ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΗ ∆ΙΑΚΗΡΥΞΗ ΓΙΑ ΤΑ

ΑΝΘΡΩΠΙΝΑ ∆ΙΚΑΙΩΜΑΤΑ
10 ∆εκεµβρίου 1948
ΠΡΟΟΙΜΙΟ
Επειδή η αναγνώριση της αξιοπρέπειας, που είναι σύµφυτη σε όλα τα µέλη της ανθρώπινης οικογένειας, καθώς και των ίσων και αναπαλλοτρίωτων δικαιωµάτων τους αποτελεί το θεµέλιο της ελευθερίας, της δικαιοσύνης και της ειρήνης στον κόσµο. Επειδή η παραγνώριση και η περιφρόνηση των δικαιωµάτων του ανθρώπου οδήγησαν σε πράξεις βαρβαρότητας, που εξεγείρουν την ανθρώπινη συνείδηση, και η προοπτική ενός κόσµου όπου οι άνθρωποι θα είναι ελεύθεροι να µιλούν και να πιστεύουν, λυτρωµένοι από τον τρόµο και την αθλιότητα, έχει διακηρυχθεί ως η πιο υψηλή επιδίωξη του ανθρώπου. Επειδή έχει ουσιαστική σηµασία να προστατεύονται τα ανθρώπινα δικαιώµατα από ένα καθεστώς δικαίου, ώστε ο άνθρωπος να µην αναγκάζεται να προσφεύγει, ως έσχατο καταφύγιο, στην εξέγερση κατά της τυραννίας και της καταπίεσης.Επειδή έχει ουσιαστική σηµασία να ενθαρρύνεται η ανάπτυξη φιλικών σχέσεων ανάµεσα στα έθνη. Επειδή, µε τον καταστατικό Χάρτη, οι λαοί των Ηνωµένων Εθνών διακήρυξαν και πάλι την πίστη τους στα θεµελιακά δικαιώµατα του ανθρώπου, στην αξιοπρέπεια και την αξία της ανθρώπινης προσωπικότητας, στην ισότητα δικαιωµάτων ανδρών και γυναικών, και διακήρυξαν πως είναι αποφασισµένοι να συντελέσουν στην κοινωνική πρόοδο και να δηµιουργήσουν καλύτερες συνθήκες ζωής στα πλαίσια µιας ευρύτερης ελευθερίας. Επειδή τα κράτη µέλη ανέλαβαν την υποχρέωση να εξασφαλίσουν, σε συνεργασία µε τον Οργανισµό των Ηνωµένων Εθνών, τον αποτελεσµατικό σεβασµό των δικαιωµάτων του ανθρώπου και των θεµελιακών ελευθεριών σε όλο τον κόσµο. Επειδή η ταυτότητα αντιλήψεων ως προς τα δικαιώµατα και τις ελευθερίες αυτές έχει εξαιρετική σηµασία για να εκπληρωθεί πέρα ως πέρα αυτή η υποχρέωση, Η ΓΕΝΙΚΗ ΣΥΝΕΛΕΥΣΗ ∆ιακηρύσσει ότι η παρούσα Οικουµενική ∆ιακήρυξη των ∆ικαιωµάτων του Ανθρώπου αποτελεί το κοινό ιδανικό στο οποίο πρέπει να κατατείνουν όλοι οι λαοί και όλα τα έθνη, έτσι ώστε κάθε άτοµο και κάθε όργανο της κοινωνίας, µε τη ∆ιακήρυξη αυτή διαρκώς στη σκέψη, να καταβάλλει, µε τη διδασκαλία και την παιδεία, κάθε προσπάθεια για να αναπτυχθεί ο σεβασµός των δικαιωµάτων και των ελευθεριών αυτών, και να εξασφαλιστεί προοδευτικά, µε εσωτερικά και διεθνή µέσα, η παγκόσµια και αποτελεσµατική εφαρµογή τους, τόσο ανάµεσα στους λαούς των ίδιων των κρατών µελών όσο και ανάµεσα στους πληθυσµούς χωρών που βρίσκονται στη δικαιοδοσία τους.

ΑΡΘΡΟ 1
'Ολοι οι άνθρωποι γεννιούνται ελεύθεροι και ίσοι στην αξιοπρέπεια και τα δικαιώµατα. Είναι προικισµένοι µε λογική και συνείδηση, και οφείλουν να συµπεριφέρονται µεταξύ τους µε πνεύµα αδελφοσύνης. 

ΑΡΘΡΟ 2
Κάθε άνθρωπος δικαιούται να επικαλείται όλα τα δικαιώµατα και όλες τις ελευθερίες που προκηρύσσει η παρούσα ∆ιακήρυξη, χωρίς καµία απολύτως διάκριση, ειδικότερα ως προς τη φυλή, το χρώµα, το φύλο, τη γλώσσα, τις θρησκείες, τις πολιτικές ή οποιεσδήποτε άλλες πεποιθήσεις, την εθνική ή κοινωνική καταγωγή, την περιουσία, τη γέννηση ή οποιαδήποτε άλλη κατάσταση. ∆εν θα µπορεί ακόµα να γίνεται καµία διάκριση εξαιτίας του πολιτικού, νοµικού ή διεθνούς καθεστώτος της χώρας από την οποία προέρχεται κανείς, είτε πρόκειται για χώρα ή εδαφική περιοχή ανεξάρτητη, υπό κηδεµονία ή υπεξουσία, ή που βρίσκεται υπό οποιονδήποτε άλλον περιορισµό κυριαρχίας.

ΑΡΘΡΟ 3
Κάθε άτοµο έχει δικαίωµα στη ζωή, την ελευθερία και την προσωπική του ασφάλεια.

ΑΡΘΡΟ 4
Κανείς δεν επιτρέπεται να ζει υπό καθεστώς δουλείας, ολικής ή µερικής. Η δουλεία και το δουλεµπόριο υπό οποιαδήποτε µορφή απαγορεύονται.

ΑΡΘΡΟ 5
Κανείς δεν επιτρέπεται να υποβάλλεται σε βασανιστήρια ούτε σε ποινή ή µεταχείριση σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική.

ΑΡΘΡΟ 6
Καθένας, όπου και αν βρίσκεται, έχει δικαίωµα στην αναγνώριση της νοµικής του προσωπικότητας.

ΑΡΘΡΟ 7
'Ολοι είναι ίσοι απέναντι στον νόµο και έχουν δικαίωµα σε ίση προστασία του νόµου, χωρίς καµία απολύτως διάκριση. 'Ολοι έχουν δικαίωµα σε ίση προστασία από κάθε διάκριση που θα παραβίαζε την παρούσα ∆ιακήρυξη και από κάθε πρόκληση για µια τέτοια δυσµενή διάκριση.

ΑΡΘΡΟ 8
Καθένας έχει δικαίωµα να ασκεί αποτελεσµατικά ένδικα µέσα στα αρµόδια εθνικά δικαστήρια κατά των πράξεων που παραβιάζουν τα θεµελιακά δικαιώµατα τα οποία του αναγνωρίζουν το Σύνταγµα και ο νόµος. 

ΑΡΘΡΟ 9
Κανείς δεν µπορεί να συλλαµβάνεται, να κρατείται ή να εξορίζεται αυθαίρετα.

ΑΡΘΡΟ 10
Καθένας έχει δικαίωµα, µε πλήρη ισότητα, να εκδικάζεται η υπόθεσή του δίκαια και δηµόσια, από δικαστήριο ανεξάρτητο και αµερόληπτο, που θα αποφασίσει είτε για τα δικαιώµατα και τις υποχρεώσεις του είτε, σε περίπτωση ποινικής διαδικασίας, για το βάσιµο της κατηγορίας που στρέφεται εναντίον του.

ΑΡΘΡΟ 11
1. Κάθε κατηγορούµενος για ποινικό αδίκηµα πρέπει να θεωρείται αθώος, ωσότου διαπιστωθεί η ενοχή του σύµφωνα µε τον νόµο, σε ποινική δίκη, κατά την οποία θα του έχουν εξασφαλιστεί όλες οι απαραίτητες για την υπεράσπισή του εγγυήσεις. 2. Κανείς δεν θα καταδικάζεται για πράξεις ή παραλείψεις που, κατά τον χρόνο που τελέστηκαν, δεν συνιστούσαν αξιόποινο αδίκηµα κατά το εσωτερικό ή το διεθνές δίκαιο. Επίσης, δεν επιβάλλεται ποινή βαρύτερη από εκείνη που ίσχυε κατά τον χρόνο που τελέστηκε η αξιόποινη πράξη.

ΑΡΘΡΟ 12
Κανείς δεν επιτρέπεται να υποστεί αυθαίρετες επεµβάσεις στην ιδιωτική του ζωή, την οικογένεια, την κατοικία ή την αλληλογραφία του, ούτε προσβολές της τιµής και της υπόληψης του. Καθένας έχει το δικαίωµα να τον προστατεύουν οι νόµοι από επεµβάσεις και προσβολές αυτού του είδους.

ΑΡΘΡΟ 13
1. 2. Καθένας έχει το δικαίωµα να κυκλοφορεί ελεύθερα και να εκλέγει τον τόπο της διαµονής του στο εσωτερικό ενός κράτους. Καθένας έχει το δικαίωµα να εγκαταλείπει οποιαδήποτε χώρα, ακόµα και τη δική του, και να επιστρέφει σε αυτήν.

ΑΡΘΡΟ 14
1. 2. Κάθε άτοµο που καταδιώκεται έχει το δικαίωµα να ζητά άσυλο και του παρέχεται άσυλο σε άλλες χώρες. Το δικαίωµα αυτό δεν µπορεί κανείς να το επικαλεστεί, σε περίπτωση δίωξης για πραγµατικό αδίκηµα του κοινού ποινικού δικαίου ή για ενέργειες αντίθετες προς τους σκοπούς και τις αρχές του ΟΗΕ.

ΑΡΘΡΟ 15
1. 2. Καθένας έχει το δικαίωµα µιας ιθαγένειας. Κανείς δεν µπορεί να στερηθεί αυθαίρετα την ιθαγένειά του ούτε το δικαίωµα να αλλάξει ιθαγένεια. 

ΑΡΘΡΟ 16
1. Από τη στιγµή που θα φθάσουν σε ηλικία γάµου, ο άνδρας και η γυναίκα, χωρίς κανένα περιορισµό εξαιτίας της φυλής, της εθνικότητας ή της θρησκείας, έχουν το δικαίωµα να παντρεύονται και να ιδρύουν οικογένεια. Και οι δύο έχουν ίσα δικαιώµατα ως προς τον γάµο, κατά τη διάρκεια του γάµου και κατά τη διάλυσή του. 2. 3. Γάµος δεν µπορεί να συναφθεί παρά µόνο µε ελεύθερη και πλήρη συναίνεση των µελλονύµφων. Η οικογένεια είναι το φυσικό και το βασικό στοιχείο της κοινωνίας και έχει το δικαίωµα προστασίας από την κοινωνία και το κράτος.

ΑΡΘΡΟ 17
1. 2. Κάθε άτοµο, µόνο του ή µε άλλους µαζί, έχει το δικαίωµα της ιδιοκτησίας. Κανείς δεν µπορεί να στερηθεί αυθαίρετα την ιδιοκτησία του.

ΑΡΘΡΟ 18
Κάθε άτοµο έχει το δικαίωµα της ελευθερίας της σκέψης, της συνείδησης και της θρησκείας. Στο δικαίωµα αυτό περιλαµβάνεται η ελευθερία για την αλλαγή της θρησκείας ή πεποιθήσεων, όπως και η ελευθερία να εκδηλώνει κανείς τη θρησκεία του ή τις θρησκευτικές του πεποιθήσεις, µόνος ή µαζί µε άλλους, δηµόσια ή ιδιωτικά, µε τη διδασκαλία, την άσκηση, τη λατρεία και µε την τέλεση θρησκευτικών τελετών.

ΑΡΘΡΟ 19
Καθένας έχει το δικαίωµα της ελευθερίας της γνώµης και της έκφρασης, που σηµαίνει το δικαίωµα να µην υφίσταται δυσµενείς συνέπειες για τις γνώµες του, και το δικαίωµα να αναζητεί, να παίρνει και να διαδίδει πληροφορίες και ιδέες, µε οποιοδήποτε µέσο έκφρασης, και από όλο τον κόσµο.

ΑΡΘΡΟ 20
1. 2. Καθένας έχει το δικαίωµα να συνέρχεται και να συνεταιρίζεται ελεύθερα και για ειρηνικούς σκοπούς. Κανείς δεν µπορεί να υποχρεωθεί να συµµετέχει σε ορισµένο σωµατείο.

ΑΡΘΡΟ 21
1. 2. 3. Καθένας έχει το δικαίωµα να συµµετέχει στη διακυβέρνηση της χώρας του, άµεσα ή έµµεσα, µε αντιπροσώπους ελεύθερα εκλεγµένους. Καθένας έχει το δικαίωµα να γίνεται δεκτός, υπό ίσους όρους, στις δηµόσιες υπηρεσίες της χώρας του. Η λαϊκή θέληση είναι το θεµέλιο της κρατικής εξουσίας. Η θέληση αυτή πρέπει να εκφράζεται µε τίµιες εκλογές, οι οποίες πρέπει να διεξάγονται περιοδικά, µε καθολική, ίση και µυστική ψηφοφορία, ή µε αντίστοιχη διαδικασία που να εξασφαλίζει την ελευθερία της εκλογής. 

ΑΡΘΡΟ 22
Κάθε άτοµο, ως µέλος του κοινωνικού συνόλου, έχει δικαίωµα κοινωνικής προστασίας. Η κοινωνία, µε την εθνική πρωτοβουλία και τη διεθνή συνεργασία, ανάλογα πάντα µε την οργάνωση και τις οικονοµικές δυνατότητες κάθε κράτους, έχει χρέος να του εξασφαλίσει την ικανοποίηση των οικονοµικών, κοινωνικών και πολιτιστικών δικαιωµάτων που είναι απαραίτητα για την αξιοπρέπεια και την ελεύθερη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του.

ΑΡΘΡΟ 23
1. 2. 3. Καθένας έχει το δικαίωµα να εργάζεται και να επιλέγει ελεύθερα το επάγγελµά του, να έχει δίκαιες και ικανοποιητικές συνθήκες δουλειάς και να προστατεύεται από την ανεργεία. 'Ολοι, χωρίς καµία διάκριση, έχουν το δικαίωµα ίσης αµοιβής για ίση εργασία. Κάθε εργαζόµενος έχει δικαίωµα δίκαιης και ικανοποιητικής αµοιβής, που να εξασφαλίζει σε αυτόν και την οικογένειά του συνθήκες ζωής άξιες στην ανθρώπινη αξιοπρέπεια. Η αµοιβή της εργασίας, αν υπάρχει, πρέπει να συµπληρώνεται µε άλλα µέσα κοινωνικής προστασίας. 4. Καθένας έχει το δικαίωµα να ιδρύει µαζί µε άλλους συνδικάτα και να συµµετέχει σε συνδικάτα για την προάσπιση των συµφερόντων του.

ΑΡΘΡΟ 24
Καθένας έχει το δικαίωµα στην ανάπαυση, σε ελεύθερο χρόνο, και ιδιαίτερα, σε λογικό περιορισµό του χρόνου εργασίας και σε περιοδικές άδειες µε πλήρεις αποδοχές.

ΑΡΘΡΟ 25
1. Καθένας έχει δικαίωµα σε ένα βιοτικό επίπεδο ικανό να εξασφαλίσει στον ίδιο και στην οικογένεια του υγεία και ευηµερία, και ειδικότερα τροφή, ρουχισµό, κατοικία, ιατρική περίθαλψη όπως και τις απαραίτητες κοινωνικές υπηρεσίες. 'Εχει ακόµα δικαίωµα σε ασφάλιση για την ανεργία, την αρρώστια, την αναπηρία, τη χηρεία, τη γεροντική ηλικία, όπως και για όλες τις άλλες περιπτώσεις που στερείται τα µέσα της συντήρησής του, εξαιτίας περιστάσεων ανεξαρτήτων της θέλησης του. 2. Η µητρότητα και η παιδική ηλικία έχουν δικαίωµα ειδικής µέριµνας και περίθαλψης. 'Ολα τα παιδιά, ανεξάρτητα αν είναι νόµιµα ή εξώγαµα, απολαµβάνουν την ίδια κοινωνική προστασία.

ΑΡΘΡΟ 26
1. Καθένας έχει δικαίωµα στην εκπαίδευση. Η εκπαίδευση πρέπει να παρέχεται δωρεάν, τουλάχιστον στη στοιχειώδη και βασική βαθµίδα της. Η στοιχειώδης εκπαίδευση είναι υποχρεωτική. Η τεχνική και επαγγελµατική εκπαίδευση πρέπει να εξασφαλίζεται για όλους. Η πρόσβαση στην ανώτατη παιδεία πρέπει να είναι ανοικτή σε όλους, υπό ίσους όρους, ανάλογα µε τις ικανότητες τους. 

2.

Η εκπαίδευση πρέπει να αποβλέπει στην πλήρη ανάπτυξη της ανθρώπινης προσωπικότητας και στην ενίσχυση του σεβασµού των ανθρωπίνων δικαιωµάτων και των θεµελιακών ελευθεριών. Πρέπει να προάγει την κατανόηση, την ανεκτικότητα και τη φιλία ανάµεσα σε όλα τα έθνη και σε όλες τις φυλές και τις θρησκευτικές οµάδες, και να ευνοεί την ανάπτυξη των δραστηριοτήτων των Ηνωµένων Εθνών για τη διατήρηση της ειρήνης.

3.

Οι γονείς έχουν, κατά προτεραιότητα, το δικαίωµα να επιλέγουν το είδος της παιδείας που θα δοθεί στα παιδιά τους.

ΑΡΘΡΟ 27
1. 2. Καθένας έχει το δικαίωµα να συµµετέχει ελεύθερα στην πνευµατική ζωή της κοινότητας, να χαίρεται τις καλές τέχνες και να µετέχει στην επιστηµονική πρόοδο και στα αγαθά της. Καθένας έχει το δικαίωµα να προστατεύονται τα ηθικά και υλικά συµφέροντά του που απορρέουν από κάθε είδους επιστηµονική, λογοτεχνική ή καλλιτεχνική παραγωγή του.

ΑΡΘΡΟ 28
Καθένας έχει το δικαίωµα να επικρατεί µια κοινωνική και διεθνής τάξη, µέσα στην οποία τα δικαιώµατα και οι ελευθερίες που προκηρύσσει η παρούσα ∆ιακήρυξη να µπορούν να πραγµατώνονται σε όλη τους την έκταση.

ΑΡΘΡΟ 29
1. 2. Το άτοµο έχει καθήκοντα απέναντι στην κοινότητα, µέσα στα πλαίσια της οποίας και µόνο είναι δυνατή η ελεύθερη και ολοκληρωµένη ανάπτυξη της προσωπικότητάς του. Στην άσκηση των δικαιωµάτων του και στην απόλαυση των ελευθεριών του κανείς δεν υπόκειται παρά µόνο στους περιορισµούς που ορίζονται από τους νόµους, µε αποκλειστικό σκοπό να εξασφαλίζεται η αναγνώριση και ο σεβασµός των δικαιωµάτων και των ελευθεριών των άλλων, και να ικανοποιούνται οι δίκαιες απαιτήσεις της ηθικής, της δηµόσιας τάξης και του γενικού καλού, σε µια δηµοκρατική κοινωνία. 3. Τα δικαιώµατα αυτά και οι ελευθερίες δεν µπορούν, σε καµία περίπτωση, να ασκούνται αντίθετα προς τους σκοπούς και τις αρχές των Ηνωµένων Εθνών.

ΑΡΘΡΟ 30
Καµιά διάταξη της παρούσας ∆ιακήρυξης δεν µπορεί να ερµηνευθεί ότι παρέχει σε ένα κράτος, σε µια οµάδα ή σε ένα άτοµο οποιοδήποτε δικαίωµα να επιδίδεται σε ενέργειες ή να εκτελεί πράξεις που αποβλέπουν στην άρνηση των δικαιωµάτων και των ελευθεριών που εξαγγέλλονται σε αυτήν.