε μου τίποτα». τότε ετοίμασέ του ό. αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του. για χάρη του Θεού. σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον.τι θέλεις».Να μήν αντιλέγουμε εριστικά. Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση. Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις. για να μην τον στενοχωρήσεις.

Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. Πρβλ. για τον οποίο ήταν γραμμένο. η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. 50 . περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. Ιω. αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ. Ησ. και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο. αλλά και τους άλλους ταράζει. δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί. Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του. και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό). μά ούτε και με τους ξένους. Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. Ο Θεός. ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών. Αυτό το χωρίο φανερώνει. ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35). αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. Τίτ. Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. 6:38-39). η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. Γιατί. η παρρησία. μη θέλεις να τους διατάζεις. 2:7). Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους. Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ. 12:19. όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν.μου. 42:2). χωρίς να ταλαντεύεται).

Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε.κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε.Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. τότε ο άνθρωπος νικιέται. 7:14). 51 . τα θελήματά του. μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει. «έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ. γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος). γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ». πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή. και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού.Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. ευλογημένε. 17:30). 1:22). Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. Ένας γέροντας είπε: . επειδή έτσι σκέφτηκα. 2:24). μου φαινόταν καλό. Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος. πού. θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο. πού υποκινεί τις ταραχές. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις.Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). και συγχώρεσέ με. 19:27). Και ο θυμός. ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό. λέει (η Γραφή). από το δικό μου θέλημα. για χάρη του Θεού. Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ. Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε. δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου. 7:9). και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). να μην ταραχθείς. δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. Αυτό σημαίνει άλλωστε. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Και αποκρίθηκε: . η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση.Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. Ο αββάς Αλώνιος είπε: . ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. Σειρ. Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες. αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ.

χωρίς δικαιώματα).Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ. Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου. Εσείς όμως κινδυνεύετε. μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα.Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου. δεν σπάτε το χειμώνα.Έ.Να. Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: . οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα.Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα. επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους». Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα. γι΄αυτό και δεν σπάμε. .Αυτή είναι δική μου. 12:19). Και έφυγαν. ενώ εμείς. Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 . Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια. αποκρίθηκε ο πρώτος. χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν. απάντησε ο άλλος. Απεναντίας. Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού. . να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος. Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): . όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι.Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά. πάρε την και πήγαινε. και θα λέω πώς είναι δική μου. και ποτέ δεν μάλωσαν.Όπου κι αν βρίσκεσαι. Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . αποκρίθηκε. και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά). είπε ο πρώτος. αν είναι δική σου. . Και έτσι θα γίνει η αρχή.Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς. γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει. . θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. αλλά δική σου..Όχι. αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου. είπε αυτός. Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: . Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου. Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: .» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς. δική μου (είναι). συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά. αν και είμαστε τόσο μεγάλοι. όπως οι άνθρωποι.

του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι. για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους. Δεν αντιμίλησε. Όμως. Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο. κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους. αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα. ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα. Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. έλεγαν. υπακούοντας σ΄ αυτούς). Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος. Απεναντίας μάλιστα. Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). δεν είπε τίποτα. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. αναχώρησαν. έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς. δεν αγανάκτησε. γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. δεν τη συζήτησε. από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. 53 . Ύστερα. ούτε πολλά ούτε λίγα. αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο. Έπειτα όμως. έκανε να κατεβεί από το στύλο.

αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού. πολεμάει. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. χωρίς να το γνωρίζει. Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. Όταν σου έρθει πειρασμός. Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. τι αρέσει στο Θεό. κατά τη Γραφή. έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. ψάξε γι αυτό. εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους). και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη. και η κτίση αντιστέκεται. αλλά του θείου θελήματος. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. και αυτό να κάνεις στην εντέλεια.Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. 54 . Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού. Συνετοί όμως είναι εκείνοι. αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. 26:14). πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων). πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. την προσταγή του Θεού. Απεναντίας. 1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. αυτός. ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί.

και δεν σου το δώσει. Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια.Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. Ο αββάς Ισίδωρος είπε: . αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)». παρά μόνο «άνωθεν». το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του.Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι. είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του. μη γογγύσεις εναντίον του.Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη. αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω. να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν). αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού. από το Θεό. Απ΄όλα τα πάθη. Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση. θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη». δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής.Η σύνεση των αγίων είναι τούτη. να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού. Είπε πάλι (ο ίδιος): . ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. 55 . το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού. πάλι. επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού. Γιατί πρέπει να ξέρεις. Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο. για να τον ακολουθήσει.

Και τους εξέταζε.Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς. παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη. ότι. Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: . 18:13 – 15:21). Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της. απαντούσαν εκείνοι. «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε».» τους ρωτούσε.Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη. Ο αββάς Ησαΐας είπε: . έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές. Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός. Ένας γέροντας είπε: . παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια. αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του).». ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας. 56 . Ένας (άλλος) γέροντας είπε: . Η αμμά Θεοδώρα έλεγε. (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ. πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο). όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη. (Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) . πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ. Και απάντησε: .Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». έλεγαν. Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. πού έδιωχνε τους δαίμονες.Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη. Λουκ. Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι. 5:3). «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο).».Σκέφτομαι. Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού. «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου». και μάλιστα άκοπα. «Με τη νηστεία. Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι». «Με την αγρυπνία. σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). Εμείς ζούμε στις ερήμους».Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη. αποκρίνονταν. γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο. για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο).Ήταν κάποιος αναχωρητής.

Ο αββάς Σισώης έλεγε. απάντησε ο γέροντας.». «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται. την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ. απάντησε ο γέροντας.Κατά τη γνώμη μου.Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού. η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο. παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη». θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο. επειδή πολύ τον παρακάλεσαν. ταπεινώνει τους δαίμονες. Όσο για τα «πρόβατα». .Όποιος έχει ταπείνωση.Με το φόβο του Θεού. Και ο γέροντας. ο Θεός τα γνωρίζει. είπε ο γέροντας. 25:31-33). Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας. απάντησε εκείνος. ΡΡώτησαν ένα γέροντα: . Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 . χλευάζεται από τους δαίμονες.Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες. . Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα.Επειδή πετάμε τα όπλα μας. ξαναρώτησε ο αδελφός. την ακτημοσύνη και την υπομονή. την ταπείνωση. εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει. για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα. ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: .Βγαίνω. και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει. όσο μπορεί.Τα «ερίφια» είμαι εγώ. λέει στο δαίμονα: . ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια. . τελικά). και όποιος δεν έχει ταπείνωση.Να.Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη.Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. σ΄ ένα γέροντα. . εννοώ την ατιμία.Βγες από το πλάσμα του Θεού! . αποκρίθηκε ο δαίμονας. Ένας γέροντας είπε: . κραύγασε: . (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν. . με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται.

Αλλά και ο Κύριος. Ύμνος Τριών Παίδων: 64). αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). 11:29). Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη. θα λέγαμε. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας. Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. λέει. γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή). ώστε ο διάβολος. αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε»..Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά. έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη. ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. «άπ΄ εμού. 5:5). μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν. και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές. ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). Α΄Πετρ. ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές. ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. έτσι πού να την έχουμε. 58 . Πώς δηλαδή.