ΑΦΙΕΡΩΜΑ: Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας (Εθνική Αντίσταση

)
(Από το ΡΙΖΟΣΠΑΣΤΗ της εποχής 1940-’49) ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ http://politikokafeneio.com

Η φωτογραφία μιλάει μόνη της...

http://www.politikokafeneio.com/dse/dse.htm

Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας Αγώνας για μια δίκαιη υπόθεση

Ο Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας, όπως και ολόκληρη η χρονική περίοδος 1944-'49 - ίσως, περισσότερο και από αυτή της Εθνικής Αντίστασης - αποτέλεσαν στα κατοπινά χρόνια, και μέχρι σήμερα, το βασικό στόχο της κάθε λογής

κατασυκοφάντησης και διαστρέβλωσης από τις αντιδραστικές δυνάμεις του τόπου. Η νίκη τους, στα 1949, τους έδωσε τη δυνατότητα να γράψουν την ιστορία, με το κεφάλι κάτω. Και το έκαναν με περισσή επιμέλεια και φροντίδα, πολλές φορές δε, με ολοφάνερη εκδικητική μανία και μίσος. Μ' αυτή την "ιστορία" προσπάθησαν να μπολιάσουν τις επόμενες γενιές, να σβήσουν από τις μνήμες τα ιδανικά και τις αξίες της εθνικής ανεξαρτησίας, της δημοκρατίας, της κοινωνικής δικαιοσύνης και προκοπής, που θέριεψαν εκείνη την περίοδο και φλόγισαν τις καρδιές χιλιάδων και χιλιάδων αγωνιστών. Επιχείρησαν να σβήσουν από τα μυαλά και τις καρδιές τα οράματα και τις ελπίδες, που γέννησε αυτή η ίδια η τετράχρονη, νικηφόρα και ομόθυμη συμμετοχή του λαού στο σκληρό και αιματηρό αντιφασιστικό και απελευθερωτικό αγώνα και πάνω απ' όλα, να σβήσουν τις πολύτιμες, αγωνιστικές παρακαταθήκες των μαχητών και μαχητριών της Εθνικής Αντίστασης και του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Τίποτε, όμως, απ' όλα αυτά δεν έγινε κατορθωτό. Ευτυχώς, η ιστορία κάθε λαού "γράφεται" και μ' ένα σωρό άλλους τρόπους, πέρα από τα επίσημα κιτάπια. Πρώτα και

κύρια, μέσα στους καθημερινούς του αγώνες και καθώς οι νεότερες γενιές αναζητούν εμπνεύσεις και φωτεινά παραδείγματα στους αγώνες των προηγούμενων. Σε πείσμα της τεράστιας και πολύμορφης εκστρατείας αποσιώπησης, κατασυκοφάντησης και διαστρέβλωσης, το έπος της Εθνικής Αντίστασης και ο κατοπινός, ηρωικός αγώνας των μαχητών του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας αποτέλεσαν την αστείρευτη πηγή φρονηματισμού, πίστης και ελπίδας του ελληνικού λαού και της νεολαίας του στις επόμενες δεκαετίες. Μπροστάρηδες σ' αυτή την πορεία οι κομμουνιστές. Όπως ήταν μπροστάρηδες και στην περίοδο 1940-'49. Και η ιστορία στηνόταν σιγά σιγά, μέσα από σκληρούς αγώνες, εμπόδια και δοκιμασίες, ξανά στα πόδια της. Μια ζωντανή και πολυσύνθετη διαδικασία, που συνεχίζεται και σήμερα. Μια προσφορά σ' αυτή ακριβώς την πορεία αποτελεί και το πολυήμερο αφιέρωμα του "Ρ", που ξεκινά σήμερα, με αφορμή την επέτειο των πενήντα χρόνων από την ίδρυση του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Ενα αφιέρωμα που ξεκινά με τις χαρούμενες και πανηγυρικές μέρες της απελευθέρωσης από το φασιστικό ζυγό, αφού ταυτόχρονα μ' έναν ολόκληρο λαό, που έκανε σχέδια και όνειρα, για την οικοδόμηση μιας λαοκρατούμενης Ελλάδας, κλιμακώνονταν συστηματικά και μεθοδικά τα αντιλαϊκά και διχαστικά σχέδια του αγγλικού ιμπεριαλισμού. {Ίδρυση ΔΣΕ} Ανήμερα της έκτης επετείου του ΟΧΙ στον ιταλικό φασισμό και δύο περίπου χρόνια μετά την απελευθέρωση της χώρας από το γερμανοφασιστικό ζυγό, την 28η Οκτώβρη του 1946, πραγματοποιείται στην Τσούκα των Αντιχασίων σύσκεψη των καπεταναίων διάφορων αντάρτικων ομάδων, που έχουν γίνει καταφύγιο των καταδιωκόμενων αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης από τους μοναρχοφασίστες και το αγγλόδουλο καθεστώς. Η ανάγκη του συντονισμού και της ενιαίας καθοδήγησης των ομάδων αυτών έχει γίνει πλέον ολοφάνερη. Το ίδιο ακριβώς θέμα είχε συζητηθεί σε μια ακόμη σύσκεψη των

καπεταναίων, που πραγματοποιήθηκε στις 21 Οκτώβρη, στην Ανθρακιά Γρεβενών. Σ' αυτή τη δεύτερη σύσκεψη στην οποία πήραν μέρος οι καπεταναίοι Μάρκος, Κίσσαβος (καπετάνιος της Θεσσαλικής I μεραρχίας του ΕΛΑΣ στο τέλος της κατοχής), Κικίτσας (καπετάνιος Πιερίων από την αρχή του κατοχικού αντάρτικου) και Λασσάνης (πολιτικός της 10ης μεραρχίας του ΕΛΑΣ), αποφασίζεται η συγκρότηση του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών, με επικεφαλής τον Μάρκο Βαφειάδη. Η απόφαση αυτή θέτει ουσιαστικά τις βάσεις, για τη δημιουργία του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. Την ίδια μέρα εκδίδεται και η πρώτη, ημερήσια διαταγή του Γενικού Αρχηγείου, που αναγγέλλει την ίδρυση και έχει ως εξής:

"ΓΕΝΙΚΟ ΑΡΧΗΓΕΙΟ ΑΝΤΑΡΤΩΝ ΕΠΙΤΕΛΕΙΟ ΓΡΑΦΕΙΟ I ΑΡΙΘ. ΠΡΩΤ. 1 Η στυγνή δίωξη των αγωνιστών και του Δημοκρατικού Λαού από τον αγγλόδουλο μοναρχοφασισμό και τα όργανά του, που ανάγκασαν χιλιάδες δημοκράτες να βγούνε στα βουνά για να υπερασπίσουν τη ζωή τους, οδήγησε στη σημερινή ανάπτυξη του αντάρτικου κινήματος. Εχοντας υπόψη ότι είναι ώριμη πια η ανάγκη της δημιουργίας συντονιστικού οργάνου για το συντονισμό και την καθοδήγηση του όλου αντάρτικου αγώνα, Αποφασίζουμε τη δημιουργία του Γενικού Αρχηγείου Ανταρτών, στο οποίο θα υπάγονται τα αρχηγεία Ανταρτών Μακεδονίας, Θεσσαλίας, Ηπείρου, Ρούμελης. Σταθμός Διοίκησης Γενικού Αρχηγείου 28 Οκτώβρη 1946".

Η δίχρονη αιματηρή προϊστορία Πολλά και τραγικά γεγονότα έχουν στο μεταξύ συμβεί στα δύο χρόνια, που προηγήθηκαν της συγκρότησης του Γενικού Αρχηγείου. Γεγονότα, που θα δοθεί η δυνατότητα στον αναγνώστη να τα παρακολουθήσει με μεγαλύτερη πληρότητα στη συνέχεια του αφιερώματος. Εντελώς επιγραμματικά στο σημείο αυτό είναι σκόπιμο να αναφερθούν ορισμένα μόνο στοιχεία. Αμέσως μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας και αφού είχαν προηγηθεί τα "Δεκεμβριανά" οι Εγγλέζοι, το αγγλόδουλο καθεστώς και οι μοναρχοφασιστικές οργανώσεις συγκροτημένες από πρώην συνεργάτες των Γερμανών, ακροδεξιά, αντικομμουνιστικά και φασιστικά στοιχεία εξαπόλυσαν κύμα διώξεων κατά των ΕΑΜιτών, των μαχητών του ΕΛΑΣ, κομμουνιστών και δημοκρατικών πολιτών. Η μαζική και ωμή αυτή τρομοκρατία υποχρέωσε τους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης να πάρουν μέτρα, για την προστασία της ίδιας τους της ζωής. Ορισμένοι απ' αυτούς - ιδιαίτερα αυτοί που αντιλήφθηκαν εγκαίρως ότι ήταν προγραμμένοι και δεν είχαν άλλη επιλογή αυτοπροστασίας - βγήκαν στα βουνά. Αλλοι άοπλοι, άλλοι οπλισμένοι, με όπλα που δεν παρέδωσαν ύστερα από τη Συμφωνία της Βάρκιζας, συγκρότησαν ομάδες με κύριο στόχο την αυτοπροστασία τους, την προστασία των οικογενειών τους και των περιουσιών τους, αλλά και την προστασία του λαού - στο μέτρο βεβαίως του δυνατού από τη μανία και το δολοφονικό μίσος των μοναρχοφασιστικών συμμοριών. Οι ομάδες αυτές ήταν γνωστές με τα ονόματα ΟΚΔΑ (Ομάδες Καταδιωκόμενων Δημοκρατικών Αγωνιστών) ή ΟΔΕΚΑ (Ομάδες Δημοκρατικών Ενόπλων Καταδιωκόμενων Αγωνιστών). Τέτοιες ομάδες υπήρχαν: Στα Πιέρια και τον Ολυμπο με επικεφαλής τον Τσικιρτζή, στη Θεσσαλία με επικεφαλής τους Κίσσαβο και Καρτσιώτη, στο Βέρμιο με επικεφαλής τον Ακρίτα, στο Πάικο με επικεφαλής τον Σοφιανό, στην Κεντρική Μακεδονία με επικεφαλής τον Στράτο, στα Χάσια, Βόιο και Γράμμο με επικεφαλής τον Υψηλάντη και τον Γιαννούλη, στο Βίτσι με επικεφαλής τον Κεραυνό, στην Ηπειρο με επικεφαλής τον Αχ. Πετρίτη, στη Ρούμελη

με επικεφαλής τον Διαμαντή, στη Δυτική Μακεδονία (Πίνδος) με επικεφαλής τον Λασσάνη κ. ο. κ. Οι καπεταναίοι τέτοιων αντάρτικων ομάδων - μετά και τις σχετικές αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ συναντήθηκαν και αποφάσισαν στις 28 Οκτώβρη να συγκροτήσουν το Γενικό Αρχηγείο Ανταρτών. Οκτώβρης 1944 Η

απελευθέρωση δεν έφερε ξαστεριά Το καλοκαίρι του 1944 βρίσκει τις δυνάμεις της Εθνικής Αντίστασης σε πλήρη ανάπτυξη και πολύμορφη δράση ενάντια στους φασίστες καταχτητές. Ήδη ένα μεγάλο μέρος της υπαίθρου, ακόμη και συνοικίες μεγάλων πόλεων, είναι περιοχές ελεύθερες, όπου δεν τολμά να εμφανιστεί ο κατακτητής κι έχουν αρχίσει να μπαίνουν τα θεμέλια μιας νέας Ελλάδας. Οικοδομούνται οι θεσμοί της λαϊκής αυτοδιοίκησης και της λαϊκής δικαιοσύνης. Στις 1 και 2 Σεπτέμβρη συνέρχεται στο Νεοχώρι Ευρυτανίας πανελλαδική σύσκεψη του ΕΑΜ, όπου παραβρέθηκαν - εκτός από ολόκληρη την ΚΕ του ΕΑΜ πολυμελείς αντιπροσωπείες απ' όλη τη χώρα, πλην της Κρήτης. Το ψήφισμα της πανελλαδικής σύσκεψης καλεί όλες τις οργανώσεις του ΕΑΜ και ολόκληρο τον ελληνικό λαό, να σταθούν στο πλευρό του ΕΛΑΣ, να στείλουν τα καλύτερα παιδιά για να πυκνώσουν τις γραμμές του, να εντείνουν τη δουλειά για την αποσύνθεση των δυνάμεων

του εχθρού, να καταβάλουν πιο επίμονες προσπάθειες για τη διάλυση των προδοτικών σωμάτων. Ταυτόχρονα, στις 2 Σεπτέμβρη, συγκροτείται η κυβέρνηση "Εθνικής Ενότητας", υπό τον Γ. Παπανδρέου, σε εφαρμογή της συμφωνίας του Λιβάνου. Στην κυβέρνηση αυτή, η ΠΕΕΑ και το ΕΑΜ αντιπροσωπεύονται με έξι υπουργούς, που ανέλαβαν τα υπουργεία Οικονομικών, Γεωργίας, Εργασίας, Εθνικής Οικονομίας και Δημοσίων Έργων, καθώς και το υφυπουργείο Οικονομικών. Τις ίδιες μέρες και καθώς ο σοβιετικός στρατός προελαύνει ακάθεκτος στα Βαλκάνια, αρχίζει η σύμπτυξη των γερμανικών δυνάμεων και η αποχώρησή τους από την Ελλάδα, κάτω από τα συνεχή χτυπήματα του ΕΛΑΣ και των ΕΑΜικών οργανώσεων. Την αποχώρησή τους βοηθούν τα προδοτικά Τάγματα Ασφαλείας και διάφορα άλλα αντιδραστικά σώματα (ΠΑΟ, Πούλος, ΕΕΣ, Χωροφυλακή, Ειδική Ασφάλεια, κλπ., με συνολική δύναμη την εποχή εκείνη 34.000 περίπου ανδρών), που έχουν εγκατασταθεί σε όλες σχεδόν τις πόλεις της Πελοποννήσου, σε πολλές πόλεις της υπόλοιπης Ελλάδας και σε αρκετές περιοχές της Δυτικής, Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας. Η απελευθέρωση Τα μαύρα, όμως, σύννεφα της τετράχρονης περίπου κατοχής έχουν πλέον σκορπίσει. Ο ήλιος της λευτεριάς έχει ανατείλει. Γεγονός, που εκφράστηκε χαρακτηριστικά και με το προσκλητήριο του ΕΑΜ, που μεταδόθηκε, κάτω από τη μύτη των Γερμανών, από το κρατικό ραδιόφωνο της υπόδουλης ακόμη Αθήνας το βράδυ της 23ης Σεπτέμβρη:

Προσοχή! Προσοχή! Σας μιλάει το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ. Έλληνες, όλοι επί ποδός πολέμου!

Ο ηρωικός ΕΛΑΣ λευτερώνει την αγαπημένη μας πατρίδα. Ήρθε η ώρα να λευτερώσει και την Αθήνα μας. Εμπρός όλοι, να λευτερώσουμε τους φυλακισμένους αδερφούς μας. Φωτιά και τσεκούρι στους αμετανόητους ταγματασφαλίτες, χωροφύλακες, μπουραντάδες και τους κρυφούς πολιτικούς αρχηγούς τους. Κλείστε τ' αυτιά σας στις προδοτικές διαδόσεις. Ολοι επί ποδός πολέμου! Ζήτω το ΕΑΜ - ΕΛΑΣ! Ζήτω οι μεγάλοι μας σύμμαχοι!" Στις 12 Οκτώβρη κι έπειτα από 1.264 μέρες χιτλερικής σκλαβιάς απελευθερώνεται η Αθήνα. Στις 9.45 π.μ. ο μισητός αγκυλωτός σταυρός κατεβαίνει από την Ακρόπολη. Ο λαός, μέσα σε παραλήρημα χαράς, ξεχύνεται στους δρόμους και γιορτάζει την απελευθέρωση. Η πόλη, από τη μια στιγμή στην άλλη μεταμορφώνεται, κολυμπάει στα γαλανόλευκα κι εκατοντάδες χιλιάδες λαού πλημμυρίζουν τους δημόσιους χώρους, χαιρετίζοντας τους ηρωικούς αντάρτες του ΕΛΑΣ, που παρελαύνουν στους δρόμους. Στις 18 Οκτώβρη έρχεται στην Ελλάδα η υπό τον Γ. Παπανδρέου κυβέρνηση. Σε μια μεγάλη, παναθηναϊκή συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος, που συγκλονίζεται από τα συνθήματα του ΕΑΜ και του ΚΚΕ και όπου μίλησε ο πρωθυπουργός, εκατοντάδες χιλιάδες Αθηναίοι - εκφράζοντας και τη θέληση της συντριπτικά μεγάλης πλειοψηφίας ολόκληρου του ελληνικού λαού διατρανώνουν τη θέλησή τους: Να λυθούν ομαλά και δημοκρατικά όλα τα εσωτερικά προβλήματα. Να κατοχυρωθούν οι σκοποί των αγώνων και των θυσιών του. Να ξεκαθαριστεί ο κρατικός μηχανισμός από το δοσιλογισμό και ενωμένες όλες οι πατριωτικές δυνάμεις, να βαδίσουν μπροστά, προς την αναδημιουργία και την ανοικοδόμηση της χώρας.

Τα διχαστικά σχέδια και οι επιδιώξεις Ο εγγλέζικος, όμως, ιμπεριαλισμός έχει πάρει από καιρό τις αποφάσεις του κι έχει οριοθετήσει τους δικούς του στόχους. Από το 1943 ακόμη, έχει επεξεργαστεί τη γενικότερη τακτική του, τους στόχους της οποίας περιγράφει με σαφήνεια ένας πολιτικός εκπρόσωπος της Δεξιάς, ο Π. Πιπινέλης. Γράφει συγκεκριμένα: "Μετά τις αποφάσεις της Τεχεράνης αποφασίστηκε η καταπολέμησις του ΕΑΜ διά προσελκυσμού, διαβρώσεως και υπονομεύσεως... Αφού η πραγματική εξουσία εν Ελλάδι είχε κατ' ανάγκην περιέλθει εις χείρας των κομμουνιστών, έπρεπε να γίνει προσπάθεια "πολιτικής λύσεως", συνεργασίας δηλαδή μετά των κομμουνιστών και συν τω χρόνω εκτοπίσεώς των". Και όταν η τακτική αυτή δεν έφερε τους αναμενόμενους, για τους Εγγλέζους ιμπεριαλιστές και την ντόπια πλουτοκρατία, καρπούς προχώρησαν στην ένοπλη επέμβαση, το Δεκέμβρη του 1944. "Λύση", που την είχαν προετοιμάσει από το 1943 ακόμη, με το διαβόητο σχέδιο "Μάνα". Ο εγγλέζικος ιμπεριαλισμός, αφ' ενός ήθελε την απελευθερωμένη Ελλάδα δέσμια στο άρμα του και αφ' ετέρου, να αξιοποιήσει τις πολεμικές εξελίξεις στη χώρα, προς όφελος των γενικότερων σχεδίων του και κυρίως, στην καθυστέρηση της προέλασης του σοβιετικού στρατού στα Βαλκάνια και στο ανατολικό μέτωπο γενικότερα. Πλήθος είναι οι αποδείξεις και τα στοιχεία, που τεκμηριώνουν αυτές τις εκτιμήσεις. Χωρίς να είναι οι μοναδικές ή οι πλέον χαρακτηριστικές, αναφέρουμε μόνο τη συμφωνία της Καζέρτας και το σχέδιο "Κιβωτός", απλά και μόνο, γιατί είναι τα τελευταία παρόμοια γεγονότα, πριν την απελευθέρωση της χώρας και φανερώνουν πόσο συστηματικά και μεθοδικά προωθούσε τους πραγματικούς τους σκοπούς. Τόσο η Συμφωνία της Καζέρτας (26 Σεπτέμβρη 1944), όσο και το σχέδιο "Κιβωτός" (σχέδιο που επέβαλαν οι Εγγλέζοι στον ΕΛΑΣ από τη συμφωνία της Πλάκας ακόμη) αποσκοπούσαν στους παρακάτω βασικούς στόχους ταυτόχρονα:

- Στη χειραγώγηση, εξασθένιση, υπονόμευση, μέχρι και τη διάλυση των ΕΑΜικών οργανώσεων και κυρίως του ΕΛΑΣ. - Στην περιθωριοποίηση και αγκίστρωση του ΕΛΑΣ στους ορεινούς όγκους της χώρας και ιδιαίτερα τον αποκλεισμό του από τα μεγάλα αστικά κέντρα. - Στη διευκόλυνση της αποχώρησης των χιτλερικών δυνάμεων από την Ελλάδα, μαζί και με τον βαρύ οπλισμό τους, ώστε να μεγαλώνουν τα εμπόδια στην προέλαση του σοβιετικού στρατού και ταυτόχρονα, να μην ενισχύονται οι ΕΛΑΣίτικες δυνάμεις. - Στη διευκόλυνση των ντόπιων αντιδραστικών δυνάμεων, να αποφύγουν τον αφοπλισμό, τη διάλυση και την απαιτούμενη τιμωρία και ακόμη περισσότερο, συγκεντρωνόμενες στα βασικά αστικά κέντρα, να κυριαρχήσουν σ' αυτά. Ετσι έχτιζε ο εγγλέζικος ιμπεριαλισμός, από πολύ γρηγορότερα και από τις αρχές του 1944 και μετά - όταν έγινε φανερή πλέον η νικηφόρα τροπή του Β` Παγκόσμιου Πολέμου - πολύ πιο μεθοδικά και συστηματικά, τα θεμέλια των διχαστικών του σχεδίων και επιδιώξεων στην Ελλάδα.

Εθνική Αντίσταση Ηρωικοί αγώνες και βαριές θυσίες

Η

απελευθέρωση της χώρας έβρισκε τον ελληνικό λαό βαριά λαβωμένο, αλλά περήφανο και αισιόδοξο για το αύριο, με το κεφάλι ψηλά. Περηφάνια και πίστη, που τις είχε κερδίσει και κατακτήσει, μέσα στο σκληρό καμίνι της αντιφασιστικής πάλης, καθώς πολέμησε στα ίσια τις σιδερόφρακτες χιτλερικές ορδές και τις υποχρέωσε να εγκαταλείψουν ηττημένες το πεδίο της μάχης. Καθώς πήρε στα δικά του χέρια την υπόθεση της χώρας και συνειδητοποίησε στην πράξη - και μάλιστα, στις πλέον δύσκολες και κρίσιμες στιγμές - τα ανίκητα όπλα της λαϊκής ενότητας και της αλληλεγγύης. Η τεράστια και ανεκτίμητη αυτή συμβολή ήταν έργο της Εθνικής Αντίστασης και του ΚΚΕ, που αποτέλεσε τον

πρωτεργάτη της, τον κύριο οργανωτή, καθοδηγητή και αιμοδότη της. Το κίνημα της Εθνικής Αντίστασης αγκάλιαζε τη συντριπτικά μεγάλη πλειοψηφία του ελληνικού λαού και της νεολαίας του. Αδιάψευστες αποδείξεις γι' αυτό αποτελούν οι σχετικοί αριθμοί. Πάνω από ενάμισι εκατομμύριο Έλληνες και Ελληνίδες είχαν οργανωθεί στο ΕΑΜ. Στις γραμμές της θρυλικής ΕΠΟΝ, είχαν ενταχθεί 640.000 περίπου νέοι και νέες. Ο ΕΛΑΣ, τακτικός και εφεδρικός, το ΕΛΑΝ και η Λαϊκή Πολιτοφυλακή είχαν στη δύναμή τους, γύρω στους 140.000 άνδρες και γυναίκες. Εξίσου τεράστιο και μεγαλειώδες ήταν και το έργο του Αντιστασιακού Κινήματος, που δίκαια χαρακτηρίστηκε ως εποποιία. Το ΕΑΜ και οι οργανώσεις του συσπειρώνουν, οργανώνουν και κινητοποιούν τους εργαζόμενους και όλο το λαό. Για τη μάχη της επιβίωσης, τη ματαίωση της πολιτικής επιστράτευσης και της αποστολής Ελλήνων στα εργοστάσια - κάτεργα της ναζιστικής Γερμανίας, για την οργάνωση συσσιτίων. Μπροστάρης στους ηρωικούς αυτούς αγώνες, η αδούλωτη πάντα Αθήνα. Ο ΕΛΑΣ έδωσε πάνω από 600 μεγάλες μάχες κατά των κατακτητών και ακόμη περισσότερες μικρότερες. Εξόντωσε και αιχμαλώτισε γύρω στους 30.000 άνδρες των στρατευμάτων κατοχής. Καθήλωσε στο έδαφος της χώρας 12 φασιστικές μεραρχίες, δίνοντας έτσι μια αξιόλογη συμβολή και στη γενικότερη έκβαση του Β` Παγκοσμίου Πολέμου. Από το 1943, ο ΕΛΑΣ απελευθερώνει περιοχές της χώρας και την άνοιξη του 1944 έχει απελευθερώσει τα 3/5 του εδάφους της. Στις περιοχές αυτές, για πρώτη φορά παίρνει ο λαός τις τύχες του στα δικά του χέρια. Οργανώνεται η δικιά του, η Λαοκρατική Εξουσία. Ιδρύονται η Λαϊκή Αυτοδιοίκηση και η Λαϊκή Δικαιοσύνη. Η παιδεία παίρνει πραγματικά λαϊκό περιεχόμενο και απλώνει τα φτερά της. Σ' όλη την απελευθερωμένη Ελλάδα, ο λαϊκός πολιτισμός κατακτά συνεχώς έδαφος. Για πρώτη φορά, σε πολλά μέρη της ανταρτοκρατούμενης

υπαίθρου, κάνουν την εμφάνισή τους το θέατρο και οι πολιτιστικές λέσχες. Οργανώνονται χορωδίες και διάφορες άλλες πολιτιστικές εκδηλώσεις. Η Ελληνίδα απελευθερώνεται από τα μέχρι τότε βαριά δεσμά της και συμμετέχει μαζικά και ορμητικά στον εθνικοαπελευθερωτικό αγώνα και τις εξελίξεις γενικότερα, γράφοντας χρυσές σελίδες στην ιστορία του ελληνικού κινήματος. Βαριές και οι θυσίες Μεγάλες και βαριές ήταν και οι θυσίες που πρόσφερε ο ελληνικός λαός στον αγώνα για την εθνική απελευθέρωση από το φασιστικό ζυγό και, ταυτόχρονα, στην κοινή συμμαχική υπόθεση της αντιφασιστικής πάλης των λαών. Βαρύς ήταν ο φόρος αίματος. Περισσότεροι από 400.000 οι νεκροί, το 5,6% δηλαδή του συνολικού τότε πληθυσμού της χώρας, από τους οποίους οι 260.000 πέθαναν από την πείνα και οι 50.000 εκτελέστηκαν από τους κατακτητές και τα ντόπια όργανά τους. Ακόμη περισσότεροι οι τραυματίες. Ανάλογες ήταν και οι καταστροφές του υλικού πλούτου της χώρας, που σε ποσό ισοδυναμούν με 5,7 φορές το προπολεμικό εθνικό εισόδημα (χωρίς ποτέ να έχει γίνει μια πλήρης καταγραφή). Ολέθριες ήταν οι συνέπειες των καταστροφών αυτών και των λεηλασιών από τους κατακτητές και τους συνεργάτες τους. Χαρακτηριστική και, τραγική συνάμα, απόδειξη αποτελεί η πορεία της παραγωγής στους κυριότερους κλάδους της βιομηχανίας στον πρώτο μετά την απελευθέρωση χρόνο (1945): Στη μηχανουργία, η παραγωγή έφτασε στο 20% αυτής του 1939, στην κλωστοϋφαντουργία βαμβακιού και μετάξης στο 30%, μαλλιού στο 15%, στη σαπωνοποιία το 60%, στη βυρσοδεψία το 20%, στη χαρτοποιία το 35% και στην παραγωγή τσιμέντου το 12%. Στον αγροτικό τομέα η παραγωγή κυμάνθηκε το 1944 από το 47% μέχρι το 75%. Το οδικό δίκτυο της χώρας (αστικό και υπεραστικό), μαζί με τα διάφορα τεχνικά έργα (γέφυρες, οχετοί, κλπ.), είχε

καταστραφεί κατά 50% περίπου. Τεράστιες ήταν οι καταστροφές και στις οικοδομές. Ολοκληρωτικά καταστράφηκαν 122.000 περίπου οικοδομές, που αποτελούσαν το 7% του συνόλου όσων υπήρχαν το 1940 και μερική καταστροφή είχαν υποστεί άλλες 66.000 περίπου. Στις 600.000 περίπου ανέρχονταν οι άστεγοι. Και σε όλα αυτά πρέπει να προστεθούν τα όσα άρπαξαν και λεηλάτησαν, με διάφορους τρόπους, οι κατακτητές. Από το κατοχικό "δάνειο", μέχρι το άδειασμα των τραπεζικών χρηματοκιβωτίων και των αποθεμάτων του κράτους, τα διάφορα προϊόντα, ζώα, μηχανήματα, κοσμήματα, πολύτιμα μέταλλα, ακόμη και έργα τέχνης. Και όμως, ούτε αυτές οι βαριές και ανυπολόγιστες, ουσιαστικά, θυσίες στο βωμό του αντιφασιστικού αγώνα, το τεράστιο και φοβερά δυσβάστακτο έργο της ανοικοδόμησης, που ορθωνόταν επιτακτικά μπροστά στον ελληνικό λαό, έπαιξε ρόλο στα διχαστικά και αντιλαϊκά σχέδια και επιδιώξεις των Εγγλέζων και της ντόπιας πλουτοκρατικής ολιγαρχίας. Γι' αυτούς, πάνω απ' όλα, έστεκε η καθυπόταξη της Ελλάδας και του λαού της και το αλυσόδεμά τους στα ιμπεριαλιστικά και ταξικά τους συμφέροντα.

ΜΕΓΑΛΗ ΒΡΕΤΑΝΙΑ
Το "αλυσόδεμα" της Ελλάδας ο πρώτιστος στόχος Τα ιμπεριαλιστικά σχέδια και επιδιώξεις τους καθόριζαν από την πρώτη στιγμή του πολέμου τη στρατηγική και τακτική των Άγγλων και μπροστά στην εκπλήρωσή τους δεν είχαν τον παραμικρό δισταγμό

Η διατήρηση και η παραπέρα ενίσχυση των πολιτικών, στρατιωτικών και οικονομικών θέσεων, που είχε η βρετανική αυτοκρατορία προπολεμικά σ' όλο τον κόσμο, ήταν ο βασικός, στρατηγικός στόχος Ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός, ο του εγγλέζικου Γ. Παπανδρέου και ο Βρετανός ιμπεριαλισμού από στρατηγός Σκόμπι μπροστά στο την πρώτη μέρα Μνημείο του Αγνωστου Στρατιώτη που τα σύννεφα του Β' Παγκόσμιου Πολέμου άρχισαν να εμφανίζονται στον ουρανό της Ευρώπης. Αυτός ο στόχος καθόριζε τις επιμέρους κινήσεις και την τακτική της. Και όταν ξεκίνησε ο πόλεμος, όπως και σ' όλη τη διάρκειά του, η σφραγίδα του στρατηγικού αυτού στόχου μπαίνει βαριά σε όλες τις ενέργειες των Άγγλων. Ο πόλεμος δεν είναι παρά η συνέχιση της πολιτικής με άλλα μέσα και η νίκη κατά του φασιστικού τέρατος, η αναγκαία προϋπόθεση, για την παγκόσμια ενίσχυση του βρετανικού αυτοκρατορικού λέοντα. Η Ελλάδα, χώρα μισοαποικιακή και βαθιά εξαρτημένη, με το βρετανικό κεφάλαιο να κατέχει δεσπόζουσα θέση στην αμέσως πριν τον πόλεμο περίοδο, αποτελούσε έναν από τους βασικούς στόχους της βρετανικής ιμπεριαλιστικής πολιτικής στην περιοχή της ανατολικής Μεσογείου και των Βαλκανίων. "Η βρετανική αυτοκρατορία, έγραφε ο Τσόρτσιλ προς τους Αμερικανούς το 1943, δεν μπορεί να εγκαταλείψει τις θέσεις της στη Μεσόγειο, δεν πρέπει να χάσει την Ελλάδα, γιατί αργότερα θα χάσει την Ιταλία και την Τουρκία". Η τακτική του "διαίρει και βασίλευε"

άλλες αντάρτικες ομάδες (π. δόξας. από το 1941 έως την απελευθέρωση. μαζί με τις ραδιουργίες και τις ίντριγκες. ιδιοτελείς στόχους. όμως.. Τυπικά ήταν σύμμαχοι στο μεγάλο και κοινό αντιφασιστικό αγώνα. ΕΔΕΣ και ΕΚΚΑ). ήταν οι πλέον συνηθισμένες μεθοδεύσεις τους. τον αστικό πολιτικό κόσμο της χώρας.χ. ενώ την ίδια στιγμή στερούσαν από την τελευταία και τα πλέον στοιχειώδη για τη διεξαγωγή του αντιφασιστικού αγώνα. για να σκάψουν το λάκκο του ΕΑΜ. Έφτασαν για την προώθηση των σκοπών τους. όμως. ενώ δε δίστασαν να προχωρήσουν σε συνεργασία με τα Τάγματα Ασφάλειας και τους Χίτες. η ελπίδα για ένα μεταπελευθερωτικό. λαοκρατικό αύριο της ανοικοδόμησης και της αναγέννησης. Στην πραγματικότητα.τι μπορούσαν και πέρναγε από το χέρι τους. Η πλειοψηφία του αστικού πολιτικού κόσμου. μέχρι απροκάλυπτα εχθρικές. που συνεργάζεται με τους Εγγλέζους.. παρ' όλα όσα μετέρχονταν οι Εγγλέζοι. Ενίσχυαν πολύμορφα. μέχρι και στη συγκρότηση ανάλογων οργανώσεων και ένοπλων ομάδων. αδυνατεί να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη συνεχώς επιρροή και κύρος του ΕΑΜ. στηρίζοντας στους τελευταίους τους δικούς της. Η συκοφαντία και η εχθρική προπαγάνδα. με όπλα. Έκαναν ό. για να αποδυναμώσουν την επιρροή του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ στο λαό και να τον στρέψουν ενάντια στην ΕΑΜική Αντίσταση. Η γνωστή και από παλιότερα τακτική τους του "διαίρει και βασίλευε" γνώρισε νέες μέρες. διπρόσωπη και ύπουλη τακτική των Εγγλέζων. οι διαθέσεις και η πρακτική τους κλιμακώνονταν από μη φιλικές. ακόμη και συνεργάτες των Γερμανών κατακτητών. Η επιρροή της στο λαό δυναμώνει ραγδαία και σύντομα γίνεται η ψυχή και η συνείδηση του αγωνιζόμενου έθνους. κατορθώνει να αναδειχτεί στη μοναδική ουσιαστικά αντιφασιστική και απελευθερωτική δύναμη στη χώρα. η ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση αντιμετωπίζει καθημερινά την υποκριτική. λίρες και άλλα εφόδια. Η ΕΑΜική Εθνική Αντίσταση.Τρία ολόκληρα χρόνια. Και καθώς. Στα πλαίσια αυτά συνεργάστηκαν και αξιοποίησαν τον τότε βασιλιά Γεώργιο Β'. ακόμη και με τους Γερμανούς κατακτητές. η . όπως ο επίσκοπος Δαμασκηνός.

οι Γερμανοί οργανώνουν σε όλη σχεδόν την Ελλάδα εκκαθαριστικές επιχειρήσεις (Οκτώβρης του 1943 έως το Φλεβάρη του 1944) και ταυτόχρονα. Ενώ. για ομαλές και σύμφωνες με τη θέληση του λαού μεταπελευθερωτικές εξελίξεις. έχουν κερδίσει σημαντικές θέσεις και ο αστικός πολιτικός κόσμος της χώρας αδυνατεί να χειραγωγήσει τις εξελίξεις. να καταφερθεί κατά του ΕΛΑΣ την κατάλληλη στιγμή". η ιδέα της επέμβασης γεννήθηκε το καλοκαίρι του 1943. γράφει πως είναι απαραίτητο να σταλούν 5. οι δυνάμεις του . στη διάρκεια της συνδιάσκεψης Τσόρτσιλ Ρούσβελτ στο Κεμπέκ του Καναδά. οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ προχωρούσαν στον αφοπλισμό των ιταλικών δυνάμεων κατοχής και ενίσχυαν τον εξοπλισμό και το αξιόμαχο του αντάρτικου κινήματος. Βασικοί της στόχοι είναι η δημιουργία και η συγκρότηση των περιβόητων Ταγμάτων Ασφαλείας και η ένταση του αντικομμουνισμού. για να είναι αποφασιστικό.και με τη σύμφωνη γνώμη και τη συνεργασία των Εγγλέζων .η κατοχική κυβέρνηση Ράλλη.στροφή του πολέμου. "εάν οι Γερμανοί εγκαταλείψουν την Ελλάδα. Τσόρτσιλ.". Αποφασίζεται η επέμβαση Σύμφωνα με τα απομνημονεύματα του ίδιου του Ουίν. Και λίγο μετά. των διώξεων και των δολοφονιών αντιστασιακών στελεχών. ο εγγλέζικος ιμπεριαλισμός καταλαβαίνει πως πρέπει να χρησιμοποιήσει τα "μεγάλα μέσα" και προσανατολίζεται ανάλογα. σε τηλεγράφημά του προς τον υπουργό Εξωτερικών. Ήδη.000 Βρετανοί στρατιώτες.. με τεθωρακισμένα αυτοκίνητα και πυροβόλα. έχει σχηματιστεί . ότι ήμασταν υποχρεωμένοι να επέμβουμε στις εσωτερικές υποθέσεις της Ελλάδας τη στιγμή της απελευθέρωσης". με ημερομηνία 29 Σεπτεμβρίου 1943. Κι ενώ. Αντονι Ιντεν. από την άνοιξη του 1943.. όταν είδαν πως οι θέσεις του ΕΑΜ. Γράφει σχετικά ο Τσόρτσιλ: "Ήταν η πρώτη σκέψη. που σημαδεύτηκε από την ηρωική μάχη του Στάλιγκραντ (2 Φλεβάρη 1943). έχει πλέον ολοκληρωθεί και ο Κόκκινος Στρατός σημειώνει τη μία νίκη μετά την άλλη. το Νοέμβρη του 1943 σημειώνει: "Θα πρέπει το χτύπημα.

Νεοζηλανδός λοχαγός Ντόναλντ Στοτ πραγματοποιούσε στο σπίτι του διορισμένου δημάρχου Αθήνας.. ο πράκτορας των Εγγλέζων. αυτό δεν πτοεί τους εκπροσώπους της βρετανικής αυτοκρατορίας.υποκινούμενες από τους Βρετανούς . που υπέγραψαν όλοι οι μετέχοντες αντιπρόσωποι. όμως.Ζέρβα . η βρετανική διπλωματία ερχόταν σε επαφή με την τουρκική κυβέρνηση και παζάρευε μαζί της την είσοδο της Τουρκίας στο πόλεμο στο πλευρό των συμμάχων (και ειδικότερα των Άγγλων. Μία. όμως. που έχουν μεταξύ τους οι δωσιλογικές οργανώσεις και στη συνένωσή τους στην ομοσπονδιακή οργάνωση. Οι σύμμαχοι δε θα αναλάβουν ποτέ πια μεγάλη απόβαση στη χώρα αυτή. Βεντήρη.. Τα σχέδια των Εγγλέζων. Το γεγονός. αλλά και ήταν απίθανο να σταλούν αξιόλογες βρετανικές δυνάμεις στην περίπτωση γερμανικής αποχώρησης". Μέσα στο 1944 ενέτειναν την . Εμφανώς απογοητευμένος ο Τσόρτσιλ σημειώνει στα απομνημονεύματά του. της Αστυνομίας Πόλεων. με τους ηγέτες των δωσιλογικών εθνικιστικών οργανώσεων. Κατέληξε δε στη σύνταξη και υπογραφή συμφώνου αντικομμουνιστικής συνεργασίας. Παπαθανασόπουλου. (Παπαγεωργίου. Αγ. δύο χωριστές και αποκαλυπτικές για το περιεχόμενό τους συσκέψεις. Πανελλήνιος Απελευθερωτικός Σύνδεσμος. με τον εξουσιοδοτημένο από το Βερολίνο Γερμανό αξιωματικό Λόος και μία. της Χωροφυλακής.). Γεωργάτου. κλπ. Η δεύτερη. των Ταγμάτων Ασφαλείας. με αντάλλαγμα την παραχώρηση της Λήμνου και έξι νησιών των Δωδεκάνησων.επιτίθενται ενάντια σε τμήματα του ΕΛΑΣ στην Ήπειρο. στόχευε στο ξεπέρασμα των διαφορών. του ΕΔΕΣ Αθήνας.). δεν καρποφορούν σε όση έκταση επιθυμούσαν. στην οποία παραβρέθηκε και αξιωματικός της Γκεστάπο. για τα σχετικά αποτελέσματα της διάσκεψης της Τεχεράνης (1 Δεκέμβρη του 1943): "Οι αποφάσεις της Τεχεράνης επηρέασαν έμμεσα τη θέση της Ελλάδας. ώστε να σταματήσει η προέλαση του σοβιετικού "Κόκκινου Στρατού" στο ανατολικό μέτωπο.. Ταυτόχρονα. με σκοπό την παύση του πολέμου. Την ίδια στιγμή (Νοέμβρης του 1943).. Γρίβα. Η πρώτη αποσκοπούσε στη διερεύνηση των δυνατοτήτων χωριστής αγγλογερμανικής συμφωνίας.

κλπ. διχαστικά σχέδια σε πλήρη δράση Τα πρώτα βρετανικά στρατεύματα αποβιβάστηκαν στις ακτές της δυτικής Πελοποννήσου. ένοπλη επέμβασή τους στην Ελλάδα και τη βίαιη επιβολή των αντιλαϊκών και διχαστικών επιδιώξεων και στόχων τους. στις αρχές του Οκτώβρη 1944. στη γιγαντοαφίσα του Στάλιν ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗΣ Τα εγκληματικά.) δημιούργησαν προϋποθέσεις για την ανοιχτή.εφαρμογή των διχαστικών ενεργειών τους και εκμεταλλευόμενοι και τα τραγικά λάθη της ηγεσίας του κινήματος (συμφωνία του Λιβάνου. ΠΡΩΤΕΣ ΜΕΡΕΣ ΤΗΣ Πρώτες μέρες της Απελευθέρωσης και η αντικομουνιστική τρομοκρατική μανία των Χιτών εκδηλώνεται. αφού ο ΕΛΑΣ είχε απελευθερώσει το . της Καζέρτας. για την ώρα.

έρχεται στην πρωτεύουσα ο στρατηγός Σκόμπι και τις ίδιες μέρες αποβιβάστηκαν στο Πασαλιμάνι και άλλα αγγλικά στρατεύματα.νότιο τμήμα της χώρας και τα τελευταία τμήματα των χιτλερικών εγκατέλειπαν την περιοχή της πρωτεύουσας. Στις 15 Οκτώβρη . Τίποτε δεν έδειχνε μια προσεχή αναχώρησιν της φρουράς. α` τόμος. Η καθυστέρησις που εσημείωσαν οι Γερμανοί στην εκκένωσιν των Αθηνών μάς υποχρέωσε να τροποποιήσουμε το σχέδιό μας.. Γεγονός. (Δοκίμιο ιστορίας του ΚΚΕ. για να του είπω να ετοιμάσει μια προκαταρκτική κάθοδο στην Πελοπόννησο. Είναι ολοφάνερο. επειδή η κατάσταση των Γερμανών στην Ελλάδα είχε καταστεί απελπιστική". για την αποβίβαση μεταγενεστέρως ενισχύσεων. απ' όπου ο εχθρός ήδη υποχωρούσε προς τη διώρυγα της . όσο και από ανάλογη δήλωση του Τσόρτσιλ. σχετικό με τον πόλεμο κατά της Γερμανίας.. να εκκαθαρίσουμε το λιμάνι Πειραιώς. αυτές ήταν ενταγμένες στο σχέδιο επέμβασης στην Ελλάδα. δυνάμεων 10. στο να εγκαταστήσουμε 4 σμήνη καταδιωκτικών.Γερμανών.000 ανδρών και γι' αυτόν τον λόγο. το οποίο ήταν από καιρό επεξεργασμένο και είχε την κωδική ονομασία "Μάνα". η οποία δεν υπαγορευόταν από πολεμική αναγκαιότητα. πως η απόβαση αυτή δεν εξυπηρετούσε κανέναν απολύτως στόχο. σ. όμως. σχετικά με την ανεμπόδιστη αποχώρηση των τελευταίων από την Ελλάδα. στις 13 Σεπτέμβρη ετηλεγράφησα στο στρατηγό Ουίλσον. Το σχέδιο "Μάνα" Οι ενέργειες.τρεις μέρες μετά την απελευθέρωση της Αθήνας . που αποδείχνεται τόσο από τη συμφωνία Βρετανών . που έγινε στις 8 Δεκέμβρη 1944 στη βρετανική Βουλή: "Τα αγγλικά στρατεύματα πραγματοποίησαν εισβολή στην Ελλάδα. 485). Για το σχέδιο αυτό σημειώνει ο Τσόρτσιλ στα απομνημονεύματά του: "Το σχέδιο συνίστατο βασικά στην κατάληψη των Αθηνών και του αεροδρομίου των από μια ταξιαρχία αλεξιπτωτιστών.

Από τα μεσάνυχτα της 13ης του Σεπτεμβρίου τα στρατεύματα του "Μάνα" ετέθησαν σε 48ωρη επιφυλακή. διακήρυξε ξανά ότι η κυβέρνηση έχει πρόγραμμα την οικονομική ευημερία και την κοινωνική δικαιοσύνη.. που ήλθαν στο φως της δημοσιότητας μεταπολεμικά. κλπ. αλλά και η ορμητική προέλαση του σοβιετικού στρατού στα Βαλκάνια. Να.. Πομπώδεις διακηρύξεις και μεγαλοστομίες. Κεπέσης. φοβισμένος από τις παλλαϊκές διαστάσεις. ". Ενώπιον της διαμορφωθείσης κρίσιμου καταστάσεως. ". Παπανδρέου. που έπαιρνε η απελευθερωτική δράση του ΕΑΜ και του ΕΛΑΣ. ότι η ανίερη . τηλεγραφούσε στον Τσόρτσιλ: ". ο Ν. χωρίς τη βοήθεια των στοιχείων απ' τα παρασκήνια. Ηδη. Μόνον η άμεσος παρουσία επιβλητικών βρετανικών δυνάμεων εις την Ελλάδα και μέχρι των τουρκικών ακτών ημπορεί να μεταβάλει την κατάστασιν. Παπανδρέου. βγαίνει το συμπέρασμα... την επιβολή σκληρών κυρώσεων κατά των προδοτών της πατρίδας. στο βιβλίο του "Ο Δεκέμβρης του 1944": "Παρ' όλ' αυτά και μόνο από τη μελέτη των γεγονότων της περιόδου εκείνης. τα πολιτικά μέσα προς αντιμετώπισίν της δεν είναι πλέον επαρκή.Κορίνθου. 41). Διοικητής ήταν ο στρατηγός Σκόμπι. καθώς σε ριζικά αντίθετη κατεύθυνση ήταν τα έργα τόσο του ιδίου όσο και των Εγγλέζων. στη μεγαλειώδη συγκέντρωση του αθηναϊκού λαού. Κεπέση: "Ο Δεκέμβρης του 1944". (από το βιβλίο του Ν. που θα προασπίζει τα δικαιώματα του λαού. την αποκατάσταση κράτους δικαίου. από τις 12 Σεπτέμβρη και πάλι στις 22 του ίδιου μήνα.. Γ. Οι πρώτες μέρες της απελευθέρωσης Στις 18 Οκτώβρη έρχεται στην Αθήνα η κυβέρνηση της "Εθνικής Ενότητας".. που διαψεύστηκαν οικτρά τις αμέσως επόμενες μέρες. ο Γ. που έγινε στην πλατεία Συντάγματος. την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού και των Σωμάτων Ασφαλείας από τους συνεργάτες των κατακτητών. πώς συνοψίζει τα γεγονότα των πρώτων μεταπελευθερωτικών ημερών και μέχρι το Δεκέμβρη. Ο πρωθυπουργός. σ.

Περιορισμό. επεξεργασμένο. που στη συντριπτική τους πλειοψηφία ήταν συνεργάτες των καταχτητών. Η συμφωνία Τσόρτσιλ . β. όπως προβλέπανε οι συμφωνίες στο Λίβανο και την Καζέρτα. Το σχέδιο εκείνο. της Δεξιάς και του Παπανδρέου. βαθμιαία. Εξοπλισμός των παρακρατικών οργανώσεων της Δεξιάς.συμμαχία των Άγγλων. όπως φαίνεται. χωρίς όμως να παρεκκλίνει από τη βασική του κατεύθυνση. όπως θα δούμε συγκεκριμένα παρακάτω. ε. με δολοφονικές και άλλες έκνομες ενέργειες. απόβλεπε κυρίως στα εξής: α. δ. από πριν από τους Άγγλους βασικά. Το σχέδιο εκείνο. Ενίσχυση των θέσεών τους μέσα στα Σώματα Ασφαλείας. παρακρατικές οργανώσεις της Δεξιάς. δρούσε με βάση ένα "σχέδιο ενέργειας". για να μη βγούνε στη φόρα τόσα και τόσα "άπλυτα". των δικαιωμάτων του ΕΛΑΣ. όπως συνάγεται από τη μελέτη όλων των γεγονότων. με την καθοδήγηση των πρώτων. Τρενάρισμα της δίκης των μεγαλοδοσιλόγων.Χίτλερ . προσαρμοζόταν κάθε τόσο. μέχρι και του σημείου να αξιώσουν το μονομερή αφοπλισμό και τη διάλυσή του". Οργάνωση προκλήσεων ενάντια στο λαό και το ΕΑΜ ΕΛΑΣ από τις τρομοκρατικές. ενώ θα έπρεπε να εκκαθαρισθούν από τα δοσίλογα στοιχεία. κάτω από την πίεση των πραγμάτων. γ. που διαδραματίστηκαν και τα ζήσαμε.

βαθιά αντιλαϊκής και παντελώς ανήθικης στάσης και τακτικής του εγγλέζικου ιμπεριαλισμού αποτελεί η σχετική με την Ελλάδα συμφωνία του. υπουργός της Πολεμικής και Βιομηχανικής Παραγωγής του Χίτλερ. ο Ουίνστον Τσόρτσιλ δε δίστασε να κάνει κάτι μοναδικό στα χρονικά του πολέμου. χαρακτηριστικό παράδειγμα και απόδειξη συνάμα της ακραία ιδιοτελούς. ενώ αυτός ακόμη συνεχιζόταν. που αφορούσε την Ελλάδα.Το πλέον. ήρθε μια μέρα και μου ανέφερε ότι επήλθε συμφωνία σε υψηλό επίπεδο μεταξύ Αγγλίας και Γερμανίας. σε συνέντευξή του στον Β. Παπανδρέου επιρροής και να είχαν άλλα σχέδια. που μας είχε προκαλέσει πολύ μεγάλη εντύπωση το φθινόπωρο του 1944. αρχηγός του Γενικού (γερμανικού) Επιτελείου. δυσκολέψει την προέλαση του σοβιετικού "Κόκκινου Στρατού". Ελλάδας στη απαιτούσε ο λαός. πρωτοφανής μέχρι τότε και όπως γνωρίζω ΜΟΝΑΔΙΚΗ σε όλο τον Β` Παγκόσμιο . Προκειμένου να Λαϊκά δικαστήρια και διευκολύνει το παραδειγματική τιμωρία των "πέρασμα" της συνεργατών του κατακτητή. Θυμάμαι συγκεκριμένα ότι ο στρατηγός Γιοντλ. πώς περιγράφει το γεγονός ο Αλμπερτ Σπέερ. αλλά οι βρετανική σφαίρα Εγγλέζοι και ο Γ. με τον Χίτλερ.. ίσως.. Να. που είχε δημοσιευτεί στο "Βήμα" στα 1976 (Το απόσπασμα είναι από το βιβλίο του ίδιου "Ο Δεκέμβριος του 1944"): "Είμαι αυτήκοος μάρτυρας ενός γεγονότος. Μαθιόπουλο. Η συμφωνία αυτή.

το φθινόπωρο του 1944. κατάφεραν έτσι να αποχωρήσουν από την Ελλάδα. κατά τη γνώμη μου.με όλον το βαρύ οπλισμό τους. αλλά πολύ ψηλότερα. ο Χίτλερ θα διατηρούσε ανέπαφες τις δικές του δυνάμεις. απέναντι στις βρετανικές και αμερικανικές δυνάμεις. τουλάχιστον. πράγματι.000. για να μην υπάρξουν ακριτομυθίες. που κατείχαν το ελληνικό χώρο". βέβαια. που ήταν προφανώς σε γνώση της βρετανικής ηγεσίας. ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 . Στοιχείο. Δυνάμεις. μου είπε ο Γιοντλ . που φανερώνει πόσο ήταν αποφασισμένος να κάνει οτιδήποτε ο Τσόρτσιλ. αλλά δε στάθηκε δυνατό να εμποδίσει την άθλια συμφωνία. Πενήντα και πλέον χιλιάδες Γερμανοί στρατιώτες . που χρησιμοποιήθηκαν στους επόμενους μήνες. Η συμφωνία αυτή έγινε στη Λισαβόνα και το ποιος είχε την πρωτοβουλία δεν ξέρω. αλλά και στο δυτικό.πέρασαν. ανενόχλητα μπροστά από τα μάτια των Βρετανών και ανάμεσα από τα βρετανικά υποβρύχια στο Αιγαίο και τη Μεσόγειο.Πόλεμο. με μόνο αντίπαλο τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ.την εκκένωση της Ελλάδας από τα γερμανικά στρατεύματα χωρίς βρετανική ενόχληση. Το τίμημα της συμφωνίας. Και. Τα γερμανικά πολεμικά και μεταγωγικά σκάφη φορτώθηκαν στρατό από τα ελληνικά νησιά . Είναι κι αυτό ένα γεγονός. Και. που έμειναν στην Κρήτη για αρκετό καιρό μετά την απελευθέρωση της χώρας . όχι μόνο στο ανατολικό μέτωπο.χώρια οι 20. οι Άγγλοι την τήρησαν.που εκκένωσαν .όπως. Η πληροφορία για το περίεργο αυτό "τζέντλεμαν αγκρίμεντ" μεταξύ Λονδίνου και Βερολίνου προκάλεσε σε όσους το έμαθαν κατάπληξη. αλλά πιστεύω ότι δεν έγινε σε διπλωματικό επίπεδο. προκειμένου να εξυπηρετήσει τις ιμπεριαλιστικές βρετανικές επιδιώξεις και στόχους. αφορούσε . ήταν να παραχωρήσουν οι Γερμανοί τη Θεσσαλονίκη στους Άγγλους αμαχητί και μ' αυτόν το τρόπο η Ελλάδα να περιέλθει στο δυτικό στρατόπεδο.

με την πάλη του κατά του φασισμού. μετά την Απελευθέρωση. πρώτη επιδίωξη της ντόπιας και ξένης αντίδρασης ήταν να αφοπλίσει το λαό. είχε ήδη δημιουργήσει από τα χρόνια της Κατοχής ένα νέο τύπο εξουσίας. ο λαός. εμπειροπόλεμος και ετοιμοπόλεμος όπως υποχωρήσεις του ήταν. Συνεπώς. αφού είχε δημιουργήσει το δικό της λαϊκό στρατό. η ΕΑΜική . συσπειρωμένος στη συντριπτική του πλειοψηφία γύρω από το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. που ξέφευγε από τα πλαίσια του αστικού συστήματος και έτεινε προς τη λαϊκοδημοκρατική και σοσιαλιστική αναγέννηση της χώρας. Από την άλλη μεριά. τον ΕΛΑΣ και τις άλλες ένοπλες ΕΑΜικές αντιστασιακές οργανώσεις. Τα παλιά αστικά κόμματα είχαν καταντήσει κόμματα σφραγίδες κι αν είχαν επανέλθει στο πολιτικό προσκήνιο. αυτό οφειλόταν στις αδικαιολόγητες Ο ΕΛΑΣ. .Το στρατιωτικό ζήτημα και η σημασία του Το κύριο πρόβλημα των Άγγλων.λαϊκή πλειοψηφία είχε κι ένα ακόμη σημαντικό ατού: Ηταν εξοπλισμένη. αποτελούσε τον σοβαρότερο ανασταλτικό παράγοντα στα σχέδια των Άγγλων και της ντόπιας ΕΑΜ και του ΚΚΕ ολιγαρχίας στο Λίβανο και στην Καζέρτα. της ντόπιας οικονομικής ολιγαρχίας και των πολιτικών εκπροσώπων της ήταν η διασφάλιση των συμφερόντων τους στη μεταπολεμική Ελλάδα. Η επιδίωξη αυτή εκ των πραγμάτων απαιτούσε την καθυπόταξη του λαϊκού κινήματος. την ποδηγέτηση δηλαδή και συντριβή των ΕΑΜικών αντιστασιακών οργανώσεων και του ΚΚΕ ως προϋπόθεση για την παλινόρθωση του προπολεμικού αστικού καθεστώτος στη χώρα. Η Κατοχή και η Αντίσταση είχαν αλλάξει ριζικά τον πολιτικό χάρτη της χώρας. Ο ΕΛΑΣ. Πέραν όμως αυτού.

Κι ακριβώς αυτό. Στα πλαίσια που υπαγόρευε δηλαδή η ανάγκη για τη συγκρότηση εθνικών ενόπλων δυνάμεων στη μεταπολεμική Ελλάδα. Παπανδρέου και με τη συμμετοχή όλων των παρατάξεων. Χωρίς τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ.εμπειροπόλεμος και ετοιμοπόλεμος όπως ήταν . Να πώς περιγράφει τη λύση του . Πρώτη νύξη στο πρόβλημα έγινε στο συνέδριο του Λιβάνου. Τα πράγματα θα οδηγούνταν σ' αυτή την εξέλιξη με ευθύνη κυβέρνησης εθνικής ενότητας υπό τον Γ. έφεραν ως αποτέλεσμα τα Δεκεμβριανά. η επιδίωξη δηλαδή να αφοπλιστεί το λαϊκό κίνημα για να μπορέσουν στη συνέχεια να το καθυποτάξουν. Το στρατό αυτό θα στελέχωναν επαγγελματίες στρατιωτικοί και αντάρτες αρχηγοί που ήθελαν να ακολουθήσουν στρατιωτική καριέρα.000 περίπου ανδρών αποτελούσε το σοβαρότερο ανασταλτικό παράγοντα στα σχέδιά της. Το στρατιωτικό ζήτημα πριν την Απελευθέρωση Η προσπάθεια διάλυσης του ΕΛΑΣ εντάχθηκε στα πλαίσια της λύσης του στρατιωτικού προβλήματος της χώρας μετά την Απελευθέρωση.με μάχιμη και εφεδρική δύναμη 130. Εκεί αποφασίστηκε ότι το μεταπολεμικό πολιτικό πρόβλημα της χώρας θα λυνόταν ειρηνικά μέσα από εκλογές για την ανάδειξη κυβέρνησης και Βουλής και μέσα από δημοψήφισμα. ώστε να αποφανθεί ο λαός αν θα καταργούσε ή όχι τη μοναρχία. οι επιδιώξεις της ήταν αδύνατο να πραγματοποιηθούν. Η κυβέρνηση αυτή θα αντιμετώπιζε και το στρατιωτικό ζήτημα με τη διάλυση των αντάρτικων και άλλων στρατιωτικών σωμάτων και τη συγκρότηση εθνικού στρατού μέσα από κανονική στρατολογία κλάσεων.

φυσικά. Παπανδρέου. στόχος που πέρναγε αποκλειστικά μέσα από τη συντριβή του ΕΛΑΣ και του ΕΑΜικού αντιστασιακού κινήματος. εκδόσεις ΠΟΝΤΙΚΙ. όπως προσδιορίζει το Εθνικόν Συμβόλαιον του Λιβάνου. θα είναι η τακτική στρατολογία. Ο Γ.στρατιωτικού ζητήματος ο Γ. το αποτέλεσμα θα ήταν πάλι το ίδιο. Στις 13/7/1944. λίγες . με κριτήρια αποκλειστικώς εθνικά και Στρατιωτικά. Γνώριζε καλά πως δε θα μπορούσε να έχει υπό τον έλεγχό της και να χρησιμοποιήσει για τους αντιλαϊκούς της σκοπούς ένα στρατό με τις παραπάνω προδιαγραφές. Ολόκληρος ο ελληνικός λαός διεκδικεί την τιμήν να είναι υπερασπιστής της Πατρίδος. το ΕΑΜ και το ΚΚΕ.234). Αν ο στρατός στελεχωνόταν από αντιστασιακούς επαγγελματίες στρατιωτικούς και αντάρτικα στελέχη. 233 . στις 18/10/1944. δεν επιθυμούσε να πραγματοποιήσει όσα υποσχόταν στα λόγια κι όσα αποδεχόταν στις συμφωνίες. η βάση του στρατού θα ήταν στη συντριπτική της πλειοψηφία ΕΑΜική και ΕΛΑΣίτικη. Η λύση αυτή . όπως συνέβαινε ανέκαθεν εις την Ελλάδα και όπως συμβαίνει εις όλους τους Ελευθέρους λαούς. Βάση του εθνικού μας Στρατού διά το μέλλον.ως γενικό περίγραμμα θέσεων . Θα αποδοθούν αι δίκαιαι τιμαί εις τους γενναίους αγωνιστάς των ανταρτικών μας δυνάμεων και τα στελέχη των θα εύρουν την πρέπουσα θέσιν εις τον ανασυντασσόμενον τακτικόν μας Στρατόν." ("Ντοκουμέντα της αντίστασης". η κυβέρνησις θα επιδιώξη την ανασύνταξιν των ενόπλων δυνάμεων του Εθνους. δεν έκρυβε αυτές του τις επιδιώξεις. από την εποχή του Λιβάνου ακόμη. Άλλοι οι πραγματικοί σκοποί Η ντόπια και ξένη αντίδραση. Η αντίδραση χρειαζόταν ένα στρατό του χεριού της κι αυτό σήμαινε πως οι ΕΑΜίτες και οι ΕΛΑΣίτες έπρεπε να αποκλειστούν. μιλώντας στο λαό της Αθήνας στο Σύνταγμα: "Εν τη μερίμνη προς αποκατάστασιν του Ελευθέρου Ελληνικού κράτους. όπως τις περιγράφει στο λόγο του ο Γ. σελ. Αν γινόταν κανονική στρατολογία. Παπανδρέου.έβρισκε σύμφωνο και το κίνημα της Εθνικής Αντίστασης. Παπανδρέου.

χ.παρόλο που υποτίθεται ότι εξέφραζε. καθοδηγητές και στη συνέχεια οι εκτελεστές αυτής της υπόθεσης έκαναν ό. o "Προ ή μετά την απελευθέρωσιν. Η απάντηση του Πυρομάγλου δεν τον ικανοποίησε.τι ήταν δυνατό για να πετύχουν τους σκοπούς τους. θα τον διαλύσω με τους Άγγλους". Παπανδρέου ξεκαθάρισε στον συνομιλητή του: "Τότε τον ΕΛΑΣ.". Κ. Αλλά και οι Εγγλέζοι. π. που ήταν οι εμπνευστές. σελ... την κυβέρνηση "εθνικής ενότητας" .έλεγε ο Τσόρτσιλ . Η Ορεινή Ταξιαρχία.εβδομάδες μετά τη Διάσκεψη . Ενδεικτικό των προθέσεών τους είναι το παρακάτω τηλεγράφημα του Τσόρτσιλ προς τον υπουργό του επί των Εξωτερικών. Α. την πρωτεύουσα και τη Θεσσαλονίκη. Χρειαζόμαστε άλλες 8 με 10 χιλιάδες στρατιώτες για να κρατήσουμε για λογαριασμό της ελληνικής κυβερνήσεως.ότι η ελληνική ταξιαρχία θα φτάσει σύντομα και ότι δε θα διστάσει να ανοίγει πυρ. Ιντεν. αλλά και ο Ιερός Λόχος είχαν δημιουργηθεί από ακραιφνή ακροδεξιά και . καθώς και στα στρατιωτικά σώματα ελλήνων πραιτοριανών που είχε υπό τον έλεγχό της. ρωτούσε τον τελευταίο αν ο ΕΔΕΣ είναι σε θέση να διαλύσει τον ΕΛΑΣ. Ακριβώς σ' αυτή τη γραμμή κινήθηκε και αυτή τη γραμμή υπηρέτησε. Η αντίδραση οδηγούσε τα πράγματα σε ρήξη με το ΕΑΜικό κίνημα και στήριξε αυτές της τις επιδιώξεις στις βρετανικές ένοπλες δυνάμεις που βρίσκονταν στην Ελλάδα. όπου είναι αναγκαίο. Εκδόσεις ΔΩΔΩΝΗ. στις 7/11/44: "Ελπίζω . Το θέμα επεκτάσεως της ελληνικής εξουσίας πρέπει να το εξετάσουμε αργότερα". Και ο Γ. 274).σε συνάντησή του με τον υπαρχηγό του ΕΔΕΣ. για την οποία κάνει λόγο στο τηλεγράφημά του ο Τσόρτσιλ. ως πρωθυπουργός. στις αντικομμουνιστικές οργανώσεις των συνεργατών των Γερμανών και κάθε λογής δοσιλόγων. Πυρομάγλου. Πυρομάγλου: "Η Εθνική Αντίστασης". o "Μετά την απελευθέρωσιν" o (Κ. κύριε πρόεδρε..

Είναι. 195 . Αλλά.ύστερα από υπόδειξη του Σκόμπι και χωρίς να έχει ασχοληθεί με το θέμα το Υπουργικό Συμβούλιο . η οποία και ορίστηκε διά την 10η Δεκεμβρίου.τι αφορούσε το ενδεχόμενο διάλυσης των αντάρτικων δυνάμεων. Ο Παπανδρέου ψευδόταν ασυστόλως όταν επικαλούνταν την απελευθέρωση της χώρας ως αιτία για τη διάλυση των ανταρτικών σωμάτων και ιδιαίτερα του ΕΛΑΣ. Οι έφεδροι αξιωματικοί. Αι λεπτομέρειαι του τρόπου αποστρατεύσεως θα καθορισθούν εν συνεννοήσει με τους αρχηγούς των ανταρτικών ομάδων στρατηγούς Σαράφην και Ζέρβαν" (Γ. ποιούσε σιγήν ιχθύος σχετικά με τη διάλυση . ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 Το στρατιωτικό ζήτημα οδηγεί στη ρήξη Οι διεργασίες γύρω από τη λύση του στρατιωτικού προβλήματος ξεκίνησαν στις αρχές Νοέμβρη 1944.φασιστικά στοιχεία. θα εισέλθουν εις ειδικήν σχολή εκπαιδεύσεως. φυσικόν ότι επακολουθεί και η αποστράτευσις των ανταρτικών μας ομάδων αντιστάσεως ΕΛΑΣ και ΕΔΕΣ.Η απελευθέρωσις της Ελλάδος". Οι μόνιμοι αξιωματικοί των ανταρτικών σωμάτων επανέρχονται εις τον τακτικόν μας στρατόν. Τέλος. όπου θα εύρουν θέσιν ανάλογον με τα εθνικάς των υπηρεσίας. επομένως. ο Παπανδρέου. εκδόσεις ΜΠΙΡΗΣ.196). Η χώρα δεν είχε απελευθερωθεί εξ ολοκλήρου. Και ο Γ. πέραν αυτού ο πόλεμος κατά του φασισμού συνεχιζόταν στην Ευρώπη και δεν υπήρχε κανένας λόγος να αποστρατευτούν οι αντιστασιακές ένοπλες οργανώσεις στις απελευθερωμένες περιοχές. Παπανδρέου . ενώ εκφραζόταν ευκόλως και με σαφήνεια σε ό. μετά την καταστολή του κινήματος της Μέσης Ανατολής.δήλωνε στις 5 Νοεμβρίου για το στρατιωτικό ζήτημα: "Μετά τη συντελεσθείσαν πλήρην απελευθέρωσιν της Ελλάδος λήγει και η ηρωική μας αντίστασις. Παπανδρέου: "Κείμενα . σελ. εάν επιθυμούν να μονιμοποιηθούν. Στις 3/11 ο ΕΛΑΣ απελευθέρωσε την Ελλάδα απ' άκρη σ' άκρη με εξαίρεση τη Μήλο και την Κρήτη.

ο οποίος όμως δεν έμεινε και για πολύ στη θέση αυτή. Οι προθέσεις του. Στις 9/11 ένας νέος παράγοντας προστέθηκε στο στρατιωτικό ζήτημα. Σε ρόλο επικυρίαρχου της Ελλάδας όχι μόνο απέρριψε αυτή την επιλογή του Οθωναίου αλλά και του υπέδειξε ότι στη θέση του επιτελάρχη έπρεπε να τοποθετηθεί ο Χίτης στρατηγός Βεντήρης. με αποστολή καθορισμένη από τον ίδιο τον Τσόρτσιλ να ανοίγουν πυρ κατά του λαϊκού κινήματος. Ωμές επεμβάσεις του Σκόμπι Μετά τις παραπάνω δηλώσεις Παπανδρέου αρχιστράτηγος . Σαράφη. όρισε επιτελάρχη του τον αρχηγό του ΕΛΑΣ στρατηγό Στ.των στρατιωτικών σωμάτων της Μ.βάσει της συμφωνίας του Λιβάνου . Ανατολής. ανέλαβε ο δημοκρατικός στρατηγός Οθωναίος. Η εξέλιξη αυτή και η δουλική στάση του πρωθυπουργού Παπανδρέου στις απαιτήσεις των Άγγλων οδήγησαν το στρατηγό Οθωναίο σε παραίτηση. όπου κρίνουν αναγκαίο. Ανατολής και τη δημιουργία εθνικού στρατού μέσα από την τακτική στρατολογία με την κλήση κλάσεων. Τα πράγματα περιπλέκονταν ακόμη περισσότερο και ο Παπανδρέου κατ' επιταγήν των Βρετανών υπαναχωρούσε από την αρχική συμφωνία για διάλυση όλων των ανταρτικών και άλλων στρατιωτικών δυνάμεων της Μ. Ύστατη προσπάθεια του ΕΑΜ . καθώς και αυτές των Βρετανών καθοδηγητών του ήταν καθαρές. Εφθασαν στην Αθήνα οι πραιτοριανοί της Ορεινής Ταξιαρχίας.των υπό δημιουργία νέων ελληνικών ενόπλων δυνάμεων και επιφορτισμένος με το καθήκον της ανασυγκρότησης τους. Αναλαμβάνοντας καθήκοντα. Όμως ο Σκόμπι είχε διαφορετική γνώμη.

Καταρχήν.αν γινόταν αποδεχτή δεν είναι δύσκολο να κατανοηθεί. πράγμα που ήταν έξω από τη συμφωνία. Επίσης. που. αν αυτό γινόταν αποδεκτό. ανακοίνωσε ένα αλλοιωμένο κείμενο ως δήθεν συμφωνία με το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. έδινε τη δυνατότητα στους Εγγλέζους και τους ντόπιους Στα ύψη ανεβασμένο το κύρος του συνεργάτες τους ΕΑΜ στο λαό να αφοπλίσουν το λαϊκό κίνημα. που θα αποτελούνταν από την "ορεινή ταξιαρχία". αλλά θα αποτελούνταν από ασύνδετες μεταξύ τους δυνάμεις. με αποτέλεσμα οι στρατιωτικές δυνάμεις της αντίδρασης να ήταν υπέρτερες του ΕΛΑΣ. ύστερα από εντολή του στρατηγού Σκόμπι και του Βρετανού πρεσβευτή Λίπερ. τμήματα του ΕΔΕΣ και μια ταξιαρχία του ΕΛΑΣ "ίση προς το άθροισμα των άνω δυνάμεων και με ίσον οπλισμόν". Φυσικό επόμενο ήταν το ΚΚΕ και το ΕΑΜ να απορρίψουν τα τερτίπια του . τον "ιερό λόχο".Σε μια ύστατη προσπάθεια να αποτραπεί η ρήξη. το ΚΚΕ και το ΕΑΜ πρότειναν τη συγκρότηση τμήματος ενιαίου εθνικού στρατού. Παπανδρέου αποδέχτηκε αρχικά την πρόταση αυτή. έμεναν ανέπαφα τα στρατιωτικά τμήματα του Ιερού Λόχου και της Ορεινής Ταξιαρχίας. Το αποτέλεσμα μιας τέτοιας λογικής . Ο Γ. δινόταν η δυνατότητα στον ΕΔΕΣ να συμμετέχει στο τμήμα του εθνικού στρατού με δύναμη ανάλογη αυτής που θα συμμετείχε ο ΕΛΑΣ. για να την αναιρέσει στη συνέχεια. αν εφαρμοζόταν. Ακόμη το τμήμα στρατού που θα συγκροτούνταν δε θα ήταν ενιαίο. Στις 28/11/44. μάλιστα. Στο όνομα του δήθεν εθνικού στρατού οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ θα μπορούσαν με μια διαταγή να σταλθούν στα σύνορα και το λαϊκό κίνημα θα βρισκόταν έρμαιο κάτω από τις λόγχες των Βρετανών και των ντόπιων πραιτοριανών.

.. Και κάτω από την αδιάλλακτη στάση της αντίδρασης η ρήξη πλέον ήταν αναπόφευκτη. όπως έλεγε. Σκόμπι για τη διατήρηση της ορεινής ταξιαρχίας. ο Τσιριμώκος κι εγώ στον Παπανδρέου. η βρετανική κυβέρνηση (ειδικότερα η επιθυμία του Τσόρτσιλ) και η απόφαση των εδώ βρετανικών στρατιωτικών αρχών δεν επέτρεψαν τη διάλυση της ταξιαρχίας. ότι θα διελύετο ουσιαστικά και η Ορεινή Ταξιαρχία.. ο σ. στην απαίτηση του κ... Υποβάλαμε. Δυστυχώς ο Παπανδρέου μετέβαλε τη συμφωνία. Οι Σβώλος . Παπανδρέου στις 22 Νοεμβρίου. γιατί όπως εξήγησε ο ίδιος πολλές φορές. συνεννοημένοι με τον Σαρηγιάννη. Ζέβγος. Λαμβάνοντας υπόψη την επιθυμία του πρωθυπουργού να ανταποκριθεί. όρισε ο ίδιος ρητά Η φωτογραφία μιλάει μόνη της.Καφαντάρης ξεσκεπάζουν τους υπεύθυνους Για τη σημασία που είχε το στρατιωτικό ζήτημα στα Δεκεμβριανά και για το ποιοι ευθύνονταν για τη ρήξη είναι αποκαλυπτικό το άρθρο του Σβώλου που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα "ΜΑΧΗ" στις 5/12/1945: "Στο σχέδιο συμφωνίας με την Αριστερά λέει ο Σβώλος που μονόγραψε ο κ.. ένα σχέδιο δημιουργίας μεικτού .Παπανδρέου και των Εγγλέζων. με τη χορήγηση αορίστου αδείας στους άνδρες της.

είπε στη σύσκεψη ο Καφαντάρης . αλλά στο μεταξύ το ΚΚΕ. όταν ο Τσόρτσιλ ήρθε στην Αθήνα. αλλά αδύνατο. σελ.στρατιωτικού τμήματος που θ' απαρτίζετο από την υφισταμένη τότε Ορεινή Ταξιαρχία. Αναφέρθηκαν μάλιστα και ονόματα υποψηφίων μεράρχων.". ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 . Ορεινής Ταξιαρχίας. 61. Παπανδρέου ο Καφαντάρης στην πολιτική σύσκεψη των παρατάξεων (26/12/44). Δυστυχώς ο Παπανδρέου. Κι αυτό ακριβώς φώναξε στον Γ. 367 και "Λευκή Βίβλος ΕΑΜ". Το ξέσπασμα της δυσπιστίας από την πλευρά της Αριστεράς ήταν δικαιολογημένο και ευεξήγητο. Ο Παπανδρέου στο σχέδιο που του ανέπτυξε ο Σιάντος δεν αντέταξε παρά μόνο την άρνηση των Άγγλων και την αδυναμία του να μεταβάλει τις αντιλήψεις τους. τον Ιερό Λόχο. ενιαία διοίκηση. θα είχε όπως επίσης συμφωνήσαμε. ).000 πραιτοριανών. Ρούσου. Επιμείναμε ακόμα στη συνεννόηση. ζητώντας ριζικότερες λύσεις. Το τμήμα αυτό θα ήταν κάτι σαν μεραρχία. Παπανδρέου ." (Π. "Αν ο κ. Ιερού Λόχου και ανταρτών. έτσι που εματαιώνετο ο σκοπός του. "Η Μεγάλη Πενταετία". σελ. δημοσίευσε την άλλη μέρα εντελώς αλλιώτικο το μέρος αυτό του σχεδίου μας. τόμος Β`. επειδή δεν το επέτρεπαν οι Άγγλοι. Έτσι για χάρη των Εγγλέζων και των πραιτοριανών τους φτάσαμε στη Δεκεμβριανή σύγκρουση.. ξαναγύρισε σ' εκείνο που και ο Παπανδρέου θεωρούσε λογικό.. ενώ συμφωνήσαμε στη βάση αυτή... στην ιδέα της αποστράτευσης όλων. Ζητήσαμε από τον Παπανδρέου να επανέλθει στο αρχικό που είχε συμφωνηθεί. ίσα με το σύνολο όλων των άλλων δυνάμεων που θα διατηρούνταν. όταν μάλιστα είχε δεχτεί τη διάλυσή τους και κατόπιν υπαναχώρησε.ενόμιζε ότι έπρεπε να οδηγηθούμε σε σύρραξη θα όφειλε να διαλέξει άλλες αφορμές και όχι το ζήτημα των 2. ένα τμήμα του ΕΔΕΣ και μια ταξιαρχία του ΕΛΑΣ που συμφωνήθηκε να έχει δύναμη και οπλισμό.

Μια συμπεριφορά στην οποία ανταποκρίνονταν δουλικά οι εκπρόσωποι της ντόπιας ολιγαρχίας. αλλά θα παρέμενε εν ενεργεία.δεν μπορούσαν να ανεχθούν. βάσει του οποίου μια ταξιαρχία του ΕΛΑΣ δε θα αφοπλιζόταν. πέραν του γεγονότος ότι προερχόταν από έναν ξένο στρατιωτικό που λειτουργούσε ως επικυρίαρχος κι όχι από την κυβέρνηση της χώρας. Έτσι. προχωρούσε ακόμη Ανώτερος Αγγλος αξιωματικός περισσότερο κι από ανάμεσα στον ταγματασφαλίτη το τελευταίο Σούρλα και τη συμμορία του απαράδεκτο σχέδιο του Παπανδρέου. αποτελώντας τμήμα του υπό δημιουργία εθνικού . ο λαός της Αθήνας. πληροφορούνταν από τον Τύπο διαταγή του Σκόμπι για αποστράτευση όλων των ανταρτών. Ο Σκόμπι διατάζει και απειλεί Την πρώτη του Δεκέμβρη.Η κυβερνητική κρίση Η εμμονή των Εγγλέζων και της ντόπιας αντίδρασης για μονομερή και πάση θυσία αφοπλισμό του λαϊκού κινήματος δεν άφησε κανένα περιθώριο συμβιβασμού πάνω στο στρατιωτικό ζήτημα. την οποία ο λαός και οι δικοί του εκπρόσωποι . Ήταν και η στάση των Βρετανών. επήλθε κυβερνητική κρίση. Μια συμπεριφορά.με νωπές τις μνήμες του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα . Η διαταγή αυτή. έκπληκτος. Αλλά δεν ήταν μόνο η αδιαλλαξία των αντιπάλων του ΕΑΜ που έσπρωξε ως εκεί τα πράγματα. αποκορύφωμα της οποίας ήταν η παραίτηση από την κυβέρνηση των ΕΑΜιτών υπουργών στη 1 προς 2 Δεκέμβρη του 1944. που συμπεριφέρονταν σα να βρίσκονταν σε μία από τις αποικίες τους.

το νόμισμα δε θα κρατηθή σταθερόν και ο λαός δε θα τραφή. των δοσιλόγων. ντόπιας και ξένης. 32 . τόνιζε χωρίς περιστροφές: "Είμαι αποφασισμένος να επιτύχω εφ' όσον δύναμαι την εκτέλεσιν των σκοπών. Για να μην μένει βέβαια καμιά αμφιβολία για τα παραπάνω. ο Βρετανός στρατηγός δε σταμάτησε εκεί. έχει βαθείαν αγάπη για την παλαιάν της σύμμαχον Ελλάδα και θα την υποστηρίξη"!! Θα υποστήριζε δηλαδή . Το μήνυμα ήταν πεντακάθαρο: Υποταγή του λαού στις διαθέσεις και τις προθέσεις της συντήρησης. πλήρης κυριαρχία των βρετανικών στρατευμάτων. Δηλαδή από την κυβέρνηση της Μ. Εάν όλοι μαζί δεν επιτύχωμεν αυτό. Οι ΕΑΜίτες υπουργοί παραιτούνται . των συμμοριών των γερμανοντυμένων και των πραιτοριανών της Ορεινής Ταξιαρχίας και του "Ιερού Λόχου". Οι προθέσεις ήταν καθαρές: Ολοκληρωτική διάλυση του ΕΛΑΣ. σελ. αφοπλισμός του λαϊκού κινήματος. την ίδια μέρα. ότι τη διαταγή του αυτή ο Σκόμπι φρόντισε να την τυπώσει και να την πετάξει με βρετανικά αεροπλάνα πάνω από τις περιοχές των ανταρτών. μην και μείνει κανείς απληροφόρητος για το ποιος ήταν το αφεντικό της Ελλάδας!!! Όμως. αν δε σκύψει το κεφάλι. οι οποίοι μου ανετέθησαν από την κυβέρνησίν μου".όπως και έκανε την Ελλάδα εγγλέζικο προτεκτοράτο!!! (για τη διαταγή και το διάγγελμα του Σκόμπι βλέπε: "Λευκή Βίβλος ΕΑΜ". Εγώ θα προστατεύσω σάς και την κυβέρνησή σας εναντίον οιασδήποτε απόπειρας πραξικοπήματος οπονθεδήποτε προερχομένης ή άλλης πράξεως βιαίας και αντισυνταγματικής". Να σημειωθεί δε.33). ότι η Μεγάλη Βρετανία. μέχρις ότου το ελληνικόν κράτος μπορεί να αποκατασταθεί με νόμιμον ένοπλον δύναμιν εις τας διαταγάς του και να μπορούν να γίνουν ελεύθεραι εκλογαί. Με διάγγελμά του προς τον ελληνικό λαό.στρατού. Βρετανίας!!! Και συμπλήρωνε: "Στέκομαι σταθερά εις το πλευρόν της σημερινής συνταγματικής κυβερνήσεως. ο στρατηγός Σκόμπι σημείωνε: "Μένετε ήσυχοι. ένας νησιώτικος λαός. Κι από πάνω απειλές ότι ο λαός θα πεινάσει.

Πιστεύω ότι υπέρτατο χρέος στο Εθνος και στο Λαό μας. μεταξύ άλλων. Ορεινή Ταξιαρχία.δήλωνε ο Η. υπογράμμιζε: "Ακουσα το διάγγελμα του στρατηγού Σκόμπι. με ημερήσια διαταγή του. Τσιριμώκος . ότι σαν υπουργοί κυβέρνησης ανεξάρτητου κράτους.. Ζεύγος..Η κατάσταση αυτή οδήγησε τους υπουργούς του ΕΑΜ που συμμετείχαν στην κυβέρνηση σε παραίτηση από τις κυβερνητικές τους θέσεις. επιβάλλει να υπερασπίσουμε τη μοναδική λύση στο φλέγον στρατιωτικό πρόβλημα. Σκόμπι δε συντελούν στην ομαλότητα της πολιτικής μας ζωής. Ολων η ζωηρή επιθυμία και ευχή είναι η κρίση που προκαλείται. εμένα και τον υπουργό των Οικονομικών.μαριονέτα των Εγγλέζων . που πρόσφερε τόση συμβολή στο συμμαχικό αγώνα. Και αυτή είναι να αποστρατευτούν όλες οι ένοπλες δυνάμεις ΕΛΑΣ. Πιστεύω ότι τέτοιες ενέργειες στις οποίες συχνά προβαίνει ο κ. παρουσία και του πρεσβευτού της Μεγάλης Βρετανίας. ΕΔΕΣ. Είναι περιττό να σας πω. εκκαθαρίζοντας την ατμόσφαιραν.35). συναγωνιστή Σβώλον και μας ζήτησε τελεσιγραφικά μέσα σε 24 ώρες να του υποβάλουμε δηλώσεις υπεύθυνες ότι δεν εγκρίνουμε βίαιες πράξεις... "Ιερός Λόχος" και σχηματισμοί της Αιγύπτου και να δημιουργηθεί μια πραγματική Εθνοφυλακή στη διάθεση του Εθνους και όχι της αντιδραστικής Δεξιάς. Κυβέρνηση . ζητεί μονομερή αποστράτευση. Και κομμουνιστής υπουργός Γ. αρνηθήκαμε οποιαδήποτε συζήτηση. Πριν λίγες μέρες κάλεσε στο γραφείο του. 34 . σελ. "Η παραίτησίς μας .ήταν απαραίτητη για να αποσαφηνισθεί η κατάσταση που περιήλθε σε αδιέξοδο από την αποτυχία κάθε προσπάθειας να βρεθεί λύση στο στρατιωτικό ζήτημα που να ικανοποιεί τις λαϊκές αξιώσεις. Σήμερα. να οδηγήσει σε λύσεις που θα απομακρύνουν τον κίνδυνο της ένοπλης ρήξης και θα εξασφαλίζουν πραγματικά την ομαλότητα". Ο ελληνικός λαός έχει μπροστά του όλα τα στοιχεία και είναι σε θέση να κρίνει μόνος του ποιος υπερασπίζει την ησυχία του και την ομαλή εξέλιξη της πολιτικής ζωής" ("Λευκή Βίβλος ΕΑΜ".

έγινε κατορθωτό να πατήσει το πόδι του στη χώρα ο προπολεμικός αστικός πολιτικός κόσμος και ακριβώς γι' αυτό το λόγο δέχτηκε αυτός ο κόσμος και οι Εγγλέζοι καθοδηγητές του να έρθουν σε συνεννόηση με το ΕΑΜ και την ΠΕΕΑ. Βρετανίας. μια κυβέρνηση που δεν είχε εκλεγεί από το λαό και που είχε τη λαϊκή ανοχή χάρη στη συμμετοχή σ' αυτήν των ΕΑΜικών δυνάμεων ήταν κυβέρνηση στον αέρα. Κι όμως αυτή η κυβέρνηση συνέχισε να υπάρχει.. έπρεπε να σημαίνει πτώση της Κυβέρνησης Εθνικής Ενότητας υπό τον Γ. με τη στήριξη των βρετανικών λογχών καθόλη τη διάρκεια των Δεκεμβριανών. Συνεπώς. μετά την παραίτηση των ΕΑΜιτών υπουργών. γιατί ήταν κυβέρνηση χωρίς λαϊκό έρεισμα. Οι γερμανοντυμένοι επιστρέφουν. Ο λόγος είναι απλός. Αν μπορούσαν να ρυθμίσουν αλλιώς τα πράγματα . αψηφώντας τη λαϊκή θέληση.ανεξαρτήτως της κριτικής που μπορεί να ασκήσει κανείς για όσα διαδραματίστηκαν εκεί συμφωνήθηκε ότι η διάδοχη κατάσταση στη μεταπελευθερωτική Ελλάδα θα ήταν μια κυβέρνηση με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών δυνάμεων της χώρας. έως ότου γίνουν εκλογές και προκύψει εκλεγμένη κυβέρνηση και έως ότου γίνει δημοψήφισμα για τη λύση του πολιτειακού ζητήματος.. μετά την Απελευθέρωση . Στη βάση αυτή. Στο Λίβανο .Η παραίτηση των ΕΑΜιτών υπουργών.και σύμφωνα πάντα με τα συμφέροντά τους θα το είχαν κάνει χωρίς να έρθουν σε συμφωνία με το ΕΑΜικό κίνημα. μια κυβέρνηση κατά παράβαση των Συμφωνιών του Λιβάνου. κατά παράβαση δηλαδή των όρων πάνω στους οποίους δημιουργήθηκε. Παπανδρέου και αναζήτηση άλλης διάδοχης κυβερνητικής λύσης που θα πληρούσε τους όρους του Συμφώνου του Λιβάνου. εκ των πραγμάτων. Το μέτωπο Βρετανών. ντόπιας αντίδρασης και κουίσλιγκς κατά του ΕΑΜ. ενώ στη συνέχεια ανασχηματιζόταν σύμφωνα με τις εντολές και τα συμφέροντα της Μ.

τουλάχιστον από άποψη συσχετισμού. χωρίς αντιδράσεις. είσοδος των βρετανικών στρατευμάτων σε ελληνικό έδαφος κι αυτό αποτελούσε ισχυρό όπλο στα χέρια τους. αποκομίζοντας έτσι τα μέγιστα των ωφελημάτων που ήταν δυνατόν να έχουν. Διατηρείται ανέπαφο το κράτος των κουίσλιγκς Οι Εγγλέζοι και οι ντόπιοι υποτακτικοί τους δεν είχαν ενδοιασμούς για το πώς θα προχωρούσαν στην υλοποίηση των στόχων τους. των ΕΑΜικών οργανώσεων και του ΚΚΕ. από την αποδυνάμωση και συντριβή δηλαδή της μόνης πραγματικής εξουσίας που διέθετε ο τόπος και στήριζε ο λαός. πρωτίστως στην Αθήνα και στη συνέχεια σε ολόκληρη τη χώρα. Είχε σχηματιστεί η λεγόμενη κυβέρνηση εθνικής ενότητας. ήταν η ισχυροποίηση της εξουσίας τους. είχαν πετύχει αρκετά προς αυτήν την κατεύθυνση.Κύριος στόχος των Εγγλέζων και της ντόπιας αντίδρασης. είχε επιτευχθεί η. Η ισχυροποίηση. όμως. της εξουσίας τους στις απελευθερωμένες περιοχές και ιδιαίτερα στην πρωτεύουσα περνούσε απαραιτήτως από την αποδυνάμωση και συντριβή του κινήματος της Εθνικής Αντίστασης. στις απελευθερωμένες περιοχές. Ταυτόχρονα. έκαναν ό. από την πρώτη στιγμή της Απελευθέρωσης.τι μπορούσαν για να μην προχωρήσει η . Ήδη. που. Επίσης. τους εξυπηρετούσε. Εκμεταλλεύτηκαν στο έπακρο τη διάθεση του ΕΑΜικού κινήματος για ομαλές ειρηνικές εξελίξεις.

εμπόδισαν την ελεύθερη μετακίνηση των τμημάτων του ΕΛΑΣ. Από την πρώτη στιγμή που πάτησαν το πόδι τους στην Ελλάδα οι Εγγλέζοι έδειξαν καθαρά τις προθέσεις τους.κι ακόμη χειρότερα . Στην Κέρκυρα. ο ταγματάρχης Μίλερ είχε δημιουργήσει βρετανικό κράτος εν κράτει... Κι όταν οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ συνελάμβαναν γερμανοντυμένους και γερμανοοπλισμένους.τι περνούσε από το χέρι τους για να προστατεύσουν τους ταγματασφαλίτες και τους υπόλοιπους συνεργάτες των Γερμανών. έκαναν ό. ΕΔΕΣίτες και ταγματασφαλίτες συλλάμβαναν και βασάνιζαν τους ΕΑΜίτες. απαγόρευσαν τις λαϊκές συγκεντρώσεις.και ταυτόχρονα ο αναγκαίος γι' αυτούς σύμμαχος ενάντια στο δημοκρατικό λαό.ΕΛΑΣ. έχοντας τις ευλογίες των αγγλικών στρατιωτικών δυνάμεων.φασιστικές οργανώσεις.εκκαθάριση της χώρας. έθεσαν περιορισμούς στις ώρες κυκλοφορίας των πολιτών. Στην περιοχή της Δράμας. Στην επαρχία. τους συνεργάτες των Γερμανών και τις ακροδεξιές . Στην Ηπειρο. ενισχυμένο από δυνάμεις του ΕΔΕΣ και ταγματασφαλίτες. στο ΕΑΜ και το ΚΚΕ. γνωρίζοντας πολύ καλά ότι οι γερμανοντυμένοι. με το ίδιο επιχείρημα. με το πρόσχημα ότι η περιοχή ήταν υπό τον έλεγχο των δυνάμεων του Ζέρβα. οι φασίστες και οι κάθε λογής δοσίλογοι ήταν ο μόνος . Συγκέντρωνε και εξόπλιζε τους συνεργάτες των Γερμανών και τους εξαπέλυε κατά των περιοχών του ΕΑΜ . Διατήρησαν δηλαδή όσο μπορούσαν ανέπαφο το κράτος των κουίσλιγκς ως βάση και στήριγμα της δικής τους πλέον εξουσίας. Στα νησιά . τους έκλειναν προσωρινά σε στρατόπεδα και στη συνέχεια τους μετέφεραν σε νησιά όπου τους εκγύμναζαν και τους προετοίμαζαν για να τους χρησιμοποιήσουν ενάντια στο λαϊκό κίνημα. αφόπλισε το 10ο Σύνταγμα του ΕΛΑΣ. Στην Πελοπόννησο. βρετανικό τμήμα στρατού.έκαναν οι Εγγλέζοι και στις άλλες περιοχές της χώρας. και του κρατικού μηχανισμού από τους δοσιλόγους. οι προδότες. Τα ίδια . οι Βρετανοί τους παραλάμβαναν.

οργάνωναν. Στο Γουδί θα στρατωνιστούν και οι ταγματασφαλίτες του Παπαδόγκωνα που θα μεταφερθούν γι' αυτούς τους σκοπούς από τις Σπέτσες στην πρωτεύουσα. Με την υποστήριξη της αντίδρασης και των Εγγλέζων.του Αιγαίου είχε αναβιώσει ο φασισμός σ' όλο του το μεγαλείο. αλλά. ενισχύονται ποικιλοτρόπως. Οι Χίτες είναι πάντα οχυρωμένοι στο Θησείο κι από κει εξορμούν προς το κέντρο της πόλης. Οι αγγλικές στρατιωτικές δυνάμεις .και στην Αθήνα Αλλά και στην Αθήνα τα πράγματα δεν ήταν καλύτερα. αντιΕΑΜικών. Οι Βρετανοί μαζί με τον "Ιερό Λόχο" των πραιτοριανών και ο διορισμένος από την κυβέρνηση Παπανδρέου γενικός διοικητής Αιγαίου συνταγματάρχης Μπουρδάρας είχαν ουσιαστικά θέσει εκτός νόμου τις ΕΑΜικές οργανώσεις. . αντίθετα. φασιστικών στοιχείων για καθημερινές εξορμήσεις ενάντια στο λαϊκό κίνημα. Το Γουδί και η Σχολή Χωροφυλακής θα αποτελέσουν τα στρατόπεδα. που βρίσκονταν οχυρωμένες σε κτίρια και ξενοδοχεία στο κέντρο της πόλης ή σε αστυνομικά τμήματα. εξόπλιζαν και εκπαίδευαν κάθε λογής φασιστικές και αντιΕΑΜικές ομάδες . Οι ΕΔΕΣίτες του Παπαγεωργίου κρατούν κεντρικά ξενοδοχεία.πέραν του ότι συγκέντρωναν... όπου θα στρατωνίζεται. θα εκγυμνάζεται και θα προετοιμάζεται όλος αυτός ο συρφετός δοσιλόγων και ακροδεξιών. οι μικρές ομάδες ενόπλων γερμανοντυμένων και γερμανοεξοπλισμένων.επιδίδονται οι ίδιες σε προκλήσεις σε βάρος του . όχι μόνο δεν εκκαθαρίζονται.

1949 ως ηγετικό στρατιωτικό στέλεχος στον κυβερνητικό στρατό. παρείχαν προστασία στους Χίτες.οχυρωμένοι στο σπίτι του Πάγκαλου θα ανοίξουν πυρ εναντίον πολιτοφυλάκων του ΕΑΜ. στις 15 Οκτώβρη του '44. στην Ομόνοια.κυνικό τρόπο. Αντί όμως για τιμωρία. Ο Παπανδρέου ανακοινώνει ότι τους έπιασαν και τους κρατούν για να λογοδοτήσουν. Τσακαλώτος. Ο Τσακαλώτος ομολογεί Τα όσα έχουμε. μια ομάδα από Χίτες του Γρίβα που κρυβόταν στο ξενοδοχείο "Πάγγειο". αναφέρει επιβεβαιώνει με σαφή. τους σώζουν από τη λαϊκή οργή. στα απομνημονεύματά του. με δράση στην περιοχή του Μεταξουργείου . δημιουργώντας συνεχώς επεισόδια κι όταν οι ντόπιες συμμορίες τους βρίσκονται σε κίνδυνο τρέχουν να τις σώσουν. αλλά θα επέμβουν οι Εγγλέζοι και με υποσχέσεις προς τους εκπροσώπους του λαϊκού κινήματος. Αναφερόμενος στην περίοδο μετά την Απελευθέρωση και συγκεκριμένα στην πραγματική αποστολή της .θα λέγαμε . ο στρατηγός Θρ. Την επομένη. εγκληματίες της ομάδας του Πανωλιάσκου γνωστού σφαγέα του λαού από τα χρόνια της Κατοχής. Επακολουθεί σύγκρουση. ήδη. Σχίζουν αφίσες του ΕΑΜ.λαού της Αθήνας. ο οποίος υπήρξε διοικητής της περιβόητης Ορεινής Ταξιαρχίας των πραιτοριανών και στη συνέχεια πρωταγωνίστησε στον εμφύλιο πόλεμο 1946 . Ο λαός θα κυκλώσει το ξενοδοχείο. επιτίθενται σε δημοκρατικούς πολίτες. αλλά κι αυτή τη φορά η επέμβαση των Άγγλων θα είναι σωτήρια για τους δολοφόνους. εξαπολύει πυρ εναντίον λαϊκής διαδήλωσης. ότι θα τιμωρήσουν παραδειγματικά τους δολοφόνους. Από την Αστυνομία όμως ανακοινώνεται ότι "ουδείς συνελήφθη"!!! Τέτοια γεγονότα ήταν συνηθισμένα στη μεταπελευθερωτική Αθήνα και ο κατάλογός τους αρκετά μακρύς για να τον παραθέσει κανείς ολόκληρο. κατηγορηματικό και εντυπωσιακά . μεταφέροντάς τους με ασφάλεια στο Θησείο. Ορισμένα παραδείγματα είναι πολύ χαρακτηριστικά για το τι συνέβαινε: Τρεις μέρες μετά την Απελευθέρωση. τρομοκρατούν τις λαϊκές συνοικίες.

Τσακαλώτου: "40 χρόνια στρατιώτης της Ελλάδος". Χρειάζονται αυτά ως αντίπαλοι κατά του ΕΑΜ. επισφραγίζει την αγάπη του προς την Ελλάδα. Και ο στρατηγός Τσακαλώτος συνεχίζει. τα σχόλια περιττεύουν!!! Δεκεμβριανά 1944 .ουχί ακριβή . δηλαδή). Τσακαλώτου. 578). του Σπηλιωτόπουλου. διότι έχουσι αποκηρυχτεί υπό της κυβερνήσεως ως προδοτικά. όμως. οπότε φονεύεται. Καταλλήλως. το οποίο επιμόνως ζητεί τη διάλυσίν των" (Θρ. Διά τον συντονισμόν των ενεργειών. Ατυχώς. ως σύνδεσμος του Σκόμπι μετά του στρατιωτικού διοικητού (σ. η σύνταξις ενός σχεδίου ενεργείας προβλέποντος τη διατήρησιν της περιοχής των Αθηνών" (Θρ. ο στρατιωτικός διοικητής τα ειδοποιεί να συνεχίσωσι τας υπηρεσίας των με τη δήλωσιν . τόμος Α`.Στρατιωτικής Διοίκησης Αττικής υπό τον στρατηγό Σπηλιωτόπουλο (αρχηγός των Σωμάτων Ασφαλείας επί Κατοχής) που διόρισε ο Παπανδρέου λέει συγκεκριμένα: "Πρώται ενέργειαι της Στρατιωτικής Διοικήσεως ήσαν η οργάνωσις Επιτελείου. στο ίδιο. Δυστυχώς. έχοντες τη γνώμην ότι. Η τοιαύτη αντίληψις αποκρούεται με αγανάκτησιν και λαμβάνονται κυρώσεις εναντίον των. σελ. μερικοί ανώτεροι αξιωματικοί δεν πειθαρχούν. 576). κατά τον Δεκέμβριον. πρέπει η τάξις να τηρηθή και διά των Μονάδων αυτού. με το αίμα του. ακόμη πιο αποκαλυπτικά. ΑΘΗΝΑΙ 1960. Τα Τάγματα Ασφαλείας ευρίσκονται εις δυσχερεστάτην θέσιν. ακόμη πιο κυνικά.ότι θα τύχωσι συγνώμης. να ομολογεί: "Αι απόρρητοι διαταγαί της κυβερνήσεως είναι κατηγορηματικαί: Καμία εμπιστοσύνη εις τον ΕΛΑΣ και το ΕΑΜ και καμία συνεργασία διά την τήρηση της τάξεως. φθάνει ο Βρετανός συνταγματάρχης Σέπερτ. σ. Συνεργάζονται αρμονικότατα και προσφέρουν εξαιρετικάς υπηρεσίας διά την επιτυχίαν του αγώνος της απελευθερώσεως. εφ' όσον 5 υπουργοί του ΕΑΜ συμμετέχουν εις την κυβέρνησιν. σελ. Υστερα α` όλα όσα ομολογεί ο στρατηγός Τσακαλώτος. ο εξοπλισμός και στρατιωτική οργάνωσις των Εθνικών Ομάδων.

της Σοβιετικής Ενωσης και των ΗΠΑ.. έχουν φτάσει στην τελική τους φάση. έβρισκε το Μια ειρηνική και άοπλη βασανισμένο λαό της Αθήνας και του διαδήλωση του αθηναϊκού λαού.. η οποία συζήτησε τις εξελίξεις και αποφάσισε: α. Άλλωστε. β. που είχε καλέσει η ΚΕ του ΕΑΜ..κατέληξε στο απροκάλυπτο την κρισιμότητα αιματοκύλισμα των στιγμών. Τη νύχτα της 30ής Νοέμβρη προς 1η Δεκέμβρη. μετά την ανακοίνωση . Πειραιά στο πόδι. πραγματοποιήθηκε ολονύχτια συνεδρίαση της ΚΕ του ΕΑΜ. για το μεγάλο συλλαλητήριο. Παπανδρέου. 3ης του Δεκέμβρη 1944. οι μέρες που είχαν προηγηθεί ήταν γεμάτες ένταση και όλοι συναισθάνονταν .Η ματωμένη Κυριακή Το ξημέρωμα της Κυριακής. Να κηρυχτεί παλλαϊκή απεργία το Σάββατο. για την ίδια μέρα στην πλατεία Συντάγματος.τελεσίγραφο του Γ.. Βρετανίας. 2 του Δεκέμβρη . Να απευθύνει έκκληση στις κυβερνήσεις των συμμάχων της Μ. Οι προετοιμασίες.

Στις 2 Δεκέμβρη 1944. όμως. Προφανώς. ελληνικά τάγματα από την Αίγυπτο. στην πλατεία Συντάγματος έχει συγκεντρωθεί αρκετός κόσμος. Να ανασυγκροτηθεί η ΚΕ του ΕΛΑΣ Την 1η Δεκέμβρη 1944 παραιτούνται από την κυβέρνηση της "Εθνικής Ενότητας" οι ΕΑΜίτες υπουργοί Αλ. Μ. Τα μεσάνυχτα της ίδιας μέρας. Ν. "Παπανδρέου παραιτήσου" κυριαρχούν σ' όλα τα χείλη. η απεργία σημειώνει τεράστια επιτυχία. φανερώνοντας ξεκάθαρα τη θέληση του λαού. Τα συνθήματα "Όχι άλλη κατοχή". Παπανδρέου ανακαλεί την άδεια. όμως. για τα όσα ήδη σχεδίαζε μαζί. Να οργανωθεί παλλαϊκή συγκέντρωση στην πλατεία Συντάγματος στις 3/12. ο Γ. Ασκούτσης. Το πρωί της ίδιας μέρας. είτε για να βρει "πάτημα". η ΚΕ του ΕΑΜ ζητά και παίρνει από την κυβέρνηση άδεια για το συλλαλητήριο της Κυριακής. Ώρα 10. στιγμή αποβιβάζονται στο Φάληρο 6. "Λαοκρατία και όχι βασιλιά". είτε για να δοκιμάσει την αντοχή και την αποφασιστικότητα του ΕΑΜ και του λαϊκού κινήματος.000 Άγγλοι στρατιώτες και δύο φασιστικά. Την ίδια στιγμή. στις 11 το πρωί. Τσιριμώκος και Α. ειρηνικά. πραγματοποιούνται μεγάλες και μαχητικές διαδηλώσεις του λαού σ' όλη την Ελλάδα. όμως. Πορφυρογένης. φάλαγγες των λαϊκών συνοικιών βρίσκονται ακόμη στο δρόμο. "Εθνικός Στρατός". Οι μεγάλες. Ζεύγος. ενάντια στην κυβέρνηση Παπανδρέου και την αγγλική επέμβαση. Την ίδια. Γ. για την επόμενη μέρα. δ.γ. με τους Άγγλους.30` και ήδη. Ηλ. τραγουδώντας και φωνάζοντας . Εκατοντάδες χιλιάδες λαού πλημμυρίζουν τους δρόμους. Αγγελόπουλος. που οδηγούν στο κέντρο της πρωτεύουσας και κατακλύζουν την πλατεία Συντάγματος και τη γύρω περιοχή. Η θέληση του λαού και η αντίδραση 3 Δεκέμβρη 1944: Το συλλαλητήριο ξεκινάει. σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη διαταγή μονομερούς αφοπλισμού του ΕΛΑΣ. Προχωρούν με τάξη. Τα πάντα στην Αθήνα και τον Πειραιά είναι κλειστά. Σβώλος.

συνθήματα, ανεμίζοντας τις τιμημένες σημαίες και τα λάβαρα του αγώνα. Η ώρα πλησιάζει 11 και καθώς, οι ανθρώπινοι χείμαρροι φτάνουν στην πλατεία Συντάγματος και γεμίζουν ασφυκτικά το χώρο μπροστά στον Άγνωστο Στρατιώτη, ρίχνονται εντελώς απροειδοποίητα και ύπουλα τα πρώτα δολοφονικά πυρά, από τα παλιά ανάκτορα και τη διεύθυνση της Αστυνομίας. Αιματηρός ο απολογισμός της εγκληματικής αυτής ενέργειας της αντίδρασης: 21 νεκροί και 140 τραυματίες. Την ίδια ώρα δέχονται ανάλογη επίθεση οι φάλαγγες των διαδηλωτών, που προχωρούσαν από την οδό Ηρώδη του Αττικού προς την πλατεία Συντάγματος. Το βράδυ της ίδιας μέρας δολοφονούνται 7 αγωνιστές την ώρα που τοιχοκολλούν έντυπα του ΕΑΜ. Δεκατέσσερα ολόκληρα χρόνια μετά, ο Άγγελος Έβερτ, διευθυντής της Αστυνομίας Πόλεων της Αθήνας εκείνη την κρίσιμη περίοδο και γνωστός για τη σχέση του με τους Εγγλέζους, ομολόγησε ότι έδωσε την εντολή της δολοφονικής επίθεσης στην πλατεία Συντάγματος (δηλώσεις σε εφημερίδα "Ακρόπολη" 3/12/1958). Στις 4 Δεκέμβρη 1944 κηρύσσεται γενική απεργία σ' όλη την Ελλάδα. Ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά οδηγεί τα θύματά του στην τελευταία τους κατοικία. Μέσα σε μια συγκλονιστική ατμόσφαιρα πένθους, αλλά και αγωνιστικής αποφασιστικότητας, ο λαός απαιτεί την άμεση παραίτηση της ματοβαμμένης κυβέρνησης. Ένα τεράστιο πανό στην κεφαλή της πορείας γράφει: "ΟΤΑΝ Ο ΛΑΟΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΗΣ ΤΥΡΑΝΝΙΑΣ, ΔΙΑΛΕΓΕΙ `Η ΤΙΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ `Η ΤΑ ΟΠΛΑ". Όταν η πομπή φτάνει στο Σύνταγμα, οι διαδηλωτές γονατίζουν. Ορκίζονται στους νεκρούς και ψάλλουν το πένθιμο εμβατήριο. Στην επιστροφή από το νεκροταφείο τα πλήθη δέχονται και νέα, ένοπλη επίθεση από τους Χίτες. Άλλοι 40 νεκροί και 70 τραυματίες βάφουν με το αίμα τους, τους αθηναϊκούς δρόμους. Την άλλη μέρα και καθώς οι λαϊκές διαδηλώσεις συνεχίζονται, χτυπά και πάλι η Ασφάλεια, με τραγικό απολογισμό, ακόμη 30 νεκρούς και πάνω από 100 τραυματίες. Στρατιωτικός δικτάτορας ο Σκόμπι

Στο μεταξύ, ο Σκόμπι κλιμακώνει τις αντιλαϊκές και επιθετικές του ενέργειες, επιχειρώντας να αιφνιδιάσει και να υποτάξει με την ένοπλη βία το λαϊκό κίνημα. "ΟΤΑΝ Ο ΛΑΟΣ ΒΡΙΣΚΕΤΑΙ ΜΠΡΟΣΤΑ ΣΤΟΝ ΚΙΝΔΥΝΟ ΤΗΣ ΤΥΡΑΝΝΙΑΣ, ΔΙΑΛΕΓΕΙ `Η ΤΙΣ ΑΛΥΣΙΔΕΣ `Η ΤΑ ΟΠΛΑ", γράφει το πιτσιλισμένο με αίμα πανό, ενώ οι διαδηλωτές γονατίζουν και απαιτούν να παραιτηθεί η αιματοβαμμένη κυβέρνηση Προχωρά στον αφοπλισμό τμημάτων της Εθνικής Πολιτοφυλακής. Υποκαθιστώντας και τυπικά την κυβέρνηση Παπανδρέου και μιλώντας εξ ονόματός της κηρύσσει το στρατιωτικό νόμο. Τις πρώτες πρωινές ώρες, της 4ης Δεκέμβρη, βρετανικές δυνάμεις κυκλώνουν και αφοπλίζουν το 2ο Σύνταγμα της ΙΙ μεραρχίας του ΕΛΑΣ. Κάτω από την πίεση των δραματικών αυτών γεγονότων και ιδιαίτερα την παλλαϊκή κατακραυγή και καταδίκη, ο Γ. Παπανδρέου υποχρεώνεται να παραιτηθεί και να ζητήσει από τον Θ. Σοφούλη, να προχωρήσει στο σχηματισμό νέας κυβέρνησης. Η επιλογή του προσώπου βρίσκει κατ' αρχή σύμφωνη και την ηγεσία του ΕΑΜ, αλλά λίγο μετά ο Γ. Παπανδρέου ανακαλεί την παραίτησή του, υποχωρώντας στην πίεση του Τσόρτσιλ και άλλων εξωελληνικών παραγόντων και αναλαμβάνοντας να σηκώσει μέχρι το τέλος τις ιστορικές και εγκληματικές του ευθύνες. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ παίρνουν τη διαταγή και αρχίζουν τις επιχειρήσεις κατά των Χιτών και των αστυνομικών τμημάτων της Αθήνας και του Πειραιά. Την επομένη ο Σκόμπι θα πάρει διαταγή από τον Τσόρτσιλ να συμπεριφέρεται σαν να βρίσκεται σε κατεχόμενη πόλη.

Μπροστά σ' αυτή την κατάσταση ο λαός έπρεπε να διαλέξει. Και διάλεξε τα όπλα. Τα τηλεγραφήματα της αιώνιας καταισχύνης Στις 5 Δεκέμβρη, ο Τσόρτσιλ στέλνει δύο τηλεγραφήματα, ένα προς τον πρεσβευτή της Μ. Βρετανίας στην Αθήνα, Λίπερ, κι ένα προς τον Σκόμπι. Είναι δύο τηλεγραφήματα, αποκαλυπτικά για τις εγκληματικές προθέσεις και μεθόδους του αγγλικού ιμπεριαλισμού και αποτελούν μνημεία αντιλαϊκού κυνισμού και ωμότητας. Παραθέτουμε χαρακτηριστικά αποσπάσματα και από τα δύο, έτσι όπως έχουν καταγραφεί στην ιστορία. Τηλεγράφημα προς τον Λίπερ: "Πρέπει να παρακινήσετε τον Παπανδρέου να πράξει το καθήκον του και να τον διαβεβαιώσετε, ότι εις την περίπτωσιν αυτήν θα τον υποστηρίξωμεν μ' όλας τας δυνάμεις. Παρήλθεν πλέον η εποχή καθ' ην μια οιαδήποτε ομάς Ελλήνων πολιτών ηδύνατο να ματαιώνει την εξέγερσιν του όχλου. Η μόνη ελπίς του είναι να εργασθεί μεθ' ημών διά την αποσόβησιν ενδεχομένης συμφοράς... Ανέθεσα το όλον ζήτημα της αμύνης των Αθηνών και τη διατήρηση της εννόμου τάξεως εις τον στρατηγόν Σκόμπι και τον διαβεβαίωσα ότι θα τον ενισχύσωμεν με όσας δυνάμεις χρειάζεται προς τούτο. Τόσον εσείς, όσο και ο Παπανδρέου, πρέπει να συμμορφωθείτε προς τας οδηγίας του, εις ό,τι αφορά τη δημόσιαν τάξιν και την ασφάλειαν. Πρέπει να συνδράμετε τον στρατηγόν Σκόμπι με πάντα δυνατόν τρόπον και να εισηγηθείτε εις αυτόν τη λήψιν παντός μέτρου, το οποίον, κατά τη γνώμην σας, ήθελε καταστήσει το έργον του περισσότερον ευχερές και αποτελεσματικόν". (Οι υπογραμμίσεις είναι του Τσόρτσιλ) (Ο. Τσόρτσιλ, "Απομνημονεύματα", τόμ. 6ος, βιβλίο 1ο, σ. 256). Ετσι αναφέρεται το τηλεγράφημα αυτό στα απομνημονεύματα του Βρετανού πρωθυπουργού. Σκόπιμα, προφανώς, ο Τσόρτσιλ δεν αναφέρει ένα χαρακτηριστικό, για τον ιμπεριαλιστικό, ωμό αυταρχισμό

και την κατάλυση κάθε έννοιας εθνικής ανεξαρτησίας και λαϊκής κυριαρχίας, απόσπασμα. Το απόσπασμα αυτό ήρθε στο φως το 1974, όταν δημοσιοποιήθηκαν τα αντίστοιχα αρχεία του Φόρεϊν Οφις. Να ποιο κομμάτι "αυτολογόκρινε" ο Τσόρτσιλ: "Πρέπει να υποχρεώσετε τον Παπανδρέου. Αν παραιτηθεί, φυλακίστε τον έως ότου συνέλθει, όταν πια θα έχουν τελειώσει οι μάχες. Θα μπορούσε το ίδιο καλά, να αρρωστήσει και να μην μπορεί να τον πλησιάσει κανείς..." (Γ. Ανδρικόπουλου, "1944 Κρίσιμη χρονιά" τόμ. Β` αρ. 300). Ανάλογης εγκληματικής περιφρόνησης προς τη θέληση του ελληνικού λαού και τα στοιχειώδη δικαιώματά του είναι και το τηλεγράφημα προς τον Σκόμπι: "Κατόπιν συνεννοήσεως μετά του στρατηγού Ουίλσον (Ιταλία) έδωσα οδηγίες να σας αφήσει όλας τας δυνάμεις, τας οποίας διαθέτετε και να σας σταλούν, ει δυνατόν, ενισχύσεις. Είσθε υπεύθυνος διά την τήρησιν της τάξεως εις Αθήνας και διά την καταστροφήν όλων των ομάδων ΕΑΜ - ΕΛΑΣ, αι οποίαι πλησιάζουν εις την πόλιν. Δύνασθε να λάβετε όλα τα μέτρα, που θα θεωρήσετε σκόπιμα διά τον έλεγχον των οδών και την παγίδευσιν των ταραξιών. Είναι φυσικόν ο ΕΛΑΣ να προσπαθήσει να παρατάξει γυναικόπαιδα εις τα σημεία όπου θα διεξαχθούν συγκρούσεις. Θα πρέπει να ενεργήσετε με σύνεσιν και να αποφύγετε σφάλματα, αλλά μη διστάσετε να πυροβολήσετε εναντίον παντός ενόπλου, που θα επιχειρεί να επιτεθή κατά των βρετανικών δυνάμεων και κατά των ελληνικών, μετά των οποίων συνεργαζόμεθα. Το καλύτερον, φυσικά, θα ήτο εάν εις το έργον σας είχατε τη συμπαράστασιν μιας κυβερνήσεως και εάν ο Λίπερ έπειθε τον Παπανδρέου να παραμείνει εις τη θέσιν του και να σας βοηθήσει. Ωστόσο, μη διστάσετε να ενεργήσετε ως να ευρίσκεσθε εις μίαν μόλις καταληφθείσα υπό του στρατού πόλιν,

όπου έχει εκραγεί επαναστατικόν κίνημα (υπογραμμίσεις Τσόρτσιλ). Εν συνεχεία, με τας ομάδας του ΕΛΑΣ, αι οποίαι πλησιάζουν έξωθεν προς την πόλιν, θα πρέπει να είσθε ασφαλώς εις θέσιν, με τας δυνάμεις που διαθέτετε, να δώσετε εις μερικάς εξ αυτών ένα καλό μάθημα, το οποίον θα παραδειγματίση και τας άλλας. Δύνασθε να βασίζεσθε εις την υποστήριξίν μου διά πάσαν λογικήν και εύστοχον ενέργειαν, την οποίαν εν προκειμένω θα αποφασίσετε. Πρέπει να κρατήσωμεν τας Αθήνας και να επιβληθώμεν (υπογράμμιση Τσόρτσιλ). Εάν τούτο το επιτύχετε χωρίς αιματοχυσίαν, θα είναι κατόρθωμα δι' εσάς, αλλά και με αιματοχυσίαν θα είναι επίσης κατόρθωμα, εάν αυτή είναι απαραίτητος" (Ο. Τσόρτσιλ, στο ίδιο, τόμ. 6ος, βιβλ. 1ο, σ. 255). Αυθεντικές μαρτυρίες Πολλά έχουν γραφτεί, για την αλήθεια των γεγονότων της ματωμένης εκείνης Κυριακής, 3 του Δεκέμβρη. Η αντίδραση, εκμεταλλευόμενη την κατοπινή νίκη της, επιχείρησε, στην κυριολεξία, να στήσει την ιστορική αλήθεια με το κεφάλι κάτω και να αμαυρώσει τον ηρωικό αγώνα του λαού της πρωτεύουσας, να συκοφαντήσει το ΕΑΜ και ακόμη περισσότερο το ΚΚΕ. Η αλήθεια, βέβαια, έχει πλέον αποκαλυφθεί και ο εγκληματικός ρόλος των Εγγλέζων, καθώς και των ντόπιων υποτελών τους, είτε των πολιτικών είτε των πρώην γερμανοντυμένων ταγματασφαλιτών και Χιτών, είναι αδιαμφισβήτητος. Περισσότερο, ως απόδοση τιμής στους εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες, αλλά και στην άφθαστη γενναιότητα των εκατοντάδων χιλιάδων διαδηλωτών, που άοπλοι και με το κεφάλι ψηλά αντιμετώπισαν τα εγγλέζικα τανκ και, λιγότερο, για την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας, παραθέτουμε ορισμένα αποσπάσματα αυτοπτών και πέραν κάθε αμφισβήτησης μαρτύρων εκείνης της τραγικής μέρας (από το βιβλίο του Ν. Κεπέση, "Ο Δεκέμβρης του 1944").

Η μαρτυρία του Κ. Κουβαρά* "... Είδα τον κόσμο να έρχεται σε παράταξη, με τις σημαίες του - ελληνική, αμερικανική, βρετανική και ρωσική - μπροστά. Ήταν μια γιγάντια φάλαγγα, αλλά οι διαδηλωτές προχωρούσαν με τάξη, τραγουδώντας αντάρτικα τραγούδια και φωνάζοντας συνθήματα... Ήμασταν στον εξώστη του πρώτου πατώματος του ξενοδοχείου της "Μεγάλης Βρετανίας". Η Αστυνομία είχε κινητοποιηθεί ολόκληρη, επιδείχνοντας τα καινούρια βρετανικά τουφέκια και "τόμιγκαν" για πρώτη φορά. Υπήρχαν, επίσης, ολόγυρα βρετανικά τανκ και θωρακισμένα αυτοκίνητα. Στο πρώτο τανκ, στη γωνία μπροστά μας, ένας άντρας στεκόταν στον ανοιχτό πυργίσκο και βρισκόταν σε συνεχή τηλεφωνική επικοινωνία με το αρχηγείο του, αναφέροντας τα συμβαίνοντα. Το μπροστινό τμήμα του συλλαλητηρίου είχε φτάσει στην άκρη της πλατείας, όπου βρισκόμασταν και καθώς παρατηρούσα προσεχτικά, άκουσα τους επικεφαλής να συζητούν με την Αστυνομία, μόλις δέκα μέτρα από κει που στεκόμασταν... Οι διαδηλωτές σπρώχνανε για να μπουν στην πλατεία, αλλά δε γινόταν καμιά συμπλοκή. Ξαφνικά ένα παράγγελμα "τραβηχτείτε πίσω!" δόθηκε με μια στριγκιά στρατιωτική φωνή και όλοι οι αστυνομικοί υποχώρησαν κάπου είκοσι μέτρα, γονάτισαν κι άρχισαν να πυροβολούν. Τα πυρά ήταν πυκνά. Διακόσιοι αστυνομικοί έβαλαν ταυτόχρονα, οι περισσότεροι με αυτόματα. Ένας από μας παρατήρησε τον αστυνομικό που γονάτισε λίγα μέτρα από το μέρος μας, και μας φώναξε "αυτός βαράει στο ψαχνό!". Κοιτάξαμε με προσοχή στο πλήθος και είδαμε αίμα... Ένα αγόρι, ως δεκαπέντε χρονών, είχε πέσει ακριβώς μπροστά μας, μέσα σε μια κόκκινη λίμνη. Ένα εικοσάχρονο κορίτσι ήταν γεμάτο αίματα λίγο πιο κάτω... Όταν η Πανεπιστημίου άδειασε, μπορέσαμε να δούμε μόνο τους νεκρούς και τους πληγωμένους. Πτώματα ήταν

σκόρπια παντού και σ' άλλα σημεία λίμνες από αίμα, που άφησαν μερικοί λαβωμένοι, τους οποίους φίλοι μετέφεραν αλλού... "Στην πλατεία, στην πλατεία!", άρχισαν να φωνάζουν οι επικεφαλής των διαδηλωτών. Πυροβολισμοί δεν ακούγονταν πια και ο κόσμος ξεκίνησε για την πλατεία Συντάγματος με μεγάλη τάξη. Καθώς οι διαδηλωτές προχωρούσαν, συγκινητικές στιγμές ξετυλίγονταν μπρος στα μάτια μας. Οι νεκροί και οι λαβωμένοι είχαν μεταφερθεί και μόνο λίμνες αίματος έμειναν εδώ κι εκεί, για να θυμίζουν τι είχε συμβεί λίγα λεπτά πρωτύτερα. Ομάδες νέων σταματούσαν μπροστά στις λίμνες αυτές και οι αντιδράσεις ποικίλανε, ανάλογα με τα συναισθήματα του καθενός. Μερικοί κλαίγανε, άλλοι έκαναν το σταυρό τους κι άλλοι ορκίζονταν εκδίκηση. Πολλοί μαζεύτηκαν γύρω από μια αιμάτινη λίμνη κοντά στον εξώστη μας, όπου ένα κορίτσι έκλαιγε από αρκετή ώρα και προσπαθούσε να προφυλάξει το χυμένο αίμα μιας φίλης της. Γνωστοί της δοκίμασαν να την απομακρύνουν, αλλά αρνήθηκε να κουνηθεί...". * Ο Κ. Κουβαράς είναι Ελληνοαμερικανός και ήταν αρχηγός της μυστικής αμερικανικής αποστολής "Περικλής" στην κατεχόμενη Ελλάδα Η μαρτυρία του Φρανκ Τσερβάζι* "... Μια ομάδα αστυνομικών πυροβολούσε το άοπλο πλήθος. Με μια κίνηση, λες και τη φύσηξε άγριος βοριάς, η συμπαγής μάζα του λαού έπεσε μπρούμυτα. Το τουφεκίδι σταμάτησε. Ο λαός ξανασηκώθηκε πάλι σύσσωμος, τα τουφέκια άρχισαν πάλι να πυροβολούν κι οι χειροβομβίδες να πέφτουν σαν βροχή... Ο κ. Πούλος, ένας γενναίος Αμερικανός ανταποκριτής, χίμηξε με τεντωμένα χέρια ανάμεσα στην Αστυνομία και το πλήθος, ζητώντας να σταματήσει το τουφεκίδι. Τίποτε, όμως. Οι σφαίρες εξακολουθούσαν να πέφτουν σαν βροχή. Ανάμεσα στα άλλα πτώματα, ήταν ένα αγοράκι έξι χρονών και δίπλα του ένα κατάξανθο κοριτσάκι. Έτσι χύθηκε το πρώτο αίμα. Έτσι άρχισε ο εμφύλιος πόλεμος".

* Ο Φ. Τσερβάζι ήταν δημοσιογράφος και το παραπάνω απόσπασμα δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση "Κόλιερς" εκείνης της εποχής Η μαρτυρία ενός Αγγλου* "... Η πορεία πλησίαζε: Άντρες, γυναίκες και παιδιά βάδιζαν σε γραμμές ανά οχτώ ως δέκα. Η διαδήλωση δεν έδειχνε τίποτα το απειλητικό. Την προσοχή μου τράβηξε πάλι στο μπαλκόνι (σ.σ. της τότε Αστυνομικής Διεύθυνσης Αθηνών) μια επιτακτική φωνή, που έμοιαζε σαν διαταγή στα ελληνικά... Ο κ. Σ. Μπάρμπερ του "Ηνωμένου Τύπου", μου εξήγησε αργότερα ότι η φωνή που είχα ακούσει ήταν διαταγή πυροβολισμού. Αμέσως οι αστυνομικοί άρχισαν να τραβούν τα κλείστρα των όπλων τους, όχι όμως με συντονισμό, σαν μια πειθαρχημένη ομάδα, αλλά δισταχτικά ο ένας μετά τον άλλον, δίνοντας την εντύπωση πως μερικοί από αυτούς δίσταζαν να υπακούσουν. Οι αστυνομικοί άδειασαν τις σφαίρες των όπλων τους πάνω στους διαδηλωτές... Οι πυροβολισμοί εξακολουθούσαν να πέφτουν... Οι αστυνομικοί έμοιαζαν πια σαν να φοβούνται να σταματήσουν τους πυροβολισμούς και το θέαμα πρόσβαλε το αίσθημα ευπρέπειας κάθε Άγγλου, που έτυχε να παρακολουθεί...". * Η μαρτυρία είναι του Βρετανού συνταγματάρχη Μπάιφορντ Τζόουνς, που παρακολούθησε τα δραματικά γεγονότα από το "καφενείο του Γιαννάκη", στο ισόγειο του κτιρίου, όπου στεγαζόταν τότε η Διεύθυνση της Αστυνομίας Αθηνών Κι άλλη μια μαρτυρία* "... Επρόκειτο περί μιας ειρηνικής και άοπλης διαμαρτυρίας του λαού και τούτο είναι τόσον βέβαιον, ώστε γυναίκες έφεραν μαζί τους ακόμη και τα μικρά παιδιά τους. Κάτω από το παράθυρό μου είδα με τα μάτια μου τα γεγονότα.

Είναι αφάνταστος ο ηρωισμός του λαού αυτού. Όρθιος και βαλλόμενος, προχωρούσε προς τον ορισθέντα τόπο της συγκέντρωσης. Γυναίκες και κορίτσια με το χαμόγελο στα χείλη, ακόμη και μετά τον σκοτωμό των συντρόφων των φώναζαν: "Ζήτω ο Τσόρτσιλ! Ζήτω ο Ρούσβελτ! Κάτω ο Παπανδρέου! Όχι βασιλιά!". * Έτσι μετέδωσε τις δραματικές σκηνές ο ανταποκριτής της αμερικανικής εφημερίδας "Ήλιος του Σικάγου" Και η ...μαρτυρία του Λίπερ Αποκαλυπτικά είναι ακόμη και τα όσα γράφει ο τότε Βρετανός πρεσβευτής στην Αθήνα, Ρ. Λίπερ, στο σχετικό βιβλίο του "Όταν ο Έλληνας συναντά Έλληνα": "Οι πυροβολισμοί στην πλατεία Συντάγματος έλαβαν χώρα σε πλήρη θέα πολλών ξένων ανταποκριτών, που έμεναν στο ξενοδοχείο "Μεγάλη Βρετανία". Απέναντι στο ξενοδοχείο ήταν τα κεντρικά γραφεία της Αστυνομίας και ακριβώς σ' αυτή τη γωνία έγιναν οι ταραχές. Για τους ανταποκριτές, ήταν μια σπάνια ευκαιρία για τη μετάδοση νέων. Είχαν δει οι ίδιοι όλα τα γεγονότα και τα σχόλια γρήγορα έβγαιναν από τις γραφομηχανές τους. Σε λίγες ώρες ο κόσμος είχε την εντύπωση ότι η φασιστική ή σχεδόν φασιστική κυβέρνηση της Αθήνας είχε πυροβολήσει ενάντια στα άοπλα πλήθη. Αυτές οι γραφομηχανές έδωσαν στο ΕΑΜ μια μεγάλη νίκη εκείνη την ημέρα". Και όμως δεν επρόκειτο για εντύπωση, αλλά για την πραγματικότητα, αν σ' αυτήν προσθέσουμε και τον απάνθρωπα εγκληματικό και πρωταγωνιστικό ρόλο των Εγγλέζων, μαζί και του Ρ. Λίπερ.

Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΗ
Η αντίσταση του λαού της Αθήνας και του Πειραιά

Τριάντα τρεις ολόκληρες μέρες κράτησε η σκληρή μάχη του Δεκέμβρη, όπως ονομάστηκε εκείνη η περίοδος. Από τη ματωμένη Κυριακή, 3ης του Δεκέμβρη 1944, έως τις 5 Γενάρη 1945. Ήταν ολοφάνερα ένας ελληνο - αγγλικός πόλεμος. Μεταξύ του ΕΛΑΣ και του λαού της Αθήνας και του Πειραιά, που πάλευε στο πλευρό του πρώτου και των μέχρι εκείνη τη Οι «σύμμαχοί μας» οχυρώνονται στιγμή τυπικών στο μουσείο της Ακρόπολης συμμάχων τους στον αντιφασιστικό αγώνα, των Εγγλέζων, που είχαν στο πλευρό τους, τους ακροδεξιούς και τους πρώην συνεργάτες των Γερμανών φασιστών. Στις τριάντα τρεις αυτές μέρες κορυφώθηκαν στο χώρο της Αθήνας και του Πειραιά οι πόθοι ενός ολόκληρου λαού, τα όνειρα που έκανε στη διάρκεια της τετράχρονης ηρωικής Εθνικής Αντίστασης, για τη λεύτερη και λαοκρατούμενη Ελλάδα. Τριάντα τρεις ολόκληρες μέρες, που είναι σφραγισμένες από το μεγαλείο της μαζικής λαϊκής αυτοθυσίας και πρωτοβουλίας, της μαχητικότητας και του δυναμισμού. Και ήταν αυτή ακριβώς, η μαζική λαϊκή συμμετοχή - μαζί με τον ηρωικό αγώνα των μαχητών του ΕΛΑΣ - που απέτρεψε τη στρατιωτική ολοκληρωτική νίκη των σαφώς πολλαπλάσιων αγγλικών δυνάμεων και υποχρέωσε τον Τσόρτσιλ στην αναζήτηση και πάλι πολιτικών λύσεων. Σε δύο φάσεις μπορούν να χωριστούν τα γεγονότα του Δεκέμβρη. Η πρώτη κρατά μέχρι τις 18 του Δεκέμβρη.

Στη διάρκειά της, ο ΕΛΑΣ και ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά, αφού θάβει τους δεκάδες νεκρούς του των πρώτων ημερών και αποκρούει την επίθεση, που εξαπολύσανε οι Εγγλέζοι στις 6 του Δεκέμβρη, περνά σε αντεπίθεση και περιορίζει τις αγγλικές δυνάμεις στο κέντρο ουσιαστικά της Αθήνας, στο κράτος της "Σκομπίας", όπως έλεγαν τότε χαρακτηριστικά. Η δεύτερη αρχίζει στις 18 Δεκέμβρη και κρατά μέχρι το ξημέρωμα της 5ης του Γενάρη, όταν με διαταγή του Α' ΣΣ ο ΕΛΑΣ αποσύρεται από την πρωτεύουσα. Τα γεγονότα Να, πώς περιγράφει τα γεγονότα εκείνα το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ (Α' τόμος, σ. 490): "Στη μάχη του Δεκέμβρη, ΕΛΑΣ και λαός της Αθήνας και του Πειραιά βρίσκονταν επί ποδός πολέμου. Οι μαχητές του ΕΛΑΣ κρατούσαν γερά τις θέσεις τους. Διεκδικούσαν τετράγωνο με τετράγωνο την περιοχή της πρωτεύουσας. Ενεργούσαν σοβαρές επιθετικές κρούσεις. Αχρήστευαν δεκάδες άρματα μάχης. Κατέρριπταν αεροπλάνα. Έπιαναν αιχμαλώτους. Ο λαός έστηνε οδοφράγματα. Άνοιγε αντιαρματικές τάφρους. Μετέφερε τραυματίες και τρόφιμα. Νέοι και γέροι, άντρες, γυναίκες έπαιρναν θέση στο μετερίζι της μεγάλης μάχης. Κατά τα μέσα του Δεκέμβρη ο ΕΛΑΣ με ορμητικές επιθετικές ενέργειες υποχρέωσε τους Βρετανούς επιδρομείς να περιχαρακωθούν στο κέντρο της πρωτεύουσας. Το κράτος του Σκόμπι και του Παπανδρέου περιορίστηκε στο χώρο ανάμεσα στην Ομόνοια, την πλατεία Συντάγματος και το Κολωνάκι, με ελάχιστα σημεία στήριξης έξω από το χώρο αυτό. Η σοβαρή κατάσταση, που είχε δημιουργηθεί στην Αθήνα, οι σημαντικές εκδηλώσεις αλληλεγγύης προς τον ελληνικό λαό και η καταδίκη της επέμβασης της Μ. Βρετανίας από τη δημοκρατική κοινή γνώμη των χωρών του εξωτερικού και της ίδιας της Αγγλίας, προκαλούσαν πολλές ανησυχίες στην αγγλική κυβέρνηση.

Ο ίδιος ο Τσόρτσιλ στα απομνημονεύματά του γράφει ότι "στην Αγγλία υπήρχε πολύ σύγχυση. Οι "Τάιμς" και ο "Μαγχεστριανικός Φύλαξ" καταδίκασαν την αντιδραστική, όπως την αποκαλούσαν, πολιτική μας... Στη Βουλή των Κοινοτήτων ο σάλος υπήρξε μεγάλος...". Και προσθέτει: "Η μεγάλη πλειοψηφία του αμερικανικού Τύπου καταδίκασε Το δράμα των Ελλήνων αναφανδόν τη συνεχίζεται και μετά την δράση μας, που τη απελευθέρωση χαρακτήρισε σαν νόθευση των αρχών υπέρ των οποίων πολεμούσαμε" (Απομνημονεύματα Ουίνστον Τσόρτσιλ, τ. 6, βιβλ. Α', σ. 258 και 265). Η αγγλική κυβέρνηση, ανήσυχη από τις εξελίξεις, αποφάσισε να κλείσει με γενική πολεμική ενέργεια το ελληνικό ζήτημα. Αλλά, πριν αρχίσει τη γενική επίθεση, ο Τσόρτσιλ θεώρησε καλό να αναλάβει πρωτοβουλία, για διευθέτηση του ζητήματος, με πολιτικά μέσα, αφού και ο στρατηγός Αλεξάντερ τού είχε ήδη τηλεγραφικώς τονίσει πως στρατιωτική νίκη, στην περίπτωση που θα εξακολουθούσε τον αγώνα ο ΕΛΑΣ μετά την απώθησή του από την Αθήνα και την περιοχή της Αττικής, δεν μπορούσε να επιτευχθεί. Ο τότε σύμβουλος του βασιλιά Γεωργίου, Π. Πιπινέλης, γράφει ότι το τηλεγράφημα του Αλεξάντερ προκάλεσε "βαθυτάτην εντύπωσιν" στον Τσόρτσιλ, ότι άρχισε να

καταλαβαίνει πως ακόμη και με μια συντριπτική νίκη στην Αθήνα "δεν ήταν δυνατόν να λυθεί το ελληνικό πρόβλημα. Γι' αυτό, μαζί με τη συγκέντρωση στρατιωτικών ενισχύσεων, άρχισε να προσανατολίζεται στην ανάγκη κάποιας πολιτικής λύσεως, στην περίπτωση που ο ΕΛΑΣ δεν συνθηκολογούσε".(Π. Πιπινέλης, "Τα πολιτικά και διπλωματικά παρασκήνια", εφημ. Ακρόπολις (24.8.1958). Η αγγλική επίθεση Στις 17 Δεκέμβρη ο Σκόμπι περνά σε νέα επίθεση, αφού έχει κατάλληλα ενισχύσει τις δυνάμεις του. Οι συνοικίες της Αθήνας και του Πειραιά σφυροκοπούνται ανελέητα από ξηρά, θάλασσα και αέρα. Οι ρουκέτες, οι βόμβες, τα τηλεβόλα και τα πολυβόλα σκορπούν τον όλεθρο του θανάτου. Ο συσχετισμός δύναμης είναι πλέον ολοφάνερα υπέρ των επιδρομέων και δημιουργείται δύσκολη κατάσταση για τις δυνάμεις του ΕΛΑΣ, αλλά οι Αγγλοι προχωρούν με μεγάλη δυσκολία. Οι επιθέσεις και οι αντεπιθέσεις διαδέχονται η μια την άλλη. Ο Τσόρτσιλ, όμως, θέλει οπωσδήποτε να ξεκαθαρίσει το ελληνικό ζήτημα και να "δέσει" την Ελλάδα στο άρμα του βρετανικού λέοντα. Γι' αυτό και στέλνει από την Ιταλία νέες, μεγάλες στρατιωτικές ενισχύσεις και εφόδια στον Σκόμπι. Και τούτο, παρ' ότι έχει ήδη εκδηλωθεί η αντεπίθεση των Γερμανών του στρατάρχη Ρούνστεντ στις Αρδένες και τις σοβαρές δυσκολίες, που αντιμετωπίζουν οι συμμαχικές δυνάμεις στο ιταλικό μέτωπο. Γι' αυτά γράφει χαρακτηριστικά ο Π. Ρούσος, στο βιβλίο του "Η μεγάλη πενταετία": "Ανάμεσα στις 15 και 25 του Δεκέμβρη, φτάνουν στην Αθήνα, σε χρονικό διάστημα ρεκόρ, με 1.650 αεροπορικές πτήσεις, δυο ακόμα πλήρεις βρετανικές μεραρχίες, άλλες ισχυρές αποικιακές δυνάμεις πεζικού, συγκεκριμένα άλλη μια ταξιαρχία της 4ης Ινδικής Μεραρχίας, καθώς και δυο περίπου χιλιάδες τόνοι πολεμικό υλικό". Γράφοντας μετά τον πόλεμο, για κείνες τις επιχειρήσεις κατά του ελληνικού λαού το Δεκέμβρη του 1944 και

συγκρίνοντάς τες με την αποστολή του βρετανικού σώματος κατά των Ιταλών το 1941, ο Αλεξάντερ παρατηρεί: "Η επέμβασίς μας το 1944 υπήρξε περισσότερον επιτυχής, παρ' όλον ότι απετέλη εξ ίσου σημαντικήν θυσίαν δι' ημάς, δεδομένου ότι, όπως είπα, με μεγάλην δυσκολίαν ημπορούσα να στερηθώ τας τρεις μεραρχίας, που απέσυρα από το κύριον μέτωπον της Ιταλίας, διά να σώσω την Ελλάδα και να εμποδίσω από του να περιπέσει υπό τον κομμουνιστικόν ζυγόν" ("Καθημερινή" 14.3.1961) Ετσι έχουμε και μίαν άλλη κυνική ομολογία, πως ο Τσόρτσιλ έστειλε κατά του σύμμαχου ΕΑΜ το 1944 ουσιαστικότερη δύναμη, απ' ό,τι είχε στείλει στον πόλεμο κατά των φασιστών εισβολέων το 1941". ("Η μεγάλη πενταετία" τ. Β', σ.361).

Οι αντιμέτωπες στρατιωτικές δυνάμεις Στις σκληρές συγκρούσεις του Δεκέμβρη του 1944

Αγγλικό άρμα μάχης στη Φιλελλήνων

βρέθηκαν αντιμέτωπες οι παρακάτω στρατιωτικές δυνάμεις: Ο ΕΛΑΣ, στις πρώτες μέρες, διέθετε (σύμφωνα με την έκθεση που έκανε ο Γ. Σιάντος στην 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ - 1945) τις δυνάμεις του Α' Σ. Σ., με 4.500 περίπου άνδρες, οι οποίες ενισχύθηκαν στην πορεία και έφτασαν τις 10 - 12.000 άνδρες. Σύμφωνα με τον Φ. Γρηγοριάδη, οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ έφτασαν τις 15.000 άνδρες, ενώ ο Σόλων Γρηγοριάδης ανεβάζει τη συνολική τους δύναμη, στους 17.800 άνδρες. Γύρω στις 12.000 εξοπλισμένους άνδρες, υπολόγιζαν τη δύναμη του ΕΛΑΣ και οι αγγλικές μυστικές υπηρεσίες, σύμφωνα με τηλεγράφημα, που έστειλε ο Τσόρτσιλ στο Ρούσβελτ στις 17 Δεκέμβρη. Απέναντι στις - χωρίς ουσιαστικά βαρύ οπλισμό - δυνάμεις του ΕΛΑΣ, οι Εγγλέζοι παρέταξαν περισσότερους από 30.000 στρατιώτες, από τις πρώτες μέρες των συγκρούσεων, που κλιμακωτά και σχετικά γρήγορα έφθασαν τις 60.000 *, 80 αεροπλάνα, 200 τανκ και πολλά πυροβόλα, ενώ μονάδες του αγγλικού στόλου, με τα πυροβόλα τους, κανονιοβολούσαν την πρωτεύουσα και ταυτόχρονα εξασφάλιζαν τον εφοδιασμό των στρατευμάτων. Στο πλευρό των Άγγλων, πήραν μέρος επίσης, η 3η Ορεινή Ταξιαρχία (2.500), ο Ιερός Λόχος (500), η Χωροφυλακή (3.000) και άλλοι σχηματισμοί δωσιλόγων. Προφανή και ιδιαίτερη σημασία και αξία έχει να σημειωθεί η συμμετοχή, στο πλευρό των Άγγλων, μεγάλου αριθμού ταγματασφαλιτών, πρώην συνεργατών των Γερμανών. Η σχετική ομολογία του τότε υφυπουργού των Στρατιωτικών, στρατηγού Λέοντα Σπαή, είναι χαρακτηριστική: "Αποφασίστηκε να χρησιμοποιηθούν κατά του ΕΑΜ τα Τάγματα Ασφαλείας. Η εισήγηση ήταν των Άγγλων και η απόφαση δική μου... Συνολικά υπήρχαν 27.000 άνδρες των Ταγμάτων. Χρησιμοποιήσαμε 12.000, τους λιγότερο εκτεθειμένους και οπωσδήποτε κανένα από τα σημαίνοντα στελέχη. Τους ντύσαμε και τους εξοπλίσαμε - αφού τους πήραμε από τα στρατόπεδα

Δεν είναι αλήθεια ότι δε χρησιμοποιήθηκαν Τάγματα Ασφαλείας στα Δεκεμβριανά.σ. από όσους είχαν συλληφθεί και αυτή είναι η αλήθεια.. Όπως ακόμα. Ο ίδιος αναφέρει.. ΕΑΜ . στο περιοδικό "Πολιτικά Θέματα".συγκεντρώσεως.600 Άγγλοι στρατιώτες. Χρησιμοποιήθηκαν οι μισοί περίπου. όπως τότε και αργότερα ισχυρίζονταν Άγγλοι και Έλληνες. κυρίως στο Γουδί . 4 Δεκέμβρη 1976) * Ο Άγγλος συγγραφέας Ερμαν αναφέρει ότι μέχρι τα τέλη του Οκτώβρη βρίσκονταν στην Ελλάδα 22.ΕΛΑΣ Αλλεπάλληλες προσπάθειες ειρήνης και ομαλής διεξόδου Αλλεπάλληλες και συνεχείς ήταν οι πρωτοβουλίες και οι προσπάθειες της ηγεσίας του ΕΑΜ και του ΚΚΕ .000.000 στρατιώτες. τότε στρατιωτικού διοικητή Αθηνών. Σπαή. τη σημερινή Βουλή. Ο πρώτος ήταν υπασπιστής του στρατηγού Παυσανία Κατσώτα. Εκεί στα υπόγεια υπήρχαν αποθήκες ιματισμού και οπλισμού. ως υφυπουργός Στρατιωτικών" (Άρθρο του στρατηγού Λ. ότι στα τέλη του Δεκέμβρη. Ο δεύτερος ήταν γραμματέας στο υπασπιστήριό μου. οι μετέπειτα Απριλιανοί δικτάτορες). ούτε ο Μακαρέζος (σ. ενώ τμήματα μιας μεραρχίας ήταν έτοιμα να αποσταλούν στην Ελλάδα. ενώ προετοιμάζονται να αποσταλούν για ενίσχυση άλλες 18. ότι στα Δεκεμβριανά δεν πολέμησαν ούτε ο Παπαδόπουλος.στη διάρκεια της μάχης Ο ΕΛΑΣ στήνει οδοφράγματα στους δρόμους της Αθήνας . που την αποκαλύπτω σήμερα. η δύναμη των Άγγλων έφθασε τις 60.στο κτίριο των παλαιών Ανακτόρων.

ύστερα από εντολή της ΚΕ του ΕΛΑΣ και με τη . ο Μ.για να σταματήσουν οι εχθροπραξίες και να υπάρξει ομαλή δημοκρατική διέξοδος. Πορφυρογένης. να αποσυρθούν στους στρατώνες. Στις 7 του Δεκέμβρη στάλθηκε έκκληση της ΚΕ του ΕΑΜ.του Δεκέμβρη . Ολες. κάνοντας όλες τις δυνατές υποχωρήσεις. Στις 12 Δεκέμβρη. προς τους πρεσβευτές των τεσσάρων "μεγάλων δυνάμεων". Η έκκληση κατέληγε: ". γιατί ο Ελληνικός Λαός είναι αποφασισμένος να υπερασπιστεί με όλα τα μέσα τη ζωή και τις ελευθερίες του εναντίον οιουδήποτε κινδύνου". συνάντησαν την κατηγορηματική άρνηση των Εγγλέζων ή τους όρους ταπείνωσης και υποταγής του λαού και της χώρας. για να πάψη το πυρ των Βρετανικών Στρατευμάτων εναντίον του αγωνιζόμενου λαού. για να εξετάσει τη δημιουργηθείσα κατάσταση. ζητούμε να επέμβητε αμέσως. όμως. Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής. Βρετανίας. όταν οι μάχες έχουν για τα καλά φουντώσει και οι Εγγλέζοι επιδρομείς έχουν περιοριστεί στο "κράτος της Σκομπίας". Να πάψουν οι Εγγλέζοι στρατιώτες να προστατεύουν τις συμμορίες των δωσιλόγων. το ΕΑΜ και ο ΕΛΑΣ επανέρχονται με προτάσεις ειρήνης και δημοκρατικής διεξόδου. Στις 6 του Δεκέμβρη. Καταγγέλλοντας την κατάφωρη αυτή παραβίαση των διασυμμαχικών αποφάσεων και συμφωνιών της Τεχεράνης και Καζέρτας και τον στραγγαλισμόν κάθε έννοιας δικαίου και ελευθερίας.. καθώς και προς το Διεθνή Ερυθρό Σταυρό. η ΚΕ του ΕΑΜ στέλνει τηλεγράφημα στον Αγγλο πρεσβευτή Λίπερ. διαπιστώσει τα αίτια που την προκάλεσαν και διαφωτίσει τις Σύμμαχες κυβερνήσεις. Ακόμη και στα μέσα του Δεκέμβρη.. της Σοβιετικής Ενώσεως και της Γαλλίας. όπου καταγγέλλει την απροσχημάτιστη επεμβατική πολιτική του Σκόμπι και καταλήγει: "Ζητάμε να ορισθεί Διασυμμαχική Επιτροπή από αντιπροσώπους των Συμμάχων χωρών Μ. ώστε να αποφευχθεί στο μέλλον οριστικά κάθε τέτοιου είδους επέμβαση". που έθετε ο Σκόμπι.

Ο Σκόμπι. 118) Οι φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του DMITRI KESSEL "ΕΛΛΑΔΑ του '44" ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 Η σύσκεψη με τον Τσόρτσιλ στην Αθήνα . Το σταμάτημα των μαχών υποτάσσεται σ' αυτό το σκοπό". που έστειλε στις 9 του Δεκέμβρη στον πρεσβευτή Λίπερ: ". "Όταν Έλλην συναντά Έλληνα". να τεθούν οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ υπό τις διαταγές του και να παραδώσουν τα όπλα όσες βρίσκονται στην Αθήνα.διαμεσολάβηση του Σταμ... Μερκούρη. όμως. σ. απαιτώντας ταυτόχρονα. ότι αυτός ήταν και παρέμενε ο βασικός και κύριος στόχος των Εγγλέζων. Ο σκοπός είναι σαφής: Να συντριβεί το ΕΑΜ. (Ρ. ο Τσόρτσιλ φρόντιζε να το υπενθυμίζει με κάθε ευκαιρία στους ευρισκόμενους στην Ελλάδα εκπροσώπους του. Λίπερ. δηλαδή.. το στρατιωτικό ζήτημα και απαιτώντας ουσιαστικά την άνευ όρων παράδοση του ΕΛΑΣ.. Χαρακτηριστικό είναι το σχετικό τηλεγράφημα.! Ξαναβάζοντας. Ηταν ολοφάνερο. δέχτηκε. Αλλωστε.. ήρθε σε επαφή με τον Βρετανό στρατηγό Σκόμπι και συζήτησε μαζί του για τον τερματισμό των εχθροπραξιών.

η στρατιωτική υπεροχή των Εγγλέζων γίνεται πλέον αισθητή. δίνει την ίδια Τσόρτσιλ. περίπου χρονική περίοδο τη μάχη της διάλυσης των τμημάτων του Τσαούς Αντόν στην Ανατολική Μακεδονία (πραγματοποιήθηκε στις 12 Δεκέμβρη) και αυτών του Ναπ. παρά τη σθεναρότατη και ηρωική αντίσταση του λαού της πρωτεύουσας και των μαχητών του ΕΛΑΣ.. επέλεξε ο Τσόρτσιλ. Τη στιγμή. στην οποία θα μετάσχουν αντιπρόσωποι του ΕΑΜ . Επίσης. λοιπόν. ανταλλάσσει απόψεις με τον στρατηγό Αλεξάντερ.Το τρίτο δεκαήμερο του Δεκέμβρη. των αστικών κομμάτων και της κυβέρνησης .και ενώ συνεχιζόταν αμείωτη η επίθεση των βρετανικών δυνάμεων. οι εφεδρείες του ΕΛΑΣ (σε έμψυχο δυναμικό και μέσα) δεν μπορούν να φθάσουν έγκαιρα στην Αθήνα.. συνοδευόμενος από τον Βρετανό υπουργό Εξωτερικών. μέρος των δυνάμεων του πρωθυπουργός Ουίνστον ΕΛΑΣ. Ιντεν. αυτή .όπως άλλωστε το σχεδίαζε . για να ξεδιπλώσει τη δική του πρωτοβουλία πολιτικής δήθεν λύσης. Στις 25 Δεκέμβρη έρχεται ξαφνικά στην Αθήνα. Στο αεροδρόμιο του Χασανίου. Εκτός Στις 25 του Δεκέμβρη έρχεται ξαφνικά στην Αθήνα ο Βρετανός αυτού.ΕΛΑΣ. Ζέρβα στην Ήπειρο (πραγματοποιήθηκε στις 21 έως 23 Δεκέμβρη). τον υπουργό της Μεσογείου Μακ Μίλαν και τον πρεσβευτή Λίπερ και αποφασίζουν να συγκαλέσουν σύσκεψη. όπου προσγειώθηκε το αεροπλάνο του.

Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ και ο στρατηγός Μάντακας.Παπανδρέου. μέλη της ΚΕ του ΕΛΑΣ και από μέρους του ΕΑΜ ο Γραμματέας της ΚΕ του ΕΑΜ συναγ. Ο ΕΛΑΣίτης Ανθυπολοχαγός κατά τη συμφωνία κρατούσε άσπρο μαντίλι. Η Αριστερά έκανε κι αυτή τη φορά το καθήκον της "Η σύσκεψη του πολιτικού κόσμου και των αντιπροσώπων ΕΑΜ . Από τη νύχτα είχε διαβαστεί μέσω του Σκόμπυ η πρόσκληση προς την ΚΕ του ΕΛΑΣ να στείλει αντιπροσώπους. θα έπρεπε να είχε διακοπεί κάθε πολυβολισμός στην Αθήνα και τον Πειραιά. Τα σχετικά. ΑΝΑΜΕΣΑ ΑΠΟ ΤΙΣ ΓΡΑΜΜΕΣ Οι τρεις συναγωνιστές με αυτοκίνητο του ΕΛΑΣ έφθασαν ως τα Εξάρχεια όπου προηγουμένου του Ανθυπολοχαγού επικεφαλής του εκεί τμήματος του ΕΛΑΣ επροχώρησαν μέχρι των πρώτων αγγλικών γραμμών. αντίστοιχα δε άσπρο μαντίλι κρατούσε και ο επικεφαλής Αγγλος. από το όργανο της ΚΕ του ΕΑΜ. Στο μεταξύ. ισχυρισθείς ότι έβαλλαν τα τηλεβόλα του ΕΛΑΣ στον Πειραιά. εναντίον του πολεμικού . Οταν έφθασαν μέσα στις αγγλικές γραμμές επεβιβάσθηκαν αγγλικού αυτοκινήτου που τους μετέφερε στην Αγγλική Πρεσβεία. "Ελεύθερη Ελλάδα".ΕΛΑΣ. Για να ξέρει ο ελληνικός λαός την αλήθεια Τα πρακτικά των δύο συσκέψεων για τη λύση της κρίσης. Σιάντος. που κλήθηκε με πρωτοβουλία των κ. όπως είχε συμφωνηθεί. Παρτσαλίδης. Ο Σκόμπυ παραβαίνοντας για μια ακόμη φορά και τη συμφωνία αυτή πολυβολούσε τις συνοικίες. με τη σύσκεψη αυτή. Τσώρτσιλ και Ηντεν έγινε χθες στις 5μμ στην Αγγλική Πρεσβεία. κ. Από μέρους του ΕΛΑΣ πήραν μέρος στη σύσκεψη οι συναγωνιστές Γ. απ' όπου και αναδημοσιεύουμε ολόκληρο το κείμενο. διατηρώντας ακόμη και τον τότε τίτλο του. δόθηκαν στη δημοσιότητα τις αμέσως επόμενες μέρες.

Τόνισε ότι τα εκκρεμή . Σιάντος φορούσε στρατιωτικά με το σήμα ΕΑΜ . Μπαιλέν και ο αρχηγός της Σοβιετικής Στρατιωτικής Αποστολής στην Ελλάδα συνταγματάρχης Ποπώφ. ΟΙ ΣΥΝΟΜΙΛΙΕΣ ΤΟΥ κ. ΤΣΩΡΤΣΙΛ Ο κ. Μακ Μίλαν. Μακ Βη και ο αρχηγός της Σοβιετικής Αποστολής συνταγματάρχης Ποπώφ. Τσώρτσιλ. κ. δύο αντιπρόσωποι του Λαϊκού Κόμματος. Οι κ. Τσώρτσιλ που έφτασε στην Αθήνα προχτές το βράδυ αεροπορικώς. Τσώρτσιλ. Λήπερ και ο στρατηγός Αλεξάντερ πήραν μέρος στην έναρξη της συσκέψεως. Κατά το ραδιοφωνικό σταθμό του Λονδίνου κλήθηκε ως επίσημος παρατηρητής και ο πρεσβευτής των Ηνωμένων Πολιτειών κ."Αίας" και της Σχολής Δοκίμων. Καφαντάρης. ο Πλαστήρας και ο Παπανδρέου. Της συσκέψεως προήδρευε ο μητροπολίτης Δαμασκηνός.ΕΛΑΣ και ο στρατηγός Μάντακας φορούσε Κάτω από αμυδρό φωτισμό γίνεται στολή εκστρατείας. Χτες το πρωί τον κ. κ. Σοφούλης. είχε τρίωρη συνομιλία με τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και απλώς συναντήθηκε με τον Παπανδρέου. Ο συναγ. ΜΙΛΑ Ο κ. Ηντεν. Τσώρτσιλ επισκέφτηκε ο Γάλλος πρεσβευτής κ. η σύσκεψη με τη συμμετοχή του Τσόρτσιλ Η ΣΥΣΚΕΨΗ Από μέρους των άλλων κομμάτων πήραν μέρος οι κ. Οι δρόμοι από τους οποίους πέρασαν οι αντιπρόσωποί μας δεν εβάλλοντο. ΤΣΩΡΤΣΙΛ Μόλις άρχισε η σύσκεψη πήρε το λόγο ο Βρετανός Πρωθυπουργός κ.

όμως είναι ανάγκη να δοθεί μια λύση στην πολύ άσκημη κατάσταση. Ο Μακαριότατος απάντησε: "Για να παραδώσετε τα όπλα". Τσώρτσιλ. Μετά τη δήλωση του συν. Απάντησε ο κ. Καταλήγοντας είπε ότι αν τον χρειαστούν κατά τη σύσκεψη είναι στη διάθεσή τους.ζητήματα δεν πρόκειται να λυθούν με τη βία. Αν νομίσατε ότι ήρθαμε εδώ για να μας βρίσετε. επειδή κανείς δεν έπαιρνε το λόγο. Ο Γραμματέας του ΕΑΜ ρώτησε μετά το τέλος του λόγου του κ. Τσώρτσιλ και Ηντεν καθώς και οι άλλοι ξένοι. Σιάντος. Ηντεν ότι εκλήθηκαν οι δυο παρατάξεις και με την πρόσκληση του ΕΛΑΣ συμπεριλαμβάνονταν και το ΕΑΜ. ρώτησε τον Πρόεδρο για το αντικείμενο της σύσκεψης. Σιάντου οι παριστάμενοι είπαν αν πρέπει να προχωρήσει η συζήτηση. Παρατήρησε ότι πρέπει να γίνουν δεκτοί οι όροι του κ. Αμέσως ύστερα αποχώρησαν οι κ. κ. να μας το πήτε. Νέο Λίβανο δεν πρόκειται να 'χουμε. ελάτε να τα πάρετε. Εξήρε τον ηρωισμό του Ελληνικού Λαού εναντίων των Ιταλών και Γερμανών επιδρομέων και τον αγώνα κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Αλλά στην περίπτωση αυτή θα φέρετε ακέραια την ευθύνη της ματαίωσης της σύσκεψης". γιατί τότε θα είμαστε υποχρεωμένοι να αποχωρήσουμε. "ΕΛΑΤΕ ΝΑ ΤΑ ΠΑΡΕΤΕ" Σε συνέχεια ο συν. Σκόμπυ και ότι τελικά το όλο ζήτημα θα το λύσει απερίσπαστος ο πολιτικός κόσμος της Ελλάδας. που υπάρχει στην Ελλάδα. γιατί δεν εκλήθηκε επίσημα το ΕΑΜ. ΣΙΑΝΤΟΣ: "Αν μας καλέσατε γι' αυτό. .

Βασιλεία για την Ελλάδα. Σιάντος δήλωσε αμέσως ότι η παράταξη που αντιπροσωπεύει είναι σύμφωνη με την εγκαθίδρυση αντιβασιλείας. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗ Ο Παπανδρέου προσπάθησε έπειτα να δικαιολογήσει την εγκληματική πολιτική του. όπως αποδείχτηκε. Ο Μάξιμος μετά από πολλές επιφυλάξεις δέχτηκε σαν "αναγκαίον κακόν". γιατί δεν μπορεί να αποφασίζει μόνος. τελικά το ζήτημα αυτό έμεινε εκκρεμές. τον χαρακτήρισε ανάξιο πολιτικό και κυρίως υπεύθυνο για τη δραματική σημερινή κατάσταση και τόνισε ότι για 2. Υπογράμμισε τελικά ότι τα εκκρεμή ζητήματα θα τα λύσει ο πολιτικός κόσμος της χώρας και όχι οι Αγγλοι. Ο Δεξί χέρι. Η ΑΠΕΛΕΥΘΕΡΩΣΗ ΚΑΙ Η ΒΡΕΤΑΝΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ . είναι 4η Αυγούστου και φασισμός.000 πραιτοριανούς της Ορεινής Ταξιαρχίας ματοκύλισε τον τόπο. είπε.Η ΑΝΤΙΒΑΣΙΛΕΙΑ Ο κ. Καφαντάρης κατηγόρησε με δριμύτατες εκφράσεις τον Παπανδρέου. του Σοφούλης Τσόρτσιλ ο αρχιεπίσκοπος αρνήθηκε να πει τη Δαμασκηνός γνώμη του. της αντιβασιλείας και ρώτησε αν σ' αυτό συμφωνούν οι παριστάμενοι. Ο συν. ΤΟ "ΚΑΤΗΓΟΡΩ" ΤΟΥ κ. Καφαντάρης είπε ότι για να βρεθεί λύση πρέπει να λυθεί το πρώτο ζήτημα. Ο κ.

ΜΙΛΑ Ο ΣΥΝΑΓ. Εμείς πιστεύουμε. ότι ο αγώνας μας είναι απόλυτα δίκαιος. δεν μπορεί να γίνεται συζήτηση να συμμετάσχει σε Κυβέρνηση ούτε και σαν απλός υφυπουργός. Καυτηρίασε την επέμβαση των Άγγλων και τις ωμότητες που διαπράττουν. είπε. κανείς δωσίλογος δε δικάστηκε.Πρέπει να συμπληρώσουμε ότι ο Σοφούλης και ο Παπανδρέου αποχωρήσανε ενώ συνεχιζόταν η συζήτηση. ζήτησαν να αφοπλιστεί ο ΕΛΑΣ. είπε. Ο συν. γιατί με την "ασήμαντη" δράση τους κατά την Κατοχή γίνανε αιτία καταστροφών στη χώρα. που είναι υπεύθυνος όχι μόνο γιατί έβαψε τα χέρια του στο αίμα του ελληνικού λαού. Σιάντος. Ανέφερε τις θυσίες και υποχωρήσεις που έκαναν το ΕΑΜ και το ΚΚΕ για να εξασφαλιστεί ομαλή δημοκρατική εξέλιξη και σημείωσε ότι τίποτε δεν πραγματοποιήθηκε απ' όσα είχαν συμφωνηθεί. . Αμυνόμαστε για τα δικαιώματα του λαού. Δεν προκαλέσαμε τη σημερινή κατάσταση που είναι πραγματικά άσκημη. Για τον Παπανδρέου. Όμως δε συζητάμε το ζήτημα των ευθυνών. ο Ελληνικός Λαός πολεμούσε τους καταχτητές και η δράση του ΕΛΑΣ έχει αναγνωριστεί από τους Συμμάχους σαν πολύτιμη συμβολή στον κοινό αγώνα. αρκεί να έχουμε τη διάθεση γι' αυτό. Απηύθυνε δριμύτατο κατηγορητήριο εναντίον του Παπανδρέου. Κριτής είναι ο Λαός. Γι' αυτό και ζητούμε να γίνουν το ταχύτερο εκλογές. αλλά και γιατί παρέσυρε τους Άγγλους σ' έναν πόλεμο εναντίον της Ελλάδας. Σιάντος τον διέκοψε σε ζωηρό τόνο και του τόνισε ότι όταν ο Πλαστήρας παραθέριζε στη Νίκαια. ενώ νύχτα μέρα μετέφεραν όπλα και εξόπλιζαν την 5η φάλαγγα. ΣΙΑΝΤΟΣ Μίλησε κατόπιν ο συν. Ούτε σεις μπορείτε να δικάσετε εμάς. Ο κρατικός μηχανισμός έμεινε όπως ήταν επί Κατοχής. ούτε εμείς εσάς. Νομίζουμε ότι πρέπει να δοθεί λύση στη σημερινή κατάσταση. Ο Πλαστήρας κατηγόρησε το ΕΑΜ και τον ΕΛΑΣ. Ο Παπανδρέου όμως ξαναγύρισε στην αίθουσα ύστερα από υπόδειξη των Άγγλων.

Και τότε τι θα γίνουν τα 30 τάγματα του που επιστρατεύθηκαν. Τελικά αποφασίστηκε να γίνει σήμερα στις 11 π. Σπ. Θεοτόκης.γενική αποστράτευση. "ΤΑ ΤΡΙΑΝΤΑ ΤΑΓΜΑΤΑ" Στο τέλος του λόγου του ρώτησε ο Πλαστήρας πώς μπορεί να λυθεί το στρατιωτικό.Δυο είναι τα σημεία που πρέπει ν' αποτελέσουν τη βάση της συμφωνίας: Δημοκρατία και Ανεξαρτησία. Τσαλδάρης. Από το ΕΑΜ πήραν μέρος οι συν. Σοφιανόπουλος. Στεφανόπουλος. Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΜΕΡΑ ΤΗΣ ΣΥΣΚΕΨΗΣ Χθες το μεσημέρι επαναλήφθηκε η σύσκεψη για τον τερματισμό της σύγκρουσης και τη λύση της πολιτικής κρίσης. Κανελλόπουλος. γιατί οι προσκλήσεις δόθηκαν αργά και οι Αγγλοι δεν ανελάμβαναν την ευθύνη . Σε καμιά περίπτωση δεν πρόκειται να υποταχθούμε. Σιάντος και Παρτσαλίδης. Σιάντος: Έχετε 30 τάγματα. Ο συν. Κ. Γονατάς και Παπανδρέου. καθώς και ο συναγ. Σοφούλης. αλλά δεν μπόρεσαν να μετάσχουν. Σβώλος. Γεωργαλάς και Γαβριηλίδης. ευρύτερη σύσκεψη των κομμάτων. Πέτρος Ράλλης. Μάξιμος. Πλαστήρας. Θα συζητηθούν το ζήτημα της αντιβασιλείας και το όλο πολιτικό ζήτημα και θα παρθούν αποφάσεις.μ. Είμαστε αποφασισμένοι να συνεχίσουμε τον αγώνα για τη Δημοκρατία και την Ανεξαρτησία και έχουμε όλη την Ελλάδα μαζί μας. Πήραν μέρος υπό την προεδρεία του Αρχιεπισκόπου. Είχαν οριστεί επίσης οι συναγ. Στο σημείο αυτό ο Πλαστήρας ρώτησε ανήσυχος: . Καφαντάρης. δημιουργία εθνικού στρατού κλπ. κ. Δραγούμης. Μυλωνάς. Και δεν τα στέλνετε να μας διαλύσετε αντί να στέλνετε Άγγλους. Σιάντος του υπενθύμισε τη γνωστή θέση μας . Η διαλλακτικότητα αυτή δεν πρέπει να νομιστεί αδυναμία. οι κ. Αλεξανδρής.

Τα όσα είπα για την Ορεινή Ταξιαρχία. . Σήμερα μας φέρνει την παραίτησή του. λόγω των διεξαγομένων εκείνη τη στιγμή επιχειρήσεων. Σιάντος και Παρτσαλίδης.ΣΙΑΝΤΟΣ: Εμείς για τα όπλα. απάντησε ο κ. ΟΠΛΑ ΚΑΙ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ . Το ζήτημα δε λύνεται με την παραίτηση Παπανδρέου. τι εννοεί νέα Κυβέρνηση και με ποιους όρους θα καταθέσει τα όπλα. ναι ή όχι. θα όφειλε να διαλέξει άλλες αφορμές και όχι το ζήτημα της διατήρησης των 2. . Το ζήτημα είναι: Ο πολιτικός κόσμος είναι διατεθειμένος να συγκροτήσει Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Καφαντάρης σε επίθεση που του είχε γίνει για όσα είπε προχθές. αλλά για να καταδείξω. Παπανδρέου στη σύρραξη. όταν μάλιστα είχε δεχτεί τη διάλυσή τους και κατόπιν υπαναχώρησε. ΜΙΛΑ Ο κ. δεν έχουμε να σας πούμε τίποτε. Μπορεί η Αριστερά να μας πει. Αν ο κ. χάρη της Ορεινής Ταξιαρχίας. αντί για σύσκεψη βρήκαν παρακοινοβούλιο. Όταν ξανάρχισε η σύσκεψη. αλλά δεν έκρινε αναγκαίο να καλέσει μια σύσκεψη των κομμάτων και να εξηγήσει τι έγινε στην Αίγυπτο. Με εντολή τίνος ήρθε πρωθυπουργός. Παπανδρέου νόμιζε ότι έπρεπε να οδηγηθούμε σε σύρραξη. προτού λυθούν τα βασικά ζητήματα. αλλά με την Αντιβασιλεία. Τα όπλα είναι δική μας και των Άγγλων υπόθεση.000 πραιτοριανών. Δε με ενδιαφέρει τι θα κάνει. ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ ΚΑΦΑΝΤΑΡΗΣ: Δεν είμαι συνήγορος της Αριστεράς.ΜΑΚΑΡΙΟΤΑΤΟΣ: Η Αριστερά δήλωσε χτες ότι στη νέα Κυβέρνηση θα καταθέσουν τα όπλα. Αυτός δεν είναι δημοκρατικός τρόπος διακυβέρνησης. Παπανδρέου ήρθε στην Αθήνα. αυτό δε μας το εξήγησε. δεν τα είπα για να υποστηρίξω την Αριστερά. Όταν πήγαν οι συναγ. Ο κ. ότι ήταν λάθος να οδηγήσει ο κ.να τους εξασφαλίσουν τη μετάβαση.

Σοφούλης. Στεφανόπουλος και Παπανδρέου. Παρτσαλίδης. Μάξιμος. ότι αν υπήρχε Αντιβασιλεία. Επαναλαμβάνω την άποψη: Πρέπει να γίνει νέα Κυβέρνηση κοινής εμπιστοσύνης στην οποία θα παραδώσει ο στρατός του ΕΛΑΣ. Με την ψηφοφορία αυτή θεωρήθηκε ότι λύθηκε το ζήτημα του θεσμού της Αντιβασιλείας και καλείται ο συν. ότι πρώτο βήμα για τη λύση του Ελληνικού ζητήματος είναι η Αντιβασιλεία. Πλαστήρας. που θα μας βγάλει από τη σημερινή κατάσταση. Τσαλδάρης. ήρθε δε σε επαφή μαζί του το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. όχι να συζητάμε. Σιάντος να εκθέσει τις απόψεις του ΕΑΜ . μπορούσε να αποφευχθεί η σύγκρουση.ΠΑΠΑΝΔΡΕΟΥ: Δεν είπα. Μυλωνάς. Μπροστά στην επιμονή των ΕΑΜικών αντιπροσώπων. που θα οδηγήσει στη λύση του Κυβερνητικού ζητήματος. γιατί όταν στις 4 του Δεκέμβρη παραιτήθηκε ο Παπανδρέου και προσκλήθηκε ο κ.ΠΑΡΤΣΑΛΙΔΗΣ: Χθες τέθηκε για λύση το ζήτημα της Αντιβασιλείας. Συνεπώς. Βλέπω ότι το ζήτημα αυτό παρακάμπτεται. Δεν μπορούμε να παραδώσουμε τα όπλα στη λεγόμενη κυβέρνηση Παπανδρέου. θα ήταν δυνατό να σχηματιστεί Κυβέρνηση. ότι υπάρχει Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. Για την αναβολή οι Θεοτόκης. . Συμφωνώ με τον κ. τότε να συζητήσουμε πάνω σ' αυτό το ζήτημα. Σοφιανόπουλος. πρωταρχική προϋπόθεση του τερματισμού της κρίσης είναι η Αντιβασιλεία. Σιάντος. Γονατάς και Κανελλόπουλος. εκτός αν νομίζετε.Αν ναι. ότι ο Παπανδρέου αποτελεί Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. γιατί μαζί της βρισκόμαστε σε εμπόλεμο κατάσταση. Η ΑΝΤΙΒΑΣΙΛΕΙΑ . Είναι κοινή συνείδηση. Ράλλης. Ο Κανελλόπουλος κάνει εμπαθή επίθεση κατά του ΕΑΜ. ο Μακαριότατος ανακοινώνει ότι υπέρ της αντιβασιλείας εκηρύχτηκαν οι: Καφαντάρης. . αλλά να βρούμε μια λύση.ΣΙΑΝΤΟΣ: Το καθήκον μας είναι. Σοφούλης. Καφαντάρη.

δεν μπορεί να γίνει διοίκηση Κράτους ελεύθερου και δημοκρατικού. Το πρόγραμμά της πρέπει να είναι: 1. 3. πρέπει να είναι κυβέρνηση πραγματικής εθνικής ενότητας. Απαίτηση του λαού είναι να δώσει λόγο όποιος βαρύνεται για προδοτικές πράξεις. Δημιουργία Εθνικού Στρατού. Με το Σώμα αυτό ο Μανιαδάκης και οι καταχτητές οργίασαν σε βάρος του λαού.για τον τρόπο συγκρότησης της Κυβέρνησης και το πρόγραμμά της. Ποσοστό συμμετοχής μας: 40 . ΣΙΑΝΤΟΣ ΣΙΑΝΤΟΣ: Η κυβέρνηση που θα σχηματιστεί. Ετσι θα φτάσουμε στον τερματισμό της κρίσης. να παραμείνουν αφού κριθούν από συμβούλιο. ζητούμε: Πρωθυπουργός. γιατί πρέπει να δοθούν στην Αριστερά τα πιο πάνω υπουργεία. αφού περάσουν από Συμβούλιο τα στελέχη της. πρόσωπο κοινής εμπιστοσύνης.50%. Τα στελέχη του στρατού να περάσουν από Συμβούλια. Εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού. με υπεύθυνους λειτουργούς στυλοβάτες της 4ης Αυγούστου και δωσιλόγους. Διάλυση της Χωροφυλακής. Όσα στοιχεία της Χωροφυλακής είναι υγιή. Τιμωρία των δωσιλόγων. Τα υπουργεία Εσωτερικών και Δικαιοσύνης και τα υφυπουργεία Στρατιωτικών και Εξωτερικών. με την αποστράτευση όλων των εθελοντικών σχηματισμών. θα αναλάβει η Εθνοφυλακή. Τελικά ο Σιάντος πρότεινε να γίνουν το δημοψήφισμα την πρώτη Κυριακή του Φεβρουαρίου και οι εκλογές τον Απρίλη. Στην ύπαιθρο. 4. Να κληθούν 2 έως 3 ηλικίες. να παραμείνει για την τάξη στην Αθήνα. ΜΙΛΑ Ο ΣΥΝΑΓ. Στο σημείο αυτό εξηγεί με ακαταμάχητα επιχειρήματα. Όπως είναι συγκροτημένος σήμερα ο κρατικός μηχανισμός. ΟΙ ΕΥΕΡΕΘΙΣΤΟΙ . Ως προς τη σύνθεση της Κυβέρνησης. 2. Η Αστυνομία Πόλεων.

Π. ότι η συζήτηση θα επαναληφθεί αφού ανταλλαχθούν οι απόψεις των άλλων κομμάτων επί των προτάσεων της Αριστεράς. Ο σ. αυτό προήλθε από την ειλικρινή επιθυμία της να μη ναυαγήσει η σύσκεψη". Σοφούλης και ο Μακαριότατος δηλώνουν.. η Αριστερά δεν μπορεί να μετάσχει και αν δεν αποχώρησε και κατά τη σύσκεψη αυτή. Ο σ. Ράλλης. Τελικά αποφασίζεται να συνεχιστεί η σύσκεψη σε ημέρα που θα καθοριστεί. κ.Οι κ. εάν η σύσκεψη οδηγήται σε ναυάγιο ή όχι. Μάξιμος προτείνει να γίνει συζήτηση για τις προτάσεις. ότι αν γίνουν δεκτές οι προτάσεις θα. Σοφούλης διαμαρτύρεται. Η φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του DMITRI KESSEL "ΕΛΛΑΔΑ του '44" Η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΔΕΚΕΜΒΡΗ Η τελική έκβαση και η συμφωνία ανακωχής Η διήμερη σύσκεψη. αποχωρούν με τη δήλωση του πρώτου. Θεοτόκης και Τσαλδάρης. ότι οι προτάσεις σημαίνουν κομμουνιστικοποίηση του κράτους. Σιάντος δήλωσε στο Μακαριότατο. Αλλά νομίζω ότι το κακό δε είναι μεγάλο. στο τέλος. Σιάντος παρακαλεί να διευκρινισθεί. ΣΙΑΝΤΟΣ: Αυτό είναι ζήτημα δικό σας.. Ο Πλαστήρας δήλωσε. Ο κ. ότι αν στη νέα σύσκεψη θα κληθεί και ο Γονατάς. φύγει από την Ελλάδα. Ο κ. που Ομαδικές συλλήψεις πατριωτών από Βρετανούς στρατιώτες . αλλά ο κ.

3. Τίποτε λιγότερο. αφού η εγγλέζικη ηγεσία απαιτούσε ουσιαστικά την άνευ όρων παράδοση του ΕΛΑΣ και την υποταγή της χώρας και του λαού στα βρετανικά σχέδια και στόχους. στις 27 του Δεκέμβρη. σελ.πως η πρωτοβουλία της σύσκεψης αποτελούσε έναν υποκριτικό ελιγμό των Εγγλέζων. αφού είχε ολοκληρώσει πλέον το εγκληματικό του έργο. όπως ολόκληρος η περιοχή αυτή εκκαθαρισθεί από ενόπλους. πως θα "επιχειρήσει το σχηματισμό κυβερνήσεως χωρίς τη συμμετοχή σ' αυτήν κομμουνιστών" ("Απομνημονεύματα". με σκοπό να διασκεδάσουν την εσωτερική και διεθνή κατακραυγή. Γεγονότα. . Και δεν μπορούσε να γίνει διαφορετικά. Α'.προκάλεσε ο Τσόρτσιλ. 280) Ο Δαμασκηνός ορίστηκε αντιβασιλιάς στις 31 του Δεκέμβρη. Στις 3 Γενάρη του 1945 διορίστηκε πρωθυπουργός ο Νικόλαος Πλαστήρας...1961). Αλεξάντερ "Πολεμικά απομνημονεύματα" εφημ. τ. Ο Δαμασκηνός αποδέχτηκε και υποσχέθηκε στον Τσόρτσιλ. Θα χρησιμοποιήσωμεν οσασδήποτε δυνάμεις χρειασθώσι προς τούτο διά να επιτύχωμεν τον αντικειμενικόν μας αυτόν σκοπόν" (Στρατ. για την εγκληματική επιδρομή τους στην Ελλάδα. Το απόγευμα της ίδιας μέρας και ενώ η σύσκεψη μόλις είχε λήξει. οι οποίοι δεν ευρίσκονται υπό τον έλεγχο οιασδήποτε αναγνωρισμένης κυβερνήσεως. Ακόμη και οι συμφωνίες του Λιβάνου και της Καζέρτας ήταν πλέον παρελθόν και ξεπερασμένες.εκτός των άλλων . "Καθημερινή" 12. 6. που αποδείχνουν . να τον διορίσει αντιβασιλιά. βιβλ. έληξε χωρίς κανένα αποτέλεσμα. Παπανδρέου. Το βράδυ της 27 Δεκέμβρη ο Τσόρτσιλ δηλώνει στους δημοσιογράφους: "Είμεθα απολύτως αποφασισμένοι. ο Τσόρτσιλ είχε συναντηθεί με τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό και του ανακοίνωσε πως θα ζητηθεί από τον τότε βασιλιά Γεώργιο Γλύξμπουργκ. για τον Τσόρτσιλ και δεν τις θεωρούσε πια ικανοποιητικές. Την ίδια μέρα υπέβαλε την παραίτησή του ο Γ.

όμως. Στα πλαίσια των συνθηκών αυτών η ΚΕ του ΕΛΑΣ αποφάσισε τη σύμπτυξη των υπερασπιστών της Αθήνας και του Πειραιά.Στο μεταξύ. υπεροπλία των Βρετανών λυγίζει το μαχητικό φρόνημα και τη Βρετανικά τεθωρακισμένα γενναία αντίσταση οχήματα στο κέντρο της Αθήνας του λαού και των μαχητών του ΕΛΑΣ.στους γύρω ορεινούς όγκους.που οδεύουν ήδη προς την Αθήνα . Η ανακωχή . οι εγγλέζικες στρατιωτικές δυνάμεις εξαπολύουν γενική επίθεση ενάντια στις θέσεις του ΕΛΑΣ. Η στρατιωτική. από τις 27 Δεκέμβρη και ενώ ο Τσόρτσιλ βρίσκεται ακόμη στην Αθήνα και "κανονίζει" τα της εξουσίας του τόπου. Οι απώλειες είναι σοβαρές και οι εφεδρείες ανύπαρκτες. μονάδες του Α' ΣΣ του ΕΛΑΣ επιχείρησαν να κρατηθούν σε θέσεις στον κάμπο της Αττικοβοιωτίας. Οι βασικοί μηχανισμοί του ΚΚΕ και του ΕΑΜ μεταφέρθηκαν προσωρινά στα Τρίκαλα. αλλά τελικά υποχώρησαν . αφού ισχυρές δυνάμεις του ΕΛΑΣ . η οποία άρχισε το ξημέρωμα της 5ης του Γενάρη.επρόκειτο να φθάσουν στην πρωτεύουσα στα τέλη του Γενάρη. Οι μάχες που επακολούθησαν ήταν σκληρές. Στην αρχή.κάτω από την πίεση των υπέρτερων αντίπαλων δυνάμεων .

λαλά . λαλά. δεν είχε πτοήσει το ηθικό και το φρόνημα των λαϊκών δυνάμεων. λαλά.τραλά. Ο κύριος όγκος του ΕΛΑΣ είχε μείνει ανέπαφος και κυριαρχούσε στο μεγαλύτερο μέρος της χώρας.όπως επιβεβαιώνεται και από το ανακοινωθέν της ΚΕ του ΕΛΑΣ που προαναφέραμε .τραλά.Μας πήραν την Αθήνα . και η ηγεσία του κινήματος . Ηταν φυσικό άλλωστε. λαλά! .Τζούμ. Η ήττα. Ε". παρά το γεγονός ότι ήταν βαριά. λαλά! .Μονάχα για ένα μήνα . Στις Βρετανική περίπολος προσπερνάει πτώματα κρατουμένων που είχαν προσπαθήσει να αποδράσουν από τις Φυλακές Αβέρωφ . Εψιλον.Κάπα. Επίσης. των δωσιλόγων και κάθε λογής φασιστικών αντικομμουνιστικών στοιχείων. τραλά.τι ήταν δυνατό για να το τονώσει. η εντύπωση πως επρόκειτο για μια πρόσκαιρη νίκη του εχθρού και πως σύντομα θα αντιστρέφονταν τα πράγματα. Κούκου. Μπορεί βεβαίως να είχε χαθεί η πρωτεύουσα αλλά κυριαρχούσε.Την αποχώρηση των δυνάμεων του ΕΛΑΣ ακολούθησαν χιλιάδες λαού της Αθήνας που αντιλαμβάνονταν ότι αν έμεναν στην πρωτεύουσα θα ήταν έρμαιο στα χέρια των Εγγλέζων. εκτός πρωτεύουσας μεταφέρθηκαν προσωρινά και οι μηχανισμοί της ΚΕ του του ΚΚΕ και του ΕΑΜ.έκανε ό.Μας πήραν την Αθήνα . βάσιμα.Μας πήραν την Αθήνα . Κάπα. Τα πράγματα βέβαια δεν εξελίχθηκαν όπως τα περιέγραφε ο καθ' όλα βάσιμος λαϊκός ενθουσιασμός. Μάλιστα η εντύπωση αυτή είχε γίνει και τραγούδι στα χείλη του λαού: ". Κούκου.

Επίσης έπρεπε να αποσυρθούν από τμήμα του Νομού Θεσσαλονίκης και την πόλη της Θεσσαλονίκης. ο ταγματάρχης Θ. ο Δ. 71 .αλλά πόλεμος για την ανεξαρτησία της Ελλάδας ενάντια στις βρετανικές δυνάμεις κατοχής. Αναμφίβολα δεν μπορεί να χρεωθεί στην ηγεσία του ΕΑΜικού κινήματος ότι έκανε λάθος επιλογή επιδιώκοντας την παύση των εχθροπραξιών. Κύθηρα και Σποράδες καθώς και απ' ολόκληρη τη βόρεια Πελοπόννησο ("Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ". Παρτσαλίδης. τόμος Α'. Μια ανάπαυλα ήταν αναγκαία για τον ΕΛΑΣ ώστε να προετοιμαστεί κατάλληλα για τη συνέχιση του αγώνα.496. Το ΕΑΜικό κίνημα είχε αρκεστεί να . Μακρίδης και ο ταγματάρχης Α. Οι δυνάμεις του ΕΛΑΣ υποχρεώνονταν μέχρι τις 18/1/45 να εκκενώσουν τις περιοχές της Αττικοβοιωτίας . Βάσει της συμφωνίας ανακωχής οι εχθροπραξίες θα σταματούσαν τα μεσάνυχτα της 14ης Ιανουαρίου 1945. Ζεύγος. σελ. Οφείλουμε δε να σημειώσουμε ότι τη συμφωνία υπογράφουν οι προαναφερόμενοι εκπρόσωποι του ΕΑΜικού κινήματος και ο στρατηγός Σκόμπι. Ετσι τελείωσε και από στρατιωτικής απόψεως ο Μεγάλος Δεκέμβρης του '44. Οι διαπραγματεύσεις οδήγησαν σε συμφωνία ανακωχής η οποία και υπογράφηκε στις 11/1/1945. εκπροσώπου της κυβέρνησης μαριονέτας των Αθηνών.72).όπως πολλοί ισχυρίζονται διαστρεβλώνοντας την ιστορία . όπως καταγράφηκαν στο κείμενο της συμφωνίας ήταν δυσμενέστατοι για τον ΕΛΑΣ και δεν ανταποκρίνονταν στον πραγματικό συσχετισμό δυνάμεων. Την ηγεσία του ΕΛΑΣ εκπροσώπησαν ο Γ. Ομως οι όροι της ανακωχής. 495 . Ολόκληρο το κείμενο της συμφωνίας ανακωχής: "Λευκή Βίβλος ΕΑΜ". από τα νησιά Ζάκυνθο. ιδιαίτερα δε. Απουσιάζει η υπογραφή οποιουδήποτε εκπροσώπου του αστικού πολιτικού κόσμου της χώρας. σελ. ένα μεγάλο τμήμα του Νομού Φθιωτιδοφωκίδας και το μεγαλύτερο μέρος του Νομού Μαγνησίας. Αθηνέλλης.Εύβοιας. Ούτε τα προσχήματα δε φρόντισαν να κρατήσουν κι αυτό το γεγονός είναι η μέγιστη απόδειξη πως τα Δεκεμβριανά δεν ήταν εμφύλιος πόλεμος .9 Γενάρη του 1945 άρχισαν στο αρχηγείο του Σκόμπι οι διαπραγματεύσεις για σταμάτημα των εχθροπραξιών.

όλος ο λαός. επιλέξαμε το σχετικό απόσπασμα από το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. συγγενείς τους ανάμεσα στα Αρκετές απ' αυτές πτώματα έχοντας καλυμμένες τις αφορούν επιμέρους μύτες τους με μαντίλια ζητήματα και πλευρές των εξελίξεων κι ενώ έχουν οπωσδήποτε τη δική τους αξία και σημασία. το οποίο και παραθέτουμε ολόκληρο: "Η σύγκρουση του Δεκέμβρη 1944. Οι μαχητές του ΕΛΑΣ. γενικότερων συμπερασμάτων. αλλά τα επιβεβαιώνουν με τον ένα ή άλλο τρόπο. Ορισμένες βασικές εκτιμήσεις Πολλές και διάφορες είναι οι εκτιμήσεις. της Εθνικής Πολιτοφυλακής. αφού με τη συμφωνία ανακωχής παραχώρησε στον εχθρό πολύ μεγαλύτερης έκτασης έδαφος απ' αυτό που ο ίδιος είχε κερδίσει με τη δύναμη των όπλων. στάθηκε ένας ηρωικός αγώνας για τη λευτεριά και έγραψε μια λαμπρή σελίδα στην ιστορία της δημοκρατικής αντιιμπεριαλιστικής πάλης του ελληνικού λαού. πρόβαλαν σθεναρή αντίσταση στους καινούριους κατακτητές.διατηρήσει προς το παρόν τις ένοπλες δυνάμεις του και ως αντάλλαγμα γι' αυτό δέχτηκε να μεγιστοποιήσει την ήττα της Αθήνας. όχι μόνο δεν αλλάζουν την ουσία ορισμένων. που κράτησε 33 μέρες. Τελικά. για τη σημαντική αυτή στιγμή της νεότερης ιστορίας της χώρας. που έχουν γραφτεί για τη μάχη του Δεκέμβρη και την Οι επιζώντες Αθηναίοι αναζητούν τελική της έκβαση. Ως τις πλέον ολοκληρωμένες και βαθύτερες εκτιμήσεις. μπροστά στις υπέρτερες αριθμητικά .

αλλά εναντίον των δυνάμεων της ελληνικής αντίδρασης". χωρίς επιτελείο και μηχανισμό. Η ανακοίνωση του ΕΛΑΣ . Στην έκβαση της μάχης του Δεκέμβρη.δυνάμεις. που διέθετε επιτελείο και υπηρεσίες και ανέθεσε στον Σαράφη και τον Αρη. εκτός από την ανεπάρκεια των δυνάμεων και των πολεμικών μέσων του ΕΛΑΣ. Επίσης δεν εμπόδισε τα διάσπαρτα στην ελληνική επαρχία βρετανικά στρατιωτικά τμήματα να μεταφερθούν στην Αθήνα και να πάρουν μέρος στις μάχες. Παραμέρισε το ΓΣ του ΕΛΑΣ.Πειραιά κάμφθηκε. Το σχέδιο αντιμετώπισης της κατάστασης καταρτίστηκε εκ των υστέρων. με τις κύριες δυνάμεις του ΕΛΑΣ. δευτερεύουσα αποστολή εναντίον του ΕΔΕΣ στην Ήπειρο. που ήταν το κύριο μέτωπο και δεν οργάνωσε αποτελεσματική επίθεση από τις πρώτες μέρες. έχουν συντελέσει και οι εξής παράγοντες: Η ηγεσία του Κόμματος αιφνιδιάστηκε από τα γεγονότα και αντέδρασε σπασμωδικά. όταν οι Άγγλοι και η αντίδραση είχαν προχωρήσει στην ένοπλη επέμβαση και μάλιστα και τότε ακόμη δε στρέφονταν εναντίον τους. Σ' αυτό οφείλεται και η μη έγκαιρη κατάρτιση σχεδίου. που ανέλαβε τη διεύθυνση της μάχης της Αθήνας. η αντίσταση του ΕΛΑΣ και του λαού της Αθήνας . Δε συγκέντρωσε έγκαιρα τις βασικές δυνάμεις του ΕΛΑΣ στην Αθήνα. Ακόμη η ηγεσία του κινήματος δεν είχε προβλέψει ότι η κατάσταση πιθανόν να οδηγούνταν από τους Άγγλους και την αντίδραση σε ένοπλη σύγκρουση με επίκεντρο την πρωτεύουσα. Ανασυγκρότησε την ΚΕ του ΕΛΑΣ.

καθώς ο κύριος όγκος αγώνας θα συνεχιστεί μέχρι των δυνάμεών του βρισκόταν τέλους. εστράφη με εκδικητική μανία εναντίον των αμάχων. αντιμετωπίζοντας τα ασυγκρίτως ανώτερα μέσα του αντιπάλου. Περισσότερο από ένα μήνα κράτησαν το αθάνατο μέτωπο της Αθήνας και του Πειραιά. αδυνατώντας να πλήξει τις στρατιωτικές μας δυνάμεις.Τη μέρα της υποχώρησης. τα κανόνια και τα τανκ του κ. ο ΕΛΑΣ διατηρούσε στο ακέραιο το υπόσχεση ότι ο ηθικό του. στο οποίο εξηγούσε με πνεύμα αισιοδοξίας και σαφή προσπάθεια τόνωσης του ηθικού του λαού τις αιτίες της υποχώρησης. της Δημοκρατίας και της Ανεξαρτησίας. το έπος της Αλβανίας και της Εθνικής Αντίστασης. 68 . Τσώρτσιλ με χιλιάδες βλήματα καθημερινά. ιδιαίτερα τις . Αλλά ο εχθρός. η ΚΕ του ΕΛΑΣ απευθύνθηκε στο λαό της Αθήνας και του Πειραιά με ανακοινωθέν. Ο στόλος. τα αεροπλάνα. πολεμώντας με ασύγκριτο ηρωισμό και ιερό πάθος που μπορεί να 'χουν οι μαχητές της Ελευθερίας.69): "Οι υπερασπιστές της Αθήνας και του Πειραιά και ο αδούλωτος λαός τους. στην επαρχία Παραθέτουμε αυτό το ντοκουμέντο. δίνοντας ταυτόχρονα την Παρά την ήττα στην Αθήνα. το Αρκάδι. ξαναζωντάνεψαν και ελάμπρυναν με νέα υπέροχα κατορθώματα τις ωραιότερες σελίδες της εθνικής μας ιστορίας: το Μεσολόγγι. όπως έχει δημοσιευτεί στη "Λευκή Βίβλο" του ΕΑΜ (σελ.

Ολοι και όλα για τη συντριβή του ελληνικού φασισμού. φτωχόσπιτα. Η Αθήνα και ο Πειραιάς είναι αδούλωτοι. Η Ελλάδα θα μείνει ελεύθερη. Σκοπός του Σκόμπυ είναι να μεταβάλει την Αθήνα που σεβάστηκαν όλοι οι κατακτητές και επιδρομείς. γιατί μόνο ο Σκόμπυ χρησιμοποίησε τον Ιερό Βράχο της Ακρόπολης σαν ασπίδα ενός εξοντωτικού πολέμου.45 Η ΚΕ του ΕΛΑΣ Ε. σπέρνουν το θάνατο σε γυναικόπαιδα και γέροντες και ισοπεδώνουν τις λαϊκές συνοικίες. Είναι κάτι χειρότερο από μια Πύρρειο νίκη. Ολόκληρες συνοικίες. εργοστάσια. Πολλές χιλιάδες είναι τα θύματα των άνανδρων αυτών επιδρομών.τελευταίες μέρες. σ' ένα απέραντο νεκροταφείο. Για τον πολιτισμό και για το Μέλλον της Ελλάδας. Για την Ελευθερία. Η νίκη είναι δική μας. Είναι ένα ανεξίτηλο στίγμα και μια αιώνια καταισχύνη. Η σύμπτυξη αυτή δεν είναι νίκη του Σκόμπυ. για τη Δημοκρατία. Ο αγώνας συνεχίζεται. Χατζημιχάλης.1 . 5 . Μάντακας. Μ. Θα διεξαχθεί με μεγαλύτερο ακόμη πάθος. η ΚΕ του ΕΛΑΣ για να γλιτώσει τους αμάχους από το βέβαιο θάνατο των βομβών και των μυδραλίων. για την Ανεξαρτησία της Χώρας. νοσοκομεία εκονιορτοποιήθηκαν. για να περισώσει την Αθήνα και τον Πειραιά από οριστική καταστροφή. Σιάντος". Μια κυνική ομολογία του Τσόρτσιλ Το τέλος των εχθροπραξιών μεταξύ του ΕΛΑΣ και των Βρετανών σχολιάζει με τρόπο εντυπωσιακά κυνικό στα . Γ. σε σωρούς από ερείπια. Μπροστά στη θηριώδη επιδρομική μανία του Σκόμπυ. αποφάσισε και διέταξε τη σύμπτυξη των ηρωικών υπερασπιστών της πρωτεύουσας και του Πειραιά. Πολίτες στα όπλα.

ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 Καταγραφή και κριτική ορισμένων απόψεων (Α) Μπορούσε να είχε αποφευχθεί ο Δεκέμβρης. ενώ ορισμένοι το έχουν αξιοποιήσει. ομολογώντας απερίφραστα τους λόγους της βρετανικής επέμβασης στην Ελλάδα. ο Βρετανός πρωθυπουργός υπογραμμίζει: "Ετσι ετελείωσε η μάχη που διήρκεσε έξι εβδομάδες και που έγινε για να καταλάβωμε την Αθήνα και. Την εποχή αυτήν που τρία εκατομμύρια άνδρες πολεμούσαν σε κάθε στρατόπεδο στο Δυτικό Μέτωπο και που τεράστιες αμερικανικές δυνάμεις ηγωνίζοντο εναντίον της Ιαπωνίας στον Ειρηνικό. Αφού παρουσιάζει περιφραστικά τους όρους της ανακωχής. αλλά δεν ευρίσκοντο λιγότερο στο νευρικό κέντρο της ισχύος. Εκδόσεις ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΜΟΡΦΩΤΙΚΗ ΕΣΤΙΑ. 352). όπως θα δείξει η συνέχεια των γεγονότων. τόμος ΣΤ' σελ. της τάξεως και της ελευθερίας του δυτικού κόσμου" (Ουίνστον Τσόρτσιλ: "2ος Παγκόσμιος Πόλεμος". Τσόρτσιλ. να απαλλάξωμε την Ελλάδα από τον κομμουνιστικό ζυγό. οι ελληνικές αυτές παραφορές μπορούσαν να φαίνονται ότι είχαν ελάχιστη σημασία. για να γυρίσουν την ιστορία με το κεφάλι κάτω .απομνημονεύματά του ο Ου. Το ερώτημα έχει βασανίσει πολλούς.

αλλά βαραίνει πάνω στις συνειδήσεις και στην υλική ζωή των σημερινών και μελλοντικών ανθρώπων. για δημοσιεύματα ιστορικά.δεν ασχολούνται μόνο με την καταγραφή των ιστορικών γεγονότων. με την έννοια ότι το παρελθόν δεν είναι ποτέ νεκρό γράμμα. Κι αυτό.παρόντος. Πρόβλημα καθίσταται από τη στιγμή που αυτοί που ασχολούνται με το παρελθόν επιχειρούν να το .μικρά ή μεγάλα. να μη συμβαίνει κάτι τέτοιο. αφού πάντα η εξέταση ενός ιστορικού γεγονότος.Αναμφισβήτητα τα Δεκεμβριανά υπήρξαν σταθμός στη σύγχρονη ιστορία της Ελλάδας και φυσικό επόμενο αποτέλεσαν θέμα. πως οι επιλογές για τον ελληνικό λαό ήταν δύο: υποταγή ή σύγκρουση απομνημονευματογράφοι πολιτικοί και κάθε λογής δημοσιολόγοι. με το οποίο ασχολήθηκαν πολλοί ιστορικοί. δεν είναι αθέμιτο. δηλαδή. δεν έχει σημασία . Πρόκειται. εξ αντικειμένου εδράζεται στη διαλεκτική σχέση παρελθόντος . Τα δημοσιεύματά τους . στη γενική του κατεύθυνση. που συνήθως συνοδεύονται από τη φιλοδοξία των συγγραφέων τους να λειτουργήσουν διαπαιδαγωγητικά στο σήμερα και το αύριο. Θα ήταν παράδοξο. Οι Άγγλοι φρόντισαν με όλους τους τρόπους. ακόμη και με τη μαζική δολοφονία άοπλων διαδηλωτών. αλλά εμπεριέχουν συμπεράσματα και κρίσεις. άλλωστε. ερευνητές. να κάνουν καθαρό.

πέραν την ένοπλης πάλης ή της υποταγής στις διαθέσεις του αντιπάλου. Δεν είναι η στιγμή για φιλοσοφία της ιστορίας. ότι το ΚΚΕ δεν έπρεπε να πάρει τα όπλα.έχουν ως στόχο να διαμορφώσουν κριτήρια πολιτικής συμπεριφοράς και συνείδησης στο παρόν και στο μέλλον. Κύρκος και ο Γρ. τότε τα Δεκεμβριανά μπορούσαν να αποφευχθούν.ενώ μπορούσε τη σύγκρουση. Μπορούσαν να αποφευχθούν τα Δεκεμβριανά. όμως. Ορισμένοι ιστορικοί θεωρούν το ερώτημα αντί-ιστορικό και αντεπιστημονικό. να αποφευχθούν τα Δεκεμβριανά. Υποστηρίζουν αρκετοί πως ο Δεκέμβρης του 1944 μπορούσε να αποφευχθεί. το περιφρονούν και ταυτόχρονα το χρησιμοποιούν κατά το δοκούν. βεβαίως. δυνατό να καταπιαστούμε με όλες τις απόψεις που θα άξιζαν κριτικής. Στους υπέρμαχους αυτής της άποψης έχουν προστεθεί με βιβλία που έγραψαν τα τελευταία χρόνια και δύο πρώην κομμουνιστές: Ο Λ. Μπορούσαν. που περιφρονούν την ιστορική αλήθεια και με εφαλτήριο το ιστορικό γεγονός . Φαράκος. Είχαν όμως.τι μάς αφορά θεωρήσαμε αδικαιολόγητη οποιαδήποτε απόπειρα αποφυγής του πειρασμού αυτού.χωρίς κανένα σεβασμό προς αυτό . Μια κριτική εξέταση των απόψεων αυτών είναι. επιλογή για το μέλλον του ελληνικού λαού την οποία δεν ακολούθησαν. είχαν και μια τρίτη. αξιοπρεπή. το διαστρεβλώνουν. Τι λένε οι Κύρκος . Αποδεχόμαστε το ερώτημα και υπογραμμίζουμε: Αν αποδειχτεί πως το ΚΚΕ και το λαϊκό κίνημα. Δεν ήταν. πως οι ευθύνες είναι μοιρασμένες ή ότι φέρνει και το ΚΚΕ ευθύνες επειδή δεν απέφυγε . ένας πιεστικός πειρασμός και σ' ό. αναντίρρητα. Αποφεύγουμε την πρόκληση να επιχειρηματολογήσουμε για το αντίθετο.ανατρέψουν. Σταθήκαμε σ' εκείνες τις εξόφθαλμα αντίιστορικές.Φαράκος .

Επίσης.. στις διαπραγματεύσεις που οδήγησαν στην κρίση του Δεκέμβρη του '44 δεν έδειξε την απαιτούμενη ελαστικότητα. ακόμα και για μια ρήξη με τις άλλες δυνάμεις και με τους Εγγλέζους. γιατί δεν έδειξε την απαιτούμενη ελαστικότητα και θεώρησε κεντρικό ζήτημα για ρήξη την απαίτηση των Εγγλέζων και των ντόπιων εκφραστών τους να διαλυθεί ο ΕΛΑΣ. Η ηγεσία του ΚΚΕ έπρεπε να μείνει χωρίς καμιά ταλάντευση. Κύρκος ήταν θανάσιμο λάθος.πως κεντρικό σημείο. 128). Και μολονότι στην Καζέρτα είχε δεχτεί την ανάθεση της αρχηγίας των ενόπλων δυνάμεων .στον Βρετανό στρατηγό Σκόμπι. 128).γράφει για την τότε ηγεσία του ΚΚΕ . ("Ανατρεπτικά" σελ. επικρίνει την τότε ηγεσία του ΚΚΕ.. ήταν η λύση του στρατιωτικού προβλήματος μετά την απελευθέρωση.τακτικού στρατού και ΕΛΑΣ . στην πάση θυσία εξασφάλιση της προσφυγής στις κάλπες για την ανάδειξη του πρώτου μεταπολεμικού κοινοβουλίου και στη διεξαγωγή αδιάβλητου δημοψηφίσματος για την οριστική κατάργηση της μοναρχίας". ώστε η λύση του πράγματι σοβαρότατου προβλήματος να μην εμποδίσει την πορεία προς την ομαλή διεξαγωγή των εκλογών."Ο Δεκέμβρης ως πολιτική επιλογή λέει ο Λ. 119 και σελ. ("Ανατρεπτικά" σελ. . που έπρεπε να είναι ο σαφέστατος και αμετακίνητος στόχος". "Θεώρησε .

. Η τελευταία.. σελ.Ο Γρ..Φαράκου είναι ότι αυτές συνοδεύονται κατ' αρχήν από τραγελαφικές αντιφάσεις και κατά δεύτερο λόγο από έλλειψη στοιχειώδους σεβασμού στο ιστορικό γεγονός. για την ανάδειξη της μεταπολεμικής Βουλής και για την απαλλαγή από τη μοναρχία. Αλλά. αφού πρόκειται για απόψεις αποστασιοποιημένες από την πραγματικότητα. τι θα μπορούσε να περιμένει απ' . εκδόσεις φιλίστωρ. στη σελίδα που λέει αυτά. για να εμποδίσουν την ομαλή πορεία προς τις εκλογές" ("Ανατρεπτικά". βεβαίως.". ("Δεκέμβρης του '44". γιατί υπήρχε και άλλη επιλογή: Η προσφυγή στις κάλπες. παραχωρήσεις. τότε κατηγορηματικά θα απαντήσεις: Έπρεπε να αποφευχθεί ο Δεκέμβρης και ήταν δυνατόν να αποφευχθεί. Εκεί έθεσε το ερώτημα: "Ηταν αναπόφευκτη η σύγκρουση. 159). Ας δούμε τις αντιφάσεις: Ο Δεκέμβρης . δημόσια γνωστή. αν οι Εγγλέζοι θα έκαναν το παν για να εμποδίσουν την ομαλή πορεία προς τις εκλογές. άποψή του γύρω από το θέμα. Αν κρίνεις πολιτικά το θέμα. θα είχαμε υποχωρήσεις. Φυσικά. σελ.. μπορούσε να αποφευχθεί. όπως απαιτούσε η μεταπολεμική Ελλάδα. έξω από τον τόπο και το χρόνο. Κύρκος . Μήπως λιγότερες υποχωρήσεις έγιναν αργότερα στη Βάρκιζα και κατοπινά. διατυπώθηκε στα τέλη του 1994 σ' ένα συμπόσιο για τα Δεκεμβριανά. δημιουργίας μιας δημοκρατικής εξουσίας. Ο ίδιος. Φαράκος έχει κατά καιρούς παρουσιάσει διάφορες αλληλοαναιρούμενες απόψεις γύρω από το θέμα και φυσικά δεν είναι εύκολο να παρακολουθήσει κανείς τις μεταλλαγές του.. ως τρόπο λειτουργίας της δημοκρατίας. λίγες γραμμές πιο κάτω. όπου το γεγονός έλαβε χώρα. Ορισμένες αξιοσημείωτες αντιφάσεις Ένα πρώτο αξιοσημείωτο στοιχείο στις τοποθετήσεις Κύρκου . παραδέχεται πως κι αν ακόμη δε γινόταν ο Δεκέμβρης οι Εγγλέζοι "πάλι θα έκαναν το παν.μπορούσε να αποφευχθεί και ο ΕΛΑΣ έπρεπε να διαλυθεί. Και ποιος ο λόγος να υπάρχουν όλες αυτές οι θυσίες. 128). Να πώς απάντησε: "Κατ' αρχήν έπρεπε να αποφευχθεί. που πιθανόν να είναι και τωρινή.ισχυρίζεται ο Λ.

ένα χρόνο πριν. πως κάτι τέτοιο θα ισοδυναμούσε με αμαύρωση του έπους της εθνικής αντίστασης. Πώς π. Επρεπε.όσο λυπηρό κι αν είναι αυτό για τους γύρω του . δε γινόταν αλλιώς". Έτσι εμμέσως πλην σαφώς. Φαράκου ότι ο Δεκέμβρης μπορούσε και έπρεπε να αποφευχθεί. να κρίνει κανείς την άποψη του Γρ. Με την ουσία αυτού του ερωτήματος ο Λ. Τρίτη. 61) . Γιατί. εκ των υστέρων. "Η χωρίς αντίσταση παράδοση . χ. την αμαύρωση και τον εξανδραποδισμό του ΕΑΜικού κινήματος υποστηρίζει με τις νέες του απόψεις ο Γρ. απαντάει. με τη δικαιολογία ότι εξάγει δήθεν ιστορικά συμπεράσματα. προτείνοντας τη συνθηκολόγηση και ουσιαστικά την πλήρη υποταγή.υποστήριζε τα ακριβώς αντίθετα. αν τις συγκρίνουμε με όσα έγραφε παλιότερα. Φαράκος που στα τέλη του '94 υποστήριξε όσα προαναφέραμε. Κύρκος αποφεύγει να ασχοληθεί. οφείλουμε να σημειώσουμε πως οι μεταλλάξεις του είναι εντυπωσιακές όπως εντυπωσιακό είναι και το γεγονός πως όσα επί της ουσίας υποστηρίζει δεν τόλμησαν να τα υποστηρίξουν.αυτές ο λαός. ούτε οι πιο φανατικοί αντίπαλοι του ΕΑΜικού κινήματος. Φαράκου να αλλάζει θέσεις. Ο Γρ. εναλλακτική λύση για το ΕΑΜικό κίνημα δεν καταφέρνει να παρουσιάσει. Αν και είναι δικαίωμα του Γρ.το οποίο εκδόθηκε το Μάρτη του 1993 . Το πρόβλημα δεν είναι ότι δεν έπρεπε να υπερασπιστούμε την τιμή και την αξιοπρέπειά μας με τα όπλα. Με τη μόνη διαφορά ότι αν ο καθένας έχει το δικαίωμα να εξανδραποδίζεται και να αμαυρώνει την προσωπική του ιστορία .έλεγε ... στο δίλημμα "αντίσταση στους Εγγλέζους και την ντόπια αντίδραση ή συνθηκολόγηση". Φαράκος. όταν ο ίδιος άνθρωπος έχει υποστηρίξει. στο βιβλίο του "Μαρτυρίες και στοχασμοί" (σελ. Οι φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του DMITRI KESSEL "ΕΛΛΑΔΑ του '44" .δε δικαιούται από πουθενά να ζητά τον εξανδραποδισμό και την αμαύρωση της ιστορίας ενός ολόκληρου λαϊκού κινήματος και μάλιστα.θα αμαύρωνε το έπος της εθνικής αντίστασης. Δικαίωμά του. μ' αυτό τον τρόπο. ώστε να αξίζει τον κόπο να παραδοθεί αμαχητί στους αντιπάλους του. αξιοπρεπή.

ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1944 Καταγραφή και κριτική ορισμένων απόψεων (Β) .

αξιοπρεπής επιλογή και λύση για το μέλλον του ελληνικού λαού. Ομόνοια αποφευχθούν. Κύρκος και Γρ. αυτή της .Στο χτεσινό μέρος του αφιερώματος τονίσαμε πως αν αποδειχτεί ότι υπήρχε και μια τρίτη. στηρίζουν την άποψή τους για δυνατότητα αποφυγής των Δεκεμβριανών στη μόνη "εναλλακτική λύση". σεβάστηκαν τίποτα Φαράκος. δεν κατάφεραν να εμφανίσουν την τρίτη αυτή αξιοπρεπή επιλογή. Οι Εγγλέζοι δεν Λ. όμως. το κίνημα. Οι (κάτω). που είναι υπέρμαχοι της άποψης ότι η ένοπλη σύγκρουση μπορούσε και έπρεπε να αποφευχθεί. πέραν της ένοπλης πάλης ή της υποταγής στις διαθέσεις του αντιπάλου. που υποτίθεται πως είχε. παρά τα όσα περίτεχνα σκαρφίστηκαν. Εκ των πραγμάτων λοιπόν. αλλά δεν ακολούθησε τότε. τότε όντως τα Δεκεμβριανά θα μπορούσαν να Ακρόπολη (πάνω).

που είχε ξεκινήσει πριν τα Δεκεμβριανά και μετά την απελευθέρωση. ώστε να μην εμποδιστεί η ομαλή πορεία προς τις εκλογές. Υποστηρίζει πως το στρατιωτικό ζήτημα δεν ήταν το κύριο ζήτημα κι ότι κακώς το ΚΚΕ το θεώρησε κύριο και απάντησε ενόπλως στην απαίτηση των Εγγλέζων για διάλυση του ΕΛΑΣ. το κύριο για τον Λ. επειδή ο ΕΛΑΣ ήταν παρών. που βάρυνε στη συνέχεια των πραγμάτων. Είναι επίσης γνωστό πως αυτή η συμφωνία έλυσε με συγκεκριμένο τρόπο το στρατιωτικό ζήτημα: Ο ΕΛΑΣ διαλύθηκε και το λαϊκό κίνημα αφοπλίστηκε. Κύρκο ήταν η διεξαγωγή των εκλογών . Αλλά πέραν αυτού. σε μικρή όμως έκταση. Κύρκου. όμως. Επικρίνει μάλιστα την τότε ηγεσία του ΚΚΕ ότι δεν έδειξε την απαιτούμενη ευλυγισία για την εξεύρεση λύσης σ' αυτό το πρόβλημα. άρχισε ο καθοδηγημένος από τους Άγγλους και την ντόπια αντίδραση μονόπλευρος εμφύλιος πόλεμος σε βάρος του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. που όλα τάχα θα τα έλυνε κατά την άποψη του Λ. Κύρκος φαίνεται πως δε διδάσκεται καθόλου από την ιστορία ή δε θέλει να διδαχτεί. Ένας πόλεμος. Κύρκος θα τον ήθελε να γίνει αμαχητί . Τι είχαμε. Χιλιάδες οι καταδιωκόμενοι. Είναι γνωστό ότι ο Δεκέμβρης κατέληξε στην ήττα του ΕΛΑΣ και στη Συμφωνία της Βάρκιζας. .που τάχα θα έδινε τις λύσεις σε όλα τα φλέγοντα προβλήματα. όμως. οι εξορισμένοι. ο αφοπλισμός . ως εξέλιξη στο θέμα της περιβόητης προσφυγής στις κάλπες.που ο Λ.υποταγής του ΕΑΜικού κινήματος στον αγγλικό παράγοντα και την ντόπια αντίδραση. Αμέσως μετά τη Βάρκιζα. Τι λέει όμως η ιστορική πραγματικότητα.του τύπου. και της διαδικασίας και όχι της ουσίας τους . Αποστασιοποιείται πλήρως από την πραγματικότητα εκείνης της εποχής και περιφρονεί προκλητικά τα ιστορικά γεγονότα. Ανεξαρτήτως του αν τα πράγματα θα μπορούσαν να έχουν διαφορετική εξέλιξη. ξεχνώντας ότι για τους Εγγλέζους και την ντόπια αντίδραση μία ήταν η λύση στο στρατιωτικό: Η διάλυση του ΕΛΑΣ και μόνο του ΕΛΑΣ.ήταν μια σοβαρή εξέλιξη. Η λατρεία του τύπου Ο Λ.

διαπράχτηκαν σοβαρότατα λάθη. να βιάζουν τις γυναίκες του. Κι όταν πραγματοποιήθηκαν οι εκλογές. και πολύ περισσότερο πριν απ' αυτήν.θανάσιμο λάθος!!! Αν όμως ο λαός συνθηκολογούσε κάθε φορά που του ζητούσαν να υποταχτεί και να παραδοθεί. Το γεγονός πως ο λαός πήρε τα όπλα. να καίνε το σπίτι και την περιουσία του. οι κυνηγημένοι. του ΕΑΜ και μια σειράς κομμάτων του Κέντρου και την έβγαλε 9.κατά τη γνώμη του . Αναμφισβήτητα. σ' οποιοδήποτε μέρος της Γης. πραγματοποιήθηκαν κάτω από το καθεστώς της βίας. Έτσι αντιμετωπίζει ο Λ. Χάριν των όποιων εκλογών.3%!!! Αυτά όμως δεν έχουν σημασία για τον Λ. δε θα είχε γίνει ποτέ το 1821. στη μάχη του Δεκέμβρη. Αυτή είναι η μία πλευρά. Κύρκου αποδεικνύουν και κάτι άλλο ακόμη: Την περιφρόνησή του προς τη λαϊκή θέληση. Οι συλλογισμοί του Λ. Οι εκλογές του '46 ήταν παρωδία και τρανταχτή απόδειξη αυτής της παρωδίας είναι το γεγονός ότι η επιτροπή του ΟΗΕ . Όμως δε βρίσκονται εκεί που τα αναζητάει ο Λ. Η δεύτερη έχει να κάνει με την προετοιμασία των εκλογών.μέτρησε δήθεν τότε την αποχή του ΚΚΕ. να παραχαράζουν τη θέλησή του με εκλογικά πραξικοπήματα και νοθείες. Το ακριβώς αντίθετο έγινε. Ήταν μήπως μία προετοιμασία για γνήσιες και ανόθευτες εκλογές. Οτι αντιστάθηκε. βέβαια. ότι πολέμησε και δεν υποτάχτηκε. να τον εξορίζουν. ο λαός έπρεπε να δεχτεί να τον δολοφονούν. να τον φυλακίζουν. της νοθείας και της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας ντόπιων και ξένων. Οχι. Γι' αυτόν οι όποιες εκλογές ήταν το παν.οι φυλακισμένοι. Κι αυτή η επιλογή ήταν . γιατί η άρνηση της επιλογής της συνθηκολόγησης και της υποταγής στους ντόπιους και ξένους δυνάστες του λαού ουδέποτε υπήρξε λάθος για οποιοδήποτε λαϊκό κίνημα. η Εθνική Αντίσταση και τόσα άλλα. οι δολοφονημένοι της μεταβαρκιζιανής μαύρης τρομοκρατίας. όταν αυτή η θέληση αντιτάσσεται στο ντόπιο και ξένο . να σκοτώνουν τα παιδιά του. να τον καταδιώκουν. Κύρκο. Κύρκος.οι "κουκουβάγιες" όπως εύστοχα τους ονόμασε ο λαός . Κύρκος την επιλογή του Δεκέμβρη. να κάθονται με οποιοδήποτε κόστος στο σβέρκο του.

αν δεν πολεμούσε ενάντια στην αγγλική κατοχή και την ντόπια ολιγαρχία που την επιβουλεύονταν. Προφανώς. Φαράκος δε διδάσκεται από την ιστορία ή δε θέλει να διδαχτεί. ότι η δημοκρατία που απαιτούσε η μεταπολεμική Ελλάδα υπαγόρευε να μην πραγματοποιηθεί ο Δεκέμβρης. Για τον Λ. να συνθηκολογήσει και να υποταχτεί. Ο Γρ. Κι αυτός ήταν η συντριπτική πλειοψηφία του λαού που ακολουθούσε το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. όπως και ο Λ. η ντόπια ολιγαρχία και οι πολιτικοί εκφραστές της ήταν αντίθετοι με τις προτιμήσεις του λαού.κατεστημένο. Φαράκος αναρωτιέται επίσης ποιος ήταν ο λόγος που είχαμε τόσες θυσίες. Ήταν η δημοκρατία που κατακτήθηκε στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης με τους λαοκρατικούς θεσμούς. Φαράκος δε μιλάει γι' αυτή τη δημοκρατία. ο Γρ. Γι' αυτόν σημασία έχει ότι οι Εγγλέζοι. Κύρκο δεν έχει καμιά σημασία ότι το ΕΑΜ και το ΚΚΕ συσπείρωναν γύρω τους τη λαϊκή πλειοψηφία. Ποια ήταν άραγε αυτή η δημοκρατία. Με ποιο τρόπο θα κατοχυρωνόταν αυτή η δημοκρατία και θα γινόταν σεβαστή. Κι επειδή αυτή η "δημοκρατία" δεν μπορούσε να συμπορευτεί με τους λαοκρατικούς θεσμούς της Εθνικής Αντίστασης.. Αυτό θα πει σύγχρονη αριστερή σκέψη. Κύρκος περηφανεύεται ότι διαθέτει!!! Η λευτεριά του υποδεκάμετρου. Φαράκος ισχυρίζεται. χαλκεύοντας συνειδητά τα ιστορικά δεδομένα.. παρόλο που και οι δύο έζησαν τη "δημοκρατία" των νικητών του Δεκέμβρη και του Εμφυλίου στο πετσί τους.Φαράκος είναι πολύ απλή: Κάποιος έπρεπε να υποχωρήσει. Στην πραγματικότητα εκείνο που προασπίζει είναι η "δημοκρατία" της αστικής τάξης και των ξένων πατρώνων της. του Α` Παγκοσμίου Πολέμου και της Μικρασιατικής Καταστροφής και καταλήγει στο . Αν γι' αυτή τη δημοκρατία γίνεται λόγος. Κύρκος. Ο Γρ. Συγκρίνει μάλιστα αυτές τις θυσίες με τις θυσίες των Βαλκανικών Πολέμων. Ήταν η λαοκρατία που ζητούσε ο λαός. η λαϊκή δικαιοσύνη και η λαϊκή αυτοδιοίκηση. πώς αλλιώς θα τη στήριζε ο λαός. η συνταγή που προτείνει ο Γρ. την οποία ο Λ. Αυτό θα πει σεβασμός στη δημοκρατική αρχή της πλειοψηφίας. Ο Γρ.

σελ. Είναι προσβολή στα εκατομμύρια των νεκρών Ελλήνων. θα είχαν καταλήξει στη θέση των ταγματασφαλιτών. δε θα έκανε ποτέ την Εθνική Αντίσταση κατά του φασισμού.όταν βρέθηκε μπροστά στο δίλημμα της υποταγής ή της πάλης. Τι θα σήμαινε δηλαδή η απόλυτη κυριαρχία των ξένων και της ντόπιας ολιγαρχίας πάνω σ' ένα λαό δουλικά και .συμπέρασμα πως οι θυσίες της Κατοχής και του Εμφυλίου ήταν περισσότερες ("Δεκέμβρης του '44".έλεγε ο Γ. Ιταλούς και Βούλγαρους φασίστες. Αν μετρούσε το κόστος. που έπεσαν παλεύοντας για ελευθερία και εθνική ανεξαρτησία από το 1821 ως τα σήμερα. κοστολογώντας τους αγώνες του ελληνικού λαού. και η αμερικανοκρατία που υπάρχει ως τις μέρες μας και συνεχώς ενισχύεται. Αποφεύγει όμως και να μας πει τι στοίχισε στην Ελλάδα η αγγλοκρατία. Θα ήταν δωσίλογοι. υποστηρίζει ουσιαστικά πως τα πράγματα θα ήταν καλύτερα για την Ελλάδα αν το Δεκέμβρη του '44 το λαϊκό κίνημα είχε συνθηκολογήσει.όπως και πολλοί άλλοι . 13). τις εκτελέσεις. Όπως δεν είναι καθόλου τυχαίες οι κρίσιμες και ηρωικές επιλογές που έκανε ο λαός μας . με τις διώξεις. Αν ο λαός μετρούσε το κόστος . υπολογίζοντας ότι έχουν απέναντί τους τη χιτλερική Γερμανία να κυριαρχεί σ' ολόκληρη την Ευρώπη. Φαράκος . τις φυλακίσεις και τις εξορίες.όπως το μετρά ο Γρ. ότι έχουν στην Ελλάδα τριπλή κατοχή από Γερμανούς. Αποφεύγει να πει τι κόστισε στο λαό η κυριαρχία της ξενοκρατίας και της ντόπιας ολιγαρχίας μετά το Δεκέμβρη και τον Εμφύλιο. Ετσι στα παραπάνω επιχειρήματά του ενάντια στην επιλογή του ΚΚΕ και του ΕΑΜ να πάρουν τα όπλα στα Δεκεμβριανά και στον Εμφύλιο προσθέτει ένα ακόμη: Το βαρύ κόστος!!! "Το αληθινό μπόι του ανθρώπου .μετριέται με τη λευτεριά" και δεν είναι καθόλου τυχαίος αυτός ο στίχος. όσα υποστηρίζει περί κόστους ο Γρ. που κυριαρχούσε από το 1821 μέχρι το 1947 τουλάχιστον. Ρίτσος .δε θα έκανε ποτέ την Επανάσταση του '21. Φαράκος. με τη δικτατορία και τα δεινά που αυτή έφερε. Αποφεύγει να πει τι θα είχε χάσει ο ελληνικός λαός. Αν οι κομμουνιστές κοστολογούσαν τη λευτεριά. Φαράκος. Ο Γρ. Είναι ιεροσυλία. αν υποτασσόταν στην περίοδο που ακολούθησε μετά την απελευθέρωση.

. με την υπογραφή στρατιωτικής συμφωνίας ανακωχής.. Οι φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του DMITRI KESSEL "ΕΛΛΑΔΑ του '44" Μπροστά στη Βάρκιζα Το "παιχνίδι" ήταν στημένο από την αρχή. ο Γ. Ασκούτης και ο Μ. Το κράτος των Αθηνών. οδηγούσε στην αναζήτηση πολιτικής συμφωνίας που θα έθετε και το οριστικό τέλος στις πολεμικές σύγκρουσης. αλλά και οι Εγγλέζοι. με δηλώσεις του στο ραδιόφωνο. Τσιριμώκος.. Οι σχετικές βολιδοσκοπήσεις άρχισαν αμέσως μετά την έναρξη εφαρμογής της ανακωχής. ο Ν. Σαράφης. με προκηρύξεις που έριχναν τα αεροπλάνα τους. όπως εύστοχα το ονόμαζε ο λαός. ο Ι. από την πρώτη στιγμή. ο στρατηγός Στ. Παρτσαλίδης Οι Άγγλοι εμμένουν στη συντριβή του ΕΑΜικού κινήματος και βρίσκουν έναν απρόσμενο . το "κρατίδιο της Σκομπίας".. Ο αντιβασιλέας αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός. άρχισε να βομβαρδίζει το ΕΑΜικό κίνημα με προτάσεις για διαπραγματεύσεις.συνειδητά υποταγμένο. εκ των πραγμάτων. γιατί η ντόπια ολιγαρχία και τα ξένα αφεντικά της πρέπει να βγουν λάδι για τα δεινά που έφεραν στον τόπο. Αμέσως μετά την υπογραφή της συμφωνίας στο υπουργείο Εξωτερικών: Διακρίνονται στην πρώτη σειρά.. από αριστερά προς τα δεξιά.σύμμαχο Η λήξη των εχθροπραξιών ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και τους Εγγλέζους. Η σιωπή εδώ είναι χρυσός. Σιάντος. εκδήλωναν την πρόθεση ότι . Σοφιανόπουλος. ο Ηλ.

Σβώλο προσέκρουσε στον ίδιο. Οι εγγλέζικες δυνάμεις κατοχής ξεκαθάρισαν στους εκπροσώπους του ΕΑΜ ότι είχαν διαταγές να επιτρέψουν την πρόσβαση στην πρωτεύουσα μόνο τριμελούς αντιπροσωπείας και μάλιστα αποκλειστικά . Ο Δαμασκηνός προφανώς σε συνεννόηση με τους Άγγλους . στην οποία θα εκπροσωπούνταν όλες οι πολιτικές δυνάμεις που το απάρτιζαν. με δημόσιες δηλώσεις του και τηλεγράφημα που έστειλε στην ΚΕ του ΕΛΑΣ. δηλώνοντας την επιθυμία να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις με ευρεία αντιπροσωπεία.τι φαίνεται. αλλά όταν έφτασε στη Λιβαδειά εμποδίστηκε από τους Άγγλους να συνεχίσει το ταξίδι της. στις 23/1/1945 η ΕΑΜική αντιπροσωπεία ξεκίνησε για τις διαπραγματεύσεις στην Αθήνα. γνώριζαν τι συνέβαινε. όπως φαίνεται.ήταν έτοιμοι να δεχτούν ΕΑΜική αντιπροσωπεία για την αναζήτηση πολιτικής λύσης στο ελληνικό ζήτημα. να δημιουργηθεί η εντύπωση πως το ΚΚΕ ήταν εντελώς απομονωμένο από τους συμμάχους του.από την πρώτη στιγμή.. Αλλά και το ΕΑΜικό κίνημα ανταποκρίθηκε. απ' ό. την πρόθεσή του αυτή γνωστοποίησε και στους παράγοντες του κράτους των Αθηνών. Π. εκμεταλλεύτηκαν δεόντως τις διαφοροποιήσεις παραγόντων στο εσωτερικό του ΕΑΜ. που. εκδήλωσε την επιθυμία η ΕΑΜική αντιπροσωπεία να αποτελείται μόνο από κομμουνιστές!!! Επρόκειτο δηλαδή για μια προσπάθεια που αποσκοπούσε να εμφανίσει το ΕΑΜ αποκλειστικά ως μια κομμουνιστική οργάνωση ή.χ. Τα πρώτα σύννεφα Η σύνθεση της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας υπήρξε το πρώτο σημείο τριβής μεταξύ των δύο πλευρών πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων για πολιτική συμφωνία. Οι Εγγλέζοι και η ντόπια αντίδραση. Η προσπάθεια αυτή της αντίδρασης να πλαγιοκοπήσει το ΕΑΜ δεν ήταν στον αέρα. Ο Αλ. στο οποίο έχει αξία να σταθούμε λίγο περισσότερο. ακόμη καλύτερα. Σβώλος γνωστοποίησε στο ΕΑΜ και στο ΚΚΕ ότι δε δεχόταν να αναλάβει αυτή την αποστολή και. αν αναλογιστούμε ότι η αρχική πρόθεση του ΕΑΜικού κινήματος να έχει επικεφαλής στην αντιπροσωπεία του τον καθηγητή και πρώην πρόεδρο της ΠΕΕΑ (Κυβέρνηση του Βουνού) Αλ.

σελ. Οικονομίδης στο βιβλίο του "Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους" (εκδόσεις ΟΡΦΕΑΣ. η κατάληξη του οποίου υπήρξε οδυνηρή για το μέλλον του λαϊκού κινήματος. προτείνοντας μάλιστα ότι στην ΕΑΜική αντιπροσωπεία έπρεπε να συμμετέχουν οι Γ. με πρωταγωνιστές τον Τσιριμώκο. Οπως αναφέρει ο δημοσιογράφος και ερευνητής Φ. 158). οι Κ. τόμος Α`. Τα ίδια γνωστοποίησε. Τέλος. Γ. Σιάντος. Σιάντος και Μ. στη σύνθεσή της να βρίσκονται αποκλειστικά κομμουνιστές. Παρτσαλίδης ("Λευκή Βίβλος ΕΑΜ". Στρατιωτικός σύμβουλος της αντιπροσωπείας ορίστηκε ο αρχηγός του ΕΛΑΣ. την αντιπροσωπεία θα συνόδευαν. Ο σκοτεινός ρόλος του Τσιριμώκου Η ΕΑΜική αντιπροσωπεία ξεκίνησε για την Αθήνα στις 30 Ιανουαρίου και έφτασε στον προορισμό της αυθημερόν. Από τη στιγμή της άφιξής της και μετά.κομμουνιστικής συνθέσεως. με τηλεγράφημά του προς την ΚΕ του ΕΛΑΣ. Γραμματέας της ΚΕ του ΕΑΜ και ο Ηλ. χωρίς δικαίωμα να παρίστανται στις συνεδριάσεις. σελ. Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ. η ΚΕ του ΕΑΜ συμφώνησε με τις αξιώσεις της άλλης πλευράς. ("Κείμενα της Εθνικής Αντίστασης". ξετυλίγεται ένα ολόκληρο κουβάρι σκοτεινών παρασκηνιακών διαβουλεύσεων. Σε μια προσπάθεια εξεύρεσης λύσης. Γαβριηλίδης. μέλος της ΚΕ του ΕΑΜ. Στρατής. Τσιριμώκος. Με τηλεγράφημά της προς τον Δαμασκηνό. σελ. απέρριψε κατηγορηματικά την αξίωση. στρατηγός Στ. Παρτσαλίδης. Σαράφης. τους Εγγλέζους και την ντόπια αντίδραση. καθόριζε ότι την αντιπροσωπεία θα αποτελούσαν ο Γ. Γεωργαλάς και Δ. 100). 28 34). ο Μ.τι αφορούσε τον αριθμό των μελών της αντιπροσωπείας. Ταυτόχρονα. Εκδόσεις ΣΥΓΧΡΟΝΗ ΕΠΟΧΗ. και ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός. ο Τσιριμώκος ήρθε σε επαφή με τον επικεφαλής του κλιμακίου της Ιντέλιντζενς Σέρβις στην Αθήνα Ντέιβιντ Μπάλφουρ (Ο Μπάλφουρ ήταν ο περίφημος πατήρ Δημήτριος στο παρεκκλήσι του "Ευαγγελισμού" στον καιρό της Κατοχής) και με τον στενό συνεργάτη του . αλλά μόνο σε ό.

για να δει την άρρωστη μητέρα του (Π. 103). Η συνάντηση Τσιριμώκου – Δαμασκηνού πραγματοποιήθηκε στο σπίτι του τελευταίου στο Χαλάνδρι και υπήρξε ιδιαίτερα καρποφόρα για τα σχέδια της αντίδρασης. σε συνέντευξή του στον Π. αλλά αυτή η αντίδρασή τους ήταν μέρος του σχεδίου να πέσει στάχτη στα μάτια των υπόλοιπων μελών της αντιπροσωπείας του ΕΑΜ. ο Τσιριμώκος ζήτησε να κατέβει από τη Βάρκιζα στην Αθήνα για να δει την άρρωστη γιαγιά του ή. στο ίδιο. για την οποία γίνεται λόγος. αφού μας είχε δώσει πληροφορίες από τα πριν σχετικά με τη γραμμή που θα ακολουθούσαν (σ. Οικονομίδη. και παραθέτει ο Φ. Βενάρδου: "Η Συμφωνία της Βάρκιζας". Μακμίλαν.σ.Δαμασκηνού καθηγητή Ιωάννη Γεωργάκη. εκδηλώνοντας την επιθυμία να συναντηθεί με τον αρχιεπίσκοπο αντιβασιλέα. τον Αγγλο πρεσβευτή Λίπερ και τον Σοφιανόπουλο για τα αποτελέσματα αυτής της συνάντησης. Σύμφωνα με τον Μακμίλαν. Στις 3 Φεβρουαρίου. Οικονομίδης.έλεγε το τηλεγράφημα . που θα ακολουθούσε δηλαδή η ΕΑΜική αντιπροσωπεία στις διαπραγματεύσεις) και ήταν διατεθειμένος την κατάλληλη στιγμή να τους προδώσει" (Φ. Η συνάντηση συμφωνήθηκε και για να μην δημιουργηθούν υποψίες στα υπόλοιπα μέλη της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας. εκδόσεις ΠΟΝΤΙΚΙ. έκαναν πως αντιδρούν στο ενδεχόμενο απομάκρυνσης του Τσιριμώκου από το χώρο των διαπραγματεύσεων. στις 2/2/45 ο Δαμασκηνός ενημέρωνε τον ίδιο. Βενάρδο. στην αρχή. Οι Βρετανοί. στο βιβλίο του "War Diaries". Η προδοσία του Τσιριμώκου. 29). ως προϋποθέσεις για την υπογραφή συμφωνίας. λέγοντας τα εξής: "Ο Τσιριμώκος ήταν ένα μεγάλο πλεονέκτημα για μας. όπως λέει ο καθηγητής Γεωργάκης. το Φόρεϊν Οφις ενημέρωνε τον Τσόρτσιλ στη Γιάλτα για τα διαδραματιζόμενα στην Ελλάδα: "Ο κ. σύμφωνα με όσα μαρτυρεί ο τότε εκπρόσωπος της βρετανικής κυβέρνησης στην Αθήνα Χ. σελ. Λίπερ . σελ.αναφέρει ότι συζητήσεις σχετικά με τη συμμετοχή του Τσιριμώκου . Και το σχέδιο στέφθηκε με επιτυχία. αφορούσε το ζήτημα της χορήγησης γενικής αμνηστίας και της συμμετοχής του ΕΑΜ στην κυβέρνηση.

Το σκοτεινό ρόλο του Τσιριμώκου επιβεβαιώνει ουσιαστικά και ο καθηγητής Ι. 30).που αποκαλύπτει και τις διαθέσεις του Σβώλου. αναφέρει συγκεκριμένα: "Τελικά υποχώρησαν οι κομμουνιστές. Σημασία έχει η ομολογία του γεγονότος. ο κ.είναι άκρως ενδιαφέρουσα ως στοιχείο προσέγγισης της ιστορικής αλήθειας. Μακμίλαν. Στο ερώτημα "πώς ξεπεράστηκε τελικά η κρίσιμη φάση των διαπραγματεύσεων στο θέμα της αμνηστίας. Βεβαίως.δεν πείστηκε από τον καθηγητή Γεωργάκη και φυσικά δεν πείστηκε τότε που λέει ο καθηγητής. εννοεί την τελευταία νύχτα των διαπραγματεύσεων στη Βάρκιζα) να έρθει "από δω"" (Π. με όσα κατέθεσε σε συνέντευξή του στον Π. εννοεί τις διαπραγματεύσεις στη Βάρκιζα) μέχρι το απόγευμα της 2 Φεβρουαρίου. Ο Τσιριμώκος αυτοαποκαλύπτεται Για το ρόλο που έπαιξε στις συνομιλίες στη Βάρκιζα. Ο αντιβασιλιάς κάλεσε τον Τσιριμώκο. σελ. Αλλά αυτό δεν έχει και τόση σημασία. Λίπερ και ο αντιβασιλιάς έπεισαν τον Σοφιανόπουλο και τους άλλους αντιπροσώπους της ελληνικής κυβέρνησης να συμφωνήσουν για τη συμμετοχή του Τσιριμώκου στη διάσκεψη" (Φ.ανέβαλαν την έναρξη της Διάσκεψης (σ. για τις οποίες μιλήσαμε παραπάνω . έχει μιλήσει και ο ίδιος ο Τσιριμώκος. Γεωργάκης. Η μαρτυρία όμως του Τσιριμώκου .. "Το ΚΚΕ . ο οποίος.. απαλύνοντας την ουσία του θέματος. όσο μιλούν τα αγγλικά αρχεία και οι τότε εκπρόσωποι της Μ.σ. δηλαδή τη γενική αμνηστία και την είσοδο των κομμουνιστών στην κυβέρνηση. Βενάρδο. όχι βεβαίως τόσο αποκαλυπτικά. Και υποχώρησαν. ότι ο Τσιριμώκος έπαιξε βρώμικο ρόλο στη Βάρκιζα. όταν ο Ηλίας Τσιριμώκος πείστηκε από μένα την κρίσιμη εκείνη νύχτα (σ. στο ίδιο). όχι μόνο του είπε ότι οι συνάδελφοί του είχαν έρθει για να επιτύχουν μια συμφωνία.σ.λέει στη μαρτυρία του ο . ο Τσιριμώκος όπως προκύπτει απ' όσα αναφέραμε . αλλά αποκάλυψε τους όρους που προτίθονταν να θέσουν και δεσμεύτηκε να ψηφίσει εναντίον τους στα δύο βασικά σημεία. στο ίδιο. Βρετανίας στην Ελλάδα. Οικονομίδη.". Ο κ. Βενάρδου.

Σβώλος . . Εκρινε ότι. στη Βάρκιζα. 79 80). πριν καλά καλά ξεκινήσει. για να αποδειχτεί. ημέρα Παρασκευή και τελείωσε στις 12 του μηνός. για να επέλθει η ειρήνευση" (Η. Η Συμφωνία της Βάρκιζας Η Διάσκεψη της Βάρκιζας άρχισε στις 2/2/1945. Τσιριμώκου: "Αλ. ημέρα Δευτέρα με την υπογραφή της πιο Με πόνο παραδίνουν τα όπλα τους. να στέρξη το ΚΚΕ τις υποχωρήσεις που έπρεπε. εκδόσεις ΔΙΦΡΟΣ. Και μου έδωσε ένα γράμμα προς τον Σιάντο. αφού είχε ακολουθηθεί ένας δρόμος αντίθετος προς τη δική του γνώμη. Χρειάζεται. εκφράζοντας τα μη . Ο Σβώλος αρνήθηκε. ότι το παιχνίδι στη Βάρκιζα ήταν στημένο από την αρχή.. τους όρους με τους οποίους θα έληγε η ένοπλη σύρραξη. όπου ήρθα σε μια προκαταρκτική συνεννόηση με τον αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό. Οταν η αντιπροσωπεία έφτασε στη Βάρκιζα. Σ' αυτούς είχα προστεθεί εγώ. Και τέτοιοι ήταν μόνο οι αντιπρόσωποι του ΚΚΕ. και το Σβώλο. όπου διατύπωνε μια θερμή έκκληση. ήταν αντίθετα στην τακτική του ΚΚΕ και έβλεπαν στην παρουσία μου την εγγύηση πως οι συνομιλίες θα γίνουν τουλάχιστον από μέρους του ΕΑΜ . φυσικά. 1962. να αναφέρουμε τίποτα περισσότερο..με ειλικρινή πρόθεση συμφωνίας.Τσιριμώκος . σωστό ήταν να διαπραγματευθούν εκείνοι που είχαν διαλέξει το δρόμο αυτό. άραγε. σελ. Συνάντησα. που είχαν αιφνιδιαστεί από τα Δεκεμβριανά.Η δική μας αλήθεια".είχε ζητήσει με τηλεγράφημα από τον Σβώλο να πάρει μέρος στην Αντιπροσωπεία του ΕΑΜ ΕΛΑΣ.κομμουνιστικά μέλη του ΕΑΜ. που θα διαπραγματευόταν με την κυβέρνηση Πλαστήρα. ανέβηκα στην Αθήνα.

τις οποίες ανέλυσε ο Γ. . όσο και στη σύσκεψη που ακολούθησε. Γεωργάκης. παρουσία ηγετικών στελεχών του Κόμματος και του Ηλ. Οπως μαρτυρεί ο Β. Στην αντιπροσωπεία της κυβέρνησης των Αθηνών επικεφαλής ήταν ο υπουργός Εξωτερικών Ι.όπως έχουμε με άλλη ευκαιρία αναφέρει . Τέλος. αποφασίστηκε να αποχωρήσει η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ από τη Διάσκεψη. στις 3/2. σε καμιά περίπτωση. Οι θέσεις του ΕΑΜικού κινήματος Η ΕΑΜική αντιπροσωπεία πήγε στη Βάρκιζα με σαφείς και συγκεκριμένες θέσεις. συμφωνία στην οποία δε θα συμπεριλαμβανόταν ο όρος της χορήγησης Γενικής Αμνηστίας.ενώ συμμετείχαν. Μακρόπουλος. μετέπειτα καθηγητής της Παντείου και στενός συνεργάτης του Ωνάση. Τσιριμώκος. Τις δύο πλευρές εκπροσώπησαν τριμελείς αντιπροσωπείες. επίσης. αν η αντίπαλη πλευρά δε δεχόταν αυτόν τον όρο. ο υπουργός Εσωτερικών Περικλής Ράλλης (ανήκε στο δεξιό Λαϊκό Κόμμα) και ο υπουργός Γεωργίας Ι. Στ. Οι θέσει αυτές είχαν καθοριστεί σε συνεδρίαση της ΚΕ του ΚΚΕ.ο Μ. Επικεφαλής της αντιπροσωπείας του ΕΑΜ ήταν ο Γ. Παρτσαλίδης και ο Ηλ. συμφωνήθηκε να μην υπογραφεί. Σοφιανόπουλος . Σιάντος. Τσιριμώκου. Στρατιωτικός σύμβουλος της αντιπροσωπείας ήταν ο στρατηγός και αρχηγός του ΕΛΑΣ. Μάλιστα. Σαράφης. προς το τέλος του Γενάρη και επιβεβαιώθηκαν σε σύσκεψη που ακολούθησε. παρατηρητής εκ μέρους του Αρχιεπισκόπου αντιβασιλιά Δαμασκηνού ήταν ο διευθυντής του Πολιτικού του Γραφείου Ι. κατά τη δεύτερη μέρα των εργασιών της διάσκεψης.πολυσυζητημένης και πιο ακριβοπληρωμένης από το λαό συμφωνίας στη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Στρατιωτικός σύμβουλος της κυβερνητικής αντιπροσωπείας ήταν ο στρατηγός Παυσανίας Κατσώτας.που ορίστηκε και πρόεδρος της Διάσκεψης . Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Εθνική Αντίσταση και Δεκέμβρης 1944" (σελ. 427) τόσο στη συνεδρίαση της ΚΕ του ΚΚΕ. Σιάντος και συμμετείχαν σ' αυτήν .

με την κατηγορία ότι "ηυνόησαν το κίνημα". που άρχισαν με αφορμή τα Δεκεμβριανά.Εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τους δοσίλογους και σταμάτημα των διώξεων. υπό την προϋπόθεση ότι θα συγκροτούνταν εθνικός στρατός μέσα από τακτική στρατολογία. Παπανδρέου στο λόγο του στο Σύνταγμα στις 18/10/1944. αλλά και των απλών μαχητών του που πληρούσαν τους ηλικιακούς όρους στράτευσης. με κριτήριο την ηλικία και χωρίς τη συμμετοχή δοσίλογων. .Ταχύτατη διενέργεια εκλογών και δημοψηφίσματος. Ο στρατός αυτός θα ήταν πλαισιωμένος από στελέχη που δεν ήταν ένοχα δοσιλογισμού ή φασιστικών αντιλήψεων και με τη συμμετοχή. όπως αναλύθηκαν από το Γ.Σε ό. φασιστικών στοιχείων ή δήθεν εθελοντών.είπε γι' αυτό το θέμα ο Γ. . . Οπως έχουμε ήδη αναφέρει στο μόνο ζήτημα που δε θα δεχόταν την παραμικρή συζήτηση η ΕΑΜική αντιπροσωπεία ήταν η Γενική Αμνηστία. σε βάρος δημοκρατικών αριστερών δημοσίων υπαλλήλων.Συγκρότηση αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης με τη συμμετοχή εκπροσώπων όλων των παρατάξεων. "Κατά τη γνώμη μας . (Η ομιλία του Γ. σύμφωνα με τη δέσμευση του Γ.Αυστηρότατη εκκαθάριση των Σωμάτων Ασφαλείας από τα δοσίλογα και φασιστικά στοιχεία.τι αφορά το στρατιωτικό ζήτημα γινόταν αποδεχτή η διάλυση του ΕΛΑΣ. Σιάντου στη Διάσκεψη της Βάρκιζας είναι δημοσιευμένη στο "Ριζοσπάστη" 6/2/1945). Σιάντο στη Διάσκεψη έχουν ως εξής: . Κι όμως δέχτηκε. . βεβαίως.Χορήγηση Γενικής Αμνηστίας. . των στρατιωτικών στελεχών του ΕΛΑΣ. Σιάντος η καλύτερη λύση θα ήταν να ορίζονταν από τώρα οι σχετικές ημερομηνίες". .Οι θέσεις του ΕΑΜ για την υπογραφή συμφωνίας.

όπως δείχνουν τα πράγματα ένα οργιώδες παρασκήνιο. Ετσι διάλεξαν το μόνο δρόμο που είχαν πέραν της ρήξης. Το θέμα που φαίνεται ότι δέσποσε αφορούσε τη Γενική Αμνηστία. η αντίστοιχη επιμονή στην ορθή γνώμη μας θα οδηγούσε σε ρήξη που. όμως. με δήθεν νόμιμα μέσα. Κι αυτός ο δρόμος περνούσε μέσα από την αλλαγή της θέσης που εξέφρασε διά στόματος Σιάντου η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ. θα οδηγήσει τον τόπο σε συμφορά. Βενάρδου: "Η Συμφωνία της Βάρκιζας". Δεν είχαν. ώστε. με επιστολή της προς την αντιπροσωπεία του ΕΑΜ. ανεξάρτητα από την ευθύνη.. ικανών να περιορίσουν τους κινδύνους που σας έχομεν εκθέσει". ελάχιστη. καμιά διάθεση να υποχωρήσουν και να δεχτούν τη δίκαιη απαίτηση του λαϊκού κινήματος. Οι Εγγλέζοι και η αντίδραση γνώριζαν από τον Ηλ. μετά την υπογραφή της συμφωνίας. Και το επιθυμητό για την αντίδραση αποτέλεσμα επήλθε. με στόχο να συρθεί η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ στη συνθηκολόγηση.Η συνθηκολόγηση Μετά την ομιλία του Γ. με απαντητική επιστολή τους. γνωστοποιούσε στα μέλη της τελευταίας πως η θέση τους για Γενική Αμνηστία "κατόπιν συμφώνου γνώμης της κυβερνήσεως. Στις 4/2 η κυβερνητική αντιπροσωπεία. με βάση την αρχή που έθεσεν η Κυβερνητική Αντιπροσωπεία και με τη θέσπιση εγγυήσεων.. Τσιριμώκο. που θα τους έλυνε τα χέρια. σελίδες 45 . Σιάντου οι εργασίες της Διάσκεψης διακόπηκαν για δύο μέρες στο διάστημα των οποίων λειτούργησε. που φρόντισε να τους ξεφουρνίσει τα πάντα. (Για τις επιστολές αυτές Βλέπε: Εφημερίδα "Ελεύθερη Ελλάδα". Για το πώς έγινε αυτή η μεταστροφή μια μικρή. 7/2/1945 και Π.46). Παρτσαλίδης: "Είναι . ότι το ζήτημα αυτό μπορούσε να οδηγήσει σε ρήξη. είναι απολύτως απαράδεκτος". να βάλουν. γνωστοποιούσαν στους συνομιλητές τους ότι "εφόσον η κυβέρνησις εμμένει εις την άποψη της. το ΕΑΜικό κίνημα στο στόχο και να διευκολύνουν τη συντριβή του. Την επομένη οι ΕΑΜίτες αντιπρόσωποι. γεύση έδωσε πολύ αργότερα ο Μ. γιατί επιδίωκαν μια κουτσουρεμένη αμνηστία. Για τον λόγον αυτόν δεχόμαστε να λυθή το ζήτημα των διώξεων.

Το άρθρο αυτό.. ". για να μην τρεναριστεί άλλο η υπόθεση.. Τι προέβλεπε η συμφωνία Για το ζήτημα της αμνηστίας η συμφωνία προέβλεπε στο άρθρο 3 ότι αμνηστεύονται μόνο "τα πολιτικά αδικήματα τα τελεσθέντα από τις 3 Δεκεμβρίου 1944 μέχρι της υπογραφής του παρόντος.. τα οποία δεν ήσαν απαραιτήτως αναγκαία διά την επιτυχία του πολιτικού αδικήματος".αλήθεια . κύρια..ότι ο Τσιριμώκος ήταν αυτός που περισσότερο ήθελε να υποχωρήσουμε. χαλκεύοντας κατηγορίες για διάπραξη δήθεν κοινών αδικημάτων στην περίοδο της κατοχής. Για τα άλλα. στο ίδιο. αλλά να δηλώσουμε ότι πάνω στο θέμα αυτό. Ετσι φτάσαμε στην υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας. υπαναχωρώντας και στις υπόλοιπες διεκδικήσεις τους. ο Σιάντος κατέληξε στο ότι μια καθυστέρηση της υπογραφής της συμφωνίας δεν επρόκειτο να μας ωφελήσει. όμως. Η αρχή της συνθηκολόγησης είχε γίνει κι αφού οι ΕΑΜίτες αντιπρόσωποι υποχώρησαν σ' αυτό που είχαν θέσει ως αδιαπραγμάτευτη αρχή δεν είχαν πλέον κανένα πρόβλημα να πάρουν την κάτω βόλτα. κατά της ζωής και της περιουσίας. σελίδα 98).μαρτυρεί ο Παρτσαλίδης . και συμφωνήσαμε ότι θα έπρεπε να κάνουμε την υποχώρηση. Κακώς βέβαια. με τη διατύπωση που είχε.. επειδή έχουμε δέσμευση από το ΕΑΜ και την ΚΕ του Κόμματος που αντιπροσωπεύαμε. Και να ζητήσουμε εγγυήσεις. ζητήματα η συμφωνία προέβλεπε: . για να περιοριστεί όσο ήταν δυνατόν ο κίνδυνος να επεκταθούν οι διώξεις. Εξαιρούνται της αμνηστίας τα συναφή κοινά αδικήματα. Τελικά. Προσωπικά είχα προτείνει στον Σιάντο όχι να διακοπούν οι διαπραγματεύσεις. πρέπει να μας δοθεί η δυνατότητα να συζητήσουμε την άρνηση της κυβέρνησης υπεύθυνα και στην ΚΕ του ΕΑΜ και στην ΚΕ του ΚΚΕ στα Τρίκαλα. Βενάρδου. έδωσε τη δυνατότητα στην αντίδραση να εξαπολύσει άγριο διωγμό εναντίον των αγωνιστών της εθνικής αντίστασης. (Π..

τι αφορά το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. Εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από δοσίλογους και φασιστικά στοιχεία. με το οποίο ο Βούλγαρος ..416). ότι επρόκειτο για έναν απαράδεκτο συμβιβασμό. ότι δεν υπήρχαν περιθώρια να συνεχίσει το ΕΑΜικό κίνημα τον πόλεμο έξω από την Αθήνα προσδοκώντας σε ευνοϊκά αποτελέσματα. αλλά ούτε και έθιγε το θέμα της παρουσίας των βρετανικών στρατευμάτων στην Ελλάδα (Βλέπε ολόκληρη τη Συμφωνία στα "Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". Διενέργεια δημοψηφίσματος και στη συνέχεια εκλογών μέσα στο 1945. Σοβιετικής . καλώς έγινε. για μια συνθηκολόγηση άνευ όρων. Η Συμφωνία της Βάρκιζας είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας.έμπνευσης η Βάρκιζα. ΣΥΜΦΩΝΙΑ ΤΗΣ ΒΑΡΚΙΖΑΣ Υποχρεωτικός ή απαράδεκτος ο συμβιβασμός.τι έγινε.. η συμφωνία δεν προέβλεπε συγκρότηση αντιπροσωπευτικής κυβέρνηση. Έχει όμως εκφραστεί και η άποψη πως ό. Έχει τονιστεί. να σταθούμε σ' αυτές τις εκτιμήσεις πιο αναλυτικά. το γνωστό τηλεγράφημα του Δημητρόφ προς το ΚΚΕ. ή ότι ο συμβιβασμός αυτός ήταν αποτέλεσμα παραίνεσης του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος και ιδιαίτερα του ΚΚΣΕ. Τέλος. Οι υποστηριχτές αυτής της άποψης χρησιμοποιούν. που θεωρεί ότι το ΕΑΜ και το ΚΚΕ οδηγήθηκαν στο συμβιβασμό της Βάρκιζας με ευθύνη των Σοβιετικών. ως επιχείρημα.Αποστράτευση του ΕΛΑΣ και συγκρότηση εθνικού στρατού μέσα από κανονική στρατολογία. συνεπώς. ξεκινώντας απ' την τελευταία. σ' ό. Υποχρεούμαστε. τόμος Ε` σελίδες 411 .

αλλά όχι φυσικά αυτόν που ισχυρίζονται όσοι το αξιοποιούν για να δικαιολογήσουν τις υποχωρήσεις που έκανε στη Βάρκιζα το ΕΑΜικό κίνημα. Σιάντου. όταν υπέγραφε τη συμφωνία ανακωχής. ότι αυτό το τηλεγράφημα (δημοσιεύεται ολόκληρο σε διπλανή στήλη) έπαιξε ρόλο. δεν πρέπει να μας διαφεύγει ότι το όλο ζήτημα του συμβιβασμού της Βάρκιζας παίχτηκε σε ελληνικό έδαφος κι όχι σε. ότι για το ΚΚΕ "το σπουδαιότερο είναι να μην επιτρέψει να απομονωθεί από μάζες ελληνικού λαού και από δημοκρατικές ομάδες που ανήκουν στο ΕΑΜ". που τελικά πραγματοποιήθηκε. εδώ ασκήθηκαν οι πιέσεις που οδήγησαν τους εκπροσώπους του ΚΚΕ να συμβιβαστούν κατ' αρχήν στο ζήτημα της αμνηστίας και στη συνέχεια σ' όλα τα υπόλοιπα.κομμουνιστής ηγέτης .συμβούλευε. Και τέτοιος κίνδυνος για διάσπαση του ΕΑΜ εκφράστηκε. όσο και ιδιαίτερα στη διάρκεια των . Επίσης. που συγκέντρωνε και τον κύριο όγκο των δυνάμεών του. τόσο πριν την έναρξη των διαπραγματεύσεων με τη στάση που κράτησε ο Σβώλος. ότι είναι εντελώς διαφορετικά πράγματα μια συμβουλή για "εξαιρετική ευλυγισία και ικανότητα χειρισμών" και ο συγκεκριμένος συμβιβασμός. για τον απλό λόγο. ως πιθανό αποτέλεσμα των διαπραγματεύσεών του με την αντίπαλη πλευρά.. Δε χωράει αμφιβολία. εκείνο που ίσως βάρυνε περισσότερο στις αποφάσεις των εκπροσώπων του ΚΚΕ στη Βάρκιζα και ειδικά στις αποφάσεις του Γ. σοβιετικό.τότε είχε την ευθύνη επαφής του ΚΚΣΕ με τα ΚΚ ανά τον κόσμο . Εδώ έγιναν οι προετοιμασίες της κάθε πλευράς για τις θέσεις που θα προέβαλε στη διάρκεια των διαπραγματεύσεων. την τελική ευθύνη των αποφάσεων την είχε το ΕΑΜ και πρωτίστως το ΚΚΕ.. κάτι που το ΕΑΜικό κίνημα δεν είχε αποκλείσει. κατά κάποιο τρόπο. Από το τηλεγράφημα του Δημητρόφ. κατά τη γνώμη μας. για συμβιβασμό. Και τούτο. ως καθοδηγητική του δύναμη. είναι μάλλον η συμβουλή του Βούλγαρου ηγέτη. Σε τελευταία ανάλυση. όπως περιέργως θέλουν ορισμένοι να μας πείσουν. εδώ έγιναν οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις. εδώ έγιναν οι διαπραγματεύσεις. τουλάχιστον ως απειλή.

η πέρα για πέρα σωστή ως γενική αρχή .συμβουλή του Δημητρόφ.μέσα στην ελληνική κοινωνία και της επιρροής της πολιτικής του κόμματος μέσα στις λαϊκές μάζες.στρατιωτικά και πολιτικά . Αν βάρυνε αποφασιστικά αυτή η συμβουλή.διαπραγματεύσεων. με τη στάση που κράτησε ο Τσιριμώκος. επειδή δεν είχαν ορθή εκτίμηση του συσχετισμού δυνάμεων . εφόσον έπαιξε καθοριστικό ρόλο για την υποχωρήσεις των κομμουνιστών αντιπροσώπων. Οφείλουμε όμως να βλέπουμε την αλήθεια με το κεφάλι προς τα πάνω κι όχι με τα πόδια στη θέση του κεφαλιού. το κύριο βρίσκεται στο γεγονός ότι οι κομμουνιστές αντιπρόσωποι στη Βάρκιζα σύρθηκαν πίσω από τον Τσιριμώκο και τους φίλους του. επειδή δε στάθμισαν σωστά τη συγκυρία. . Το κύριο δεν είναι αυτή . επειδή δεν είχαν ορθή εκτίμηση για την εμβέλεια των συμμάχων του ΚΚΕ μέσα στο ΕΑΜ. Μπορούσε ο ΕΛΑΣ να συνεχίσει τον πόλεμο.

τον έλεγχο του μεγαλύτερου μέρους της χώρας. που είχαν . Στ. Αν συνεχίζονταν οι μάχες έξω από την Αθήνα. Επρόκειτο ουσιαστικά για τις πιο ετοιμοπόλεμες και εμπειροπόλεμες δυνάμεις του. πυρομαχικά και έμψυχο υλικό να κάνει πόλεμο. είχε για συνέχιση Σαράφης. αναμφίβολα. αλλά και τις προετοιμασίες που γίνονταν ώστε να αντιμετωπίσει . Ειδικά για το ΕΑΜικό κίνημα. οι βρετανικές δυνάμεις. να εξετάσει τη στρατιωτική κατάσταση στην οποία βρίσκονταν οι αντίπαλες δυνάμεις εκείνη την περίοδο. για πολύ καιρό. ούτε να συναγωνιστούν μαζί του στον ανταρτοπόλεμο.και μετά την ανακωχή . Κατ' αρχήν δεν μπορούσαν να τον χτυπήσουν σε όλα τα μήκη και πλάτη της χώρας. δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσουν αποφασιστικά τον ΕΛΑΣ. αυτό σημαίνει να εξεταστεί η δυνατότητα που Ο αρχηγός του ΕΛΑΣ.Για να εκτιμήσει κανείς σωστά το χαρακτήρα που είχε ο συμβιβασμός στη Βάρκιζα θα πρέπει. Για τις δυνατότητες του ΕΛΑΣ. Πρέπει επίσης να ληφθεί υπόψη ότι το ΕΑΜ και το ΚΚΕ συνέχιζαν να απολαμβάνουν της εμπιστοσύνης της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. τόσο από άποψη όγκου όσο και από άποψη διάταξης και εκπαίδευσης. από την Αθήνα. πίστευε ότι "ο ΕΛΑΣ είχε του πολέμου έξω δυνατότητες σε τρόφιμα. Είναι γνωστό ότι ο κατά των Άγγλων και των κύριος όγκος των κυβερνητικών Ελλήνων" δυνάμεων του ΕΛΑΣ δεν είχε πάρει μέρος στα Δεκεμβριανά και είχε παραμείνει ανέπαφος.

και τις δικές τους αδυναμίες να τον αντιμετωπίσουν . Οι Γερμανοί κατά την Κατοχή είχαν διατηρήσει έξι έως επτά μεραρχίες στην ηπειρωτική Ελλάδα εκτός από τις τέσσερις περίπου στα νησιά. Πρέπει να επιβλέπωμε πολύ προσεκτικά τις προθέσεις των Γερμανών στο ιταλικό μέτωπο. ανώτατος διοικητής των συμμαχικών δυνάμεων στη Μεσόγειο την περίοδο 1944 1945 (αντικατέστησε τον Ουίλσον). αλλά έτσι δε νικούμε τον ΕΛΑΣ σε σημείο που να τον αναγκάσωμε σε συνθηκολόγηση. πυρομαχικά και έμψυχο υλικό να κάνει πόλεμο. που είχε ο ΕΛΑΣ να κάνει πόλεμο έξω από την Αθήνα . και δεν είμαι βέβαιος ότι θα συναντήσωμε λιγώτερο ισχυρά αντίσταση και λιγότερο αποφασιστική από όσην συνάντησαν εκείνοι. Ο Στρατάρχης Αλεξάντερ. Τα τελευταία γεγονότα στη δύση και η σιωπή της 16ης Μεραρχίας των SS. στις 21 Δεκεμβρίου του '44 έγραφε στον Τσόρτσιλ: "Εάν υποθέσωμε ότι ο ΕΛΑΣ εξακολουθεί τον αγώνα. σελ. Σαράφη: ""Ο ΕΛΑΣ".. νομίζω ότι θα είναι δυνατόν να ξεκαθαρίσωμε την περιοχή Αθηνών Πειραιώς και να την κρατήσωμε σταθερά. που ευρίσκονται μπροστά στην 5η Αμερικανική Στρατιά. ο αρχηγός του ΕΛΑΣ τονίζει: "Στις αρχές του Φλεβάρη ο ΕΛΑΣ ήταν έτοιμος ν' αντιμετωπίσει οποιαδήποτε νέα επίθεση" (Στ. μετά την υποχώρηση από την Αθήνα. Σημειώνω τα γεγονότα αυτά για να κάνω σαφή την κατάσταση και να σας υπογραμμίσω ότι κατά τη γνώμη μου. Ακόμα και έτσι δεν μπόρεσαν να κρατήσουν σταθερά ανοιχτές τις γραμμές επικοινωνιών των. Τις δυνατότητες. αφού σημειώνει τις σχετική διαταγές που εκδόθηκαν γι' αυτή την προετοιμασία.. Δεν είμαστε αρκετά ισχυροί για να κάνωμε περισσότερα και να αναλάβωμε επιχειρήσεις στην υπόλοιπη Ελλάδα.560). για πολύ καιρό κατά των Άγγλων και των κυβερνητικών Ελλήνων και στην περίπτωση αυτή έπρεπε να προετοιμαστεί".". εκδόσεις ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ.παραδέχονται και οι Εγγλέζοι. το ελληνικό πρόβλημα δεν μπορεί να λυθή με στρατιωτικά μέσα. .τους Εγγλέζους. δείχνουν κάποιον ελιγμό που πρέπει να προσέξωμε. Στη συνέχεια. Η λύση θα ευρεθή στον πολιτικό τομέα. 559 . ο Σαράφης αναφέρει: "Ο ΕΛΑΣ είχε δυνατότητες σε τρόφιμα.

τη στιγμή μάλιστα που ο πόλεμος κατά του φασισμού. τόσο στην Ευρώπη όσο και στην Ανατολή συνεχιζόταν. τόμος ΣΤ. Αναμφίβολα. 336).Πειραιώς" (Βλέπε: Ουιν. δεν είναι δυνατόν να προσθέσει κανείς τίποτε περισσότερο. εκδόσεις: "Ελληνική Μορφωτική Εστία". Μην ξεχνάμε. 22 του Δεκέμβρη. η θέση της Βρετανίας θα ήταν πολύ δύσκολη με ανοιχτό το ελληνικό ζήτημα και με πόλεμο ανάμεσα στις στρατιωτικές της δυνάμεις και τον ΕΛΑΣ. πως η Συμφωνία της Βάρκιζας ήταν μια ζημιογόνα συνθηκολόγηση του ΕΑΜικού κινήματος και δεν ανταποκρινόταν στο συσχετισμό των δυνάμεων. ελπίζω.συμβιβασμό με τον αντίπαλο. σελ. Σαμαράκη. Γενικά. Είναι προφανές. Αν ο πόλεμος συνεχιζόταν έξω από την Αθήνα αναμφίβολα η τύχη του κινήματος θα ήταν διαφορετική. ότι μπορείτε πάντοτε να υπολογίζετε πως θα κάνω ό. Μπροστά σ' αυτές τις αποκαλυπτικές ομολογίες των Βρετανών. ότι στις αρχές Φλεβάρη του '45 ξεκίνησε στην Κριμαία η Διάσκεψη των ηγετών των τριών μεγάλων δυνάμεων της αντιχιτλερικής συμμαχίας που έμεινε στην ιστορία ως "Διάσκεψη της Γιάλτας".. γιατί έχω πεισθή ότι κάθε στρατιωτική ενέργεια. Τσόρτσιλ: "2ος Παγκόσμιος Πόλεμος Απομνημονεύματα".Ο Τσόρτσιλ ομολογεί την αδυναμία του ". μετά την εκκαθάριση της περιοχής Αθήνας και Πειραιά θα ξεπερνούσε τις δυνατότητες των σημερινών μας δυνάμεων". σ' αυτή τη Διάσκεψη. γνωρίζετε..τι μπορώ για να εκπληρώσω τις επιθυμίες σας. Την επομένη. άλλωστε. μετάφραση Α. Ακόμη κι αν δεν κατάφερνε να νικήσει ολοκληρωτικά και να πετάξει τα στρατεύματα των Βρετανών επιδρομέων στη θάλασσα. αλλά εύχομαι να κατορθώσετε να βρείτε μια πολιτική λύση στο ελληνικό πρόβλημα. . Ηταν ένας απαράδεκτος συμβιβασμός και από στρατιωτική και από πολιτική άποψη. σίγουρα θα μπορούσε να επιτύχει πολύ καλύτερο . ο Τσόρτσιλ απαντούσε: "Δεν υπάρχει θέμα να συνεχίσωμε οποιαδήποτε στρατιωτική επιχείρηση εκτός από την εκκαθάριση της περιοχής Αθηνών .ακόμη και πλεονεκτικό για τα συμφέροντά του .

Όλα αυτά πρέπει να τα υπολογίζουν οι φίλοι μας οι Έλληνες. Το πλήρες περιεχόμενό του έχει ως εξής: "Ο Παππούς νομίζει ότι με τη σημερινή διεθνή κατάσταση η ένοπλη ενίσχυση προς τους Έλληνες συντρόφους απέξω γενικά αδύνατη. Δεν πρέπει τραβήξουν σχοινί. Για το ελληνικό κόμμα. ηγέτες δεν απευθύνονται επίσημα στα Συνδικάτα και Εργατικό Κόμμα Αγγλίας. 325 . Αυτό θα 'πρεπε να κάνουν με όλους δυνατούς τρόπους και μέσα ακατάπαυστα" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". για να διατηρήσουν όσον το δυνατόν δυνάμεις τους και να περιμένουν ευνοϊκότερη στιγμή. σελ.Το τηλεγράφημα του Δημητρόφ Το περίφημο τηλεγράφημα του Δημητρόφ. στις αμερικάνικες μαζικές οργανώσεις και Συνδικάτα και κοινή γνώμη εξωτερικού. όχι ευνοϊκή γι' αυτούς. σήμερα λίγο θα βοηθήσει τους Έλληνες συντρόφους. τόμος Ε`. . για να διαφωτίσουν για σκοπούς και χαρακτήρα πάλης τους. για πραγματοποίηση δημοκρατικού τους προγράμματος. Παπαπαναγιώτου. Βοήθεια από μέρους της Βουλγαρίας ή Γιουγκοσλαβίας. ΓΣΕΕ και χωριστές προσωπικότητες. έκδοση ΚΚΕ Εσωτερικού.326). ξεκινώντας από αυτήν ακριβώς την κατάσταση. η οποία θα τους δέσμευε με το μέρος του ΕΛΑΣ εναντίον ενόπλων αγγλικών δυνάμεων. Αλλά δείξουν εξαιρετική ευλυγισία και ικανότητα χειρισμών. το σπουδαιότερο είναι να μην επιτρέψει να απομονωθεί από μάζες ελληνικού λαού και από δημοκρατικές ομάδες που ανήκουν στο ΕΑΜ. πάνω στο οποίο έχουν "οικοδομηθεί" διάφορες θεωρίες και αντιιστορικές ερμηνείες της Συμφωνίας της Βάρκιζας. Αθήνα 1974 και Ρώμη 1973 σε επιμέλεια Α. Γιατί ΕΑΜ. Έλληνες και ΕΛΑΣ πρέπει να καθορίσουν τα περαιτέρω βήματά τους. για να ξεσκεπάσουν ελληνική αντιδραστική κλίκα και τους καλέσουν ενίσχυσή τους. ενώ πάρα πολύ θα μπορούσε να βλάψει τη Γιουγκοσλαβία και Βουλγαρία. λήφθηκε από την ηγεσία του ΚΚΕ στις 15 Γενάρη του '45.

και με πρωτοφανείς διώξεις κατά των λαϊκών αγωνιστών . εκ των ερωτηματικά που κυριαρχούσαν μετά πραγμάτων. Ποιος θα έπρεπε να είναι ο νέος ρόλος του.Οι φωτογραφίες είναι από το λεύκωμα του ΣΠ. στη συντριπτική του ποιοτικά πλειοψηφία. Οι συσπειρωμένος γύρω από το ΚΚΕ και Εγγλέζοι και η το ΕΑΜ. αναπτύχθηκαν στους κόλπους του ΕΑΜικού κινήματος και ορισμένες διασπαστικές τάσεις. Στα πλαίσια αυτά. επιχειρώντας με διάφορους τρόπους . παρά την πίκρα. Φυγόκεντρες τάσεις . παρέμεινε συσπειρωμένος γύρω από το ΚΚΕ και το ΕΑΜ. στη συντριπτική του πλειοψηφία. πάνω χέρι τροπή των γεγονότων στρατιωτικά και πολιτικά . στην πολιτική και κοινωνική ζωή της χώρας προστέθηκαν νέα Ο λαός.τη συντριβή του λαϊκού κινήματος. οι οποίες στόχευαν στην απομόνωση του ΚΚΕ και την ανασύνθεση του ΕΑΜ σε συντηρητικότερη βάση. παρέμεινε χαρακτηριστικά. την ντόπια αντίδραση απογοήτευση και τα εύλογα είχαν. ΜΕΛΕΤΖΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΡΚΙΖΑ Αποκρούονται οι προσπάθειες διάλυσης του ΕΑΜ Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας. Ποια θα ήταν η τύχη αυτού του τεράστιου κινήματος της Εθνικής Αντίστασης.και αξιοποίησαν αυτή την υπεροχή τους. Ο λαός όμως. αν και κυριαρχούσαν η πίκρα. για το λαϊκό κίνημα. το τη δυσάρεστη. η απογοήτευση. τα εύλογα ερωτηματικά: Γιατί τα πράγματα πήραν τέτοια τροπή.

Στρατή. Ολες αυτές οι ομάδες και προσωπικότητες. στενός συνεργάτης του Τσιριμώκου. με ηγέτη τον Α. το Σοσιαλιστικό Κόμμα (ΣΚΕ) με γραμματέα τον Δ. κατ' εντολήν του τελευταίου. αλλά το ξέσπασμα των Δεκεμβριανών τροποποίησε ουσιαστικά αυτές τις εξελίξεις. τις ανέστειλε για όσο διάστημα διαρκούσαν οι πολεμικές συγκρούσεις κι. τις επιτάχυνε μετά το πέρας των εχθροπραξιών. διάφοροι ανεξάρτητοι σοσιαλιστές κ. είναι άλλο κι έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι προσπάθειες διάσπασης του ΕΑΜ ήταν σε γνώση των Αγγλων. επίσης. οι προσπάθειες γίνονταν προσεκτικά και μεθοδικά. ο Σάββας Παπαπολίτης. συνεργαζόταν στενά . όταν δηλαδή υπογράφηκε η ανακωχή και η Συμφωνία της Βάρκιζας. Από τη μια.ο καθηγητής Α.ά. θα μπορούσε να πει κανείς ότι κινούνταν πολιτικο-ιδεολογικά στο χώρο του σοσιαλρεφορμισμού. Το εγχείρημα δεν ήταν εύκολο και το ρίσκο μιας διάσπασης στο ΕΑΜικό κίνημα δεν ήταν κάτι που μπορούσε κανείς να το πάρει απερίσκεπτα στην πλάτη του. Πάντως. όμως. Σβώλο. εκτός του ΚΚΕ και του ΑΚΕ. από την άλλη. αν όχι υπό την καθοδήγησή τους. Μετά την απελευθέρωση και πριν τα Δεκεμβριανά. Ο στόχος ήταν να δημιουργηθεί ένα ενιαίο κόμμα. Τσιριμώκο. Ενώ συνεχίζονταν οι διαπραγματεύσεις στη Βάρκιζα. Το σπουδαιότερο. έξω από το ΕΑΜ. το Ενιαίο Σοσιαλιστικό Κόμμα (ΕΣΚΕ) με γραμματέα τον Γεωργαλά.Στο ΕΑΜ. είχαν αρχίσει διάφορες προσπάθειες για ενοποίηση των σοσιαλιστικών ομάδων και κομμάτων του ΕΑΜ.αν και δεν ήταν τυπικά μέλος του . Σβώλος. υπήρχε το κόμμα της Ένωσης Λαϊκής Δημοκρατίας (ΕΛΔ) με γραμματέα τον Η. συναντήθηκε με τον Βρετανό πρεσβευτή Λίπερ και είχε μαζί του μια άκρως . Με το ΕΑΜ.

ο Τσιριμώκος και το κόμμα του έβαλαν μπροστά τη διαδικασία διάσπασης του ΕΑΜ. εκδόσεις ΟΡΦΕΑΣ. Η διάσπαση του ΕΑΜ Αμέσως μετά τη Βάρκιζα. με δηλώσεις του .λέει ο Λίπερ .είπε ο Σιάντος . γιατί τάχα είχε εκπληρώσει το σκοπό για τον οποίο δημιουργήθηκε. ο Παπαπολίτης δε σταμάτησε εδώ. Το τι συζητήθηκε το αναφέρει ο Λίπερ σε τηλεγράφημα που έστειλε στο Φόρεϊν Οφις στις 6/2/1945: "Ο Παπαπολίτης .σύμφωνα με όσα αυτός αναφέρει .ότι η απόφαση του Τσιριμώκου ήταν "να συνενώσει όλες τις σοσιαλιστικές ομάδες για να υποστηρίξουν ανοιχτά" τη δράση των Βρετανών στην Ελλάδα "και να καταδικάσει το ΚΚΕ για την αντιβρετανική του στάση" (Φ. Σιάντος.ήταν από την αρχή της σύστασής του οι σκοποί του ΕΑΜ. η οποία θα αδυνατίσει το ΚΚΕ".τη μέρα της υπογραφής της συμφωνίας . ο Σιάντος αναφέρθηκε και στη θέση της ΕΛΔ μέσα στο ΕΑΜ. Ενημέρωσε το Λίπερ . Ομως. προτείνοντας ότι αυτό έπρεπε να διαλυθεί. Οικονομίδη: "Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους". αλλά με στόχο να εξασφαλίσει μια συμφωνία. Ο δεύτερος είναι η εξασφάλιση των λαϊκών ελευθεριών. Ο πρώτος εξεπληρώθη με την απελευθέρωση της χώρας που πραγματοποιήθηκε με την αποχώρηση των Γερμανών.στους ανταποκριτές του ξένου Τύπου. Ηταν σε στενή επαφή με τον Τσιριμώκο από τη στιγμή που έφτασε εδώ σαν μέλος της αντιπροσωπείας του ΕΛΑΣ. Ο Τσιριμώκος του ζήτησε να με δει με σκοπό να μου εξηγήσει την ακόλουθη θέση: Από μια σειρά αναποδιές.ενδιαφέρουσα συζήτηση. όχι με σκοπό να βοηθήσει τον Σιάντο. τονίζοντας ότι "είναι όμοια μ' εκείνη του ΚΚΕ κι ότι η ΕΛΔ .ζήτησε να με δει σήμερα το απόγευμα. Γ. επήρε τη θέση του Τσιριμώκου σαν γενικός γραμματέας της ΕΛΔ. σελ. Εντάχθηκε στην αντιπροσωπεία. Πρόσφατα. ο Τσιριμώκος βρέθηκε ακόμα μια φορά στο στρατόπεδο του ΚΚΕ μετά το τέλος της μάχης της Αθήνας. Επίσης. Στο επιχείρημα αυτό αναγκάστηκε να απαντήσει ο Γραμματέας της ΚΕ του ΚΚΕ. όταν ο τελευταίος ήρθε σε ρήξη με το ΕΑΜ. "Δύο . 34). για τις οποίες αγωνίστηκε και αγωνίζεται".

Στην απόφαση αυτή. 47 . "το αίτημα να μην υπάρξει πια ενιαία οργάνωση γίνηκε οξύτερο". . Ετσι άρχισαν οι επαφές με τις άλλες σοσιαλιστικές ομάδες. Οι δηλώσεις Σιάντου δεν εμπόδισαν το κόμμα του Τσιριμώκου να προωθήσει τη διασπαστική του δουλιά. Γινόταν μάλιστα η εκτίμηση πως η πλειοψηφία αυτή ήταν πιο κοντά στα αγροτικά και σοσιαλιστικά κόμματα του ΕΑΜ. τη διάλυση του ΕΑΜ. εκτός ΕΑΜ. 1. στις 15 Μάρτη του '45. με στόχο τη δημιουργία ενιαίου κόμματος.είναι μέλος του ΕΑΜ από τα πλέον σοβαρά" ("Ελεύθερη Ελλάδα". τα οποία έπρεπε να ενοποιηθούν. κατηγορώντας το για ηγεμονισμό μέσα στο ΕΑΜ και σημείωνε ότι μετά τα Δεκεμβριανά. Ακόμη η ΚΕ της ΕΛΔ έριχνε το γάντι στο ΚΚΕ. η ΕΛΔ απέφυγε να προτείνει ευθέως. αν και αναγνωριζόταν η προσφορά του ΚΚΕ στην αντίσταση κατά του φασισμού. έκδοση σε μπροσούρα σελ. Χαρακτηριστική είναι η απόφαση της ΚΕ της ΕΛΔ. αλλά σαν λαϊκή οργάνωση. Απόφαση της ΚΕ της 15 Μαρτίου 1945. Ομως. που συγκροτούν το ΕΑΜικό κίνημα". αλλά και σαφήνεια προωθούσε το ρήγμα στο ΕΑΜικό κίνημα. επειδή είχαν κλονιστεί οι σχέσεις μεταξύ των ΕΑΜικών συμμάχων.". Στη δε πρόταση του ΚΚΕ. ανεξάρτητη απ' τα κόμματα και χωρίς δικαίωμα να καθοδηγεί τα κόμματα". "όχι σαν συνασπισμός κομμάτων. απαντούσε ως εξής: Δήλωνε προθυμία να διατηρηθεί το ΕΑΜ. υπογραμμιζόταν ότι "το ΚΚΕ δεν εκφράζει ιδεολογικά τη θέληση της πλειοψηφίας των λαϊκών βάσεων. ότι το ΕΑΜ έπρεπε να μετασχηματιστεί από εθνικοαπελευθερωτική οργάνωση σε πολιτικό συνασπισμό κομμάτων. β) να αγωνιστεί για την αποκατάσταση των λαϊκών ελευθεριών και την επικράτηση των δημοκρατικών θεσμών κλπ. επιλέγοντας την οδό της πλαγιοκόπησης. 13/2/45 και "Ριζοσπάστης". με τους εξής σκοπούς: "α) να διαφωτίσει το λαό πάνω στο τρίχρονο έργο του ΕΑΜ. αυτή τη φορά. Τσιριμώκο να προωθήσει αυτές τις θέσεις μέσα στα ΕΑΜικά κόμματα κι αν αυτές δε γίνονταν αποδεκτές η ΕΛΔ θα αποχωρούσε από το ΕΑΜ (Βλέπε: "ΕΛΔ . 16/2/45). όπου με προσοχή. Τέλος.Θέσεις για τα Δεκεμβριανά".51). 13 και εξής. η ΚΕ της ΕΛΔ εξουσιοδότησε τον Η.

Η Ολομέλεια αντιμετώπισε με σαφήνεια τις διαλυτικές τάσεις που αναπτύσσονταν στο ΕΑΜικό κίνημα. τους διασπαστές του κινήματος. Η μετατροπή σε πολιτικό συνασπισμό Η καινούρια κατάσταση. Ομως. το ΣΚΕ και το ΕΣΚΕ να αποχωρήσουν. με πρόεδρο τον Α. σήμαινε . υπαγόρευε την ανάγκη προσαρμογής του λαϊκού κινήματος στις νέες συνθήκες. με αποτέλεσμα στις 2 Απρίλη του 1945 η ΕΛΔ. τα κόμματα αυτά αναζήτησαν και πάλι γέφυρες συνεργασίες με τον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό και τους κομμουνιστές. να τους καταγγείλουν ανοιχτά για τις ενέργειές τους.επί του παρόντος τουλάχιστον τον τερματισμό των ένοπλων μορφών πάλης και μετατόπιση του κέντρου βάρους της δράσης του λαού και των οργανώσεών του στους μαζικούς πολιτικούς αγώνες.ΣΚΕ (αργότερα ονομάστηκε ΣΚΕΛΔ). Οι διεργασίες στο χώρο των ρευμάτων του σοσιαλρεφορμισμού θα συνεχιστούν μέσα στο '45. Την ανάγκη προσαρμογής στις νέες συνθήκες υπογράμμισε η 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Το ΕΑΜ και το ΚΚΕ αντιμετώπισαν προσεκτικά. Τσιριμώκο. οι διασπαστικές αυτές προσπάθειες δε βρήκαν έδαφος μέσα στο λαό. που συνήλθε στην Αθήνα στο διάστημα 5 .Οι θέσεις της ΕΛΔ συζητήθηκαν στην ΚΕ του ΕΑΜ και απορρίφθηκαν. υπογραμμίζοντας ότι "το ΕΑΜ πρέπει να αναπροσαρμόσει τις πολιτικές του επιδιώξεις και την οργανική του .10 Απρίλη του '45. με τη δημιουργία Επιτροπής Συνεργασίας Σοσιαλιστικών και Αγροτικών Κομμάτων (ΕΣΣΑΚ). με ιδεολογικό και πολιτικό λόγο. εκ των πραγμάτων. μάλιστα. πολύ σύντομα. η ΕΛΔ και το ΣΚΕ θα ενοποιηθούν και θα συγκροτήσουν το κόμμα ΕΛΔ . Σβώλο και γενικό γραμματέα τον Η. Επιχειρήθηκε. όταν αυτό χρειάστηκε. Ο αφοπλισμός και η διάλυση του ΕΛΑΣ. να φτιαχτεί ένα αντι-ΕΑΜ. που δημιουργήθηκε με την υπογραφή της Συμφωνίας της Βάρκιζας. με στόχο τη δημιουργία ενός ισχυρού πόλου έκφρασης των μικροαστικών στοιχείων της κοινωνίας και αποδυνάμωσης του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. Στις 5 του μηνός. μη διστάζοντας. Ετσι.

Ετσι στις 24 Απρίλη του '45.συγκρότηση. έμειναν στο ΕΑΜ το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας (ΑΚΕ) του Κ. Με κέντρο το ΚΚΕ. χωρίς καμιά παρέμβαση δική μας στον τίτλο και στους μεσότιτλους του κειμένου. οι διαδικασίες προσαρμογής και ανασυγκρότησης του θρυλικού Εθνικοαπελευθερωτικού Μετώπου στις νέες συνθήκες επιταχύνθηκαν. .ανακόπηκε γρήγορα. "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Κρητικά που είχε προσχωρήσει το 1944. σελ. Κύρκου και Αλκ. ύστερα από την απελευθέρωση της χώρας και τη διαμόρφωση της σημερινής εσωτερικής κατάστασης" (11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Η ιστορική αυτή απόφαση δημοσιεύτηκε την επομένη. Η προσπάθεια διάλυσής του και απομόνωσης του ΚΚΕ . τόμος Ε`. Γαβριηλίδη και η Δημοκρατική Ενωση του Στ. Τέλος. 259). Εκδόσεις ΣΕ. Λούλη. η οποία έγραφε στην πρώτη της σελίδα: "Το ΕΑΜ ΣΕ ΚΑΙΝΟΥΡΙΑ ΠΕΡΙΟΔΟ ΑΓΩΝΩΝ για τη νίκη του Αντιφασισμού και της Δημοκρατίας". Μετά την αποχώρηση από το ΕΑΜ των σοσιαλρεφορμιστών και τη δημιουργία του κόμματος ΕΛΔ . πέραν του ΚΚΕ. συσπειρώνοντας στις γραμμές του νέες δυνάμεις. Επίσης προστέθηκαν δύο νέα μικρά κόμματα: Το Σοσιαλιστικό του Γιάννη Πασαλίδη και το Δημοκρατικό Ριζοσπαστικό Κόμμα (ΔΡΚ) των Μ. σχέσεις στενής συνεργασίας διατήρησε και η ομάδα των Αριστερών Φιλελευθέρων του Στ. το ΕΑΜ μετασχηματίστηκε σε πολιτικό συνασπισμό κομμάτων. Χατζήμπεη και του Ν.ΣΚΕ. Κατ' αρχήν. πριν γίνει κατορθωτό να περάσει η σύγχυση και ο αποπροσανατολισμός στις λαϊκές μάζες. Γρηγοριάδη. που εκ των πραγμάτων θα έδινε τη δυνατότητα στους διασπαστές να ψαρέψουν σε θολά νερά. ανάλογα με τις καινούριες συνθήκες που δημιουργήθηκαν. Παραθέτουμε την απόφαση αυτή στη μορφή που δημοσιεύτηκε στην "Ελεύθερη Ελλάδα" στις 25/4/1945. με απόφαση της ΚΕ του. στην εφημερίδα "Ελεύθερη Ελλάδα". ο ΕΑΜικός συνασπισμός διατηρήθηκε ουσιαστικά αλώβητος. Πολιτική Απόφαση.

με σκοπό την πραγματοποίηση του υπόλοιπου εθνικού και πολιτικού προγράμματος του ΕΑΜ". Τα κόμματα και οι Οργανώσεις. της 24ης Απριλίου 1945: 1) Το ΕΑΜ. το βασικό του Εθνικοαπελευθερωτικό σκοπό. ανέλαβαν απέναντι του Ελληνικού Λαού την υποχρέωση να αγωνιστούν από κοινού για την εκπλήρωση των παραπάνω σκοπών. τα Κόμματα και οι Οργανώσεις του ΕΑΜ αναγνωρίζουν την ανάγκη της αναπροσαρμογής του Συνασπισμού πολιτικά και οργανωτικά προς τις καινούριες συνθήκες και απαιτήσεις του ελεύθερου πολιτικού βίου για τη νέα ειρηνική πολιτική εξόρμηση. την Επιβίωση του Λαού και την κατοχύρωση της Λαϊκής Κυριαρχίας. την εγκαθίδρυση της Δημοκρατίας και την εξάλειψη του φασισμού από όλες τις εκδηλώσεις της πολιτικής ζωής του τόπου. Προγραμματικοί σκοποί "4) Σύμφωνα με τα παραπάνω. που υπέγραψαν το ιστορικό αυτό έγγραφο.Η απόφαση "Απόφαση της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ. τον προσδιόρισε από τη μια μεριά σαν εκδίωξη των Ιταλών. 1. Γερμανών και Βουλγάρων επιδρομέων από το πατρικό έδαφος και από την άλλη σαν ολοκλήρωση της Εθνικής αποκαταστάσεως. Οι Συμφωνίες της Βάρκιζας και της Γιάλτας αποτελούν και αφετηρία και . με βάση τις διακηρυγμένες αρχές του Συμμαχικού αγώνα. 2) Το ΕΑΜ. Μετά την Εθνική Απελευθέρωση. ο μεγαλύτερος Εθνικός Συνασπισμός που γνώρισε η νεότερη πολιτική ιστορία της Ελλάδας. το ΕΑΜ ανασχηματίζεται σε καθαρά πολιτικό συνασπισμό Κομμάτων. καθόρισε με το ιδρυτικό του σαν σκοπούς την Εθνική Απελευθέρωση. που θα συντονίσου τη δράση τους: α) Για την οριστική εμπέδωση της κυριαρχίας του Λαού με την εξασφάλιση των δημοκρατικών ελευθεριών.

6) Ο συντονισμός της δράσεως των Κομμάτων του Συνασπισμού πραγματοποιείται από Κεντρική Επιτροπή. που αποτελούν το Συνασπισμό. Μόνο το κοινό πρόγραμμα και οι αποφάσεις. Τα συμφέροντα της Ελλάδος επιβάλλουν εξωτερική πολιτική βασισμένη στη φιλία και συνεργασία με όλους τους Μεγάλους Συμμάχους και τους γειτονικούς λαούς". Οι αποφάσεις της Κεντρικής Επιτροπής παίρνονται με πλήρη ομοφωνία και διαβιβάζονται στα τοπικά τμήματα των κομμάτων. . συγκροτούν Επιτροπή για την επεξεργασία του κοινού προγράμματος στις προσεχείς εκλογές Συντακτικής Εθνοσυνελεύσεως. β) Για την υπεράσπιση του έργου και των δικαιωμάτων του Κινήματος της Εθνικής Αντιστάσεως.έρεισμα για την πραγματοποίηση του σκοπού αυτού.τι αφορά την εκλα`ϊκευση και διάδοση του ιδιαίτερου των προγραμμάτων και την οργανωτική τους ανάπτυξη και εξάπλωση. που ψηφίζονται με ομοφωνία. που περικλείει τις ζωντανές δυνάμεις του Εθνους. Δρουν ανεξάρτητα από το Συνασπισμό σε ό. δ) Για την κατοχύρωση της Εθνικής μας Ανεξαρτησίας και εδαφικής μας ακεραιότητας και τη ολοκλήρωση της εθνικής μας αποκαταστάσεως. αλλά διά μέσου των Κομμάτων. 7) Τα Κόμματα που μετέχουν στο Συνασπισμό έχουν απόλυτη πολιτική και οργανωτική ανεξαρτησία και πλήρη ισοτιμία μέσα στο Συνασπισμό. τα δεσμεύουν απέναντι στο Συνασπισμό. Ανάλογες επιτροπές καταρτίζονται στα τοπικά τμήματα. πάνω στις οποίες μόνο μπορεί να στηριχτεί η αναδημιουργία της μεταπολεμικής Ελλάδος. που θα αποτελεστεί από αντιπροσώπους των Κομμάτων του Συνασπισμού έναν από κάθε Κόμμα. Η αναπροσαρμογή "5) Τα Κόμματα. όχι με ιδιαίτερο μηχανισμό του Συνασπισμού. γ) Για την ανοικοδόμηση και την οικονομική ανασυγκρότηση της Χώρας προς όφελος του Λαού.

10) Ο τίτλος του Συνασπισμού. Τα αποτελέσματα των αρχαιρεσιών αυτών .παρά την ύπαρξη διορισμένης διοίκησης στη Γενική Συνομοσπονδία. 9) Η "Ελεύθερη Ελλάδα" είναι το δημοσιογραφικό όργανο του Συνασπισμού και διευθύνεται από διακομματική επιτροπή. Οι εκλεγέντες. οι σοσιαλιστές (Στρατή) 367 και οι διορισμένοι 140. που δημοσιεύει την απόφαση της ΚΕ του ΕΑΜ. Επίσης ο Συνασπισμός μπορεί να συντονίσει τη δράση του με άλλα Κόμματα. 15 του συμβουλίου. παραμένει ΕΑΜ".014 ψήφους. πραγματοποιούνται και οι πρώτες μεταπελευθερωτικές αρχαιρεσίες στα εργατικά σωματεία. μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας.422 ψήφων. 6 για την Ομοσπονδία Ιδιωτικών Υπαλλήλων και 4 για τη Συνομοσπονδία είναι όλοι του ΕΡΓΑΣ. Από την εφημερίδα "Ελεύθερη Ελλάδα" της 25 Φλεβάρη 1945 (το ίδιο φύλλο. για τη μετατροπή του σε πολιτικό συνασπισμό) αντιγράφουμε τη σχετική είδηση εκείνων των ημερών: "Στις εκλογές των εμποροϋπαλλήλων. Μεγάλη η επιρροή στους εργαζόμενους Την ίδια περίοδο. της μεγάλης επιρροής του ΕΑΜ και του ΚΚΕ.8) Ο Συνασπισμός παραμένει ανοιχτός σε κάθε Κόμμα που θα ήθελε να προσχωρήσει σ' αυτόν. επί 1. όπου υπάρχει σύμπτωση με τα Κόμματα αυτά. που αποτελεί συνέχεια του Ιστορικού Εθνικού Απελευθερωτικού Μετώπου. αποδείξεις ταυτόχρονα. ο πρώτος επιτυχών του ΕΡΓΑΣ πήρε 1. πάνω σε μερικά σημεία του προγράμματός του. για εκλογή .αποτελούν χαρακτηριστικά στοιχεία και. Στις εκλογές του σωματείου προσωπικού οινοποιητικών και οινοπνευματοποιητικών εταιριών. στην εργατική τάξη και το λαό γενικότερα. η οποία προβαίνει σε κάθε είδους αυθαιρεσίες . Εκφράζει το κοινό πρόγραμμα και την κοινή πολιτική του Συνασπισμού. 5 αντιπρόσωποι για το Εργατικό Κέντρο.

για το δημοσίευμα της εφημερίδας μας στα πλαίσια του αφιερώματος στο ΔΣΕ . Στη συνέλευση των συνταξιούχων και φυματικών εργατών μετάλλου. Βγήκε παμψηφεί το αντιφασιστικό ψηφοδέλτιο. Ψήφισαν 250. ΕΡΓΑΣ 219". βγήκε διά βοής το ψηφοδέλτιο του ΕΡΓΑΣ. Λεονταρίτη. Ελαιουργοσαπωνοποιοί. με την οποία εκφράζει τις αντιρρήσεις του. ΕΡΓΑΣ 177. Στις 22/4 έγιναν στον Πειραιά εκλογές. ΕΡΓΑΣ 619. λάβαμε επιστολή.της Κυριακής 10/11/96. το . για εκλογή εφορευτικής. Στη συνέλευση για εφορευτική επιτροπή υπαλλήλων ξενοδοχείων ύπνου. το δημοκρατικό ψηφοδέλτιο πήρε 152 ψήφους και 61 οι αντίπαλοι. όπου γίνεται λόγος για το ρόλο του Η. Βοηθοί αυτοκινήτων. Ο ρόλος του Τσιριμώκου στη Βάρκιζα Μια επιστολή του Γ. άκυρα 20 ψηφοδέλτια. Λεονταρίτη και η απάντηση του "Ρ" Από το γνωστό δημοσιογράφο και ιστορικό ερευνητή Γ. Ψήφισαν 645. Ψήφισαν 197. Εργάτες Φωταερίου. Τσιριμώκου στις διαπραγματεύσεις στη Βάρκιζα.διοικήσεως. παμψηφεί εγκρίθηκαν οι υποψήφιοι του ΕΡΓΑΣ. Στο σύνδεσμο αντικριστών Χρηματιστηρίου βγήκε μεικτή διοίκηση. για την ανάδειξη διοικητικών συμβουλίων στις παρακάτω οργανώσεις: Μηχανουργική Ένωση.

Στη συνέχεια. χωρίς να λάβουμε υπ' όψη μας το "κλίμα" και τις συνθήκες εκείνης της εποχής. λέει: . έρευνα να Σιάντος προσπαθούμε να εξηγούμε τα τότε γεγονότα. Λεονταρίτη Στην αρχή της επιστολής του.Φλεβάρη του '45. Λόγω της μεγάλης έκτασης της επιστολής . Η. με σημερινά κριτήρια. έσπευσε να αποδώσει όλες τις ευθύνες για την αποτυχία της Βάρκιζας στον ηγέτη της ΕΛΔ. έτσι ώστε ο αναγνώστης να σχηματίσει ολοκληρωμένη γνώμη για την άποψη του επιστολογράφου. Η επιστολή του Γ. ο Γ. ότι Δεύτερος από αριστερά. Λεονταρίτης αναφέρει ότι η ευθύνη των δραματικών εξελίξεων εκείνης της περιόδου "βαραίνει αποκλειστικά τη Δεξιά". Από τη συνεδρίαση του Εθνικού Υπογραμμίζει. στην "αποτελεί λάθος σε πρώτη σειρά. επίσης. ακόμη. καθώς και εκτενή αποσπάσματα της επιστολής. Δημοσιεύουμε.και του περιορισμένου χώρου της εφημερίδας μας . σχετικά με το ρόλο του Τσιριμώκου στη Βάρκιζα. όμως. που επιμελείται το αφιέρωμα για το ΔΣΕ "βασισμένη σε αμφισβητήσιμες "μαρτυρίες". όλα τα σχετικά στοιχεία.αδυνατούμε να τη δημοσιεύσουμε ολόκληρη. ότι η ομάδα συντακτών του "Ριζοσπάστη". μια ιστορική Τσιριμώκος και δεξιά του ο Γ. Συμβουλίου στους Κορυσχάδες. ο Γ. Συμπληρώνει. Λεονταρίτης απαντάει στα στοιχεία που χρησιμοποίησε ο "Ριζοσπάστης". διακρίνεται ο Ηλ. Συγκεκριμένα. Τσιριμώκο και να εκφράσει τη βεβαιότητα για το "σκοτεινό ρόλο" του".

όσα είχα ακούσει από τον Τσιριμώκο κάποιο βράδυ του 1965 στο σπίτι του κι έμειναν χαραγμένα στη μνήμη μου.η Αντίδραση είχε κατορθώσει μέσω του Κινήματος του Απριλίου 1944. Εμεναν.λέει ο καθηγητής Ι. Και προκάλεσε το "Κίνημα του Δεκεμβρίου" για να διαλύσει και τον άλλον. έπρεπε να το πετύχει η Βάρκιζα. μετά τα όσα μεσολάβησαν με το "Δεκέμβρη". μόνο ο Σκόμπι μπορούσε να προσφέρει. Πίστευαν πως ό. ό. όπως είχε γίνει και στη Γαλλία. αγαπητέ "Ριζοσπάστη". Ισως αποδειχθούν χρήσιμα. Γ. έβλεπαν ότι. να διαλύσει τον ένα. Επομένως.τι δεν πέτυχε η Κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας. ο πόλεμος ήταν "εμφύλιος". γραμματέας τότε του Δαμασκηνού. Μήπως συνέβαινε κάτι άλλο. Παπανδρέου. οι ταγματασφαλίτες και αρκετοί άλλοι. στη διάθεση του πρωθυπουργού.του βουνού και της ερήμου . Γεωργάκης. οι "ολίγοι εκλεκτοί" της Ορεινής Ταξιαρχίας και του Ιερού Λόχου. Αυτό ήταν το αποτέλεσμα του γεγονότος. Αλλά συντεταγμένες στρατιωτικές δυνάμεις αξιόμαχες. Η συνεννόηση ανάμεσα στον ΕΛΑΣ και την κυβέρνηση. όσον αφορά τις κινήσεις του Τσιριμώκου. Η ιδιομορφία αυτή έκανε. ώστε η Συμφωνία της Βάρκιζας να είναι .θα μου πείτε . τόσον εκείνος. Ελληνες μάχονταν με Αγγλους και μαύρους. Θα προσπαθήσω."Η έρευνα του "Ρ" βασίζεται πολύ σε όσα έγραψαν οι φίλοι και συνάδελφοι Φοίβος Οικονομίδης και Παν.ας πούμε . Μου έλεγε πως τα "Δεκεμβριανά". αλλά και τα άλλα μέλη της ΕΑΜικής Αντιπροσωπείας. Αυτό . Οπως μου είχε αφηγηθεί ο ίδιος ο Τσιριμώκος. ότι από τους ελληνικούς στρατούς .η Συνθήκη Ειρήνης που υπογράφτηκε ανάμεσα στο επίσημο . αλλά με την ανάμειξη πολλών φίλων. βεβαίως. να μεταφέρω πιστά. μόνη λύση ήταν η ενότητα. όσο και ο Σιάντος.τι δεν πέτυχε ο Λίβανος. Βενάρδος. ήταν ένας περίεργος "εμφύλιος πόλεμος". Και οι δύο αναφέρονται στο πώς κατέβηκε από τη Βάρκιζα στην Αθήνα ο Τσιριμώκος για να έχει συνομιλίες με τους Εγγλέζους και χρησιμοποίησε σαν δικαιολογία ότι πήγαινε να δει την άρρωστη γιαγιά του. περνούσε διά μέσου των όρων του στρατηγού Σκόμπι. Ηταν ποτέ δυνατόν με τέτοιες δικαιολογίες να ξεγελάσει τα άλλα μέλη της αντιπροσωπείας.

Ομως. Το πρόσχημα για την άρρωστη γιαγιά. την αποκατάσταση των ελευθεριών. συγκρούστηκαν οι δύο ελληνικοί κόσμοι: ο κόσμος της Αντίστασης και ο άλλος. Σιάντος (αν θυμάμαι καλά. τότε ΟΛΑ τα μέλη της ΕΑΜικής Αντιπροσωπείας πίστευαν ότι ο ΕΛΑΣ παρέδιδε τα όπλα. αλλά την ηθική ευθύνη για την τήρηση των όρων της Συμφωνίας. τη συγκρότηση Εθνικού Στρατού. την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού. τις εκλογές. Για να διερευνηθεί αυτή ακριβώς η "ηθική ευθύνη" και για να συζητηθεί παρασκηνιακά η ειλικρίνεια των βρετανικών υποσχέσεων. Γιατί υπήρχε "εγγυητής": Η βρετανική κυβέρνηση. Και τις διαβεβαιώσεις για την "ειλικρίνεια" των βρετανικών υποσχέσεων έδωσε ο ίδιος ο καθηγητής Γεωργάκης. Την εικόνα της μοίρας αυτού του συμβολαίου. Αλλά η ανακωχή είχε υπογραφεί ανάμεσα στην Αντίσταση και τον αρχηγό των βρετανικών στρατευμάτων.κράτος και την Αντίσταση.. Βέβαια. Ομως στη Βάρκιζα. όλα τα μέλη της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας έδιναν βαρύτητα στο ότι ένα πελώριο μέρος εκείνης της Συμφωνίας αφορούσε την τιμωρία των δοσιλόγων. ο Γ. ο αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός και οι επίσημοι Βρετανοί παράγοντες. για τρίτη ή τέταρτη φορά. για να προσπαθήσει να εξακριβώσει τις προθέσεις της αγγλικής πλευράς. ο Τσιριμώκος μου είχε αναφέρει και τον Σαράφη) παρότρυνε τον Τσιριμώκο να κατέβει στην Αθήνα. Κι αυτή έφερε. ήταν για τους δημοσιογράφους. Αυτό έχει ουσιώδη σημασία από την άποψη της αγγλικής ευθύνης για την εφαρμογή της συμφωνίας. Το κείμενο περιείχε ένα δίπτυχο: Υποχρεώσεις κράτους. ειδικότερα των Σωμάτων Ασφαλείας. το κείμενο της Συμφωνίας περιείχε άρθρα σχετικά με τον αφοπλισμό του ΕΛΑΣ και την τιμωρία εγκλημάτων ("μη απαραιτήτων για την επιτυχία του πολιτικού σκοπού") γιατί η "στάση" είχε αμνηστευτεί. πρέπει να τη συμπληρώσουμε με τη συμπεριφορά του εγγυητή. κλπ. Ασχετα από το πώς βλέπουμε σήμερα το θέμα. επειδή η ΕΑΜική αντιπροσωπεία δεν ήθελε να γνωσθεί η . όχι τη νομική... υποχρεώσεις Αντίστασης. με την εγγύηση ότι προχωρούσαμε σε μια ενιαία δημοκρατική πολιτεία.

ότι δήθεν ο Τσιριμώκος "ήταν διατεθειμένος την κατάλληλη στιγμή να τους προδώσει" (τους συντρόφους του της αντιπροσωπείας). σημειώνοντας: "Οσον αφορά αυτά του Φόρεϊν Οφις. δεν μπορεί και ούτε πρέπει να μας αποτρέπει από την όποια εκτίμηση της πολιτικής και τακτικής του ΕΑΜικού κινήματος και του ΚΚΕ. με τον Γ.παρασκηνιακή αυτή κίνηση (ούτε ήσαν τόσο αφελείς ο Σαράφης. αυτό δε σημαίνει ότι τα μέλη της ΕΑΜικής Αντιπροσωπείας (ο Τσιριμώκος ή οποιοσδήποτε άλλος) "πρόδωσαν"". για την παρέμβαση και τις παρατηρήσεις του. Συμφωνούμε μαζί του. Και τούτο. Μάλιστα. ρωτούσε επίμονα κατά την επιστροφή του στη Βάρκιζα τον Τσιριμώκο. τι απεκόμισε από τις συνομιλίες του με τους Αγγλους κι εκείνος τα αφηγήθηκε όλα λεπτομερώς στους άλλους". όσο μπορούμε καλύτερα. επίσης. Ο Γ. Λεονταρίτης αντικρούει. Ο. του Λίπερ και του Μακ Μίλαν. Λεονταρίτη. όπως ο Γ. δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε. λοιπόν. ο Σιάντος και ο Παρτσαλίδης εάν επρόκειτο να τους ξεγελάσουν με τέτοια κόλπα). τα στοιχεία που υπάρχουν και παίρνοντας υπόψη τις συνθήκες εκείνης της εποχής. Με βάση. που ήθελε με πάθος την ειρήνευση. όμως. Λεονταρίτης υπαινίσσεται.τι αποφάσεις πάρθηκαν από την ΕΑΜική αντιπροσωπεία λήφθηκαν από κοινού. Επειδή η Δεξιά και οι Αγγλοι δεν ετίμησαν την υπογραφή τους. ο Σιάντος. Αυτό. είναι φαιδρά και αυτό αποδεικνύεται από τα γεγονότα. Και αυτό προσπαθούμε να κάνουμε.εννοείται παίρνοντας υπόψη το ιστορικό πλαίσιο των συνθηκών. Πάντα . όσα αναφέρονται για το ρόλο του Τσιριμώκου στα αρχεία του Φόρεϊν Οφις. όχι γιατί αναζητούμε την εξήγηση των ιστορικών γεγονότων στην ανακάλυψη κάποιας προδοσίας. στα περισσότερα απ' όσα αναφέρει. . Η απάντηση του "Ριζοσπάστη" Ευχαριστούμε τον Γ. Λεονταρίτη. για τις τεράστιες και εγκληματικές ευθύνες της ντόπιας αντίδρασης και του εγγλέζικου ιμπεριαλισμού.

Τσιριμώκος στη Βάρκιζα. Το κύριο. χωρίς αυτό να σημαίνει πως συμφωνούμε με μια σειρά άλλες εκτιμήσεις του Γ.Στην απάντησή μας περιοριζόμαστε . κρυφά και πίσω από τις πλάτες των υπόλοιπων μελών της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας.στο ρόλο που έπαιξε ο Η. Ο Γ. που έχουν γίνει δημόσια γνωστά και έχουμε στη διάθεσή μας. όμως. Κι εδώ βρίσκεται η διαφωνία μας με τον Γ. Πιστεύουμε. αυτό δε σημαίνει ότι ο Τσιριμώκος δεν έπαιξε κανένα ρόλο στα πράγματα. της Τρίτης 12/11/96. Εμείς λέμε ότι ήρθε. Το αντίθετο. Ας συμφωνήσουμε ότι οι ΕΑΜίτες αντιπρόσωποι γνώριζαν για κάποιες επαφές του Τσιριμώκου με τους Εγγλέζους. Λεονταρίτη. μάλιστα.για ευνόητους λόγους . Ισχυρίζεται ότι ο Τσιριμώκος δεν ήρθε σε καμιά συνδιαλλαγή με τους Εγγλέζους. Και προς απόδειξη αυτού. Κι εδώ τα στοιχεία είναι συντριπτικά και πολύ περισσότερα απ' όσα εμείς αναδημοσιεύσαμε στα πλαίσια του αφιερώματος για το Δημοκρατικό Στρατό. ανεξαρτήτως του Τσιριμώκου και της στάσης που κράτησε. Τσιριμώκος. Λεονταρίτης γνωρίζει ότι η ντόπια αντίδραση προφανώς με την καθοδήγηση των Αγγλων . που συμμετείχαν στις διαπραγματεύσεις της Βάρκιζας.δεν μπορεί να δικαιολογήσει το γεγονός ότι οι κομμουνιστές αντιπρόσωποι έκαναν απαράδεκτες υποχωρήσεις. Λεονταρίτη. Ομως. χωρίς καν να έχουν την έγκριση των κομματικών οργάνων και των οργάνων του ΕΑΜ. Γνώμη μας είναι ότι.στα πλαίσια της πολιτικής κατάστασης και των συσχετισμών εκείνης της εποχής . η ευθύνη των τελικών επιλογών βαραίνει τους ηγέτες του ΚΚΕ. πουθενά δεν ισχυριστήκαμε ότι για την αποτυχία της Βάρκιζας φταίει ο Τσιριμώκος με το ρόλο που έπαιξε. γιατί αυτό αποδεικνύουν τα ιστορικά στοιχεία. ότι το κύριο δε βρίσκεται στο αν οι επαφές του. ανεξαρτήτως αν και πόσο ο ρόλος του αυτός ήταν καθοριστικός ή όχι για την κατάληξή τους. με τους Εγγλέζους και τον Δαμασκηνό. παραπέμπουμε στο δημοσίευμά μας. είναι τι στάση κράτησε σ' αυτές τις επαφές ο Η. ήταν εν γνώσει του Σιάντου και των υπολοίπων ΕΑΜιτών αντιπροσώπων. Κατ' αρχήν. Καμιά προδοσία ή πολιτική επιλογή του Τσιριμώκου .αρχικά είχε αντίρρηση με τη συμμετοχή του Τσιριμώκου στην ΕΑΜική . επίσης.

τον Η. Τσιριμώκο. η αλήθεια πρέπει να λέγεται. γιατί. τότε. όμως. Αρκούμαστε σ' αυτές τις σκέψεις επί του παρόντος και ευελπιστούμε ότι ο Γ.και αφού είχαν μεσολαβήσει οι επαφές του ηγέτη της ΕΛΔ με τον Δαμασκηνό και τους Βρετανούς παράγοντες . για τη στάση που θα τηρούσε στα επίμαχα ζητήματα της αμνηστίας και της συμμετοχής του ΕΑΜ στην κυβέρνηση. Είναι λογικό κάτι τέτοιο. Λένε. για το ρόλο του Τσιριμώκου. όμως. γράφοντας όσα εμφανίζονται στα αρχεία τους. Τσιριμώκο δεν τα γράψαμε. Κι εμείς. Λεονταρίτης θα έχει κατανοήσει ότι όσα γράψαμε για τον Η. Τα στοιχεία λένε ότι ο Τσιριμώκος έδωσε υποσχέσεις. όσα λένε τα αρχεία του Φόρεϊν Οφις. ούτε βεβαίως και αβασάνιστα. στους μέλλοντες ιστορικούς. εκεί το θέμα κι ούτε εμείς αρνηθήκαμε ότι οι αποφάσεις πάρθηκαν από κοινού. όσο πικρή κι αν είναι. μήπως. πρώτοι θα εγκαταλείψουμε όσα πιστεύουμε για τη στάση του ηγέτη της ΕΛΔ στη Βάρκιζα. Για να αρνηθείς. Ο Γ. `Η. Στη συνέχεια. επίσης. Ομως. στα απόρρητα τηλεγραφήματά του στο Φόρεϊν Οφις. Ολα αυτά. ως κρυφό σύμμαχο της Αγγλίας. στο βρετανικό υπουργείο Εξωτερικών) και εμφανίζει ψευδώς τον ηγέτη της ΕΛΔ. χαρακτηρίζοντάς τα φαιδρά. προδίδοντας όλη την τακτική που θα κρατούσε η αντιπροσωπεία του ΕΑΜ στις διαπραγματεύσεις. . απευθυνόμενος προς τους προϊσταμένους του (δηλ. πρέπει να φανταστούμε ότι οι Βρετανοί φρόντισαν να προβοκάρουν. όμως . την αλήθεια όσων ο Λίπερ έγραφε. θα πρέπει να αποδείξεις πως ο Βρετανός πρεσβευτής είχε κάποιο τουλάχιστον . Λεονταρίτης τα παρακάμπτει. Αραγε. επίσης. Λεονταρίτης παρακάμπτει. που να ανατρέπουν τα ήδη γνωστά. ο Γ. αν υπάρξουν στοιχεία.λόγο να ψεύδεται. επιμένοντας να συμμετέχουν σ' αυτήν μόνο κομμουνιστές.άλλαξε γνώμη.αντιπροσωπεία. με το επιχείρημα ότι οι αποφάσεις της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας στη Βάρκιζα πάρθηκαν από κοινού. ότι έδωσε δείγματα γραφής της στάσης που θα κρατούσε. ορμώμενοι από ταπεινά ελατήρια. Δε βρίσκεται.

όπλα. με τη βοήθεια και καθοδήγηση των Άγγλων ιμπεριαλιστών. Αντίθετα. το σεβασμό των ατομικών ελευθεριών και την κατάργηση κάθε ανελεύθερου νόμου. Το ΚΚΕ και το ΕΑΜ τήρησαν τους όρους της συμφωνίας. την ελεύθερη εκδήλωση των πολιτικών φρονημάτων. όχι μόνο τους παραβίασε και τους ποδοπάτησε.H φωτογραφία είναι από το λεύκωμα του ΣΠ. οργανώσεις εξαπολύουν κύμα αλλά δεν τρομοκρατίας. την ισοτιμία και δημοκρατία για όλους. αλλά χρησιμοποίησε το γεγονός αυτό. ενάντια στη Σοβιετική Ενωση και τις άλλες σοσιαλιστικές χώρες. η δοσίλογη Δεξιά. Πρώτιστος στόχος της.τα τιμημένα στις μάχες. υποχρεώνοντας τους μαχητές του ΕΛΑΣ να παραδώσουν με συντριμμένη καρδιά . προγεφύρωμά τους στα Βαλκάνια. κατά των κατακτητών και των συνεργατών τους. ΜΕΛΕΤΖΗ ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΡΚΙΖΑ Τρομοκρατία εξαπολύει η αντίδραση Η Συμφωνία της Βάρκιζας 1945: Οι μοναρχοφασιστικές υπογράφτηκε. . η συντριβή του λαϊκού δημοκρατικού κινήματος της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης και η μετατροπή της Ελλάδας σε προτεκτοράτο του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού. αναγκάζοντας τους εφαρμόστηκε από αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης τη δοσίλογη Δεξιά να καταφύγουν στα βουνά για να και τους Αγγλους σώσουν τη ζωή τους και την προστάτες της. για να κερδίσει χρόνο και να οργανώσει το μεταπολεμικό κράτος της πλουτοκρατικής ολιγαρχίας από δοσιλόγους και συντηρητικά στοιχεία. Η αξιοπρέπειά τους συμφωνία προέβλεπε την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη.

Εκτός από τις επίσημες κρατικές δυνάμεις (που δεν τους επαρκούσαν) το κράτος. . στους δημοσιογράφους. βιάστηκαν 165 γυναίκες και κούρεψαν σύριζα τα μαλλιά σε εκατοντάδες άλλες ΕΠΟΝίτισσες. σε όλη τη Μακεδονία. Βουρλάκη. Πασαλίδης . ότι "οι μοναρχοφασιστικές οργανώσεις ασκούν φρικιαστική τρομοκρατία. Αντών Τσαούς. έκαιγαν. συγκρότησε ένα τεράστιο παρακράτος με δυνάμεις κρούσης. τις συλλήψεις. που περιόδεψε τη Μακεδονία. κακοποιούς. Μαγγανά. με τις συμμορίες του. άγρια βασανιστήρια. Μέσα σ' ένα χρόνο. Σβώλος. με την υπόδειξη και καθοδήγηση των Αγγλων.Στο στόχαστρο οι αγωνιστές της Αντίστασης Για την εφαρμογή και επιτυχία αυτού του στόχου. εξαπολύθηκε αιματηρό τρομοκρατικό όργιο κατά των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης. όπως των Σούρλα. συνεργάτες των κατακτητών.οι ηγέτες του ΕΑΜ. Σέρρες.Πάτρα. Στην Πελοπόννησο . στα βασανιστήρια συμμετέχουν και άνδρες των Σωμάτων Ασφαλείας". βίαζαν γυναίκες και κορίτσια.Λούλης . δρούσαν στην Ελλάδα 166 μικρές και μεγάλες συμμορίες. Ο καθηγητής Α.Ν. Στην Αλεξανδρούπολη συνέλαβαν 200 στελέχη του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. Στις διώξεις. ταγματασφαλίτες. Διάφορες ληστοσυμμορίες. Γρηγοριάδης δέχτηκαν επιθέσεις από δεξιούς τρομοκράτες και τραυματίστηκαν. Δράμα. μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας. Καλαμπαλίκη.. κ. Κόρινθο . συνέχιζαν το τρομοκρατικό και δολοφονικό όργιο ο Τσαούς Αντών. Σκότωναν. την εξόντωση του ΕΑΜικού κινήματος και της Αριστεράς. Στην Καβάλα. ένοπλες φασιστικές ομάδες. Οι συμμορίες αυτές αποτελούνταν από δοσίλογους. που εφάρμοζαν τη σφαγή και τη λεηλασία. Στα χρόνια αυτά.ά. δήλωσε στις 3 Νοέμβρη 1945. ομαδικές δολοφονίες. Εγιναν ομαδικές συλλήψεις.

με αποτέλεσμα να σκοτωθούν ο χαρτεργάτης. η Αστυνομία έκανε χρήση των όπλων.Στις 17 Οκτώβρη 1945 ομάδα Χιτών δολοφόνησε στην Πάτρα. Στο Βόλο συνέλαβαν 11 πατριώτες και τους εκτέλεσαν έξω από την πόλη. τον Κ. που πουλούσαν τον "Ριζοσπάστη". στην πλατεία Ομονοίας. Ελευθεριάδης και ο αστυφύλακας Παν. ύστερα από τη δολοφονία του τρομοκράτη Μαριόλη. Εκαψαν τα γραφεία του ΚΚΕ στην Καισαριανή και σκότωσαν δύο στελέχη του ΚΚΕ. Στον Οι ληστοσυμμορίες είναι Πειραιά έγινε ασύδοτες. Στην Αθήνα. Στην χωριό Μελλία Αθήνα. Την ανάκριση και τη σφαγή παρακολούθησε και Αγγλος αξιωματικός. τη βίασαν μέσα σε κρατική υπηρεσία και τελικά την καταδίκασαν για . Μακαρώνα και τον Γ. με την ανοχή της Αστυνομίας. το επίσημο κράτος της ΕΣΑ συνέλαβε την δασκάλα Πέπη Καραγιάννη. Ι. Στη Θεσσαλία. Νίκο Σπυρόπουλο και την επομένη. δολοφονείται στο "Ριζοσπάστη". οι Σούρληδες έπιασαν και έσφαξαν τον κομμουνιστή δημοσιογράφο Κώστα Βιδάλη. Μπελεζώνης. Την υπέβαλαν σε αφάνταστα βασανιστήρια. Τον Αύγουστο του 1946 επίθεση στα ο Κώστας Βιδάλης. Γιώση. στη διάρκεια της πάνδημης κηδείας του. οι Χίτες κακοποίησαν τους ΕΛΑΣίτες. συντάκτης του γραφεία του «Ριζοσπάστη». που είχε αρνηθεί να πυροβολήσει. τον πιεστή της ΕΑΜικής εφημερίδας "Ελεύθερη Αχα`ϊα".

413 . δολοφονούν αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Χτύπησαν το λαό. Εγιναν επιθέσεις στο θέατρο Ενωμένων Καλλιτεχνών και αλλού. μέσα σ' ένα χρόνο από την υπογραφή της συμφωνίας της Βάρκιζας. Εκβιάζουν. Ετσι η Αγγλική Κοινοβουλευτική Αποστολή Κοξ γράφει στην έκθεσή της.Νεκροί: 1.ΕΛΑΣ. Βιάζουν γυναίκες ή τις υποβάλλουν στην εξευτελιστική "τιμωρία" του κουρέματος.κατασκοπία.000 .Τρομοκρατικές ενέργειες: 6. ληστεύουν και λεηλατούν περιουσίες.000 δικογραφίες. με τα στοιχεία του ΕΑΜ και της Εθνικής Αλληλεγγύης. από τα οποία 40. ήταν: . τα βασανιστήρια πολλαπλασιάζονται καθημερινά. οι συλλήψεις. για την ένωση της Δωδεκανήσου με την Ελλάδα. Οι καταδιώξεις. ο υπουργός Δικαιοσύνης. Κ. Ρέντης. Στην ύπαιθρο. Τρομοκρατούν.192 . οι φασιστικές συμμορίες αντικατέστησαν το επίσημο κράτος. Στις 10 Δεκέμβρη 1945. ανακοίνωσε. Σύμφωνα.000 άτομα του ΕΑΜ . για τις συμμορίες της Δεξιάς: "Ασχολούνται με την τρομοκρατία των χωριών και εκβιάζουν οποιονδήποτε πλούσιο.000 βρίσκονταν στις φυλακές. για κατοχικά αδικήματα. Δρουν ανεξέλεγκτα. το ομολογούν ακόμη και σε επίσημες εκθέσεις διάφοροι πολέμιοι της Αριστεράς και φανατικοί αντικομμουνιστές. ενώ υπήρχαν άλλες 48. Καίνε τις λέσχες της ΕΠΟΝ. ότι ως τότε διώχτηκαν 80. που γιόρταζε στο Παναθηναϊκό Στάδιο. όμως. ως υπόδικοι ή κατάδικοι. ο οποίος θα είχε αρκετά να πληρώσει". Ομολογίες και αριθμοί Το εγκληματικό αυτό έργο των συμμοριών.Συλληφθέντες: 70. Σπέρνουν τον τρόμο. ο αιματηρός απολογισμός της κυβερνητικής και παρακρατικής τρομοκρατίας.

με επικεφαλής τον ίδιο.567 . Δημιουργείται κατάσταση μονόπλευρου εμφύλιου πολέμου. που δρούσαν: 166 . τα βασανιστήρια.Επιδρομές σε τυπογραφεία: 572 .Ληστείες: 6. σε όλη την Ελλάδα. Σκότωσαν τον πρόεδρο του Εργατικού Κέντρου Νάουσας.Παράνομα οπλοφορούντες της Δεξιάς: 20. η τρομοκρατία εντείνεται περισσότερο.. Από τον Έβρο έως την Κρήτη. δυνάμεις της Χωροφυλακής και της Εθνοφυλακής κύκλωσαν την πόλη και συνέλαβαν 400 δημοκράτες. Η Χωροφυλακή συνέλαβε 32 χίτες και τους . Συνεχίζονται οι συλλήψεις. Στο Γύθειο δολοφόνησαν 32 φυλακισμένους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Γιώργο Ρουτήρα. οι βιασμοί γυναικών. Στην Καλαμάτα. Στη Νάουσα. οι δολοφονίες.Καταδιωκόμενοι δημοκρατικοί πολίτες: πάνω από 100. κατά των ΕΛΑΣιτών. ΕΠΟΝιτών. στις 15 Γενάρη 1946. η συμμορία του Μαγγανά. των εφημερίδων του Κόμματος και του ΕΑΜ.Συμμορίες. κατέλυσαν τις αρχές και δολοφόνησαν 4 δημοκρατικούς πολίτες. στη Σπάρτη και το Γύθειο και έκαναν ομαδικές σφαγές.Βιασμένες γυναίκες: 165 . το Γενάρη πάλι του '46. των αγωνιστών και αγωνιστριών της Εθνικής Αντίστασης.000 . εξαπολύθηκε αιματηρό τρομοκρατικό όργιο. μπήκαν στην Καλαμάτα. Οι συμμορίες και οι παρακρατικοί καταλαμβάνουν πόλεις και χωριά.000 ΤΟ 1946 Μονόπλευρος εμφύλιος πόλεμος Το 1946. Στην Πελοπόννησο. Εκαψαν και κατέστρεψαν γραφεία εργατικών σωματείων και οργανώσεων.

ενάντια στη δημοκρατική Ελλάδα. όπου ενεργούσαν σαν στρατός κατοχής. κύκλωσαν την Καλαμάτα και αφού μπήκαν στην πόλη. που μαζί με τις δολοφονίες δημοκρατικών πολιτών στη Λακωνία. για συλλήψεις οπαδών του ΕΑΜ. Αλλά η ενέργεια αυτή χρησιμοποιήθηκε από τους Χίτες και τους μοναρχικούς. 150 δημοκρατικούς πολίτες (τους περισσότερους τους έσφαξαν). τη φέρνει η επίσημη αγγλική πολιτική και οι αγγλικές αρχές κατοχής. Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. για την κατάσταση αυτή. απ' όλη τη Μεσσηνία. για την κατάληψη της εξουσίας. Η ΚΕ του ΕΑΜ επίσης. σε σχετική ανακοίνωσή της. Επειτα απ' αυτό. Η κυβέρνηση υποχρεώθηκε να κηρύξει το στρατιωτικό νόμο στους Νομούς Μεσσηνίας και Λακωνίας. ως ομήρους. προς τον Ελληνα υπουργό Εθνικής Αμυνας Μαυρομιχάλη. Χαρακτηριστική απόδειξη του γεγονότος αυτού αποτελεί η επιστολή του Αγγλου στρατηγού Ρόλιγκ. μπλόκα και λεηλασίες. Την πρωταρχική και κύρια ευθύνη. ζητώντας την άμεση αποχώρηση των αγγλικών στρατευμάτων από την Ελλάδα. υπογραμμιζόταν στην απόφαση. την επίθεση ενάντια σε αντιπροσώπους της ΚΕ του ΕΑΜ στην Κόρινθο και το φούντωμα της Χίτικης τρομοκρατίας. στο βιβλίο του "Δεκέμβρης Εμφύλιος Πόλεμος 1944-1949": . στη Θήβα. Γρηγοριάδης. έδειχναν ότι το Μαύρο Μέτωπο καταφεύγει στις μεθόδους εμφυλίου πολέμου. Το ΕΑΜ έκανε έντονα διαβήματα στον αντιβασιλέα και την κυβέρνηση και απευθύνθηκε στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. κρατούμενους στις φυλακές της Καλαμάτας. τόνιζε ότι τα γεγονότα της Καλαμάτας ήταν η αρχή γενικού σχεδίου των μοναρχοφασιστών. με απόφασή του στις 21 Γενάρη 1946. στο Βόλο. Μπαρτζώτας μιλά για 135 ΕΛΑΣίτες και κομμουνιστές. Ο Β. δυο και παραπάνω χιλιάδες οπλισμένοι Χίτες. κατέλαβαν τα κεντρικά σημεία και πήραν μαζί τους. χαρακτήριζε τα αιματηρά γεγονότα της Καλαμάτας μοναρχοφασιστικό πραξικόπημα.έκλεισε στο κρατητήριο. την οποία αναφέρει ο ιστορικός συγγραφέας Ν.

για τη συντριβή του λαϊκού κινήματος και στη συγκρότηση και τον εξοπλισμό του στρατού. στην Κοζάνη.απ' όσα αφορούν τον στρατό . στα Γιαννιτσά. η κυβέρνηση της Αθήνας έστρεψε την προσοχή της σε δύο κύρια κατευθύνσεις: Στην παραπέρα ένταση της φασιστικής τρομοκρατίας. που εκτελέστηκε από στρατοδικείο. όστις δε θα λαμβάνει καμμίαν απόφασιν αντίθετον προς τη συμβουλήν του αρχηγού της στρατιωτικής αποστολής. στο Κιλκίς. στην Αλεξανδρούπολη. θα δίνει τη συμβουλή του. περί εκτάκτων μέτρων. του Σαπρανίδη και του Κελέμη. στα Γιάννινα. Εις τας συνεδριάσεις του ανώτατου στρατιωτικού συμβουλίου. άνευ προηγουμένης συνεννοήσεως μετά της αυτού εξοχότητας του Βρετανού πρεσβευτή". στο Επταπύργιο της Θεσσαλονίκης. Και στις 16 του ίδιου μήνα. στη Δράμα. Με το Γ` Ψήφισμα νομιμοποιήθηκε το δολοφονικό τρομοκρατικό όργιο της αντίδρασης σε βάρος των δημοκρατικών πολιτών. Από τις αρχές του 1947. Την 1η Ιούλη 1946 μπήκαν σε λειτουργία τα πρώτα 11 έκτακτα στρατοδικεία στη Θεσσαλονίκη. έγιναν οι δύο πρώτες εκτελέσεις δημοκρατικών πολιτών. . στη Λάρισα και τη Φλώρινα.προ της λήψεως των επ' αυτών σχολίων αρχηγού βρετανικής στρατιωτικής αποστολής."Εξοχώτατε Ουδείς νόμος ή διάταγμα θα υπογράφεται . στην Ξάνθη. Εάν η συμβουλή του αυτή δε γίνει αποδεκτή. πέρασε από τη Βουλή το περιβόητο Γ` Ψήφισμα. στις Σέρρες. Ηταν η πρώτη γυναίκα. Ανάμεσά τους και η νεαρή δασκάλα Ειρήνη Γκίνη. το ζήτημα θα παραπέμπεται εις τον Πρόεδρον του Συμβουλίου. από την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. Στις 26 Ιούλη εκτελέστηκαν στα Γιαννιτσά 6 καταδικασμένοι σε θάνατο. Το αιματηρό όργιο εντείνεται Στις 17 Ιούνη 1946.

770 έφεδροι οπλίτες. Παραβιάζεται το οικογενειακό άσυλο και συλλαμβάνονται κατά εκατοντάδες οι δημοκρατικοί πολίτες. όπως τον καιρό της Κατοχής. ναζιστικού τύπου.Αναπήρων και Θυμάτων (ΠΕΑΤΑΘ) του ΔΣΕ Το όργιο της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας Οπως καταγράφεται στο υπόμνημα του ΔΣΕ προς τον ΟΗΕ . Τα κείμενα έγραψε η Χρυσούλα Γκόγκογλου. Ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος αναφέρει ότι από αυτό το. από την ίδρυσή του μέχρι το 1950. στη Θεσσαλονίκη και άλλες πόλεις γίνονται μπλόκα.100 αξιωματικοί και 27. του Τρίκκερι και της Γυάρου. της Μακρονήσου.Στην Αθήνα. "αναμορφωτήριο" πέρασαν 1. γενική γραμματέας της Πανελλήνιας Ενωσης Αγωνιστών Τραυματιών . στον Πειραιά. Η Μακρόνησος μετατράπηκε σε εφιαλτικό τόπο βασανιστηρίων δημοκρατικών αξιωματικών και οπλιτών. που κλείνονται στις φυλακές ή στέλνονται στα νησιά της εξορίας. Δημιουργήθηκαν τρία ακόμη στρατόπεδα.

είναι περισσότερο ενδεικτικά. τα πόδια του 14/3/1947 (Το έπαθαν γάγγραινα και του τα υπόμνημα έχει έκοψαν εκδοθεί από τις εκδόσεις ΓΛΑΡΟΣ. που ο Εμφύλιος γενικεύεται . Το υπόμνημα καταγράφει στοιχεία για την τρομοκρατία σε 16 νομούς της Ελλάδας και για το χρονικό διάστημα από το 1945 (μετά τη Βάρκιζα) έως και τα τέλη 1946.δεν ήταν δυνατό να καταγραφούν πλήρη στοιχεία για τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία και τον μονόπλευρο. που διεξήγαγαν η ντόπια αντίδραση και οι Εγγλέζοι. αντιΕΑΜικό αντικομμουνιστικό εμφύλιο πόλεμο. Από τα με ημερομηνία βασανιστήρια.είναι από κάθε άποψη . Τα στοιχεία που περιέχει .και μέχρι το 1947.Αναμφισβήτητα. με τίτλο "Ετσι άρχισε ο Εμφύλιος"). Μια σημαντική πηγή καταγραφής της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας αποτελεί αναμφίβολα και το υπόμνημα του ΔΣΕ Χαράλαμπος Χατζηγεωργιάδης. προς την Πιάστηκε και βασανίστηκε από Εξεταστική τον ΕΔΕΣ στην Κέρκυρα. στις συνθήκες που επικρατούσαν μετά τη Βάρκιζα . γιατί σε κείνες τις συνθήκες δε θα μπορούσαν να είναι πλήρη . το Επιτροπή του ΟΗΕ. 1987. Γενάρη του 1945.

που τότε είχε 46. το υπόμνημα καταγράφει: Δολοφονίες: 43 Βασανισμοί: 1. Για το Νομό Φλώρινας καταγράφονται: Δολοφονίες: 22 Βασανισμοί: Αγνωστος αριθμός (στο υπόμνημα αναφέρονται 20 πολύ χαρακτηριστικές περιπτώσεις). . στο νομό. με βάση το υπόμνημα. Επίσης. από τους οποίους 9 ήταν συνεργάτες των κατακτητών στα χρόνια της Κατοχής και 1 ήταν αξιωματικός του ΕΔΕΣ. Οι 15 απ' αυτούς συνέχισαν να δρουν και μετά την κήρυξη του εμφυλίου πολέμου. Στο Νομό Καστοριάς. Καταγράφονται ακόμη 20 περιπτώσεις αρχηγών τέτοιων συμμοριών. δρούσαν μοναρχοφασιστικές συμμορίες.275 Φυλακίσεις: 853 Εξορίες: 103 Εκπατρισμοί: 439 Βιασμοί: 41 Λεηλασίες: Στην πόλη της Καστοριάς και σε 78 χωριά. τα οποία αναφέρονται ονομαστικά.000 κατοίκους. που συνολικά αριθμούσαν 536 άτομα.ανατριχιαστικά και αποκαλυπτικά για το ποιοι οδήγησαν στον εμφύλιο πόλεμο. Ας τα δούμε συγκεκριμένα: Περιοχή Αρχηγείου Γράμμου του ΔΣΕ Στο υπόμνημα. αναφέρονται περιοχές που σήμερα ανήκουν στους Νομούς Καστοριάς και Φλώρινας και όπου τότε ασκήθηκε η μοναρχοφασιστική τρομοκρατία.

441 Εξορίες: Περίπου 200 Εκπατρισμοί: Αγνωστος αριθμός Βιασμοί: 19 Λεηλασίες: Στην πόλη της Φλώρινας και σε 43 χωριά. Επίσης. Ημαθίας και Πέλλης. Περιοχές Αρχηγείων Βεντζίων Κοζάνης. Γρεβενών. Βερμίου και Χασίων του ΔΣΕ Οι περιοχές που αναγράφονται σ' αυτό το κεφάλαιο του υπομνήματος βρίσκονται σήμερα στους Νομούς Κοζάνης. οι οποίοι ήταν στο σύνολό τους συνεργάτες των κατακτητών στα χρόνια της Κατοχής. καταγράφονται συμμορίες από 925 συνολικά άτομα και 14 περιπτώσεις αρχηγών συμμοριών. τα κρατικά συνέχισαν τη όργανα εφοδίαζαν τους δράση τους και τρομοκράτες μετά τη Συμφωνία μετά την έναρξη της Βάρκιζας του Εμφυλίου. ενώ 2 ήταν στελέχη ακροδεξιών κομμάτων και ο 1 ήταν ο νομάρχης της Φλώρινας.Φυλακίσεις: 2. Βο`ϊου. που αναφέρονται ονομαστικά. Τα στοιχεία τρομοκρατίας που καταγράφει το υπόμνημα σ' αυτές τις περιοχές έχουν ως εξής: . Απ' αυτούς 6 Με τέτοια σημειώματα.

που αναφέρονται ονομαστικά.184 Εξορίες: 441 Εκπατρισμοί: Αγνωστος αριθμός Βιασμοί: 80 Λεηλασίες: Στις πόλεις Αγιά. Κισσάβου.Δολοφονίες: 58 Βασανισμοί: 2. Το υπόμνημα δε δίνει συγκεκριμένα στοιχεία για τις μοναρχοφασιστικές συμμορίες. Λάρισα. Περιοχές Αρχηγείων Πιερίων Ολύμπου. Τα στοιχεία για την τρομοκρατία που καταγράφει το υπόμνημα σ' αυτές τις περιοχές έχουν ως εξής: Δολοφονίες: 355 Βασανισμοί: 1. Κατερίνη.941 Φυλακίσεις: 1. Τύρναβο και σε 112 χωριά. Νοτίου Ολύμπου. . που αναφέρονται ονομαστικά. Ελασσόνα. Μαυροβουνίου του ΔΣΕ Οι περιοχές που καταγράφει το υπόμνημα ανήκουν σήμερα στους Νομούς Λαρίσης και Πιερίας.056 Φυλακίσεις: 591 Εξορίες: 124 Εκπατρισμοί: Αγνωστος αριθμός Βιασμοί: 4 Λεηλασίες: Στις πόλεις Γρεβενά και Νάουσα και σε 139 χωριά.

τα οποία αναφέρονται ονομαστικά.Επίσης. Καρδίτσας και Αρτας.360 ατόμων. Παραμυθιά. Κόνιτσα. Περιοχές Αρχηγείων Τζουμέρκων και Κόζιακα Οι περιοχές που καταγράφονται στο υπόμνημα ανήκουν σήμερα στους Νομούς Τρικάλων.482 Φυλακίσεις: 4.107 Εξορίες: 305 Εκπατρισμοί: Αγνωστος αριθμός Βιασμοί: 40 Λεηλασίες: Στις πόλεις Γιάννενα. με συνολική δύναμη 1. Στο υπόμνημα δεν αναγράφονται συγκεκριμένα στοιχεία για δράση μοναρχοφασιστικών συμμοριών. Τα στοιχεία για την τρομοκρατία είναι τα εξής: Δολοφονίες: 196 Βασανισμοί: 3. Φιλιάτες και σε 146 χωριά. το υπόμνημα αναφέρεται σε δράση μοναρχοφασιστικών συμμοριών. Τα στοιχεία για την τρομοκρατία είναι τα εξής: Δολοφονίες: 28 Βασανισμοί: 657 Φυλακίσεις: 371 Εξορίες: 53 . Περιοχή Αρχηγείου Ιωαννίνων του ΔΣΕ Οι περιοχές που καταγράφονται στο υπόμνημα ανήκουν σήμερα στους Νομούς Ιωαννίνων και Θεσπρωτίας.

Δεν αναφέρονται συγκεκριμένα στοιχεία για μοναρχοφασιστικές συμμορίες. Βιασμοί: Δεν καταγράφονται συγκεκριμένα. Λαμία. Λεηλασίες: Στις πόλεις Αμφισσα. Περιοχή Αρχηγείου Ρούμελης του ΔΣΕ Οι περιοχές που καταγράφονται στο υπόμνημα ανήκουν σήμερα στους Νομούς Φθιώτιδας.200 Εκπατρισμοί: Δεν καταγράφονται συγκεκριμένα. Φωκίδας και Ευβοίας. Τα στοιχεία της τρομοκρατίας έχουν ως εξής: Δολοφονίες: Περίπου 350 Βασανισμοί: Περίπου 398 Φυλακίσεις: Περίπου 850 Εξορίες: Περίπου 1. Δεν καταγράφονται συγκεκριμένα στοιχεία για μοναρχοφασιστικές συμμορίες. Λιβαδειά και σε 45 χωριά. που αναφέρονται ονομαστικά. τα οποία αναφέρονται ονομαστικά.Κισσάβου: 9 συμμορίες .Εκπατρισμοί: 35 Βιασμοί: 27 Λεηλασίες: Καταγράφονται επιδρομές σε 61 χωριά. Ο συνολικός απολογισμός Τα συνολικά στοιχεία της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας που αναγράφονται στο υπόμνημα του ΔΣΕ προς την Επιτροπή του ΟΗΕ έχουν ως εξής: Μοναρχοφασιστικές συμμορίες Περιοχή Αρχηγείου Πηλίου: 4 συμμορίες Περιοχή Αρχηγείου Ολύμπου .

όχι μόνο γιατί προέρχονται από τον αντίπαλο.Εξορίες: 2.το μέγεθος των υλικών καταστροφών.Εκπατρισμοί: 474 .397 . Ομολογίες των αντιπάλων Τον μονόπλευρο εμφύλιο πόλεμο κρατικών και παρακρατικών οργανώσεων.Επιδρομές . καθώς και τα συνολικά στατιστικά στοιχεία του υπομνήματος του ΔΣΕ είναι παρμένα από το Βιβλίο "Ετσι άρχισε ο Εμφύλιος". Σημείωση: Τα στατιστικά στοιχεία που αναγράφονται εδώ κατά το Αρχηγείο του ΔΣΕ. τέλος.ήταν άλλωστε αδύνατο κάτι τέτοιο .Βιασμοί: 211 Να σημειώσουμε.395. αλλά κυρίως γιατί πρόκειται για ομολογίες που δημοσιοποιήθηκαν στη μετεμφυλιακή περίοδο. ότι στο υπόμνημα δεν καταγράφεται . σελ.Βασανισμοί: 9.426 .Φυλακίσεις: 10.Δολοφονίες: 1.Απόπειρες δολοφονίας: 69 .Περιοχή Αρχηγείου Χασίων .Κόζιακα: 8 συμμορίες Περιοχή Αρχηγείου Αγράφων: 11 συμμορίες Τρομοκρατικό όργιο .809 .λεηλασίες: Σε 16 πόλεις και 624 χωριά . αναγκάστηκαν να παραδεχτούν στα γραπτά τους και αδιάλλακτοι αντικομμουνιστές. κατά του ΕΑΜικού κινήματος και του ΚΚΕ. σε συνθήκες δηλαδή που το αντικομμουνιστικό μένος και . Οι παραδοχές αυτές έχουν ιδιαίτερη αξία. 385 .059 . που θέλησαν να ιστορίσουν την εποχή εκείνη.

Εις Καλάμας: Κατσαρέας και μετά τον θάνατόν του Γερακάρης και Καμαρινέας.αν και έχουν τη δική τους ξεχωριστή αξία .αντιΕΑΜική τρομοκρατία το χαρακτήρα της εθνικής προσφοράς. Θεσσαλίαν: Σούρλας. Αθήνα 1956. Εις περιοχήν Φθιώτιδος: (Λαμία) Βουρλάκης.ψεύδος κυριαρχούσε. Πρέπει βέβαια να ληφθεί υπόψη. Οι ομολογίες ενός στρατηγού Δ. Κάτσιος. Ζαφειρόπουλος. Αι παρακρατικαί αύται οργανώσεις ήταν πρόσκαιροι στρατιωτικαί μονάδες ασύντακτοι.δεν περιέχουν ολόκληρη την αλήθεια και .Καβάλλας: Κάπας και Βαγγέλης. Τσαντούλας. Βελέντζας. χωρίς πειθαρχίαν και . Εις περιοχάς Καλαμπάκας.155): "Αι κυριώτεροι ένοπλοι ομάδες εθνικοφρόνων οργανώθηκαν: α) Εις την Πελοπόννησον Εις Λακωνίαν: Μαγγανάς. υποστράτηγος (από το βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών 1945 . Μαϊμάνης. Πανταλέων. Εις την περιοχήν Χρυσουπόλεως . Ας παρακολουθήσουμε όμως ένα αντιπροσωπευτικό δείγμα αυτών των ομολογιών. ότι αυτές οι παραδοχές . Μπίζης. Θεσσαλίαν: Καλαμπαλίκης. γ) Εις την Ηπειρον Εις Λάκα Σούλι: Καλιοδημήτρης. Κόζιακα: Κουκουμτζής.1949". δ) Εις την Μακεδονίαν: Εις την περιοχήν Δράμας: Αντών Τσαούσης (Φωστηρίδης). Εις την Δ. Ταμπούρος. 153 .πράγμα φυσικό για τη μετεμφυλιακή περίοδο προσδίδουν στην αντικομμουνιστική . Εις Θεσπρωτίαν: Μπαλούμπας. σελ. β) Εις την Στερεάν Ελλάδα και Θεσσαλίαν Εις την Α. Τρικάλων.

αφ' ετέρου λόγω ανεκτικότητας των κατωτέρων οργάνων της Χωροφυλακής και τούτο διότι ταύτα έχουν συνδεθή με μέλη εθνικών οργανώσεων". β. διά τας παρανόμους ενεργείας του Μαγγανά εις Καλάμας τον Ιανουάριον του 1946: "Πρέπει να αντικατασταθούν αι δυνάμεις της Χωροφυλακής. Εν τούτοις "είναι γεγονός ότι αύται ουδέποτε ήλθον εις μάχην με τους κομμουνιστάς. Του Συν/ρχου Πεζικού Παπαδόπουλου Ν. κατά πλειονότητα. εννοεί τις ένοπλες ομάδες καταδιωκόμενων πρώην ΕΛΑΣιτών και προοδευτικών πολιτών) και κυρίως η δράσις των εστράφη κατά των οπαδών του ΕΑΜ. . είναι αυθαιρεσίαι εις βάρος της τάξεως και αντιποίησις της εξουσίας των οργάνων της τάξεως.συνοχήν. Ο απολογισμός του έργου των. Κατά τους συμμορίτας (σ.σ. ως αποδεικνύεται εκ των εκθέσεων: α. αλλ' ασχολούνται με την τρομοκρατίαν των χωρικών και τον εκβιασμόν οιουδήποτε πλουσίου. ενώ αμείλικτα και ακατάπαυστα εξετέλεσε το καθήκον της εναντίον των εγκληματιών της Αριστεράς.σ. Κατά την έκθεσιν της Κοινοβουλευτικής Αγγλικής Αποστολής Κωξ αι παρακρατικαί αύται οργανώσεις προσεπάθουν να παρεμποδίσουν την εξάπλωσιν του Κομμουνισμού. διότι τα μέλη των εθνικών οργανώσεων προβαίνουν εις εκνόμους ενεργείας ελαφράς μορφής εναντίον ΕΑΜικών. ο οποίος θα είχε αρκετά να πληρώση". Αλλες ομολογίες Τα τμήματα της Χωροφυλακής έναντι των μη νόμιμων τούτων ενόπλων οργανώσεων ετήρουν στάσιν ανοχής ή συνεργάζοντο. αφ' ενός διά λόγους αντεκδικήσεως. Του Αρχηγού Χωροφυλακής Συν/ρχου Μαλιράκη: "Η Χωροφυλακή. Απέφευγον τον αγώνα κατά των συμμοριακών μονάδων (σ. εννοεί το ΚΚΕ και τον ΔΣΕ) αι ομάδες αυταί μεγάλως συνέβαλον εις την ανάπτυξιν του συμμοριτισμού: "Με τη σαδιστικήν των συμπεριφοράν είναι οι κύριοι στρατολόγοι του σημερινού Δημοκρατικού Στρατού".

ως γνώσται του εδάφους.1952. Ζαφειρόπουλος στο ίδιο βιβλίο του. ήτο και η ενίσχυσις υπό των μικρών Αξ/κών συγκεκαλυμμένως. ηθικώς διά οπλισμού. σελ. πυρομαχικών και ελευθερίας ενεργείας. Ο Δ. αναφέρει επίσης για τη στάση της Χωροφυλακής απέναντι στις μοναρχοφασιστικές συμμορίες: "Στάσις έναντι Παρακρατικών οργανώσεων: Τα κατώτερα στελέχη της Χωροφυλακής δεν ετήρησαν την αρμόζουσαν στάσιν έναντι των παρακρατικών τούτων οργανώσεων και διά της ανοχής των συνέτειναν εις την επιδείνωσιν της καταστάσεως και υπήρξαν υπαίτιοι φόνων αθώων πολιτών και ληστειών. βιαιοπραγιών. Το δράμα της Ελλάδος". Καραγιάννης. των προσώπων και πραγμάτων. 84. των τοπικών συνθηκών. πλην όμως υπήρξεν αύτη μία μάχαιρα εις το . τουναντίον παρενέβαλε πλείστα όσα εμπόδια και απέβη κυριολεκτικώς μάστιξ της Λακωνίας διά των λεηλασιών. Αθήνα 1964. αντιστράτηγος (από το βιβλίο του "1940 . διαπραχθησών υπό των παρακρατικών τούτων οργανώσεων". γ. 225): "Ετέρα ενέργεια διά την παρεμπόδισιν της κομμουνιστικής προπαρασκευής. σελ. Η λύσις αύτη πολλάς παρουσίαζεν αδυναμίας και ιδία την έλλειψιν πειθαρχίας και την εκτροπήν εις τινάς περιπτώσεις εις αντεκδικήσεις. Του Στρατηγού Στανώτα: "Δυστυχώς η Πελοπόννησος και δη η Λακωνία. του αναίτιου φόνου γερόντων και γυναικών και του εύκολου πλουτισμού των αρχηγών της"".δεν εύρεν ακόμη την ψυχικήν διάθεσιν και δύναμιν να εκτελέση μετά του αυτού σθένους και της αυτής σταθερότητος το καθήκον της εναντίον των εγκληματιών της Δεξιάς". αίτινες έδρων αποτελεσματικώτερον των στρατιωτικών αποσπασμάτων. είχε το ατύχημα να διατηρή μίαν σοβαροτάτην τοιαύτην παρακρατικήν οργάνωσιν. η οποία ενώ μέχρι σήμερον ουδέν απολύτως συνεισέφερεν εις τον αγώνα. "Μάχαιρα εις το κομμουνιστικόν υπογάστριον" Γ. των διαφόρων αντικομμουνιστικών ομάδων.

σελ. Εις τον Εισαγγελέα Εφετών Ναυπλίου.κομμουνιστικόν υπογάστριον. όστις διεμαρτυρήθη. Τραγική πορεία".που διοικούσε ο ίδιος . Η ενέργεια αυτή έδωσε θάρρος εις τους δοκιμασμένους κατοίκους της περιοχής και ενεφύσησεν άνεμος αισιοδοξίας εις τους λιπόψυχους". 55 όπου διηγείται την είσοδο της 8ης ταξιαρχίας της Εθνοφυλακής .Ε. Ανοιξα άνευ χρονοτριβής τας πύλας και τους απέλυσα. Αι αντικομμουνιστικαί αύται ομάδες προσέφεραν μεγάλας εις την πατρίδαν υπηρεσίας και υπήρξαν οι πρόδρομοι των κατά την διάρκειαν του συμμοριτοπολέμου δημιουργηθέντων εθελοντικών Λόχων και Ταγμάτων εξ ενόπλων πολιτών. εξελιχθέντων τελικώς εις Τάγματα Εθνοφυλακής Αμύνης (Τ. στις 2/3/1945): "Κατευθύνθην αμέσως εις τας φυλακάς. ΜΕΤΑ ΤΗ ΒΑΡΚΙΖΑ Η ανασυγκρότηση του λαϊκού κινήματος και του ΚΚΕ .1950.στην Τρίπολη. διότι κατά την γνώμην του έπρεπε η αποφυλάκισις να γίνη μόνον κατόπιν εκδόσεως αποφυλακιστηρίων από τας δικαστικάς αρχάς. όπου εκρατούντο τότε εκατό περίπου αξιωματικοί και πλήθος εθνικοφρόνων πολιτών.Α) τα οποία τόσον αποτελεσματικά συμβάλωσιν μέχρι σήμερον εις την Εθνικήν Ασφάλειαν". Πετζόπουλος (από το Βιβλίο του "1941 . Η Εθνοφυλακή στο πλευρό των δοσιλόγων Θ. Αθήνα 1953. απάντησα: "Ολοι οι αποφυλακισθέντες εκρατούντο παρανόμως υπό του ΕΑΜ και ότι κράτος του ΕΑΜ δεν υπήρξεν ποτέ διά να το σεβασθή κανείς".

των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και την ισονομία.δεν ήταν καθόλου καλή. Σαράφης . Η κατάσταση αυτή έπρεπε να αντιμετωπιστεί. η 11η και η 12η.Μετά τη Βάρκιζα. Το ΚΚΕ και το μαζικό κίνημα έπρεπε να αναδιοργανωθούν και να ξαναβγούν δυναμικά στο προσκήνιο. η ντόπια αντίδραση και οι Εγγλέζοι που υποτίθεται ότι ήταν οι εγγυητές τήρησης της συμφωνίας . φθάνοντας έως την απαγωγή και την εξαφάνισή τους. των δημοκρατικών πολιτών και των κομμουνιστών.γράφει ο αρχηγός του ΕΛΑΣ Στ. 21). Οργανώσεις της Δεξιάς. εκδόσεις ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ. ύστερα από την έξαλλη αρθρογραφία του Τύπου της Δεξιάς και την ανοχή της αστυνομίας ή μάλλον την ενθάρρυνσή τους. Με το δύσκολο και σύνθετο αυτό έργο ασχολήθηκαν δύο Ολομέλειες της ΚΕ του Κόμματος. Επιβάλλοντας το δίκαιο του νικητή. καθώς και το 7ο Συνέδριο.δεν πήραν κανένα μέτρο που να εξασφαλίζει την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη. Η αρχή της αναδιοργάνωσης Η 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Η πρώτη προσπάθεια αναπροσαρμογής του ΚΚΕ στη νέα κατάσταση έγινε με την 11η Ολομέλεια της ΚΕ του που . Σαράφη: "Μετά τη Βάρκιζα". εξαπόλυσαν ένα άγριο κυνηγητό σε βάρος των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης. Φυσικά εκτελούνταν κρυφά από τους τρομοκράτες της Δεξιάς και ιδιαίτερα της "Χ"" (Στ. σελ. ενεργούσαν επιθέσεις εναντίον ατόμων της Αριστεράς. χωρίς να λαμβάνουν υπόψιν τις συμφωνίες που έγιναν. την προστασία των ατομικών ελευθεριών. "Η κατάσταση στην Αθήνα .

425).τι αφορά τα λάθη η Ολομέλεια εκτίμησε ότι τα σοβαρότερα .Η δράση του Κόμματος από την 10η Ολομέλεια και τα καινούρια καθήκοντά του στη νέα κατάσταση που είχε διαμορφωθεί. δεν περιορίστηκε στην εξέταση της περιόδου από την 10η Ολομέλεια και μετά. και στις πιο κρίσιμες καμπές κάναμε σοβαρά λάθη. που έκανε ο Γ. αριστερά και δεξιά. Σε ό. Μια πρώτη αυτοκριτική προσέγγιση Η εισήγηση. Στην εφαρμογή της όμως. τόμος Ε` σελ.πραγματοποίησε τις εργασίες της στο διάστημα 5 .που μας σήκωσε στα μεσούρανα.10 Απρίλη του '45. o Η εκλογή Πολιτικού Γραφείου. Ιδιαίτερα για το Λίβανο τονίστηκε ότι "δεν ανταποκρίνονταν στο συσχετισμό δυνάμεων και δεν κατοχύρωνε όσο έπρεπε την πραγματοποίηση της εθνικής ενότητας και την ομαλή . . Αυτά μας εμπόδισαν να φτάσουμε στη μεταπολεμική περίοδο με περισσότερα ατού για λαϊκές λύσεις". (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ.τι αφορούσε την οργάνωση και ανάπτυξη του αντιστασιακού κινήματος. .Η σύγκληση του 7ου Συνεδρίου του Κόμματος. εκτιμήθηκε ότι η πολιτική του ΚΚΕ ήταν σωστή. Εκεί συζητήθηκαν και λήφθηκαν αποφάσεις πάνω στα εξής θέματα: . Για την περίοδο του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα και σ' ό.και μάλιστα δεξιού χαρακτήρα . αλλά συμπεριέλαβε συνοπτικά όλη την κομματική δουλιά από την έναρξη της κατοχής και μετά.λάθη ήταν οι συμφωνίες του Λιβάνου και της Γκαζέρτας.Η οργανωτική ανάπτυξη του Κόμματος και η προσαρμογή της οργανωτικής του πολιτικής στη νέα πραγματικότητα. Εσφαλμένη πολιτική γραμμή σε καμιά περίπτωση δεν μπορούσε να δημιουργήσει αυτό το τεράστιο κίνημα αντίστασης. Σιάντος πάνω στο πρώτο θέμα. εκδόσεις ΣΕ.τόνισε ο Σιάντος . "Είχαμε μια σωστή πολιτική .

για τη δημοκρατική αναγέννηση.. Τσόρτσιλ. τη ζωντανή λειτουργία των κομματικών οργανώσεων κ. 256). Σε ό. της ανοικοδόμησης του τόπου. η Ολομέλεια εξέτασε την εσωτερική κατάσταση της χώρας και τα λαϊκά προβλήματα που υπήρχαν.τι αφορά το 7ο Συνέδριο αποφασίστηκε να . στην υποτίμηση των δυνάμεων της αντίδρασης. Για τα Δεκεβριανά η ολομέλεια εκτίμησε ότι έγιναν λάθη στρατιωτικά και πολιτικά αριστερού χαρακτήρα "που οφείλονται στην όχι σωστή εκτίμηση των διαθέσεων και του ρόλου της αγγλικής κυβέρνησης του κ. για την εξασφάλιση της δημοκρατικής εξέλιξης. 425). Τέλος. επισήμανε τον κίνδυνο αναβίωσης του εθνικισμού και του σοβινισμού και υπογράμμισε ότι "η παλινόρθωση της μοναρχίας αποτελεί τον πιο σοβαρό κίνδυνο διαιώνισης και όξυνσης του εσωτερικού διχασμού σε βάρος της ησυχίας.κ. τη συλλογικότητα. σελ. σελ. τόσο στο εσωτερικό όσο και στο εξωτερικό. η Συμφωνία της Βάρκιζας χαρακτηρίστηκε "συμφωνία ανάγκης. την κομματική δράση στις μάζες και την επαφή μ' αυτές. για τη λαϊκή δημοκρατία" (στο ίδιο. Ακόμη καθορίστηκε ότι "βασικός πολιτικός σκοπός του ΚΚΕ είναι η πάλη για το ξερίζωμα του φασισμού. που είχε διαμορφωθεί. στην υπερεκτίμηση των δικών μας δυνατοτήτων και κυρίως στην έλλειψη. στο ίδιο. Στο θέμα της οργανωτικής ανασυγκρότησης του Κόμματος η Ολομέλεια τόνισε ιδιαίτερα την ανάγκη τήρησης των αρχών λειτουργίας του. της προόδου του πολιτισμού και της ευημερίας του ελληνικού λαού. σε βάρος των φιλικών σχέσεων της Ελλάδας με τις δημοκρατικές χώρες". ένα μίνιμουμ ελευθεριών για τη δράση" (στο ίδιο. 258).δημοκρατική εξέλιξη από την επιβουλή της αντίδρασης". αλλά να προσαρμοστεί στις νέες συνθήκες με τη μετατροπή του σε πολιτικό συνασπισμό. Για το ΕΑΜ τονίστηκε ότι πρέπει να προσεχτεί σαν κόρη οφθαλμού και να γίνει το παν. όσο χρειαζόταν.ο. πολιτικής ευλυγισίας" (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ. σελ. ώστε "να μην σπάσει". Η δράση στις νέες συνθήκες Σχετικά με τη νέα κατάσταση.

Ρούσο. από το στρατόπεδο του Νταχάου. καθώς κι εκείνα των άμεσων διεκδικήσεων για μια ανθρώπινη. δημοκρατική ζωή. Οι λαϊκές δυνάμεις ανασυντάσσονται Η 12η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Μετά την 11η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Αναστασιάδη. Ιωαννίδη. Για ώρες ολόκληρες η πρωτεύουσα δονούνταν από τα συνθήματα "Κάπα . Σταθμός σ' αυτή την πορεία αναμφισβήτητα υπήρξε ο γιορτασμός της Πρωτομαγιάς του '45. σε γιγαντιαίες διαστάσεις τα τρία γράμματα της ελπίδας: Κ Κ Ε. Ν. την αποτυχία της προσπάθειας διάλυσης του ΕΑΜ και την ανασυγκρότηση του τελευταίου. όταν στις κερκίδες του σταδίου οι ομάδες των εργατών σχημάτιζαν με τα σώματά τους. Λ. Σιάντο.πραγματοποιηθεί μέσα στο 1945. Στο χώρο του σταδίου η κυριαρχία των ΕΑΜιτών και των κομμουνιστών ήταν απόλυτη. το μαζικό . με τη μετατροπή του σε πολιτικό συνασπισμό κομμάτων. "ΕΡΓΑΣ". Παρτσαλίδη. "ΕΑΜ". όπου προστέθηκαν και νέες δυνάμεις. Μπαρτζιώτα και αναπληρωματικό μέλος τον Π. Ζαχαριάδης. Μ. Η επιστροφή του σκόρπισε κύμα . ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ.Κάπα . κατευθύνθηκε προς το κεντρικό σημείο των εκδηλώσεων δίνοντας ένα ηχηρό ράπισμα στους αντιπάλους του και αποδεικνύοντας ότι ήταν και πάλι στο προσκήνιο των εξελίξεων. Ο λαός της Αθήνας και του Πειραιά με δεκάδες προσυγκεντρώσεις. Χατζηβασιλείου. Τέλος. Στρίγκο. Χρ. Πλουμπίδη. Στ. Νέα ώθηση προς τα μπρος Στα τέλη Μάη του '45 επέστρεψε στην Αθήνα. Ζεύγο. Ν. ελεύθερη. Γ.Εψιλον". τραγουδώντας τα τραγούδια της αντίστασης και του αγώνα. Και το αποκορύφωμα έφτασε. Γ. Β. Η κεντρική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Παναθηναϊκό Στάδιο και υπήρξε για την ντόπια και ξένη αντίδραση μια πολύ δυσάρεστη έκπληξη.λαϊκό κίνημα μπήκε σε μια νέα φάση ανασύνταξης και ανάπτυξης των δυνάμεών του. η Ολομέλεια εξέλεξε ΠΓ της ΚΕ αποτελούμενο από τους: Γ.

όπου η εξουσία είναι στα χέρια του λαού. βιοτεχνών. επίσης. Η 12η Ολομέλεια Πέραν του Προγράμματος της Λαϊκής Δημοκρατίας. αποφεύγοντας οποιαδήποτε τάση εσωστρέφειας που θα μπορούσε να του στοιχίσει. Είναι ένας καινούριος τύπος δημοκρατίας. διανόησης. Το σχέδιο αυτό μεταξύ άλλων υπογράμμιζε ότι "η Λαϊκή Δημοκρατία είναι η εξουσία που εκφράζει τη στενή μαχητική συμμαχία των εργατών. Στις 17 Ιούνη του '45 το ΠΓ έδωσε στη δημοσιότητα το Σχέδιο Προγράμματος της Λαϊκής Δημοκρατίας.27/6/1945. (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ. Εκεί συζητήθηκε επίσης η σχέση Λαϊκής Δημοκρατίας και σοσιαλισμού. όταν κηρύχτηκε ο ελληνοϊταλικός πόλεμος..ενθουσιασμού στις λαϊκές μάζες.. αλλά και των αποφάσεων που αυτή πήρε. με την τρέχουσα κατάσταση και τα καθήκοντα του Κόμματος όπου εισήγηση έκανε ο Ν. η 12η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ ασχολήθηκε. τόμος ΣΤ` σελ. Ιωαννίδης. 24). Ετσι το κίνημα αποκτούσε συγκεκριμένους προγραμματικούς στόχους. όπου σταματά η πολιτική καταπίεση από μέρους των εκμεταλλευτών".) όπου εισηγητής ήταν ο Γ. αγροτών. το οποίο συζητήθηκε και εγκρίθηκε στη συνέχεια από τα κόμματα και τα όργανα του ΕΑΜ. είναι το γεγονός ότι επιδιώχτηκε να προσανατολιστεί το Κόμμα στα προβλήματα. που είχε μπροστά του. καθώς και με τα ζητήματα σύγκλησης του 7ου Συνεδρίου (προετοιμασία ημερήσια διάταξη κλπ. Ζαχαριάδης. Χαρακτηριστικό της εισήγησης του Ζαχαριάδη στην Ολομέλεια. Έτσι ουσιαστικά έκλεισε . επαγγελματιών. Το Πρόγραμμα της Λαϊκής Δημοκρατίας συζητήθηκε και εγκρίθηκε και στην 12η Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος που συγκλήθηκε στο διάστημα 25 . Η επιστροφή του Ζαχαριάδη συνοδεύτηκε με μια νέα ώθηση στη δουλιά του Κόμματος και του ΕΑΜικού κινήματος. Ο λαός αναγνώριζε στο πρόσωπό του τον ηγέτη και αγωνιστή κατά του φασισμού και δεν είχε ξεχάσει το περίφημο γράμμα του.

. με αφορμή τα Δεκεμβριανά. 275). που αναιρέθηκε αργότερα από το 7ο Συνέδριο. Η Ολομέλεια υπογράμμισε ότι η κύρια αιτία για την κακοδαιμονία του τόπου ήταν η αγγλική επέμβαση και κατοχή. Και απαντούσε: "Άδικα πασχίζουν. Δεν τίμησε τον ηρωικό ματοβαμμένο αγώνα. 1935 . Σύμφωνα μ' αυτή τη "θεωρία". Επρόκειτο σαφώς για μια πολιτική επιλογή.. Όμως αυτά δεν επηρέασαν την απόλυτα σωστή βασική γραμμή του. Η Αγγλία δεν τίμησε το λαό μας. Τι είχε φταίξει επομένως. Ούτε ο Λίβανος φταίει. . αναρωτιόταν ο Ζαχαριάδης παρουσιάζοντας την εισήγησή του στην Ολομέλεια. σελ. 38) Ωστόσο. αλλά τι πρόκειται να γίνει στο μέλλον. όσοι ψάχνουν να βρουν την αιτία σε μικρολάθη και στραβοτιμονιές στο εθνικοαπελευθερωτικό κίνημα..σημείωσε στην εισήγησή του ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. γιατί δεν έχει το λαό μαζί της. που τόσο αίμα έχυσε γι' αυτήν.. "Αυτού βρίσκεται η βασική αιτία για την εξέλιξη που πήραν τα πράγματα στην Ελλάδα μετά το διώξιμο των Γερμανών . Ζαχαριάδη για τους δύο πόλους. η χάρτινη συμφωνία του δε θα μπορούσε ν' αλλάξει τίποτε το ουσιαστικό στο δοσμένο συσχετισμό δυνάμεων μέσα στη χώρα" ("ΚΚΕ: Δέκα χρόνια αγώνες. την περηφάνια και την αξιοπρέπειά του και βοήθησε μονάχα τους εσωτερικούς εχθρούς του" (στο ίδιο.οποιαδήποτε συζήτηση για αναζήτηση λαθών του παρελθόντος και επίρριψης ευθυνών για τη διάπραξή τους. Την ήττα και την υποχώρησή μας την επέβαλαν όχι εσωτερικοί λόγοι.. Τέτοια λάθη είναι αναπόφευκτα σε μια τόσο μεγάλη πλατιά και πρωτότυπη προσπάθεια. "Τι έφταιξε όμως και τα πράγματα πήγαν ζαβά.". η Ολομέλεια αποδέχτηκε τη "θεωρία" του Ν. που ξεκινούσε από την εκτίμηση πως πιο σπουδαίο για το κίνημα δεν είναι τι έγινε στο παρελθόν. σελ. Γιατί και αν έλειπε. υπογραμμιζόταν επίσης: "Η αντίδραση εσωτερικά δε νίκησε. 272).1945". τόμος ΣΤ`. Στην Πολιτική Απόφαση της Ολομέλειας.. σελ. είτε και αν ήταν χειρότερος. Μας την επέβαλε η ένοπλη παρέμβαση που έκαναν εξωελληνικοί παράγοντες" (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ.

ησυχία. αναδιοργάνωση της χώρας.βαλκανικό. αυτή της αντεπίθεσης. πότε από τον έναν και πότε από τον άλλον. Γ. Ιωαννίδη. Με άλλες αποφάσεις της η 12η Ολομέλεια της ΚΕ. στιγμάτισε το μοναρχοφασιστικό τρομοκρατικό όργιο και για την αντιμετώπισή του σημείωσε ότι επιβάλλεται άμεσα η οργάνωση της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ. το οποίο πραγματοποιήθηκε στο διάστημα 1-6 Οκτώβρη 1945. Χατζηβασιλείου. με κέντρο τη Σοβιετική Ένωση. θα εξασφάλιζε ενότητα. Γ. Μ. δίπλα στη Σοβιετική Ένωση. και θα επιδίωκε να αντισταθμίζει τις πιέσεις στη χώρα μας. Μπαρτζιώτα και Χρ. Το κίνημα σε φάση αντεπίθεσης Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ Την πορεία ανόδου του ΚΚΕ και του λαϊκού κινήματος μετά τη Βάρκιζα. Β. σφράγισε με τις αποφάσεις του το 7ο Συνέδριο. υπογράμμισε την ανάγκη για την εθνική ανεξαρτησία της χώρας.σωστή εξωτερική πολιτική θα ήταν εκείνη που θα κινιόταν ανάμεσα σε δύο πόλους: τον ευρωπαϊκό . Ζαχαριάδη. Τέλος. πολιτισμό. η Ολομέλεια εξέλεξε 6μελές ΠΓ αποτελούμενο από τους Ν. μεταξύ άλλων. Απείχε από το προηγούμενο δέκα ολόκληρα χρόνια (το 6ο . σελ. ειρήνη. που έφερε τόσα δεινά στην Ελλάδα. στο ίδιο. κάλεσε το λαό να αντιπαλέψει την αντίδραση. τάξη. επί της οδού Πανεπιστημίου. με κέντρο την Αγγλία. αλλά κυρίως το πέρασμα σε μια νέα φάση. ότι στην Πολιτική Απόφαση της 12ης Ολομέλειας. Με τη διατύπωση αυτή ταυτιζόταν ή τουλάχιστον εξισωνόταν η Σοβιετική Ένωση με την ιμπεριαλιστική Αγγλία. τον εθνικισμό και το σοβινισμό. Παρτσαλίδη. επίσης. Είναι ενδεικτικό. και το μεσογειακό. 34). δουλιά. Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ υπήρξε αναμφίβολα ένα από τα σπουδαιότερα συνέδρια στην ιστορία του Κόμματος. η Αγγλία χαρακτηρίζεται ακόμα "μεγάλος φίλος μας". στην αίθουσα του κινηματογράφου ΤΙΤΑΝΙΑ. Σιάντο. από το πιο μικρό ως το πιο μεγάλο. Ακόμη η Ολομέλεια εκτίμησε ότι το κίνημα βρισκόταν σε άνοδο και με την πάλη του για κάθε ζήτημα.

Συνέδριο είχε γίνει το Δεκέμβρη του 1935) κι ασχολήθηκε με μια περίοδο της κομματικής δράσης. Ζαχαριάδης. διότι δεν είχε μόνο το παρελθόν να εξετάσει.Το Καταστατικό του ΚΚΕ. αλλά και να χαράξει την πορεία του Κόμματος για το μέλλον. Μια περίοδο αφύπνισης των λαϊκών δυνάμεων. δηλαδή. Το Συνέδριο χαιρέτισαν από τα σύμμαχα κόμματα στο ΕΑΜ. Στρίγκος. Εισηγητής ο Ν. Να απαντήσει στα προβλήματα. προοπτικές και τι δυνατότητες είχε η χώρα και πώς μπορούσε με επάρκεια να ανταποκριθεί σ' αυτές. 72-128 και 396-430). . Και τούτο. Εισηγητής ο Μ. (Για τις αποφάσεις του Συνεδρίου βλέπε: Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ. σελ. . που. Εισηγητής ο Γ. . ο Αλκιβιάδης Λούλης εκ μέρους του Δημοκρατικού . να εξοπλίσει πολιτικά και ιδεολογικά το Κόμμα και το λαϊκό κίνημα. Σιάντος. Ιωαννίδης. που είχαν δημιουργηθεί. τόμος ΣΤ`.Λογοδοσία της ΚΕ.Το αγροτικό πρόβλημα στην Ελλάδα. απαντώντας στην καρδιά του ελληνικού ζητήματος: Στο τι.Η σημερινή κατάσταση στην Ελλάδα και τα προβλήματα της λαϊκής δημοκρατίας. . . Το έργο του Συνεδρίου δεν ήταν απλό.Το Πρόγραμμα του ΚΚΕ. ως προς την έκταση και τα ιδιαίτερα ποιοτικά χαρακτηριστικά της. Εισηγητής ο Γ. Παρτσαλίδης.Εκλογής ΚΕ και εκλογή Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου του ΚΚΕ. Θεματολογία και αποφάσεις του Συνεδρίου Η ημερήσια διάταξη του Συνεδρίου περιλάμβανε τα εξής θέματα: . Εισηγητής ο Λ. δεν είχε ιστορικό προηγούμενο. ως θέμα του. που ήταν ταυτόχρονα η ηρωικότερη περίοδος της ελληνικής ιστορίας μετά την επανάσταση του 1821.

Απόφαση για το αγροτικό ζήτημα. Επίσης το Συνέδριο χαιρέτισαν με μηνύματά τους ο Χ. δεν είχε λαϊκό έρεισμα. ο Στέλιος Κρητικάς εκ μέρους της Δημοκρατικής Ενωσης. Το μέλλον της Ελλάδας Το κύριο ζήτημα. είχε ταυτότητα συμφερόντων μαζί του. Διακήρυξη προς τον Ελληνικό Λαό. Στη θέση του ΓΓ του Κόμματος εκλέχτηκε παμψηφεί και απευθείας από το σώμα των συνέδρων ο Ν. Γρηγοριάδης από τους Αριστερούς Φιλελεύθερους. του δοσιλογισμού και της μοναρχοφασιστικής αντίδρασης. που πολύ εύστοχα χαρακτηρίστηκε μαύρο μέτωπο. με αποτέλεσμα στην εξουσία να βρίσκονται οι αντιδραστικές δυνάμεις της χώρας. Το Συνέδριο εκτίμησε ότι δύο ήταν οι δρόμοι για την πολιτική. στηριζόταν στη δύναμη του αγγλικού ιμπεριαλισμού. δεν ήταν σε θέση να εξασφαλίσει ούτε τις στοιχειώδεις αστικοδημοκρατικές ελευθερίες. το οποίο είχε δραματικά περιπλέξει η ανοιχτή ένοπλη αγγλική επέμβαση. ο Παλμίρο Τολιάτι Γραμματέας του Ιταλικού ΚΚ. Το Συνέδριο ψήφισε τα παρακάτω ντοκουμέντα: Πολιτική Απόφαση. που απασχόλησε το Συνέδριο. ο Γ. Πασσαλίδης από το Σοσιαλιστικό Κόμμα και ο Ν. ο Κ. στηριγμένες αποκλειστικά στις βρετανικές λόγχες. Το μέτωπο αυτό. ήθελε να κρατήσει αναλλοίωτο το εκμεταλλευτικό καθεστώς στη χώρα και την εξάρτηση από τον ιμπεριαλισμό και στις συγκεκριμένες συνθήκες για να μπορέσει να επιβληθεί. κοινωνική και οικονομική εξέλιξη της χώρας. ήταν η διέξοδος στο ελληνικό ζήτημα. Από τη μια ο δρόμος που έδειχνε το μέτωπο της πλουτοκρατίας. Πόλιτ Γραμματέας του ΚΚ Αγγλίας. Από την άλλη πλευρά ήταν το μέτωπο της λαϊκής δημοκρατίας. της χρηματιστικής ολιγαρχίας. Απόφαση για το Πρόγραμμα.Ριζοσπαστικού Κόμματος. ενώ η λαϊκή πλειοψηφία συσπειρωμένη γύρω από το ΕΑΜ επιθυμούσε και απαιτούσε τη λαϊκοδημοκρατική αναγέννηση της χώρας. Απόφαση για το Καταστατικό του Κόμματος. αποτελούσε το πλειοψηφικό λαϊκό ρεύμα στη . ο Γκότβαλντ Πρόεδρος του ΚΚ Τσεχοσλοβακίας και το Γαλλικό ΚΚ. Ζαχαριάδης. που συσπειρωνόταν γύρω από το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. Γαβριηλίδης εκ μέρους του ΑΚΕ.

πως ήταν δυνατή η ανεξάρτητη. για την κατοχύρωση και τη διεύρυνση των λαϊκών δημοκρατικών ελευθεριών. αγωνιζόταν για την εθνική ανεξαρτησία.ενώ δεν είχε προσωπική ανάμειξη στα λάθη και τις αδυναμίες (επομένως δεν είχε προσωπικό όφελος από τη σιωπή γύρω από το θέμα). για ένα νέο τύπο δημοκρατίας με επικεφαλής την εργατική τάξη και τους συμμάχους της κι όλα αυτά ενταγμένα στην προοπτική του σοσιαλισμού. . Στο θέμα του Απολογισμού Δράσης της ΚΕ το Συνέδριο δεν εμβάθυνε πάνω στα λάθη και τις αδυναμίες της κομματικής ηγεσίας όσον αφορά την Εθνική Αντίσταση και το Δεκέμβρη του '44. για να ξεφύγει από τη φτώχεια και την υπανάπτυξη.χώρα. Οπως προκύπτει από τα ιστορικά στοιχεία αυτό οφείλεται και στο γεγονός ότι με την επιστροφή του από το Νταχάου ο Ν. την ανεξάρτητη κοινωνικοοικονομική και πολιτική ανάπτυξη της χώρας. έπρεπε να κατακτήσει νέα εδάφη και να μεγαλώσει την εσωτερική της αγορά. Το Συνέδριο απάντησε καταφατικά στο θέμα αυτό. που προέβαλε η άρχουσα τάξη. Αξιοποιώντας στο έπακρο τα επιστημονικά πορίσματα διακεκριμένων προοδευτικών αλλά και αστών επιστημόνων. τίναξε στον αέρα τη θεωρία της "ψωροκώσταινας" και επέφερε συντριπτικό χτύπημα στη θεωρία της "μεγάλης ιδέας" και των σοβινιστικών βλέψεων.δεν εξετάζουμε ούτε το αν έπραξε ή όχι σωστά. λαϊκοδημοκρατική αναγέννηση της Ελλάδας. Η μεγάλη προσφορά του 7ου Συνεδρίου βρίσκεται στο γεγονός ότι κατάφερε να αποδείξει. σημείο κλειδί που έπρεπε να διευκρινιστεί ήταν το αν και ποιες δυνατότητες είχε η χώρα να αναπτύξει βαριά βιομηχανία. Πέραν του εσωτερικού και διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων. αποφεύγοντας οποιασδήποτε μορφής συζήτηση που θα έσπρωχνε το Κόμμα στην εσωστρέφεια. με επιστημονικά τεκμηριωμένο τρόπο. επιχείρησε να στρέψει την προσοχή του Κόμματος στην προσπάθεια ανασυγκρότησης και ανασύνταξης του λαϊκού κινήματος. ούτε το αν μπορούσε ή όχι να πράξει διαφορετικά . Ζαχαριάδης . με το επιχείρημα πως η χώρα.

500 ψήφους και οι υπόλοιπες παρατάξεις 13. Παρά την κρατική παρέμβαση.'47 Σαρωτικές νίκες του ΕΡΓΑΣ Ενδεικτικό της πορείας ανασυγκρότησης και ανόδου του μαζικού λαϊκού κινήματος και του ΚΚΕ στη μεταβαρκιζιανή περίοδο είναι η κατάσταση μέσα στο εργατικό . τους δοσίλογους και εργατοκάπηλους.συνδικαλιστικό κίνημα. χρησιμοποιώντας γι' αυτό το σκοπό τα ίδια μέσα. Ως βασικό πολιτικό κρίκο της δράσης του Κόμματος προσδιόρισε τους μαζικούς αγώνες για τα προβλήματα και τις διεκδικήσεις των εργαζομένων. που χρησιμοποιούν οι αντίπαλοί του.Τέλος το 7ο Συνέδριο πήρε σημαντικές αποφάσεις και καθόρισε καθήκοντα για όλους τους τομείς της κομματικής και μαζικής δουλιάς. πετυχαίνει μεγάλες νίκες. Ενδεικτικά είναι τα παρακάτω στοιχεία: . Παρά το γεγονός.668 εργαζόμενοι ο ΕΡΓΑΣ συγκέντρωσε 33.Στην Αθήνα σε 168 συνδικάτα. για να βοηθήσει δήθεν στην ανασυγκρότηση του συνδικαλιστικού κινήματος. δηλαδή ο Εργατικός Αντιφασιστικός Σύνδεσμος (ΕΡΓΑΣ) που έχει δημιουργηθεί το Μάρτη του '45 και αποτελούσε τη συνέχεια του Εργατικού ΕΑΜ στη νέα περίοδο.168. σαν τον Χατζηδημητρίου και το Μακρή χαρίζοντάς τους μάλιστα τη διοίκηση του ανώτατου συνδικαλιστικού φορέα των εργατών . το ταξικό συνδικαλιστικό κίνημα. ότι η κυβέρνηση Πλαστήρα στις 10 Γενάρη του '45 επανέφερε στη ΓΣΣΕ. το Συνέδριο υπογράμμισε για την αντιμετώπισή της την ανάγκη της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας και τόνισε το αναφαίρετο δικαίωμα του λαού να αμυνθεί. που είχε φτάσει στη χώρα μας. Για τη διεθνή κατάσταση στα χρόνια 1946 .παρά την τρομοκρατία. όπου ψήφισαν 46. . Σχετικά με τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. αλλά και την επέμβαση των Αγγλων με την περιβόητη επιτροπή του Ουόλτερ Σιτρίν.

.539 ψήφους και οι άλλες παρατάξεις 2. που σήκωσε ένα μεγάλο μέρος του πολέμου και συνέβαλε αποφασιστικά στην αντιφασιστική νίκη των λαών. ιδιαίτερα για τη Σοβιετική Ενωση. που απέκτησε η χώρα των μπολσεβίκων.το 1947 κατακτά την ανεξαρτησία της . Ακόμη.'47 παρουσιάζει μια σειρά νέα χαρακτηριστικά. όμως.556. Η ΔΙΕΘΝΗΣ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ 1946 .860. Ταυτόχρονα. έχουν ξεσπάσει απελευθερωτικά κινήματα στην Ινδονησία. σε 31 συνδικάτα. τα οποία θα τη σημαδεύουν και θα τη συνοδεύουν για πολλά χρόνια. που άφησε πίσω του. αλλά οι μεγάλες πληγές.Στον Πειραιά σε 80 συνδικάτα όπου ψήφισαν 20. παραμένουν ανοιχτές. Επίσης. ενώ και το . Παράλληλα. Το προπολεμικό αποικιακό σύστημα αρχίζει να καταρρέει. στην Ινδία . στους 1.'49 Ο ιμπεριαλισμός καταστρώνει τα αντεπαναστατικά του σχέδια Η διεθνής κατάσταση στην περίοδο 1946 .747 που ψήφισαν ο ΕΡΓΑΣ πήρε 1. ακριβώς γιατί έπαιξε αποφασιστικό ρόλο στη συντριβή του φασιστικού τέρατος και συνέβαλε στην απόσπαση από τον καπιταλισμό μιας σειράς χωρών. σε αρχαιρεσίες που έγιναν στην Καλαμάτα. καθώς και σε 10 από τα 12 συνδικάτα της Λιβαδειάς όπου έγιναν εκλογές.στις χώρες της Εγγύς και Μέσης Ανατολής και σε χώρες της Αφρικής. πρέπει να σημειωθεί το αυξημένο παγκόσμια κύρος και η επιρροή. Ο Β` Παγκόσμιος Πόλεμος έχει πλέον τελειώσει. ο ΕΡΓΑΣ κέρδισε τις εκλογές σε όλα τα συνδικάτα του Αγρινίου και του Ηρακλείου Κρήτης. το Σεπτέμβρη του '45.300 εργαζόμενοι ο ΕΡΓΑΣ πήρε 16.

Η αναδιανομή του κόσμου μετά το Β` Παγκόσμιο Πόλεμο. είναι τα εξής: α. Το καινούριο στοιχείο βρίσκεται στο ότι η ιστορική αυτή φύση. Οι αλλαγές. που υπήρχε και εκδηλωνόταν και ως τώρα. Η απόκρουση και εξουδετέρωση των επαναστατικών δυνάμεων.εργατικό κίνημα στις κεφαλαιοκρατικές χώρες βρίσκεται σε άνοδο. Οι παραδοσιακές ηγετικές δυνάμεις (Βρετανία. γίνεται πλέον. διαθέτουμε άφθονα ντοκουμέντα. β. Ο ηττημένος εμπόλεμος συνασπισμός εξουδετερώθηκε για πολύ καιρό. . βέβαια. που δείχνουν πειστικά ότι το ζήτημα της εξουδετέρωσης των επαναστατικών δυνάμεων και κύρια της ΕΣΣΔ είναι το βασικό θέμα των επαφών και των συνεννοήσεων των ιμπεριαλιστικών δυνάμεων. προκαλώντας σοβαρές αλλαγές στην ίδια τη διάρθρωση του ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου. όμως. Τα προβλήματα. για κάτι εντελώς καινούριο. οι οποίες μετατρέπονται σε στρατιωτική δύναμη παγκοσμίων διαστάσεων και στον ισχυρότερο διεθνή παράγοντα του ιμπεριαλισμού. ξεπερνούν αυτά τα πλαίσια. όλες τις άλλες πλευρές της πολιτικής. Γαλλία) εξασθενούν πολύ και περνούν σε δεύτερο πλάνο. Σήμερα. Δεν πρόκειται. δυναμώνουν πολύ οι ΗΠΑ. αλλά και τείνει να υποτάξει στα συμφέροντα και τις κινήσεις της. αφού ο αντεπαναστατικός προσανατολισμός αποτελεί την ίδια την ιστορική φύση του ιμπεριαλισμού στον τομέα της πολιτικής και της ιδεολογίας. Παρά τη μεγάλη. Αντίθετα. όμως. αντιφασιστική νίκη των λαών και τις θετικές αλλαγές στο διεθνή συσχετισμό δυνάμεων. που αυτή η πολιτική βάζει προς αντιμετώπιση και λύση. Ο πόλεμος προκάλεσε πολλές αλλαγές. το κύριο στοιχείο της εποχής είναι η πλήρης στροφή της πολιτικής του ιμπεριαλισμού προς την αντεπανάσταση. όχι μόνο συγκεκριμένη πολιτική.

Το σύνολο αυτό της κατάστασης δημιουργεί αντιφατικά φαινόμενα. κατά κανόνα. από την εποχή του Β` Παγκόσμιου Πολέμου. δημιουργείται ο κόσμος της μορφής του "Ψυχρού Πολέμου". η ιστορική συγκυρία. ο συσχετισμός των δυνάμεων κλπ. Σήμερα. Στόχος υψηλής προτεραιότητας η ΕΣΣΔ Ηδη. αν και με ανακολουθίες και παλινδρομήσεις. Βαθμιαία και μέσα από πολλές διακυμάνσεις. όπου συνυπάρχουν. από μια πολεμική αναμέτρηση άνισης έκτασης. οδηγούν στην. σαν μια ιστορία εξάντλησής της. μάλιστα. όσο και η τάση προσέγγισης και. Τα σχέδια αυτά πήραν νέα έκταση με το τέλος του Β` Παγκόσμιου Πολέμου. τόσο η ένταση των αντιθέσεων στο στρατόπεδο του ιμπεριαλισμού. δε λείπουν οι σκέψεις Πρωτομάστορας και από τους της αντιμετώπισης βασικούς εμπνευστές του της ΕΣΣΔ μετά τον αντικομμουνιστικού "Ψυχρού πόλεμο. επικράτηση της δεύτερης τάσης. είναι γνωστά πριν ακόμη τον πόλεμο και μια ύστερη μορφή τους είναι η ιστορία γύρω από το Δεύτερο Μέτωπο. ξέρουμε ότι το πρώτο . συγχώνευσης. Η γενική κατάσταση. Τα σχέδια Πολέμου" ο Ουίνστον Τσόρτσιλ "διαφοροποιημένης αντιμετώπισης" της ΕΣΣΔ.

την καπιταλιστική κοινωνία. η ΕΣΣΔ αποτελεί κίνδυνο για το ίδιο το καπιταλιστικό σύστημα. Ετσι.σχέδιο αντιμετώπισης της ΕΣΣΔ (δηλ.ένδειξη. τη Σοβιετική Ενωση. μια εισήγηση για την εξωτερική πολιτική. στη θέση της. Εκείνο που κάνει εντύπωση στην εξέλιξη αυτή είναι το ότι τα σχετικά σχέδια φαίνονται να παρουσιάζουν χαρακτήρα υψηλής προετοιμασίας . τότε πρέπει να ακολουθηθεί η τακτική της "ανάσχεσης" (CONTAINMENT) και του "εξαναγκασμού σε αναδίπλωση" (ROLLING BACK). που υπέβαλε στον Πρόεδρο Χ. το οποίο περιλαμβάνει με πολλές λεπτομέρειες στο υπόμνημά του. στην πραγματικότητα. Από την άλλη μεριά. της μακρόχρονης ενασχόλησης. στην περίπτωση αυτή. βάζοντας.. ο εχθρός θα έπαυε να υπάρχει γρήγορα και θα απάλλασσε από την ανάγκη απασχόλησης μαζί του. ο Κέναν. προφανώς. την ΕΣΣΔ. προφανώς. στην οποία ο Κέναν (και.1945). πολιτικής και . ο Τρούμαν) είναι ειλικρινά αφοσιωμένοι. για να γίνουν οι ΗΠΑ ο μόνος κυρίαρχος του κόσμου.9. Ακόμη περισσότερο. Πρεσβευτής των ΗΠΑ στη Μόσχα. όμως. με κύριο θέμα την πολιτική απέναντι στην ΕΣΣΔ. επίθεσης εναντίον της) από την πλευρά των ΗΠΑ χρονολογείται 60 ημέρες μετά τη συνθηκολόγηση της Ιαπωνίας (2. Το καλύτερο θα ήταν αν αυτό μπορεί να επιτευχθεί με μια άμεση στρατιωτική επίθεση. Τρούμαν ο επιφανής διπλωμάτης Τζορτζ Κέναν. επαναλαμβάνει παντού ο Κέναν. Αν αυτό δεν μπορεί να γίνει. μάλιστα. οι βόμβες της Χιροσίμα και του Ναγκασάκι (6 . έχουμε το περιβόητο "Μακρό Τηλεγράφημα" ή "τηλεγράφημα Κέναν". Τα συγκεκριμένα μέσα. Ηδη από το 1946. η ΕΣΣΔ είναι το κυριότερο εμπόδιο. Οι λόγοι αυτοί είναι υπεραρκετοί για να κάνουν την καταστροφή της ΕΣΣΔ απολύτως αναγκαία και.9 Αυγούστου 1945) είχαν κι ένα δεύτερο ολοφάνερο στόχο εκτός της Ιαπωνίας. θα πρέπει να είναι όλες οι μέθοδοι οικονομικής. "CARTHAGO DELENDA EST". στόχο κατά προτεραιότητα. Το κείμενο είναι. έχει ήδη καταλήξει σε σαφές συμπέρασμα. Ο λόγος της τόσης επιμονής είναι όχι μόνο φανερός αλλά και ομολογημένος: Από τη μια μεριά.

οι ΗΠΑ έχουν μεγάλα περιθώρια και διεθνών συμμαχιών. Στον οικονομικό τομέα. είναι κατά πολύ η ασθενέστερη δύναμη". Ετσι. Γι' αυτό. διπλωματικής και ιδεολογικής ισχύος. έχει μεγάλη σημασία το ότι "η ΕΣΣΔ. η υπεροχή των ΗΠΑ μόνο. Στον στρατιωτικό τομέα. γι' αυτόν: Η ΕΣΣΔ υστερεί σε όλους ή. Η κήρυξη του "Ψυχρού Πολέμου" . αλλά ο τομέας αυτός μπορεί και να αξιοποιηθεί κατάλληλα. ίσως απαιτηθεί μακρόχρονη διαδικασία. δεν αρκούν ούτε οι επιθυμίες ούτε οι προσπάθειες. αλλά και πολύ φανερή. για να γίνει αυτό. τελικά. ο Κέναν μελετά τον τομέα αυτό όσο πιο προσεκτικά και νηφάλια μπορεί. τα μεγέθη είναι συγκρίσιμα. είναι όχι μόνο πολύ μεγάλη. Πέρα από αυτό. Το συμπέρασμά του είναι θετικό. Οι ΗΠΑ διατηρούν επίσης μεγάλα αποθέματα στρατιωτικής. χωρίς να υπολογίσουμε τους συμμάχους τους. στην οποία οι ΗΠΑ θα βρεθούν στην ανάγκη να χρησιμοποιήσουν όλα τα μέσα. Πρέπει να υπάρχει και η στήριξη στον αντίστοιχο συσχετισμό δυνάμεων. στους πιο σημαντικούς τομείς. σε σύγκριση με τον δυτικό κόσμο σαν σύνολο.ιδεολογικής φθοράς. πολιτικής. τουλάχιστον. ως την "κρυφή επιχείρηση αποσταθεροποίησης". ώστε η ΕΣΣΔ. να γονατίσει. από την ανοιχτή στρατιωτική επέμβαση. Προς τον σκοπό αυτό. Ωστόσο.

ο Τσόρτσιλ κηρύσσει την ΕΣΣΔ λίγο . η επίσημη και τυπική κήρυξη του "Ψυχρού Πολέμου" ενάντια στην ΕΣΣΔ. Στο μικρό πανεπιστήμιο της κωμόπολης Φούλτον της Πολιτείας Μισούρι την ΗΠΑ. πολύ πιο γνωστά.Δεν είναι το μόνο μνημείο της εποχής. Και όχι άδικα: Ηταν. Με επιχειρήματα πολύ παρόμοια με του Κέναν. ενώ την ίδια Μεταξύ των στιγμή ο ελληνικός λαός ακροατών του. Ηταν ο Ουίνστον Τσόρτσιλ. ενάντια στον οποίο όλα επιτρέπονται. στην πραγματικότητα. πρώην πρωθυπουργός της Ο Χάρι Τρούμαν σε μια ξέγνοιαστη Μεγ. Χάρι Τρούμαν. ένας προσκεκλημένος VIP εκφώνησε ένα λόγο πολιτικού περιεχομένου. όπου "ένα σιδερένιο παραπέτασμα κατεβαίνει σιγά σιγά από τη Βαλτική ως την Αδριατική".πολύ σε εχθρό της ανθρωπότητας. Ο λόγος έκανε το γύρο του κόσμου και έμεινε ιστορικός. βαρυγκομά από το ομώνυμο πολλοί ήταν επίσης δόγμα VIPs. Στις 5 Μάρτη 1946. Υπάρχουν και άλλα. έγινε ένα ιστορικό γεγονός. Ιδιαίτερα σημαντικός είναι αυτός ο κίνδυνος στην Ευρώπη. στιγμή παίζει πιάνο. με πιο VIP μεταξύ των VIP. Για να αντιμετωπιστούν όλοι αυτοί οι κίνδυνοι απαιτείται η . τον Πρόεδρο των ΗΠΑ. Προειδοποίησε με σαφήνεια για τον κίνδυνο που αποτελεί για τον ιμπεριαλισμό η ενίσχυσή της και για την ανάγκη γενικής επιστράτευσης των δυνάμεων του τελευταίου εναντίον της. Βρετανίας.

Ολα αυτά προϊδεάζουν. Τα πρώτα βήματα του σχεδίου Ολα αυτά συμβαίνουν. αλλά η κινητοποίηση των μεγάλων οικονομικών τους δυνάμεων. το οποίο θα ιδρυθεί επισήμως στις 4 Απρίλη 1949. υπουργό Εξωτερικών των ΗΠΑ στην περίοδο 1947 . συγκεκριμένα. Τσόρτσιλ κλπ.γενική συνένωση των δυνάμεων του ιμπεριαλισμού. που. Ετσι. κατέληξαν σε σημαντικές διαφωνίες. την Ιταλία. σήμερα. δε θα υπογραφεί. τον Απρίλη του 1948. την ΕΣΣΔ χωρίς συνθήκη ειρήνης με τη Γερμανία και την Ιαπωνία και τέτοια συνθήκη. τη Γαλλία. Πρόκειται για τον πρώτο άμεσο πρόγονο του "Σχεδίου Μάρσαλ".1959). την ψήφιση από το Κογκρέσο των ΗΠΑ του "Νόμου περί βοηθείας σε ξένα κράτη".χ.1949. για το επόμενο βήμα που. Αφήνει. π. Βρετανία. τελικά. που να βάζει τέρμα στον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο. έχουμε. θα βρουν τη λύση τους στην υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης στο Παρίσι.. υπογράφηκαν συμφωνίες συμμετοχής με 15 χώρες και. Οι σχετικές συζητήσεις. τη Μεγ. στις 10 Φλεβάρη 1947. την εποχή αυτή. όμως. Αλλά και αυτή η συνθήκη γρήγορα θα αποκαλυφθεί. Η συνθήκη δεν είναι γενική. ότι χρωστά τη ζωή της σε έναν άλλο σημαντικό παράγοντα: Στο γεγονός πως οι ΗΠΑ κρίνουν. . Μέσα στο 1948. δεν είναι παρά ένα απλό μέλος της βρετανικής Βουλής των Κοινοτήτων. που.15 Οκτώβρη 1946.). η δημιουργία ενιαίων πολιτικών και στρατιωτικών συνασπισμών στην υπηρεσία του. γνωρίζουμε καλά: Τη δημιουργία του ΝΑΤΟ. η εξέλιξη υπήρξε θεαματική: Κατ' αρχήν. το οποίο πήρε το όνομά του από τον Τζορτζ Κάτλετ Μάρσαλ (1880 . δείχνει την έκταση των σχεδίων. ενώ δεν υπάρχει ακόμη συνθήκη ειρήνης. που γίνονται στη διάσκεψη του Παρισιού (29 Ιούλη . δηλαδή στην περίοδο "χώνευσης" των προβληματισμών Κέναν. Το γεγονός ότι ο Πρόεδρος την ΗΠΑ παρευρίσκεται σε μια τέτοια ομιλία του Τσόρτσιλ. ότι το ασφαλέστερο μέσο επιβολής είναι όχι τα διπλωματικά κείμενα.

οι ΗΠΑ χορήγησαν συνολικά 17. Δεν είναι περίεργο το ότι.000 δολ. Βρετανία. μεταξύ των άλλων. Ελλάδα και Τουρκία).. το Λουξεμβούργο. Τα κεφάλαιά του επέτρεψαν. Οχι άδικα. την Ολλανδία. της μόνης "ζωντανής" της εποχής. Ούτε είναι περίεργο το ότι παντού προηγήθηκε "κάθαρση" των κυβερνήσεων από οποιονδήποτε ανεπιθύμητο (και. την Ιρλανδία. τη στερέωση και τη σταθεροποίηση του καπιταλιστικού συστήματος και. μεταξύ τους. Δεν είναι. τη Δανία. στο χώρο της πολιτικής. Οπως και αν έχει το πράγμα. κομμουνιστή) υπουργό. ο νόμος μετατράπηκε σε πλήρες πρόγραμμα "οικονομικής αρωγής". την Αυστρία. ασφαλώς.ισχυρού εργαλείου. με την ανοικοδόμηση της Δυτικής Ευρώπης. εμφανιζόταν μάλλον ασθενική. στην Ιταλία. πάντως. την Ελλάδα και την Τουρκία.000. πολύ περισσότερο. Στα πλαίσιά του. Αλλος στόχος του ήταν το "τράβηγμα" των χωρών της Ανατολικής Ευρώπης στην τροχιά του ΝΑΤΟικού ιμπεριαλισμού και η . ακριβώς στις παραμονές των εκλογών του 1948.. τη Σουηδία. Με την εμφάνιση του σχεδίου .οι επαναστατικές δυνάμεις της Δυτικής Ευρώπης δέχτηκαν ένα σοβαρό πλήγμα που.χ. την Ισλανδία. που είχε πρόβλημα διάθεσης. από τα οποία το 60% πήραν η Μεγ.000. Επρόκειτο για μια γιγαντιαία επιχείρηση αντεπαναστατικού πολέμου. εξαγοράς συνειδήσεων . η Γαλλία. που.το Βέλγιο. βρίσκονται όλα τα μελλοντικά ιδρυτικά μέλη του ΝΑΤΟ και μερικοί "βραδυπορούντες" (π. χωρίς αυτό. τυχαίο το ότι το Σχέδιο Μάρσαλ έφθασε π. Οι κυριότεροι στόχοι του και τα κυριότερα επακόλουθά του βρίσκονται. της εξουσίας των μονοπωλιακού κεφαλαίου στην Ευρώπη. που κράτησε 4 χρόνια (Απρίλης 1948 .30 Δεκέμβρη 1951). ως την πλήρη εξόντωση.χ. έφθασε. δημιούργησε και αγορές για τα προϊόντα της βιομηχανίας των ΗΠΑ. συνεπώς. κατ' αρχήν. Εχει επανειλημμένα τονιστεί ο "μνημειακός" χαρακτήρας του σχεδίου. την Πορτογαλία. Παράλληλα. σε μερικές περιπτώσεις. η Ιταλία και οι δυτικές ζώνες της Γερμανίας. τη Νορβηγία.

σε άλλες περιοχές.χ. όχι μόνο επειδή ο τελευταίος παρουσιάζεται σχετικά αδύνατος στη μεταπολεμική περίοδο και δέχεται την έντονη πίεση των εργατικών κινημάτων. στην Πολωνία και αλλού. Αλλωστε. Υπάρχουν βάσιμοι λόγοι να πιστέψει κανείς ότι η εξέλιξη αυτή δεν ήταν άσχετη με τα συμβάντα.). εδώ υπάρχει και μια σχετική ενότητα της πολιτικής του ιμπεριαλισμού ενώ. που δε διέθετε δυνατότητες τέτοιου σχεδίου ή "αντισχεδίου".μέχρι τώρα. δεν είναι καθόλου τυχαία η συγκέντρωση της προσοχής των ΗΠΑ στην Ευρώπη.. δεν μπορούσαν βέβαια να είναι στεγανά χωρισμένες από τις . όπως π. όχι μόνο η κατάσταση είναι πιο ανασφαλής.. αλλά κυρίως γιατί τον θεωρεί ως αναντικατάστατη βάση εξόρμησης και επίθεσης ενάντια στην ΕΣΣΔ και το κυοφορούμενο σοσιαλιστικό σύστημα των χωρών της Ευρώπης. στη Γιουγκοσλαβία ή στην Τσεχοσλοβακία (της οποίας η κυβέρνηση είχε δεχτεί το σχέδιο) αλλά και στην Ουγγαρία. των οποίων η ιστορία δεν έχει ακόμη γραφτεί. Δεν είναι τυχαίο το ότι οι χώρες που χρηματοδοτήθηκαν πιο πολύ ήταν οι δυτικές ζώνες της Γερμανίας (προφανής προσπάθεια κλονισμού της σοβιετικής ζώνης. με τις οποίες συνδέεται με ιστορικούς δεσμούς). την ίδια περίοδο στην Ελλάδα. μέλος του ΝΑΤΟ και πήρε τη μεγαλύτερη κατά κεφαλή ξένη βοήθεια από οποιαδήποτε χώρα . ακριβώς το 1948. η Ασία (όπου υπάρχουν το πρόβλημα της Κίνας και της ανεξαρτησίας της Ινδίας. ηγέτιδα δύναμη του παγκόσμιου ιμπεριαλισμού θέλει να στερεώσει τον δυτικοευρωπαϊκό καπιταλισμό. αλλά υπάρχουν και αντιθέσεις στο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο. Η Ελλάδα στα πλαίσια των διεθνών εξελίξεων Οι εξελίξεις. που δεν έμεινε χωρίς αποτέλεσμα) και η Αυστρία (η οποία δεν ήταν ποτέ .απομόνωση της ΕΣΣΔ. Η νέα.μέλος των δυο εμπολέμων συνασπισμών. της Μαλαισία κλπ. Γενικότερα. με προφανή στόχο το "τράβηγμα" της Ουγγαρίας και της Τσεχοσλοβακίας.

το Μάη του 1947. όχι μόνο έχει εξασθενήσει από έναν καταστροφικό πόλεμο. ακόμη εξοντωτικότερο. για την Ελλάδα και την Τουρκία. Η σχετική απόφαση υπογράφεται από τον Πρόεδρο Τρούμαν. Και αυτό δεν ήταν το μόνο. Είναι το περίφημο "Δόγμα Τρούμαν".ολοφάνερο στοιχείο του γενικότερου προγράμματος αντεπαναστατικού πολέμου . Κάνει αμέσως φανερή τη δύσκολη κατάσταση της χώρας μας. Το γεγονός πως οι αντεπαναστατικές και αντιδραστικές δυνάμεις περνούν στην αντεπίθεση. το Κογκρέσο ψηφίζει πρόγραμμα βοήθειας 400. αποτελεί ένα σοβαρό παράγοντα και των εξελίξεων στην Ελλάδα. όμως. η οποία έχει περάσει σε αντεπίθεση και έχει επικεντρώσει την προσοχή της. αλλά και που έχει επικεντρώσει την προσοχή του στην Ευρώπη. με έναν αντίπαλο ασύγκριτα ισχυρότερο από τη ναζιστική Γερμανία. αμέσως μετά την υπογραφή της Συνθήκης Ειρήνης των Παρισίων. αυτό φανερώνει ένα ακόμη δυσμενές στοιχείο της συγκυρίας της εποχής: Οι λαϊκές δυνάμεις έχουν πλέον.000. δηλ. όχι μόνο πολύ ισχυρού. Το γεγονός. Οι "εκλογές" του 1946 είναι ένα από τα πιο πολυσυζητημένα θέματα της ιστορίας του εμφυλίου . όχι μόνο στην Ευρώπη γενικά. να αντιμετωπίσουν μια ιδιαίτερα ισχυρή δύναμη. αλλά απειλείται τώρα με έναν καινούριο. και η ΕΣΣΔ. όπου οι προοδευτικές δυνάμεις πρέπει να αντιμετωπίσουν την επέμβαση ενός αντιπάλου.αντίστοιχες διεθνείς. με στόχο την ανάκτηση του χαμένου εδάφους. ιδιαίτερα.θα στοιχειοθετήσει την αντικατάσταση της κυρίαρχης βρετανικής επιρροής στην περιοχή από εκείνη των ΗΠΑ και θα έχει μακροπρόθεσμες συνέπειες. Το Μάρτη του 1947.000 δολαρίων. αλλά και στην περιοχή της χώρας μας. Το δόγμα αυτό . στην πραγματικότητα. Ο λόγος που αυτές οι δυο χώρες έχουν τόσο επείγουσα ανάγκη από βοήθεια είναι η "αντιμετώπιση της κομμουνιστικής απειλής".

ειρηνικό τρόπο. βέβαια.. εκτιμώντας λαθεμένα την κατάσταση και τις διαθέσεις των μαζών. το 1961. αμέσως μετά τη λήξη του Εμφυλίου (7η Ολομέλεια της ΚΕ και 3η Συνδιάσκεψη. νομιμοποίησή τους. λόγω του ότι απείχαν από αυτές. οδηγήθηκε στην ένοπλη πάλη. 155 . βέβαια.ίσα. που. υπήρχαν τότε ορισμένες δυνατότητες γι' αυτό.ότι η αποχή ήταν λάθος καθοριστικής σημασίας . ίσως να μην είχε γίνει ο εμφύλιος. συνεπώς. που το όξυναν στο έπακρο.προωθήθηκε έμμεσα και συγκαλυμμένα σε Σώματα του ΚΚΕ. Όχι. μέσω αυτής της πολιτικής επιλογής. δήθεν. Ίσα .. Η καθοδήγηση του Κόμματος.156). στην οποία έσπρωχναν οι Άγγλοι ιμπεριαλιστές. κυρίως. εκδόσεις ΠΛΕ. σελ. Η άποψη αυτή . Οι εκλογές του '46 έχουν αποκτήσει ιστορικό ενδιαφέρον. 1950) από τον Μ. συνυπευθυνότητα στο ΚΚΕ για τον Εμφύλιο. Πραγματικά. όμως. για ψευδοεκλογές.πολέμου. αφού επρόκειτο για εκλογές βίας και νοθείας. χωρίς να εξαντλήσει τις δυνατότητες για ειρηνική εξέλιξη και χωρίς να έχουν πειστεί οι μάζες ότι άλλος δρόμος από την ένοπλη πάλη δεν υπάρχει. μέσω των οποίων η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι προστάτες της σκάρωσαν τη λαϊκή. Στην Πολιτική Απόφαση του Συνεδρίου αναφέρεται: "Ο λαός ποθούσε και πάλευε να πραγματοποιηθεί το πρόγραμμα της δημοκρατικής αναγέννησης του τόπου με ομαλό. σωστή πολιτική ήταν η συμμετοχή με όλες τις δυνάμεις στις εκλογές. πολλοί μικροαστοί ιστοριογράφοι διόγκωσαν τη σημασία της αποχής. Η αποχή από τις εκλογές αποτελεί λάθος καθοριστικής σημασίας. με βαρύτατες συνέπειες για το Κόμμα και το δημοκρατικό κίνημα" (Ντοκουμέντα 8ου Συνεδρίου. το ΚΚΕ και το ΕΑΜ και επειδή μεταγενέστερα μεγιστοποιήθηκε στο έπακρο η σημασία τους και υποστηρίχτηκε ότι η αποχή ήταν λάθος καθοριστικής σημασίας. ενώ έγινε επίσημη κομματική θέση στο 8ο Συνέδριο του Κόμματος. Παρτσαλίδη. αποδίδοντας έτσι. Η μοναδικά. Το κοινό σημείο που ενώνει αυτές τις κρίσεις βρίσκεται στην εκτίμηση πως μέσω αυτών . τουλάχιστον. γιατί έδωσαν οποιαδήποτε λύση στο ελληνικό ζήτημα. αν είχε αποφευχθεί. Αλλά και ορισμένοι παράγοντες της άρχουσας τάξης και.

ΟΙ ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 1946 Μια ιδιαίτερα διδακτική προϊστορία Η αστικοδημοκρατική κοινοβουλευτική εξέλιξη των πολιτικών πραγμάτων στην Ελλάδα είχε ανακοπεί πολύ πριν τον πόλεμο.ακόμη κι έτσι όπως έγιναν . αλλά ούτε και όπως την έκρινε το 8ο Συνέδριο του ΚΚΕ. διαφορετικά. Τα φύτρα της νέας εξουσίας είχαν πάρει σάρκα και οστά στις ελεύθερες περιοχές της χώρας και τελικά.ήταν δυνατό να ομαλοποιηθούν τα πράγματα στη χώρα και να ανοίξει ο δρόμος. δίπλα . Φυσικά. Από την άλλη. στηριζόταν στη λαϊκή πλειοψηφία και ανέδειξε. Η δικτατορία του Μεταξά είχε βάλει τέρμα σε τέτοιου είδους διαδικασίες από τις 4/8/1936. όταν εγκατέλειψε τη χώρα στη μοίρα της. με την έναρξη της γερμανικής κατοχής.των εκλογών . το Μάρτη του '44.ΕΛΑΣ . ο Τη λαοκρατία και την ενότητα ήθελε ο ελληνικός λαός. για προοδευτικές εξελίξεις. Και ο αστικός πολιτικός κόσμος ενταφιάστηκε ουσιαστικά στη συνείδηση του ελληνικού λαού. ως μεταπολεμικό της όραμα. η πραγματικότητα δεν ήταν όπως θέλει να την παρουσιάσει η κυρίαρχη τάξη. όμως. ήταν τα σχέδια των Αγγλων και των ντόπιων συνεργατών τους εθνικοαπελευθερωτικός αγώνας των ΕΑΜ .ΚΚΕ δημιούργησε στη χώρα μια καινούρια κατάσταση. Κι αυτό αποδεικνύεται μέσα από τα ιστορικά στοιχεία. την Ελλάδα της λαϊκής δημοκρατίας και του σοσιαλισμού.

ορισμένες λαθεμένες επιλογές των ηγεσιών του ΕΑΜ και του ΚΚΕ ανέκοψαν και υπονόμευσαν τις προοπτικές. που ανοίγονταν από αυτές τις εξελίξεις.και πέρα από οποιεσδήποτε άλλες γνωστές και ορθές κριτικές . της Γκαζέρτας και . όμως. μάλιστα. που ουδέποτε επέδειξαν οι ίδιοι οι οπαδοί και οι πολιτικοί . Πολύ περισσότερο.στις οποίες. κάνοντας την επιθυμία πραγματικότητα. αν και είχε με το μέρος του τη λαϊκή πλειοψηφία. δηλαδή πραγματικά ελεύθερος και ανεξάρτητος.στη Λαϊκή Αυτοδιοίκηση και τη Λαϊκή Δικαιοσύνη. Αν μη τι άλλο . ο λαός. ως διά μαγείας και μέσω δημοκρατικών εκλογών. Λάθος.μετά τα Δεκεμβριανά . Ομως. ήταν οι απαράδεκτες υποχωρήσεις και παραχωρήσεις. σύρθηκε μόνο του στο δόκανο των εχθρών του. με το όπλο στο χέρι. Το αποτέλεσμα αυτής της πολιτικής στάσης του ΕΑΜ και του ΚΚΕ οδήγησε στις Συμφωνίες του Λιβάνου. ψήφισαν για πρώτη φορά και οι γυναίκες . τους παραχώρησε εξουσία που κατείχε και που αυτοί δεν είχαν .και δεν μπορούσαν αλλιώς να αποκτήσουν και αρκέστηκε στην ελπίδα. που έγιναν στην επιδίωξη αυτού του σκοπού.της Βάρκιζας. Το ΕΑΜικό κίνημα.η πολιτική αυτή στάση ήταν επιεικώς μια εγκληματικά αφελής προσήλωση στις αστικοδημοκρατικές δοξασίες.από τις οποίες αναδείχτηκαν 180 εθνικοσύμβουλοι. πραγματοποιήθηκαν εκλογές . που πολλοί από τους αστούς πολιτικούς και τα κόμματα δεν αντιπροσώπευαν πλέον τίποτε στη χώρα και λειτουργούσαν ως εμπροσθοφυλακή της εγγλέζικης ιμπεριαλιστικής πολιτικής του "διαίρει και βασίλευε". ότι μετά την απελευθέρωση το ελληνικό ζήτημα θα έπαιρνε το δρόμο του. ακόμη και στην κατεχόμενη σε ορισμένο βαθμό. η κυβέρνηση των βουνών. απέκτησε τη δικιά του κυβέρνηση και τους δικούς του αντιπροσώπους. Ετσι. η γνωστή ως Πολιτική Επιτροπή Εθνικής Απελευθέρωσης (ΠΕΕΑ) . σε όλα τα χωριά και τις πόλεις της ελεύθερης Ελλάδας. γεννήθηκε και η πρώτη Λαϊκή Κυβέρνηση. Σωστά επιδιώχθηκε η μεγαλύτερη ενότητα και συνεννόηση με τον παλιό πολιτικό κόσμο και τα αστικά κόμματα για την από κοινού αντιμετώπιση των κατοχικών δυνάμεων. Τον Απρίλη δε του ίδιου έτους.

δεν υπάρχουν για να λύνουν τα πολιτικά προβλήματα της χώρας. καθώς και δημοτικών και κοινοτικών εκλογών... ενώ οι εκλογές έρχονται.όπως τα λύνει . αν και φραστικά τού αποδόθηκε .χ. στην πλατεία Συντάγματος. αναφέρεται: "Η λαϊκή ετυμηγορία επείγει διά την Ελλάδα. Βέβαια. το θέμα των εκλογών αντιμετωπίστηκε γενικά.. διότι δεν έχομεν ούτε λαοπρόβλητον κυβέρνησιν. τόμος 5ος. τα οποία ευλόγως τίθενται υπό αμφισβήτηση. σελ.εκφραστές της αστικής δημοκρατίας. Παπανδρέου. σελ. τα αστικά κόμματα και οι Αγγλοι δε βιάζονταν να προχωρήσουν σε εκλογικές διαδικασίες και δεν είχαν . Αυτά τα λύνει .ως πρόεδρος της κυβέρνησης "Εθνικής Ενότητας" .απέδειξαν στη συνέχεια πως τα θέσφατα της αστικής δημοκρατίας όπως. 238).τόνισε για τις εκλογές και το δημοψήφισμα: "Η κυβέρνησις της Εθνικής Ενώσεως έχει απόφασιν να χωρίσει εις την ταχυτέραν δυνατήν ενέργειαν και δημοψηφίσματος και εκλογών Συντακτικής Συνελεύσεως. ώστε ν' αναληφθή μετά σταθερότητας η προσπάθεια της μεγάλης δημιουργίας του μέλλοντος" ("Ντοκουμέντα της Αντίστασης". Δεν ημπορούμεν να προχωρούμε με τα τεκμήρια του παλαιού παρελθόντος. στη μεγάλη λαϊκή συγκέντρωση για την απελευθέρωση . Εκδόσεις ΠΟΝΤΙΚΙ.επείγοντας χαρακτήρας. Εκδόσεις ΣΕ.ίσα που τα αστικά κόμματα .στις 18/10/44.και οι ξένοι προστάτες τους .ο συσχετισμός δύναμης και η με κάθε πρόσφορο μέσο ταξική πάλη. Επίσης ο Γ. π. Ισα . η διά των εκλογών έκφραση της λαϊκής βούλησης . μιλώντας .όπως και στο δημοψήφισμα για τη λύση του πολιτειακού προβλήματος . 400). ούτε οριστικόν πολίτευμα" ("Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". Οι εκλογές στις Συμφωνίες Λιβάνου και Βάρκιζας Στο Σύμφωνο του Λιβάνου. για να επιβεβαιώσουν και να δώσουν τυπική έκφραση στην όποια λύση έχει ήδη δοθεί. Το έθνος χρειάζεται οριστικόν πολίτευμα και λαοπρόβλητον κυβέρνησιν. Στο πέμπτο κεφάλαιο του Συμφώνου.

Η επιδίωξή τους αυτή. με την οποία . η νίκη της αντίδρασης . οδήγησε στην ένοπλη σύγκρουση του Δεκέμβρη του '44.αν και δεν είχε προέλθει μέσω των όπλων . εντείνοντας την πολιτική των διώξεων κατά των λαϊκών αγωνιστών.καμιά πρόθεση να μπουν σε τέτοιες περιπέτειες πριν καταφέρουν να αφοπλίσουν και να τσακίσουν το ΕΑΜικό και το λαϊκό. με πρώτο αποτέλεσμα την ήττα του ΕΛΑΣ στην πρωτεύουσα και τελικό τη Συμφωνία της Βάρκιζας. το οποίο θα τερματίσει οριστικώς το πολιτειακόν ζήτημα.στο άρθρο 9 . Θα επακολουθήσουν δε ως τάχιστα και εκλογαί Συνταχτικής Συνελεύσεως διά την κατάρτισιν του νέου Συντάγματος της χώρας" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". με τελικό στόχο την οριστική συντριβή του ΕΑΜικού . ενισχύοντας ανοιχτά τρομοκρατικές ομάδες που συγκροτούσαν φασιστικά στοιχεία. τόμος 5ος. πάντως δε εντός του τρέχοντος έτους. κίνημα.ήταν πολλαπλάσια της αρχικής. οι εκλογές και το δημοψήφισμα έμειναν διακήρυξη στα χαρτιά. Οι Εγγλέζοι. όμως. 415 .εκτός των άλλων . όπως ήταν επόμενο. βέβαια. και οι ντόπιοι εντολοδόχοι τους γνώριζαν καλά ότι δεν είχαν ξεμπερδέψει με το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. Τελικά. σελ. ότι το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα μπορούσε να ανασυγκροτηθεί. πράγμα που σήμαινε πρωτίστως τη διάλυση του ΕΛΑΣ. . γενικότερα. ασκώντας μέσω αυτών των οργανώσεων και του κράτους τρομοκρατία κατά των λαϊκών δυνάμεων.416). ακροδεξιές οργανώσεις και πρώην συνεργάτες των Γερμανών. Ετσι συνέχισαν μονομερώς τον πόλεμο. θα διεξαχθή εν πάση ελευθερία και γνησιότητα το δημοψήφισμα. υποτασσομένων των πάντων εις την απόφασιν του λαού. ότι η νίκη που πέτυχαν με τη Βάρκιζα δεν τους έδινε την πλειοψηφία ή την ανοχή του ελληνικού λαού.ο Λαϊκός Στρατός αφοπλίστηκε εξ ολοκλήρου και διαλύθηκε.ότι: "Το ταχύτερον δυνατόν. Τριάντα τρεις μέρες κράτησε η μάχη της Αθήνας. Η Συμφωνία της Βάρκιζας προέβλεπε για το θέμα . Αλλά και μετά από αυτή την εξέλιξη.κομμουνιστικού δημοκρατικού κινήματος.

ουσιαστικά. Σοφιανόπουλο. οφείλουμε να σταθούμε λίγο στις κυβερνητικές μεταβολές που γνώρισε η χώρα από την απελευθέρωση και ως τις εκλογές του '46. Τσιριμώκος ανάμεσα στον Γ. Και πάλι για τον Η. Με μεγάλο ενδιαφέρον διάβασα το ιστορικό άρθρο της εφημερίδας σας την Κυριακή 10 Νοεμβρίου. ιστορικό ερευνητή και συγγραφέα Φοίβο Οικονομίδη λάβαμε επιστολή που αναφέρεται στο ρόλο του Τσιριμώκου στη Βάρκιζα. από τις οποίες . Τα βασικά σημεία της επιστολής του Φ. ευελπιστώντας στην κατανόηση του συγγραφέα της. Λεονταρίτη. Τσιριμώκο Μια επιστολή του Φ. όμως. έχοντας κατά νου ότι κυβέρνησαν τον τόπο. τον οποίο και ευχαριστούμε για την παρέμβαση και τις αξιόλογες παρατηρήσεις του. Οικονομίδη Από τον γνωστό δημοσιογράφο. τα αποτελέσματα αυτής της πολιτικής. Οικονομίδη έχουν ως εξής: "Αγαπητέ κύριε διευθυντά. με αφορμή την Ο Ηλ. Λόγω του περιορισμένου χώρου που διαθέτουμε θα περιοριστούμε στη δημοσίευση των κυριότερων σημείων της επιστολής. Σιάντο και τον Ι.εκτός ορισμένων εξαιρέσεων και για σύντομο χρονικό διάστημα .Πριν δούμε. δεν είχε τη λαϊκή έγκριση. παρέμβαση του Γ. σχετικά με τη . μια σειρά κυβερνήσεις. είτε με την πραγματική είτε με την αστικοδημοκρατική έννοια του όρου. που αμέσως μετά την υπογραφή της έχουμε δημοσιεύσει σε προηγούμενο Συμφωνίας της Βάρκιζας φύλλο.καμιά. επί δύο σχεδόν χρόνια.

αρχηγού την περίοδο του πολέμου του PWE (Εκτελεστικό Πολιτικού Πολέμου). μετέδιδε ψευδείς πληροφορίες στην ηγεσία του. σχετικά έγγραφα.1963). Με το ίδιο ενδιαφέρον διάβασα και την απαντητική επιστολή του καλού συνάδελφου Γ. στις . πληροφορίες που συμπίπτουν απόλυτα με εκείνες του Φόρεϊν Οφις την ίδια περίοδο. να γράφει ανακρίβειες ή ψευδείς πληροφορίες στο ημερολόγιό του. αναφερόμενη σχεδόν πάντα αυτούσια (λέξη προς λέξη). στις σελίδες του.συμφωνία της Βάρκιζας και το ρόλο του Τσιριμώκου σ' αυτή. πάντα συνυπάρχει η αντίστοιχη υποσημείωση που παραπέμπει στη σειρά και στον κωδικό αριθμό του ντοκουμέντου από όπου αντλήθηκε η πληροφορία. Μακμίλαν και στη συνέχεια συντηρητικός πρωθυπουργός της Βρετανίας (την περίοδο 1957 . τεκμηριωμένη μάλιστα σε επίσημα αρχειακά έγγραφα. φίλος και συνεργάτης του σερ Μπρους Λόκχαρντ. Από τη δική μου πλευρά. ο Ρέτζιναλντ Λίπερ.κατά την παραμονή τους στη Γιάλτα με ψέματα ή "φαιδρά" στοιχεία. Μήπως όμως ο Βρετανός πρεσβευτής στην Αθήνα. επειδή το σχετικό άρθρο σας βασίστηκε και σε ντοκουμέντα που παρατίθενται στο βιβλίο μου "Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους" θα ήθελα να τονίσω ότι τα γραφόμενά σας είχαν ιστορική ακρίβεια. ήταν ποτέ δυνατόν να μεταδίδει ψευδείς πληροφορίες. της κεντρικής βρετανικής οργάνωσης προπαγάνδας και μυστικών επιχειρήσεων.τον πρωθυπουργό Ουίνστον Τσόρτσιλ και τον υπουργό Εξωτερικών Αντονι Ιντεν . 10/11/1996). Ούτε είναι δυνατόν ο υπουργός Χ. Ο Λίπερ. Λεονταρίτη στην έκδοση της εφημερίδας σας την περασμένη Πέμπτη (14 Νοεμβρίου) που προσπαθεί να αντικρούσει τη θέση του σχετικού άρθρου σας για τον Τσιριμώκο (Κυρ. Το βιβλίο μου γράφτηκε μετά από προσωπική έρευνα στα βρετανικά αρχεία του Φόρεϊν Οφις και κάθε φορά που παρατίθενται. που ήταν ανώτατο στέλεχος των μυστικών υπηρεσιών της πατρίδας του. Είναι αδύνατον κάποιος να πιστέψει ότι το Φόρεϊν Οφις ενημέρωνε τη βρετανική ηγεσία .

.αναφορές του προς τη βρετανική ηγεσία ή να ενημερώνει για φανταστικές δικές του προσωπικές συνομιλίες με διάφορα πρόσωπα.". Σ. στα πλαίσια του αφιερώματος για το ΔΣΕ). "Ο καθένας βέβαια . της 6/2/1945. το ίδιο και η Αριστερά. Τσιριμώκο. Βέβαια και σ' αυτή την περίπτωση ο καθένας μπορεί να δώσει τη δική του ερμηνεία. έχει δικαίωμα να δίνει τη δική του ερμηνεία. στο φύλλο της Τετάρτης 13/11/96. ίσως λάθος). Ίσως όμως αν γνώριζαν τα όσα είχαν διαμειφθεί στη Βάρκιζα να μην εκπλήσσονταν τόσο πολύ. τον Η.συνεχίζει στην επιστολή του ο Φ. έκανα αυθόρμητα ένα συνειρμό (ίσως σωστό. Παπαπολίτη. κάτι που είναι κατανοητό και σεβαστό. Όταν μελετούσα τα σχετικά ντοκουμέντα για τον Τσιριμώκο.απέναντι στα γεγονότα. Η προσχώρηση του Τσιριμώκου στον ανακτορικό χώρο είχε προκαλέσει τότε τεράστια έκπληξη. Παπανδρέου. τόσο στο χώρο της Αριστεράς όσο και στο χώρο της Ένωσης Κέντρου. Το τηλεγράφημα αυτό ο "Ριζοσπάστης" το αναδημοσίευσε από το βιβλίο του Φ.. (Στη συνέχεια της επιστολής του ο Φ. Κάποιος μπορεί να υποστηρίζει ότι οι "ελιγμοί" του Τσιριμώκου στη Βάρκιζα εμπνέονταν από αγαθές προθέσεις. Είπα στον εαυτό μου: Τώρα αντιλαμβάνεσαι πολύ καλύτερα γιατί το καλοκαίρι του 1965 ανέτρεψε το παλάτι έναν παραδοσιακό αντικομμουνιστή δημοκράτη. με το οποίο ο Βρετανός πρεσβευτής ενημερώνει τους προϊσταμένους του για τη συνάντηση που είχε με το στενό συνεργάτη του Τσιριμώκου. Οι πιστές δυνάμεις στην Ενωση Κέντρου τον χαρακτήρισαν αποστάτη. Οικονομίδης παραθέτει το τηλεγράφημα του Λίπερ προς το Φόρεϊν Οφις. όμως τα γεγονότα καθ' αυτά δεν μπορεί να τ' αμφισβητεί. Οικονομίδη "Ελλάδα ανάμεσα σε δύο κόσμους". Οικονομίδης . και έδωσε εντολή σ' ένα "συνοδοιπόρο" της Αριστεράς να σχηματίσει κυβέρνηση. Μπορεί κάποιος να υποστηρίξει ότι η αποχώρηση του Τσιριμώκου από την Ένωση Κέντρου και η συμπόρευσή του με το παλάτι . τον Γ.

Σας ευχαριστώ για τη φιλοξενία Φοίβος Οικονομίδης". Οι κυβερνήσεις της περιόδου 1944 έως τις εκλογές του 1946 . για το καλό της Ελλάδας.υπαγορευόταν από αγαθές προθέσεις. Ας κρίνει ο καθένας μας τα γεγονότα και ας βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.

Η πρώτη μεταπελευθερωτική κυβέρνηση ήταν η κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας με πρόεδρο τον Γ. Στις 31/12/44 σημειώνεται η πρώτη κυβερνητική μεταβολή. Από κει και μετά. Συνεπώς. ενώ έχουν ήδη χρήσει αντιβασιλέα τον Αρχιεπίσκοπο Δαμασκηνό. Επίσης. την ίδια μέρα. Πλαστήρα διορίζουν οι Άγγλοι στη θέση του Γ. Σ' αυτή συμμετείχε και το ΕΑΜ με 6 υπουργούς. προετοιμάζοντας το έδαφος για την επάνοδο των Γλύξμπουργκ . Η κυβέρνηση Παπανδρέου παραιτείται κατ' εντολή των Αγγλων. Παπανδρέου. οι οποίοι αποχώρησαν από το κυβερνητικό σχήμα την 1η Δεκέμβρη του 1944. μπορούμε να υποστηρίξουμε πως αυτή η κυβέρνηση μέχρι την αποχώρηση των ΕΑΜιτών υπουργών απολάμβανε της λαϊκής ανοχής. πάλι με πρωτοβουλία Τον Ν. οι επόμενες κυβερνήσεις στηριζόταν ουσιαστικά στις βρετανικές λόγχες. Παπανδρέου.

που αποπέμφθηκε ο Πλαστήρας. την αντίθεσή του. επιμένει ότι η κυβέρνηση πρέπει να έχει υπηρεσιακό χαρακτήρα. Ο αντιβασιλέας Δαμασκηνός δίνει αμέσως εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο Σοφούλη.πέραν των άλλων .42)..της Μ. Η κυβέρνηση Βούλγαρη θα πέσει. Στις 3/1/45 οι Εγγλέζοι διορίζουν πρωθυπουργό τον Ν. Βρετανίας. Πλαστήρα. Το τελευταίο. για την αντίσταση κατά των χιτλερικών στρατευμάτων. από τις 16/7/41. Το σχήμα δεν μπορούσε και . όρισε τις εκλογές για τις 20/1/46. με την προϋπόθεση ότι σ' αυτή θα συμμετέχει και το Λαϊκό Κόμμα. ύστερα από δήλωση του κόμματος των Φιλελευθέρων ότι παύει να τη στηρίζει κι ότι θα απόσχει από τις εκλογές της 20ής Γενάρη του '46. ο Αρχιεπίσκοπος Δαμασκηνός διορίζεται αντιβασιλέας. τόμος 3ος. έργο της κυβέρνησης Βούλγαρη . Καπόπουλος. Την ίδια μέρα. σελ.αφού προηγουμένως διοχέτευσαν στη δημοσιότητα επιστολή του προς τον Ελληνα πρεσβευτή στο Βισί (πρωτεύουσα της Γαλλίας επί προεδρίας του συνεργαζόμενου με τους Γερμανούς στρατάρχη Πετέν). ιδιαίτερα. (Βλέπε ολόκληρη την επιστολή: Σ. ναύαρχο εν αποστρατεία και πρώην διευθύνοντα σύμβουλο στις επιχειρήσεις του Μποδοσάκη. 38 . στην οποία ο Πλαστήρας εξέφραζε συνθηκολογικές τάσεις για τον πόλεμο 1940 . Ετσι ο Σοφούλης καταθέτει άπρακτος την εντολή. όμως.εγγράφεται και το γεγονός πως ύστερα από επιταγή (κοινή ανακοίνωση) των κυβερνήσεων Μ. Βρετανίας. εκδόσεις Κ. ΗΠΑ και Γαλλίας (για διενέργεια εκλογών στην Ελλάδα το ταχύτερο κι αν είναι δυνατόν πριν τη λήξη του έτους) με απόφασή της. στις 5/10/45. ο Δαμασκηνός έδωσε εντολή για σχηματισμό κυβέρνησης στον Βούλγαρη.στις 7/4/1945 . τον οποίο οδήγησαν σε παραίτηση 3 μήνες μετά .1941 και. Στο. Γρηγοριάδης: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας". Στη 17/10/45 σχηματίζεται κυβέρνηση με πρωθυπουργό τον Δαμασκηνό και Υπουργικό Συμβούλιο αποτελούμενο από υπουργούς της κυβέρνησης Βούλγαρη..

την Ελλάδα θα επισκεφθεί ο Βρετανός υφυπουργός Εξωτερικών. ώστε να βρεθεί μια διαφορετική κυβερνητική λύση. 185 . Ετσι ανατίθεται στο Σοφούλη ο σχηματισμός κυβέρνησης.Να αναβληθεί το δημοψήφισμα ως το Μάρτη του 1948 . Καπόπουλος.186).Η οικονομική ανασύνταξη της χώρας να γίνει με βάση τα σχέδια των Αγγλων εμπειρογνωμόνων. Κι αυτές οι απαιτήσεις είχαν ως εξής: . γιατί τα σχέδια των Αγγλων είναι διαφορετικά. 96 και Στ. . που παραιτήθηκε η κυβέρνηση Κανελόπουλου. ά. Πέραν των αντιδράσεων του ΕΑΜικού κινήματος και δυνάμεων του Κέντρου. Σοφούλη. Σαράφη: "Μετά τη Βάρκιζα". Βρετανίας.δε συνέφερε την αντίδραση να σταθεί. αλλά θα αποτύχει και αυτή η προσπάθεια. Την ημέρα δε. όσο το δυνατόν πιο πλατιά. γι' αυτό παράλληλα γίνονται διαβουλεύσεις. η κυβέρνηση αυτή θα παραιτηθεί στις 20/11/45. Στο μεσοδιάστημα του βίου της. Κανελόπουλο. τόμος 3ος. σελ. ο Δαμασκηνός ανακοίνωσε σε σύσκεψη με τους πολιτικούς αρχηγούς τις απαιτήσεις της Μ. αλλά κι αυτής ο βίος θα είναι σύντομος. ο οποίος θα έχει συνομιλίες με τους Δαμασκηνό.Να σχηματιστεί κυβέρνηση συνασπισμού με πρόεδρο τον Σοφούλη.Σε περίπτωση που δε γίνουν δεκτές οι βρετανικές απαιτήσεις η Μ. Στις 30/10/45 ο Δαμασκηνός δίνει εντολή σχηματισμού κυβέρνησης στο Σ. Βρετανία δε θα χορηγήσει οικονομική βοήθεια στην Ελλάδα. (Βλέπε: Σ. Βενιζέλο. Γρηγοριάδης: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας". εκδόσεις Κ. Οι Άγγλοι διατάζουν Την 1η Νοεμβρίου θα σχηματιστεί κυβέρνηση από το Π. Παπανδρέου κ. Μακ Νιλ. οι οποίες να διενεργηθούν μέχρι τον Μάρτη του '46. Εκδόσεις ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ σελ. Στην πολιτική αυτή επιλογή θα αντιδράσουν το Λαϊκό . από τα αστικά κόμματα. ώστε να αντιμετωπιστεί το οικονομικό πρόβλημα της χώρας και να προπαρασκευαστούν οι εκλογές. . που του διαβίβασε ο Μακ Νιλ.

Κυβέρνηση εντολοδόχος της Αγγλίας. Τις πραγματοποίησε κιόλας!!! Η στάση του ΕΑΜ και του ΚΚΕ έναντι των εκλογών Πριν τα Δεκεμβριανά. γιατί δεν μπορούσαν να δεχτούν ότι το δημοψήφισμα παραπεμπόταν στις ελληνικές καλένδες. τόσο το ΚΚΕ. θα αποσύρουν. ο Αγγλος πρεσβευτής Λίπερ και ο Αμερικάνος πρεσβευτής Μακ Βι. Και δεν αρκέστηκε να ορίσει τις εκλογές. Το ΚΚΕ και το ΕΑΜ θα δηλώσουν ανοχή στην κυβέρνηση Σοφούλη την οποία. Ετσι η κυβέρνηση αυτή είναι η δεύτερη μετά την κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας του Παπανδρέου που μπορεί να θεωρηθεί ότι για ένα ελάχιστο χρονικό διάστημα απολάμβανε τη λαϊκή ανοχή. Οι αντιδράσεις αυτές θα οδηγήσουν τον Δαμασκηνό σε παραίτηση αλλά. λίγο πριν τα Δεκεμβριανά. όμως πολύ σύντομα.ύστερα από απαίτηση του Βρετανού υπουργού Εξωτερικών.Κόμμα και ο βασιλιάς Γεώργιος. Μπέβιν . έχοντας πλήρη επίγνωση ότι θα επρόκειτο για εκλογές βίας και νοθείας. μιλώντας στη μεγαλειώδη συγκέντρωση στην Αθήνα. θα τον συγκρατήσουν ο Μακ Νιλ. για το γιορτασμό . όταν στην κυβέρνηση Εθνικής Ενότητας συμμετείχαν και οι ΕΑΜίτες υπουργοί. στις 11/12/45. όπου ο λαός θα εξέφραζε την ελεύθερη βούλησή του. Κατά τ' άλλα ήταν μια από τα ίδια. "Αγωνιζόμαστε έλεγε ο Σιάντος. γεγονός που αποδεικνύεται και από το ότι όρισε . τελικά.τις εκλογές για τις 31/3/1946. όσο και το ΕΑΜ υπογράμμιζαν την ανάγκη για γρήγορη προετοιμασία των εκλογών και του δημοψηφίσματος.

με δυο λέξεις. προχώρησε στην ανασύνταξη των εκλογικών καταλόγων. προέβαλε αιτήματα για σεβασμό της Συμφωνίας από τον αντίπαλο.και ως επί το πλείστον αντικομμουνιστικά στοιχεία. για διεξαγωγή ελεύθερων και αδιάβλητων εκλογών. Τη βεβαίωση αυτή χορηγούσαν στρατιωτικές και αστυνομικές αρχές. η κυβέρνηση Βούλγαρη. Αγωνιζόμαστε για την άμεση προετοιμασία των εκλογών Συντακτικής Εθνοσυνέλευσης.των 26 χρόνων του ΚΚΕ . γιατί μόνο έτσι μπαίνουμε πραγματικά στον ομαλό πολιτικό βίο και την πραγματική ανοικοδόμηση της Ελλάδας". το ΕΑΜ και το ΚΚΕ ήταν οι μόνες δυνάμεις της χώρας. Πιστεύουμε ότι μόνο η λύση αυτού του ζητήματος είναι δυνατό να απαλλάξει τον τόπο μας από τις ραδιουργίες και τις αναστατώσεις της κλίκας του Γλύξμπουργκ. Τη δημιουργία. Όμως. οι αρμόδιες αυτές αρχές κυριαρχούνταν από φασιστικά. που ήταν ανενημέρωτοι για μια ολόκληρη δεκαετία. γεγονός που σήμαινε ότι . με δημοκρατικές εκλογές.για να γίνει γρήγορα ελεύθερο δημοψήφισμα για το πολιτειακό. Ευσεβείς πόθοι. κατήγγειλε το μονόπλευρο πόλεμο εις βάρος του και ζητούσε τη συγκρότηση αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης με τη συμμετοχή του. ακροδεξιά . αφού είχε μεσολαβήσει η δικτατορία του Μεταξά και η Κατοχή. που περιείχε τα στοιχεία του εκλογέα για την εγγραφή του στους εκλογικούς καταλόγους. το σταμάτημα των διώξεων εις βάρος των λαϊκών αγωνιστών και τη χορήγηση γενικής αμνηστίας. Τα εκλογομαγειρέματα μετά τη Βάρκιζα Μετά τη Βάρκιζα το ΕΑΜικό κίνημα. των βασικά απαραίτητων προϋποθέσεων.. Η ανασύνταξη των εκλογικών καταλόγων γινόταν με την επίδειξη βεβαίωσης. με τον εκλογικό νόμο της 9ης Ιούνη 1945. ταυτόχρονα με την προσπάθεια ανασυγκρότησης των δυνάμεών του. ίσως. πει κανείς. Αντίθετα με όλα αυτά. την εκκαθάριση του κρατικού μηχανισμού από τα φασιστικά στοιχεία και τους συνεργάτες των Γερμανών.. που δεν είχαν κανένα λόγο να φοβούνται τη λαϊκή βούληση και πάλεψαν με όλες τους τις δυνάμεις για να υπάρξει ομαλή διέξοδος. Όμως.

διαβάζουμε: "Προ της ενάρξεως της συνεδριάσεως (σ. των προοδευτικών και των άλλων δημοκρατικών κομμάτων ετόνισαν ότι εμμένουν εις άποψιν ότι πάσα η μέχρι σήμερον εργασία αναθεωρήσεως και ανασυντάξεως των εκλογικών καταλόγων δέον να θεωρηθή άκυρος. υπογράμμιζε: "Εκλογές κάτω από τις σημερινές συνθήκες... μάλιστα. με δήλωσή του στις αρχές Αυγούστου του '45 υπογράμμιζε: "Αν η κυβέρνηση επιθυμεί να επισπευθή η αληθινή λαϊκή ετυμηγορία. Το 7ο Συνέδριο του Κόμματος. στην Πολιτική του Απόφαση. Το παλαιοδημοκρατικό κέντρο εξέφρασε την αντίθεσή του με τη νοθεία που επιχειρείτο μέσω των εκλογικών καταλόγων και στη διακομματική επιτροπή που επόπτευε την ανασύνταξή τους. της τρομοκρατικής ασυδοσίας του ΣΑΝ. Στα ρεπορτάζ των εφημερίδων της εποχής. Την πραγματικότητα αυτή δεν μπορούσε να αρνηθεί ούτε το παλαιοδημοκρατικό Κέντρο (Σοφούλης . οι αντιπρόσωποι των φιλελεύθερων.καμιά εγγύηση δεν υπήρχε ότι θα διαμορφώνονταν αδιάβλητοι και γνήσιοι εκλογικοί κατάλογοι.αρμόδιες αρχές συνεχώς προέβαλαν αρνήσεις και προσκόμματα για την έκδοση των απαραίτητων δικαιολογητικών. οι περιπτώσεις διπλοεγγραφών και τριπλοεγγραφών στους καταλόγους συντηρητικών στοιχείων ήταν κραυγαλέες. Η εφαρμογή δε του μέτρου της ανασύνταξης των καταλόγων απέδειξε του λόγου το αληθές. Ο Καφαντάρης.σ. διότι δεν περιέχει τα εχέγγυα της ανοθεύτου εκδηλώσεως του γνήσιου φρονήματος του ελληνικού λαού" (Εφημερίδα "ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ". ήτις αποτελεί καθαράν πράξιν εκλογικής νοθείας" (Εφημερίδα "ΒΗΜΑ".Καφαντάρης Τσουδερός). του . 22/9/45). οφείλει να αναστείλη άνευ αναβολής τη σύνταξιν των εκλογικών καταλόγων. Αντίθετα. 5/8/1945). ώστε να εγγραφούν στους εκλογικούς καταλόγους δημοκρατικοί πολίτες. Οι . Αποχή από την εγγραφή στους καταλόγους Η πραγματικότητα αυτή οδήγησε το ΕΑΜ και το ΚΚΕ στην αποχή από την εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους. της διακομματικής επιτροπής).

θα επέλεγαν αυτή τη στάση.που ανακλήθηκε στις 17/1/1946 . χωρίς να προδικάζουν οριστικά και αμετάκλητα ότι.και είναι ευρύτερα πιστευτό ότι την απόφαση για αποχή από τις εκλογές της 31ης Μάρτη 1946 την πήρε η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ που έγινε στο διάστημα 12 . δεν είναι ακριβώς αυτή. Η 2η Ολομέλεια υιοθέτησε την από 7/2/1946 απόφαση της ΚΕ του ΕΑΜ και των Αριστερών Φιλελευθέρων.ήταν ένα προμήνυμα για τη μελλοντική αποχή από τις εκλογές. Τόσο η απόφαση του ΕΑΜ στις 7 Φλεβάρη. απειλούσαν με αποχή. με τον οποίο θα εκφραζόταν η αντίθεση του ΕΑΜικού κινήματος στο επικείμενο εκλογικό πραξικόπημα της ντόπιας αντίδρασης και των Αγγλων. τόμος 6ος.γενικού διωγμού του κινήματος Εθνικής Αντίστασης. Οι εκλογές και η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Εχει εκφραστεί η γνώμη . Για δε το ΚΚΕ. σύμφωνα με την απόφαση της ΚΕ του ΕΑΜ. αλλά σε καμία περίπτωση δεν ευσταθεί ο ισχυρισμός ότι η αποχή παραπέμπει ευθέως στις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας ή στη σχετική απόφαση της ΚΕ του ΕΑΜ και των Αριστερών Φιλελευθέρων. με την οποία το κίνημα προσανατολιζόταν στην αποχή. τελικά. χωρίς όμως να προδικάζει οριστικά τον τρόπο. τα αδιαμφισβήτητα ιστορικά στοιχεία και γεγονότα λένε ότι η 2η Ολομέλεια άφησε την πρωτοβουλία της τελικής . σελ.15/2/1946. που έκανε ο Βούλγαρης. Η απόφαση αυτή για μη εγγραφή στους εκλογικούς καταλόγους . Το ΚΚΕ. εμμένει στην αποχή και δηλώνει πως σε καμιά περίπτωση δε θα δώσει κύρος και νομιμότητα σε τέτοιου είδους πραξικόπημα" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". όσο και η ταυτόσημη απόφαση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ λίγες μέρες μετά. αφού θα 'χουνε σαν σκοπό να αποκλείσουνε το ΕΑΜ από την πολιτική ζωή και οδηγούνε τον τόπο σε καινούρια ανωμαλία και σε νέα αναστάτωση. αποτελούν νομιμοφανές πραξικόπημα κατά της λαϊκής θέλησης. 80). Η αλήθεια. διαπνέονταν απ' το πνεύμα της καταγγελίας του εκλογικού πραξικοπήματος. βεβαίως. της πλαστής ανασύνταξης των εκλογικών καταλόγων.

που μαγείρευαν. Ας δούμε. β. πραγματική διάλυση και αφοπλισμός των τρομοκρατικών οργανώσεων. Αντιπροσωπευτική δημοκρατική κυβέρνηση. στο ΠΓ του Κόμματος και στον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό. τις οποίες εξασφαλίζουν μόνο ελεύθερες και γνήσιες εκλογές.. Τέτοιες σκέψεις υπήρχαν τότε και θα αναφερθούμε σ' αυτές στη συνέχεια. να υπογραμμίσουμε πως ήταν πολιτικά ορθό. Η ΚΕ του ΕΑΜ. αποκατάσταση της τάξεως και ισοπολιτείας σ' όλη τη χώρα.)4. τι αποφάσισε το ΕΑΜ για τις εκλογές στις 7/2/46. όμως. το ΕΑΜ και το ΚΚΕ να μην αφήσουν με τη στάση τους την εντύπωση στις μάζες ότι νομιμοποιούν το εκλογικό πραξικόπημα.απόφασης για το θέμα της στάσης στις εκλογές. Ετσι. με ανοικτό και απροκάλυπτο τρόπο. όφειλαν να επιλέξουν τον κατάλληλο τρόπο. ακόμη και στην περίπτωση συμμετοχής τους στις εκλογές. οι Εγγλέζοι και η ντόπια αντίδραση. Κατάπαυση της τρομοκρατίας.. έχοντας για γνώμονα το εθνικό συμφέρον. διακηρύσσει ακόμη μια φορά την προσήλωσή της προς τις ομαλές δημοκρατικές λύσεις. με ευρεία συμμετοχή των κομμάτων του ΕΑΜ. ώστε να φαίνεται εμφανώς η καταγγελία τους στις εκλογές της βίας και της νοθείας. Η απόφαση του ΕΑΜ για τις εκλογές Η απόφαση του ΕΑΜ και των Αριστερών Φιλελευθέρων που υιοθέτησε η ΚΕ του ΚΚΕ ήταν η εξής: "Η Κεντρική Επιτροπή του Πολιτικού Συνασπισμού των κομμάτων του ΕΑΜ και ο αντιπρόσωπος της ομάδας των Αριστερών Φιλελευθέρων συνήλθαν σήμερα και αφού εξέτασαν την όλη εσωτερική πολιτική κατάσταση κατέληξαν ομόφωνα στις ακόλουθες διαπιστώσεις και αποφάσεις: (. Ομως τέτοιες εκλογές είναι δυνατόν να πραγματοποιηθούν μόνον κάτω από τις ακόλουθες προϋποθέσεις: α. Πρέπει. τέλος. .

η οποία. την οποία τυφλά και αντεθνικά υπηρετούν" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Γενική και εγγυημένη εκκαθάριση των εκλογικών καταλόγων. Την ευθύνη για το μεγάλο κακό.Σβώλου που δε συμμετείχε στον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό. Αν δεν πραγματοποιηθούν τα παραπάνω. ΕΚΛΟΓΕΣ ΤΟΥ 1946 Στην τελική ευθεία . 176). δ. 5. θα έχει τα πιο τραγικά αποτελέσματα για τη χώρα. Με την πολιτική του ΕΑΜ και του ΚΚΕ για το ζήτημα των εκλογών συντάχθηκε και το κόμμα ΣΚ . χωρίς να αποτελεί γι' αυτούς κανένα ελαφρυντικό η ξενική επέμβαση. τα κόμματα του ΕΑΜ είναι υποχρεωμένα να δηλώσουν και πάλι επίσημα και κατηγορηματικά ότι δε θα μετάσχουν στις εκλογές. Απομάκρυνση από τον στρατό. τα σώματα ασφαλείας και τον κρατικό εν γένει μηχανισμό τουλάχιστον όλων. ε. θα τη φέρουν ολοκληρωτικά η κυβέρνηση και ο παλιός δημοκρατικός κόσμος. Την απόφαση αυτή του ΕΑΜ και του ΚΚΕ επιβεβαίωσε και το ΠΓ της ΚΕ του Κόμματος. σελ. που θα προξενηθεί στο έθνος. με απόφασή του στις 21/2/46. Γενική πολιτική αμνηστία των αγωνιστών της Εθνικής Αντιστάσεως.ΕΛΔ των Τσιριμώκου . που υπηρέτησαν στα Τάγματα Ασφαλείας ή συνεργάστηκαν ανοικτά με τον εχθρό. τόμος 6ος. όμως.γ. γιατί απλούστατα θα πρόκειται περί εκλογικής κωμωδίας.

λίγες μέρες πριν την 31η ". Μπέβιν. Βρετανία και ο υπουργός των Εξωτερικών της. λίγες μέρες πριν από απαραίτηται τις εκλογές της 31ης Μάρτη. ο οποίος.Ελευθερία κινήσεως και Μάρτη του '46. έσπευσε να "συμμαζέψει" τον υποτακτικό του Ελληνα πρωθυπουργό. οι Άγγλοι τον "έπεισαν" να τουλάχιστον διά το προχωρήσει στη διεξαγωγή τους Κόμμα των με τα γνωστά αποτελέσματα Φιλελευθέρων. "Εξεπλάγην μεγάλως . ομολογήσω ότι δεν ομολογούσε ο ίδιος ο Θ.. τόσο πιο πολύ γινόταν συνείδηση ότι δεν ήταν δυνατόν να γίνεται λόγος για δυνατότητα αδιάβλητης έκφρασης της λαϊκής θέλησης. Οι δηλώσεις αυτές θορύβησαν τη Μ. υπάρχουν αι Σοφούλης. Αι πληροφορίαι μου εξ όλης της Ελλάδας είναι ότι ελευθερία κινήσεως και ελευθερία εκδηλώσεως φρονήματος δεν υφίστανται παρά μόνον διά τους μοναρχικούς". Όμως προϋποθέσεις.διαμηνούσε ο Μπέβιν στον .Κρίση στην κυβέρνηση Σοφούλη Οσο πλησίαζε η μέρα των εκλογών. παρά οφείλω να μόνον διά τους μοναρχικούς". Το γεγονός αυτό το αντιλαμβανόταν και ο πρωθυπουργός Θ. προς διεξαγωγήν εκλογών. ελευθερία εκδηλώσεως δήλωνε: "Σήμερον φρονήματος δεν υφίστανται. Σοφούλης..

Μπουρδάρας..Αι επικείμεναι εκλογαί θα κυριαρχούνται υπό της νοθείας και της βίας. ο υπουργός Τύπου Ηρακλής Πετμεζάς δηλώνει ότι είναι εθνική ανάγκη να αποτραπεί η διεξαγωγή των εκλογών στις 31 Μάρτη.". ο οποίος είχε αποπεμφθεί από τον .. Γ. .. Γ. με αποτέλεσμα να επέλθει κυβερνητική κρίση. Καρτάλης. ο Σοφούλης τον απέπεμψε. Γεωργάκης. Και ο Σοφούλης πειθάρχησε. Κατσούλη: "Ιστορία του ΚΚΕ". όμως. Σ.... Οι περισσότεροι απ' αυτούς ακολούθησαν στην παραίτηση τον αντιπρόεδρο της κυβέρνησης Γ. το ίδιο και με πολλούς συνεργάτες του... γιατί θα πρόκειται για εκλογές μονόπλευρες.Σοφούλη . Ευριπαίος. Την επομένη. τας οποίας έλαβα. Σοφιανόπουλος. Ευελπίδης. Μυλωνάς. Παπάς. Εκδόσεις ΛΙΒΑΝΗ. Καζαντζάκης. τόμος ΣΤ` σελ. Δε συνέβη. δε δύναμαι ν' αντιληφθώ πώς δύνανται αι οργανώσεις αυταί να υποχρεώσουν τους εκλογείς της υπαίθρου να ψηφίσουν κατά τρόπον αντίθετον προς τας ιδίας των πεποιθήσεις. Ι.δήλωνε ο Καφαντάρης. απευθύνοντας προς τους υπεύθυνους της εκλογικής παρωδίας δριμύτατο "κατηγορώ": "Εχει καταστή ο βίος αβίωτος των δημοκρατικών πολιτών . θα αποτελούν ασύλληπτον χίμαιραν. Εν πάση περιπτώσει. Την αποχή του από τις εκλογές είχε δηλώσει και ο υπουργός Εξωτερικών Ι. Στις 4 Μάρτη. 650). Παρόμοια κατάστασις δεν προκύπτει από τας εκθέσεις. Οι εκλογές θα γίνουν πάση θυσία στις 31 Μάρτη. Αλ. εφ' όσον θα έχη εξασφαλισθή λογική μυστικότης της ψηφοφορίας" (Γ.. Γ. Γρηγοριάδη: "Το δεύτερο αντάρτικο". ανεξέλεγκτον επί των πληθυσμών βίαν.. θα παραιτηθούν 11 μέλη της κυβέρνησης: Ι. Ν. Καφαντάρη. Η Δεξιά κατόρθωσε να καταστήση τελείως υποχείριόν της το κράτος και να ασκή διά των συμμοριών της και των οργάνων της τάξεως. Το 1935 επαναλαμβάνεται υπό πολύ απαισιώτερους οιωνούς. τόμος 3ος. Γ. αλλά η κυβερνητική κρίση δε θα σταματήσει εκεί. σελ. Μερκούρης. Χρ. 90 και Φ.εκ της δηλώσεώς σας. ο οποίος παραιτήθηκε στις 9/3. Νόβας. Π. των οποίων ο ακραιφνής φιλοφασισμός εξησφαλίσθη δι' επανειλημμένης αυστηράς επιλογής. Πελτέκης. Η εντολή ήταν σαφής: Καμιά αναβολή. Με το αίτημα της ματαίωσης των εκλογών.

η διάσπαση στο χώρο του παλαιοδημοκρατικού κέντρου και η καταγγελία των εκλογών από στελέχη αυτού του χώρου ενίσχυσαν στο ΕΑΜ και το ΚΚΕ την τάση για αποχή. Τσουδερός. που οδήγησε στη μη συμμετοχή στις εκλογές. ότι θα παραμείνει στην κυβερνητική θέση του (Σ. αποχή από τις εκλογές διακήρυξε και ο δεύτερος αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Ι. Από τα ιστορικά στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας. Παρτσαλίδη. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι γενικού χαρακτήρα συμβουλή για συμμετοχή στις εκλογές είχε δώσει και το ΚΚΣΕ στην ηγεσία του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. δηλώνοντας. όμως. η κρίση στην κυβέρνηση Σοφούλη. περίπτωση. που να εξασφαλίζει με κάποιο τρόπο συμμετοχή στις εκλογές.Σοφούλη για λόγους που δε σχετίζονταν με τις εκλογές. αυτές οι εξελίξεις . όταν το Γενάρη του '46 αντιπροσωπεία του ΕΑΜ. σελ.ΚΚΕ για συμμετοχή Αναμφισβήτητα. τόμος 3ος. για να εξευρεθεί λύση στο πρόβλημα. με επικεφαλής τον Μ. Υστατες προσπάθειες ΕΑΜ . χωρίς όμως και να τις νομιμοποιεί στη συνείδηση του κόσμου.118).όσο κι αν δικαίωναν το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα και την ηγεσία του . 117 . Τέλος. όμως.δεν αποτέλεσαν τον καθοριστικό παράγοντα. επισκέφθηκε την ΕΣΣΔ (βλέπε: Μ. Σε καμιά. Γρηγοριάδη: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας". αποδεικνύεται ότι στην ηγεσία του Κόμματος και του ΕΑΜ γίνονταν μέχρι την τελευταία στιγμή ζυμώσεις και προσπάθειες. .

σελ. τελικά. Ο Ν. τόμος 6ος. 1978. Η τελική απόφαση του ΚΚΕ Οι προσπάθειες του ΚΚΕ για συμμετοχή στις εκλογές δεν εξαντλήθηκαν με προτάσεις συνεργασίας στο Κέντρο. έδειξε. Σοφούλη . 189). όσο και η Αγγλία.μια καταγγελία. όταν αναφέρονται στις εκλογές του '46 . Ζαχαριάδης έχει τονίσει σε πολλά κομματικά Σώματα και με γραπτά του .ότι το ΠΓ αποφάσισε. που "περιέργως" ξεχνούν διάφοροι ιστορικοί και αναλυτές της σύγχρονης ιστορίας του τόπου. Συγκεκριμένα: Στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. με την πρότασή του προς τους ηγέτες του παλαιοδημοκρατικού Κέντρου. είναι αποκαλυπτική για τους υπεύθυνους του εμφυλίου πολέμου. που δημοσιεύτηκε στο "Ριζοσπάστη" στις 15/3/1946. δε θέλουν την εσωτερική ομαλότητα και ξεπουλάν και αρνιούνται τη Δημοκρατία" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Το γεγονός ότι οι ψευδοδημοκράτες του κ. μεταξύ άλλων. επιχειρήθηκε από το ΚΚΕ και τον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό και αυτό βεβαιώνεται με κατηγορηματικό τρόπο από τα ιστορικά στοιχεία. για κοινή εκλογική εμφάνιση με κοινούς συνδυασμούς και με 50 προς 50% ανάμεσα στη δημοκρατική Αριστερά και στο παλαιοδημοκρατικό Κέντρο κατανομή πάνω στις έδρες που θα πετύχει ο συνασπισμός της Δημοκρατίας. που τους κρατά στην αρχή και τους εμπνέει. δείχνει πως. που τους είναι απόλυτα και αναπάντεχα ευνοϊκή. Η πρόταση του ΚΚΕ στο Κέντρο Η συμμετοχή.αν μη τι άλλο. σελ. αναφέρεται: "Το ΚΚΕ.Παρτσαλίδη: "Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης" Εκδόσεις Θεμέλιο. λοιπόν. να . με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. για μια πρόσθετη φορά. στις εκλογές. Το ΚΚΕ και σήμερα ακόμα επιμένει στην πρότασή του αυτή. τη συγκαταβατικότητα και υποχωρητικότητά του και την προσήλωσή του στις ομαλές εξελίξεις. 195 και 199). Η καταγγελία αυτή του ΚΚΕ ενάντια στο Κέντρο του Θ. τόσο αυτοί. Σοφούλη δε δέχτηκαν την πρόταση αυτή.

ο οποίος. Δημητρίου "Η διάσπαση του ΚΚΕ". με αποτέλεσμα να χρεώνει . οι Αριστεροί Φιλελεύθεροι. Παρτσαλίδη. και συμμετοχή στις εκλογές να υπάρξει και κοινοβουλευτική εκπροσώπηση του ΕΑΜικού συνασπισμού να επιτευχθεί.σ. που εκπροσωπούσαν εκεί το Κόμμα (Βλέπε Π. Κι έτσι δεν έγινε δυνατή κανενός είδους συμμετοχή στις εκλογές". σελ. Ο Σοφούλης και οι Αγγλοι. στο βιβλίο του "Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης" (σελ. Η μαρτυρία αυτή του Μ.95 και "Η παράνομη μπροσούρα του Ν. ώστε και νομιμοποίηση να μην παρέχεται στο εκλογικό πραξικόπημα. τόμος Α`.ο. Επίσης. που εξετάζει τα ιστορικά γεγονότα μέσα από το προκατασκευασμένο σχήμα "οι καλοί και οι κακοί".κατά τον Ζαχαριάδη η απόφαση αυτή του ΠΓ απορρίφθηκε από το ΕΑΜ. αν μη τι άλλο. Ζαχαριάδη". κατέληξαν να πάρουν μέρος στις εκλογές. σελ.υπάρξει συμβολική συμμετοχή στις εκλογές. με έναν υποψήφιο σε κάθε εκλογική περιφέρεια. ότι δεν εγκρίθηκε από το ΕΑΜ η πρόταση του ΚΚΕ για συμβολική συμμετοχή στις εκλογές. μ' ένα μόνο υποψήφιο κατά εκλογική περιφέρεια. δε δεχτήκανε καμιά παράταση στις προθεσμίες υποβολής υποψηφιοτήτων. Παρτσαλίδης. 94 . αναφέρει: "Αλλά ο Ζαχαριάδης σκέφτηκε γρήγορα πως κατηγορηματική απόκρουση της συμβουλής του ΚΚΣΕ (σ. ανεξαρτήτως του τι απόψεις είχε ο Ζαχαριάδης για τη συμμετοχή στις εκλογές.Παρτσαλίδη. Αλλά και η ΚΕ του ΕΑΜ δε συμφώνησε με την ιδέα της "συμβολικής" συμμετοχής. καταρρίπτει από μόνη της το μύθο πως το ΚΚΕ εξανάγκασε τους συμμάχους του να υιοθετήσουν την επιλογή της αποχής. Ομως . Τον Ζαχαριάδη επιβεβαιώνει και ο Μ. εκδόσεις ΓΛΑΡΟΣ. ή οι Αγγλοι και ο Σοφούλης. 20). πως αποτελώντας την κύρια δύναμη έκανε ό.τι ήθελε στον ΕΑΜικό πολιτικό συνασπισμό κ. καταρρίπτεται και ένας ακόμη μύθος. Η πρόταση έγινε δεκτή στο ΠΓ και συνεννοηθήκαμε με τους Αριστερούς Φιλελευθέρους να ζητήσουν από τον Σοφούλη κάποια παράταση για την προθεσμία υποβολής υποψηφιοτήτων. Θα παρουσιάζονταν πως αυτοί. 196). με ευθύνη των Σιάντου .κ. για συμμετοχή στις εκλογές) δεν έστεκε και πρότεινε στο ΠΓ μια συμβολική συμμετοχή στις εκλογές.

της προετοιμασίας. Κι επειδή αυτό δεν έγινε κατορθωτό.και όχι μόνο αυτοί .ενόψει της εκλογικής αναμέτρησης .ήταν να νομιμοποιήσουν το αποτέλεσμα των εκλογών και να εξασφαλίσουν ότι το ποσοστό της αποχής θα ήταν ισχνό . η αγγλοκρατία ακολούθησε το δρόμο της μετωπικής σύγκρουσης.εξ ολοκλήρου την επιλογή της αποχής στον τότε ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος. της ένοπλης αντιπαράθεσης για να προωθήσει τα σχέδιά της. Ο ισχυρισμός δε που παρουσιάζουν στα έργα τους ο Φοίβος και ο Σόλωνας Γρηγοριάδης . δηλαδή. επειδή το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα δεν αποδέχτηκε τη λογική του "σφάξε με αγά μ' ν' αγιάσω". Οι εκλογές – παρωδία Απ' όσα έχουμε ήδη αναφέρει είναι προφανές πως η τακτική των Εγγλέζων και της ντόπιας αντίδρασης ήταν να εξαναγκάσουν το ΚΚΕ και το ΕΑΜ σε υποταγή και συντριβή.ότι η προσπάθεια για συμμετοχή στις εκλογές μέσω των Αριστερών Φιλελευθέρων επιχειρήθηκε από τους Σιάντο Ιωαννίδη. Μέλημά τους . παρά και ενάντια στη θέληση για αποχή του Ν. είχε κάθε λόγο να αδιαφορεί για το γεγονός ότι τα πράγματα στη χώρα οδηγούνταν σε έκρυθμες καταστάσεις και στο χείλος του εμφυλίου πολέμου. Αυτή είναι η ιστορική αλήθεια. Ζαχαριάδη (όταν αυτός έφυγε για να παραστεί στο Συνέδριο του Τσεχοσλοβάκικου ΚΚ) αποδεικνύεται ανακριβής. Στα πλαίσια αυτής της επιλογής.

Εκδόσεις ΜΠΑ``ΥΡΟΝ.106).μέσα στο εκλογικό σώμα ή τουλάχιστον δε θα ήταν δυνατόν να προσδιοριστεί. έπραξαν ό.. εκτοξευόταν ανοιχτά η απειλή ότι οι απέχοντες θα εντοπίζονταν μέσω του μετεκλογικού ελέγχου των εκλογικών βιβλιαρίων. Μοίρασαν διπλά και τριπλά εκλογικά βιβλιάρια σε δικούς τους ανθρώπους. για να αποκτήσει . Η τρομοκρατία κατά των ΕΑΜιτών δε σταμάτησε ούτε στο ελάχιστο μέχρι τη μέρα των εκλογών και δίπλα σ' αυτήν όταν το ΚΚΕ και το ΕΑΜ οριστικοποίησαν τη στάση τους για αποχή . εκδόσεις ΣΟΚΟΛΗ. Ζιάγκου "Νέες σελίδες από τον εμφύλιο πόλεμο".παρά την άρνηση της ΕΣΣΔ να συμμετέχει έθεσε τις εκλογές κάτω από τον έλεγχο παρατηρητών του ΟΗΕ. Την επιχείρηση δε της νοθείας επισφράγισε το γεγονός ότι ουδέποτε μετά τις εκλογές δόθηκε στη δημοσιότητα ο αριθμός των εγγεγραμμένων. 102 . Για να πετύχουν δε αυτό το στόχο. ώσπου ήρθε η 31η του Μάρτη. τους οποίους ο λαός αποκαλούσε περιπαικτικά "κουκουβάγιες" από το σήμα της κουκουβάγιας που φορούσαν στο πέτο. Φρόντισαν να εμφανίσουν εν ζωή και συνεπώς με δικαίωμα ψήφου πεθαμένους. σελ. όσον αφορά το μέγεθος του εκλογικού σώματος. γιατί διαφορετικά θα τους περίμενε η τιμωρία της απόλυσης.διεθνές κύρος το εκλογικό αποτέλεσμα της βίας και της νοθείας.τι ήταν δυνατό. ενηλίκους και ανηλίκους. ο αγλοαμερικανικός ιμπεριαλισμός με τη συμμετοχή των Γάλλων . Γι' αυτό και στις μελέτες που έχουν κυκλοφορήσει για την περίοδο εκείνη υπάρχουν διαφορετικές εκτιμήσεις από συγγραφέα σε συγγραφέα. Μεϋνώ: "Πολιτικές δυνάμεις στην Ελλάδα". ώστε να είναι κάπως προσδιορίσιμο το μέγεθος της αποχής. Είναι δε ενδεικτικό ότι.προστέθηκαν και οι εκβιασμοί προς τους δημόσιους υπάλληλους να μην ακολουθήσουν την επιλογή της αποχής. Τέλος. τόμος Α` σελ.. (Βλέπε σχετικά: Ζ. Το αποτέλεσμα Ετσι κύλησαν τα πράγματα. . 78 και Ν. πέραν των γελοίων που γράφονταν καθημερινά στον Τύπο της εποχής πως "όσοι δεν ψηφίσουν δεν είναι Ελληνες".

Κόμμα Φιλελευθέρων (Θ.94% και 9 έδρες.08% και 2 έδρες.έχει ως εξής: .39% και 48 έδρες. Βενιζέλου. Ζέρβας) : 5.Ηνωμένη Παράταξις Εθνικοφρόνων (Λαϊκό Κόμμα και συνεργαζόμενοι) : 55. Εθνικό Ενωτικό Κόμμα Π.56 % (Βλέπε: Ζ. Σοφούλης) : 14. Τι λάθος ήταν η αποχή. . Κανελλόπουλου και Δημοκρατικό Σοσιαλιστικό του Γ. Παπανδρέου) : 19. . Οι εκλογές ήταν ανδροκρατούμενες.96% και 20 έδρες.Ενωσις Εθνικοφρόνων (Τουρκοβασίλης) : 2. Μεϋνώ.Ανεξάρτητοι συνδυασμοί: 1. .που τότε ήταν 354 . Η ποσοστιαία δε κατανομή των ψήφων και η κατανομή των εδρών .67% και 1 έδρα.473.28% και 68 έδρες.Ενωσις Αγροτικών Κομμάτων: 0. 80).Συνδυασμοί που δεν εκπροσωπήθηκαν στη Βουλή 0.Από τα στοιχεία που δόθηκαν στη δημοσιότητα προκύπτει ότι ψήφισαν 1. . . γιατί στις γυναίκες δεν είχε δοθεί δικαίωμα ψήφου. . .121.Εθνική Πολιτική Ενωσις (Φιλελεύθεροι του Σ.Εθνικό Κόμμα Ελλάδας (Ν. .696 εκλογείς και τα έγκυρα ψηφοδέλτια ήταν 1. στο ίδιο σελ.12% και 206 έδρες.108.

ήταν δυνατή η αδιάβλητη έκφραση της λαϊκής θέλησης. είναι σωστή η εκτίμηση του 8ου Συνεδρίου ότι η αποχή ήταν "λάθος καθοριστικής σημασίας". οφείλουμε να σταθούμε περισσότερο στις κριτικές που ασκήθηκαν εκ των υστέρων για τις βασικές. θα πρέπει προηγουμένως με ατράνταχτα στοιχεία να αποδείξει ότι μέσω των εκλογών ήταν δυνατή η ειρηνική δημοκρατική εξέλιξη στη χώρα. οι Βρετανοί και οι μοναρχοφασιστικές συμμορίες. Απ' όσα ήδη έχουμε πει. τότε. Γι' αυτό και η κριτική του 8ου Συνεδρίου δεν μπορεί να σταθεί. επιλογές του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. .Κλείνοντας την εξιστόρηση των γεγονότων που συνδέονται με τις εκλογές του '46 και το δημοψήφισμα. ήταν δυνατό να αποχωρήσουν τα βρετανικά στρατεύματα από την Ελλάδα και να αποκτήσει η χώρα την ανεξαρτησία της. αφού για να δεχτεί κανείς την εκτίμηση ότι επρόκειτο για λάθος καθοριστικής σημασίας. ήταν δυνατό να ανοίξει ο δρόμος προς τη λαϊκή δημοκρατία και το σοσιαλισμό. Φυσικά τέτοιες δυνατότητες δεν υπήρχαν ούτε στο απειροελάχιστο. η απάντηση στο ερώτημα είναι σαφώς αρνητική. ήταν δυνατό να πάρει τέλος ο μονόπλευρος εμφύλιος πόλεμος που ασκούσε το κράτος. Κατ' αρχήν. Και δε θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. ήταν δυνατόν να γίνει σεβαστή από τους Αγγλους και την αντίδραση μια λαϊκή ετυμηγορία υπέρ του ΕΑΜ και του ΚΚΕ.

Μήπως δεν εκτέλεσε πιστά τις επιταγές των Εγγλέζων. Ποιες αντιστάσεις προέβαλε το Κέντρο ώστε να μπορεί κανείς να ισχυριστεί ότι θα τασσόταν έστω και μερικώς στο πλευρό του ΕΑΜ και θα εμπόδιζε το μοναρχοφασιστικό όργιο που συνεχίστηκε και εντάθηκε μετά τις εκλογές. μόνο αυτή που σχετίζεται με τις εκλογές χαρακτηρίζεται καθοριστικής σημασίας. Βουρνάς και άλλοι. ο Τ. Ψευδαισθήσεις μπορεί να έχει κανείς. Κι ενώ οι δυνατότητες είναι δύο. μήπως δεν ανέχτηκε τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. σκόπιμα ή ασυνείδητα. Μήπως πριν τη Δεξιά δεν ήταν το Κέντρο στα πράγματα. διότι δε θα σχημάτιζε .Αλλωστε η κριτική αυτή όπως διατυπώθηκε είναι πλήρως αντιφατική: Κάνει λόγο για λάθος καθοριστικής σημασίας αλλά αναγνωρίζει δύο δυνατότητες εξέλιξης των πραγμάτων στην Ελλάδα του '46: Τη δυνατότητα δημοκρατικής αναγέννησης της χώρας με ειρηνικό τρόπο μέσω εκλογών και τη δυνατότητα να λυθεί το ελληνικό ζήτημα μέσω των όπλων. προβάλλουν τις εκτιμήσεις του 8ου Συνεδρίου. μη σκόπιμα ονειροπολήματα. Δε θα ήταν λάθος αν η ηγεσία του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος είχε αποφασίσει . Μήπως δεν κυβερνούσε τη χώρα τον Δεκέμβρη του '44. υπολογίζουν το μίνιμουμ ποσοστό που θα έπαιρνε το ΕΑΜ αν κατέβαινε στις εκλογές. προφανώς για να μπορεί να χαρακτηριστεί έτσι το λάθος της αποχής. Οχι όμως λάθος καθοριστικής σημασίας. όπως ο Φοίβος και ο Σόλωνας Γρηγοριάδης. αλλά τα γεγονότα δεν μπορούν να σκεπάζονται από συνειδητά. όμως. κατακεραυνώνουν την επιλογή της αποχής χρεώνοντάς την αποκλειστικά στο Ζαχαριάδη. Και λοιπόν. αλλά λάθος τακτικής. Ο χαρακτήρας του λάθους Ηταν. Αναμφισβήτητα ναι.λένε .η Δεξιά αυτοδύναμη κυβέρνηση. προσθέτουν δίπλα σ' αυτό το ποσοστό του Κέντρου και νάτη η δυνατότητα δημοκρατικών εξελίξεων. λάθος η αποχή από τις εκλογές. Μήπως δεν οργάνωσε τις νόθες εκλογές. Η προπαγάνδα των ψευδαισθήσεων Ορισμένοι επίσης ιστοριογράφοι της εποχής.

ότι δηλαδή με συμμετοχή του ΕΑΜ στις εκλογές η Δεξιά δε θα έπαιρνε αυτοδυναμία. όμως. που τέτοια απόφαση δεν υπήρξε και από τη στιγμή. από τη στιγμή που επέλεξε το σταδιακό τρόπο περάσματος στην "κριτική των όπλων". που δε θα νομιμοποιούσε την ολοφάνερη προοπτική του νόθου αποτελέσματος. που το ΚΚΕ . πως δεν υπήρχε άλλη διέξοδος πέραν της ένοπλης πάλης. αλλά θα διαμόρφωνε καλύτερες συνθήκες άμυνας και ιδιαίτερα. Αν υπήρχε τέτοια απόφαση. Ισως η τελική απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για συμβολική κάθοδο στις εκλογές να ήταν η πιο σωστή. οφείλουμε να επαναλάβουμε ότι η συμμετοχή του ΕΑΜ και του ΚΚΕ στο δημοψήφισμα ήταν . Αρα. η συμμετοχή στις εκλογές δε θα άνοιγε ειρηνικές δημοκρατικές εξελίξεις. Από τη στιγμή. μέσα στις οποίες διεξάγονταν και με τρόπο τέτοιο.Κέντρου και το μπλοκ των αντιμαχόμενων δυνάμεων θα πρόβαλε ακόμη καθαρότερα. ώστε να κατανοήσουν ευρύτερες δυνάμεις την αναγκαιότητα αυτή. η συμμετοχή στις εκλογές θα 'πρεπε οπωσδήποτε να συνδυαστεί με την έντονη και αποφασιστική καταγγελία των αντιδημοκρατικών και απαράδεκτων συνθηκών. Δεν μπορείς να εμμένεις στις ειρηνικές μορφές πάλης και ταυτόχρονα να αρνείσαι την αξιοποίηση του κοινοβουλίου για τους σκοπούς σου. η συμμετοχή στις εκλογές ήταν επιβεβλημένη.με τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας προσανατόλισε το κίνημα και στον ένοπλο αγώνα.στον ένα ή τον άλλο βαθμό . Κι εδώ ταιριάζουν όσα λένε οι ιστοριογράφοι που προαναφέραμε. Φυσικά. Τέλος. χωρίς να εγκαταλείπει τη μαζική πολιτική ειρηνική πάλη. θα βοηθούσε να ξεσκεπαστεί σε όλη την έκτασή του το μπλοκ της αγγλοκρατίας. τότε η αποχή θα ήταν η φυσική εξέλιξη των πραγμάτων.το άμεσο και ολοκληρωτικό πέρασμα των λαϊκών δυνάμεων στις ένοπλες μορφές πάλης. θα απεγκλώβιζε . Θα γινόταν συνεπώς εκ των πραγμάτων συμμαχία Δεξιάς . αν υπήρχε επιλογή της άμεσης λύσης του ελληνικού ζητήματος μέσω των όπλων.δυνάμεις υπέρ του ΕΑΜικού κινήματος. Ομως ποτέ δεν εφαρμόστηκε για να γνωρίζουμε πώς θα μεταφραζόταν στην πράξη. θα βοηθούσε καλύτερα να συνειδητοποιήσουν ευρύτερες μάζες το γεγονός.

Πολύ περισσότερο δε που απείχαν από τις εκλογές. Γι' αυτό κι από τα πρώτα μέτρα που πήραν ήταν να νομιμοποιήσουν την τρομοκρατία. Αν θα ήθελε κάποιος να βγάλει ένα σύντομο συμπέρασμα για τις επιλογές του ΕΑΜ και του ΚΚΕ εκείνη την περίοδο. Γι αυτά όμως θα μιλήσουμε με άλλη ευκαιρία. να μην είναι σε θέση να υπολογίσει με ακρίβεια το συσχετισμό δυνάμεων και τις διαθέσεις του αντιπάλου και συνεπώς να μην επιλέγει πάντοτε τη σωστότερη τακτική. Οι φόνοι. Οφείλουμε όμως όταν τις αναζητούμε να παίρνουμε υπόψη τον εσωτερικό και διεθνή συσχετισμό δυνάμεων.πράξη επιεικώς ακατανόητη.. οι ξυλοδαρμοί. με αποτέλεσμα πολλές φορές να μην προλαβαίνει τις εξελίξεις. εμμένοντας στις ειρηνικές μορφές πάλης και ενισχύοντας δειλά τον ένοπλο αγώνα. δεν ήταν αρκετά για τους ιθύνοντες. Στις 6/6/1946 κατατέθηκε στη Βουλή το πρώτο νομοσχέδιο εκτάκτων μέτρων. Αυτά. η ντόπια και ξένη αντίδραση πέρασε ολοκληρωτικά στην επίθεση. να μην έχει προετοιμαστεί επαρκώς για να τις αντιμετωπίσει.. όμως. Οι αιτίες αυτής της κατάστασης και της αντιφατικότητας της πολιτικής του Κόμματος δεν μπορούν εύκολα να αναζητηθούν και φυσικά δεν είναι θέμα του παρόντος. την κατάσταση μέσα στο Κόμμα και το χαρακτήρα που είχε ο ΕΑΜικός πολιτικός συνασπισμός κλπ. να μην μπορεί να προσδιορίσει τα ιδιαίτερα καθήκοντα της εκάστοτε ιστορικής στιγμής και φυσικά το πόσο επείγοντα χαρακτήρα είχαν. ήταν δέσμιο των αντιφάσεων της πολιτικής του.ευγενή ανδραγαθήματα των μοναρχοφασιστικών συμμοριών και του κράτους ήταν καθημερινό θέμα στον Τύπο της εποχής. οι λεηλασίες και όλα τα . Το δημοψήφισμα του 1946 Αμέσως μετά τις εκλογές. καθιστώντας την πλέον κρατική υπόθεση. Είναι το γνωστό Γ` . το οποίο και ψηφίστηκε στις 17/6. Ιδιαίτερα για το ΚΚΕ οφείλουμε να πούμε ότι πατώντας τότε σε δύο βάρκες. Η τρομοκρατία πήρε τεράστιες διαστάσεις. θα πρέπει να σημειώσει την αντιφατικότητα της πολιτικής τους. οι καταστροφές περιουσιών. οι βιασμοί.

Η όλη οικονομία του ψηφίσματος το δείχνει. απαγορευόταν η απεργία κ.Ψήφισμα. Και δεν αρκεί να παίρνουν αυτά τα δικαιώματα οι χωροφύλακες. Πρέπει να μην υπάρχουν πολίτες που έχουν δικαιώματα. δινόταν το δικαίωμα στην αστυνομία να περιορίζει την κυκλοφορία. Γιατί όλα αυτά. Βάσει αυτού του ψηφίσματος. Είναι χαρακτηριστικός ο τρόπος. καταργούνταν στην ουσία τους τα συνταγματικά δικαιώματα των πολιτών. τραγούδια. ορμή. Τιμωρούνται με θάνατο όσοι επιζήσουν από τη δική τους "πάσαν πράξιν" και αμυνθούν ή τους χτυπήσουν ή τιμωρήσουνε σκληρά τη σκληρότητά τους. ιδανικά. Μπορούν οι χωροφύλακες να ενεργούν στα σπίτια των Ελλήνων "ερευνώντας μέρας τε και νυκτός". Πρέπει να υπάρχουν σκυφτοί ραγιάδες και τούτο το καλοκαίρι.ο. σκοπούσαν την άμυναν. πριν ψηφιστεί από τη Βουλή. αξιώσεις. Πρέπει να μη μείνει ίχνος ελευθερίας. Ο Μέγας Θεός Χωροφύλακας θα ρυθμίζει πια ανεξέλεγκτα τη φτωχιά μας ζωή. Γιατί ως εκεί. που σχολίασε το Γ` ψήφισμα. για να μπορέσει να ξανάρθη ο μετανάστης τύραννος την 1η Σεπτεμβρίου. η εφημερίδα "Μάχη" του κόμματος των Σβώλου . ασφάλειαν και κοινήν ησυχίαν".Τσιριμώκου. έγραφε: "Το άρθρο 10 του νομοσχεδίου είναι μνημείο αστυνομικής αυθαιρεσίας. Συγκεκριμένα. Πρέπει να στραγγαλιστούν ολότελα οι λαϊκές ελευθερίες. θεσπιζόταν η ποινή του θανάτου για πράξεις κατά της δημόσιας ασφάλειας. "Αι εν υπαίθρω δημόσιαι συγκεντρώσεις φέρουσι εν εαυταίς το σπέρμα της . Πέθανε ο Χίτλερ. Πρέπει να εμποδισθή κάθε λαϊκή εκδήλωση.κ. ν' απαγορεύουν την κυκλοφορία των πολιτών και να προβαίνουν εις "πάσαν πράξιν. Πέθανε πραγματικά ο Χίτλερ.

. προοδευτικά.λαϊκή έγκριση με 68. Πρέπει να υπάρξουν σκυμμένοι ραγιάδες στο δρόμο. Σπέρμα ανυπακοής. στο σπίτι. Η χώρα οδηγήθηκε στο δημοψήφισμα . Επίσης καθιερώθηκαν οι συλλήψεις. που έχει στα χέρια της το ισχυρό όπλο της απεργίας ενάντια στην εκμετάλλευση. ΕΑΜίτικα στοιχεία. Δημοψήφισμα με στρατοδικεία Αμέσως μετά την έγκριση από τη Βουλή του Γ` Ψηφίσματος. στήθηκαν στη χώρα τα πρώτα 11 στρατοδικεία. Γι' αυτό και η απεργία στους μεγάλους κλάδους της παραγωγής γίνεται ποινικό αδίκημα! Γιατί πρέπει προπαντός να χτυπηθή. να λυγίση η πρωτοπόρα εργατική τάξη. Πέθανε πραγματικά ο Χίτλερ. Συστηματική υπήρξε και η εκκαθάριση του στρατού από αριστερά. σπέρμα άμυνας εναντίον της βίας.υπό το κράτος του τρόμου.. Ανάμεσα δε στα θύματα του μοναρχοφασιστικού οργίου ήταν και ο δημοσιογράφος του "Ριζοσπάστη" Κ. να υποταγή. Βιδάλης. 15 μέρες πριν το δημοψήφισμα. Στο Δημοψήφισμα έλαβε μέρος και ο ΕΑΜικός πολιτικός συνασπισμός. των οποίων οι αποφάσεις ήταν τελεσίδικες. σπέρμα κλονισμού μιας τυραννικής κρατικής εξουσίας. η ασφάλεια της χώρας και ο Γεώργιος Γλύξμπουργκ. Ετσι.". δολοφονήθηκε από τη συμμορία του Σούρλα.".για να προφυλαχτή η ακεραιότητα.. ώστε η μέρα να γίνει νύκτα και ο θεσμός της βασιλείας να αποκτήσει τη ..την 1η Σεπτέμβρη του '46 . ο Γεώργιος Γλύξμπουργκ επέστρεψε στην Ελλάδα στις 26/9/1946. ο οποίος. . Και πρέπει να σκοτωθή το σπέρμα αυτό. Και στη δουλειά. ευρισκόμενος στη Θεσσαλία για ρεπορτάζ. γεγονός που είναι το λιγότερο ακατανόητο.. Κράτος και συμμορίες είχαν γίνει ένα. τα στρατόπεδα συγκέντρωσης. σπέρμα Δημοκρατίας και Προόδου. οι εκτελέσεις.. πέραν της τρομοκρατίας. Κι όπως ήταν φυσικό.3% υπέρ. βοήθησε και η νοθεία. στην αυθαιρεσία και τη βία . στην προσπάθεια εξόντωσης του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος.στάσεως.

3 . Η διεθνής επιτροπή παρατηρητών του ΟΗΕ. Φυσικά δεν έκαναν κανέναν έλεγχο στους εκλογικούς καταλόγους. σ' εκείνες τις συνθήκες δεν είχε να προσφέρει τίποτε περισσότερο εκτός της νομιμοποίησης ενός προκατασκευασμένου αποτελέσματος.". Συνεπώς.. σε πόλεις και χωριά και ρωτούσαν τους περαστικούς αν ψήφισαν ή όχι.ήταν 9. Από τις απαντήσεις που πήραν έβγαλαν το συμπέρασμα ότι η αποχή για πολιτικούς λόγους .η αποχή δηλαδή κυρίως των ΕΑΜιτών και των κομμουνιστών . Πώς το κατάφεραν.3% Στις εκλογές δεν πήραν μέρος το ΕΑΜ. Γνώριζαν περί τίνος επρόκειτο. γκάλοπ στους δρόμους. το ΚΚΕ και μια σειρά κόμματα του Κέντρου. ως πολιτική πράξη. εμφανίζοντας την αποχή της Αριστεράς σχεδόν μηδαμινή. Το μέγεθος της αποχής και το περίφημο 9.αφού. Εκαναν όμως. μένει ανοιχτό το ερώτημα "πόσο ήταν το μέγεθος της αποχής.. οι επονομαζόμενοι από τον λαό "Κουκουβάγιες". έσπευσαν να εκτελέσουν τις εκ των προτέρων διαταγές των αφεντικών τους.

ενώ είχαν δικαίωμα ψήφου και υπό .το έγραψαν και στην έκθεσή τους . είτε γιατί δεν ξεπέρασαν τα προσκόμματα που τους έβαζε ο κρατικός μηχανισμός. (Φ. είτε γιατί ήταν καταδιωκόμενοι από τις φασιστικές συμμορίες.μαζί με κρίσεις ότι οι εκλογές ήταν έντιμες .για να υπάρχει προφανώς και έγγραφη απόδειξη της γελοιότητας.. σελ. όταν η ίδια η διεθνής επιτροπή του ΟΗΕ προσπάθησε να διασκεδάσει τις εντυπώσεις που δημιούργησε και με νέες εκτιμήσεις της δέχτηκε ότι αν η Αριστερά συμμετείχε στις εκλογές θα έπαιρνε 20 με μάξιμουμ 25%.να προσδιοριστεί με ακρίβεια. θα ήταν μεγάλη αφέλεια να δούμε στην παραχώρηση του πιστοποιητικού αυτού καλής δημοκρατικής διαγωγής κάτι διαφορετικό από ένα διάβημα που αποσκοπούσε να ενισχύση τη διεθνή θέση μιας κυβερνήσεως. Το πραγματικό μέγεθος της αποχής Το πραγματικό μέγεθος της αποχής που αντιστοιχούσε σε δυνάμεις κυρίως του ΕΑΜικού πολιτικού συνασπισμού (και που ο ΕΑΜικός . την οποία είχαν εξ ολοκλήρου προσεταιρισθή οι αγγλοσαξονικές δυνάμεις" (Φ. 79).δημοκρατικός τύπος το υπολόγισε στο 53%) δεν είναι δυνατό . σελ.που δημοσιεύτηκε σε περίληψη στις 12/4/46 . είτε γιατί δεν πρόλαβαν. Και η γελοιότητα αυτή κατέρρευσε στη συνέχεια. πλέον και τόση σημασία .με διπλοεγγραφές. 674). και πεθαμένους που τους εμφάνιζαν ως ζωντανούς) αλλά και γιατί πολλοί ήταν εκείνοι που δεν είχαν γραφεί στους εκλογικούς καταλόγους.όταν σημειώνει σχετικά με την κρίση των παρατηρητών του ΟΗΕ. αποτέλεσμα μάλιστα αυτό . Εχει συνεπώς απόλυτο δίκιο ο Μεϊνό . Οχι μόνο γιατί δεν υπάρχει ακριβές στοιχείο για τους εγγεγραμμένους. τόμος 3ος.και όχι μόνο αυτός βέβαια . (άλλωστε οι εκλογικοί κατάλογοι ήταν πλαστοί .%!!! Το. τριπλοεγγραφές. Γρηγοριάδης: "Το δεύτερο αντάρτικο"..και δεν έχει. τόμος 3ος. Γρηγοριάδης: "Το δεύτερο αντάρτικο". ότι "οι εκλογές ήταν έντιμες": "Αν ληφθή υπόψη η σύνθεση και ο τρόπος λειτουργίας της επιτροπής.

πάλι θα συναντούσαμε δυσκολία να εντοπίσουμε με ακρίβεια το μέγεθος της αποχής. πεθαμένοι. Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Το πρόβλημα των αποφάσεών της . φανερώνει πως η δύναμη του ΕΑΜικού πολιτικού συνασπισμού ήταν αναμφισβήτητα πλειοψηφούσα στην ελληνική κοινωνία. Τέλος. οπαδοί του ΕΑΜ και του ΚΚΕ οδηγήθηκαν στις κάλπες κάτω από το βάρος της τρομοκρατίας και του φόβου που αυτή δημιουργούσε. Συνεπώς. Αλλά κι αν ακόμη τα ποσοστά του ΕΑΜ ήταν ακόμη μεγαλύτερα .διαφορετικές συνθήκες θα μπορούσαν να το κατοχυρώσουν. το ποσοστό της αποχής θα μπορούσε επακριβώς να προσδιοριστεί αν υπήρχαν όλες οι βασικές προϋποθέσεις για ελεύθερες και αδιάβλητες εκλογές. Αλλά τότε δε θα χρειαζόταν τέτοιος προσδιορισμός.. γιατί δε θα υπήρχε η πολιτική επιλογή της αποχής.. Παρομοίως οφείλουμε να σημειώσουμε ότι οι εκβιασμοί που ασκήθηκαν στους δημόσιους υπαλλήλους ασφαλώς θα είχαν αποτέλεσμα. Αλλά κι αν ακόμη είχαμε τον αριθμό των εγγεγραμμένων και η εγγραφή των ΕΑΜιτών και προοδευτικών πολιτών στους εκλογικούς καταλόγους γινόταν απρόσκοπτα. πρέπει να πάρουμε υπόψη μας και το γεγονός ότι κυρίως στην ύπαιθρο. Αν επρόκειτο για μια δύναμη της τάξης του 20 και 25% δε θα υπήρχε λόγος να γίνουν όσα έγιναν. χώρια αυτούς που ψήφισαν ενώ ήταν. αφού είχαν οργιάσει οι μέθοδοι της νοθείας. Δεν ήταν λίγα τα ανύπαρκτα πρόσωπα που εμφανίστηκαν ψηφοφόροι στις εκλογές.αλλά πάντως μειοψηφικά . ενώ η θέλησή τους ήταν ακριβώς αντίθετη.πάλι οι μέθοδοι του αντιπάλου θα ήταν διαφορετικές απ' αυτές που ακολουθήθηκαν. δεν ήταν λίγοι εκείνοι που είχαν διπλοψηφίσει και τριπλοψηφήσει. ούτε αδιάβλητες. Το γεγονός δε ότι οι εκλογές ούτε έντιμες ήταν.

ότι παραμένουν αδιευκρίνιστα τα περίφημα αποσιωπητικά στο σημείο 4 της δημοσιευμένης πολιτικής απόφασης της Ολομέλειας. για άμεσο ή σταδιακό .μπροστά στο φόβο του πολέμου . Ετσι έχουν διατυπωθεί δύο γνώμες αντίθετες μεταξύ τους. μάλιστα. Το ειδικό ενδιαφέρον γι' αυτή την ολομέλεια προκαλείται από τους εξής λόγους: Πρώτον: Παρ' όλο που έχει υποστηριχτεί ότι η 2η Ολομέλεια προσανατόλισε το ΚΚΕ στην ένοπλη δράση. Το γεγονός. τόσο ως προς το περιεχόμενο που μπορεί να είχαν όσο και ως προς τη σημασία της αξιοποίησής τους. Η δεύτερη υποστηρίζει ότι τα αποσιωπητικά δεν υπέκρυπταν καμιά απόφαση. ότι το σημείο 4 περιείχε την απόφαση για πέρασμα στην ένοπλη πάλη. ότι το ΚΚΕ προσανατολίζεται να πάρει τα όπλα και να ασκηθεί έτσι πίεση . που παραμένει ακόμη ανοιχτό στην ιστορική έρευνα είναι αυτό της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (Φλεβάρης 1946) και των αποφάσεών της. .προοδευτικό πέρασμα του Κόμματος σ' αυτή τη μορφή πάλης. αλλά ήταν ένα κόλπο.Ενα από τα πιο σημαντικά και ταυτόχρονα ειδικά προβλήματα. δεν έχει βρεθεί μέχρι σήμερα . Η μια υποστηρίζει. αλλά επειδή αυτή δεν έπρεπε να δημοσιευτεί μπήκαν τα αποσιωπητικά.για σταμάτημα της τρομοκρατίας και ειρηνική διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος. από τα γνωστά του Ν. επιτείνει περισσότερο τη σύγχυση γύρω από το θέμα. που να μιλά με ευθύ και κατηγορηματικό τρόπο. με σκοπό να δημιουργηθούν ανησυχίες στον αντίπαλο.καμιά απόφασή της.και συνεπώς δεν έχει έρθει στο φως της δημοσιότητας . Ζαχαριάδη. που συναντά κανείς μελετώντας την ιστορία του ΔΣΕ ζήτημα.

παρά το γενικό κλίμα . Τέλος. η αστική τάξη και οι ξένοι προστάτες της. ότι η 2η Ολομέλεια δεν πήρε απόφαση για ένοπλο αγώνα. κάτω από το βάρος των διώξεων. με την αξιοποίηση των αρχείων και των πραγματικών γενικότερα στοιχείων. Γεγονός. το ζήτημα γύρω από το τι αποφάσισε η 2η Ολομέλεια συσκότισαν ακόμη περισσότερο τα γραπτά του . του μονόπλευρου εμφυλίου και της τρομοκρατίας. ειπώθηκαν πολλά γύρω από τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας του 1946. βέβαια. που έχει επιτείνει τη σύγχυση γύρω από το θέμα είναι ο μηδενιστικός .στο ξεκίνημά του και για ένα χρονικό διάστημα . με τον οποίο αντιμετωπίστηκε η περίοδος της ηγεσίας Ζαχαριάδη από την 6η Ολομέλεια του 1956 και μετά. κριτικές και μαρτυρίες. Ενα τρίτο στοιχείο. που σε καμιά περίπτωση. Σε κείνες τις συνθήκες. δεν πρέπει να μας οδηγεί στο συμπέρασμα. ότι στη μεταζαχαριαδική περίοδο δεν ακούστηκαν . δημιούργησαν βάσιμα την υποψία. για την πιο γρήγορη και ουσιαστική ανάπτυξή του.και εν πολλοίς εμπαθής τρόπος. για τον προσανατολισμό του στην κατεύθυνση της κατάληψης της εξουσίας.και φυσικά δεν επιδιώχτηκε μια νηφάλια εξέταση του θέματος. όπου ουσιαστικά πρυτάνευσε η λογική πάση θυσία να βρεθούν αρνητικά στον Ζαχαριάδη και να αμαυρωθεί καθετί που σχετιζόταν μ' αυτόν.εκδηλώνεται αυθόρμητα.πολύτιμες για την ιστορική έρευνα απόψεις. αλλά αυτός . αμφισβητήθηκε από ηγετικά στελέχη του Κόμματος ότι σ' αυτήν πάρθηκε απόφαση για ένοπλη πάλη .ή υποτιμήθηκε αισθητά η σημασία της όποιας απόφασης . Οι υποστηρικτές αυτής της άποψης προβάλλουν το επιχείρημα πως δεν είναι δυνατόν να έχεις πάρει απόφαση για ένοπλο αγώνα και από την άλλη να μην παίρνεις μέτρα για την πιο αποτελεσματική. που ασκούσε ο αντίπαλος.Δεύτερον: Οι αντιφάσεις που εκδηλώνονται στην πολιτική πρακτική του Κόμματος όλο το 1946 και μέχρι την 3η Ολομέλεια της ΚΕ (Σεπτέμβρης 1947) (από τη μια πάλη για ειρηνική λύση της κατάστασης κι από την άλλη διεξαγωγή αντάρτικου αγώνα στην ύπαιθρο και δημιουργία του ΔΣΕ).

οφείλουμε .και αυτό θα επιχειρήσουμε . τα οποία . οι ("Ριζοσπάστης". πράγμα που σημαίνει.αξιοποιώντας όλα τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας.είναι γεμάτα εμπάθεια και ανυπόστατα ψεύδη κατά του πρώην ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ (π. Το ύπαιθρο.να είναι πολύ επιφυλακτικός στο τι δέχεται για αλήθεια. Η Η τρομοκρατία των Χιτών. οι εργάτη Φρ. οι σήμα της "Χ" στο μέτωπο του διωγμοί.ακόμη περισσότερο απ' ό. 19 Φλεβάρη βασανισμοί. Σήμερα. Το ενδεχόμενο της ένοπλης πάλης Η αντιμετώπιση του θέματος από το ΚΚΕ πριν τη 2η Ολομέλεια Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας και τη διάλυση του ΕΛΑΣ. οι τρομοκρατία στις δολοφονίες και οι βασανισμοί πόλεις και την είναι καθημερινό φαινόμενο. οι 1946) συλλήψεις και οι . Βαφειάδη. όσα λέει για τη δολοφονία του Γ.Μ. χ. δημοσιευμένα και μη. το ΚΚΕ και το λαϊκοδημοκρατικό ΕΑΜικό κίνημα στη χώρα μας βρίσκονται σε κατάσταση ήττας και διωγμού. για το κρίσιμο ερώτημα που σκιάζει τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ του Φλεβάρη 1946.αν μη τι άλλο .τι σε άλλες περιπτώσεις . να προσεγγίσουμε την ιστορική αλήθεια. 50 χρόνια μετά. ότι ο αναγνώστης και ο ερευνητής αυτών των γραπτών πρέπει . Κορδογιάννη δολοφονίες. Ζεύγου).

προσπαθεί με μαζικές διαμαρτυρίες και πολιτικές αποφάσεις να αντισταθεί στο καθεστώς των διώξεων και της τρομοκρατίας. γυναίκες. Η Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα Πράγματι. Ζαχαριάδη από το Νταχάου σκορπάει κύμα ενθουσιασμού στα μέλη του Κόμματος και του ΕΑΜ. γ) Η μαζική και παλλαϊκή πολιτική απεργία. κάθε φορά που σηκώνεται οπλισμένο. των διωγμών και του μονόπλευρου εμφυλίου πολέμου. Η επιστροφή του Ν. οι βιασμοί γυναικών. όλη η δημοκρατική Ελλάδα θα τσακίσει το χέρι των δολοφόνων φασιστών. απεργίες. β) Οτι οι μαζικοί αγώνες όλων των στρωμάτων του εργαζόμενου λαού και όλου του δημοκρατικού κόσμου (στάσεις. συγκεντρώσεις. κλείσιμο μαγαζιών. υπογραμμίζεται ότι πηγή της ελληνικής κακοδαιμονίας είναι η αγγλική επέμβαση στη χώρα και σ' ό. που γίνεται η 12η Ολομέλεια της ΚΕ. υιοθετείται η πολιτική της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας. για να αντιμετωπίζονται συγκεκριμένες δολοφονικές πράξεις της αντίδρασης. δ) Ολος ο .εκτοπίσεις αγωνιστών. διαδηλώσεις. επιβάλλεται σήμερα για να αντιμετωπίζονται πιο γενικές και σημαντικές τρομοκρατικές φασιστικές εκδηλώσεις. η οποία είναι απείρως δύσκολο να αποδοθεί σε γραπτό κείμενο. Να τι λέει γι' αυτό το θέμα η απόφαση της Ολομέλειας: "Η Ολομέλεια υπογραμμίζει ιδιαίτερα: α) Οτι η δολοφονική τρομοκρατική δράση της Δεξιάς επιβάλλει επιτακτικά και άμεσα την οργάνωση της μαζικής λαϊκής αυτοάμυνας για την αντιμετώπισή της. Οι ελπίδες αναπτερώνονται και κυριαρχεί η εντύπωση πως η κατάσταση θα αντιστραφεί. σαν αποφασιστικό λαϊκό όπλο. που ασκεί η αντίδραση. η αρπαγή και το κάψιμο περιουσιών συνιστούν μια απελπιστική κατάσταση. μέχρι τον Ιούνη του 1945. Ανδρες. αλλά είναι γεγονός πως δεν έχει σαφή προσανατολισμό. παλλαϊκή κήδευση θυμάτων φασισμού κλπ. Καθορίζονται συγκεκριμένα και σαφή καθήκοντα στο Κόμμα.τι αφορά την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας.) είναι πρωταρχική δημοκρατική υποχρέωση. Το ΚΚΕ. η 12η Ολομέλεια της ΚΕ (Ιούνης 1945) πραγματοποιεί μια στροφή στην πολιτική και τη δράση του Κόμματος. παιδιά.

και "Ριζοσπάστης" 25/8/1945). που πραγματοποιήθηκε στο διάστημα 1 . οι ένοπλες στρατιωτικές δυνάμεις και τα σώματα ασφαλείας. θα γίνει επιτακτικό εθνικό καθήκον". ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Και αυτά τα όρια είναι το εθνικό και λαϊκό συμφέρον. αύριο. Ζαχαριάδης μιλάει σε λαϊκή συγκέντρωση στη Θεσσαλονίκη. ροζιασμένα χέρια τίμιων Ελλήνων δουλευτάδων ζητάν να απαντήσουν ανοιχτά στις δολοφονίες και στις ατιμίες. αν δεν μπει χαλινάρι στο δολοφονικό αφήνιασμα του Μαύρου Μετώπου . ο Ν. Οι υπογραμμίσεις στο πρωτότυπο). Η αυτοάμυνα και το 7ο Συνέδριο Το θέμα της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας και της ενδεχόμενης εξέλιξής της σε ένοπλο αγώνα τέθηκε και στο 7ο Συνέδριο του Κόμματος. τόμος 6ος. σελ. σελ.6/10/1945. θα απαντήσουμε στις πόλεις. Οκτώβρης 1950 . Στην εισήγηση του Ν. στις βουνοκορφές και τους λόγκους θα ξαναντηχήσει το τροπαιοφόρο "Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα"". Ο λαός ας αγρυπνεί".ΣΑΝ . όπου ανάμεσα στα άλλα τονίζει: "Η υπομονή μας έχει όρια. 39 Συντάχθηκε από επιτροπή ύστερα από απόφαση της 3ης Συνδιάσκεψης. με τη μοναρχική ασυδοσία. (Αδημοσίευτο Δοκίμιο Ιστορίας ΔΣΕ. 34. ο ηγέτης του ΚΚΕ τόνισε: "Κι αν το υπέρτατο συμφέρον του λαού το απαιτήσει. αυτό που σήμερα συγκρατούμε με τα δόντια. Δηλώνουμε και προειδοποιούμε πως. αν η κατάσταση αυτή δεν αλλάξει σύντομα και ριζικά προς μια ομαλή δημοκρατική εσωτερική εξέλιξη. στα χωριά και στα βουνά. Τελειώνοντας το λόγο του. Εκατοντάδες χιλιάδες μπρατσωμένα.δημοκρατικός κόσμος πρέπει να είναι έτοιμος να υπερασπίσει τη ζωή του και να αντιμετωπίσει με όλα τα μέσα κάθε φασιστικό πραξικόπημα. με τα ίδια μέσα που μας χτυπούν. ο λαός θα απαντήσει με τα ίδια . Στις 22/8/1945. Ζαχαριάδη αναφέρεται: "Αν η τρομοκρατία δε σταματήσει.Χ και Σίας και στην κατάφωρη υποστήριξη που τους δίνει ολόκληρος ο κρατικός μηχανισμός. Μα. Τους συγκρατεί μόνο η λαϊκή δημοκρατική πειθαρχία.

Αν όντως αυτός ήταν ο συμβολισμός θα φανεί μέσα από τα στοιχεία που στη συνέχεια θα παραθέσουμε. όμως. αναμφίβολα είχε τα χαρακτηριστικά της αυθόρμητης ανοργάνωτης.ήθελε να υποδηλώσει στις αποφάσεις της συμβολικό χαρακτήρα.μέσα" (Ντοκουμέντα 7ου Συνεδρίου. όχι μόνο δεν απέκλειε το ενδεχόμενο ενός εμφυλίου πολέμου. Ομως. . σελ.όπως έχει υποστηριχτεί από το Ν. αλλά και προειδοποιούσε. αυτή η μορφή πάλης εμποδιζόταν από το ΚΚΕ να πάρει μαζικά χαρακτηριστικά. Απ' όσα αναφέραμε. με τον πιο ανοιχτό και κατηγορηματικό τρόπο. τεύχος Γ`. χωρίς να υπόκειται σε γενικό σχέδιο εκδήλωσης. γεγονός που . Παρέμενε. η πολιτική της Μαζικής Λαϊκής Αυτοάμυνας δεν απέκλειε την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας με ένοπλα μέσα. σελ. Η 2η Ολομέλεια και η ένοπλη πάλη Η 2η Ολομέλεια συνήλθε σε Σώμα στις 12 Φλεβάρη του 1946 και ολοκλήρωσε τις εργασίες της στις 15 του ιδίου μήνα. γίνεται καθαρό πως το ΚΚΕ. Ζαχαριάδη . 81). μόνο στη διακήρυξη αυτής της πιθανής ένοπλης εξέλιξης των πραγμάτων και φρόντιζε να οργανώνει τις λαϊκές μάζες σε μαζική πολιτική δράση για την αντιμετώπιση της τρομοκρατίας της αντίδρασης. Ηταν απλώς ένα μεμονωμένο μέσο άμυνας περιστασιακής χρησιμότητας και όπου εμφανιζόταν τέτοια ένοπλη αντίσταση από αγωνιστές. σ' εκείνες τις συνθήκες των μαζικών διώξεων και της τρομοκρατίας κατά του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. 18). τον αντίπαλο γι' αυτή την προοπτική. τόμος 6ος. δηλαδή σπάσιμο των δεσμών του Κόμματος με την πολιτική και τις υποχρεώσεις. Αναμφίβολα η επιλογή της ημερομηνίας σύγκλισής της δεν ήταν τυχαία. που υπαγόρευε αυτή η συμφωνία. Βεβαίως. επιζητώντας έτσι την ειρηνική λύση του ελληνικού ζητήματος. Συνέπεσε με την πρώτη επέτειο από τη συμφωνία της Βάρκιζας. Τα ίδια υπογραμμίζονται και στην Πολιτική Απόφαση του Συνεδρίου (Βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ".

που με το περιεχόμενό τους υποδήλωναν ότι το ΚΚΕ στρεφόταν και προς την προετοιμασία της ένοπλης πάλης. υπέρτατη και απαραβίαστη υποχρέωση για τον κάθε Ελληνα πολίτη και τις λαϊκές δημοκρατικές οργανώσεις του είναι να παλέψουν με όλα τα μέσα και να δώσουν όλες τις θυσίες για να υπερασπίσουν τη λευτεριά. Καλεί να δοθεί απάντηση στην τρομοκρατία της αντίδρασης με τα ίδια μέσα. κάνει λόγο για πάλη μέχρι τη νίκη. το σημείο 4 παρουσιάζεται με αποσιωπητικά. Τέλος. όπως έχουμε ήδη προαναφέρει. που σημαίνει νίκη των όπλων του λαού πάνω στην ένοπλη τρομοκρατία των εχθρών του. 177 . Αναμφίβολα. τη Δημοκρατία και την εθνική ανεξαρτησία. ότι από το παραπάνω απόσπασμα της απόφασης προσανατολίζεται το . σελ.178). δεν μπορούμε να ισχυριστούμε. (Επίσημα κείμενα ΚΚΕ. στο σημείο 3. της απόφασης τονίζεται: "Το ΕΑΜ πρέπει αμέσως να πάρει όλα τα οργανωτικά . Ομως υπάρχουν και άλλα σημεία.Οι αποφάσεις της Ολομέλειας Στην πολιτική απόφαση της Ολομέλειας. Ιερή.τεχνικά μέτρα που θα επιτρέψουν στο λαό μας ν' αποκρούσει τη δολοφονική τρομοκρατία και να ματαιώσει τα φασιστικά σχέδια των εκμεταλλευτών του. αυτό το απόσπασμα από την απόφαση της 2ης Ολομέλειας δεν είναι ιδίου περιεχομένου και σημασίας με παλιότερες κομματικές αποφάσεις. για τη Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα. Πρώτο βήμα προς την κατεύθυνση αυτή είναι να σταματήσει ο λαός με τη Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα και με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούν οι δολοφόνοι του την εξοντωτική τρομοκρατία που εξασκούν ενάντιά του οι συμμορίτες του Μαύρου Μετώπου και τα κρατικά όργανα. απ' εδώ και μπρος πρέπει να γίνει απαράδεκτο και πρέπει στους εχθρούς μας ν' απαντήσουμε με τα ίδια σκληρά μέσα αποφασιστικά και μέχρι τη νίκη". Συγκεκριμένα. Δηλαδή με τα όπλα. τόμος 6ος. Βεβαίως. Ζητά γι' αυτό το σκοπό από το ΕΑΜ να ληφθούν όλα τα οργανωτικά και τεχνικά μέσα. που δημοσιεύτηκε. παράγραφος δ. Το καθεστώς του μονόπλευρου εμφυλίου πολέμου του δωσιλόγου και πλουτοκρατικού νεοφασισμού ενάντια στο λαό.

Από αυτό το απόσπασμα της εισήγησης Ζαχαριάδη προκύπτουν αβίαστα τα εξής συμπεράσματα: Η 2η Ολομέλεια προσανατόλισε το ΚΚΕ και στην ένοπλη πάλη..με τελικό στόχο την ειρηνική . που θα μας επιτρέψουν. στρεφόμενο αποκλειστικά στον ένοπλο αγώνα. που έκανε κατά τις εργασίες της ο Ν.ίσης βαρύτητας με τους μαζικούς. Και παράλληλα πρέπει να πάρουμε και όλα τα πρόσθετα μέτρα. 26 . με αποφασιστικότητα και αυτοθυσία όπως και στα 1940 .45 την εθνική υπόθεση. που έχει στην κατοχή της η εταιρεία "Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας" (Κ102/Φ: 1/2/4).. λαϊκούς αγώνες . Στο εισηγητικό αυτό κείμενο προς την Ολομέλεια (σελ. να υπερασπίσουμε με τον ίδιο ηρωισμό. Η αδημοσίευτη εισήγηση του Ν. τη ζωή.27) ο Ζαχαριάδης τονίζει: "Με τη μαζική πολιτική απεργία και τη Μαζική Λαϊκή Αυτοάμυνα ο λαός υπερασπίζει και με τα ίδια μέσα που χρησιμοποιούν οι δολοφόνοι του. Αντίθετα και από τα άλλα σημεία της απόφασης. τις ελευθερίες και τη δημοκρατία του. Κανένα χτύπημα του εχθρού δεν πρέπει να μείνει χωρίς ανάλογη απάντηση.λαϊκό κίνημα στην ένοπλη πάλη για την εξουσία. βρίσκεται στο τμήμα των αρχείων του ΚΚΕ. εξέλιξης στην εσωτερική κατάσταση της χώρα ή έχει άλλους λόγους που του επιβάλλουν να μην εγκαταλείψει ακόμη τη μαζική πολιτική δράση. που μπορεί να φτάσει και μέχρι τη γενική απεργία και την ένοπλη αντίσταση ο λαός υπερασπίζεται την εθνική του ανεξαρτησία και τιμή ενάντια σε κάθε επιβουλή από οποιαδήποτε πλευρά κι αν έρχεται. Ενα μέρος της εισήγησης αυτής. 52 σελίδες. την οποία όμως αντιμετωπίζει ως μέσο πίεσης και απάντησης στον αντίπαλο . που δεν παρουσιάζονται εδώ. σε τελευταία ανάλυση. Ζαχαριάδης και που μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιευτεί. την τιμή και την ανεξαρτησία της Ελλάδας". όταν μας το επιβάλλουν οι Αγγλοι και οι μισθοφόροι τους. φαίνεται καθαρά πως το ΚΚΕ τρέφει ελπίδες για δυνατότητα ομαλής. Με τον παλλαϊκό πανδημοκρατικό αγώνα. Ζαχαριάδη Την ποιοτική διαφορά των αποφάσεων της 2ης Ολομέλειας ξεκαθαρίζει ακόμη περισσότερο η εισήγηση. όταν χρειαστεί.

Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Μαρτυρίες σε κομματικά Σώματα και ντοκουμέντα Για τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας υπάρχουν μια "Το ΕΑΜ επιμένει στην σειρά μαρτυρίες εξασφάλιση εγγυήσεων για μελών της ΚΕ.μάλιστα το θεωρεί πιθανό και ζητά να ληφθούν γι' αυτό τα απαραίτητα μέτρα περάσματος του Κόμματος και του λαϊκού κινήματος ολοκληρωτικά στον ένοπλο αγώνα. γράφει ο συμμετείχαν σ' "Ριζοσπάστης". προφανώς λόγω του ότι στο ελληνικό ζήτημα πρωτεύουσα σημασία έπαιζε η αγγλική επέμβαση και κατοχή. ότι κατατίθενται μέσα σε βαρύ αντιζαχαριαδικό κλίμα με ό. σε περίοδο δηλαδή "μεταζαχαριαδική".τι επιπτώσεις έχει αυτό στο ζήτημα της προσέγγισης της ιστορικής αλήθειας. αν και ο αναγνώστης πρέπει να πάρει υπόψη του. Είναι σωστό αυτό. Καλά η αποχή. Οι μαρτυρίες αυτές έχουν τη σημασία τους. που ελεύθερες εκλογές". Η Ολομέλεια επίσης δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο . Η Ολομέλεια σαν Σώμα δεν ασχολήθηκε ούτε με αυτό το ζήτημα" (Πρακτικά 7ης . στις 21 Φλεβάρη 1946 κατατέθηκαν στις εργασίες της 7ης πλατιάς Ολομέλειας του 1957. Ας τις δούμε σε συντομία: Μ. που του δίνει τα χαρακτηριστικά του εθνικοαπελευθερωτικού αγώνα 1940 . Εναν αγώνα.45. στο κύριο θέμα αυτήν και που του. Αλλά η Ολομέλεια αποφάσισε ένοπλη εξέγερση.διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος. Βαφειάδης: "Θα πείτε σύντροφοι. Οχι σύντροφοι.

Στρίγκος: "Η αλήθεια είναι ότι η 2η Ολομέλεια δεν πήρε απόφαση για αντάρτικο αγώνα. Ετσι είναι.. Λ. μάλλον για ξεκαθάρισμα ιστορικό. που στην ουσία δεν ήταν τίποτε άλλο παρά αποκάλυψη του σχεδίου μας στον εχθρό" (στο ίδιο. 545). για τις εκλογές συζήτησε. Βιβλίο απόρρητο. σαν κύριο θέμα με την έννοια να καθίσει να πει θα κάνουμε επανάσταση. σελ. στο κλείσιμο που έκανε ο Ζαχαριάδης είπε ότι μπορεί να γίνει (σ. Μαυρομάτης: "Απλώς εκείνο που αποφασίστηκε στην Ολομέλεια ήταν να προσανατολιστεί το κόμμα προς την ένοπλη πάλη γενικά και αφηρημένα. 371).πλατιάς Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. Αλλά πήρε μια απόφαση: Αποκλείεται ο δημοκρατικός δρόμος και επομένως τραβάμε για να λύσουμε το πρόβλημα διά των όπλων. Οχι. Και εκείνη η αφηρημένη θέση σημειώθηκε με αποσιωπητικά. μόνο για εσωκομματική χρήση. υπάρχουν πρακτικά. σελ. 395). Για το αν θα γίνει επανάσταση ή όχι: Αυτό το συζήτησε. εννοεί σύντομη ένοπλη πάλη με εξέγερση στις πόλεις και κατάληψη της εξουσίας)". και ήμουνα και εγώ στη 2η Ολομέλεια. αλλά δεν πήρε απόφαση. Και το ζήτημα αυτό μπήκε και στην απόφαση. μονάχα που δε δημοσιεύτηκε και μείνανε τα αποσιωπητικά. Το άφησε να το λύσει το ΠΓ. Π. για να ξέρουνε και οι άλλοι ότι πήραμε τέτοια απόφαση. ο ένοπλος αγώνας) και μακρόχρονο αντάρτικο. όμως. σελ. άλλος έτσι. γι' αυτή την 2η Ολομέλεια. Φλεβάρης 1957. Κι αυτό δείχνει τον επιπόλαιο χαρακτήρα των αποφάσεων. Τσάντης: "Σύντροφοι. Μ.509). τι επανάσταση θα κάνουμε.σ. .σ. Γιατί. 508 . Τόσο στη 2η Ολομέλεια όσο και στη στρατιωτική σύσκεψη που έγινε. θα ήθελα να πω δυο λόγια τώρα. δεν ξέρω. (στο ίδιο. Η 2η Ολομέλεια σύντροφοι. η ιδέα που επικράτησε κατ' έμπνευση του Ζαχαριάδη ήταν ότι έπρεπε να οργανωθεί ένοπλη εξέγερση" (στο ίδιο. μπορεί να γίνει και με ένοπλη εξέγερση (σ.. όπως ισχυρίζεται ο Ζαχαριάδης. σελ. ποιος θα την κάνει κλπ. άλλος έτσι.

Για να απομονώσουμε τους Εγγλέζους. στην πρώτη επέτειο της συμφωνίας της Βάρκιζας.. Συγκεκριμένα: Στην ομιλία του. αφού στάθμισε εσωτερικούς παράγοντες. το 1949. τόμος Α'. 1950. Μας σφάζανε. Οτι εμείς αντιστεκόμαστε και περνάμε έτσι στον ένοπλο αγώνα. Τα ίδια υποστηρίζει ο Ζαχαριάδης και σε επόμενα κείμενά του. 208 και Π. να δείχνουμε όπως ήταν στην πραγματικότητα.. Ζαχαριάδης: "Συλλογή έργων". προοδευτική ανάπτυξη του κινήματος με ενίσχυση των ομάδων των καταδιωκομένων για προοδευτικό πέρασμα στον παρτιζάνικο αγώνα. σελ.. 464). Ν' αποκλείσουμε επέμβαση άμεση των Εγγλέζων.καινούργια καθήκοντα". αυτό επεξεργάστηκε μετά" (στο ίδιο. μέσα σε συνθήκες που η χώρα βρισκότανε κάτω από στρατιωτική αγγλική κατοχή" (Ν. Σύντροφοι αυτή ήταν η γραμμή. που κυκλοφόρησε σε μπροσούρα με τίτλο "Καινούργια κατάσταση . Πήραμε πολιτική απόφαση. όπως: "Δέκα χρόνια πάλης" (εισηγητικά άρθρα για την 3η Συνδιάσκεψη. Δεν ήταν στρατιωτικό σχέδιο. Δημητρίου: "Η διάσπαση του ΚΚΕ". Δημοσιεύτηκαν στο Περιοδικό "Νέος Κόσμος"). δεν πήραμε στρατιωτικό σχέδιο ενεργειών.Ν. Λοιπόν. στην 6η Ολομέλεια της ΚΕ. σελ. αποφάσισε να προχωρήσει στην οργάνωση της νέας ένοπλης λαϊκής πάλης ενάντια στο μοναρχοφασιστικό αφηνιασμό. Ζαχαριάδης: "Η Ολομέλεια αποφάσισε παραπέρα ανάπτυξη. με σκοπό να απομονώσουμε. ότι αυτοί κάναν τον ένοπλο αγώνα εναντίον μας και τον κάνανε. τόσο της ζαχαριαδικής όσο και της μεταζαχαριαδικής εποχής.. σελ. "Τα προβλήματα καθοδήγησης στο ΚΚΕ" (Μπροσούρα που εκδόθηκε το . στις 12 του Φλεβάρη 1946. 93 94). Τι λένε τα κατοπινά κομματικά ντοκουμέντα Για την ολοκληρωμένη εξέταση του προβλήματος των αποφάσεων της 2ης Ολομέλειας έχει σημασία αναφερθούμε και σε όσα λένε για το θέμα τα κομματικά ντοκουμέντα. στην ένοπλη αντίσταση. βαλκανική και διεθνή κατάσταση. ο Ν. Ζαχαριάδης αναφέρει: "Η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.

καθαιρέθηκε ο Ζαχαριάδης από ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος. Κολιγιάννης στην εισήγησή του αναφέρει: "Σ' αυτή την κρίσιμη για το κίνημα φάση. 155) διαβάζουμε: "Η ΚΕ μπροστά στην πίεση των Αγγλων ιμπεριαλιστών και της πλουτοκρατικής ολιγαρχίας.ούτε στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ το 1950. Εκδόσεις ΠΛΕ. σελ. 24 και Π. 566).1952 από την ΚΕ του ΚΚΕ) κ. ο Κ. η ΚΕ του Κόμματος με τις λαθεμένες αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας του 1946. όπως αναφέραμε. οδήγησε το κίνημα σε λαθεμένο δρόμο" (Ντοκουμέντα 8ου Συνεδρίου. στα κομματικά Σώματα που έγιναν την περίοδο που αυτός ήταν ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Τέλος. ούτε στην 3η Συνδιάσκεψη του '50. Π. 100). που εξετάστηκε όλη η κομματική πολιτική γύρω από την αντίσταση και τον εμφύλιο. σελ.που συζητήθηκε η γνωστή πλατφόρμα του Μ. ούτε στην 5η Ολομέλεια του 1949 . δεν μπόρεσε να εκτιμήσει σωστά όλη την περίπλοκη . Στην 6η Ολομέλεια του 1956 όπου. στο 8ο Συνέδριο του ΚΚΕ που έγινε το 1961. για το τι αποφάσισε η 2η Ολομέλεια. ο Γκ.ά.Μόνο για εσωκομματική χρήση. που έσπρωχναν επίμονα τη χώρα στον εμφύλιο πόλεμο. ούτε και στην 6η Ολομέλεια του 1956 όπου καθαιρέθηκε ο Ζαχαριάδης και ασκήθηκαν οι πρώτες κριτικές για το βίο και την πολιτεία του στο Κόμμα. σελ. Ντεζ στην εισήγηση που έκανε εκμέρους της διεθνούς επιτροπής των έξι αδελφών κομμάτων αναφέρει: "Το φλεβάρη του 1946 η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ πήρε απόφαση να προσανατολιστεί για διεξαγωγή ένοπλου αγώνα" (Πρακτικά 6ης Ολομέλειας 1956 . αναφέρθηκε τίποτα που να αμφισβητεί το γεγονός ότι η 2η Ολομέλεια με τις αποφάσεις της προσανατόλισε το ΚΚΕ και στον ένοπλο αγώνα. σελ. Επίσης. στην Πολιτική Απόφαση του Συνεδρίου (στο ίδιο. Οι ισχυρισμοί αυτοί του Ζαχαριάδη. τόμος β'. Δημητρίου "Η διάσπαση του ΚΚΕ". Γκ. δεν αντικρούστηκαν από τους αντιπάλους του μέσα στο Κόμμα. εμμένοντας στη θέση της αποχής από τις εκλογές και προσανατολίζοντας το κόμμα στην ένοπλη πάλη.χ. που η συζήτηση περιστράφηκε γύρω από θέματα της κομματικής γραμμής στην περίοδο της αντίστασης και του εμφυλίου. Βαφειάδη .

τόμος 5ος.αλλά και ιστορικοί. Βαφειάδης: "Απομνημονεύματα". αν η 2η Ολομέλεια συζήτησε και αποφάσισε τον προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη πάλη.και στα απομνημονεύματά του που δημοσιοποιήθηκαν προς το τέλος της ζωής του. κατασκευάστηκε αργότερα (Μ. που το 1946 ήταν μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. όπου (σελ. που έχουμε ήδη αναφέρει. Συγκεκριμένα. 236) προσθέτει ότι υπήρξε μυστικό εδάφιο στις αποφάσεις της Ολομέλειας. Τα ίδια αναφέρει και στο βιβλίο του "Εξήντα χρόνια κομμουνιστής" (εκδόσεις ΣΕ). απομνημονευματογράφοι . 1992). στη 2η Ολομέλειά της (Φλεβάρης 1946) την αποχή από τις εκλογές και τον προσανατολισμό στην ένοπλη πάλη".88. λέει ότι "απόφαση για ένοπλο αγώνα η ολομέλεια δεν πήρε" κι ότι η άποψη πως πάρθηκε απόφαση.38) ο Μπαρτζιώτας κάνει εκτενή αναφορά στην 2η Ολομέλεια του 1946 και υποστηρίζει ότι σ' αυτήν πάρθηκε απόφαση για προοδευτικό πέρασμα του Κόμματος στην ένοπλη πάλη. 27 .ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ στα χρόνια του Εμφυλίου . σελ. Η ΔΕΥΤΕΡΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Μαρτυρίες από άλλες πηγές Το ερώτημα. με κριτήριο τις μαρτυρίες. που περιέχουν και που συμπληρώνουν την εικόνα των μαρτυριών. Συγκεκριμένα: Ο Μ. εκδόσεις "Παπαζήση". σελ. Στο βιβλίο του "Ο Αγώνας του ΔΣΕ" (Εκδόσεις "Σύγχρονη Εποχή". το περιεχόμενο του οποίου αφορούσε τον . δηλαδή. η 2η Ολομέλεια δεν απασχολήθηκε με το ζήτημα του ένοπλου αγώνα . Βαφειάδης επιμένει στην άποψή του . 80 . Σταχυολογούμε ορισμένα απ' αυτά τα δημοσιεύματα.ότι. Μπαρτζιώτας. Την αντίθετη ακριβώς άποψη με τον Βαφειάδη υποστηρίζει στα γραπτά του ο Β. επιχείρησαν να απαντήσουν πολλοί ερευνητές.κατάσταση που είχε δημιουργηθεί και αποφάσισε.

άμεσα ή έμμεσα δεν το γνωρίζουμε . Βουρνά (σελ. ο οποίος στηρίζεται . Ο Μπαρτζιώτας παρουσιάζει αυτό το εδάφιο. ο Παναγιώτης Ζαβερδινός. Οπως ήταν επόμενο. που μιλούσε για προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη δράση.21) διαβάζουμε: "Η απόφαση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (Φεβρουάριος 1946).όπου τόσο πολύ χρησιμοποιεί τα προσωπικά του αρχεία (σημειώσεις. Το εδάφιο αυτό . στελέχους του "Ριζοσπάστη" στα 1946. Ζαβερδινού. το εδάφιο αυτό της απόφασης δεν έπρεπε να δημοσιευτεί και θα ήταν γνωστό μόνο στα ανώτατα στελέχη της ΚΕ που πήραν μέρος στην 2η Ολομέλεια του Φεβρουαρίου του 1946. η απόφαση εκείνη στάλθηκε στο τυπογραφείο. Ζαχαριάδης στην μπροσούρα του "Καινούργια κατάσταση .). Εχει μια σημασία να αναρωτηθεί κανείς γιατί ο Μπαρτζιώτας δε γνωστοποίησε το μυστικό εδάφιο στο βιβλίο του για το ΔΣΕ .πάντα κατά τον Μπαρτζιώτα . Από ένα ολέθριο όμως λάθος της αρχισυνταξίας του "Ριζοσπάστη". στην Πολιτική Απόφαση της 2ης Ολομέλειας. πεθαμένος πια από το 1973. οι οποίοι τη στοιχειοθέτησαν και έφτασε στο διορθωτήριο. Βουρνάς. αντέγραψε από τα αρχεία του ΚΚΕ.προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη μορφή πάλης. επίσης. το οποίο. που αποφάσισε την αποχή από τις εκλογές του Μάρτη 1946.καινούργια καθήκοντα". σχετικά με τις συζητήσεις και τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας . ημερολόγια κλπ. μαζί με το μυστικό εδάφιο! Πέρασε από τους λινοτύπες.στη μαρτυρία του Π. 20 . Από τον τόμο για τον Εμφύλιο της "Ιστορίας της σύγχρονης Ελλάδας" του Τ. ο Τ. έργο του!!! Η μυστική απόφαση παρ' ολίγον να δημοσιευτεί! Την ύπαρξη μυστικού εδαφίου. εκδοτικά. το οποίο αναφερόταν στην ένοπλη λύση της κρίσης.αλλά περίμενε να κάνει μια τόσο σημαντική αποκάλυψη σε μεταγενέστερο. που είχε προκαλέσει η Δεξιά υπό την επίνευση της αγγλοκρατίας.είναι ταυτόσημο με όσα αναφέρει για την 2η Ολομέλεια ο Ν. Επικεφαλής ήταν τότε ένας πεπειραμένος δημοσιογράφος και καταρτισμένος ιδεολογικά συνάδελφος. Οταν έπεσε στο μάτι του το . όπως λέει. επιβεβαιώνει. είχε ένα ιδιαίτερο μυστικό εδάφιο.

Ο Καραγιώργης έμεινε εμβρόντητος και παρακάλεσε το Ζαβερδινό να απαλείψει το μυστικό εδάφιο. Μπαρτζιώτα. ασκήθηκε κριτική στον Ιωαννίδη και το γεγονός καταγράφηκε στα πρακτικά της συνεδρίασης του οργάνου. στο τυπογραφείο!". Βουρνά και του Β. επικοινώνησε με τον αείμνηστο διευθυντή του. σελ. Σταμάτησε τη σελιδοποίηση. Κώστα Καραγιώργη. Μπαρτζιώτας. Ιωαννίδη. σύμφωνα με όσα λέει ο Μπαρτζιώτας. Ο Β. Ιωαννίδη στα πρακτικά του ΠΓ. έμεινε εμβρόντητος. που την έχουμε άμεση) ο ιστορικός να διερευνήσει αν ανταποκρίνονται στην αλήθεια. δηλαδή. στο βιβλίο του "Εξήντα χρόνια Κομμουνιστής". στον οποίο εξέθεσε τα συμβαίνοντα στο τυπογραφείο και ιδιαίτερα την αποκάλυψη ενός μυστικού που αγνοούσε η κομματική μάζα.238. επιβεβαιώνει τα παραπάνω και προσθέτει ότι το λάθος. Μάλιστα. Και τον ρώτησε αν διάλεξαν αυτό τον τρόπο για ν' ανακοινώσουν μια πράξη τεράστιας πολιτικής ευθύνης. Το λάθος οφειλόταν σε αμέλεια του αρχισυντάκτη. Μένει. όπως την έλαβε από το κόμμα. ο Μπαρτζιώτας λέει ότι για το θέμα αυτό συγκλήθηκε έκτακτα το ΠΓ. Μένει συνεπώς και γι' αυτές τις μαρτυρίες (του Ζαβερδινού. αν αυτό δε βρεθεί. όπως και έγινε. Η στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη . ο οποίος έστειλε την απόφαση. που παρ' ολίγο να στοιχίσει τη δημοσίευση του μυστικού εδαφίου δεν ήταν της αρχισυνταξίας του "Ριζοσπάστη". που την έχουμε μέσω του Τ. αν είναι καταγραμμένη κριτική προς τον Γ. μέλους της Γραμματείας του τότε ΠΓ.μυστικό εδάφιο. τέλος. να εξακριβωθεί αν υπήρξε μυστικό εδάφιο στην Πολιτική Απόφαση της 2ης Ολομέλειας ή. πήρε τηλέφωνο στα γραφεία του "Ριζοσπάστη" και. 237 . αλλά του Γ.

). Ιωαννίδης. δημοσιευμένες και μη. Ζαχαριάδης και ο Γ. την εξέγερση και κατάληψη της εξουσίας στα μεγάλα αστικά κέντρα (Αθήνα. Το γεγονός καταγγέλλει ο "Ριζοσπάστης" και ζητάει τη σύλληψη και τιμωρία των δολοφόνων στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη. ενώ υπάρχει η γνώμη πως εισήγηση έκανε και ο Θ. Ο τελευταίος . Μακρίδης.που αρνείται ότι μίλησε στη σύσκεψη φέρεται ότι πρότεινε αντί του μακρόχρονου αντάρτικου αγώνα. . Μπαρτζιώτας κ. με τη βοήθεια της Αστυνομίας και των Αγγλων. Βαφειάδης) και άλλοι αμέσως μετά τη λήξη των εργασιών αυτών (Β. που ήταν μέλη της ΚΕ. προκύπτει πως εισηγητής ήταν ο Ν. Θεσσαλονίκη). Αλλοι υποστηρίζουν ότι η σύσκεψη πραγματοποιήθηκε στη διάρκεια των εργασιών της Ολομέλειας (Μ. οπαδός της εξέγερσης.Στα πλαίσια της 2ης Ολομέλειας πραγματοποιήθηκε επίσης 24 Φλεβάρη 1946: Μια μέρα πριν οι Χίτες. Ζαχαριάδης. Οι γνώμες. Πειραιάς. στη σύσκεψη εμφανίστηκε και ο τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. οι γραμματείς των Κομματικών Οργανώσεων Περιοχής. διίστανται. ο στρατιωτικός σύμβουλος του Κόμματος Θ. Πάντως. Μακρίδης (Εκτορας). αλλά τέθηκαν σκέψεις για το πώς θα έπρεπε να οργανωθεί ο ένοπλος αγώνας. ά. ο Ν. χτύπησαν στην Καισαριανή. για το χρόνο που πραγματοποιήθηκε η σύσκεψη. Βαφειάδη. όλες οι πηγές συμφωνούν ότι η σύσκεψη κράτησε λιγότερο από μια ώρα και δεν κατέληξε σε οριστικές αποφάσεις. στην οποία πήραν μέρος στρατιωτικά στελέχη του ΚΚΕ. Κατά τον Μ. Από τις μαρτυρίες που υπάρχουν.

ο Ζαχαριάδης εννοεί) τα στοιχεία και ύστερα . Βαφειάδης. 333334).. σελ. ο Ζαχαριάδης) ότι κάθε περιφέρεια. Στην ίδια Ολομέλεια του 1957 ο Θ. Είπε τότε (σ. σελ.. στην οποία εγώ δεν άνοιξα το στόμα μου" (Πρακτικά 7ης Ολομέλειας 1957. χωρίς συγκεκριμένη απόφαση. τη λεγόμενη στρατιωτική. σελ. 509). τόμος 5ος. 396). το 1957.. αρνείται ότι έκανε οποιαδήποτε εισήγηση στη στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη και ξεκαθαρίζει ότι αυτή η σύσκεψη έγινε. (Πρακτικά 7ης Ολομέλειας.. σ. Είπε συγκεκριμένα: "Ενας από τους στρατιωτικούς που τέλος πάντων είχε αυτό το σχέδιο είμαι εγώ.("Απομνημονεύματα". σελ..μαζί με άλλους στρατιωτικούς . τη χαρακτήρισε πραξικόπημα "σαν εκείνα που έχει γνωρίσει αρκετά η χώρα μας στο παρελθόν" (Πρακτικά 7ης Ολομέλειας. Φλεβάρης 1957. . κάθε περιοχή να κάνει το δικό της σχέδιο ανεξάρτητο και αργότερα θα γίνει ένα κεντρικό".. αφού πρώτα η 2η Ολομέλεια κατέληξε σε πολιτική απόφαση για προσανατολισμό του Κόμματος στον ένοπλο αγώνα: "Υπενθυμίζω . Εκδόσεις ΠΑΠΑΖΗΣΗ. αξιοσημείωτη είναι η μαρτυρία του Μ. εννοεί μετά την Ολομέλεια της ΚΕ ή μετά τη λήψη απόφασης από την ΚΕ για προετοιμασία του ένοπλου αγώνα).υποστήριζε το σχέδιο της ένοπλης εξέγερσης και κατάληψης της εξουσίας στα μεγάλα αστικά κέντρα. όπως καταγράφηκε στα πρακτικά της 7ης ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ το 1957. που ήταν μια συσκεψούλα πέντε λεφτά. μόνο για εσωκομματική χρήση. σ. μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ. Μακρίδης παραδέχτηκε ότι αυτός . Πήρε (σ. εκεί ζητήθηκαν στοιχεία απ' τις οργανώσεις των περιοχών (τι έχουμε εμείς σε οπλισμό και οργανωμένες δυνάμεις της αυτοάμυνας).μια και έριξε το ζήτημα της ένοπλης εξέγερσης . Ο Μακρίδης.λέει ο Μακρίδης .σε κείνους που ήταν στη Δεύτερη Ολομέλεια του 1946 και να μαρτυρήσουνε. όμως. πρώτα πάρθηκε η πολιτική απόφαση και ύστερα έγινε η στρατιωτική σύσκεψη. σ. Σχετικά με το πού κατέληξε η στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη. Λέει ο Τσάντης: "Στη σύσκεψη που έγινε μετά (σ.με μια μικρή συζήτηση δόθηκε η λύση ότι δεν μπορεί να γίνει και σταμάτησε αυτού. ". Την πρόταση αυτή για ένοπλη εξέγερση ο Μ. 83). Τσάντη..

που το πιο πιθανό είναι να έγινε αφότου η 2η Ολομέλεια κατέληξε σε απόφαση για προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη πάλη. συζητήθηκε στην Ολομέλεια το ζήτημα του .πλην αυτής του Μ.πολύ περισσότερο που το έδαφος παραμένει ακόμη παρθένο . Αντίθετα. υποχρεώνουν ερευνητές και ιστορικούς να τις λάβουν σοβαρά υπόψη τους. οι μαρτυρίες μελών της τότε ΚΕ και άλλων . όμως. Δεν πήρε αποφάσεις. για την ένοπλη μορφή αγώνα. χωρίς συγκεκριμένο κεντρικό κομματικό σχεδιασμό. Αν δηλαδή στα αποσιωπητικά αντιστοιχεί μυστικό εδάφιο που μιλά. δεν επεξεργάστηκε κανένα πολεμικό σχέδιο και άφησε το ζήτημα της οργάνωσης της ένοπλης πάλης στην αρμοδιότητα των κομματικών οργανώσεων. με τον ένα ή τον άλλο τρόπο.ή όχι . Την πραγματικότητα αυτή την παραδέχτηκε και ο Ν. Το σύνολο των μαρτυριών . Ορισμένα συμπεράσματα Από τα ιστορικά στοιχεία που έχουμε παραθέσει γύρω από την 2η Ολομέλεια και τις αποφάσεις της. προκύπτουν αβίαστα τα εξής συμπεράσματα: Ανατρέπεται πλήρως ο ισχυρισμός ότι η 2η Ολομέλεια δεν ασχολήθηκε με το ζήτημα της ένοπλης πάλης. Βαφειάδη συνηγορούν ότι η Ολομέλεια συζήτησε το ζήτημα της ένοπλης πάλης και αποκρυστάλλωσε αυτή τη συζήτηση στην πολιτική της απόφαση.και να εξετάσουν την ορθότητά τους.που λένε ότι στα αποσιωπητικά αντιστοιχεί μη δημοσιευμένο εδάφιο το οποίο μιλά για τον προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη πάλη .με τα περίφημα αποσιωπητικά του σημείου 4 του δημοσιευμένου κειμένου. όπως φαίνεται από την ομιλία του στην 7η Ολομέλεια του 1957. Βεβαίως.Συνεπώς οφείλουμε να συμπεράνουμε πως η σύσκεψη. να συνεχίσουν την έρευνα . Αφού. Ζαχαριάδης. επειδή μέχρι στιγμής η έρευνα δεν έχει εντοπίσει αυτό το εδάφιο. ανεξαρτήτως αν αυτή η αποκρυστάλλωση ταυτίζεται . ήταν περισσότερο διερευνητικού χαρακτήρα.δεν είναι σωστό να θεωρούνται άνευ αξίας.

δε συνοδευόταν από συγκεκριμένο σχέδιο στρατιωτικής δράσης.από την αντίδραση .πιθανόν λόγω αυταπατών που έτρεφε η ηγεσία του Κόμματος για την . το περιεχόμενο του οποίου δε μας είναι γνωστό μέχρι σήμερα.όπως προκύπτει από τα στοιχεία που έχουμε στη διάθεσή μας . ως απόφαση της Ολομέλειας. με τις αποφάσεις της η Ολομέλεια . όσων ανέπτυξε στην εισήγησή του ο Ν. αλλά στην . για τον προσανατολισμό του Κόμματος στην ένοπλη πάλη . που να αφήνει έστω και υπονοούμενο για απόρριψη ενός τέτοιου προσανατολισμού. Ενοπλη εξέγερση και κατάληψη της εξουσίας στα βασικά αστικά κέντρα και β. Πολιτική απόφαση χωρίς στρατιωτικό σχέδιο δράσης Η απόφαση της Ολομέλειας. ο προσανατολισμός αυτός πρέπει να θεωρείται δεδομένος. δύο πράγματα μπορεί να συνέβησαν στο σκέλος των αποφάσεων: `Η απορρίφθηκε η σκέψη για προσανατολισμό του κόμματος και σ' αυτή τη μορφή πάλης ή υιοθετήθηκε.καλύτερη περίπτωση . Ζαχαριάδης και όσων συνοψίστηκαν στον τελικό του λόγο.ότι το στρατιωτικό σχέδιο απασχολούσε τα επιτελεία του κόμματος στη βάση δύο τακτικών: α.ένοπλου αγώνα. αλλά έμενε μόνο στο πολιτικό επίπεδο.ένοπλους αγωνιστές του ΕΑΜ και του ΚΚΕ. ανεξαρτήτως αν γράφηκε στο χαρτί ή πήρε το χαρακτήρα προφορικής συμφωνίας μεταξύ των μελών της ΚΕ. Δεν προέβλεπε τη μεταφορά του κέντρου βάρους της κομματικής δουλιάς στο πεδίο των πολεμικών . Τέλος.ήταν γενικού χαρακτήρα. ξεδίπλωμα του ένοπλου αγώνα από το χωριό προς την πόλη με την οργάνωση και ενίσχυση του αντάρτικου κινήματος.στρατιωτικών ενεργειών. Κι επειδή κανένα στοιχείο δεν υπάρχει.έδινε ίσης βαρύτητας σημασία τόσο στην ένοπλη όσο και στην ειρηνική μορφή πάλης. όμως . Φαίνεται. που εκείνο τον καιρό εκφραζόταν από τους καταδιωκόμενους .και απ' όσα μαρτυρούνται για τη στρατιωτικοπολιτική σύσκεψη που έγινε στα πλαίσια της Ολομέλειας . στη βάση όσων ειπώθηκαν στο πλαίσιο της συζήτησης.

ως μη γενόμενος ή ως μη απόφαση . Γεγονός που αφ' ενός.ως μέσο πίεσης του αντιπάλου.1949 δε θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση του κανόνα. οδηγούσε σε μια τακτική "βλέποντας και κάνοντας". έβλεπε την ένοπλη πάλη .δε συνέδεε το ζήτημα του ένοπλου αγώνα με το ζήτημα κατάληψης της εξουσίας.ίσα που ένας τέτοιος προσανατολισμός πρέπει να αναγνωρίζεται.άφηνε για το μέλλον την αντιμετώπιση των προβλημάτων που πήγαζαν απ' αυτό το ενδεχόμενο. για σταμάτημα από μέρους του.όπως δείχνουν όλα τα σχετικά στοιχεία . αλλά . αφήνοντας την πρωτοβουλία των κινήσεων στον αντίπαλο και αφ' ετέρου.τι στο παρελθόν .ύπαρξη περιθωρίων ειρηνικών εξελίξεων ή για άλλους λόγους . Απλά. όταν γίνεται λόγος γι' αυτές τις αποφάσεις. έβλεπε περισσότερο πιθανό από τον προηγούμενο χρόνο και το ενδεχόμενο ολικού περάσματος της κομματικής δουλιάς στην ένοπλη πάλη. Συνεπώς. Ταυτόχρονα. Η όποια κριτική των αποφάσεων. πολύ περισσότερο δε. Πάντοτε τα εσωτερικά προβλήματα μιας χώρας αλληλοδιαπλέκονται με τις διεθνείς εξελίξεις και ποτέ ένα εσωτερικό πρόβλημα δεν κλείνεται αποκλειστικά μέσα στα σύνορά της. ξαναφέρνει και πάλι στην επιφάνεια τις προαναφερόμενες αυταπάτες για ομαλές εξελίξεις. Ίσα .σε μεγαλύτερη και πιο οργανωμένη βάση απ' ό.ότι ο προσανατολισμός έμεινε στο επίπεδο της πολιτικής απόφασης. του μονόπλευρου εμφυλίου πολέμου και δρομολόγησης ειρηνικών εξελίξεων γύρω από το ελληνικό ζήτημα. είναι σωστό να λέγεται ότι προσανατόλισαν το Κόμμα και στον ένοπλο αγώνα. Δεν αντιμετώπισε τα καθήκοντα που απέρρεαν απ' αυτόν και πολύ περισσότερο δεν αποφάσισε άμεση μεταφορά του κέντρου βάρους της δράσης του Κόμματος στην ένοπλη πάλη.ο προσανατολισμός του κόμματος προς αυτή την κατεύθυνση. που η αγγλική επέμβαση . το ελληνικό ζήτημα της περιόδου 1944 . Συνεπώς. μάλλον πρέπει να επικεντρωθεί στο γεγονός .πέραν των διακηρύξεων για προετοιμασία . Δεν είναι σωστό να μηδενίζεται .

είτε αποδίδουν ίσες ευθύνες στο ΚΚΕ και στην ντόπια αντίδραση. στα κομμουνιστικά κόμματα. για την πορεία που πήραν τα πράγματα με το ξέσπασμα του εμφυλίου και την κατάληξη που αυτός είχε. είτε καταλήγουν στο δακρύβρεχτο συμπέρασμα. για το ΕΑΜ και το ΚΚΕ. ερευνητές και άλλοι συγγραφείς της περιόδου του εμφυλίου βάζουν στο ίδιο τσουβάλι τις διεθνείς σχέσεις του ΚΚΕ και του ΕΑΜ. με σκοπό την εξεύρεση λύσης. Ετσι.δημοκρατικά κινήματα στην Ευρώπη. Η κατ' αυτόν τον τρόπο προσέγγιση της διεθνούς διάστασης του ελληνικού ζητήματος της περιόδου 1945 . ούτως ώστε μέσω αυτής της διεθνοποίησης του ελληνικού ζητήματος να αντισταθμίζεται και ως ένα βαθμό να εξουδετερώνεται η πρακτική του αντιπάλου. και δεξιοί και αριστεροί.αμέσως μετά την απελευθέρωση . κεφαλαιούχοι και λαϊκές μάζες υπήρξαν θύματα της πολιτικής των ξένων" . όπως και να 'χει. . μ' αυτές που ανέπτυξε η ντόπια αντίδραση στην περίοδο που μελετάμε. Και ήταν φυσικό και επόμενο. πως "όλοι στην Ελλάδα.εκ των πραγμάτων . στην ΕΣΣΔ και στο ΚΚΣΕ.στην Ελλάδα . στις νεοσύστατες λαϊκές δημοκρατίες και κυρίως σ' αυτές της Βαλκανικής Χερσονήσου. στην οποία ανταγωνίζονταν ξένα συμφέροντα. Πάντως. Πολλοί ιστορικοί. είναι μια προσέγγιση που διαστρεβλώνει την ιστορική πραγματικότητα και τα συμπεράσματα στα οποία καταλήγει .εκ των πραγμάτων το διεθνοποίησε. δίπλα στην τακτική της αντίδρασης . ως μια σκακιέρα. που θα ικανοποιούσε τις λαϊκές απαιτήσεις. εμφανίζουν τη μεταπελευθερωτική Ελλάδα.το ΚΚΕ και το ΕΑΜικό κίνημα όφειλαν να αντιτάξουν ανάλογη τακτική. Κι αφού το πράττουν αυτό. να αναζητήσουν τους πραγματικούς τους συμμάχους στα λαϊκά . Ετσι. τα οποία χρησιμοποιούσαν για ιδίον όφελος τα εσωτερικά προβλήματα και τους κοινωνικοπολιτικούς ανταγωνισμούς που αναπτύσσονταν στη χώρα.σκόπιμη.1949 είναι απλοϊκή και λιγότερο ή περισσότερο .δημιουργούν την εντύπωση πως έχουμε να κάνουμε με συνειδητό δόλο. αναζητώντας διεθνή στηρίγματα στη δική τους πολιτική.ντόπιας και ξένης .

η λύση του ελληνικού ζητήματος θα ήταν θέμα ορισμένων ημερών. πως αν δεν υπήρχε η αγγλική επέμβαση και κατοχή. όπου λαμβάνεται η απόφαση για μεταφορά του κέντρου βάρους της κομματικής δουλιάς στις ένοπλες μορφές δράσης. όμως. και μάλιστα θα ήταν ομαλή και ειρηνική. με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στις ελληνικές υποθέσεις. που το ΚΚΕ και το ΕΑΜ δεν είχαν κανένα λόγο να αναζητήσουν ξένη βοήθεια για την επίτευξη των πολιτικών τους επιδιώξεων. αν όχι ωρών. Αυτή είναι η πραγματικότητα κι αυτή την πραγματικότητα παρακάμπτουν όσοι έντεχνα βάζουν στο ίδιο τσουβάλι την όποια βοήθεια της ΕΣΣΔ και των λαϊκών δημοκρατιών στο ελληνικό κίνημα. πάλι τα πράγματα θα έπαιρναν το δρόμο τους. Επίσης. με την ωμή επέμβαση του αγγλικού και στη συνέχεια του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. χωρίς το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα της χώρας να χρειάζεται ξένη βοήθεια. σαν η πιο κρίσιμη για την προώθηση των σκοπών του . Ο ψυχροπολεμικός. Για τη διεθνή διάσταση του ελληνικού ζητήματος από την πλευρά της ντόπιας αντίδρασης έχουμε μιλήσει αναλυτικά κι έχουμε υπογραμμίσει την πολιτική του ιμπεριαλισμού και τις συνέπειες που αυτή είχε . Τέλος. όταν άρχισε να φουντώνει ο εμφύλιος πόλεμος. ιδιαίτερα δε την περίοδο 1946 . λόγος του Τσόρτσιλ στο Φούλτον και το δόγμα Τρούμαν είναι αρκετή απόδειξη γι' αυτό. ο οποίος μπορεί να ερμηνευτεί ορθά. μέχρι και τη στιγμή που πραγματοποιείται η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Κι αυτό ίσχυε και το 1946. Αξίζει. δεν πρέπει να μας διαφεύγει. ούτε οι διεθνείς σύμμαχοι του ΚΚΕ και του ΕΑΜικού κινήματος θα είχαν κανένα λόγο να αναμειχθούν. άλλωστε. ελλείψει ξένης επεμβάσεως στην Ελλάδα.Στη μεταπελευθερωτική Ελλάδα αναμφισβήτητα εκδηλώθηκε διεθνής ανταγωνισμός συμφερόντων. αν σταματούσε η ξένη ιμπεριαλιστική επέμβαση.στην Ελλάδα. μόνον αν εξεταστεί στα πλαίσια της διεθνούς διάστασης της ταξικής πάλης και με γνώμονα τον τότε διεθνή συσχετισμό δυνάμεων. Ηταν τέτοιος ο εσωτερικός συσχετισμός δυνάμεων. να δούμε και τις διεθνείς επαφές και σχέσεις του ΚΚΕ και του ΕΑΜικού κινήματος αυτό το διάστημα.1947. Και τότε ακόμη. Η περίοδος αυτή έχει χαρακτηριστεί.

των διεθνών επαφών και σχέσεων του ΚΚΕ αυτό το διάστημα. εξανεμίστηκαν. ότι τα πράγματα στην Ελλάδα οδηγούνται σε ρήξη.λαϊκοδημοκρατικού κινήματος.στην ηγεσία του ΚΚΕ αποκρυσταλλώνεται η εκτίμηση. γρήγορα το ΕΑΜ εγκατέλειψε τη στάση . όχι μόνο δεν έκανε τίποτα για να αντιμετωπίσει τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. επομένως. γιατί είναι ευρέως αποδεκτό. Η εξέταση.47.για την οποία στην αρχή είχε εκδηλώσει ανοιχτά την ανοχή του μπορούσε να εξασφαλίσει τις ελάχιστες προϋποθέσεις ειρηνικών εξελίξεων στη χώρα. αλλά δέσμια των Εγγλέζων υπηρέτησε πιστά τα σχέδια της αντίδρασης. ΚΚΕ .στον ένα ή άλλο βαθμό τη δράση της ηγεσίας του ΚΚΕ και του ΕΑΜ στο διάστημα 1946 . Οι τελευταίες ελπίδες του ΕΑΜικού κινήματος.ΕΑΜ Οι διεθνείς επαφές πριν τη 2η Ολομέλεια της ΚΕ Από τα τέλη του 1945 . είναι απαραίτητη για τη συνολική ερμηνεία της πολιτικής και της δράσης του κινήματος και αποτελεί αναπόσπαστο στοιχείο της ιστορίας του αγώνα του ΔΣΕ. Ετσι.όπως προκύπτει από τα ιστορικά στοιχεία που έχουμε υπόψη μας . που σφράγισαν . ότι η κυβέρνηση Σοφούλη . Η κυβέρνηση αυτή. Κι αυτό. έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στη μετέπειτα εξέλιξη και τελική έκβαση του αγώνα. πως οι διάφορες αυταπάτες και οι ταλαντεύσεις.

ότι τα πράγματα στην Ελλάδα οδηγούνταν σε ένοπλη αντιπαράθεση και να ζητήσει τη συμβουλή τους. για το πώς έπρεπε να ενεργήσει το ΚΚΕ. Γαλλίας και ΕΣΣΔ. Γρηγοριάδη και Αλκ. "Σίγουρα .4 Μάη 1996. Τέλος. έχει δύο όψεις: αυτή της κοινοβουλευτικής εξέλιξης και την άλλη της ένοπλης . Για τις επαφές του Παρτσαλίδη στη Μόσχα βρίσκουμε πληροφορίες στα δικά του γραπτά. είναι η προοπτική του ένοπλου αγώνα στην Ελλάδα και τίποτε άλλο.η επαναστατική στρατηγική.Μολότοφ. στο οποίο θα εκθέσει την κατάσταση στην Ελλάδα και τις προοπτικές που ξανοίγονταν. τα οποία και θα παραθέσουμε στη συνέχεια.αναφέρει η Ι. Ν. Το Δεκέμβρη του 1945 αντιπροσωπεία του ΕΑΜ. που υιοθετεί το ΚΚΕ από το 1945. Η αντιπροσωπεία θα φτάσει στη Μόσχα το Γενάρη του 1946. Λούλη. Ακόμη. στις 31/1/1946 θα καταθέσει υπόμνημα προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ. αλλά και σε όσα συζητήθηκαν σε κομματικά Σώματα. Πετρόφ και Ζμίχοφ. θα ζητήσει συνάντηση με τους Στάλιν . όπου ο Παρτσαλίδης θα συναντηθεί με τα μέλη του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων του ΚΚΣΕ Μπαράνοφ. Παπαθανασίου. που προαναφέραμε . η ιστορικός Ιωάννα Παπαθανασίου. Παπαθανασίου στην ανακοίνωσή της στο συνέδριο των ΑΣΚΙ. Παρτσαλίδης μάλιστα είχε ειδική κομματική αποστολή να ενημερώσει τα αδελφά κόμματα. Ο Μ. η οποία μελέτησε το θέμα μέσα από τα σοβιετικά αρχεία. ο Μ. Παρτσαλίδης στη Μόσχα. Παρτσαλίδη. αποτελούμενη από τους Μ. χωρίς να καταφέρει τελικά να συναντηθεί μαζί τους.ανοχής και επέστρεψε στη θέση της μαχητικής αντιπολίτευσης. Ξεχωριστό επίσης ενδιαφέρον παρουσιάζουν όσα ανακοίνωσε στο συνέδριο των ΑΣΚΙ (Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας). στις 18/1/1946. με σκοπό να ενημερώσει για την κατάσταση στην Ελλάδα και να ζητήσει τη συμπαράσταση της διεθνούς κοινής γνώμης. ξεκίνησε κύκλο επισκέψεων στις πρωτεύουσες των Αγγλίας. στις 3 . Σύμφωνα με την Ι. εκείνο που συζήτησε με τους Σοβιετικούς αξιωματούχους.

δ) Σ' όλο τον κόσμο οι συμπάθειες για το ανερχόμενο κίνημα της εθνικής αντίστασης στην Ελλάδα είναι ζωηρές. Θεωρώντας δεδομένη την απόλυτη πλειοψηφία του συνασπισμού του ΕΑΜ στην περίπτωση διεξαγωγής των εκλογών από μια αντιπροσωπευτική κυβέρνηση. ούτε συζητά για τους όρους που θα διασφαλίσουν το ενδεχόμενο της δημοκρατικής κοινοβουλευτικής μετάβασης. Ομως. το ελληνικό ζήτημα. συμπεριλαμβανομένης και της εργατικής.η πεποίθηση πως πολύ δύσκολα μπορούμε να βγούμε από τη σημερινή κατάσταση "ειρηνικά". θα αρκεστούμε σε όσα περιλαμβάνονται απ' αυτό το υπόμνημα στην προαναφερόμενη ανακοίνωση της ιστορικού Ι. Νομίζω πως οι συνθήκες σήμερα είναι ευνοϊκότερες από το Δεκέμβρη του 1944 για τέτοιου είδους ενδεχόμενο. μεταχειρίζονται έτσι την Ελλάδα. Παπαθανασίου. Η κατάσταση αναπόφευκτα οξύνεται συνεχώς. β) Στις γειτονικές χώρες τα δημοκρατικά καθεστώτα σταθεροποιούνται. Αυτή την εναλλακτική τακτική της ένοπλης αναμέτρησης διαπραγματεύεται ο Μ. δε θέτει ούτε το ζήτημα της αποχής από τις εκλογές. γ) Στην ίδια την Αγγλία ο λαός δεν μπορεί να χωνέψει πως οι αγγλικές κυβερνήσεις.αναμέτρησης. Παρτσαλίδη στο ΚΚΣΕ "Υπάρχει . Φυσικά εμείς πρέπει να εκμεταλλευτούμε και την πιο ελάχιστη δυνατότητα για .έγραφε στο υπόμνημά του ο Παρτσαλίδης . Ο στόχος είναι ένας: Εξουσία και αναδημιουργία μιας δημοκρατικής Ελλάδας. α) Η οριστική συντριβή του χιτλερισμού ετελείωσε και η Σοβιετική Ενωση μπορεί να θέσει σήμερα. Παρτσαλίδης. Με τους Εγγλέζους δεν είναι εύκολο να ξεμπλέξουμε. Επικεντρώνει στο ενδεχόμενο της σύγκρουσης". ήδη το έθεσε καθαρά. Το υπόμνημα του Μ. Μη έχοντάς το ολόκληρο στα χέρια μας. με την υποχρεωτική συμμετοχή των εκπροσώπων του. Παρτσαλίδης στο υπόμνημά του προς τους Σοβιετικούς ηγέτες. Τουλάχιστον τυπικές συγκρούσεις των οπλισμένων ομάδων μας (που σήμερα αποτελούνται από στελέχη του ΕΛΑΣ που καταδιώκονται) με τις φασιστικές συμμορίες και τις δυνάμεις του κράτους θα 'χουμε. τι έγραφε σ' αυτό το υπόμνημα ο Μ.

ότι "ο ελληνικός λαός στο άπειρο δεν μπορεί να ανεχτεί τη σημερινή φασιστική τρομοκρατία. Παπαθανασίου: Ανακοίνωση στο Συνέδριο των ΑΣΚΙ. τον οποίο παρακάλεσε να του απαντήσει στο εξής ζήτημα: Πώς θα συμπεριφερθεί το ΚΚ Αγγλίας σε περίπτωση εμφύλιας σύγκρουσης στην Ελλάδα. "Ο σ. Αλλά στο μεταξύ προετοιμαζόμαστε και οργανωτικο . με τους οποίους συναντήθηκε. Πόλιτ. Γι' αυτό είναι ανάγκη να επιδείξουν προσοχή και να πάρουν όλα τα μέτρα. Χ. ο Πόλιτ απάντησε ότι το ΕΑΜ και οι Ελληνες κομμουνιστές είναι υποχρεωμένοι να υπολογίζουν ότι οι σχέσεις μεταξύ ΕΣΣΔ και Αγγλίας είναι τεταμένες. επισκιάζοντας την άλλη. εκείνο που είναι περισσότερο γνωστό αφορά τη συμβουλή να πάρει μέρος το ΚΚΕ και το ΕΑΜ στις εκλογές. για τις συζητήσεις που είχε στην Αγγλία με τον ηγέτη του ΚΚ Βρετανίας. Συνειδητά ή ασυνείδητα αυτή η πλευρά των συναντήσεων της Μόσχας προβλήθηκε περισσότερο.είχε προσωπική συνάντηση με το . βεβαίως. την πιο σημαντική. Politt. Παρτσαλίδης . Η απάντηση των Σοβιετικών Από τα αποτελέσματα που είχαν οι συναντήσεις του Παρτσαλίδης στη Μόσχα.ειρηνική και δημοκρατική εξέλιξη. που σχετιζόταν με την προοπτική της ένοπλης σύγκρουσης . δεν έχει μόνο τι ο Παρτσαλίδης συζήτησε στη Μόσχα αλλά και τι οι Σοβιετικοί απάντησαν σε όσα τους είπε. Αξία.σ. έτσι όπως ήταν το 1939. 4 . Ακόμη. Οι πληροφορίες που έχουμε σ' αυτό το θέμα είναι επίσης αξιοπρόσεκτες. Θα αναγκαστεί στο τέλος να απαντήσει με τα ίδια μέσα στη δολοφονική τρομοκρατία".5/5/1996). ώστε να αποφύγουν τον εμφύλιο πόλεμο" (Ι. Οπως μας είπε ο Παρτσαλίδης.έγραφαν οι συνομιλητές του προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ . Ο Παρτσαλίδης ενημέρωσε επίσης τους Σοβιετικούς αξιωματούχους.τεχνικά και για την άμυνα ενάντια σε πραξικοπηματική επίθεση της αντίδρασης και για πέρασμα στην ενεργητική αντεπίθεση". ο Παρτσαλίδης υπογράμμιζε.

στην Ελλάδα και τη στάση που έπρεπε .είπε μιλώντας στην Ολομέλεια ο Μ. "Η υπόδειξη της ΚΕ του ΠΚΚ(μπ) για συμμετοχή μας στις εκλογές . τι λέει σχετικά πάνω σ' αυτό το ζήτημα. Από τα παραπάνω. των ειρηνικών μαζικών πολιτικών μορφών πάλης και της αξιοποίησης των όποιων δυνατοτήτων υπήρχαν . στις αρχές του 1946. Και όπως είναι γνωστό. μου δόθηκε η ευκαιρία να ενημερώσω τους συντρόφους του Τμήματος Εξωτερικών Σχέσεων της ΚΕ του αδελφού κόμματος για την προοπτική της ηγεσίας του Κόμματός μας σχετικά με την εξέλιξη της κατάστασης στην Ελλάδα. χωρίς την εγκατάλειψη. εισηγήσεις.18/5/1950. Ανάλογα με την εξέλιξη της κατάστασης τότε. μόνο για εσωκομματική χρήση". Παρτσαλίδης . ανάλογα με τις κάθε φορά συνθήκες. 199): "Κατά την επίσκεψη της ΕΑΜικής αντιπροσωπείας στη Μόσχα. 14 .κατά τη γνώμη του ΚΚΣΕ .να κρατήσει το ΚΚΕ. προκύπτει πως η συμβουλή του ΚΚΣΕ προς το ΚΚΕ ήταν η χρήση όλων των μορφών πάλης. ο ίδιος ο Παρτσαλίδης στο βιβλίο του "Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης" (Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ.είχε το νόημα που σας είπα. σελ. 1978. Ακρως ενδιαφέροντα πάνω στο θέμα που εξετάζουμε είναι και όσα κατέθεσε ο Μ. πότε το κέντρο βάρους να το ρίξουμε στον ένοπλο αγώνα. λόγοι. ανάλογα με τις εξελίξεις. Ελπίζουμε πως τώρα δεν υπάρχουν τα εμπόδια του πολέμου για την πλήρη ανάπτυξη της συμπαράστασης προς το λαό μας. Η συμβουλή της καθοδήγησης του ΚΚΣΕ ήτανε: Τώρα να πάρετε μέρος στις εκλογές. αποφάσεις. Παρτσαλίδης. μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1950. Μετά βλέποντας και κάνοντας. Αλλο το ζήτημα της ένοπλης αυτοάμυνας. πότε στις νόμιμες μορφές. ότι αυτή τη στιγμή πανελλαδική εξέγερση δεν είναι σκόπιμη. όμως. που αναπτυσσόταν και δεν μπορούσε παρά ν' αναπτυχθεί" ("Η 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. 36). Τόνισα πως με τις συνεχιζόμενες σφαγές των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης φαίνεται πολύ δύσκολη η αποφυγή της ένοπλης αναμέτρησης. το κέντρο βάρους θα μπορούσατε να το ρίξετε πότε στις νόμιμες μορφές πάλης και πότε στον ένοπλο αγώνα". Θα μπορούσαμε. συνοδευόταν με μία άλλη υπόδειξη. σελ. Να.

ένοπλη πανελλαδική εξέγερση. Ρούσος. Ισως. να διαφυλάξουμε την ΕΑΜική συμμαχία. Παρτσαλίδης και Π. αυτή τη φορά από τον ίδιο το Ν. 171). ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. 1957". πριν τη σύγκλιση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του. να συμμετάσχουμε στις εκλογές. Δημητρόφ. εδώ βρίσκεται η εξήγηση. μετά τη 2η Ολομέλεια. δεν ξανατέθηκε τέτοιο ζήτημα. να συνεχίσουμε την ανάπτυξη της μαζικής πάλης.και αφού γύρισε η ΕΑΜική αντιπροσωπεία (Μ. κείνη την περίοδο. Ζαχαριάδη. συνοδευόμενος από τον Μ. είχε αυτό το διάστημα. Ρούσος) από το εξωτερικό .για ομαλές εξελίξεις. σελ. Πορφυρογένη. περίοδο της 2ης Ολομέλειας. ΜΕΤΑ ΤΗ 2Η ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ Νέος κύκλος διεθνών επαφών του ΚΚΕ Ο Ζαχαριάδης στο εξωτερικό Μετά τη 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ . Η συμβουλή του Δημητρόφ Κλείνοντας το θέμα των διεθνών επαφών του ΚΚΕ. με σκοπό να παραστεί στο συνέδριο του ΚΚ της Τσεχοσλοβακίας. Σύμφωνα με όσα ό ίδιος ο Ρούσος κατέθεσε μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1957. για λογαριασμό του ΚΚΕ. θα πρέπει να αναφέρουμε ότι συναντήσεις με αδελφά κόμματα και με τον Βούλγαρο κομμουνιστή ηγέτη Γκ.ένας νέος κύκλος διεθνών επαφών του Κόμματος άνοιξε. Με την ευκαιρία . και ο Π. Αξιοσημείωτη δε. ο Δημητρόφ "συνιστούσε για κείνη τη στιγμή. να δημιουργήσουμε καλύτερες προϋποθέσεις πάλης" ("Πρακτικά 7ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. προς το παρόν. μόνο για εσωκομματική χρήση. αναχώρησε για το εξωτερικό. είναι η μαρτυρία του Παρτσαλίδη πως το ΚΚΣΕ συμβούλευε να μην επιχειρηθεί. γιατί στο ΚΚΕ. Στις 20 Μάρτη του 1946.

34 . Ελευθερίου ("Συνομιλίες με το Νίκο Ζαχαριάδη". δεν έχουν έρθει στο φως της δημοσιότητας κι έτσι είμαστε είμαστε υποχρεωμένοι απλώς να καταγράψουμε τις μαρτυρίες. χωρίς να επεκταθούμε περισσότερο και χωρίς να είμαστε σε θέση να τις επιβεβαιώσουμε.γύρω από αυτό το θέμα. 418 . στοιχεία . Γι' αυτό το ταξίδι του Ζαχαριάδη στη Σοβιετική Ενωση. σελ.αυτή. πραγματοποίησε συναντήσεις με ηγετικά στελέχη κομμουνιστικών κομμάτων. είπε μεταξύ άλλων: "Οταν πήγαμε με το Μιλτιάδη τον Πορφυρογένη για το συνέδριο του Τσεχοσλοβάκικου Κόμματος. Λέγεται. όπου είχε συνάντηση με τη σοβιετική ηγεσία και τον ίδιο τον Στάλιν. ο οποίος λέει ότι στηρίζεται σε προσωπική μαρτυρία του τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. όμως. Ρούσσος με πολύ γενικό τρόπο ("Μεγάλη Πενταετία". Μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. τόμος β`.35).τότε που τον χτυπούσαν από παντού για τις επιλογές του. ο Π. το Φλεβάρη του 1957. 209 και Π. σελ. σελ. ο ίδιος ο Ζαχαριάδης. το 1956 .430) και άλλοι. σχετικά με τον Εμφύλιο . μόνο για εσωκομματική χρήση. Εβαλα τη γραμμή της 2ης Ολομέλειας. αν και είχε σημαντικούς λόγους να επικαλεστεί την προαναφερόμενη συνάντησή του με τον Στάλιν. Αλλωστε. Δημητρίου: "Η διάσπαση του ΚΚΕ". Προοδευτικό πέρασμα στον ένοπλο αγώνα" ("Πρακτικά 7ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. Εκείνο που τόνισε ο Δημητρόφ είναι ακριβώς αυτό. έχουν γράψει ο Λ. Η συνάντηση με τον Δημητρόφ .δεν το έπραξε. ενώ έκανε λόγο για όλες τις άλλες διεθνείς επαφές. ιδιαίτερα δε των κομμάτων της βαλκανικής χερσονήσου και συζήτησε μαζί τους την κατάσταση στην Ελλάδα και τις προοπτικές του αγώνα του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος.αδιάσειστα . μάλιστα. ότι ο Ζαχαριάδης δεν περιορίστηκε στις συναντήσεις αυτές. σελ. τόμος Α`. Περισσότερα. 94). 1957". εκδόσεις "Κένταυρος". αλλά ταξίδεψε και στη Μόσχα. εγώ είδα και τον Τίτο και την ηγεσία του γιουγκοσλάβικου κόμματος και τους συντρόφους του αλβανικού κόμματος και τον Δημητρόφ πήγα και τον είδα. που είχε την άνοιξη του 1946.

Παπαθανασίου. έχουμε ορισμένα στοιχεία παραπάνω. Οι πληροφορίες. 2. στην ανακοίνωσή της στο συνέδριο των ΑΣΚΙ. Σύμφωνα.000 στην Αλβανία και τη Βουλγαρία. Παπαθανασίου στο συνέδριο των ΑΣΚΙ. λοιπόν. με τίτλο "Σύντομες σημειώσεις για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα". . τα οποία προέρχονται από την ανακοίνωση της ιστορικού Ι. Να σκεφτούμε το ζήτημα της ενίσχυσης με πολεμικό υλικό του αγώνα μας. Το υπόμνημα αυτό. με τα στοιχεία που συγκέντρωσε η Ι. Ζαχαριάδης συναντήθηκε με τον Δημητρόφ στη Σόφια και αφού συνομίλησε μαζί του. ο Ν. αντλούνται όλες από την προαναφερόμενη έκθεση των Μπαράνοφ και Μοσέτοφ προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ. μ' αυτή την έκθεση. η έκθεση των δύο Σοβιετικών αξιωματούχων: "Οσον αφορά στην πρακτική βοήθεια που υπολογίζει το ΚΚΕ. που θα κατανεμηθούν ως εξής: 4. Αλβανία και Βουλγαρία κέντρων εκπαίδευσης 8. ο Ζαχαριάδης στο υπόμνημά του δίνει στοιχεία για την κατάσταση του Κόμματος και του κινήματος στην Ελλάδα. λοιπόν.5/5/1996. αξιωματικών και μαχητών. ο σ.Για τη συνάντηση του Ζαχαριάδη με τον Δημητρόφ.000 στελεχών. από έρευνα στα σοβιετικά αρχεία. για τη στρατιωτική οργάνωση του Κόμματος και ζητάει τη βοήθεια των αδελφών κομμάτων προς το ΚΚΕ. Ενημερώνει. Ζαχαριάδης υποδεικνύει τα παρακάτω: 1. Μπέρια και Ζντάντοφ. Σύμφωνα. του παρέδωσε υπόμνημα. που παρουσίασε η ιστορικός Ι. που πραγματοποιήθηκε στις 4 . Την έκθεση αυτή παρέλαβε ο Σουσλώφ στις 26/4/1946 και την επομένη ενημέρωσε για το περιεχόμενό της τους Μαλένκοφ.000 στη Γιουγκοσλαβία και από 2. επίσης. Λέει. συγκεκριμένα. γύρω από το υπόμνημα του Ζαχαριάδη στον Δημητρόφ. Δημιουργία σε Γιουγκοσλαβία. Παπαθανασίου. ο Βούλγαρος κομμουνιστής ηγέτης το παρέδωσε στα στελέχη του Τμήματος Διεθνών Σχέσεων του ΚΚΣΕ Μπαράνοφ και Μοσέτοφ. το οποίο πρέπει να επιλυθεί μέσω Γιουγκοσλαβίας. οι οποίοι και το συμπεριέλαβαν στην έκθεσή τους προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ.

.3. αύξησαν στο έπακρο τα μέτρα καταστολής κατά του ΕΑΜικού κινήματος. Μόνιμη κομματική αποστολή στο εξωτερικό Μια έκθεση στα αδελφά κόμματα Οι διεθνείς επαφές του ΚΚΕ θα ενταθούν το καλοκαίρι του '46 και τούτο είναι εξηγήσιμο. αφού. Να δοθεί βοήθεια σε εκδοτικά μέσα στο ΚΚΕ. Να οργανώσουμε στα μεγάλα κέντρα των βαλκανικών χωρών και των χωρών της Ευρώπης κέντρα πληροφόρησης και βοήθειας για την Ελλάδα και από την Ελλάδα. φροντίζοντας να προετοιμαστεί για την αντιμετώπισή της. Η βοήθεια δε. κατέστησαν τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία υπόθεση του κράτους. πως οι συναντήσεις του Ζαχαριάδη με τα αδελφά κόμματα. που ζητάει ο ηγέτης του ΚΚΕ από τα αδελφά κόμματα. μετά τις εκλογές του Μάρτη. οδηγούνταν με μαθηματική ακρίβεια προς τον εμφύλιο πόλεμο και το ΚΚΕ όφειλε να λάβει υπόψη του τη νέα κατάσταση. αλλά και υπόδειξη των άλλων κομμάτων . απ' όσα έχουμε αναφέρει. Τα πράγματα συνεπώς. Είναι σαφές. ανάλογα με τις εσωτερικές εξελίξεις στην Ελλάδα. επιβεβαιώνουν τη θέση του ΚΚΕ και τη συμφωνία. η ντόπια και ξένη αντίδραση όξυναν με την πολιτική τους τις εσωτερικές αντιθέσεις. εντάσσεται ακριβώς σ' αυτήν την προοπτική. 4. κυρίως της Βαλκανικής. με την αποστολή τυπογραφικών μηχανών και χαρτιού".για προοδευτικό πέρασμα στην ένοπλη πάλη.

με σκοπό να αποκαταστήσει μια μόνιμη επαφή με τα κομμουνιστικά κόμματα της Βαλκανικής Χερσονήσου και το ΚΚΣΕ και να εξασφαλίσει την απαραίτητη βοήθεια. η συνάντηση με το Βούλγαρο κομμουνιστή ηγέτη θα πραγματοποιηθεί λίγες μέρες μετά. ούτως ώστε να είναι έτοιμο να αντιμετωπίσει το πολεμικό μένος των αντιπάλων του. Τελικά. Στο Βελιγράδι. ο οποίος εκείνο το διάστημα έλειπε από τη βουλγάρικη πρωτεύουσα. ο Ιωαννίδης θα επιδώσει εκ μέρους του ΚΚΕ έκθεση προς τα αδελφά κόμματα. τον Αύγουστο του '46 αντιπροσωπεία του Κόμματος. αποτελούμενη από τους Γ. Στα πλαίσια αυτής της συνάντησης. Ετσι. που φέρει ημερομηνία 12/9/46 και τίτλο "Η κατάσταση στην Ελλάδα και τα επείγοντα προβλήματα του κινήματός μας".ΑΣΚΙ" . όπως δεν έγινε κατορθωτή και η συνάντηση με τον Δημητρόφ.απ' όπου και λάβαμε γνώση της.με αριθμό αρχειοθέτησης Κ383/Φ: 20/33/1 . Η έκθεση προς τα αδελφά κόμματα . με τα ίδια μέσα που αυτοί χρησιμοποιούσαν. Ιωαννίδη και Π. αφού τα νόμιμα μέσα συνεχώς περιορίζονταν. φεύγει για το Βελιγράδι. Η έκθεση αυτή βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ .Αυτό. Στόχος της αντιπροσωπείας είναι να πάει. εκ των πραγμάτων. η αντιπροσωπεία θα φτάσει στις 25 Αυγούστου και στις 28 του ιδίου μήνα θα ταξιδέψει για τη Σόφια με σκοπό να έχει συνάντηση με το Δημητρόφ. αλλά αυτό το ταξίδι δεν έγινε κατορθωτό. Ταυτόχρονα. σήμαινε την υλικοτεχνική προετοιμασία του Κόμματος. πιθανόν στις 12 Σεπτέμβρη του 1946. και στη Σοβιετική Ενωση. αν είναι δυνατόν. Ρούσο. για την ενίσχυση του Κόμματος και του αντάρτικου κινήματος. σήμαινε και τη λήψη των απαραίτητων μέτρων για αποφασιστικό ξεδίπλωμα της παράνομης δουλιάς.

σαν ορμητήριο ενάντια στις Βαλκανικές Δημοκρατίες και στη Σοβιετική Ενωση. Η κατάκτηση των δημοκρατικών ελευθεριών είναι έργο αποκλειστικό της πάλης του λαού με την επικουρία των άλλων φιλελευθέρων λαών. σκιαγραφώντας την κατάσταση στην Ελλάδα. δείχνει πόσο σκληρά παλεύει και θα παλέψει για τη στρατηγική θέση της στην Ελλάδα. σημειώνει τα εξής: "Με τις ψευτοεκλογές στις 31 του Μάρτη η βρετανική πολιτική ανέδειξε στην εξουσία στην Ελλάδα τη μοναρχοφασιστική παράταξη (Λαϊκό Κόμμα κλπ. επισφραγίζει την επικράτηση του μοναρχοφασισμού και ανοίγει νέα περίοδο οξύτατων εσωτερικών αγώνων. η Μ. οδηγεί στη γενίκευση του εμφυλίου πολέμου και διεθνείς περιπλοκές. Το δημοψήφισμα την 1/9/46.) με σκοπό να πνίξει το Λαϊκό Δημοκρατικό Κίνημα και να προετοιμάσει την παλινόρθωση της μοναρχίας και του βασιλιά Γεωργίου σαν του πιο πιστού υπηρέτη της για τη στερέωση της θέσης των Αγγλων στην Ελλάδα. Το γεγονός ότι παρά την καταφανή αντίθεση της πλειοψηφίας του ελληνικού λαού. Βρετανία κατέφυγε στη βίαιη. .Η έκθεση. Οποιαδήποτε βρετανική "μανούβρα" δεν αλλάζει αυτές τις βασικές διαπιστώσεις. απροκάλυπτη παλινόρθωση της χρεοκοπημένης προδοτικής και φασιστικής μοναρχίας. οργανωμένο μέσα σε πρωτάκουστες συνθήκες τρομοκρατίας και νοθείας.

το ΚΚΕ). και γ) Τα υπόλοιπα διέρρευσαν μετά το Δεκέμβρη του 1944. την οικονομική κατάσταση. Συγκεκριμένα αναφέρεται: "Στη διάρκεια του απελευθερωτικού αγώνα το Κόμμα μας έγινε κόμμα μαζικό. την εξέλιξη του αντάρτικου κινήματος.000 μέλη. δείχνει τις τάσεις της βρετανικής πολιτικής και βεβαιώνεται από τα γεγονότα: (Να κρατήσουμε την Ελλάδα.000 μέλη. β) Με την εκκαθάριση που έγινε στο Κόμμα μας ύστερα από τη συμφωνία της Βάρκιζας αποκλείστηκαν 20 25. Η διαφορά αυτή οφείλεται στους εξής λόγους: α) Υστερα από την απόφαση του 7ου Συνεδρίου του Κόμματος (Οχτώβρης 1945) για την πραγματοποίησης της πολιτικής ενότητας στο χωριό πέρασαν στο Αγροτικό Κόμμα περίπου 250. Η δύναμη του ΚΚΕ Στη συνέχεια της έκθεσης σκιαγραφείται αναλυτικά το ελληνικό πρόβλημα στα πλαίσια της αγγλικής κατοχής. Δημιούργησε παντού οργανώσεις και στο τελευταίο χωριό.000 περίπου. της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας και δίνονται στοιχεία για το συσχετισμό δυνάμεων.000 μέλη μαζί με όλα τα αγροτικά στελέχη.Η δήλωση του Μοντγκόμερι στη μυστική σύσκεψη του ελληνικού Γενικού Επιτελείου. Ο αριθμός των μελών του έφτασε στο Δεκέμβρη του 1944 στα 420. Τίποτα δε γίνεται στην Ελλάδα χωρίς τη γνώση και τη γνώμη των Αγγλων". . που μας έγινε γνωστή. Σήμερα ο αριθμός των μελών του κόμματος είναι 45. την κατάσταση στην οποία βρίσκεται το ΚΚΕ. δηλ. Ενδιαφέροντα είναι τα στοιχεία που περιέχονται στην έκθεση για τη δύναμη του ΚΚΕ. τους μαζικούς αγώνες που αναπτύσσονται. Σ' αυτή την περίοδο δημιουργήθηκαν πολλές χιλιάδες κατώτερα και μεσαία στελέχη. που αποτελεί τη δεξιά λαβή κατά της ΕΣΣΔ και γι' αυτό πρέπει να ξεκαθαρίσουμε τη σοβιετική πέμπτη φάλαγγα.

Οι ομάδες αυτές. η τρομοκρατία και οι μαζικές δολοφονίες δημιούργησαν για το Λαό ανυπόφορες συνθήκες. Αρχισε κιόλας η δουλιά μας προς αυτήν την κατεύθυνση. Για να εκπληρώσει ο αντάρτικος αγώνας αποτελεσματικά τους σκοπούς που βάζει η σημερινή πολιτική κατάσταση. Πάντως σήμερα. ιδίως στη Μακεδονία και Θεσσαλία. Η προοπτική μας είναι ν' ανεβούν σύντομα σε 15 .8. δεν είμαστε σε θέση μόνοι μας να αντιμετωπίσουμε όλες τις ανάγκες του αντάρτικου αγώνα". πρέπει να ενισχυθούν και να αυξηθεί ο αριθμός των ανταρτών... στις Επιτροπές Πόλης. Ποια θα είναι η παραπέρα εξέλιξη της πάλης.20. περίπου 4. Πολλοί αγρότες και άλλα στελέχη του Λαϊκού Κινήματος υποχρεώθηκαν να καταφύγουν στα βουνά.000 έμπειρα. Παίρνονται μέτρα για το συντονισμό της δράσης τους.000 αντάρτες εξοπλισμένοι. Τον Αύγουστο υπήρχαν στα κυριότερα βουνά της Ελλάδας. για την πορεία του αντάρτικου αγώνα. αν και ανεπίσημες. στελέχη (στις καθοδηγήσεις των Κομματικών Οργανώσεων της βάσης. αυτό εξαρτάται όχι μόνο από τις εσωτερικές συνθήκες αλλά και από τις διεθνείς. στα συνδικάτα και στις άλλες εξωκομματικές οργανώσεις)". κατώτερα και μεσαία. στις Αχτιδικές Επιτροπές.Σήμερα έχουμε 7 . έχοντας υπόψη και τις ιδιαίτερες δυσκολίες του χειμώνα που πλησιάζει.000 πολεμιστές. Το αντάρτικο κίνημα Ειδικά. Το καλοκαίρι του 1946 ο αγώνας άρχισε να περνάει σε οργανωμένη δράση αντάρτικων ομάδων από παλιούς και νέους αντάρτες. βρίσκονται κάτω από τον έλεγχο και την καθοδήγησή μας. . υπογραμμίζεται: "Το δυνάμωμα του εκφασισμού της χώρας.

2. κάτω από την εγγύηση των μεγάλων δυνάμεων..000 άτομα. όπως η κομματική δουλιά και η προπαγάνδα μας για τον ελληνικό αγώνα στο εξωτερικό. που μπορούμε να τα λύσουμε χωριστά με τα αντίστοιχα όργανα. εφόσον κατ' αρχήν αποφασιστεί αυτό". Για την προετοιμασία 15 .000 ανταρτών μάς χρειάζεται η βοήθειά σας. η προμήθεια τυπογραφείων και άλλων. σε ιματισμό. . Δυστυχώς το μεγαλύτερο μέρος λόγω της βιαστικής απόκρυψης έπεσε στα χέρια της αντίδρασης ή χάλασε. ακόμα και σε τρόφιμα. Συγκεκριμένα. Εφόσον οι Αγγλοι δε δείχνουν πρόθεση να εγκαταλείψουν την Ελλάδα και η ελληνική μοναρχοφασιστική κυβέρνηση τούς υπηρετεί σε όλα και παρουσιάζει μπροστά στον ελληνικό λαό την παραμονή των αγγλικών στρατευμάτων στην Ελλάδα σαν εγγύηση από τον κίνδυνο επίθεσης των Βορείων Δημοκρατικών γειτόνων της και ειδικά του Σλαβισμού. Υπάρχουν και άλλα ζητήματα.. Τον καιρό της Βάρκιζας κατορθώσαμε να κρύψουμε οπλισμό για 20. Εκτός από αυτό έχουμε ανάγκη οικονομικής βοήθειας για το Κόμμα. θέτουμε υπόψη σας την άποψη κατά πόσο συμφέρει και στην πολιτική της ΕΣΣΔ και των Δημοκρατικών χωρών να κηρυχθεί η Ελλάδα ουδέτερη χώρα.20. το ΕΑΜ και τα συνεργαζόμενα κόμματα και οργανώσεις. 1. στα οποία έχουμε ανάγκη της βοήθειάς σας. αναφέρεται: "Στη λύση των ακόλουθων προβλημάτων του αγώνα μας έχουμε την ανάγκη της βοήθειάς σας. ούτως ώστε να αντιμετωπιστούν ορισμένα επείγοντα προβλήματα του κινήματος.. Η βοήθεια χρειάζεται.Η αιτούμενη βοήθεια Η έκθεση ολοκληρώνεται με μια σειρά αιτήματα για βοήθεια.. επίσης. ίδρυση ραδιοσταθμού. 3. καθώς και για τα θύματα του αγώνα.

όταν ο ΓΓ της ΚΕ του Κόμματος θα περάσει στο εξωτερικό. με θέμα την ενίσχυση του κινήματος στην Ελλάδα . Ζεύγου. Ζαχαριάδης θα ανέβει στη Θεσσαλονίκη στις 22/3/1947.μαζικού και αντάρτικου .Οι διεθνείς επαφές του ΚΚΕ το 1947 Οι διεθνείς επαφές του ΚΚΕ. μετά τη δολοφονία του Γ. κατευθυνόμενος προς το Βελιγράδι. με σκοπό την ενίσχυση του κινήματος στην Ελλάδα. Στη γιουγκοσλαβική πρωτεύουσα. αυτή την περίοδο. θα έχει μια σειρά επαφές με τον Τίτο και τα ηγετικά στελέχη του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. κυρίως. σημαντικότερη είναι η επίσκεψή του στη Μόσχα και η συνάντησή του με ανώτατα ηγετικά . ερχόμενος σε επαφή. όπου και θα πάρει μέρος στην πένθιμη συγκέντρωση που θα γίνει στην πόλη (η κηδεία του Ζεύγου είχε γίνει μια μέρα πριν). που όλο αυτό το διάστημα διηύθυνε ο Ιωαννίδης κι από κει θα καθοδηγεί την κομματική δουλιά στην Ελλάδα. μέσω ραδιοτηλεγραφημάτων με το ΠΓ στην Αθήνα και με την ηγεσία του ΔΣΕ στο βουνό. Επίσης. ο Ν. Κατόπιν.θα συνεχιστούν και το 1947. θα προετοιμάσει με τον παράνομο μηχανισμό του Κόμματος την έξοδό του από τη χώρα και στις 6 Απρίλη του 1947 θα περάσει παράνομα τα ελληνογιουγκοσλαβικά σύνορα. Συγκεκριμένα. Από τις διεθνείς επαφές του Ζαχαριάδη στο εξωτερικό. θα πάρει στα χέρια του την καθοδήγηση της δουλιάς του Κόμματος στο εξωτερικό.

αξίζει τον κόπο να δώσουμε μια εικόνα όσων αναφέρει ο Ζαχαριάδης στο μνημόνιό του προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ. Πριν. αναφέρει: "Η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ (στα μέσα του Φλεβάρη του 1946) κατέληξε σε αποφάσεις. Εκείνο που γνωρίζουμε .στελέχη του ΚΚΣΕ . αφού εξέτασε την κατάσταση. . Η επίσκεψη του Ζαχαριάδη στη Μόσχα Ο Ζαχαριάδης έφτασε στη Μόσχα στις αρχές του δεύτερου δεκαήμερου του Μάη 1947. δεν το γνωρίζουμε. αποτέλεσμα των οποίων ήταν να οργανωθεί ο Δημοκρατικός Στρατός της Ελλάδας. αλλά το αποτέλεσμα ήταν ότι κάθε φορά ο Δημοκρατικός Στρατός έβγαινε πιο δυνατός. αναφερθούμε σ' αυτή τη συνάντηση. Παπαθανασίου στο συνέδριο των ΑΣΚΙ.5/5/96 είναι πως ο Ζαχαριάδης συναντήθηκε στις 22/5/1947 με τον Ζντάνοφ.. προχώρησε σε δεκάδες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. με την άμεση καθοδήγηση των Αγγλοσαξόνων. 4 . ο Δημοκρατικός Στρατός αριθμεί πάνω από 20 χιλιάδες μαχητές υπό ενιαία οργάνωση και καθοδήγηση (. Είναι πολύ πιθανό να έγιναν.). Ειδικά για το ΔΣΕ και τις προοπτικές του.. με τίτλο "Για την κατάσταση στην Ελλάδα". Την επομένη. Το αν έγιναν αυτές οι συναντήσεις. Από τότε. κατέληξε ότι το δημοκρατικό κίνημα. Σήμερα. θα ζητήσει εγγράφως να έχει συναντήσεις με το Στάλιν και τον Μολότοφ.) Το Πολιτικό Γραφείο της Κεντρικής Επιτροπής του Κομμουνιστικού Κόμματος Ελλάδας..απ' όσα περιλαμβάνονται στην ανακοίνωση της Ι.το πιο πιθανόν και με τον ίδιο τον Στάλιν.. (. αλλά σαφή τρόπο την ελληνική μεταπολεμική πραγματικότητα και δίνει στοιχεία για την κατάσταση στο Κόμμα και στο ΔΣΕ. όμως. Στο μνημόνιο αυτό. ο ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ περιγράφει με συμπυκνωμένο. σε συνεδρίασή του στα μέσα του Φλεβάρη 1947. η αντίδραση. Στις 13/5 θα καταθέσει μνημόνιο προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ.

για να μετατραπεί σε τακτικό στρατό. τόσο άμεσα. είναι σε θέση ακόμα και μέσα στο 1947 να δώσει αποφασιστικά χτυπήματα κατά του μοναρχοφασισμού και των υπηρετών του στη χώρα. από τον αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό. ο Δημοκρατικός Στρατός δεν ξεπέρασε το παρτιζάνικο στάδιο του κατακερματισμού και του πρωτογονισμού. βασικά με τις δικές του δυνάμεις και την απαραίτητη βοήθεια όλων των δημοκρατικών φίλων του εξωτερικού.συνεχίζοντας την πλήρη εκμετάλλευση όλων των νόμιμων δυνατοτήτων. με αριθμό αρχειοθέτησης Κ383/Φ: 20/33/11). Ζαχαριάδη προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ υπάρχει στα "Αρχεία ΚΚΕ . πρέπει να θεωρεί ότι η ένοπλη πάλη γίνεται κυρίαρχη και πήρε σε σχέση μ' αυτά μια σειρά πρακτικών μέτρων. Η συνάντηση με τον Ζντάνοφ Για τη συνάντηση του ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ με τον Ζντάνοφ. Υπό τον όρο ότι ο Δημοκρατικός Στρατός θα αποκτήσει την αναγκαία βοήθεια για να υπερνικήσει τις αδύνατες πλευρές του. που θα του επιτρέψουν να πραγματοποιήσει τους ευρύτερους δυνατούς στόχους του λαϊκού δημοκρατικού κινήματος" (ολόκληρο το Μνημόνιο του Ν. Παρά τη βοήθεια που παίρνει ο μοναρχοφασισμός. θα μπορέσει σε σύντομο χρονικό διάστημα να έχει 50 χιλιάδες μαχητές και να καταχτήσει πολιτική και στρατηγική ενότητα και περιεχόμενο. Ανεξάρτητα από την ενιαία κεντρική οργάνωση. όσο και έμμεσα από όλη τη διεθνή αντίδραση (διεθνείς παρατηρητές στις εκλογές και στο δημοψήφισμα. Το λαϊκό δημοκρατικό κίνημα στην Ελλάδα.ΑΣΚΙ". Οι μεγαλύτερες αδυναμίες του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας είναι ο ανεπαρκής εξοπλισμός του και η έλλειψη στρατιωτικών στελεχών. πλειοψηφία της Επιτροπής Ερευνας του ΟΗΕ). οι πληροφορίες που έχουμε αντλούνται από την . Η εσωτερική κατάσταση της Ελλάδας συνεχίζει να παρουσιάζει αισιόδοξες προοπτικές.

Θα βρούμε τα απαραίτητα καράβια για να φορτώσουμε το αγορασμένο πολεμικό υλικό και να το μεταφέρουμε στην Ελλάδα χωρίς μεγάλους κινδύνους. δόθηκε απάντηση από το Βούλγαρο ηγέτη .. Ειδικά για το ζήτημα του εξοπλισμού του ΔΣΕ. επίσης. Αυτό το υλικό μπορούμε να το αγοράσουμε κι εμείς. ο οποίος ήταν σύγχρονος και προερχόταν κυρίως από λάφυρα του Β` Παγκοσμίου Πολέμου. δε γνωρίζουμε.. Η απάντηση του ΚΚΣΕ και του Δημητρώφ Στα ζητήματα που έθεσε το ΚΚΕ με την έκθεση που επέδωσαν ο Ιωαννίδης και ο Ρούσος στον Δημητρώφ. να αγοραστεί υλικό από τη διεθνή αγορά όπλων. με όσα λέει η Ι. Για το τι τύχη είχε η πρόταση του Ζαχαριάδη. ο ηγέτης του ΚΚΕ σημείωσε: "Μας χρειάζεται εξοπλισμός για 50. εσείς θα το κρίνετε.000 στρατό. λοιπόν. "Μας χρειάζεται τόνισε μεταξύ άλλων ο Ζαχαριάδης στον συνομιλητή του . Ας ενημερωθεί η κυβέρνηση ότι αγοράζουμε στρατιωτικό υλικό. ο Ζαχαριάδης ενημέρωσε τον Ζντάνοφ για την κατάσταση στην Ελλάδα. για την πολιτική του ΚΚΕ.ανακοίνωση της Ι.και για . Ακόμα κι αν ένα μέρος πέσει στα χέρια της κυβέρνησης. Το πώς εσείς θέλετε να βοηθήσετε. Σύμφωνα. συμπεριλαμβανομένης και της Θεσσαλονίκης. στη διάρκεια αυτής της χρονιάς και υπολογίζοντας ότι οι Αγγλοαμερικάνοι θα συνεχίσουν τους ίδιους ρυθμούς βοήθειας στην ελληνική αντίδραση.πολεμικό υλικό. Η ιστορικός αντλεί. η ΕΣΣΔ και οι Λαϊκές Δημοκρατίες ενίσχυσαν στη συνέχεια το ΔΣΕ με οπλισμό. μέσω Γαλλίας. μπορούμε να δημιουργήσουμε νέα κατάσταση". Παπαθανασίου στο Συνέδριο των ΑΣΚΙ που έχουμε προαναφέρει. για την κατάσταση στο Κόμμα και το ΔΣΕ. Τα όπλα πρέπει να τα αγοράσουμε. που μελέτησε στα σοβιετικά αρχεία. εμείς στη Βόρεια Ελλάδα. Εάν μας δοθεί το αντίστοιχο πολεμικό υλικό. δε θα μας κάνει ζημιά. Πάντως. τις πληροφορίες της από το υλικό των πρακτικών αυτής της συνάντησης. Αιγύπτου και Παλαιστίνης". Νομίζω ότι χρηματικά θα συνεισφέρετε. Παπαθανασίου.

Στο ζήτημα της ουδετερότητας παππούς συμφωνεί και ρωτάμε αν πήρες με άλλο δρόμο γνώμη των απάνω. .ΑΣΚΙ" με αριθμό αρχειοθέτησης Κ146/Φ: 7/33/115 . Σιάντος και "Διονύσης" ο Γ.το Νοέμβρη του 1946. "Νίκος" είναι ο Νίκος Ζαχαριάδης. σ. 9 Νίκο Συναντηθήκαμε Παππού Σόφιαν. (Σ. Η απάντηση αυτή μας είναι γνωστή από ραδιοτηλεγράφημα που έστειλε ο Ιωαννίδης στον Ζαχαριάδη στην Αθήνα. "Παππούς" ο Γκ. Τονίσαμε ότι γραμμή κόμματος συμπίπτει με υποδείξεις. Τηλεγράφησέ μας αμέσως. στις 10/11/1946. Τόνισε τα εξής σαν γνώμη δική του και των απάνω. "Γιώργης" ο Γ. ώστε να διατηρηθεί η σύνδεση του κόμματος με τις μάζες.έχει ως εξής: "Ν. ΤΡΙΤΟ: Να διαφυλάξουμε τα κομματικά στελέχη και να μην τα εκθέτουμε στους κινδύνους της εξόντωσής τους. Δημητρώφ. Τονίστηκε ανάγκη να επισπεύσεις αναχώρηση δική σου και Γιώργη. Το ραδιοτηλεγράφημα . ΠΡΩΤΟ: Περίοδος Χειμώνος και διεθνής κατάσταση επιβάλλουν να μην πάρει μεγάλη έκταση ένοπλο κίνημα. "Απάνω" είναι το ΚΚΣΕ. 10/11/46 Διονύσης". ΔΕΥΤΕΡΟ: Κέντρο βάρους να είναι ο μαζικός λαϊκός πολιτικός αγώνας και να διατηρηθούν και οι πιο ελάχιστες νόμιμες δυνατότητες.το οποίο υπάρχει στα "Αρχεία ΚΚΕ . Ιωαννίδης).λογαριασμό του ΚΚΣΕ .

Ορισμένα ακόμη στοιχεία για την ουδετερότητα Οφείλουμε να προσθέσουμε ορισμένα ακόμη στοιχεία γύρω από το ζήτημα της ουδετερότητας της Ελλάδας. ζητά τη γνώμη μας σχετικά με το σύνθημα της "ουδετερότητας της Ελλάδας" που προτείνει η ηγεσία του ΕΑΜ. ζητώντας τη γνώμη τους για το αν ήταν σωστό ένα τέτοιο σύνθημα να προβληθεί από το Κόμμα και το ΕΑΜ. δεν μπορώ να ζητήσω υποδείξεις για το ζήτημα αυτό από τη σοβιετική κυβέρνηση και επίσης δεν μπορώ να δώσω προσωπικές συμβουλές. Ζαχαριάδης: Θύτης και Θύμα" (σελ. Τα στοιχεία. όσο και στο παραπάνω τηλεγράφημα του Ιωαννίδη προς τον Ζαχαριάδη. 453-454). που στο έδαφός της δε θα υπάρχουν ξένα στρατεύματα ή βάσεις. Ο Ζαχαριάδης προσθέτει ότι το σύνθημα αυτό προϋποθέτει. όπως τα παρουσιάζει ο Π. Το σύνθημα της πραγματικά ανεξάρτητης Ελλάδας. κατά τη γνώμη του. που θα προσθέσουμε. Το ζήτημα αυτό το συζητούσε τότε το ΚΚΕ με τα άλλα κομμουνιστικά κόμματα. Μπορώ μόνο να εκφράσω την κατωτέρω προσωπική μου γνώμη. θα έχει ασφαλώς την επιδοκιμασία της κοινής γνώμης των δημοκρατικών χωρών. προέρχονται από τα αρχεία του σοβιετικού υπουργείου Εξωτερικών. Το σύνθημα αυτό σημαίνει ανεξαρτησία της Ελλάδας. . μια και το θέμα τίθεται τόσο στην έκθεση του ΚΚΕ προς τα αδελφά κόμματα. Ανταίος στο βιβλίο του "Ν. Ο Σοβιετικός πρεσβευτής ζήτησε την άδεια ν' απαντήσει στην ερώτηση του Ζαχαριάδη. Ανταίου αναφέρεται: "Στις 29 Ιουλίου 1946 ο Σοβιετικός πρεσβευτής μετέδωσε στη Μόσχα ότι ο Γενικός Γραμματέας του ΚΚΕ Ζαχαριάδης. και εγγυήσεις για την ασφάλεια της Ελλάδας από όλες τις μεγάλες δυνάμεις. μέσω του ανταποκριτή του ΤΑΣΣ. που δε θα υπάγεται στην κατά προτεραιότητα σφαίρα επιρροής καμιάς χώρας και δε θα έχει ξένες στρατιωτικές βάσεις στο έδαφός της. 1. ως εξής: "Σύμφωνα με τις αρχές μας για τη μη ανάμειξη στις εσωτερικές υποθέσεις. Συγκεκριμένα στο βιβλίο αυτό του Π.

ο Ιωαννίδης μάλλον εννοεί την αναμενόμενη απάντηση από τη σοβιετική πρεσβεία. όταν ρωτάει τον ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αν έλαβε "με άλλο δρόμο γνώμη των απάνω" στο θέμα της ουδετερότητας. Ορισμένες παρατηρήσεις και συμπεράσματα . Το πιο πιθανό είναι πως αυτή η απάντηση δεν είχε δοθεί. που θα μπορούσε να βοηθήσει την προπαγάνδα της αντίδρασης. Δεν υπάρχει ανάγκη να συνδυάζεται υποχρεωτικά το σύνθημα αυτό με το σύνθημα των εγγυήσεων της ανεξαρτησίας της Ελλάδας από τις μεγάλες δυνάμεις. ως προσωπική γνώμη του Σοβιετικού πρεσβευτή στην Αθήνα". Το πότε μετέδωσε ο ανταποκριτής του ΤΑΣΣ στην Αθήνα Λ. Δεύτερο. όταν η αντιπροσωπεία του ΚΚΕ. αυτό το τελευταίο σύνθημα πρέπει να διακριβωθεί και μπορεί κατά τη συζήτηση γι' αυτό το πολύπλοκο ζήτημα να αναφυούν και ζητήματα διεθνούς δικαίου. έφυγε για το εξωτερικό.2. απειλής. ανάμεσα στα άλλα. Είναι επίσης πολύ πιθανό ότι στο παραπάνω ραδιοτηλεγράφημά του προς τον Ζαχαριάδη.η ΕΣΣΔ. διαχωρίζοντας το θέμα της ουδετερότητας από τη διεθνή εγγύηση της ανεξαρτησίας της Ελλάδας. ο Ιωαννίδης και ο Ρούσος δηλαδή. ουσιαστικά προφυλάσσει το ΚΚΕ από την εκτόξευση ενός συνθήματος. Πρώτον. Β. που τώρα δεν υφίσταται". Βελιτσάνσκι την πιο πάνω απάντηση στον Ζαχαριάδη δε μας είναι γνωστό. Στάλιν και μεταδόθηκε από τον ανταποκριτή του ΤΑΣΣ. το σύνθημα αυτό έμμεσα αναγνωρίζει την ύπαρξη πραγματικής απειλής της Ελλάδας από την πλευρά άλλων χωρών.μέσω του πρεσβευτή της στην Αθήνα . η οποία εκείνο το διάστημα επικαλούνταν απειλή των συνόρων και της εδαφικής ακεραιότητας της χώρας από τις γειτονικές βαλκανικές Λαϊκές Δημοκρατίες. Πρέπει ακόμη να σημειώσουμε ότι με την απάντησή της . Η παρόμοια απάντηση στον Ζαχαριάδη εγκρίθηκε από τον Ι.

ευθύς εξαρχής .οφείλει. Ιδιαίτερα έχει επικριθεί το ΚΚΣΕ.Ασφαλώς.που ξεδιπλώνεται έντονα την ίδια περίοδο. Κι ακριβώς εκεί. με επίκεντρο μάλιστα την Ευρώπη . Οι εκτιμήσεις αυτές είναι βεβαίως τραβηγμένες από τα μαλλιά. Μόνιμο δε επαναλαμβανόμενο ρετρό είναι η άποψη ότι η ΕΣΣΔ χρησιμοποίησε για δικά της συμφέροντα το ΚΚΕ και το ΔΣΕ ή ότι πούλησε τον αγώνα του Κόμματος και του αντάρτικου κινήματος. ότι τα αδελφά κόμματα. αντιμετώπιζαν επιφυλακτικά και με πολύ προσεκτικό τρόπο τις εξελίξεις στην Ελλάδα. Οι πηγές οπλισμού για το ΚΚΕ .να αναπτυχθεί γρήγορα και σε μεγάλη έκταση ο ένοπλος αγώνας του ΔΣΕ στην Ελλάδα. όπου η γνώμη του εκεί ΚΚ ήταν . απ' όσα έχουμε αναφέρει γύρω από τις διεθνείς επαφές του ΚΚΕ στο διάστημα 19461947. όποιος θέλει να έχει αντικειμενική γνώμη. στο διεθνή συσχετισμό δυνάμεων της εποχής και στην εντεινόμενη αντεπίθεση του διεθνούς ιμπεριαλισμού . αφού όσοι τις προβάλλουν δεν εξηγούν με σαφή και συγκεκριμένο τρόπο τι άλλο θα έπρεπε να κάνει η Σοβιετική Ενωση στο δοσμένο για την εποχή διεθνή συσχετισμό δυνάμεων. Για τη στάση τους αυτή έχουν επικριθεί από πολλούς ιστορικούς και συγγραφείς της περιόδου του εμφυλίου. συμβουλεύοντας το ΚΚΕ να μην εγκαταλείψει τις νόμιμες δυνατότητες δράσης και να μην κάνει ριψοκίνδυνες ενέργειες. ο αναγνώστης θα έχει παρατηρήσει. να αναζητήσει την ερμηνεία της στάσης της ΕΣΣΔ και των άλλων Λαϊκών Δημοκρατιών απέναντι στο ΚΚΕ. και κυρίως το ΚΚΣΕ. με εξαίρεση ίσως τη Γιουγκοσλαβία. Και τι δεν έχει γραφεί.

υπερατλαντικό ηγεμόνα του ιμπεριαλιστικού στρατοπέδου δεν έχει ακόμη ουσιαστικά αρχίσει. Κι αυτοί ακριβώς οι περιορισμοί λειτούργησαν αντιστρόφως ανάλογα με τις προοπτικές νίκης ή διαφορετικής θετικής εξέλιξης που είχε το κίνημα στην Ελλάδα. Κι αυτό μπορούσε να γίνει μόνο αν επιλεγόταν .η ένοπλη πανελλαδική εξέγερση ή η εξέγερση στα βασικά αστικά κέντρα και την πρωτεύουσα. άλλος δρόμος δεν υπήρχε από την οργάνωση στρατού. ιδιαίτερα δε στο νεοσύστατο στρατό. Ακόμη. ήθελε οπλισμό και το ΚΚΕ δεν είχε τον οπλισμό που του χρειαζόταν. Εχει υποστηριχτεί και σε κομματικά σώματα του ΚΚΕ που ασχολήθηκαν με τον εμφύλιο . η Αγγλία "έπνεε τα λοίσθια" και η διαδικασία "παράδοσης" της χώρας στο νέο.Από τη στιγμή που το ΚΚΕ δεν μπορούσε να αντιμετωπίσει αλλιώς την κατάσταση στη χώρα παρά μόνο μέσω των ένοπλων μορφών πάλης. θα είχε πολλές πιθανότητες επιτυχίας και σε τελευταία ανάλυση θα δημιουργούσε άλλη κατάσταση στη χώρα. Ο στρατός. Το 1946 δεν είχαν ακόμη οργανωθεί οι δυνάμεις καταστολής του κράτους και το ΚΚΕ διέθετε ισχυρές δυνάμεις σ' αυτούς τους μηχανισμούς. Επρεπε συνεπώς να αναζητήσει πηγές οπλισμού. για να φτιαχτεί. Τι σήμαινε όμως αυτή η επιλογή για την προοπτική του ένοπλου αγώνα του ΔΣΕ. Σήμαινε πολύ απλά ότι η εξέλιξη του αντάρτικου κινήματος εντασσόταν στους περιορισμούς που έβαζε για τη Σοβιετική Ενωση και τις Λαϊκές Δημοκρατίες ο διεθνής συσχετισμός δυνάμεων. όμως. Η δεύτερη πηγή εξεύρεσης οπλισμού για το ΚΚΕ ήταν οι νεοσύστατες Λαϊκές Δημοκρατίες και η ΕΣΣΔ. Κι αυτή ακριβώς η πηγή επιλέχθηκε από τη στιγμή που εγκαταλείφθηκε η ιδέα της πανεθνικής εξέγερσης.με όποιες δυνατότητες επιτυχίας .πως αν αυτή η εξέγερση οργανωνόταν καλά και ξεσπούσε μέσα στο 1946. Η μία πηγή ήταν να πάρει τον οπλισμό που χρειαζόταν από τον εχθρό. Βασικές πλευρές του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων .

τι μπορούσε για να πάρει με το μέρος του την Πολωνία. ο ιμπεριαλισμός είχε κάνει σαφές. Ακόμη. Η πραγματικότητα αυτή φανερώνει πως η Σοβιετική Ενωση πήγαινε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ουσιαστικά μόνη. Ρουμανία. Δεν πρέπει. πως άνοιγε ένα νέο κύκλο αντιπαράθεσης με τη Σοβιετική Ενωση και το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα. τόσο με τη ρίψη των ατομικών βομβών στην Ιαπωνία όσο και με τα ψυχροπολεμικά κηρύγματα του Τσόρτσιλ στο Φούλτον. ουσιαστικά δε και η Αλβανία). Να. δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι ο ιμπεριαλισμός έκανε ό. διατηρώντας έτσι μια δίοδο προς τα σύνορα της ΕΣΣΔ και φυσικά ένα μέρος της παλιάς "υγειονομικής ζώνης" γύρω από αυτή. τα όρια του οποίου ήταν αδιευκρίνιστα και κανείς δεν μπορούσε να αποκλείσει το ενδεχόμενο ενός νέου θερμού πολέμου. γιατί υπήρξε τόσο προσεκτική απέναντι στο ελληνικό ζήτημα και απέφευγε μια περισσότερο ανοιχτή και ενεργό ανάμειξη στο πλευρό . επίσης.Το 1946 δεν είχε ακόμη υπογραφεί η συνθήκη ειρήνης. Η ΕΣΣΔ συνεπώς είχε κάθε λόγο να επιθυμεί διακαώς την υπογραφή της συνθήκης ειρήνης και να εξασφαλίσει μέσα από αυτή την ειρήνη τα λαϊκοδημοκρατικά καθεστώτα της Κεντρικής και Ανατολικής Ευρώπης. πέρα των λαϊκών κινημάτων στη Δύση. που μετά τον πόλεμο βρέθηκαν στο στρατόπεδο της λαϊκής δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. Επίσης. χωρίς διεθνή ερείσματα. και με στόχο να διαφυλάξει μια σειρά ευάλωτες κατακτήσεις του διεθνούς κομμουνιστικού κινήματος στην Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη. Ουγγαρία. κατά τη διάρκεια του πολέμου ήταν με το μέρος του φασιστικού άξονα (Βουλγαρία. να μας διαφεύγει ότι μια σειρά χώρες. με την οποία θα έμπαινε και τυπικά τέρμα στον Β` Παγκόσμιο Πόλεμο.

για παραβιάσεις των συνόρων της χώρας από τη Βουλγαρία. Παρ' όλα αυτά με διπλωματικό τρόπο και άλλα μέσα προσπάθησε να βοηθήσει το κίνημα στην Ελλάδα. καθώς και η παροχή της απαραίτητης βοήθειας από τις Λαϊκές Δημοκρατίες και την ΕΣΣΔ. θετικά αποτελέσματα. Στις 19/12/1946 το Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ αποφάσισε τη σύσταση και αποστολή στην Ελλάδα Διεθνούς Επιτροπής Ερευνας.του ΚΚΕ και του ΔΣΕ. Κι αυτό το γεγονός είναι ταυτόχρονα και η βασική αιτία. διεξάγοντας έρευνες. δεν επέλεξε τις κατάλληλες λύσεις και μορφές πάλης. Η διάσκεψη για την ειρήνη και το οριστικό κλείσιμο του Β` Παγκοσμίου Πολέμου άρχισε στο Παρίσι στις 29 Ιουλίου του 1946 και η συνθήκη ειρήνης υπογράφηκε τελικά στις 10/2/1947. τη Γιουγκοσλαβία και την Αλβανία και ενίσχυση του ΔΣΕ με στρατιωτικές δυνάμεις αυτών των χωρών. η οποία θα διερευνούσε τις καταγγελίες της κυβέρνησης των Αθηνών. που εξηγεί γιατί άργησε τόσο το ολοκληρωτικό πέρασμα του ΚΚΕ στις ένοπλες μορφές δράσης. διενεργώντας ανακρίσεις κ. ούτως ώστε να εξασφαλιστούν τα μέγιστα δυνατά. Στο διάστημα αυτό. Ενα χρήσιμο συμπέρασμα Η πραγματικότητα αυτή υπογραμμίζει τις ευθύνες της τότε ηγεσίας του ΚΚΕ. ένας νέος σκόπελος εμφανίστηκε. στο διάστημα που η επιτροπή βρισκόταν σε ελληνικό έδαφος η αποστολή βοήθειας στον ΔΣΕ από το εξωτερικό περιορίστηκε σημαντικά για ευνόητους λόγους. Οπως γίνεται αντιληπτό. κ. Δεν ανέλυσε σωστά τον εσωτερικό και διεθνή συσχετισμό δυνάμεων και το συνδυασμό τους. που δε στάθμισε όπως έπρεπε την κατάσταση. εμποδίζοντας την εκδήλωση ανοιχτής συμπαράστασης και βοήθειας προς το ΔΣΕ εκ μέρους των Λαϊκών Δημοκρατιών και της ΕΣΣΔ. Κι αυτό αποτελεί ουσιαστικά μια παραγνώριση των μαρξιστικών - . ο. δεν εκτίμησε το χρόνο όπου οι συνθήκες ήταν ευνοϊκές για το κίνημα και ταυτόχρονα. Η Διεθνής Επιτροπή ήρθε στην Ελλάδα στις 29 Ιανουαρίου του 1947 και έμεινε περίπου τρεισήμισι μήνες.

Συνεπώς. εξίσου σωστό είναι πως το ΚΚΕ έπαιρνε τις τελικές αποφάσεις και κανένας άλλος. τόνιζε ο Λένιν. με το κεφαλοδεμένο στέλεχος του ΚΚΕ. για κάθε επανάσταση δεν τον είχε αφομοιώσει όσο έπρεπε το ΚΚΕ εκείνη την εποχή. θα μπορούσε να πει κανείς πως με βάση τη μαρτυρία του Παρτσαλίδη. Γαβριηλίδης και παράγοντες του ΕΑΜ Κορινθίας δολοφονία του Γ. αν το ΚΚΕ είχε σαφή και ακριβολογημένη εκτίμηση της κατάστασης.αύριο θα είναι αργά". Ζέβγου Η ωμή και εν ψυχρώ πολιτική δολοφονία του Γιάννη Ζέβγου (Ταλαγάνη) έγινε στις 20 Μάρτη του 1947 και αποτελεί ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα . "Χθες ήταν νωρίς . ο αναγνώστης δε θα πρέπει να ξεχνάει πως ο Λένιν μπροστά στην Οχτωβριανή Επανάσταση υπογράμμιζε στους μπολσεβίκους ότι η επανάσταση . στις 17 Γενάρη 1946. Ζέβγο. το ΚΚΕ είχε τότε τη συμβουλή του ΚΚΣΕ να αποφύγει προς το παρόν την πανεθνική εξέγερση. από Χίτες και χωροφύλακες στην κεντρική πλατεία της Κορίνθου. Κι αυτό τον κανόνα. εικονίζονται ο Κ.ως προς την εκτέλεσή της . Αλλωστε.είναι τέχνη. μπορούσε να αγνοήσει την υπόδειξη του ΚΚΣΕ. Η Η φωτογραφία είναι λίγο μετά την πρώτη δολοφονική απόπειρα ενάντια στον Γ. Αυτό είναι σωστό.ίσως το . Ομως. Βέβαια. Μαζί.λενινιστικών κανόνων της ταξικής πάλης και σε τελευταία ανάλυση της επανάστασης.

την κατάσταση στην ελληνική ύπαιθρο. Παρέδωσε πλήθος συγκεκριμένων στοιχείων και επώνυμες μαρτυρίες. Αποστολή τους ήταν να αποκαλύψουν το όργιο της εγκληματικής τρομοκρατίας στη διεθνή Επιτροπή του ΟΗΕ. ο Γ. υπουργός Γεωργίας στην πρώτη μεταπελευθερωτική κυβέρνηση "Εθνικής Ενότητας". ξυλοδαρμούς. διερευνούσε. οι αντιδραστικές δυνάμεις προχωρούσαν ήδη σ' ένα συνεχώς εντεινόμενο εγκληματικό και τρομοκρατικό όργιο. Εκεί. καταστροφές περιουσιών.. μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας. καταστροφές κομματικών γραφείων και γραφείων εντύπων του ΕΑΜ και του κόμματος. εγκαταστημένη εκείνη την περίοδο στη συμπρωτεύουσα. προχώρησε σε αλλεπάλληλα διαβήματα και καταγγελίες στην Επιτροπή του ΟΗΕ. Πράγματι. επικεφαλής αντιπροσωπείας του ΕΑΜ. . που είχαν ξεδιπλώσει οι μοναρχοφασιστικές δυνάμεις της εποχής. ενάντια στο λαϊκοδημοκρατικό κίνημα και ιδιαίτερα το ΚΚΕ. ειρηνικές και δημοκρατικές εξελίξεις. βρισκόταν από τις πρώτες μέρες του Φλεβάρη στη Θεσσαλονίκη. Το πρωί της Πέμπτης. όπως αυτή είχε διαμορφωθεί. για τραμπουκισμούς. ενώ το ΕΑΜ και η μεγάλη πλειοψηφία του λαού ζητούσαν και πάλευαν. Ζέβγος. καταπατώντας ακόμη και τα στοιχειώδη δημοκρατικά δικαιώματα του λαού. Ο Γ.. Ζέβγος βγαίνει από το ξενοδοχείο "Αστόρια". όπου διέμενε και πηγαίνει στα γραφεία της εφημερίδας "Αγωνιστής". Παραθέτοντας σωρεία αδιαμφισβήτητων στοιχείων απέδειξε συγκεκριμένα ότι. με την καθοδήγηση και βοήθεια των Εγγλέζων και άλλων ξένων πατρώνων τους. ο Γ.χαρακτηριστικότερο . γράφει ένα ακόμη υπόμνημα προς την Επιτροπή του ΟΗΕ. που. 20 Μάρτη 1947.της μονόπλευρης και αιματηρής τρομοκρατίας. από την πρώτη μέρα που έφτασε στη Θεσσαλονίκη. για ομαλές. από τις διάφορες φασιστικές συμμορίες και τις κρατικές δυνάμεις "καταστολής". Ζέβγος. βιασμούς γυναικών και άλλες εγκληματικές ενέργειες. αναπληρωματικό μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ τότε και ηγετικό στέλεχος του ΕΑΜ.

από πολύ κοντά. Ο μοναρχοφασιστικός και φιλοκυβερνητικός Τύπος επιχείρησε να παρουσιάσει το στυγερό έγκλημα. με συγκεκριμένα στοιχεία και αποδείξεις αποκάλυψε το προμελετημένο χαρακτήρα του εγκλήματος και τους εμπνευστές του. υπό την υψηλή εποπτεία του υπουργού τότε Δημόσιας Τάξης. κρεοπώλης από τις Σέρρες. που επικράτησε τις πρώτες στιγμές. που τον καταδίωξαν. Ζέβγου μαθεύτηκε γρήγορα και αναστάτωσε τους πάντες. συναντιέται με το θάνατο. Πυροβολεί. Κεφαλίδου. όπου γευμάτιζε κάθε μέρα. Βλάχος. λίγα μέτρα από το κτίριο. όταν ο "Ριζοσπάστης". το Α2 και την ΕΣΑ του Γ` Σώματος Στρατού. για να εξαφανιστεί. ότι βρίσκονταν τις ημέρες . πλαισιωμένος από δύο άλλα άτομα. αυτή των εμπνευστών και οργανωτών της δολοφονίας έπεσε στο κενό και στράφηκε σε βάρος τους. Ζέρβα. τον ξαναπυροβολεί. τρεις φορές τον κομμουνιστή ηγέτη και καθώς αυτός πέφτει θανάσιμα πληγωμένος. Εκτελεστής ο Χρ. συλλαμβάνεται από πολίτες. μπροστά στα εμβρόντητα μάτια των περαστικών. εκμεταλλευόμενος το γεγονός πως ο δολοφόνος είχε κάνει. Η προσπάθεια. Αλλωστε. όπου στεγαζόταν η διεθνής Επιτροπή του ΟΗΕ.με νέα στοιχεία διωγμών και αντιδημοκρατικών ενεργειών των μοναρχοφασιστών και των αρχών και προς το μεσημέρι πηγαίνει στο εστιατόριο "Ελβετικόν". Η είδηση της δολοφονίας του Γ. δεν ήταν καθόλου τυχαίο. Ο δράστης. αφού πρώτα πέρασε από το οδοντιατρείο της Στ. όμως. για ένα διάστημα. μετά από λίγη ώρα. ο οποίος αποκαλύπτει. να φοβάται για την πράξη του και δεν αξιοποιεί τη σύγχυση. όμως. Ναπ. Βγαίνοντας από το εστιατόριο και καθώς περπατά στο πεζοδρόμιο. δημοσιεύεται στο "Ρ" γράμμα του Νίκου Σιδηρόπουλου. για τέταρτη φορά. δε δείχνει. ότι η δολοφονία οργανώθηκε από τις "εθνικόφρονες οργανώσεις". στο Μπούλκες. Ετσι. Στις 3 Απρίλη 1947. ενός από την παρέα του δολοφόνου και δραπέτη επίσης από το Μπούλκες. σαν ένα "ξεκαθάρισμα λογαριασμών" στους κόλπους της Αριστεράς.

την οποία... Ετσι. αφού περιελάμβανε και τις δολοφονίες των: Γ. Και τον Σουλτάνο του ΚΚΕ έπρεπε να τον σκοτώσω". όμως. αποτέλεσε και αποτελεί μια αναμφισβήτητη μαρτυρία του γενικότερου εγκληματικού και τρομοκρατικού οργίου. Εγώ δούλευα για την ελληνική και τη συμμαχική αντικατασκοπία. Ο δολοφόνος του Γ.. πολεμούσα τους κομμουνιστές και τους Τούρκους. που δημοσίευσε ο "Ριζοσπάστης" στις 3/4/1947. Χώρα. από τους Ν. δίνει μια συνέντευξη στην "Ακρόπολη της Κυριακής". τον απελευθερώνουν και τον φυγαδεύουν στην Αργεντινή. Μετά από αρκετά χρόνια γυρίζει στην Ελλάδα και στις 20 Σεπτέμβρη του 1981. Σιδηρόπουλου. Σιδηρόπουλος αποκάλυψε. που δημοσίευσε ο "Ριζοσπάστης" στις 3/4/1947 Η επιστολή του Ν. Εγώ έτρεξα.. Ζέρβα και τους υπουργούς Δικαιοσύνης και Βόρειας Ελλάδας. Στην πραγματικότητα. ότι το σχέδιο ήταν ευρύτερο.. Επρεπε να υπακούσω. να σκοτώσω τον Γιάννη Ζέβγο. Ο Ν. Σακελαρόπουλου (μετέπειτα προέδρου του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών).σε δύο χρόνια φυλακή. Πασαλίδη (μετέπειτα προέδρου της ΕΔΑ) και Αλέξ. το 1948. στους συμμάχους. επίσης. Ζέβγου καταδικάστηκε .. Ζέβγου και τους εμπνευστές του.εκείνες στη Θεσσαλονίκη ολόκληρο κυβερνητικό κλιμάκιο. Αλεξανδρή και Ροδόπουλο αντίστοιχα. που μαζί οι . ως τρόφιμος του ψυχιατρείου της Λέρου πλέον..για τα μάτια . Σιδηρόπουλου. Πολύ γρήγορα. Η πατρίδα κινδύνευε.. Ετσι οργανώθηκε το στυγερό έγκλημα Εκτενή αποσπάσματα από την επιστολή του Ν. δεν αποκάλυψε μόνο τους πραγματικούς δολοφόνους του Γ. προτιμούσαν ιδιαίτερα τότε οι απανταχού φασίστες. εκτέλεσα και την εντολή που πήρα από τους ανωτέρους μου. όπου ομολογεί και τα εξής: "Ολη μου η ζωή είναι αφιερωμένη στην πατρίδα. έπρεπε να την καθαρίσω από τους κομμουνιστές και τους Τούρκους.

Για το λόγο αυτό αναδημοσιεύουμε εκτενή αποσπάσματά της. μια φορά 100 χιλιάδες και άλλη μια φορά 150 χιλιάδες. Εδώ όμως μόλις ήλθα στη Θεσσαλονίκη μας παρέλαβε το Γ` Σώμα Στρατού και μας τοποθέτησε στην ΕΣΑ Βαρδαρίου.διάφορες μοναρχοφασιστικές συμμορίες και ο κρατικός μηχανισμός των αγγλόδουλων κυβερνήσεων ασκούσαν σε βάρος των δημοκρατών πολιτών και ιδιαίτερα των αγωνιστών της Εθνικής Αντίστασης και των κομμουνιστών. που είναι δικές μας: "Ονομάζομαι Νικόλαος Σιδηρόπουλος. πλην των υπογραμμίσεων. Πρέπει να υπογράψετε. γιατί έτσι θα σώσουμε την Ελλάδα από τους Σλάβους. Μας πλήρωναν.Σ. Επειδή γίνανε και γίνονται ορισμένα πράγματα ασυμβίβαστα με τη συνείδησή μου. αλλά υπάρχει η κατάθεσή μου που έγινε στο γραφείο Α2 Γ` Σ. είμαι ηλικίας 33 ετών και από το χωριό Αλιστράτη των Σερρών. ήρθα στην Ελλάδα. παρακαλώ να δημοσιευτούν τα παρακάτω γραφόμενά μου. Από τις 10/2/47. εμένα μου δώσαν δυο φορές από 50 χιλιάδες. Γ` Σ. Παιδιά εσείς θα σώσετε την Ελλάδα και θα έχετε ότι θέλετε από μας κλπ. 10. Στην ΕΣΑ ενώ μας περιόριζαν μέσα. όπως ακριβώς δημοσιεύτηκε τότε στο "Ρ".000 χιλιάδες την ημέρα. το Γ` Σ. Το Γιώργη Ζαφίρη (μάρτυρας του Κύρου) είδα να του δίνουν δυο φορές. Στρατού. Εκεί στην αρχή μας πίεσαν εκβιάζοντάς μας να καταθέσουμε άσχετα με την αλήθεια και τη ζωή μας στο Μπούλκες. Εγώ δεν εξετάστηκα σαν μάρτυρας στον ΟΗΕ. Η ανάκριση γινότανε στο Γραφείο Α2.χ. Παράλληλα μας έλεγαν αν δεν υπογράψουμε αυτά που μας λένε. δεν καθαρίζεται η θέση μας. Ο Κύρου μας μίλησε προτού αρχίσει τις εργασίες η Επιτροπή. όπως ήθελε ο Κύρου και μου την έφεραν ύστερα από τρεις . Επίσης και εκτός του ημερομισθίου μας δίναν και συγκεντρωμένα χρήματα π. εκτός που τρώγαμε στην ΕΣΑ. φεύγοντας από τον τόπο της αυτοεξορίας μου "Μπούλκες" νοσταλγώντας την πατρίδα μου. επάγγελμα καπνοπαραγωγός. μας έλεγαν να λέμε στον κόσμο ότι είμαστε ελεύθεροι.

γιατί ό. Τα παραλάβαμε και μας τα έφερε ο Τσάκωνας και ο Βλάχος και μας τα μοίρασαν για να σκοτώσουμε το Ζέβγο...Σ. Στις 10/3/47 μας γράψανε στις εθνικόφρονες οργανώσεις πρώτον εμένα.. Ανακαλώ και διαψεύδω και τους άλλους ομοίους μου που εξετάστηκαν σα μάρτυρες της ελληνικής κυβερνήσεως μπροστά στον ΟΗΕ και συγκεκριμένα οι Αννίβας.. Επίσης μου ζήτησαν και τους έκανα σχεδιάγραμμα του Μπούλκες.. ενέκρινε. το Δηλαβέρη και το γιατρό το Πασαλίδη. αρκεί να τελειώσουμε με το καλό τη δουλιά. όπως μου είπε ο Τσάκωνας να μας δώσει τον παραπάνω οπλισμό.. Το βράδυ της ίδιας μέρας ώρα 8 μμ ο Ζέβγος πήγαινε για το ξενοδοχείο του. Την εγγραφή την έκανε ο δικηγόρος Καραγιάννης που φέρεται και σαν πρόεδρος.. Μας είπαν ο Τσάκωνας και ο Βλάχος να μη φοβόμαστε από τους χωροφυλάκους.. Στις 14/3 το Γ` Σ. Σοβαλίκης.... Στο Χρήστο Βλάχο ένα γκολτς στο Λάζαρο Τσαούση Ναγκάν. (δηλαδή τους σκοτωμούς) και θα μας έχουν επάνου στα χέρια. πιστόλια.. Αλλά μας τον έδειξε τις προηγούμενες μέρες τμηματικά ο Μανώλης Κονιόρδος (βιομήχανος και της καταδιώξεως όπως έμαθα) που ερχόταν συχνά σε επαφή μαζί μας. θα μας δώσει ο γενικός διοικητής Ροδόπουλος. το δικηγόρο το Σακελαρόπουλο. Παρακολούθηση Στην παρακολούθηση του Ζέβγου. τον οποίο κανένας μας δεν εγνώριζε προσωπικά.. Διαταγή είχαμε το Ζέβγο να τον σκοτώσουμε νύχτα και κρυφά μέσα στο ξενοδοχείο.τι θα κάνουμε είναι εις γνώσιν της Ασφάλειας και του Σώματος. πήγαμε όλοι μαζί την Τρίτη 18/3/47 και παρακολουθήσαμε τον Ζέβγο.. Δεν μπορέσαμε να του ρίξουμε κανείς από όλους γιατί είχε κόσμο. όσα θέλουμε. Αμέσως φρόντισε να μας οπλίσει με περίστροφα..μέρες στην ΕΣΑ και την υπόγραψα. χειροβομβίδες. Εμένα με δώσαν ένα γερμανικό πλακέ. Οσο για τα χρήματα. Ζητήσαμε χρήματα και μας είπε ο Τσάκωνας να μη στενοχωριόμαστε. που γινόταν με επικεφαλής μας τον Τσάκωνα και το Βλάχο και με μας. Ζαφίρης. Βαλταδώρος. .

. Με κάλεσαν ιδιαιτέρως εμένα και μου είπαν "τους βρήκαμε όλους μαζεμένους (Ζέρβα. Ο Καραγιάννης από κει μας είπε δυο ... . το οποίο μου είπε ο Τσάκωνας θα το πάρεις εσύ. Οταν επέστρεψαν ήταν η ώρα 10.Με την πρώτη σφαίρα που δέχτηκε ο Ζέβγος γύρισε το κεφάλι του και κοίταξε προς τα πίσω.τρεις μέρες οι εκτελέσεις". πως δε θα πάθω τίποτε.. έρριξε άλλες τρεις σφαίρες στην πλάτη του Ζέβγου.30 πμ και μας συγκέντρωσε και μας είπε να μείνουμε μέσα στην ΕΣΑ σε επιφυλακή. Κατόπιν από λίγα λεπτά της ώρας ήρθε ένας άλλος με στρατιωτική στολή και καλπάκι στο κεφάλι... Ο Βλάχος συνέχισε. Είπαν να τον σκοτώσουμε ιδιαιτέρως το Ζέβγο. Από κει μας πήρε ο Τσάκωνας όλους πλην του Μπαϊπουλτίδη και πήγαμε στο Ε` τμήμα... Ο φόνος του Σακελαρόπουλου.30 πμ... Εμείς αμέσως φύγαμε σκορπισμένοι κι ένας ένας συγκεντρωθήκαμε στην ΕΣΑ. που φαινόταν πίσω απ' την κόκκινη εκκλησία η γωνία του. Μόλις πήγαμε ένας ενωμοτάρχης ψηλός. Ενώ όμως βρισκόμαστε στο Ε` τμήμα ήρθε κι ο βουλευτής Παπαδόπουλος του Κιλκίς (μου το πληροφόρησε ο Τσάκωνας). Εκεί ο Τσάκωνας μας είπε: "Παιδιά έχουμε διαταγή να αναβληθούν για δυο . . γεμάτος. Εκεί μάθαμε ότι ο Βλάχος πιάστηκε από την αστυνομία. Δέχουμαι αυτά που λέω να τα καταθέσω και μπροστά σε οποιαδήποτε επιτροπή..δυο να φύγουμε και να πάμε στην ΕΣΑ και να μη βγούμε έξω. μελαχρινός. τον οποίο συνόδευε ένας άλλος.. Ο Τσάκωνας πήρε τον Βλάχο και πήγαν στον υπουργό Ζέρβα.... όπου τον βρούμε και όποια ώρα". κλπ) η δουλιά μας είναι εν τάξει. ο οποίος μόλις προχώρησε δυο βήματα έπεσε στην άκρη του τοίχου. αρκεί να υπάρχουν εγγυήσεις.Την Πέμπτη το πρωί ήλθε ο Τσάκωνας ώρα 8. άνοιξε ένα παράθυρο που είναι προς το δρόμο της Εγνατίας και μας έδειξε το γραφείο του Σακελαρόπουλου. θα γινόταν ως εξής: Θα μας ενίσχυε το Ε` τμήμα μ' ένα αυτόματο.

Η πραγματικότητα. Αυτά για την αλήθεια και ακρίβεια. της 20ής του Ιούνη 1947 Η αλλαγή φρουράς του ιμπεριαλισμού στην Ελλάδα με την υποχώρηση της Μεγάλης Βρετανίας και την παραχώρηση της πρωτοκαθεδρίας στις ΗΠΑ πραγματοποιήθηκε Πρώτος από δεξιά ο αντιπλοίαρχος με την ανακοίνωση Μ. πληροφοριών των ΗΠΑ στην Το δόγμα αυτό Ελλάδα την περίοδο του εμφυλίου υποτίθεται ότι πολέμου προκλήθηκε ύστερα από επίσημο αίτημα της ελληνικής κυβέρνησης προς τις ΗΠΑ. είναι διαφορετική. ο του γνωστού Μπέργκβιστ και ο Σάντερλαντ "Δόγματος αποτελούσαν τους κεντρικούς Τρούμαν" στις 12 άξονες των στρατιωτικών Μάρτη του 1947. για βοήθεια στις 3 Μάρτη του ιδίου έτους. βεβαίως. Ο Σμιθ. Σάντερλαντ. Με εκτίμησιν Νικόλαος Σιδηρόπουλος" Η συμφωνία του αίσχους Η ελληνοαμερικανική συμφωνία υλοποίησης του "Δόγματος Τρούμαν".Ολα αυτά τα καταγγέλλω μπροστά στον ελληνικό λαό για να μάθει την αλήθεια και δε δέχθηκα να γίνω εγκληματίας. Η ελληνική διακοίνωση της 3ης Μάρτη φτιάχθηκε στο αμερικανικό υπουργείο των Εξωτερικών από τους ίδιους του Αμερικανούς και στη συνέχεια επιδόθηκε στην . που είμαι με ένα της ΕΣΑ. Σας στέλνω και μια φωτογραφία μου. απάνου στη μοτοσικλέτα.

ελληνική κυβέρνηση. επιδίδει τα την χρησιμοποίηση διαπιστευτήριά του. Φατούρου: "Πώς κατασκευάζεται ένα επίσημο πλαίσιο διείσδυσης". Η εφαρμογή του δε στην Ελλάδα άρχισε και τυπικά με την υπογραφή της Ελληνοαμερικανικής συμφωνίας της 20ής Ιουνίου 1947. επιδόθηκε στην ελληνική κυβέρνηση. με την οποία ζητούσε βοήθεια και αναλάμβανε συγκεκριμένες δεσμεύσεις για την συγκεκριμένη αξιοποίησης αυτής της βοήθειας. ο Στην πρώτη σειρά ο νέος οποίος θα είχε και πρεσβευτής των ΗΠΑ Χ. σελ. στις 15/6/1947. Το "Δόγμα Τρούμαν" έγινε νόμος των Ηνωμένων Πολιτειών στις 22 Μάη του 1947 κι από κει και μετά τέθηκε σε εφαρμογή. ως δήθεν έκκληση βοηθείας (Βλέπε: "Η Ελλάδα στη δεκαετία 1940 . Αυτή την επέστρεψε με την σειρά της στην κυβέρνηση των ΗΠΑ. Ομως κι αυτή η διακοίνωση της ελληνικής κυβέρνησης κατασκευάστηκε από το αμερικανικό υπουργείο Εξωτερικών. ). Γκρέιντι..1950". η οποία επέφερε κάποιες δευτερεύουσες τροποποιήσεις και με την σειρά της την απηύθυνε προς την κυβέρνηση των ΗΠΑ. εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ. Πριν την υπογραφή αυτής της συμφωνίας υποτίθεται ότι και πάλι η ελληνική κυβέρνηση είχε απευθύνει διακοίνωση προς τις ΗΠΑ. 419 . τον έλεγχο ως προς με τα γυαλιά. Αργ. ως δήθεν δικό της κείμενο (Βλέπε σχετικά: στο ίδιο.. Τα βασικά σημεία της συμφωνίας Με τη συμφωνία της 20ής Ιουνίου ουσιαστικός κυβερνήτης της Ελλάδας γινόταν η κυβέρνηση των ΗΠΑ και τοποτηρητής της εξουσίας τους ο αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής. Αριστερά ο Ράνκιν και δίπλα του ο στενός συνεργάτης του συνταγματάρχης Σμιθ .460).

τη χορήγηση προνομίων φοροαπαλλαγών και ασυλίας σαν αυτά που είχε το προσωπικό της αμερικανικής πρεσβείας. αφορούσε τα αμερικανικά συμφέροντα (Αρθρο 6). ότι η παροχή βοήθειας μπορούσε να διακοπεί εάν και όποτε ο Πρόεδρος των ΗΠΑ θεωρούσε ότι η παύσις είναι προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών (Αρθρο 10. Το άρθρο 8 μετέτρεπε την ελληνική κυβέρνηση σε υπηρέτη του Προέδρου των ΗΠΑ. που κρινόταν απαραίτητη. για να πετύχουν τους εκάστοτε σκοπούς τους. δηλαδή. Ακόμη. Κι αυτή τους η εξουσία δε θα αφορούσε μόνο την χρησιμοποίηση των αμερικανικών κεφαλαίων. η ελληνική κυβέρνηση ήταν υποχρεωμένη να δίνει στους Αμερικανούς.) ούτως ώστε οι τελευταίοι να ασκούν αυτό που θεωρούσαν καθήκον τους. η συμφωνία προέβλεπε ότι και η ελληνική κυβέρνηση μπορούσε μονομερώς να ζητήσει παύση της αποστολής βοήθειας.δηλαδή να κάνουν ό. αλλά και τη χρησιμοποίηση των ιδίων πόρων της Ελλάδας (Αρθρο 4). μπορούσαν να εκβιάζουν με διακοπή της βοήθειας. Ο. Η κυβέρνηση της Ελλάδας θα προέβαινε σε κάθε ενέργεια. Η συμφωνία. εφόσον το ζητούσε ο Αμερικανός Πρόεδρος και δε θα μεταβίβαζε οτιδήποτε είχε στην κατοχή της (αντικείμενα . την παραχώρηση Ελλήνων πολιτών ως προσωπικού των Αμερικανών.της "βοήθειας". Είναι δε αξιοσημείωτο.τι θέλουν .πληροφορίες κλπ.που θα κρινόταν αναγκαία. χωρίς την συγκατάθεσή του. Βέβαια. Βάσει των άρθρων της συμφωνίας αυτής η αμερικανική αποστολή και ο αρχηγός της είχαν το δικαίωμα να ασκούν οποιαδήποτε λειτουργία .) σε τρίτους. η συμφωνία προέβλεπε την ελευθεριά κινήσεως του προσωπικού της αμερικανικής αποστολής. οι οποίοι. Με με το άρθρο 9 προβλεπόταν ότι ο τρόπος χρησιμοποίησης της αμερικανικής βοήθειας ήταν υπόθεση αποκλειστικά της αμερικανικής αποστολής. ό. Αυτό σήμαινε πως ολόκληρη η οικονομική και πολιτική ζωή της Ελλάδας μετατρεπόταν σε υποχείριο των διαθέσεων των Αμερικάνων.τι της ζητούσαν (εκθέσεις . που θα έρχονταν στην Ελλάδα. παράγραφος 3). . Επίσης.πληροφορίες κλπ. όμως.τι. για την σωστή αξιοποίηση της "βοήθειας". γιατί έτσι τάχα επέτασσε το εθνικό τους συμφέρον.

Εχει. κλιμάκιο Αμερικανών πάντως. δούμε τον τρόπο. Ομως μόνο τέσσερα από αυτά είχαν καταρτιστεί. στη συνέχεια. κυρώθηκε από τη Βουλή και έγινε νόμος του κράτους το Σεπτέμβρη του 1948. Αριστερά. με τη σύμφωνη γνώμη της αρμόδιας επιτροπής της Βουλής!!! . αν και τέθηκε σε ισχύ ευθύς εξαρχής. όμως. κατά την υποδοχή των τα όσα προέβλεπε πρώτων Αμερικανών αξιωματικών η συμφωνία της 20ής Ιουνίου. κυβέρνηση των Αθηνών υλοποίησε Στράτος. οφείλουμε να σημειώσουμε πως αυτή η συμφωνία. καθιστός. που ανεβοκατέβαζαν. Πώς υλοποιήθηκε η συμφωνία Στις 14 Ιουλίου του 1947 έφτασε στην Ελλάδα ο αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής βοήθειας Ντουάιτ Γρίνσγουολντ κι από κει και μετά τα πράγματα πήραν το Στα τέλη Μάη 1947 έφθασαν στην Ελλάδα το πρώτο και το δεύτερο δρόμο τους. το Μάη του 1948. ότι εκείνοι που θα έκριναν ποια κυβέρνηση εκπροσωπεί την πλειοψηφία του ελληνικού λαού και ποια όχι.προέβλεπε ότι τέτοιο δικαίωμα είχε μόνο εκείνη η κυβέρνηση που θα αντιπροσώπευε την πλειοψηφία του ελληνικού λαού!!! Ο όρος αυτός ήταν το λιγότερο απαράδεκτος και δεν μπήκε τυχαία. Μπήκε για να υποδηλώσει. Συνολικά εκδόθηκαν 26 νομοδιατάγματα για την υλοποίηση αυτής της συμφωνίας. ο συνταγματάρχης Σμιθ και δίπλα με τον οποίο η του ο υπουργός Στρατιωτικών. Καταρχήν. αξία να αξιωματικών. κυβερνήσεις στην Ελλάδα με μια κίνηση του χεριού. εκδόθηκε προς υλοποίηση της συμφωνίας το ΝΔ 694/1948. το σημαντικότερο ίσως διάταγμα απ' όσα εκδόθηκαν γι' αυτό το σκοπό. Νωρίτερα. θα ήταν οι ίδιοι οι Αμερικανοί.

Το ΝΔ 694/1948 προέβλεπε τα εξής προνόμια για την αμερικανική αποστολή στην Ελλάδα: . τα ελληνικά δικαστήρια δεν είχαν καμιά δικαιοδοσία πάνω στα μέλη της αμερικανικής αποστολής για οποιαδήποτε αξιόποινη πράξη τους. δασμό. την οποία η αποστολή αξιοποίησε δεόντως.τι αφορά το ελληνικό προσωπικό της αποστολής. . Δηλαδή.κ.Παρείχε το δικαίωμα προτεραιότητας στην αποστολή και στα μέλη της όσον αφορά τις τηλεφωνικές. .Η αλληλογραφία της αποστολής και των μελών της απαλλασσόταν από κάθε έλεγχο. . που είχαν οι υπόλοιποι Ελληνες εργαζόμενοι (ασφάλιση. τηλεγραφικές και ταχυδρομικές ανταποκρίσεις.Παρείχε το δικαίωμα της ετεροδικίας για τα μέλη της.Παρείχε το δικαίωμα του απαραβίαστου της οικίας των μελών της και των οικημάτων που η αποστολή διέθετε. καθώς και της περιουσίας και των αρχείων τους. . αλλά αφαιρούσε και όλα τα δικαιώματα. .Παρείχε το δικαίωμα απαλλαγής οποιουδήποτε συναλλαγματικού ελέγχου στην αποστολή και στα μέλη της.). . Επίσης χορηγούνταν απαλλαγή οποιουδήποτε τελωνειακού ελέγχου. Δηλαδή μπορούσε να γίνεται ελεύθερα εξαγωγή κεφαλαίων. Μ' άλλα λόγια επρόκειτο για ελευθερία άσκησης λαθρεμπορίου. εισφορά κ.).ο.Απάλλασσε τα μέλη της και την ίδια την αποστολή ως οργανισμό από κάθε φόρο. . το προαναφερόμενο διάταγμα όχι μόνο δεν προέβλεπε κανένα προνόμιο. αποζημίωση σε περίπτωση απόλυσης κλπ. Σε ό. υπέρ του ελληνικού ή υπέρ άλλων φορέων του ελληνικού κράτους (δήμοι. κοινότητες κλπ.Τα αυτοκίνητα της αποστολής και των μελών της απαλλάσσονταν από κάθε φόρο κυκλοφορίας κλπ.

Απαλλάσσονται από τας διατυπώσεις και την διαδικασίαν της υφισταμένης νομοθεσίας περί αλλοδαπών εταιρειών. στο άρθρο 4 αναφερόταν: "Αι αμερικανικαί εταιρείαι αι έχουσαι. Ακόμη να προσθέσουμε ότι για τους Ελληνες εργαζόμενους αυτών των εταιριών δεν προβλεπόταν κανένα δικαίωμα. Το προσωπικόν των (αλλοδαπό) δεν έχει ανάγκη αδείας εργασίας εις την Ελλάδα. γ. ή άλλαι ξέναι εταιρείαι. έχουν αυταί και το προσωπικόν των τα κάτωθι δικαιώματα: α.347).. τόμος Α`. 346 . αίτινες θα συμβληθώσι μετ' αυτής. Συγκεκριμένα. προς εκτέλεσιν έργων εν Ελλάδι και αι αμερικανικαί ή ξέναι εταιρείαι αι μετ' αυτών συνεργαζόμεναι τη εγκρίσει της Αμερικανικής κυβερνήσεως. Ψυρούκη: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας". Το προσωπικόν των (αλλοδαπό) απαλλάσσεται από κάθε φόρον εισοδήματος και όλων των άλλων φόρων". Εκδόσεις ΕΠΙΚΑΙΡΟΤΗΤΑ. εργολαβίας μετά της Αμερικανικής κυβερνήσεως. β. που δρούσαν ή θα δρούσαν στην Ελλάδα. δ. τα εισαγόμενα υπ' αυτών είδη κλπ.ή θα ασκούσαν στο μέλλον ..λειτουργία σε ελληνικό έδαφος. καθώς και για άλλες ξένες εταιρίες που είχαν συνεργασία με τις ΗΠΑ και ασκούσαν . Απαλλάσσονται από κάθε άμεσον ή έμμεσον φορολογίαν διά την περιουσίαν των. ούτε αυτό της κοινωνικής ασφάλισης (Βλέπε: Ν. ΟΙ ΦΩΤΟΓΡΑΦΙΕΣ από το βιβλίο του Φοίβου Ιωαννίδη "Πόλεμος διείσδυση και προπαγάνδα" εκδόσεις "Ορφέας" . αλλά και για τις αμερικανικές εταιρίες. σελ.Το ΝΔ 694/1948 δεν προέβλεπε μόνο για την αμερικανική αποστολή αποικιοκρατικά δικαιώματα.

μετά την υπογραφή της επαίσχυντης συμφωνίας ΕΛΛΗΝΟΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΣΥΜΦΩΝΙΑ Το πλήρες κείμενο της υποτέλειας Το πλήρες κείμενο της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας.Ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης και υπουργός Εξωτερικών Κων. είναι το παρακάτω: "Της Ελληνικής Κυβερνήσεως. ενώ αποχαιρετάει τον Αμερικανό πρεσβευτή στην Αθήνα Λίνκολ Μακ Βι. Αμερικής την παροχήν οικονομικής. υλικής και τεχνικής βοήθειας προς πρόληψιν της οικονομικής κρίσεως. Τσαλδάρης. Του Κογκρέσου των Ηνωμένων Πολιτειών εξουσιοδοτήσαντος διά του εγκριθέντος την 22αν Μα`ϊου 1947 Νόμου του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών όπως παράσχη την ως άνω βοήθειαν προς την Ελλάδα επί . αιτησομένης παρά της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών της Β. αυτού του μνημείου της υποτέλειας και της ντροπής. προαγωγήν της εθνικής ανασυγκροτήσεως και αποκατάστασιν της εσωτερικής γαλήνης. που σφράγισε τις εξελίξεις στην Ελλάδα στις κατοπινές δεκαετίες.

Προς τον σκοπόν τούτον η Ελληνική Κυβέρνησις έχει αναλάβει και συμφωνεί διά του παρόντος. συνεφώνησαν τα εξής: ΑΡΘΡΟΝ 1: Η Κυβέρνησις των Ηνωμένων Πολιτειών θέλει παρέσχει εις την Ελληνικήν Κυβέρνησιν πάσαν βοήθειαν δι' ην ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών έχει το δικαίωμα να δώση την εξουσιοδότησίν του συμφώνως προς τον εγκριθέντα την 22αν Μαΐου 1947 Νόμον του Κογκρέσου ως και προς πάντα τροποποιητικόν ή συμπληρωματικόν τούτου νόμον. Οι κάτωθι υπογεγραμμένοι δεόντως εξουσιοδοτηθέντες προς τούτο παρά των κυβερνήσεών των. Της Ελληνικής Κυβερνήσεως προτεινούσης. ωρισμένα μέτρα εν Ελλάδι κρινόμενα ουσιώδη διά την τελεσφόρον χρησιμοποίησιν της βοήθειας των Ηνωμένων Πολιτειών και των ιδίων της Ελλάδος πόρων διά την όσον το δυνατόν ταχυτέραν προώθησιν της ανασυγκροτήσεως και ανορθώσεως της Ελλάδος. ως και τους ιδίους της Ελλάδας πόρους. διά της από 15ης Ιουνίου 1947 διακοινώσεως προς την Κυβέρνησιν των Ηνωμένων Πολιτειών. Της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελληνικής Κυβερνήσεως πιστευουσών ότι η παροχή τοιαύτης βοηθείας θέλει συντείνει εις την επίτευξιν των βασικών αντικειμενικών σκοπών του Χάρτου των Ηνωμένων Εθνών και θέλει ενισχύσει περαιτέρω τους δεσμούς φιλίας μεταξύ των λαών της Αμερικής και της Ελλάδος.τη βάσει όρων ευρισκομένων προς την κυρίαρχον ανεξαρτησίαν και ασφάλειαν των δύο χωρών. επί τω σκοπώ της ανασυγκροτήσεως και της εξασφαλίσεως της ανορθώσεως της Ελλάδος. όπως θέση εις εφαρμογήν τα εν τη από 15 Ιουνίου 1947 διακοινώσει της προς την Κυβέρνησιν των Ηνωμένων Πολιτειών . ΑΡΘΡΟΝ 2: Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει χρησιμοποιήσει τελεσφόρως πάσαν βοήθειαν χορηγουμένην εις την Ελλάδα υπό των Ηνωμένων Πολιτειών.

ΑΡΘΡΟΝ 5: . ΑΡΘΡΟΝ 4: Ο αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής θα καθορίση.προτεινόμενα μέτρα. της αποκτήσεως ευκολιών και υπηρεσιών και της διεξαγωγής ετέρων ενεργειών της Αποστολής. αίτινες θα ήσαν αναγκαίαι και ενδεδειγμέναι.Η Ελληνική Κυβέρνησις θα προσφέρη πάσαν εφικτήν βοήθειαν εις την Αμερικανικήν Αποστολήν προς διευκόλυνσιν της διεξαγωγής των καθηκόντων της. ΑΡΘΡΟΝ 3: Η Κυβέρνησις των Ηνωμένων Πολιτειών θέλει αποστείλει εις την Ελλάδα αποστολήν της ήτις θα είναι γνωστή ως Αμερικανική Αποστολή Βοήθειας προς την Ελλάδα (αναφερομένη εν τοις επομένοις ως Αμερικανική Αποστολή). τους όρους και τας συνθήκας υφ' ας η ειδικώς καθοριζομένη βοήθεια θα χορηγήται από καιρού εις καιρόν κατά τη Συμφωνίαν ταύτην. εντός της Ελλάδος και εξ Ελλάδος. της κινήσεως του προσωπικού της Αποστολής προς την Ελλάδα. ως και των ιδίων της Ελλάδος πόρων. Υπό τας οδηγίας του Αρχηγού η Αποστολή θα παρέχη πάσαν συμβουλευτικήν βοήθειαν και θα ενασκή πάσαν λειτουργίαν. Τινές των λειτουργιών τούτων περιλαμβάνονται εις τα υπό της Ελληνικής Κυβερνήσεως εν τη από 15 Ιουνίου διακοινώσει της προτεινόμενα μέτρα. Το προσωπικόν της Αμερικανικής Αποστολής και η περιουσία . Ο Ορισθείς υπό του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών Αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής θα αντιπροσωπεύη την Κυβέρνησιν των Ηνωμένων Πολιτειών επί ζητημάτων σχετικώς κατά την παρούσαν Συμφωνίαν χορηγουμένην βοήθειαν. διά να βοηθήσουν την Ελληνικήν Κυβέρνησιν προς τελεσφορωτέραν χρησιμοποίησιν πάσης βοήθειας χορηγουμένης εις την Ελληνικήν Κυβέρνησιν υπό των Ηνωμένων Πολιτειών. εν συνεννοήσει μετ' αντιπροσώπων της Ελληνικής Κυβερνήσεως. και τη διά ταύτης όσον το δυνατόν ταχυτέραν προώθησιν της ανασυγκροτήσεως και εξασφάλισιν της ανορθώσεως εν Ελλάδι. Θέλει δε προβή εις πάσαν ενδεδειγμένην πρόσθετον ενέργειαν. της χρησιμοποιήσεως προσώπων Ελληνικής Εθνικότητας και κατοικίας.

ΑΡΘΡΟΝ 8: Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει προβή εις πάσαν ενέργειαν την οποία ήθελε ζητήσει ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών διά την ασφάλειαν παντός . περιλαμβανούσης περιοδικάς εκθέσεις της Αποστολής ως προς τας ενεργείας σχετικώς με την παρούσαν συμφωνίαν και τον σκοπόν. τα οποία θέλει ζητεί η Αποστολή προς διεξαγωγήν των καθηκόντων και ανειλημμένων υποχρεώσεών της. Προς τον σκοπόν τούτον: 1. ΑΡΘΡΟΝ 6: Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει επιτρέψει εις τα μέλη της Αμερικανικής Αποστολής να παρακολουθώσιν ελευθέρως τη χρησιμοποίησιν της παρεχομένης προς την Ελλάδα παρά των Ηνωμένων Πολιτειών βοηθείας.της Αποστολής και του προσωπικού της θα απολαύωσιν εν Ελλάδι των αυτών προνομίων και φορολογικών απαλλαγών ως απολαύει το προσωπικόν της πρεσβείας των Ηνωμένων Πολιτειών εν Ελλάδι και η περιουσία της Πρεσβείας και του προσωπικού της. Η Ελληνική Κυβέρνησις θέλει παρέχει εις την Αμερικανικήν Αποστολήν την ευκαιρίαν και θέλει συνεργασθή μετ' αυτής προς παροχήν πλήρους και συνεχούς δημοσιότητας εντός της Ελλάδος. Θα επιτρέπεται εις αντιπροσώπους του Τύπου και της Ραδιοφωνίας των Ηνωμένων Πολιτειών να παρατηρώσιν ελευθέρως και ν' αναφέρωσι πλήρως σχετικώς με τη χρησιμοποίησιν της βοηθείας ταύτης και 2. ποσά και πρόοδο της βοηθείας ταύτης. ΑΡΘΡΟΝ 7: Η Ελληνική Κυβέρνησις και η Κυβέρνησις των ΗΠΑ θέλουσι συνεργασθή ίνα εξασφαλίσουν εις τους λαούς των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελλάδας πλήρη ενημέρωσιν συμβιβαζομένην προς την ασφάλειαν των δύο χωρών. χαρακτήρα. πηγήν. καθόσον αφορά τη χορηγούμενην εις την Ελλάδα βοήθειαν παρά των Ηνωμένων Πολιτειών. έκτασιν. Η Ελληνική κυβέρνησις θα τηρή πάντας τους λογαριασμούς και τα στοιχεία και θα παρέχη πάσαν έκθεσιν και πληροφορίαν προς την Αμερικανικήν Αποστολήν.

υπαλλήλου ή εκπροσώπου της Ελληνικής Κυβερνήσεως. τη χρησιμοποίησιν ή αποκάλυψιν τοιαύτης τινός πληροφορίας παρ' ουδενός μη όντος αξιωματούχου. παροχής ή ετέρας μορφής της κατά την παρούσαν Συμφωνίαν βοηθείας διά τη διενέργειαν οιασδήποτε πληρωμής έναντι του κεφαλαίου ή τόκου οιουδήποτε δανείου χορηγηθέντος αυτή υπό ετέρας τινός ξένης Κυβερνήσεως.αντικειμένου. Η Ελληνική κυβέρνησις δε θέλει. χορηγήσει χρηματικά ποσά ή διαθέσει ξένον συνάλλαγμα διά την καταβολήν κεφαλαίου ή τόκου του εκκρεμούντος εξωτερικού χρέους της Ελληνικής Κυβερνήσεως και οιουδήποτε δημοσίου ή ιδιώτου οφειλέτου. Εάν το Συμβούλιον Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών κρίνη (εν τη περιπτώσει δε ταύτη αι Ηνωμέναι Πολιτείαι παραιτούνται της ασκήσεως παντός δικαιώματος αρνησικυρίας) ή εάν η Γενική Συνέλευσις των Ηνωμένων Εθνών κρίνη ότι ενέργεια γενομένη ή βοήθεια χορηγηθείσα παρά των Ηνωμένων Εθνών καθιστώσι τη συνέχισίν της κατά την παρούσαν Συμφωνίαν βοηθείας . ή προς οιονδήποτε άλλον σκοπόν πλην εκείνου δι' ον χορηγούνται το αντικείμενον ή αι πληροφορίαι. 2. Δε θέλει μεταβιβάζει άνευ της συγκαταθέσεως του Προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών. ΑΡΘΡΟΝ 10: Οιαδήποτε και πάσα βοήθεια χορηγηθησομένη κατά την παρούσαν Συμφωνίαν θέλει παύσει: 1. υπηρεσίας ή πληροφορίας ληφθείσης εν συνεπεία της Συμφωνίας ταύτης. δικαίωμα ή κατοχήν οιουδήποτε τοιούτου αντικειμένου ή πληροφορίας. ΑΡΘΡΟΝ 9: Η Ελληνική Κυβέρνησις δε θέλει χρησιμοποιήσει οιονδήποτε μέρος του προϊόντος παντός δανείου. ειμή κατόπιν συγκαταθέσεως της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών. πιστώσεως. Εάν ζητήση τούτο Ελληνική Κυβέρνησις αντιπροσωπεύουσα την πλειοψηφίαν του Ελληνικού λαού. ουδέ θα επιτρέπη άνευ τοιαύτης συγκαταθέσεως. ή προς οιονδήποτε μη κατέχοντα την ιδιότητα ταύτην.

Εγένετο εις διπλούν εις την Αγγλικήν και Ελληνικήν γλώσσαν. Εν Αθήναις σήμερον την εικοστήν του μηνός Ιουνίου 1947 Διά της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής Λίνκολ Μακ Βη Πρέσβης Α` τάξεως Διά την Ελληνικήν Κυβέρνησιν Κωνσταντίνος Τσαλδάρης Αντιπρόεδρος της Κυβερνήσεως και υπουργός επί των Εξωτερικών".παρά της Κυβερνήσεως των Ηνωμένων Πολιτειών μη αναγκαίαν ή ανεπιθύμητον. Εάν η Ελληνική Κυβέρνησις δεν προβή εις τας ενδεδειγμένας ενεργείας προς πραγματοποίησιν των εν τη από 15 Ιουνίου 1947 διακοινώσει της προτεινομένων ή μεταγενεστέρως συμφωνηθέντων μέτρων άτινα είναι ουσιώδη διά την ανασυγκρότησιν και ανόρθωσιν της Ελλάδος. Εις οιανδήποτε των λοιπών περιπτώσεων των καθοριζομένων εις το τμήμα 5 του ανωτέρω νόμου του Κογκρέσου ή εάν ο Πρόεδρος των Ηνωμένων Πολιτειών αποφασίση ότι η τοιαύτη παύσις είναι προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών ή 4. Θα εξακολουθήση δε ισχύουσα μέχρι ημερομηνίας συμφωνηθησομένης υπό των δύο Κυβερνήσεων. ΑΡΘΡΟΝ 11: Η Συμφωνία αυτή θέλει τεθή εν ισχύ από της σήμερον. 3. ΑΡΘΡΟΝ 12: Η Συμφωνία αυτή θέλει κατατεθή εις τα Ηνωμένα Εθνη. .

Το δίλημμα ήταν πλέον πεντακάθαρο: `Η υποταγή στον ιμπεριαλισμό και το μοναρχοφασισμό ή αντίσταση και αγώνας για την Ελλάδα της ειρήνης. άλλαξε αφεντικό. Το γεγονός ότι η Ελλάδα μετατρεπόταν σε προτεκτοράτο των Ηνωμένων Πολιτειών δεν τους απασχολούσε. στην προκειμένη περίπτωση. Αλλωστε. δεν είχαν κανένα λόγο να ενδιαφέρονται για την ειρήνευση στη χώρα. στη χώρα εντάθηκε η τρομοκρατία κατά του λαϊκού κινήματος. δεν ήταν η πρώτη φορά που αυτό το κατεστημένο ματοκυλούσε το λαό για να διατηρηθεί αλώβητο. Σε τελευταία ανάλυση. Μπροστά σ' αυτή την κατάσταση.Οι φωτογραφίες από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος διείσδυση και προπαγάνδα" εκδόσεις "Ορφέας" Η αμερικάνικη επέμβαση στην Ελλάδα. Ετσι. στο λόγο του στο συνέδριο του Γαλλικού ΚΚ στο . επίσης. όλων των αποχρώσεων. Το κόστος της συνέχισης του εμφυλίου πολέμου με μεγαλύτερη ένταση. της δημοκρατίας και της εθνικής ανεξαρτησίας. Η ντόπια ολιγαρχία και οι πολιτικοί εκφραστές της. Μ. δεν υπήρχε άλλη διέξοδος για το ΚΚΕ από την ενίσχυση του ΔΣΕ και τον προσανατολισμό του λαϊκού κινήματος αποκλειστικά προς την ένοπλη πάλη. δεν ήταν θέμα που θα έβαζε σε σκεπτικισμό το ντόπιο οικονομικό και πολιτικό κατεστημένο. που θα στηριζόταν στο ελάχιστο των προϋποθέσεων για ειρηνικές εξελίξεις στη χώρα. δεν άφησε κανένα περιθώριο συμβιβασμού. ενισχυμένοι από την αμερικάνικη υποστήριξη. με το δόγμα Τρούμαν και όσα επακολούθησαν για την εφαρμογή του. Πορφυρογένης. κυριαρχούσαν σε μια Ελλάδα που πάντα ήταν προτεκτοράτο και που. από τα αποτελέσματα της οποίας θα καθορίζονταν πλέον οι εξελίξεις στη χώρα. και εκτιμώντας ότι ο συσχετισμός δυνάμεων γέρνει προς το μέρος τους. καθώς και η δραστηριότητα του κυβερνητικών στρατιωτικών δυνάμεων με στόχο την οριστική συντριβή του ΔΣΕ. Αυτό ακριβώς ήταν που υπογράμμισε ο εκπρόσωπος του ΚΚΕ.

Ο αγγλοσαξονικός ιμπεριαλισμός θέλει να μετατρέψει την Ελλάδα όχι μόνο σε προπύργιο των συμφερόντων του και της κυριαρχία του στη Μεσόγειο και στη ΝΑ Ευρώπη. μα υπόθεση όλων των λαών και κατά πρώτο λόγο των λαών που κατοικούν στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο. στέκονται αντιμέτωπες και αναμετριούνται οι δυνάμεις της Δημοκρατίας και της Ειρήνης με τις δυνάμεις του Ιμπεριαλισμού και της βίας. αλλά και σε ορμητήριο ενάντια στις δημοκρατικές κατακτήσεις και στους ειρηνικούς λαούς που κατοικούν στις περιοχές αυτές. κατά πρώτο λόγο στη Μεσόγειο και στα Βαλκάνια.. στις 27/6/1947. περισσότερο από πριν. Στην Ελλάδα μάχονται ενάντια στο Δημοκρατικό Στρατό. μα και τις διεθνείς σχέσεις. περιέγραφε επίσης με σαφήνεια και την προοπτική που διαγραφόταν ως συνέπεια των προαναφερόμενων εξελίξεων. Σήμερα. Ο λόγος αυτός. όχι μόνο οι ντόπιοι μοναρχοφασίστες μαζί με τους . Ας δούμε. Στην Ελλάδα. Η αμερικάνικη ιμπεριαλιστική επέμβαση δεν οξύνει μόνο την εσωτερική ελληνική κατάσταση. το Ελληνικό πρόβλημα είναι πρόβλημα παγκόσμιο και κατά πρώτο λόγο πρόβλημα μεσογειακό και της Ανατολικής Ευρώπης. σήμερα.Στρασβούργο. δηλαδή "τη δημιουργία μιας Λεύτερης Δημοκρατικής Ελλάδας με δική της ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ και δική της κρατική υπόσταση". όμως. Η ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΤΟΥ ΣΤΡΑΣΒΟΥΡΓΟΥ Αγώνας για μια λεύτερη και δημοκρατική Ελλάδα Αποσπάσματα της ομιλίας του Μ. που έμεινε στην ιστορία ως "Διακήρυξη του Στρασβούργου".. τα κύρια σημεία αυτής της ιστορικής ομιλίας. Πορφυρογένη "Η ένοπλη αυτή αντίσταση εναντίον της ιμπεριαλιστικής κυριαρχίας στην Ελλάδα και τη Μεσόγειο δεν είναι μόνο ελληνική υπόθεση.

Ελεύθερη Ελλάδα με δική της κυβέρνηση "Σήμερα γίνεται ολοένα και πιο φανερό. ότι στις ακούραστες προσπάθειες του ΕΑΜ και του δημοκρατικού κόσμου για Λαϊκή Συμφιλίωση και κατευνασμό. Εχει την παγκόσμια ιμπεριαλιστική βοήθεια και αποβλέπει να επιβληθεί δυναμικά. μα και η παγκόσμια αντίδραση. δείχνει αδιάλλακτος προς κάθε δημοκρατικό δυνατό συμβιβασμό. σαν αυτές που διαγράφονταν την Ανοιξη. . μα τις ματαίωσε η ξετσίπωτη αμερικάνικη ιμπεριαλιστική παρεμβολή. Μια απόδειξη γι' αυτό αποτελεί το γεγονός ότι σήμερα στην Ελλάδα τουφεκίζονται καθημερινά δεκάδες δημοκρατικοί πολίτες καταδικασμένοι σε θάνατο από τα φασιστικά στρατοδικεία. Ακόμα έχουμε και Γερμανούς αιχμαλώτους πολέμου. που εφοδιάζει τις μοναρχοφασιστικές δυνάμεις ενάντια στο Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας".Αγγλους και Αμερικάνους. Ακόμα και όσοι αποτελειώνονται στα κρατητήρια και τις φυλακές". . είναι και όσοι δολοφονούνται από τις μοναρχοφασιστικές συμμορίες και τις δυνάμεις της Χωροφυλακής. κάτω από την αμερικανοαγγλική καθοδήγηση. μόνο η αποφασιστική πολεμική επίδοση και ανάπτυξη του Δημοκρατικού Στρατού μπορεί να εξαναγκάσει την αντίδραση να σκεφθεί σοβαρές υποχωρήσεις. Αυτού βρίσκονται και οι Αλβανοί μπαλίστες και οι Μιχαηλοβιτσικοί της Γιουγκοσλαβίας και Βούλγαροι φασίστες και Πολωνοί του Αντερς. Μοναρχοφασιστική αδιαλλαξία "Εκεί που έφτασαν τα πράγματα ο μοναρχοφασισμός σήμερα. Εξω απ' αυτούς. Και η αποφασιστική επίδοση και ανάπτυξη του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας μπροστά στο γεγονός της αμερικανοαγγλικής και μοναρχοφασιστικής αδιαλλαξίας τείνει ν' αποκρυσταλλωθεί και αποκρυσταλλώνεται κιόλας προς τη δημιουργία μιας Λεύτερης Δημοκρατικής Ελλάδας με δική της ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ και δική της κρατική υπόσταση". που οι Αγγλοι τους χρησιμοποιούν στην πολεμική βιομηχανία.

Ετοιμοι και για συμβιβασμό "Μένει ακόμα σαν ερωτηματικό αν την τελευταία στιγμή η μοναρχοφασιστική αντίδραση θα θελήσει να πάει σ' ένα συμβιβασμό. Η αντίδραση του κατεστημένου και των Αμερικανών .. ότι η αντίδραση δε θα μπορέσει να επαναλάβει την προδοσία και παρασπονδία της Βάρκιζας. Αν προς την κατεύθυνση αυτή είμαστε ακόμα κάπως διστακτικοί. ότι η αδιαλλαξία της αντίδρασης.. πολεμικές. Είμαστε πάντα έτοιμοι για ένα τέτοιο συμβιβασμό με βάση τις πιο ελάχιστες δημοκρατικές προϋποθέσεις. ξένης και ντόπιας. Από την άλλη μεριά γίνεται ολοένα και περισσότερο φανερό. υλικές. δε βρίσκει δισταγμούς και αναγκαστικά το υπέρτατο συμφέρον της Δημοκρατίας και της Εθνικής Ανεξαρτησίας φέρνει τη δημιουργία ΛΕΥΤΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΜΕ ΔΙΚΗ ΤΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ".". που είναι: Να δημιουργηθούν οι όροι για ν' αποφανθεί ο Λαός πραγματικά ελεύθερα. όλες οι απαραίτητες αντικειμενικές στρατιωτικές. μα και γεωγραφικές προϋποθέσεις.Υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις "Για ένα τέτοιο πράγμα υπήρχαν και πριν και υπάρχουν και σήμερα ακόμα περισσότερο. ηθικές ψυχολογικές. είναι γιατί η δύναμη της λαϊκής πλειοψηφίας και εμπιστοσύνης που μας έχει ο λαός μας επιτρέπουν να κάνουμε υποχωρήσεις δημοκρατικές και να εξαντλούμε και την παραμικρή δυνατότητα. ανεπηρέαστα για τις τύχες του και με την υλική εξασφαλισμένη εγγύηση.

Παπαρήγας. Παρτσαλίδης. Οι συλληφθέντες μεταφέρθηκαν αρχικά στο νησί Ψυττάλεια και στη συνέχεια εκτοπίστηκαν στην Ικαρία.000. μέλος της ΚΕ του ΚΚΕ. από τις 9 έως και τις 14 Ιουλίου πιάστηκαν 7. Ανάμεσα στους συλληφθέντες ήταν: Ο Μ. Στην Αθήνα και στον Πειραιά συνελήφθησαν 2. . ο Ν.613 άτομα και στη Θεσσαλονίκη περίπου 3. Γραμματέας της ΚΕ του ΕΑΜ και ως μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ υπεύθυνος για τη νόμιμη κομματική δουλιά. πρεσβευτής Μακ Βέι. με εντολή του υπουργού Από δεξιά. Ζέρβα. Ν. αριστερών και προοδευτικών πολιτών.000 σε Αθήνα . Καβαφάκης κ. ο Μ. Αραμπατζής. Λούλης.Πειραιά και 8.500 περίπου δημοκρατικοί πολίτες. Καραμανλής. ανερχόμενο αστέρι της ελληνικής πολιτικής κατά χιλιάδων μέσα στο Λαϊκό Κόμμα κομμουνιστών. μπροστά στο οποίο ωχριούσαν τα γερμανικά μπλόκα της κατοχής. ΓΓ της ΓΣΕΕ. ο αρχισυντάκτης του "Ριζοσπάστη" Χρ. Τη νύχτα 9 προς 10 Ιουλίου 1947. εξαπολύθηκε ένα Τσαλδάρης. Η επιχείρηση αυτή συνεχίστηκε και τις επόμενες μέρες και στις 14 Ιουλίου συλλαμβάνονται άλλοι 2. ά. η σύζυγός του Ναντίν τεράστιο πογκρόμ και ο Κ. με την εκδήλωση κρατικής τρομοκρατίας πρωτοφανούς έκτασης και έντασης σε ολόκληρη τη χώρα. ο Κ. ο Αμερικανός Δημόσιας Τάξης.Αναμφισβήτητα η διακήρυξη του Στρασβούργου θορύβησε την ντόπια οικονομικοπολιτική ολιγαρχία και τους Αμερικανούς καθοδηγητές της και η απάντησή τους ήταν σχεδόν ακαριαία. Συνολικά. Πασαλίδης. Κρητικάς.000 στην επαρχία. τα μέλη της ΚΕ του ΕΑΜ Γαβριηλίδης.

στις 7 Σεπτέμβρη 1947. Η κυβέρνηση του Δ. Σοφούλη. που θεμελίωσε μεταπολεμικά στον τόπο μας η αγγλική κατοχή και το στηρίζει σήμερα η αμερικανική επέμβαση". Μάξιμου. δεν μπορούσε να τους ικανοποιεί. στην οποία ο ίδιος θα ήταν αντιπρόεδρος. Στην πραγματικότητα βέβαια το πογκρόμ έγινε για να αποφευχτεί μαζική έξοδος αγωνιστών από τα αστικά κέντρα προς το Δημοκρατικό Στρατό. επικαλούμενη ανυπόστατα προβοκατόρικα ψεύδη. οι Αμερικανοί άρχισαν να προωθούν τη συγκρότηση ευρείας κυβέρνησης με τη συμμετοχή της Δεξιάς και του κόμματος των Φιλελευθέρων του Θ. Οι αρχικές αντιδράσεις του κόμματος των Λαϊκών του Κ. Αυτό φοβούνταν η ντόπια αντίδραση και οι Αμερικανοί κι αυτό επιχείρησαν να αποτρέψουν. υπό τον Θ. βάσει κάποιου περιβόητου σχεδίου "Φ". Οπως και να 'γινε πάντως. Ετσι. Στην κατάσταση που διαμορφωνόταν ήταν απαραίτητο ένα ευρύτερο κυβερνητικό σχήμα. Συνεπώς. Τσαλδάρη κάμφθηκαν γρήγορα. Συγκεκριμένα ανακοινώθηκε ότι οι κρατικές υπηρεσίες είχαν πληροφορίες πως είχαν διεισδύσει στην Αθήνα και σε άλλα αστικά κέντρα χιλιάδες αντάρτες με σκοπό. ορκίστηκε κυβέρνηση υπό τον . με σκοπό την εξαπάτηση των λαϊκών μαζών και την εξασφάλιση όσο το δυνατόν μεγαλύτερης λαϊκής ανοχής στα σχέδιά τους ενάντια στο ΚΚΕ και το ΔΣΕ. όπου μπροστά στο βασιλιά Παύλο τον υποχρέωσαν να δεχτεί κυβέρνηση. Ταυτόχρονα με την πολιτική των διώξεων και των αντιλαϊκών πογκρόμ οι Αμερικανοί προώθησαν αλλαγές και σε κυβερνητικό επίπεδο. υπογραμμίζοντας ότι "ολοκληρώνεται η πορεία του νεοφασιστικού καθεστώτος. που ουσιαστικά ήταν κυβέρνηση του Λαϊκού Κόμματος. να πραγματοποιήσουν ένοπλη εξέγερση στις 10 Ιούλιου του 1947 και να καταλάβουν την εξουσία.Η κυβέρνηση δικαιολόγησε το πρωτοφανές αυτό πογκρόμ. Σοφούλη. είχε έρθει η ώρα να προσφέρει και το Κέντρο της υπηρεσίες του. Το ΚΚΕ με ανακοίνωση του ΠΓ της ΚΕ του κατήγγειλε τις ομαδικές συλλήψεις. Λέγεται μάλιστα ότι οι Αμερικανοί έβγαλαν τον Τσαλδάρη μέσα από το μπάνιο του και τον έσυραν ως τα ανάκτορα.

ο "δημοκράτης" Σοφούλης απείλησε πως αν μείνει άκαρπη η δήθεν ειρηνευτική του προσπάθεια θα ηγηθεί "προσωπικώς σταυροφορίας διά να πλήξωμεν τον εχθρό. Η φωτογραφία είναι από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος. στρατιωτικήν ή αστυνομικήν αρχήν και αφοπλισθώσιν". "αυτοβούλως εις την πλησιεστέραν δικαστικήν. Εστι η κυβέρνηση προχώρησε σε πολιτική άγριας αντιλαϊκής τρομοκρατίας.Σοφούλη με τη συμμετοχή 10 φιλελευθέρων και 14 Λαϊκών. για την εξασφάλιση ομαλής δημοκρατικής πορείας. Το ΚΚΕ ξεσκέπασε την απάτη και τη δημαγωγία της κυβέρνησης Σοφούλη. Είναι πιθανό. σε διάστημα ενός μηνός από τη δημοσίευση του νόμου. ο Σοφούλης διακήρυξε ότι θα προωθούσε πολιτική "κατευνασμού".Ηνωμένων Πολιτειών της 20ής Ιουνίου 1947. δηλώνοντας ότι μια πραγματική πολιτική κατευνασμού θα έπρεπε να συνοδεύεται από γενική πολιτική αμνηστία και σχηματισμό αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης για τη διεξαγωγή ελεύθερων και ανόθευτων εκλογών. μη φειδόμενοι ουδενός μέσου". . Στην πραγματικότητα επρόκειτο για απάτη. αφού με νομοσχέδιο που πρότεινε στη Βουλή προέβλεπε τη χορήγηση ατομικής αμνηστίας σε όσους μαχητές του ΔΣΕ παρουσιάζονταν. Οπως ήταν φυσικό τα δήθεν ειρηνευτικά μέτρα Σοφούλη δεν έφεραν αποτέλεσμα. διείσδυση και προπαγάνδα". εκδόσεις "Ορφέας" Το ντοκουμέντο που δημοσιεύουμε σήμερα είναι έκθεση του ΚΚΕ προς το ΚΚΣΕ με θέμα την κατάσταση στην Ελλάδα μετά την αμερικανική επέμβαση και τη συμφωνία Ελλάδας . Ο Τσαλδάρης αρκέστηκε να αναλάβει την αντιπροεδρία και το υπουργείο των Εξωτερικών. Οι εκτελέσεις και τα έκτακτα στρατοδικεία έδινα και έπαιρναν και στις 18 Οκτώβρη 1947 απαγορεύτηκε η κυκλοφορία του "Ριζοσπάστη" και της "Ελεύθερης Ελλάδας". Με την ανάληψη των πρωθυπουργικών του καθηκόντων. Ταυτόχρονα.

δίνονται πολύτιμες πληροφορίες για τα πολεμικά γεγονότα του πρώτου εξαμήνου του '47 και τέλος εκφράζονται αιτήματα. Η Ελλάδα μετά την αμερικανική επέμβαση Μια έκθεση του ΚΚΕ προς το ΚΚΣΕ "ΓΙΑ ΤΗΝ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΜΕΤΑ ΤΗΝ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗ ΕΠΕΜΒΑΣΗ . η έκθεση συνοδεύεται με προσθήκη. Η έκθεση τιτλοφορείται "Για την κατάσταση στην Ελλάδα μετά την αμερικανική επέμβαση" και φέρει ημερομηνία 17/7/1947. Παρουσιάζοντας ολόκληρη την έκθεση ενημερώνουμε τον αναγνώστη. Προφανώς την υπογράφει ο Πέτρος Ρούσος . που αυτή έχει για το παρόν και το μέλλον της Ελλάδας κατά την κρίση του ΚΚΕ.10 Ιούλη του 1947. ειδικά για την παρουσία των Αμερικανών στη χώρα μας. Η εκθεση αναφέρεται στο θέμα της αμερικανικής επέμβασης και στη σημασία. Πρόκειται για ένα σημαντικότατο ντοκουμέντο. που το ΚΚΕ τότε έκανε. όπου το πάνω χέρι πήραν οι ΗΠΑ. Τέλος. της ΚΕ του ΚΚΕ . που όπως θα διαπιστώσει και ο ίδιος ο αναγνώστης. Εκτιμήσεις. μας δίνει τις εκτιμήσεις. για βοήθεια προς το ΚΚΕ και το ελληνικό λαϊκοδημοκρατικό κίνημα. αφού πέραν των άλλων πληροφοριών που εμπεριέχει.με τις διεθνείς επαφές του ΚΚΕ και ιδιαίτερα με τις επαφές με τα αδελφά κόμματα των λαϊκών Δημοκρατιών και το ΚΚΣΕ. Η έκθεση βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ . Επίσης εμπεριέχει πληροφορίες για το πογκρόμ κατά του λαϊκού κινήματος που εξαπόλυσε η κυβέρνηση των Αθηνών στις 9 . ότι οι μεσότιτλοι με κεφαλαία γράμματα είναι του κειμένου.αναπληρωματικό τότε μέλος του Π.ότι τέτοιες εκθέσεις ενημερωτικού περιεχομένου το ΚΚΕ πρέπει να έστελνε συχνά προς τα αδελφά κόμματα και το ΚΚ της Σοβιετικής Ενωσης.ΑΣΚΙ" (Κ383/Φ:20/33/23).εκτός των άλλων . Ως υπογραφή φέρει ένα "Π". σημειώνεται ο ρόλος των Αγγλων στην Ελλάδα στη νέα κατάσταση. ήταν ιδιαίτερα διορατικές.που εκείνο το διάστημα βρισκόταν στο Βελιγράδι και ασχολούνταν . Γ. στην οποία καταγράφονται τα υλικά που πρέπει να διαβάσουν οι παραλήπτες της για να κατατοπιστούν πλήρως για την ελληνική πραγματικότητα. ενώ αυτοί με μικρά είναι του "Ριζοσπάστη".

υποδαυλίζοντας έτσι τον κίνδυνο σύγκρουσης στα Βαλκάνια. Η διακήρυξη του "δόγματος Τρούμαν" σήμανε την υποταγή της Ελλάδας στα συμφέροντα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού. η γενική κατάσταση στη χώρα οξύνθηκε και χειροτέρεψε. βλέπει τη σωτηρία του στην ολοκλήρωση της διαδικασίας εμφανισμού και στην προσέλευση των ΗΠΑ και της ισχύος τους στη δραστήρια συμμετοχή στην καταστολή της λαϊκής πάλης. ο γενικός διοικητής χώρα. Από την άλλη μεριά. της Στρατιωτικής Ομάδας των ΗΠΑ Η Ελλάδα στην Ελλάδα (USAGG) προορίζεται για αντιστράτηγος Τζέιμς Βαν Φλιτ. Τα κύρια γεγονότα της περιόδου Τα κύρια γεγονότα που χαρακτηρίζουν την περίοδο που έληξε είναι: . Χωρίς αμφιβολία. μετά τη διακήρυξη της απόφασης για την αμερικάνικη "βοήθεια" προς την Ελλάδα και τη μεταβίβαση του ελέγχου πάνω της στα χέρια της Ουάσιγκτον. μετά την ουσιαστική χρεοκοπία της βρετανικής πολιτικής στη Από αριστερά. ο προγεφύρωμα κατά Ράνκιν και ο αρχηγός της των βαλκανικών Ναυτικής Στρατιωτικής Ομάδας λαϊκών στην Ελλάδα υποναύαρχος Τζον Δημοκρατιών και Σνέκενμπεργκ της ΕΣΣΔ υπό την καθοδήγηση των Αμερικανών. ο μοναρχοφασισμός που έχει υποστεί αποτυχία στο έργο της κατάπνιξης της λαϊκής αντίστασης.1.

που καθοδηγείται από το ΕΑΜ και το ΚΚ και που δυναμώνει τα ρήγματα στο στρατόπεδο των αντιπάλων του λαϊκού κινήματος. Τέλος. β. πολιτικά και οικονομικά. μπροστά στην ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης και του κινήματος ειρήνευσης της χώρας. Ο μοναρχοφασισμός και πάλι και ιδιαίτερα μετά τις καινούργιες μαζικές συλλήψεις της ηγεσίας του ΕΑΜ και των οπαδών του. έκλεισε ουσιαστικά το δρόμο για την ειρήνευση της χώρας και για συμφωνία ανάμεσα σ' όλα τα κόμματα. όξυνε την εσωτερική κρίση και επίσης την εξωτερική πολιτική της της προβοκατόρικης δραστηριότητας του μοναρχοφασισμού και οδήγησε την ελληνική πολιτική σε καινούργια φάση. πολιτική συδαύλισης του εμφυλίου πολέμου.000 άτομα και τη θέση της κυβέρνησης πως θα πάρει μέτρα για την κήρυξη εκτός νόμου του ΚΚ Ελλάδας. Έκλεισε ο δρόμος ειρήνευσης Ετσι η πολιτική των μοναρχοφασιστών. γ. πράγμα που άρχισε τη νύχτα της 8 προς 9 Ιούνη (σημείωση "Ρ": προφανώς έχει γίνει λάθος και ενοεί Ιούλη). του ΕΑΜ και άλλων λαϊκών οργανώσεων. οι οποίες έφτασαν ήδη περίπου τις 6. που ακολουθείται με εντολή και σαν όρος της αμερικάνικης "βοήθειας". Η υπογραφή της ελληνοαμερικανικής συμφωνίας της 20 του Ιούνη του 1947. στην Αθήνα.α. Εθεσε το λαϊκό κίνημα μπροστά στην ανάγκη να διαχωριστεί αποφασιστικά και να προσανατολιστεί στην ενίσχυση της ένοπλης πάλης και στην προετοιμασία για τη . τη χώρα στον αμερικάνικο ιμπεριαλισμό. συμφωνία που υποτάσσει απόλυτα. η ενίσχυση της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας μέσω της πραγματοποίησης του σχεδίου των μαζικών συλλήψεων της καθοδήγησης του Κόμματος. Το δυνάμωμα των προσπαθειών του μοναρχοφασισμού για τη διάλυση του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος και ιδιαίτερα της ένοπλης πάλης του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας και η αποτυχία της κυβέρνησης στο έργο αυτό.

καινούργιο στάδιο στο έργο της ολοκλήρωσης της φασιστικής διαδικασίας. πράγμα που αποτελεί για μας το πιο βαρύ πλήγμα στις σημερινές συνθήκες.δημιουργία προσωρινής δημοκρατικής κυβέρνησης στην Ελεύθερη Ελλάδα. μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚ (Σημείωση "Ρ": Ο Παπαρήγας ήταν μέλος της Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου του Κόμματος). Στις 5 . Γενικός Γραμματέας του ΕΑΜ και καθοδηγητής επιτόπου όλης της κομματικής μας δουλιάς. Το πογκρόμ των συλλήψεων Οι τελευταίες μαζικές συλλήψεις σημαίνουν τη μεταφορά από την πλευρά της μοναρχοφασιστικής κυβέρνησης. Πιάστηκαν επίσης πολλοί συνδικαλιστές ηγέτες. Σύμφωνα με ανακοίνωση του ΠΓ από τη χώρα. στα τέλη του Ιούνη αυτού του χρόνου και στο άρθρο του σ. Παπαρήγας. Ζαχαριάδη στο "Ριζοσπάστη" της 12/6/1947. ο παράνομος κομματικός μηχανισμός δε θίχτηκε. η δουλιά της αθηναϊκής και της πειραιώτικης Κομματικής Οργάνωσης συνεχίζεται και μετά τις συλλήψεις. μόνο στην Αθήνα και Πειραιά. στην πρωτεύουσα των "έκτακτων μέτρων" της έξαλλης τρομοκρατίας και. Εκτός απ' αυτό. Ανάμεσα στους συλληφθέντες αυτές τις μέρες υπάρχουν ακόμα μερικά μέλη της ΚΕ του Κόμματός μας. Αναμφίβολα αυτές οι μαζικές συλλήψεις στο κέντρο και στις επαρχιακές πόλεις αποτελούν ευρύ πλήγμα κατά των λαϊκών οργανώσεων. Ομως με τα δεδομένα που υπάρχουν μέχρι στιγμής. Ανάμεσα στους συλληφθέντες είναι ο σ.000 άνθρωποι. αναμφίβολα. κατά βάση φυσιολογικά. πράγμα που τέθηκε στο λόγο της αντιπροσωπείας του ΚΚ Ελλάδας στο συνέδριο του Γαλλικού ΚΚ στο Στρασβούργο. πιάστηκαν ξαφνικά πάνω από 4. . Παρτσαλίδης. πιάστηκαν μια σειρά από μέλη της ΚΕ του ΕΑΜ και άλλων κομμάτων.6 πρώτες μέρες. μεταξύ των οποίων και ο γενικός γραμματέας της διοίκησης της Γενικής Συνομοσπονδίας Εργατών σ. Ν.

εκφράστηκε επίσης κατά του καινούργιου πολιτικού προσανατολισμού των μοναρχοφασιστών. το κλείσιμο των εφημερίδων μας και στην πρωτεύουσα.10 του Ιούνη (σημείωση "Ρ": εννοεί Ιούλη) τα κόμματα του ΕΑΜ διατηρούσαν κατά βάση τη συνοχή τους και μαζί με το κόμμα των αριστερών φιλελευθέρων εμφανίστηκαν με απόφαση όπου αφού καταγγέλλουν με οξύτητα και σταθερά το νέο κύμα τρομοκρατίας. Ο ρόλος του Σοφούλη .Η επίθεση του μοναρχοφασισμού οδήγησε ουσιαστικά όλες τις λαϊκές οργανώσεις μαζί και της πρωτεύουσας σε παράνομη κατάσταση. η ΕΛΔ (λαϊκοί δημοκράτες . Είναι γνωστό μόνο. Από τα κόμματα που βρίσκονται σε επαφή με το ΕΑΜ. μαζί με την ανανέωση της νόμιμης επιτροπής του ΕΑΜ. Εκτός απ' αυτό. Η απόφαση καλεί τον ελληνικό λαό να δυναμώσει την πάλη του για τη δημοκρατία και την ανεξαρτησία και δηλώνει πως το ΕΑΜ θα αξιοποιήσει και την έσχατη δυνατότητα για την ειρήνευση. Σύμφωνα με τις τελευταίες ανακοινώσεις. που θα είναι στην πραγματικότητα η ηγεσία του ΕΑΜ. Στους συντρόφους της Αθήνας δόθηκε εντολή. πως μέχρι τις συλλήψεις της 9 . το ΕΑΜ καλεί τους άλλους δημοκρατικούς λαούς του κόσμου να παράσχουν βοήθεια στον ελληνικό λαό. δηλώνουν πως οποιαδήποτε μέτρα και οποιαδήποτε αμερικάνικη βοήθεια δε θα βοηθήσει τους μοναρχοφασίστες να πραγματοποιήσουν το σχέδιό τους. Δεν έχουμε ακόμα αρκετά στοιχεία για τις συνέπειες που είχαν τα τελευταία γεγονότα στις γραμμές των συμμαχικών κομμάτων του ΕΑΜ. Ο βρισκόμενος στο εξωτερικό ηγέτης του κόμματος των αριστερών δημοκρατών Σοφιανόπουλος. να προτείνουν και να πραγματοποιήσουν τη δημιουργία παράνομης ΚΕ του ΕΑΜ από ανθρώπους εμπιστοσύνης. προβλέπεται μαζί με την κήρυξη του Κόμματος εκτός νόμου.σοσιαλιστές) καταδίκασε τις νέες συλλήψεις.

. αναφέρεται στο αφιέρωμα για τα 50χρονα του ΔΣΕ και συγκεκριμένα στο δημοσίευμα της Πέμπτης. Μετά τις συλλήψεις δήλωσε πως σε περίπτωση που οι κομμουνιστές προβούν στη δημιουργία προσωρινής κυβέρνησης στα βουνά. παλαίμαχος κομμουνιστής δημοσιογράφος. Ποια είναι η πραγματική αλήθεια.. που αυτό περιείχε από σχετικό βιβλίο του Τ. Για τη 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Μια επιστολή του Β. ώστε την αναδημοσίευσαν και με μαύρα χτυπητά γράμματα. αυτός εγκρίνει όλα τα τελευταία μέτρα της κυβέρνησης. που δυστυχώς και κακώς της έδωσαν ανεξέλεγκτα τόση πίστη συντάκτες . Την παραμονή των συλλήψεων υποσχόταν πλαγίως στο ΕΑΜ πως θα έρθει σε επαφή με την κυβέρνηση για να συζητήσουν τη δυνατότητα μιας συμβιβαστικής διεξόδου.Σε ό. 28 Νοέμβρη και στο απόσπασμα. Γεωργίου Σε επιστολή. 481) Αθήνα 28 του Νοέμβρη 1996 . Γεωργίου: ".του "Ρ". ο Σοφούλης έσπευσε και πάλι να εκφράσει την υποταγή του στις αμερικάνικες εντολές. δεν ξέρω . το Φλεβάρη του 1946.τι αφορά τα κόμματα του "κέντρου" ο ηγέτης τους (ηγέτης των φιλελευθέρων) Σοφούλης έπαιξε το τελευταίο διάστημα αρκετά διπρόσωπο ρόλο. προσδοκώντας πως αυτοί θα τον βαφτίσουν πρωθυπουργό.ή συνεργάτες. Σημειώνει ο Β. γράφω στο βιβλίο μου Η ΖΩΗ ΜΟΥ. δεύτερο τόμο (σελ. που σήμερα κατηγορούμαι. ήμουν αρχισυντάκτης του "Ρ". Ετσι. Βουρνά. πως έστειλα άκριτα και αδικαιολόγητα στο τυπογραφείο για δημοσίευση την απόφαση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ που τάχα μιλούσε για ξεκίνημα του νέου αντάρτικου! Ολα αυτά όμως είναι καθαρή μυθοπλασία του δημοσιογράφου μακαρίτη Τάσου Βουρνά. που μας έστειλε ο σύντροφος Βάσος Γεωργίου.Γιατί κάποιος θα ξέρει πως τότε.

είναι λάθος της γραφομηχανής.Δεν ξέρω πώς μπήκαν τ' αποσιωπητικά στο σημείο 4. Στην επιστολή του ο σ. Η Ολομέλεια δεν αποφάσισε να ξεκινήσει το δεύτερο αντάρτικο.Το ΚΚΕ σηκώνει ξανά τα όπλα κατά της πατρίδας! Αλλά ήταν μονάχα ένα πολιτικό παιχνίδι του Ζαχαριάδη. .. Γιατί έτσι όπως είναι βαλμένα θα πάει ο νους τους στο πονηρό και θα το εκμεταλλευτούν. ούτε το πρώτο. ούτε καν συζήτησε σοβαρά το θέμα. ώρα που έπρεπε να στείλω ύλη για την πρώτη σελίδα . . την ίδια μέρα οι απογευματινές και το άλλο πρωί οι πρωινές δεξιές εφημερίδες χάλασαν τον κόσμο με φιλοπόλεμους υστερισμούς. Μόλις πήρα στα χέρια μου. Γεωργίου επισυνάπτει και το σχετικό απόσπασμα από το προαναφερόμενο βιβλίο του το οποίο έχει ως εξής: "Το Φλεβάρη του 1946 συνήλθε η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. αποσιωπητικά νόμισα πως ήταν κάποιο λάθος της γραφομηχανής που μπορούσε να μας βλάψει πολιτικά. ούτε το τελευταίο.Οι κομμουνιστές αποφάσισαν τον τρίτο γύρο! . Ασχολήθηκε αποκλειστικά με ..Με σ. αποφάσισα να τηλεφωνήσω στον γενικό γραμματέα του Κόμματος στα γραφεία στην οδό Πειραιώς ζητώντας διευκρινίσεις.χ. όπως ακριβώς είναι. Βάσος Γεωργίου". στο "Ρ". άκουσα τη φωνή του Ζαχαριάδη από την άλλη άκρη του σύρματος.Να τ' αφήσεις. Κι ας νομίσουν ό. . που δεν είχαν καμία σχέση με την πραγματικότητα. ρώτησα. το κείμενο της απόφασης με το γνωστό ύφος που είχε τη σφραγίδα του Ζαχαριάδη και με μόνο ύποπτο σημείο εκείνα τα περίεργα.και καθώς δεν είχα χρονικό περιθώριο.τι αγαπάει η ψυχή τους! Οπως ήταν επόμενο. Ηταν πια αργά.

Γεωργίου. αν υπήρχαν δυνατότητες για γενική εξέγερση σε Αθήνα. Πειραιά. το 1946. σχετικά με το δεύτερο ζήτημα. το . Πρώτον. με τις ευθύνες που αποδίδει ο Τ. ότι τα συμπεράσματα. Πήρε όμως αρνητική απάντηση από όλους τους γραμματείς και στρατιωτικούς υπευθύνους. όμως. με το πρώτο ζήτημα θεωρούμε ότι δώσαμε την περισσότερο δυνατή ολοκληρωμένη εικόνα των στοιχείων . που δε δημοσιεύτηκε και δεύτερον. Θεωρούμε.στους αναγνώστες του "Ρ" και πιστεύουμε.την πολιτική κατάσταση και τα καθήκοντα των κομματικών οργανώσεων μπροστά στην ένταση της κρατικής και παρακρατικής τρομοκρατίας. ο Ζαχαριάδης έβαλε το ερώτημα.δημοσίευση του "μυστικού εδαφίου". με το κρίσιμο τότε πρόβλημα της ένοπλης πάλης και αν υπήρχε ή όχι σχετικό μέρος της απόφασης. Θεσσαλονίκη κι άλλες μεγάλες πόλεις. Βάσο Γεωργίου.όπως ισχυρίζεται . Εχει δίκιο. ακόμη. για την παρ' ολίγο . για το αν και πόσο ασχολήθηκε η 2η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ.που είναι σήμερα γνωστά . Μόλα ταύτα καλλιεργήθηκε ο μύθος πως η 2η Ολομέλεια πήρε απόφαση ν' αρχίσει το γρηγορότερο ο ένοπλος αγώνας". Σχετικά. Παρ' ότι. Στο περιθώριο της Ολομέλειας έγινε μια "στρατιωτική σύσκεψη" πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών του Κόμματος. που θέτει στην επιστολή του. ότι σωστά αφήνουμε ανοιχτή στην παραπέρα ιστορική έρευνα την ύπαρξη ή όχι μυστικού εδαφίου στην απόφαση της 2ης ολομέλειας και τι ακριβώς αντιπροσώπευαν τα "αποσιωπητικά" του σημείου 4. Η επιστολή του θέτει αντικειμενικά δύο ζητήματα. Βουρνάς στην τότε αρχισυνταξία του "Ρ". ο Β. που αναφέρονται στο δημοσίευμα της Πέμπτης 28/11/96 προσεγγίζουν την ιστορική αλήθεια. Η απάντηση του "Ρ" Ευχαριστούμε κατ' αρχή τον σ. για την παρέμβαση και τις παρατηρήσεις του.

Παράλειψη.δημοσίευμα του "Ρ" είχε ως αντικείμενό του το περιεχόμενο των αποφάσεων της 2ης Ολομέλειας. θυμίζοντας ότι οι μεσότιτλοι με κεφαλαία γράμματα είναι του πρωτότυπου κειμένου. εκδόσεις "Ορφέας" Η Ελλάδα μετά την ελληνοαμερικανική συμφωνία Εξάρτημα της αμερικανικής οικονομίας Η έκθεση του ΚΚΕ προς το ΚΚΣΕ Στο χτεσινό φύλλο δημοσιεύσαμε το πρώτο μέρος της έκθεσης του ΚΚΕ προς το ΚΚΣΕ. Βουρνά αναφέρεται και "στην παρ' ολίγο δημοσίευση του μυστικού εδαφίου". ενώ με πεζά του "Ρ": "2. με ημερομηνία 17/7/47. όπου καταγράφεται η κατάσταση στην Ελλάδα. έπρεπε να υπάρχει και η δική του μαρτυρία. Δημοσιεύουμε σήμερα το υπόλοιπο μέρος του σημαντικού αυτού ντοκουμέντου. H φωτογραφία είναι από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος. διείσδυση και προπαγάνδα". που διαψεύδει τον Τ. Μπαρτζώτα. για το ίδιο θέμα. της 28ης Νοέμβρη. ΕΞΑΡΤΗΜΑ ΤΗΣ ΑΜΕΡΙΚΑΝΙΚΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ . που το επίμαχο απόσπασμα του Τ. ως αρχισυντάκτη τότε του "Ρ". από τη στιγμή. Βουρνά στο σχετικό θέμα και την οποία δημοσιεύουμε στο ίδιο φύλλο. μετά την ελληνοαμερικανική συμφωνία και στάλθηκε στο μπολσεβίκικο κόμμα. η οποία δεν αναπληρώνεται πλήρως από τη μαρτυρία του Β.

με διάφορες μορφές βοήθειας (από την ΟΥΝΡΑ 420 εκ. της καλοκαίρι του 1948 αμερικανικής κυρίως οικονομίας.). βγαίνει πως οι μοναρχοφασίστες ξόδεψαν περίπου 950 εκ. δολ. Την παραμονή της μεταφοράς του οικονομικού ελέγχου από τα χέρια των Αγγλων στα χέρια των Αμερικανών. σύμφωνα με στοιχεία του οικονομολόγου .καθηγητή Ζολώτα ("Βήμα" 6/4/47) 785 εκατομμύρια δολάρια. Ουσιαστικά η ασθενική οικονομία της χώρας μεταβλήθηκε από τους μοναρχοφασίστες σε παράσιτο.. δολ. που διηύθυνε την αγγλικής και μετά πρεσβεία των ΗΠΑ στην Αθήνα τη συμφωνία της από τα τέλη του 1947 ως το 20/6/47. από την Αγγλία πολεμικές πιστώσεις 250 εκ.Σαν αποτέλεσμα της πολιτικής του μοναρχοφασισμού και της ξένης επέμβασης η οικονομική κατάσταση της Ελλάδας χαρακτηρίζεται από μόνιμη κρίση. Ο Αμερικανός επιτετραμμένος εξάρτημα της Καρλ Ράνκιν. οι αντιδραστικές κυβερνήσεις της Ελλάδας πήραν από το εξωτερικό. το μεγαλύτερο μέρος απ' αυτά πήγε για το άναμμα του εμφυλίου πολέμου και για τον πλουτισμό των κερδοσκόπων του καθεστώτος. δολ. πιστώσεις από τις ΗΠΑ 115 εκ. Αν σ' αυτά προστεθούν και τα 150 εκ. του καλύμματος σε συνάλλαγμα.. δολ.. δολάρια. Αρκεί να σημειώσουμε πως στο διάστημα των 30 μηνών από τον Οχτώβρη 1944 (απελευθέρωση από τους Γερμανούς) μέχρι τον Απρίλη 1947. Καμιά ανοικοδόμηση δεν έγινε ουσιαστικά σ' αυτό το διάστημα. την .

Ο μαρασμός αυτός της εθνικής οικονομίας της Ελλάδας. Αρκεί γι' αυτό να σημειωθεί πως σύμφωνα με έκθεση του αρχηγού της ειδικής αμερικανικής αποστολής Πόρτερ. 34% στη μεταλλουργία και 41% στη χημική βιομηχανία.) θα δοθεί για τις πολεμικές ανάγκες των μοναρχοφασιστών. Η βιομηχανική παραγωγή σύμφωνα με ορισμένα επίσημα στοιχεία δεν κατορθώθηκε να αυξηθεί πάνω από το 68% του προπολεμικού επιπέδου στην υφαντουργία. Από οικονομική άποψη οι Αμερικανοί και οι Αγγλοι ιμπεριαλιστές ενδιαφέρονται μόνο για την ανάπτυξη των κλάδων εκείνων της ελληνικής οικονομίας.Ελλάδα απειλούσε ο κίνδυνος πληθωρισμού. 58% στις οικοδομικές ύλες. δολ. κατά κύριο λόγο. 150 εκατομ. δηλαδή για το φούντωμα του εμφυλίου πολέμου και την κατάπνιξη του λαϊκού δημοκρατικού κινήματος. Είναι χαρακτηριστικό ότι σύμφωνα με το σχέδιο Τρούμαν η "βοήθεια" κατά τα 3/5 (και σύμφωνα με δήλωση του πρώην υφυπουργού Ατσεσον κατά το 1/2 δηλ. Ο ίδιος ο υπουργός Συντονισμού Στεφανόπουλος σε δηλώσεις του. Σε ό. το έλλειμμα του προϋπολογισμού προβλέπεται σε 290 εκατομ.τι αφορά την αγροτική οικονομία. αναγνώρισε την καινούρια αστάθεια της δραχμής. την πτώση αυτή της αγροτικής παραγωγής στον εμφύλιο πόλεμο. ενώ το μεγαλύτερο μέρος των υπολοίπων 2/5 θα δοθεί για την αγορά τροφίμων και την κάλυψη άλλων παρόμοιων αναγκών. που θα βοηθήσουν στο να μετατραπεί σε αγροτικό παράρτημα . Η κυβέρνηση αποδίδει. δολάρια. σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση της κυβέρνησης η παραγωγή (δημητριακών) προβλέπεται να πέσει στο μισό σχεδόν της περσινής χαμηλής παραγωγής. η παρασιτική της διαμόρφωση είναι σκόπιμα και αποτελούν τμήμα της πολιτικής των ξένων ιμπεριαλιστών και των μοναρχοφασιστών πρακτόρων τους. στις 16/7 αυτού του χρόνου.

της αγγλοσαξωνικής βιομηχανίας. πηγή πρώτων υλών. 3. αλλά και από το κείμενο που δημοσιεύτηκε γίνεται φανερό ότι η αμερικανική αποστολή γίνεται απόλυτος κύριος της χώρας. κάτω από το μανδύα της "ελευθερίας πληροφοριών" και της μυστικότητας ορισμένων ζητημάτων που ενδιαφέρουν τις δύο πλευρές. ΟΙ ΑΓΓΛΟΙ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ Οπως γράφτηκε παραπάνω. διπλωματική ασυλία. Οι μοναρχοφασίστες φυσικά δεν εδημοσίευσαν τους μυστικούς όρους της συμφωνίας. Ξεπούλημα στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό Η συμφωνία των μοναρχοφασιστών και του Τρούμαν αποτελεί κυριολεκτικά ξεπούλημα της οικονομικής και πολιτικής αυτοτέλειας της Ελλάδας στον αμερικανικό ιμπεριαλισμό. έγραψε ότι με τη συμφωνία αυτή "η ελληνική κυβέρνηση γίνεται υποτελής της κυβέρνησης των ΗΠΑ". Από την άλλη μεριά. το μήνυμα του Τρούμαν για τη "βοήθεια" στην Ελλάδα και η υπογραφή στην Αθήνα της συμφωνίας της 20/6/47. (η απόφαση του Κογκρέσου προβλέπει 300 εκ. κατά τη συμφωνία. που συντάχθηκε στη βάση του σχεδίου Τρούμαν και προτείνει παροχή βοήθειας 350 εκ. Κανένα οικονομικό ή πολιτικό μέτρο δεν μπορεί να παρθεί χωρίς τη γνώση και την έγκριση του αρχηγού της αποστολής. Ακόμα και μια από τις μοναρχικές εφημερίδες έγραψε ότι με τη συμφωνία αυτή "βάλαμε τους Αμερικανούς πάνω στο κεφάλι μας" και το "Βήμα". Η Αμερική αποχτάει το δικαίωμα να πλημμυρίσει τη χώρα απεριόριστα με "προσωπικό" και οι πράκτορές της θα έχουν. δολ. σημείωσε το πέρασμα από τη . καθιερώνεται στην ουσία ο διωγμός του δημοκρατικού Τύπου. Η ίδια η έκθεση Πόρτερ.) αναγνωρίζει ότι με τη βοήθεια αυτή η Ελλάδα απλώς θα επιζήσει. όργανο του Κέντρου. οικονομική τους βάση στην Ανατολική Μεσόγειο. δολ. σφαίρα αποικιακών επενδύσεων κεφαλαίου.

στρατιωτικά τους τμήματα σε μια σειρά πόλεις. όπως και πριν.τι μπορούν. Φυσικά.βρετανική κυριαρχία της χώρας μας στην αμερικανική. αλλά ο κύριος ρόλος στην καθημερινή πολιτική της Ελλάδας έχει περιέλθει τώρα στην αμερικανική αποστολή και στον αρχηγό της στρατηγό Γκρίσγουολντ. καθώς και τις αποστολές τους. που δημοσιεύτηκε στις 20/6 διαμαρτυρήθηκε για μια σειρά περιπτώσεις ανοιχτής ανάμειξης Αγγλων και Αμερικανών κατά του Δημοκρατικού Στρατού. Η ΠΟΛΕΜΙΚΗ ΚΑΤΑΣΤΑΣΗ . αφήνοντας. μερικές δεκάδες αξιωματικοί) και στον Αμερικανό πρεσβευτή Μακ βι. Υστερα από την αποτυχία της πολιτικής τους οι Αγγλοι απέσυραν ένα μέρος των δυνάμεών τους από την Ελλάδα. ωστόσο. Η κατάσταση στο πολεμικό πεδίο "4. άλλωστε. Οι Αγγλοι συνεχίζουν. συχνά και ανοιχτά στον αγώνα κατά των ανταρτών. Ο διοικητής του ΔΣΕ Μάρκος. συμμετέχουν. την εκπαίδευση του ελληνικού μοναρχοφασιστικού στρατού. οι Αγγλοι κάνουν ό. που έφτασε στην Ελλάδα στις 15/7 (μαζί με τον Γκρισγουόλντ έφτασαν και τα 3/4 του στρατιωτικού τμήματος της αποστολής. ώστε να κρατήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο τις θέσεις τους. Στις 9 του Ιούλη αντιπρόσωπος του βρετανικού υπουργείου Στρατιωτικών δήλωσε ότι την 1η του Σεπτέμβρη τα βρετανικά στρατεύματα στην Ελλάδα θα μειωθούν κατά 25%. με ανακοίνωσή του.

συνεχίζονται ως τα σήμερα.Κόζιακας). ονομάστηκε από το κρατικό επιτελείο σαν επιχείρηση κύκλωσης και εξόντωσης της βασικής δύναμης του Δημοκρατικού Στρατού στην κεντρική οροσειρά της Πίνδου (στα βουνά Αγραφα .Του Δεύτερου Σώματος Στρατού (Λάρισα) από ανατολικά προς τα δυτικά. Οι αντάρτες χρησιμοποίησαν την τακτική της ελαστικής άμυνας. . παρά την κατάληψη του εδάφους από τους μοναρχοφασίστες. Χωρισμένοι σε μικρές ομάδες κατάφεραν με λίγες απώλειες (ένας προς τρεις σε όφελος του Δημοκρατικού Στρατού) να κρατηθούν στην "κυκλωμένη" περιφέρεια.Οι γενικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις των μοναρχοφασιστικών στρατευμάτων που άρχισαν με τυμπανοκρουσίες στις 9 του Απρίλη. δηλαδή βορειοδυτικά). .Και βοηθητικά η 8η Μεραρχία της Ηπείρου από δυτικά προς ανατολικά. Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τρεις φάσεις των επιχειρήσεων. .Τμήματα του 1ου Σώματος Στρατού (κατευθυνόμενα από τα νοτιοανατολικά προς το κέντρο. Από την πλευρά των μοναρχοφασιστών πήραν μέρος: . Μέχρι τώρα ο εχθρός δεν κατάφερε να έχει ουσιαστικά αποτελέσματα. Η πρώτη φάση που κράτησε περίπου ένα μήνα.

τριάντα περίπου τάγματα του Κυβερνητικού Στρατού . Γενικά με την πρώτη φάση των μαχών (στην περιοχή Αγραφα . να χάσουν οι αντάρτες τα βασικά τους στηρίγματα. Χάσια. Βόιο. την περίοδο από 13 Απρίλη έως 10 Ιούνη έγιναν 140 συγκρούσεις). τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού διεξήγαγαν με επιτυχία σειρά επιθέσεων στα νώτα του αντιπάλου και ιδιαίτερα μπήκαν στις μικρές πόλεις της περιοχής. όπου τα τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού κράτησαν βασικά την πρωτοβουλία στα χέρια τους και διεξήγαγαν σειρά επιτυχών επιχειρήσεων. διεξάγονταν επίσης επιχειρήσεις στη Δυτική Θράκη (Εβρος).Κόζιακας. Ενα μεγάλο τμήμα από τις δυνάμεις αυτές είχε λάβει μέρος στην πρώτη φάση της εκστρατείας στην οροσειρά Αγραφα . στρατολόγησε καινούριους μαχητές. 8ης.Δυτική Μακεδονία. όπως φαίνεται: Να απωθήσουν το Δημοκρατικό Στρατό προς τον Βορρά. Σ' αυτές τις επιχειρήσεις δόθηκαν μάχες μεγάλων διαστάσεων.Κόζιακα. ο Δημοκρατικός Στρατός βγήκε πιο δυνατός. Από στρατηγική άποψη αυτό σήμαινε κατάληψη και ξεκαθάρισμα των βουνών Σμόλικας. . Η δεύτερη φάση Η δεύτερη φάση άρχισε στις 11 Μάη. Καμβούνια.των 2ης. 9ης και 18ης Μεραρχιων.Στη διάρκεια της πρώτης φάσης και στα ενδιάμεσα μεταξύ πρώτης και δεύτερης φάσης (που άρχισε στις 11 Μάη) των κυβερνητικών επιχειρήσεων. Πρέπει να σημειωθεί ότι από την αρχή της κυβερνητικής "ανοιξιάτικης εκστρατείας" στην κεντρική Ελλάδα . να διακόψουν την επαφή ανάμεσα στα επιτελεία Εης Κεντρικής Ελλάδας και Δυτικής Μακεδονίας. άμεσα. να αποσπαστούν από τις περιοχές εφοδιασμού τους. Σκοπός των επιχειρήσεων ήταν. Συμμετείχαν σ' αυτήν. Εγινα επίσης δευτερεύουσες συγκρούσεις στο βουνό Βόιο. να καταλάβουν θέσεις για την τρίτη φάση των επιχειρήσεων. Αντιχάσια.

αλλά δεν κατάφεραν πάλι να εξοντώσουν τις δυνάμεις του Δημοκρατικού Στρατού. .τόξο του ποταμού Αλιάκμονα . αρχίζοντας επιχειρήσεις στον Ολυμπο και στα Πιέρεια.150 ανθρώπους έπεσε στο πεδίο της μάχης. Η πιο μεγάλη αποτυχία του Δημοκρατικού Στρατού στους δύο πρώτους μήνες των επιχειρήσεων πρέπει να θεωρηθεί η αποδιοργάνωση των τμημάτων που δρούσαν στο βουνό Κόζιακας (ανήκαν στο Αρχηγείο Θεσσαλίας) και μετά την εξασθένισή του το εγκατέλειψαν παρά τη διαταγή του Γενικού Αρχηγείου. Μ' αυτή την αποτυχία συνδέεται και το γεγονός ότι οι μοναρχοφασίστες κατάφεραν να αποκόψουν τα τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού της Κεντρικής Ελλάδας από τα τμήματα της Δυτικής Μακεδονίας. 11 τανκς και τμήματα ΜΑΥδων (φασιστική τοπική αυτοάμυνα). τα κυβερνητικά στρατεύματα διευρύνουν το μέτωπο πίεσης από το Νότο προς το Βορρά.βόρειες προσβάσεις Πιερείων . στη Δυτική Μακεδονία. σημαντικό μέρος του σχηματισμού . (ο διοικητής αυτού του αποσπάσματος από 1. Στα τέλη του Ιούνη.περίπου το 1/5 εξοντώθηκε). ενάμιση λόχο Χωροφυλακής. Πρέπει να σημειωθεί ότι οι αντάρτες διενέργησαν επιθέσεις σε πόλεις όπως η Κατερίνη (στους ανατολικούς πρόποδες του Ολύμπου) που κρατείται από δύο Τάγματα Πεζικού. Τελικά τα μοναρχοφασιστικά στρατεύματα κατάφεραν να πραγματοποιήσουν τους δικούς τους εδαφικούς αντικειμενικούς σκοπούς (γραμμή Βόιο .Βέρμιο).Υστερα από επίμονη αντίσταση μερικά τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού στη Θεσσαλία τραβήχτηκαν προς Βορρά.Σμόλικας βορινές προσβάσεις στα Χάσια . Η διασπορά των κυβερνητικών δυνάμεων βοήθησε τους αντάρτες να ελιχθούν.

Η διαταγή του Γενικού Αρχηγείου (του Δημοκρατικού Στρατού) ήταν: Αποφασιστική σταθερή άμυνα και αν είναι δυνατόν επίθεση. . Στις 13 του Ιούλη τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού κατάφεραν να κυκλώσουν ένα βασικό κέντρο κοντά στα αλβανικά σύνορα .Η τρίτη φάση Η δεύτερη φάση της εκστρατείας διάρκεσε σαράντα μέρες. Προς το τέλος της τα κυβερνητικά στρατεύματα ετοιμάστηκαν για την τρίτη φάση. Εδώ έγιναν σειρά μάχες. η οποία όπως φαίνεται.την πόλη Κόνιτσα. Μ' αυτή την αφορμή η φασιστική κυβέρνηση ξεσήκωσε στην Αθήνα και σ' όλο τον κόσμο. θόρυβο για δήθεν εισβολή "διεθνούς ταξιαρχίας" ή "κομμουνιστών και ξένων" από την Αλβανία και Γιουγκοσλαβία. να τα αναγκάσει να περάσουν τα ελληνοαλβανικά σύνορα και να χρησιμοποιηθεί αυτό από τη μοναρχική και αγγλοσαξονική προπαγάνδα. είχε σκοπό σύμφωνα με τις συζητήσεις πάνω στο ελληνικό πρόβλημα στο Συμβούλιο Ασφαλείας να απομονώσει και να εξοντώσει κοντά στα βόρεια σύνορα έστω και μερικά τμήματα του Δημοκρατικού Στρατού. για πρόθεση των Ελλήνων ανταρτών και του Κομμουνιστικού Κόμματος να εγκαταστήσουν σ' αυτή τη βορειοδυτική περιοχή κυβέρνηση των ανταρτών στα Γιάννενα ή σε άλλη πόλη. Ετσι πρέπει να δούμε τις επιχειρήσεις που διήρκεσαν μέχρι το τέλος του Ιούνη στο βουνό Γράμμος.

Στις γενικές δύσκολες συνθήκες της χώρας και με την ανάπτυξη του Δημοκρατικού Στρατού. προτίμησε να δώσει άλλη διέξοδο. τα τμήματά του σ' αυτή την περιοχή) και προς τα κυκλωμένα κυβερνητικά στρατεύματα στην Κόνιτσα στάλθηκαν επείγουσες ενισχύσεις. Τον τελευταίο καιρό οξύνεται το επισιτιστικό πρόβλημα του στρατού μας. Αλλά βασική αδυναμία αποτελεί η έλλειψη του εξοπλισμού του. και μερικές μάλιστα από την Αθήνα αεροπορικώς. βασικής πόλης της Ηπείρου. Πολύ περισσότερο. ο εφοδιασμός του με τέτοιο υλικό το οποίο θα ανέβαζε την επιθετική του δύναμη. στη δοσμένη στιγμή. 5.Στα Γιάννενα. Σ' αυτό το διάστημα σύμφωνα με το σχέδιο του Δημοκρατικού Στρατού για το ενδεχόμενο πιο μεγάλης εχθρικής πίεσης τα τμήματά μας του Γράμμου κινούμενα προς Βορρά. ΕΠΕΙΓΟΥΣΕΣ ΑΝΑΓΚΕΣ Η λειτουργία του Ραδιοσταθμού του Δημοκρατικού Στρατού (ραδιοσταθμός της Ελεύθερης Ελλάδας) στις 16 του Ιούνη αποτελεί ασφαλώς μεγάλο βήμα στην πάλη του ΔΣ κι όλου του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος της χώρας. που γενικά. τον καιρό της γερμανοφασιστικής κατοχής. Γενικά ο Δημοκρατικός Στρατός. Αναμφίβολα δεν έχει εξασφαλιστεί ακόμα η ενότητα της διοίκησης και η πολιτικοδιαφωτιστική δουλιά. τη μαχητική του ικανότητα. πήγε ο υπουργός Δημόσιας Τάξεως Ζέρβας (αυτός είχε. απόκοψαν φάλαγγες οι οποίες άρχισαν την αντίθετη κίνηση προς το Νότο. σε περιοχή που μέχρι τώρα συμμετείχε λιγότερο στην πάλη κι απ' τις δύο πλευρές (κυβέρνηση και Δημοκρατικός Στρατός). μπόρεσε να αντεπεξέλθει στις επιθέσεις του εχθρού. το ηθικό του Δημοκρατικού Στρατού είναι υψηλό και οι τελευταίοι μήνες της μάχης σφυρηλάτησαν τη βασική μάζα των μαχητών. . βορινή πόλη της Ηπείρου. Υπάρχουν μεγάλες ελλείψεις σε στελέχη. Το Γενικό Αρχηγείο αν και θεωρεί την επιχείρηση σχεδιασμένη. προς την κατεύθυνση της πόλης Γιάννενα.

3. Παρτσαλίδη και των άλλων στελεχών και μαχητών του ΕΑΜ. Υπόμνημα της Κεντρικής Επιτροπής του ΕΑΜ στο Συμβούλιο Ασφαλείας της 9 Ιουνίου '47. Αγγλοι. Αλλο βασικό πρόβλημα. 4. 2. Παρτσαλίδη του τέλους Μάη αυτού του χρόνου. δικηγόροι. μάρτυρες. Εκθεσή μας για τις εμπόλεμες δυνάμεις στην Ελλάδα (μοναρχοφασίστες. Υλικά που στάλθηκαν μ' αυτή την ανασκόπηση: . για το οποίο επισύρουμε την προσοχή σας.Μάη του 1947.Βο`ϊου για τον Απρίλη . Ιδιαίτερα παρακαλούμε να βοηθήσετε ώστε το γρηγορότερο ν' αρχίσει η καμπάνια για την υπεράσπιση του σ. Προτείνουμε να σταλούν από το εξωτερικό στην Ελλάδα βουλευτές. Τα υλικά που στάλθηκαν με το προηγούμενο ταχυδρομείο: 1. Ανακοινώσεις των Αρχηγείων του Δημοκρατικού Στρατού Δυτικής Μακεδονίας και Γράμμου . 17/7/1947 ΠΡΟΣΘΗΚΗ Σχετικά μ' αυτή την έκθεση κοιτάξτε: Α.προβλέπεται ότι στο μέλλον θα του ήταν πολύ δύσκολο να καλύψει με ανεφοδιασμό τις ανάγκες του σε τρόφιμα. εναντίον των οποίων ετοιμάζεται δίκη για εσχάτη προδοσία. Δημοκρατικός Στρατός) της 12 Ιουνίου 1947. είναι η ανάγκη να βοηθήσετε σε τούτο: Τα αδελφά μας κόμματα και οργανώσεις του εξωτερικού να δείξουν περισσότερη φροντίδα και να οργανώσουν πιο ουσιαστικά τη βοήθειά τους στην πάλη μας για να μπορέσουμε να καλύψουμε ένα μέρος έστω των αναγκών μας. Εκθεση του σ. Β.

Ο λόγος της αντιπροσωπείας του ΚΚΕ στο 9ο Συνέδριο του Γαλλικού Κομμουνιστικού Κόμματος ("Ριζοσπάστης" 25 . Κύριο άρθρο του Θεωρητικού οργάνου του κόμματος "Κομμουνιστική Επιθεώρηση" του Ιούλη 1947 . Δύο άρθρα του Συνταγματάρχη W που αναδημοσιεύτηκαν από μας στο εξωτερικό σε ξεχωριστές μπροσούρες: Προβλήματα του Εμφυλίου Πολέμου (υπάρχει και δακτυλογραφημένη μετάφραση στα σέρβικα) και κριτική των επιχειρήσεων της "Ανοιξιάτικης Εκστρατείας". 2. 7: "Προδοτική Συμφωνία" (συμφωνία Τσαλδάρη Αμερικάνων)". 3. 3. αποτέλεσε ουσιαστικά την πρώτη. 47. Η τελευταία έκθεση Παρτσαλίδη (πριν τη σύλληψή του). καθοδηγητής της πολιτικής δουλιάς στο Αρχηγείο της Δυτικής Μακεδονίας. 6. Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος. Αρθρο του σ. διείσδυση και προπαγάνδα". 6. 47). Γράμμα του σ. 47. 2. Γ.29. καταδιωκομένων αγωνιστών στο Λιτόχωρο. 6. εκδόσεις "Ορφέας" και το αρχείο του "Ρ" Η επίθεση μιας ομάδας ενόπλων. 4. 4. που πραγματοποιήθηκε τη νύχτα της 30ής προς 31η Μάρτη του 1946. 47 "Ριζοσπάστης" 12.αρ. Στέργιου (οργανωτικά προβλήματα). στις 20 Ιουνίου '47. Γράμμα του σ. Πρέπει επίσης να ληφθούν υπόψη: 1. Ζαχαριάδη "Ριζοσπάστης" 12. Στρίγκου που πρόσφατα τοποθετήθηκε.1. 6. Διακήρυξη του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ της 8. ένοπλη απάντηση του λαϊκού .

Ζαχαριάδης. φιλοξενούμε σήμερα τη μαρτυρία του Θανάση Ανάγνου. Η ΕΠΙΘΕΣΗ ΣΤΟ ΛΙΤΟΧΩΡΟ . Α` τόμος.31 Μαρτίου του 1946 κάτω από τας σφαίρας των επαναστατών εις το Λιτόχωρον ήρχισεν η ΜΑΧΗ ΤΟΥ ΕΘΝΟΥΣ". σε άρθρο του στο "Ριζοσπάστη" εξήρε την επίθεση αυτή και. 552) Για την πρώτη αυτή. η επιλογή της ημερομηνίας που εκδηλώθηκε δεν έγινε τυχαία. Και προφανώς. Γράφει σχετικά το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ: "Η πρώτη σαφής προειδοποίηση έγινε την ίδια μέρα των εκλογών με την επίθεση ομάδας ενόπλων καταδιωκομένων αγωνιστών στο σταθμό χωροφυλακής Λιτόχωρου. Ο στρατηγός Θ. (Σημείωση "Ρ": Ο Θωμάς Μπαρούτας (Λιόλιος) ήταν την εποχή εκείνη επικεφαλής ομάδας καταδιωκομένων αγωνιστών στην περιοχή Βέρμιου .Καϊμακτσαλάν) Οι αντίπαλοι θεώρησαν την επίθεση στο Λιτόχωρο σαν έναρξη του ένοπλου αγώνα και συνεπώς σαν μια σοβαρή προειδοποίηση για την άμεση προετοιμασία αποφασιστικής αντιμετώπισής του. ότι αρχίζει την ένοπλη εξέγερσιν". αφού συμπίπτει με την ημέρα των ψευτοεκλογών πρωτοφανούς βίας και νοθείας της κυβέρνησης Σοφούλη. (Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. Και ο αντιστράτηγος Θωμ. Τσακαλώτος έγραψε ότι "τη νύκτα της 30 .κινήματος. υπογραμμίζοντας τον προειδοποιητικό της χαρακτήρα. ένοπλη απάντηση του ΕΑΜικού κινήματος και του λαού. τόνισε ενδεικτικά ότι "θα γεμίσουν τα βουνά Μπαρουτάδες". στο όργιο της μεταβαρκιζιανής τρομοκρατίας και των εγκλημάτων. γραμματέα τότε της ΕΠΟΝ Κατερίνης και μέλους της Επιτροπής Πόλης της ΚΟ Κατερίνης του ΚΚΕ. σελ. Πετζόπουλος χαρακτήρισε την επίθεση στο Λιτόχωρο σαν την "πανηγυρικωτέρα διακήρυξη του ΚΚΕ. Ο Ν.

που ήταν αφιερωμένη στους αποστρατευμένους ΕΛΑΣίτες. ως γραμματέας της ΕΠΟΝ της πόλης της Κατερίνης και μέλος της Επιτροπής Πόλης του ΚΚΕ. στελέχους της ομάδας μεραρχιών Μακεδονίας του ΕΛΑΣ. οι εγκάθετες κυβερνήσεις τους. της ΕΠΟΝ. λίγες μέρες μετά την είσοδο του τελευταίου στη Θεσσαλονίκη. με ιδιαίτερη ένταση και στην περιοχή της Κατερίνης. Σπάζουν και πυρπολούν τα γραφεία του ΕΑΜ. σπάνε τα μουσικά όργανα και μετατρέπουν σε ερείπιο τη Λέσχη. με προτροπή των Αγγλων καταχτητών. που είχε στηθεί στην πλατεία της πόλης. του ΚΚΕ. για την εξόντωση του παλλαϊκού απελευθερωτικού κινήματος είχε επεκταθεί. του Εργατικού Κέντρου. Τις επόμενες μέρες απολύουν τους δωσιλόγους εγκληματίες. Καταλαμβάνουν τα γραφεία της Περιφερειακής . Επιτίθενται με φασιστική κτηνωδία στη Λέσχη της ΕΠΟΝ και διαλύουν την καλλιτεχνική βραδιά. Τους οπλίζουν και τους οργανώνουν σε τρομοκρατική ομάδα. Λίγους μήνες μετά. που τους είχε συλλάβει και παραδώσει ο ΕΛΑΣ. Ο υποφαινόμενος έχει προσωπικές μαρτυρίες και εμπειρίες από την κατάσταση που επικρατούσε στην περιοχή. που εγκαταστάθηκε στην Κατερίνη έκαψε τη νύχτα της 7 προς 8 Μάρτη 1945 το κενοτάφιο των πεσόντων αγωνιστών της Αντίστασης. Χτυπούν με όπλα τους συγκεντρωμένους.Η πρώτη ένοπλη απάντηση στην τρομοκρατία Το δολοφονικό όργιο που εξαπόλυσαν μετά τη Βάρκιζα. το μοναρχοφασιστικό τάγμα της Εθνοφυλακής. Την αρχή του δολοφονικού οργίου αποτέλεσε η δολοφονία στη Θεσσαλονίκη του Λιτοχωρίτη Βάργκα ή Βράγκα. συνεργάτες των Γερμανών.

Δημήτρη. που ήταν στο χτίριο "Αθανασιάδης" και τα μετατρέπουν σε φυλακή και άντρο βασανιστηρίων εκατοντάδων αγωνιστών. στο οποίο πήρε μέρος και ο . γιατρός και παλιός κομμουνιστής. για επιτόπου εκτελέσεις σε περίπτωση σαμποτάζ. συνοικία της Κατερίνης. Παίρνεται απόφαση Σ' αυτές τις αφόρητες και δραματικές συνθήκες που επικρατούσαν στην περιοχή. Τις διώξεις και τα βασανιστήρια δε γλίτωσε ούτε ο πατέρας τους. Θεοδωρίδη (Πάρις). Το καλοκαίρι του 1945 δολοφονείται. Δάμπασης. ο δε Χαράλαμπος Μπούσιος. Τραγικό τέλος βρίσκει ο Γιώργος Δάμπασης. έξω από την Κατερίνη. συλλαμβάνεται και βασανίζεται. στο "Κεραμίδι". Ελαφρά τραυματισμένος διαφεύγει τη σύλληψη ο Δήμος Σιδηρόπουλος. που συλλαμβάνανε. Τον αδερφό του. Να σημειωθεί. διοικητής του εφεδρικού ΕΛΑΣ Κατερίνης. Β. πως ο Γιώργος ήταν το δεύτερο θύμα της οικογένειας Δάμπαση. Δε χαρίστηκαν ούτε στον Λεωνίδα Γιασημακόπουλο. μέλος του Νομαρχιακού Συμβουλίου ΕΠΟΝ Βέροιας .Επιτροπής του ΚΚΕ. συγκαλείται στα μέσα Μάρτη 1946 κομματικό αχτίφ της Περιφερειακής Οργάνωσης του ΚΚΕ Κατερίνης. ο καπετάνιος του 50ού Συντάγματος του ΕΛΑΣ Πιερρίων. γίνεται απόπειρα δολοφονίας του γραμματέα του Επαρχιακού Συμβουλίου της ΕΠΟΝ. που βρισκόταν μαζί τους. από τα βασανιστήρια που υπέστη στη Μυτιλήνη. που ήταν στο χιτλερικό στρατόπεδο "Π. Αποτυχαίνει επίσης η απόπειρα δολοφονίας του υποφαινόμενου στη συνοικία του Σταθμού. Μελά" της Θεσσαλονίκης. για ένα χρόνο μετά τη συμφωνία της Βάρκιζας. που είχε συλληφθεί από τους Γερμανούς και κλειστεί στο βαγόνι των μελλοθανάτων. Μελά" θεσσαλονίκης.Κατερίνης και από τα βασανιστήρια μετατρέπεται σε ζωντανό πτώμα. Συλλαμβάνεται ο Μητρουλιός Γιάννης. κομματικός υπεύθυνος του Συντάγματος. ως γραμματέας περιοχής της ΕΠΟΝ. Νικήτας (Συνεφάκης). τον οποίο τραυματίζουν σοβαρά στο στήθος. Ν. Στο ΒΑΤΑΝ. που το συνδέανε οι Γερμανοί στους στρατιωτικούς συρμούς. τον σκότωσαν οι Γερμανοί στου "Π.

Υποχωρήσεις και περαιτέρω ανοχές οδηγούν στην εξόντωση του Λαϊκού Αντιστασιακού Κινήματος". που επικρατούσε σε όλη τη χώρα. με το μονόπλευρο εξοντωτικό πόλεμο. ο ένοπλος αγώνας έγινε αναπόφευκτος. υιοθέτησαν τις θέσεις της εισήγησης και της 2ης Ολομέλειας. σε μια βδομάδα. Στους κατατρεγμένους αγωνιστές δεν απόμεινε άλλη επιλογή από την ένοπλη αυτοάμυνά τους στο δολοφονικό όργιο των μοναρχοφασιστικών συμμοριών. γιάφκες. Να δημιουργήσουμε άμεσα. Το θέμα του αχτίφ ήταν η ανάλυση των αποφάσεων της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ (Φλεβάρης 1946). Ναι σύντροφοι. που εξαπόλυσαν ενάντια στο αντιστασιακό κίνημα μετά τη Βάρκιζα. παράνομο μηχανισμό. θα αυτοαμυνθούμε και με τα όπλα. που παρακολουθούσε την Οργάνωσή μας. Στην ένοπλη τρομοκρατία θα αντιτάξουμε την ένοπλη αυτοάμυνά μας.Θράκης. που θα εξασφαλίζουν την καθοδήγησή τους. Η ευθύνη γι' αυτή την επιλογή μας βαραίνει αποκλειστικά στους Αγγλους κατακτητές και τις εγκάθετες κυβερνήσεις τους. σε περίπτωση που . Επίσης. έφραξαν το δρόμο της δημοκρατικής εξέλιξης στο τόπο. αναλύοντας τις αποφάσεις της Ολομέλειας. Το αχτίφ ενέκρινε τις αποφάσεις της 2ης Ολομέλειας και υπογράμμισε ότι "πρέπει να αντιδράσουμε αποφασιστικά. στάθηκε αναλυτικά στο μεταβαρκιζιανό όργιο. Πάνος. ενάντια στους αγωνιστές της Αντίστασης και τις οργανώσεις της. Στο αχτίφ μπήκαν επίσης μια σειρά καθήκοντα. πολυγράφους και υλικά. καπετάνιος και μέλος του προεδρείου του Γραφείου Περιοχής Μακεδονίας . για τις οργανώσεις.υποφαινόμενος. Εισηγητής ήταν ο Ευριπίδης (Πάνος). στηριγμένες στα αδιάσειστα στοιχεία της περιοχής. Οι ομιλίες μας. Ο σ. για τις αναγκαίες επαφές των οργανώσεων και εφεδρικά καθοδηγητικά όργανα. Χαρακτηριστικά ανέφερε: Οι Αγγλοι κατακτητές και οι υπόδουλες σ' αυτούς κυβερνήσεις. στο ρόλο των Αγγλων και των ξενόδουλων κυβερνήσεων. Να επιλέξουμε συνδέσμους.

σχεδιάζουν μαζί το χτύπημα. αποτέλεσαν και το πρώτο ένοπλο συγκρότημα. Το χτύπημα του Λιτόχωρου ήταν η αρχή της ένοπλης πάλης του ΔΣΕ. Την τελευταία βδομάδα του Μάρτη φτάνει παράνομα στο Λιτόχωρο και ο Υψηλάντης (Αλ. Τζαβέλα. Εξω από το Λιτόχωρο γίνεται σύσκεψη των καταδιωκομένων αγωνιστών της πόλης. Τσουκανάρας Κ. μεταβαίνουν στο Λιτόχωρο. Καστάνης Γ.31 Μάρτη. Ετσι άρχισε ο ένοπλος αγώνας ενάντια στο ματοβαμμένο μεταβαρκιζιανό καθεστώς. που μεταφέρθηκαν στην Κατερίνη. χτυπούν και εξοντώνουν το σταθμό Χωροφυλακής και τους παρακρατικούς τρομοκράτες. Ολες οι οργανώσεις καταπιάστηκαν αμέσως.ά.). οπλισμένοι και με επικεφαλής τον Υψηλάντη και τους Ανδρεάδη. ενάντια στις εγκληματικές ένοπλες συμμορίες και το άντρο των βασανιστηρίων. Ρόσιος) και αφού συνδέεται με την ομάδα των καταδιωκομένων. Κουφοδήμος. μετά την ενημέρωση των σ. Κουφός Λ. το σταθμό της Χωροφυλακής. Το Λιτόχωρο σηματοδότησε σε όλη την Ελλάδα την ένοπλη πάλη. μαζί και με άλλους καταδιωκομένους αγωνιστές. Φωτεινός. Θανάσης ΑΝΑΓΝΟΥ Γραμματέας ΕΠΟΝ Κατερίνης και μέλος της Επιτροπής Πόλης του ΚΚΕ Κατερίνης Μια ακόμη μαρτυρία .αυτές "χτυπηθούν". και άλλοι. Οι απώλειες των δεύτερων ήταν 13 νεκροί.. που χτύπησε το Λιτόχωρο. από τον Πάνο. ο Πάνος.. (Κουκουτάτσιος Γ. στις 30 . Τζαβέλας. Η οργάνωση του χτυπήματος Την επόμενη του αχτίφ μέρα. 33 καταδιωκόμενοι αγωνιστές. Στη σύσκεψη. μέλος του Γραφείου της Περιφερειακής Επιτροπής του ΚΚΕ.. Η ομάδα. Φωτεινό κ. Μεταξύ αυτών ήταν οι: Ανδρεάδης Γ. καθορίστηκε ένοπλη επίθεση στο Λιτόχωρο. Στις 30 Μάρτη. συνοδευόμενος από τον Θανάση Ερμείδη.

αφού σημειώνει. κατά τη γνώμη μου. ώσπου να συγκροτηθούν σε επίσημο αντάρτικο τμήμα με διοικητή τον άξιο και ακαταπόνητο Γιώργο Ελευθερίου "Φωτεινό". για τη συλλογή οπλισμού και τροφίμων τον Δεκαπενταύγουστο του 1946. πως ο Θωμάς Μπαρούτας (Λιόλιος). ίσως και να γινόταν. όπου γράφτηκαν οι ένδοξες σελίδες του ΔΣΕ. Στο σταθμό χωροφυλακής. πολύ νωρίτερα. από την εποχή του Ιδιώνυμου και που έδωσαν για τον αγώνα εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες. δεν πήρε μέρος στο χτύπημα του Λιτόχωρου. Κουκουτάτσιος. όπως λαθεμένα είχε γραφτεί τότε. αναφέρει και τα παρακάτω: "Την ένοπλη απάντηση στο όργιο της τρομοκρατίας των παρακρατικών.. αν είχε δοθεί το πράσινο φως από την τότε καθοδήγηση του ΚΚΕ. Η ένοπλη σύγκρουση έγινε ταυτόχρονα σε δύο σημεία του Λιτόχωρου.Επιστολή.. την έδωσαν μερικά παλικάρια του Λιτόχωρου. μέσα από τις . για να επιβιώσουν οι συνεχώς καταδιωκόμενοι αγωνιστές. Το χτύπημα αυτό. σχετικά με το χτύπημα στο Λιτόχωρο. Το πρώτο εγχείρημα του Λιτόχωρου ήταν προϊόν της αγανάκτησης του ΕΑΜικού λαού του Λιτόχωρου και των πρωτοπόρων κομμουνιστών. Στο Λιτόχωρο έγινε κι άλλο χτύπημα. πρώην δήμαρχος Λιτόχωρου. που δεν άντεχαν άλλο τον δικό τους κατατρεγμό και τα καθημερινά βασανιστήρια και τις δολοφονίες γνωστών τους αγωνιστών του ΕΑΜ . με αφορμή το προ δύο περίπου μηνών ρεπορτάζ του "Ρ". Στην επιστολή του ο Ν. που στεγαζόταν το μεταβατικό απόσπασμα της δήθεν χωροφυλακής στο δυτικό μέρος του χωριού. μας έχει στείλει και ο Νίκος Κουκουτάτσιος.ΕΛΑΣ. που υποδύονταν τις δυνάμεις της χωροφυλακής εκείνη την εποχή. που κρατούσαν ψηλά τη σημαία του Λαϊκού Κινήματος. για το τριήμερο οδοιπορικό του ΚΜΕ στις τοποθεσίες. κοντά στην κεντρική πλατεία και στο διώροφο κτίριο. κοντά στη σημερινή πλατεία Εθνικής Αντίστασης.

το ΕΑΜ. Και τέτοιοι θύλακες εκείνη την περίοδο ήταν οι σταθμοί Xωροφυλακής στην ύπαιθρο και οι διάφορες μοναρχοφασιστικές συμμορίες. να αναθαρρεύει.`47 Οι ένοπλες συγκρούσεις μετά το Λιτόχωρο Μετά το χτύπημα στο Λιτόχωρο οι αντάρτικες ομάδες θα συνεχίσουν τη δράση τους χτυπώντας θύλακες της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας. όπου ξεδιπλωνόταν αντάρτικη δράση. στη συνέχεια.".. δεν είναι δυνατόν να αναφερθούμε σε όλες τις .. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" ΠΟΛΕΜΙΚΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ 1946 . οι συμμορίες να δέχονται ισχυρά χτυπήματα και ο λαός της υπαίθρου. η κυβέρνηση των Αθηνών θα αναγκαστεί να αναθέσει στο στρατό την αντιμετώπιση των ανταρτών. τον ΕΛΑΣ και τον ΔΣΕ.παράνομες κομματικές οργανώσεις. Οι επιχειρήσεις μέχρι την ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου Οπως γίνεται αντιληπτό. Ετσι. Το αποτέλεσμα αυτής της δραστηριότητας ήταν οι σταθμοί της Xωροφυλακής να πέφτουν ο ένας μετά τον άλλον.

με αποτέλεσμα το μεγαλύτερο μέρος της περιοχής Καστοριάς . Καρυά.Γρεβενά . Θα αρκεστούμε στην καταγραφή ορισμένων μόνο. Κοκκινοπλός κλπ. ως ενδεικτικό στοιχείο του ξεδιπλώματος της αντάρτικης δραστηριότητας. θα χτυπηθούν οι σταθμοί Xωροφυλακής στα Θεσσαλικά χωριά Πόρλια. Σημαντικές επιχειρήσεις μέσα στο Σεπτέμβρη του 1946.Βόιο . ήταν η μάχη της Δεσκάτης και η επιχείρηση στο . Το βράδυ της ίδιας μέρας θα μπουν στην πόλη της Λάρισας και θα σκορπίσουν προπαγανδιστικό υλικό. Τον Ιούνη στην περιοχή Δερελιού θα εξοντωθούν από αντάρτικες ομάδες 65 συμμορίτες του Σούρλα. Δερελί.Βο`ϊου να περάσει υπό αντάρτικο έλεγχο και να αποκτήσουν εδαφική συνοχή τα τμήματα των ανταρτών σε Γράμμο .επιχειρήσεις των αντάρτικων ομάδων. έκανε ιδιαίτερη εντύπωση. που πραγματοποιούνται στο διάστημα αμέσως μετά το χτύπημα στο Λιτόχωρο και μέχρι την ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου. γιατί φανέρωνε ότι στις τάξεις του νεοσύστατου κυβερνητικού στρατού υπήρχαν ισχυρές δυνάμεις του ΕΑΜ και του ΚΚΕ Τον Αύγουστο χτυπιούνται με άριστα αποτελέσματα τμήματα του κυβερνητικού στρατού στον Πολύκαμπο και στη Μαρμάριανη. Στην περιοχή των Γρεβενών θα διαλυθούν δύο σταθμοί Xωροφυλακής με αποτέλεσμα οι υπόλοιποι έξι να συμπτυχθούν στα Γρεβενά. Η άνοιξη του 1946 θα περάσει με χτυπήματα των ανταρτών στους σταθμούς Xωροφυλακής. Επίσης πετυχημένα χτυπήματα θα δοθούν στην Πυρσόγιαννη. Επίσης. στο Πεντάλοφο και στο Σκαλοχώρι. στα υψώματα της Μαρμάριανης. μεταξύ άλλων. Λεπτοκαρυά. Το γεγονός αυτό. Το Σεπτέμβρη αντάρτικα τμήματα της περιοχής Καστοριάς καταφέρνουν πετυχημένο χτύπημα σε λόχο στρατού στην Κοτύλη. Στις 30 Αυγούστου οι αντάρτες θα επιτεθούν με επιτυχία. Νεζερό. Στις 5 Ιούλη στην Ποντοκερασιά του Κιλκίς οι αντάρτες καταφέρνουν να διαλύσουν ένα λόχο στρατού και 40 φαντάροι θα προσχωρήσουν στις γραμμές τους. σε μηχανοκίνητο τμήμα στρατού που ερχόταν από την Αθήνα στη Λάρισα.Χάσια.

τις επιχειρήσεις τους. Οι πολεμικές ενέργειες των ανταρτικών δυνάμεων της περιοχής Γράμμου ανάγκασαν τον κυβερνητικό στρατό να αποσύρει όλα τα εγκαταστημένα φυλάκιά του. διότι όλη η περιοχή των Αντιχασίων ήταν ελεύθερη. Το Νοέμβρη μονάδες . Επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού εκδηλώθηκαν και στην περιοχή του Γράμμου χωρίς αποτέλεσμα.47 Από το Νοέμβρη του 1946 ως και το Φλεβάρη του 1947 οι πολεμικές συγκρούσεις εντείνονται. χωρίς αποτέλεσμα. Στις 26 .χωριό Ρητίνη Πιερίας. Τελικά όμως οι αντάρτικες δυνάμεις κατόρθωσαν να βγουν απ' τον κλοιό και πέρασαν χωρίς απώλειες στα μετόπισθεν του εχθρού. κρατώντας το ύψωμα ΤΕΡΤΙΜΟ. Οι αντάρτες του αρχηγείου Χασίων με χτυπήματα σε ενέδρες και σε αιφνιδιαστικές κρούσεις ανάγκασαν τελικά τις εχθρικές δυνάμεις να διακόψουν. Ολύμπου στις 30/9/46.30/9/1946 τμήματα του κυβερνητικού στρατού ενήργησαν με σοβαρές δυνάμεις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις προς την περιοχή Χασίων. Επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού Αξίζει επίσης να καταγράψουμε τις πιο σημαντικές από τις επιχειρήσεις που πραγματοποίησε αυτό το διάστημα ο κυβερνητικός στρατός. Κινήθηκαν από διάφορες κατευθύνσεις: Από Ελασσόνα προς Δεσκάτη. Με επιτυχία επίσης στέφθηκε και η επιχείρηση της Ρητίνης που πραγματοποιήθηκε από δυνάμεις του αρχηγείου Πιερίων και Β. πλην της Δεσκάτης. Η μάχη δόθηκε. Επιχειρήσεις το χειμώνα 1946 . με επιτυχία στις 21/9/1946. με συνέπεια την εξασφάλιση μόνιμης ελεύθερης σύνδεσης της περιοχής του Γράμμου με την περιοχή Βίτσι. Τον Ιούλη του `46 σοβαρές δυνάμεις στρατού επιχείρησαν την εξόντωση των δυνάμεων των ανταρτών στο Βίτσι. που την έλεγχε ο αντίπαλος. από Τρίκαλα προς Οξυά και από Γρεβενά προς Ανθρακιά. τις οποίες και περικύκλωσαν. Η μάχη της Δεσκάτης ήταν ιδιαίτερης σπουδαιότητας για τους αντάρτες.

του κυβερνητικού στρατού ενήργησαν επιχειρήσεις στην ορεινή περιοχή του Σμόλικα. Στην Πελοπόννησο. Πλούσια πολεμική δραστηριότητα αυτό το διάστημα είχε και το Αρχηγείο Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. Επίσης διέλυσε τρεις σταθμούς Χωροφυλακής και αφόπλισε μοναρχοφασίστες σε 14 χωριά. προκαλώντας πολλές απώλειες στον αντίπαλο. Κισσάβου με σκοπό την εξόντωση των αντίστοιχων ανταρτικών δυνάμεων. Στο ίδιο χρονικό διάστημα το Αρχηγείο Περιοχής Θεσσαλίας διέλυσε επτά διλοχίες ή λόχους ενισχυμένους με συμμορίτες του Σούρλα. Μαυροβουνίου. στο ίδιο χρονικό διάστημα διέλυσε δύο σταθμούς Χωροφυλακής και αφόπλισε τους μοναρχοφασίστες 16 χωριών στα Τζουμέρκα. Το Αρχηγείο Ηπείρου. Διέλυσε επίσης τρεις σταθμούς Χωροφυλακής και έδωσε έξι μάχες διαρκείας. Τέλος. Συνολικά έδωσε 7 μάχες στις βόρειες περιοχές της Ηπείρου. αντιμετώπισε τέσσερις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του στρατού (Στον Κίσσαβο στις 7 και 24/11/46. το Δεκέμβρη του '46 οι αντάρτες αντιμετώπισαν δυναμικές εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του . Συνολικά έδωσε 28 μάχες και κρούσεις. αντιμετώπισε συνεχείς εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του εχθρού. Μια γενική εικόνα της πολεμικής δραστηριότητας των ανταρτών αυτό το διάστημα έχει ως εξής: Το Αρχηγείο Ρούμελης από το Νοέμβρη του 1946 ως και το Φλεβάρη του 1947 διέλυσε έξι εχθρικές διλοχίες ή λόχους ενισχυμένους με χωροφύλακες και μοναρχοφασίστες συμμορίτες. στον Ολυμπο 22 . αφόπλισε μοναρχοφασίστες σε 16 χωριά.23/12/46 και στο Πήλιο 7/1/47). Διέλυσε 12 σταθμούς Χωροφυλακής. Στα τέλη του 1946 σοβαρές δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού. Οι επιχειρήσεις αυτές αποκρούστηκαν με επιτυχία από τους αντάρτες. Οι αντάρτες. με πετυχημένους ελιγμούς και μετακινήσεις τους έξω από τις περιοχές τους απέφευγαν τα χτυπήματα του εχθρού και ξαναγύριζαν πίσω. της 22ης και της 23ης Ταξιαρχίας και της Ορεινής Ταξιαρχίας ενήργησαν εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στις περιοχές Πηλίου.

ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 1946 Η κατάσταση του ΔΣΕ Διάρθρωση. το συγκρότημα του Ταϋγέτου και το συγκρότημα της Γορτυνίας. στα Πιέρια. Επίσης υπήρχε μια ομάδα ανταρτών στην Κορινθία και μία στα Καλάβρυτα. Μία από τις σημαντικές επιχειρήσεις του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο πραγματοποιήθηκε στις 12 προς 13 Φλεβάρη του 1947 όταν τμήματα ανταρτών απελευθέρωσαν στη Σπάρτη 176 φυλακισμένους αγωνιστές. Στο διάστημα του καλοκαιριού τα συγκροτήματα θα ενωθούν με τη σειρά τους κι έτσι θα δημιουργηθούν τα Αρχηγεία Περιφερειών. Στο τέλος του Γενάρη. Το Γενάρη του '47 υπήρχαν εκεί τρία συγκροτήματα ανταρτών: Το συγκρότημα του Πάρνωνα. Η επιχείρηση αυτή είχε ιδιαίτερη σπουδαιότητα γιατί. εκτός των άλλων. δύναμη και ανάγκες Μέχρι τις αρχές καλοκαιριού του 1946 οι αντάρτες συγκροτούσαν μικρές ομάδες από καταδιωκόμενους αγωνιστές. . ασύνδετες μεταξύ τους. ότι ο ΔΣΕ ήταν αποτέλεσμα της δραστηριότητας των γειτονικών λαϊκών δημοκρατιών σε βάρος της Ελλάδας. στο Γράμμο. λίγο αργότερα στον Εβρο κ. Τον Οκτώβρη του '46 η αντάρτικη δράση θα γνωρίσει ανάπτυξη στην Ηπειρο και τη Ρούμελη. ύστερα από σύσκεψη στελεχών. Τέτοια Αρχηγεία Περιφερειών θα δημιουργηθούν στον Ολυμπο. στα Χάσια. κατέρριπτε το μύθο της αντίδρασης.εχθρού στις οποίες και αντεπεξήλθαν. Τον Ιούνη του '46 πραγματοποιείται το πρώτο βήμα συνένωσης των ανταρτικών δυνάμεων.ο. Οι ομάδες των καταδιωκόμενων συνενώνονται σε μεγαλύτερα τμήματα που ονομάζονται συγκροτήματα και έχουν δύναμη από 70 ως και 100 άνδρες. συγκροτήθηκε προσωρινό Αρχηγείο. στον Κίσσαβο.κ.

Γενικό Αρχηγείο. είναι ιδιαίτερα διαφωτιστική η έκθεση που παρέδωσαν οι Γ. Επίσης συγκροτήθηκαν και τα τάγματα που διοικούνταν από τα Περιφερειακά Αρχηγεία. Μακεδονία 1) Χαλκιδική 250 2) Νιγρίτα . Ιωαννίδης και Π.Αρχηγείο Περιοχής . ο ανταρτικός στρατός θα πάρει σιγά . Ρούσος στον Δημητρόφ τον Σεπτέμβρη του '46 (ολόκληρη η έκθεση: "Αρχείο ΚΚΕ . Στο σχετικό παράρτημα της εκθέσεως αναφέρεται συγκεκριμένα: "ΣΗΜΕΡΙΝΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΚΑΤΑ ΠΕΡΙΟΧΕΣ Ι. Κ383/Φ:20/33/1).Στις 28/10/46 οι ανταρτικές δυνάμεις συνενώνονται υπό ενιαία διοίκηση με τη δημιουργία του Γενικού Αρχηγείου των Ανταρτών.ΑΣΚΙ". Επίσης. ενώ υπήρχαν και τάγματα που διοικούνταν απευθείας από τα Αρχηγεία Περιοχών. Στις αρχές Γενάρη του '47 το Συγκρότημα μετονομάστηκε σε λόχο. στις 27/12 του ιδίου έτους με διαταγή του Γενικού Αρχηγείου ο αντάρτικος στρατός μετονομάστηκε σε Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας (ΔΣΕ).Περιφερειακό Αρχηγείο .Καϊμακτσαλάν 350 . Μετά την ίδρυση του Γενικού Αρχηγείου.Σέρρες 150 3) Κιλκίς 70 4) Πάικο . Στις 8/12/1946 στο μοναστήρι της Αγίας Τριάδας του Νοτίου Ολύμπου (πάνω από το χωριό Σπαρμός) εκδόθηκε πολυγραφημένο το πρώτο φύλλο της εφημερίδας "ΕΞΟΡΜΗΣΗ". την προοπτική του και τις ανάγκες του. Η δύναμη. η προοπτική και οι ανάγκες του ΔΣΕ Για τη δύναμη του ΔΣΕ το καλοκαίρι του '46.σιγά την εξής μορφή οργανωτικής συγκρότησης: Ομάδα μάχης Συγκρότημα . που ήταν όργανο του Γενικού Αρχηγείου των ανταρτών.

5) Βέρμιο 250 6) Πιερία .400 ΙΙΙ. Ηπειρος περίπου 150 IV. Θεσσαλία 1) Νότιος Ολυμπος 300 2) Χάσια 400 3) Πίνδος (Θεσσαλική) 400 4) Πήλιο 50 5) Διάφορα συγκροτήματα 250 Σύνολο1.180 ΙΙ.Καβάλα 60 10) Εβρος 150 Σύνολο2. Πελοπόννησος περίπου 150 Σύνολο 450 Γενικό σύνολο 4030. Στερεά περίπου 150 V. .Σινάτσικο 200 9) Δράμα .Βόιο 350 8) Βίτσι .Ολυμπος 350 7) Πίνδος .

Για τη Θεσσαλία (1) ενός μηνός περίπου Οπλισμός: Οι πιο πάνω άνδρες έχουν ελαφρό οπλισμό.000) τέσσερις χιλιάδες οι περισσότεροι είναι ξυπόλυτοι και δεν έχουν γερά ρούχα. 3) εκρηκτικά. Υπόδηση . Τρέφονται όχι ικανοποιητικά.τι δηλαδή χρειάζεται στη μορφή του αγώνα που κάνουμε σήμερα. 2) χειροβομβίδες αμυντικές. Προοπτική μας Για να φτάσουμε μέχρι τον αριθμό των (20.Στερεά . Συνεπώς χρειάζεται εντελώς νέος οπλισμός για τους υπόλοιπους (8. κυρίως για τα ατομικά όπλα. α) οπλοπολυβόλα.000) δώδεκα χιλιάδες άνδρες με ατομικό οπλισμό και ελάχιστα αυτόματα. Η προσπάθεια που γίνεται τώρα δε θα εξασφαλίσει ό. Τροφή Μέχρι σήμερα τρέφονται με τα τρόφιμα που προσφέρει ο λαός. Οπλισμός: Μπορούμε να οπλίσουμε το πολύ (12. Πολύ περισσότερο τώρα που αυξάνουν αριθμητικά συνεχώς. (Σήμερα με τους 4.ιματισμό .000 άνδρες έχουμε ανεπάρκεια σε αυτόματα οπλισμό.Ιματισμός Από τους (4.τρόφιμα .τι χρειάζονται για τους χειμερινούς μήνες που θα είναι δύσκολοι.Σημ.000) οκτώ χιλιάδες και αυτόματα οπλισμός για να πλαισιωθεί η .Πελοπόννησο είναι πριν από (2) δύο μήνες.φαρμακευτικό υλικό. Ο. Τα στοιχεία για την Ηπειρο . Αποθέματα δεν έχουν. Οι δυνατότητες που έχουμε είναι: 1.τι στην Κατοχή.000) είκοσι χιλιάδων πρέπει να έχουμε στη διάθεσή μας τα αναγκαία μέσα σε οπλισμό . Η προσπάθεια για την αυτοσυντήρησή τους (εισφορές του λαού) βρίσκει πιότερες δυσκολίες απ' ό. β) ατομικά αυτόματα (Στεν Στάγκερ) και πυρομαχικά. 4) Πίατ (μπαζούκας). Εχουν ανάγκη από: 1)αυτόματο οπλισμό.

ιματισμός 1) Αρβυλα 10.ιματισμός: Καμιά δυνατότητα.δύναμη των (20.000 4) Χλαίνες 10. 2.000 8) Εκρηκτικά . Τρόφιμα .000) είκοσι χιλιάδων με ανάλογα πυρομαχικά τους).000 2) Παντελόνια 10. 3. Τουλάχιστον τώρα.νάρκες II.000 5) Εσώρουχα 10. Μας χρειάζονται αμέσως 1) Ομαδικοί όλμοι 15 2) Ατομικοί όλμοι 50 3) Πίατ (μπαζούκα) 50 4) Πολυβόλα 50 5) Οπλοπολυβόλα 150 6) Αυτόματα ατομικά 500 7) Χειροβομβίδες αμυντικές 10.000 III. Υπόδηση . Υπόδηση .000 3) Χιτώνια 10. Διατροφή: Δυνατότητες για μικρό μέρος διατροφής τους.

μαζί με τον Γ.απ' όπου το πήραμε και το παρουσιάζουμε: . επιδέσμους και βαμβάκι 2) Κινίνα . Το ντοκουμέντο αυτό ανεξαρτήτως του τι κριτική μπορεί να ασκήσει κανείς είναι σημαντικό. ο Ν.Τρόφιμα ή η αξία τους για (5. Φαρμακευτικό υλικό 1) Γάζες. ήδη είχαν τεθεί στη γενική τους μορφή από την άνοιξη του ιδίου έτους. Ζαχαριάδης πέρασε από την Ελλάδα στη Γιουγκοσλαβία παράνομα στις 6 Απρίλη του 1947. Λίγες μέρες μετά. με την υιοθέτηση του σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". Οι οδηγίες στάλθηκαν στον αρχηγό του ΔΣΕ με ασύρματο και γι' αυτό το λόγο.000) πέντε χιλιάδες άνδρες τουλάχιστον για τους πρώτους μήνες του χειμώνα.ΑΣΚΙ" . Βαφειάδη. Οι μεσότιτλοι που εμφανίζονται εδώ είναι του "Ριζοσπάστη" και μπήκαν για να βοηθήσουν τον αναγνώστη.αντεπρίνες 3) Ιώδιο 4) Χειρουργικά εργαλεία (στοιχειώδη)". IV. από τις φράσεις λείπουν συχνά τα άρθρα. στις 17 Απρίλη. Φανερώνει ότι οι στρατιωτικοί στόχοι που τέθηκαν το Σεπτέμβρη του '47. στην 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Το ντοκουμέντο αυτό βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ . Ιωαννίδη θα απευθύνει στον αρχηγό του ΔΣΕ. Πρόκειται για οδηγίες που αφορούν το χαρακτήρα και την προοπτική του ΔΣΕ και περιγράφουν τα μέτρα που πρέπει να ληφθούν έτσι ώστε ο Δημοκρατικός Στρατός να είναι σε θέση να ανταποκριθεί στους σκοπούς της ύπαρξής του. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" Οπως έχουμε αναφέρει με άλλη ευκαιρία. Το κείμενο είναι ενιαίο.με αριθμό αρχειοθέτησης Κ147 Φ: 7/34/35 . όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης. ένα πολύ σημαντικό μήνυμα. Μ.

τον Απρίλη του `47. Την απάντηση στο πρώτο ερώτημα δίνουν τα γεγονότα τόσο καιρό κατοχής όταν εθνική αντίσταση με ηγεσία ΕΑΜ . 91 Μάρκον απολύτως εμπιστευτικόν Αρχίζω. Σε μια δύσκολη και υπεύθυνη στιγμή που το λαϊκό κίνημα περνά. για το χαρακτήρα και τους στόχους του Δημοκρατικού Στρατού "Αριθ.Τι είναι και τι θέλει ο ΔΣΕ Οι απόρρητες οδηγίες του Ν. Βαφειάδη. Κεντρικά πολιτικοστρατιωτικά προβλήματα του ΔΣΕ Δύο είναι κεντρικά πολιτικοστρατιωτικά προβλήματα που έχει να αντιμετωπίσει η ανώτατη καθοδήγηση ΔΣΕ. Ιωαννίδη προς τον Μ. βρίσκεται επικεφαλής ΔΣΕ. Πρώτο: Ο συσχετισμός δυνάμεων στη χώρα όσο και Βαλκάνια και Ευρώπη επιτρέπει στο ΔΣΕ να λύσει με επιτυχία τη βασική αποστολή του. Στιγμή δύσκολη και υπεύθυνη πρώτο γιατί λαϊκό κίνημα χώρας έχει ν' αντιμετωπίσει Αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό που δίνει βοήθεια μοναρχοφασισμό. Ζαχαριάδη και του Γ. Καθοδήγηση ΔΣΕ ποτέ δεν πρέπει ξεχνά βασική αυτή αποστολή ΔΣΕ και κάθε ενέργεια πολιτική και στρατιωτική πρέπει υποτάσσει σ' αυτήν. Δεύτερο γιατί αποστολή ΔΣΕ είναι ν' αποκαταστήσει Ελλάδα λαϊκή Δημοκρατική εσωτερική τάξη και εθνική ανεξαρτησία. Δεύτερο: Ποιο συγκεκριμένο δρόμο πολιτικά και στρατιωτικά πρέπει ν' ακολουθήσει ΔΣΕ για να τα βγάλει αποτελεσματικά πέρα στην αποστολή του.

αδιάρρηκτο και πρωτοπόρο ένοπλο τμήμα λαού σε αδιάρρηκτη σύνδεση και ενότητα μαζί του μπορεί να λύσει με επιτυχία τη βασική του αποστολή. .συγκέντρωσε τεράστια πλειοψηφία λαού όσο και μεταδεκεμβριανή περίοδο οπότε ο μοναρχοφασισμός παρ' όλη βοήθεια ξένων δεν μπόρεσε συντρίψει λαϊκό δημοκρατικό κίνημα Ας μην ξεχνάμε ότι κίνημά μας σαν αναπόσπαστο κομμάτι απ' το βαλκανικό. Εθνική ανεξαρτησία και Λαϊκή Δημοκρατία. Η ακτινοβολία τους στο λαό είναι αποφασιστική. Ο συσχετισμός των δυνάμεων τοπικά και γενικότερα δείχνει ότι ο ΔΣΕ. Δεύτερο πρόβλημα συγκεντρώνει μια σειρά γενικά πολιτικά και στρατιωτικά ζητήματα καθώς και θέματα με τρέχουσα επικαιρότητα και άμεση επιτακτικότητα. Ετσι η απάντηση στο πρώτο κεντρικό μας πρόβλημα είναι θετική. Αυτά αποτελούν την πολιτική του δύναμη.Πολιτικά ο ΔΣΕ σε δύο βασικά ζητήματα πρέπει παντού και πάντοτε να δείχνει έντονα πρόσωπό του και καθάρια γραμμή του. Ο χαρακτήρας του ΔΣΕ ΕΝΑ . ηθική και υλική ενώ παράλληλα οι αντιθέσεις του ιμπεριαλισμού αυξάνουν. ευρωπαϊκό. και παγκόσμιο δημοκρατικό και σοσιαλιστικό κίνημα βρίσκει σ' αυτό σοβαρή υποστήριξη.

ΤΕΣΣΕΡΑ . οργάνωση νεολαίας και γυναίκας σύμφωνα με πρόγραμμα Λαϊκής Δημοκρατίας βασισμένης και σχετική πείρα κατοχής. ΔΣΕ πρέπει έχει συγκεκριμένο πρακτικό πρόγραμμα λαϊκοδημοκρατικής ανασυγκρότησης περιοχής που ελέγχει. Ειδικότερα στρατιωτικά ζητήματα Περνάμε τώρα στα ειδικότερα στρατιωτικά ζητήματα: . Λάθη και διαστρεβλώσεις εδώ θα μας δημιουργούν πρόσθετες δυσκολίες.Στις περιοχές που ελέγχει ΔΣΕ τα ζητήματα αυτά πρέπει να βρίσκουν πρακτική έκφραση και λύση. ΔΥΟ . Στις περιοχές αυτές η κρατική δημοκρατική διάρθρωση πρέπει να παίρνει συγκεκριμένη μορφή με βάση τις λαϊκές επιτροπές και ν' αντιμετωπίζονται άμεσα και συγκεκριμένα τα ζωτικά λαϊκά προβλήματα.Αποφασιστικό όπλο παραμένει για ΔΣΕ η πολιτική λαϊκής ενότητας και συμφιλίωσης που πρέπει στη ζωή και με έργα να εφαρμόζεται θετικά. φορολογική πολιτική. δημιουργικά. πρώτα απ' όλα η απονομή λαϊκής δικαιοσύνης. Η ζωή και οργανικές ανάγκες κινήματος αναγκάζουν πάμε πάρα πέρα. ΤΡΙΑ .Ο ΔΣΕ πρωταγωνιστής για εθνική ελευθερία και ανεξαρτησία πρέπει να έχει ξεκαθαρισμένη γραμμή στις συγκεκριμένες εκδηλώσεις ξενικής επέμβασης με έντονη υπεράσπιση κυριαρχικών δικαιωμάτων λαού σύμφωνα με εθνική αξιοπρέπεια και απαραίτητη πολιτική ελαστικότητα κάθε φορά που πολιτική αναγκαιότητα επιβάλλει.Ολα ζητήματα σημείου ένα αποτελούν μόνο την αρχή. Στον τομέα ανοικοδόμησης πρέπει γίνεται δουλιά όσο επιτρέπουν περιστάσεις έστω και περιορισμένα στο ελάχιστο. Εδώ πρώτη γραμμή προβάλει αγροτικό ζήτημα που πολιτική του σημασία είναι τεράστια και ο ΔΣΕ πρέπει να το λύσει σύμφωνα με πρόγραμμα Λαϊκής Δημοκρατίας και ανάλογα με συγκεκριμένες τοπικές συνθήκες. πλατιά. εκπαιδευτικό και πολιτιστικό τομέα.

ενοποίηση και συγκέντρωση όλων επιμέρους προσπαθειών και επιδιώξεών του.Θράκης Για να ματαιωθεί εχθρικό σχέδιο πρέπει ΔΣΕ προχωρήσει εκπλήρωση βασικού προορισμού του. Ετσι να τον αποκόψει απ' τα βασικά κέντρα εφοδιασμού και του δημιουργήσει σοβαρές δυσκολίες στη διατήρησή του σαν μαζικού και συγκεντρωτικά συγκροτημένου αξιόμαχου οργανισμού. να αντιμετωπίσει το πρόβλημα ολόκληρο και να προσαρμόσει και την πρακτική πολεμική δράση προς τον κύριο σκοπό. Απελευθέρωση Μακεδονίας . Τις επιδιώξεις αυτές του εχθρού ο ΔΣΕ και η καθοδήγησή του πρέπει να δουν. εμπειρισμό και το ανταρτίστικο πνεύμα. Να περιορίσει ΔΣΕ μόνο σε ορεινές περιοχές. Γι' αυτό είναι καιρός ΔΣΕ απαλλαγεί από πρωτογονισμό. να μελετήσουν για να αντιμετωπίσουν αποτελεσματικά. Παρατείνοντας κατάσταση σε μάκρος να τον ξεφτίσει και διαλύσει σαν υπολογίσιμη δύναμη. Αυτό απαιτεί να καθοριστεί κατεύθυνση βασικής στρατηγικής επιδίωξης ΔΣΕ σήμερα. που θα προκαθορίσει και τη συστηματοποίηση. Ο εχθρός στηριζόμενος και εξωτερική βοήθεια για κύρια επιδίωξη σήμερα έχει: Να κρατεί και ελέγχει βασικά κέντρα και αρτηρίες χώρας μας. Ο ΔΣΕ πρέπει δίπλα στη γενική πολιτική γραμμή να ξεκαθαρίσει και τα προβλήματα της στρατηγικής του έτσι που να εξυπηρετεί αποτελεσματικά τη γενική πολιτική επιδίωξη.Σκοπός ΔΣΕ είναι απελευθερώσει Ελλάδα από ξενική κατοχή και μοναρχοφασισμό και εγκαθιδρύσει λαϊκό δημοκρατικό καθεστώς. μετατρέποντας .

Δεύτερο: Για να διεξαχθεί με επιτυχία τέτοια επιχείρηση πρέπει το Γεν. μα σε βασικές απ' την οικονομικοπολιτική σημασία τους περιφέρειες.σημερινό ανταρτοπόλεμο σε τακτικό πόλεμο με άμεση επιδίωξη τη δημιουργία ελεύθερης περιοχής όχι μόνο σε ορεινές περιοχές. Ετσι από αυτά τα πράγματα σήμερα βασική επιδίωξη ΔΣΕ είναι κατάληψη θεσσαλονίκης που θα φέρει αποφασιστική αλλαγή στην κατάσταση και θα λύσει βασικά όλο το πρόβλημά μας. Η πραγματοποίηση ενός τέτοιου αντικειμενικού σκοπού είναι δυνατή κάτω από δύο προϋποθέσεις: Πρώτο: Το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ συνεχίζοντας αδιάκοπα και ακούραστα τη φθορά και αποσύνθεση των αντίπαλων δυνάμεων θα φέρει τη φθορά αυτή σε τέτοιο σημείο ώστε όταν δοθεί το χτύπημα για τη Θεσσαλονίκη η εξάντληση των εχθρικών δυνάμεων να έχει φτάσει στο ανώτατο σημείο και η δυνατότητα αντίπραξης να περιοριστεί στο ελάχιστο. Αρχ. εξασκήσει και εφοδιάσει τις εμπειροπόλεμες εφεδρικές δυνάμεις που θα μείνουν όξω απ' τις άλλες επιχειρήσεις και με βάση ένα καλά δουλεμένο επιτελικό σχέδιο θα διεξαγάγουν το αιφνιδιαστικό χτύπημα ενάντια στη Θεσσαλονίκη που βασικά πρέπει να κρίνει και την τύχη για όλη τη Θράκη . να προετοιμάσει. Στις περιοχές που κατέχει ο εχθρός ο αγώνας διεξάγεται από αντάρτικες ομάδες για να εξασφαλίζεται η ευκινησία και ο ανταρτοπόλεμος. Τα γεγονότα δείχνουν ότι η περιφέρεια που για τον εχθρό αποτελεί το πιο αδύνατο και νευραλγικό σημείο και που για το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα συγκεντρώνει ευνοϊκές πολιτικοκοινωνικές προϋποθέσεις είναι η Μακεδονία και Θράκη με κέντρο τη Θεσσαλονίκη. Είναι αυτονόητο ότι η μετατροπή σε τακτικό στρατό του σημερινού αντάρτικου και η ανάλογη πολεμική του δράση αφορά το ΔΣΕ που υπάρχει και δρα στις περιοχές της ενιαίας Ελεύθερης Ελλάδας.

. προωθώντας αδίσταχτα κάθε αξία και ταλέντο χωρίς να επηρεάζεται από γραφειοκρατικούς τύπους. Πέμπτο: Να λύσει έτσι το ζήτημα του εφοδιασμού ώστε και τις ανάγκες να ικανοποιεί και να μη δημιουργεί οξείες αντιθέσεις με τον αγροτικό κυρίως πληθυσμό. Τρίτο: Να λύσει το ζήτημα των εφεδρειών βασικά κάτω απ' το φως της προετοιμασίας του βασικού χτυπήματος κατά Θεσσαλονίκης. Τέταρτο: Να αναπτύξει πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ ώστε να δώσει στον κάθε άνδρα πολιτική σαφήνεια και αυτοπεποίθηση. Μερικές υποδείξεις πάνω σ' αυτό. Η αντικειμενική εξέταση πραγματικότητας πείθει ότι για το λαϊκό δημοκρατικό κίνημα και το ΔΣΕ υπάρχουν όλες οι προϋποθέσεις για ν' αποβλέψουν σε τέτοιους αντικειμενικούς σκοπούς. Πρώτο: Ο ΔΣΕ και το ΓΑ πρέπει ν' αποχτήσουν επιτελικό επιστημονικό εγκέφαλο και το ΓΑ με άμεση ζωντανή επαφή να είναι πάντα εν γνώσει της κατά τόπο πραγματικής κατάστασης για να εξασφαλίζει ενότητα δράσης ΔΣΕ. Επτά βασικές υποδείξεις Το πρωταρχικό είναι ο ΔΣΕ από σύνολο αντάρτικων ομάδων να δημιουργηθεί σε τακτικό στρατό.και Μακεδονία ίσως και την Ηπειρο και θα απωθήσει το θέατρο επιχειρήσεων προς Θεσσαλία και Στερεά. Δεύτερο: Το ΓΑ στηριζόμενο βασικά στις δικές του δυνάμεις να λύσει θαρραλέα με δίχτυ σχολών το πρόβλημα στελεχών. Εκτο: Εξαιρετική σημασία έχει η οργάνωση του δικτύου πληροφοριών.

τι πρέπει για το ανώτατο δυνατό όριο του υλικού εφοδιασμού του ΔΣΕ. Φυσικά πριν καταλήξετε σε συγκεκριμένες οριστικές αποφάσεις στα παραπάνω πρέπει να μας κρατάς ενήμερους για όλη την επεξεργασία των ζητημάτων αυτών και την αποκρυστάλλωση των αποφάσεών σας.τι χρειάζεσαι να απευθύνεσαι χωρίς δισταγμό σε μας. Σημείωση "Ρ": "Ν." είναι ο Ν. Θεωρήσαμε σκόπιμο να συγκεντρώσουμε στα παραπάνω την προσοχή σου που είναι βασικά για την ανάπτυξη και την επιτυχία του αγώνα μας. Για ό. H φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" ΑΝΟΙΞΗ . Γεια χαρά Ν. και Διονύσης 17/4/47". Τα παραπέρα ζητήματα εφαρμογής και δράσης είναι δικά σου και δικά σας.Εβδομο: Το ΓΑ και την πολιτική ηγεσία του πρέπει σοβαρά να απασχολήσει η οργάνωση της διαβρωτικής δουλιάς στις γραμμές των ενόπλων δυνάμεων του εχθρού. Εμείς κάνουμε ό. Ζαχαριάδης και "Διονύσης" ο Γ. Ιωαννίδης.ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ 1947 Αποτυχαίνουν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του στρατού . Αποφασιστικό σημείο εδώ η σωστή γραμμή ενότητας και συμφιλίωσης προς όλους τους άνδρες των ενόπλων δυνάμεων.

τον Ολυμπο. ο εγκλωβισμός των τμημάτων του ΔΣΕ κατά περιοχές και ο εξαναγκασμός τους σε άτακτη φυγή. τα Πιέρια και το Γράμμο. αυτός δεν επιτεύχθηκε. ήταν: Πρώτον. όμως. δεύτερον. και.1949". Σκοπός των επιχειρήσεων. που ανταποκρίνονταν μόνο στον ταχτικό πόλεμο και όχι στον ανταρτοπόλεμο. 222. έτσι. αν και προκλήθηκαν σοβαρές απώλειες στις δυνάμεις του ΔΣΕ στον Κόζιακα και τα Τζουμέρκα. τα Τζουμέρκα. Ο σκοπός. η δυνατότητα στη λεγόμενη Βαλκανική Επιτροπή να "διαπιστώσει την έξωθεν ενίσχυση". Οι διοικήσεις του κυβερνητικού στρατού επέμεναν σε μεθόδους μάχης. υπήρξε ανώτερος των δυνάμεων του στρατού". χωρίς συνοχή κατά την απόπειρα διαφυγής τους. η συντριβή του συμμοριτισμού. Ο κυβερνητικός στρατός απέτυχε βασικά στους σκοπούς του. Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Ο αντισυμμοριακός αγώνας 1945 . Ο στρατηγός Δ. . τον Κόζιακα. στρατός που δεν είχε διάθεση να πολεμήσει ενάντια στο λαό για λογαριασμό της ντόπιας και ξένης πλουτοκρατικής ολιγαρχίας. άρχισαν οι πρώτες μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού. τα Αντιχάσια. γράφει: "Εκ των επιτευχθέντων αποτελεσμάτων. με αποτέλεσμα να διαλυθούν τα αρχηγεία. που άρχισαν με την προσωπική επίβλεψη του στρατιωτικού συμβούλου της αμερικανικής πρεσβείας. ώστε να επιτευχθεί έτσι η τμηματική εξόντωσή τους. απεδείχθη ότι ο καθορισθείς σκοπός. για να δοθεί. σελ. με βάση το σχέδιο "Τέρμινους" στη Ρούμελη και σε συνέχεια στ' Αγραφα.Την άνοιξη του 1947. τα Χάσια. γιατί ήταν στρατός χωρίς ιδανικά. το σπρώξιμο τμημάτων του ΔΣΕ στους χώρους των γειτονικών Λαϊκών Δημοκρατιών. Σνέκεμπεργκ. με αποτέλεσμα να δέχονται αιφνιδιαστικά χτυπήματα από το ΔΣΕ και να ανατρέπονται τα μερικότερα σχέδιά τους.

Μάξιμου. Ο ανασχηματισμός αυτός πραγματοποιήθηκε στις 7 του Σεπτέμβρη 1947. που δε δρούσε προηγούμενα.47 άκρως απόρρητο διαταγή του.11 . να επιτευχθούν συντριπτικά αποτελέσματα. που είχαν αναλάβει τα ηνία στην Ελλάδα. Αύξησε γενικά τη δύναμή του κατά 50%. όχι μόνο δε συντρίφτηκε.Ο ΔΣΕ. Τη στρατιωτική αποτυχία της εκστρατείας του 1947 την ομολογεί και ο αρχηγός του ΓΕΣ. που ουσιαστικά εξέφραζε το Λαϊκό Κόμμα. Πολιτικές παρενέργειες της αποτυχίας Η αποτυχία των "εκκαθαριστικών" επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού ενάντια στο ΔΣΕ ανησύχησε σοβαρά τους Αμερικάνους ιμπεριαλιστές. Κ. Ανέπτυξε τη δράση του στην Πελοπόννησο. τη Δωρίδα και την Παρνασίδα. διείσδυσαν σε νέες περιοχές. όπως στην Ηπειρο. Τα αποφασιστικά ταύτα αποτελέσματα δεν επιβάλλουσι μόνον στρατιωτικοί λόγοι.. στη Μακεδονία και τη Θράκη. αλλά. 10 Φιλελευθέρων και 14 Λαϊκών.. Βεντήρης στην 1098/41/3 .. αλλά. προσανατολίστηκαν στο σχηματισμό διευρυμένης κυβέρνησης. με τη συμμετοχή και του Θ. Σοφούλη και τη συμμετοχή σ' αυτήν. αρχηγού του Κόμματος των Φιλελευθέρων. προς τους διοικητές Σωμάτων Στρατού και Μεραρχιών που τους λέει: ". απέδειξε ότι υπάρχει και δρα και σε περιοχές. αντίθετα.. αντίθετα. αλλά και πολιτικοί τοιούτοι". τα τμήματά του. Σοφούλη. το επαναλαμβάνω εντός του Νοεμβρίου. . και είναι απόλυτος ανάγκη εντός του Νοεμβρίου. αφού μάτωσαν γερά τον κυβερνητικό στρατό κατά περιοχές. όχι μονάχα δε διαλύθηκε. την Τριχωνίδα. ενάντια σε στρατιωτικούς στόχους και αστικά κέντρα. με την ορκωμοσία της κυβέρνησης του γηραιού Θ.Είναι βέβαιον και πρέπει να το ομολογήσωμεν ότι δεν επετύχαμεν μέχρι σήμερον τι το συντριπτικό. Ο ΔΣΕ. Δυσαρεστημένοι από την κυβέρνηση του Δ. τη Ναυπακτία.

Στις 17 του Οκτώβρη στη Θεσσαλονίκη έγιναν 11 εκτελέσεις. και αφοπλισθώσιν. για τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του 1947 . Πρότεινε στη Βουλή την ψήφιση νόμου.. μέσα σε ένα μήνα από τη δημοσίευση του νόμου.". πιστεύοντας ότι ήταν δυνατό να εξαπατήσει το λαό και να συσπειρώσει ευρύτερες δυνάμεις στον αγώνα ενάντια στο ΚΚΕ και το ΔΣΕ. διακήρυξε ότι θα ακολουθήσει πολιτική "κατευνασμού". "Θα 'πρεπε να ήσουν ατσάλινος για ν' αντέξεις" Η προσωπική μαρτυρία ενός αγωνιστή του ΔΣΕ... Στις 13 του Οκτώβρη 1947 τέθηκε σε ισχύ και στην Αθήνα ο νόμος για τα μέτρα έκτακτης ανάγκης και άρχισαν να λειτουργούν και στην περιοχή της τα έκτακτα στρατοδικεία. Στις 18 του Οκτώβρη η κυβέρνηση έκλεισε τις εφημερίδες "Ριζοσπάστης" και "Ελεύθερη Ελλάδα". που τις είχε αναστείλει προσωρινά και προχώρησε σε νέα τρομοκρατικά και αντιλαϊκά μέτρα. που θα διεξήγαγε ελεύθερες και ανόθευτες εκλογές για την εξασφάλιση ομαλής δημοκρατικής πορείας. Η παραπλανητική επιχείρηση απέτυχε και η κυβέρνηση Σοφούλη επανέλαβε τις εκτελέσεις. "αυτοβούλως εις την πλησιεστέραν δικαστική. στρατιωτικήν ή αστυνομικής αρχήν.Η κυβέρνηση Σοφούλη. με τον οποίο χορηγούσε αμνηστία σε όσους από τους αρχηγούς και μαχητές του ΔΣΕ παρουσιαστούν. Το ΚΚΕ ξεσκέπασε την πολιτική δημαγωγία της κυβέρνησης Σοφούλη και δήλωσε ότι μια πραγματική πολιτική κατευνασμού έπρεπε να συνοδεύεται από γενική πολιτική αμνηστία και το σχηματισμό αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης..

κάτω από τη μύτη τους. Από πληροφορίες. ο ένας μετά τον άλλο μεταδίδαμε τις εντολές της διοίκησης. Για το σκοπό αυτό. σκοτάδι όπως ήταν. Επρεπε. γιατί η παραμονή μας σ' ένα μέρος θα εγκυμονούσε κινδύνους να κυκλωθούμε. δούλευε το "τηλέφωνο". Μόλις βράδιασε ξεκινάμε πάλι για πορεία. Εκεί λουφάξαμε όλη μέρα καλυμμένοι μέσα στο πυκνό δάσος. χωρίς να μας αντιληφθούν και μας ξημερώνει στο βουνό Ορλιακα. κάπου πιάναμε θέσεις το πρωί. Το ταχύτερο δυνατό έπρεπε να αλλάξουμε θέσεις και να ελιχθούμε προς βορράν. για να συνδεθούμε. έπρεπε χαμηλόφωνα να φωνάζουμε ο ένας τον άλλον: Κόπηκε η φάλαγγα. ο κυβερνητικός στρατός προετοιμαζόταν για εκκαθαριστικές επιχειρήσεις ενάντια στα τμήματα των ανταρτών. Το τάγμα του ΔΣΕ με διοικητή τον Ρούνη Ηλία (Μπαρμπαλιά). Νικολάου. Ξεγλιστράμε. είχε θέσεις στα υψώματα Αγ. Γι' αυτό. τα κατείχε μια διλοχία στρατού. λουφάζοντας όλη μέρα. ύστερα από κοπιαστικές ολονύχτιες πορείες. Θυμάμαι τη νύχτα. ενταγμένο στη δύναμη του Αρχηγείου Χασίων. Αγιόφυλου Καλαμπάκας. το τάγμα κινείται προς δυσμάς και τα ξημερώματα της 13ης Μάη μας βρίσκει στις ράχες Γεωργίτσας. τη νύχτα της 12ης προς 13η Μάη. Τα υψώματα του χωριού.Ηταν Μάης του 1947. Οταν κοβόταν η φάλαγγα. να αλλάζουμε συνέχεια θέσεις. Ο ταγματάρχης μας. όμως. δασάρχη Σιάτιστας. με δέος φώναζε: "Να μην ακούω . καλοκάγαθος και πράος. έπρεπε να περάσουμε έξω από το χωριό Κηπουριό Γρεβενών. που είχε συλλέξει η διοίκηση του τάγματος.

αϋπνία. σε υψόμετρο 1. εξαντλημένοι όμως από την πείνα και την κούραση. Ασφαλείς μεν από τον εχθρό. φαίνεται η Σιάτιστα. αναγκαστήκαμε όλοι να φορέσουμε τις χλαίνες. Απέναντί μας.Κοζάνης. Ξεγλιστράμε αθόρυβα τη δημοσιά και . σκαρφαλώναμε τα χαράματα στους πρόποδες του Μπούρινου. ατέλειωτες πορείες Ομως. μέσα σε μια νύχτα και κάτω από τη μύτη του εχθρού. Καστοριάς . Ο Ιούνιος μας βρίσκει στη θέση Κοκκινόβρυση Πιερρίων. Θυμάμαι τη διαδρομή Γέρμα . με συνεχή τρεχάματα. πείνα. Στα Βέντζια την περάσαμε καλά.Μπούρινο. Σκληρές. τρεξίματα. Μέσα από τη δημοσιά. κατάμουτρα. ήταν ο δημόσιος δρόμος Κοζάνης θεσσαλονίκης. Προς έκπληξη όλων μας. δε μας βάλανε με τίποτε και μόνο αργά το μεσημέρι έριξαν ορισμένες τουφεκιές. Θα 'πρεπε να ήσουν ατσάλινος για ν' αντέξεις. για το Καϊμακτσαλάν (όρος Βόρας). Και όμως.300 μ. στο χωριό Παλαιόκαστρο. που ήταν ο προορισμός μας. Στο χωριό Κνίδη εφοδιαστήκαμε με τρόφιμα. η πραγματικότητα ήταν σκληρή. αν και δώσαμε μια μάχη. Θα 'πρεπε να την κάνουμε. Το κρύο εδώ ήταν τσουχτερό. Κούραση. οι μαχητές άντεξαν. Επόμενο εμπόδιο μπροστά μας.αυτή την απαίσια φράση".

ν' ανεβούμε στο βουνό για ανεφοδιασμό κλπ. χώθηκε μέσα στο καζάνι και έξυνε με το κουτάλι το τσικνωμένο κουρκούτι. ούτε που θα μπορούσαν να το σκεφτούν. Οταν τέλειωσαν όλοι. χάρις στο υψηλό ηθικό των ανταρτών. μέσα στους θάμνους από πουρνάρια και πυξάρι. ναυάγησαν οικτρά. φαινόμαστε". Την πρώτη γεύση την πήραμε. αλλά περάσαμε σχετικά εύκολα και χωρίς απώλειες. μας έπιασε όλους μια ανυπόφορη φαγούρα. Απέναντί μας. σαν γίδια. Τα υψώματα και η σιδηροδρομική γραμμή φυλάγονταν από το στρατό.μας έδωσαν σ' όλους από λίγο. μας έβαζε μια κουτάλα κουρκούτι. Καμιά κίνηση. Η παραμικρότερη κίνηση θα 'ταν μοιραία. Εκεί που βρισκόμασταν. μια διλοχία στρατού κινείται κατά πάνω μας. Η διαταγή. ότι εκεί θα βρίσκαμε όσα χρειαζόμασταν. Αψηφώντας τον κίνδυνο φάγαμε με την ψυχή μας. Περνώντας μπροστά από το μάγειρα. μ' ένα αλευροτέντωμα.κάπου εκεί στους πρόποδες του Βέρμιου κυριολεκτικά πλακώσαμε όλη μέρα. Ονομα και πράγμα! Ενα μικρό οροπέδιο ήταν κατάφυτο από κερασιές. κάπου βρήκαν μια αποθήκη με καλαμποκίσιο αλεύρι . για να περάσουμε τα στενά και να βγούμε στους πρόποδες του Καϊμακτσαλάν. ούτε νερό. Το καζάνι ήταν μπακιρένιο και . Επρεπε. όμως. Κοκκίνισε όλο το δέρμα μας. φορτωμένες με κεράσια. Μόλις βράδιασε κάναμε γιουρούσι. Κάτω από μας ήταν το Μουχαρέμ Χάνι. Εκεί μας περίμεναν. ήταν ρητή: "Φάτε το έτσι με αλάτι. Πέσαμε σε ενέδρα. Παθαίνουν μια πανωλεθρία και φεύγουν εγκαταλείποντας ακόμη και τις χλαίνες τους στο πεδίο της μάχης. όπως ήμασταν. Κατά το μεσημέρι.χωνεμένο. Οι προσδοκίες ορισμένων. φαινόταν η πανοραμική Βέροια. ένας ξερακιανός και ψηλός αντάρτης. Ξαπλωμένοι. Φωτιά γιοκ. Μας ξημέρωσε στο χωριό Κερασιά. για την τύχη μας. που μας έδωσαν (έτσι λέγαμε το κουρκούτι από καλαμποκάλευρο). Θεονήστικοι. όπως ήμασταν μέσα στα πουρνάρια. μύριζε και πίκριζε κι όλας . Το πρωί της άλλης μέρας πιάσαμε το Βέρμιο. όμως. πατριώτης μου.

τα 'ψησαν και τα 'φαγαν. Λιάκος. Υψηλάντης. Χείμαρρος. μας δέχτηκε φιλόξενα και μας έδωσε τρόφιμα. Από κοινού σχεδιάζεται. για πρώτη φορά. Ενώθηκαν εκεί το αρχηγείο Χασίων και το αρχηγείο Βο`ϊου . ένα γεροδεμένο παλικάρι και του λέει: Μπαρμπαλιά. όμως. πολιτισμένο χωριό την εποχή εκείνη. Οπως ήταν. Ως τώρα. Επρεπε να βρουν διέξοδο. οι άνδρες μου βρήκαν τομάρια από πρόβατα. Πέφτουν κάτω από τον κοιλόπονο. Παπαδημητρίου. Σπύρος Πετρίτης κ. μα την πείνα που τραβήξαμε θα τη θυμάμαι σε όλη μου τη ζωή. μας βρίσκει συγκεντρωμένους δέκα τάγματα του ΔΣΕ στο Λυκοκρέμασμα. Φρικιαστικά πράγματα. θυμάμαι. Για το σκοπό αυτό έγινε ανεφοδιασμός.κάθε σύγκρουσης με τον εχθρό. Ολο το επιτελείο του ΔΣΕ. Μια μέρα έρχεται στον ταγματάρχη Μπαρμπαλιά. ο λοχαγός Γιάννης. ο λοχαγός Φιλίκου προσπαθούσε να τον βγάλει από μέσα. Η ανασύνταξη Στα μέσα Ιούλη 1947. Εδώ θα δοκιμάζονταν. η δύναμη του ΔΣΕ μπροστά στον εχθρό. έφαγαν πολύ και με λαιμαργία και τους έπιασε κόψιμο. Δεκαπέντε μέρες καθίσαμε εκεί. καθώς και το όμορφο Σκλήρθο. όλο το προηγούμενο διάστημα. με αρκετά τρόφιμα από τα χωριά Αχλάδια και Σκοπιά. ήμασταν υποχρεωμένοι σε νυχτερινές πορείες. οι αντάρτες πεινασμένοι και εξαντλημένοι.ά. σε ελιγμούς και αποφυγή .Γράμμου. μια τοποθεσία κοντά στη Ζούζουλη Κόνιτσας. Μάταια. σε συνέχεια. αρχηγοί Αρχηγείων βρίσκονταν εκεί. . Σκοτίδας.αγάνωτο και υπήρχε φόβος να δηλητηριαστεί. Λασάνης. Αποφασίζουν να περάσουμε στο Νυμφαίο. όμορφο ορεινό χωριό. Είχαμε και απώλειες όταν διασχίζαμε τον κάμπο της Φλώρινας. Γιαννούλης. Κικίτσας. να κάνουμε έναν δυναμικό ελιγμό προς Ζαγοροχώρια. Τρόμαξε ο διοικητής.όσο το δυνατό . Το Νυμφαίο.

που αντάρτες του ΔΣΕ. Δύο βαριά πυροβόλα του εχθρού πιάνονται από τους αντάρτες και καταστρέφονται. παρ' όλες τις κακουχίες και ύστερα απ' αυτές τις επιτυχίες αναπτερώθηκε πιο πολύ. Βρίσκουμε κάτι καλύβια και βλέπω μια βρύση. με λύπη που δεν μπορέσαμε να πιούμε μια στάλα νερό. Μετά την ολοήμερη μάχη. αντιπαρατάσσονταν σε μάχη. Την άλλη μέρα. Δεν έφθασε όμως το νερό για όλους. Κυριολεκτικά κοιμούμασταν όρθιοι. μέχρι και τη γέφυρα Μπουραζάνι..Η αντιπαράθεση αποφασίστηκε να γίνει στα υψώματα έξω από την Κόνιτσα. Αυτή την απορία. Ολα τα χωριά έρημα. να πιούμε λίγο νεράκι. στα Ζαγοροχώρια. Κάτω βλέπαμε τον Σαραντάπορο. Τα αεροπλάνα όλη μέρα μυδραλιοβολούν αδιάκοπα. βλέποντας κάτω το ποτάμι. τα σπίτια άθικτα.. πίνω. με τις κυβερνητικές δυνάμεις και διεξάχθηκε με επιτυχία. Το βγάζω.. βάζω το στόμα μου στη σωλήνα και πίνω. Ξεκινάμε από το Λυκοκρέμασμα νύχτα. Και τι απογοήτευση. έπρεπε τη νύχτα. κατά μέτωπο. ό. καμπουρωτή γέφυρα. περνάμε πάνω από μια πέτρινη. Περνώντας τη γέφυρα. Ηταν η πρώτη φορά. που κυλούσε ήσυχα τα νερά του. ο Παπανικόλας.. Το ηθικό των ανταρτών ήταν υψηλό. όταν πλησιάζοντας εκεί.. Στη γέφυρα του Μπουραζάνι.. να ελιχθούμε προς τα Ζαγοροχώρια. έπεσα μέσα. Η βρύση ήταν βουλωμένη μ' ένα ξύλο. απλώς μαρτυρούσαν ότι ο κόσμος είχε φύγει. Και οι Διεθνείς Ταξιαρχίες. περιμέναμε πότε θα φθάσουμε στο ποτάμι. Φθάσαμε στο χωριό και το τάγμα έπιασε γύρω θέσεις. καθώς βάδιζα με κλειστά μάτια. Μπορεί να κατάπια και κανένα βατραχάκι. Το πρωί ήμασταν όλοι σε θέση μάχης. ήμασταν κυρίαρχοι της κατάστασης. Ο . Νάσου βγαίνει από την εκκλησία ο παπάς.τι έπρεπε για ν' ανοίξουν τα μάτια μου. Βαδίζαμε κατάκοποι και άυπνοι. μας την έλυσε την άλλη μέρα στο χωριό Κήπος. Μια σκέτη ψυχρολουσία. τα τμήματά μας είχαν σημαντικές επιτυχίες. Ολοι μας. Σ' ένα αρδευτικό αυλάκι. πήραμε την ανηφόρα.

με μια σχετική ανάπαυλα το χειμώνα του 1947-48. Πήρε θάρρος από την υποδοχή που του κάναμε και άρχισε να μας λέει. από την περιοχή των σλαβομακεδονικών χωριών και μιλούσαν τη μητρική τους γλώσσα.όπως θα του είχανε ψάλλει . Μπροστά προμηνύονταν σκληρή και άνιση αναμέτρηση. Αυτός περίμενε .. τρομοκρατημένος. για να ακολουθήσει το καλοκαίρι του 1948. Ο παπάς τα 'χασε. απλός και σεμνός αγωνιστής. εγκατέλειψε τα χωριά και έφυγε για τα Γιάννινα.. εγκληματίες. πλησιάζει τον παπά. Επειδή στα τμήματά μας έφθασαν νέες δυνάμεις.. Νίκος ΝΤΑΜΠΙΚΗΣ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΣΕΠΤΕΜΒΡΗΣ 1947 Όλοι στ' άρματα . Τι είχε συμβεί στην πραγματικότητα. Το φθινόπωρο του 1947.. νόμισαν ότι είναι Διεθνείς Ταξιαρχίες. κλπ.ταγματάρχης μας. όπου κι αυτά εκκενώνονται. Υστερα απ' αυτόν τον ελιγμό και τις επιτυχίες που είχε.Όλα για τη νίκη Η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ και οι αποφάσεις της . ήταν θερμό και πολύ μαχητικό. δολοφόνους. Δόθηκαν μάχες στα υψώματα του Μετσόβου. με τα επακόλουθά της. τον πιάνει από το χέρι και φιλώντας τον του λέει: "Καλημέρα αφέντη". άλλαξε η τακτική το ΔΣΕ. ακούγοντας ξένη διάλεκτο.πως θα συναντούσε ανθρώπους άγριους. η εποποιία του θρυλικού Γράμμου. Αρχισε η ανοιχτή αντιπαράθεση και η κατά μέτωπο σύγκρουση με τον εχθρό. ότι διαδόθηκε η φήμη. η μάχη της Κόνιτσας και άλλες μικρότερες μάχες σ' όλη την Ελλάδα. που ακολούθησε. Στον πόλεμο η φήμη μεγαλοποιεί τα πάντα. πως έφθασαν Διεθνείς Ταξιαρχίες και γι' αυτό ο κόσμος.

σε βάρος του ΚΚΕ. η αστυνομία και είχε χτυπηθεί το λαϊκό κίνημα. Η αμερικάνικη επέμβαση επέφερε δραστική αλλαγή στο συσχετισμό δυνάμεων. Πρόκειται όμως και για το κομματικό Σώμα που απασχόλησε πολύ στη συνέχεια το ΚΚΕ. που πραγματοποίησε ο αστικός στρατός από τον Μάρτη ως τον Ιούλη του '47.Ένα από τα πιο σημαντικά και πιο πολυσυζητημένα Σώματα του ΚΚΕ στην περίοδο του εμφυλίου πολέμου είναι η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος. των φυλακίσεων και εκτοπίσεων. ο στρατός. Πρόκειται για την Ολομέλεια που επικύρωσε τη μετατόπιση του κέντρου βάρους της κομματικής δουλιάς στην ένοπλη δράση. των συλλήψεων. αφαιρώντας από τον ΔΣΕ κρίσιμους κρίκους τροφοδότησης και εφεδρειών. που τώρα πια έγερνε αισθητά υπέρ του αντιπάλου. με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις. αριστερούς και δημοκράτες ο κρατικός μηχανισμός. . κρίθηκαν ανεδαφικές και συνεπώς αντικειμενικά ανεφάρμοστες. σε σχέση με το χρόνο που λήφθηκαν. που συνήλθε το Σεπτέμβρη του 1947. εντούτοις άδειασαν σε μεγάλο βαθμό την ύπαιθρο (σε 800. μέσω της τρομοκρατίας. Επίσης είχε αρκετά οργανωθεί το αστικό κράτος και τα όργανα καταστολής του. αν και δεν έγινε κατορθωτός ο αντικειμενικός στόχος της διάλυσης του ΔΣΕ. του ΔΣΕ και του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. Τέλος. αφού οι αποφάσεις του. των μαζικών διώξεων. Είχε εκκαθαριστεί σε μεγάλο βαθμό από κομμουνιστές. Οφείλουμε να σημειώσουμε ότι τον Σεπτέμβρη του 1947 είχαν συντελεστεί σημαντικές αλλαγές στη χώρα. Η μετατόπιση αυτή είχε ήδη αρχίσει να πραγματοποιείται από την Ανοιξη του '47.000 υπολογίζονται οι ξεσπιτωμένοι κάτοικοι της υπαίθρου που οδηγήθηκαν βίαια στα αστικά κέντρα).

αν και ορισμένες μαρτυρίες που έχουμε υπόψη μας κάνουν λόγο για την Αλβανία). η υπερεκτίμηση των δυνατοτήτων του λαϊκού κινήματος και η υποτίμηση του αντιπάλου. Ζαχαριάδης. ο Λ. ο Γ. Ο όλμος είχε κρυφτεί ύστερα από τη συμφωνία της Βάρκιζας . Ερυθριάδης. στις εργασίες της επικράτησε ο ενθουσιασμός. ο Μ. ο Π. Ιωαννίδης. Στις 12 Σεπτέμβρη. κρατά το τηλέμετρο). Στρίγκος.από τον Γιώργο Γαλάνη (στη φωτογραφία καθιστός. Ρούσος και ο Γ. στις 11 και 12 Σεπτέμβρη του 1947. Στο τμήμα αυτό (που ονομάστηκε κλιμάκιο Ελεύθερης Ελλάδας) πήραν μέρος: Ο Ν. με τη συμμετοχή μελών της ΚΕ που βρίσκονταν στο εξωτερικό και στο βουνό. ως αξιωματικός του ΔΣΕ. Βαφειάδης. Το ένα τμήμα συνήλθε στο εξωτερικό (κατά πάσα πιθανότητα στη Γιουγκοσλαβία. Ο τρόπος σύγκλησης και η σύνθεση της Ολομέλειας Οι εργασίες της 3ης Ολομέλειας Στη φωτογραφία εικονίζεται ένα από τα πρώτα στοιχεία όλμου του ΔΣΕ.Αυτές οι αλλαγές δε λήφθηκαν υπόψη από την 3η Ολομέλεια της ΚΕ του κόμματος. τα μέλη της ΚΕ που προαναφέραμε . που σκοτώθηκε το 1948 στο Σινιάτικο. σε μια μάχη στη γέφυρα της Νεάπολης πραγματοποιήθηκαν σε δύο τμήματα. Αντίθετα.

Σωτήρης Σουκαράς και Αχιλλέας Μπλάνας. Ν.συνεδρίασαν από κοινού με στρατιωτικά στελέχη του ΔΣΕ . Στη στρατιωτικοπολιτική αυτή σύσκεψη. Συγκεκριμένα. Παπαγιάννης. όσον αφορά τον προσανατολισμό που έδινε η Ολομέλεια στο Κόμμα.με ορισμένες παρατηρήσεις σε δευτερεύοντα ζητήματα . Κανακαρίδης. το επονομαζόμενο σχέδιο "Λίμνες". που δόθηκαν τότε στη δημοσιότητα. διοικητής του ΔΣΕ Ανατολικής Μακεδονίας. Μήτσος Βλαντάς. Γι' αυτές τις αποφάσεις ενημερώθηκαν και τα υπόλοιπα μέλη της ΚΕ που δεν πήραν μέρος στη συνεδρίαση του ενός ή του άλλου τμήματος. Χρύσα Χατζηβασιλείου. Γ. Παναγιώτης Μαυρομάτης. ότι η Ολομέλεια συνήλθε στο διάστημα 12 . το τμήμα αυτό των μελών της ΚΕ συζήτησε και κατέληξε ομόφωνα σε μια σειρά αποφάσεις. Οι ημερομηνίες.15 Σεπτέμβρη ήταν οπωσδήποτε παραπλανητικές και εξυπηρετούσαν συνωμοτικούς σκοπούς.μέλη του Κόμματος. όπου επίσης εγκρίθηκαν ομόφωνα .από το τμήμα των μελών της ΚΕ που συνεδρίασαν εκεί. Και τα δύο αυτά τμήματα της ΚΕ ήταν ισότιμα. Στη συνέχεια οι αποφάσεις αυτές στάλθηκαν στην Αθήνα. στις 27 Σεπτέμβρη 1947 με τη συμμετοχή μελών της που βρίσκονταν εκεί. διοικητής του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. Κώστας Καραγιώργης. Κικίτσας. το προβάδισμα. χωρίς να καταγραφεί από τα στοιχεία που έχουμε καμιά διαφωνία. Το άλλο τμήμα της ΚΕ συνήλθε στην Αθήνα. όπου συζήτησαν και κατέληξαν στο στρατιωτικό σχέδιο δράσης του Δημοκρατικού Στρατού. συμμετείχαν επίσης οι: Στ. λόγω και του χαρακτήρα των αποφάσεων που πάρθηκαν. διοικητής του ΔΣΕ Δ. Οι εργασίες της Ολομέλειας . επιτελάρχης του ΔΣΕ. Θράκης και Λασσάνης. στην πράξη. Πήραν μέρος τα εξής μέλη της ΚΕ: Στέργιος Αναστασιάδης. εκτός των μελών της ΚΕ. αν και το πρώτο (των μελών που βρίσκονταν στο εξωτερικό και στο βουνό) αντικειμενικά είχε.

Στη συνεδρίαση του κλιμακίου της Ελεύθερης Ελλάδας έγιναν δύο εισηγήσεις. Για την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. για τους λεγόμενους δηλωσίες. με την προσθήκη ορισμένων ζητημάτων που προέκυπταν από την κομματική δουλιά στην Αθήνα και γενικότερα στο εσωτερικό της χώρας. Παρτσαλίδη. μετά τη σύλληψη του Μ. μέλος του ΠΓ και υπεύθυνος για όλη την κομματική δουλιά. το στρατιωτικό σχέδιο επιχειρήσεων του ΔΣΕ γνωστό με την επωνυμία "Σχέδιο Λίμνες". Η εισήγηση του Στ. Τέλος. με τη μόνη διαφορά ότι αποφάσισε πως έπρεπε να αλλάξει το εδάφιο της πολιτικής απόφασης . καθώς και απόφαση. το λαϊκό κίνημα και τον ΔΣΕ. την πορεία του λαϊκοαπελευθερωτικού αγώνα και τα καθήκοντα του Κόμματος εισήγηση έκανε ο Ν. Αναστασιάδη ουσιαστικά στηρίχτηκε στο υλικό που είχε σταλεί από τη συνεδρίαση του κλιμακίου της Ελεύθερης Ελλάδας. αλλά ενέκρινε τα σχέδια αποφάσεων του κλιμακίου της Ελεύθερης Ελλάδας. Το κλιμάκιο αυτό κατέληξε στις εξής αποφάσεις: Ενέκρινε πολιτική απόφαση. Ζαχαριάδης. παράνομη και νόμιμη. Για τη στρατιωτική κατάσταση και τα άμεσα καθήκοντα του ΔΣΕ εισήγηση έκανε ο Μ. Το κλιμάκιο της Αθήνας δεν πήρε καμιά ξεχωριστή απόφαση. Στη συνεδρίαση του κλιμακίου της Αθήνας εισήγηση έκανε ο Στέργιος Αναστασιάδης. Βαφειάδης. πήρε μια σειρά οργανωτικά μέτρα για την εκπλήρωση των στόχων που έμπαιναν μπροστά στο Κόμμα.

δηλαδή αυτών που έκαναν δηλώσεις κατά τη διάρκεια της πρώτης Κατοχής. Στο γράμμα αυτό . Για τις αποφάσεις του κλιμακίου της Αθήνας ο Στέργιος Αναστασιάδης ενημέρωσε το κλιμάκιο εξωτερικού με γράμμα του που φέρει τη χρονολογία 13/10/1947.τι αφορά τους τωρινούς δηλωσίες η γνώμη μας είναι προς το παρόν να αναβληθεί η δημοσίευση του αντίστοιχου σημείου".της Ολομέλειας που έλεγε ότι "χιλιάδες μέλη του Κόμματος αντιμετώπισαν παθητικά τις διώξεις του εχθρού και αντί να βγουν στο βουνό βρέθηκαν στις φυλακές και στις εξορίες". Σε ό.ο Αναστασιάδης μεταξύ άλλων αναφέρει: "Αλλαξε μονάχα το σημείο όπου γίνεται λόγος για την ευθύνη των χιλιάδων εξορίστων που προτίμησαν τον δρόμο της εξορίας από το δρόμο των βουνών. ότι αυτή η απόφαση δεν έπρεπε προς το παρόν να δοθεί ολόκληρη στη δημοσιότητα. Η πολιτική απόφαση της Ολομέλειας και το στρατιωτικό σχέδιο κρατήθηκαν απόρρητα. Αυτό το σημείο πρέπει να διορθωθεί γιατί κανένας δεν είπε σ' αυτούς τους ανθρώπους πού να πάνε και πώς να πάνε και γι' αυτό αυτοί δε φέρνουν καμιά ευθύνη. Πρέπει επίσης να σβηστεί το σημείο που μιλάει για την αποκατάσταση των δηλωσιών.το οποίο υπάρχει στα αρχεία του ΚΚΕ. διότι όπως προαναφέραμε το κλιμάκιο της Αθήνας εκτίμησε. Οι αποφάσεις Στην πολιτική απόφαση της Ολομέλειας διαπιστώνεται πως "ωρίμασαν οι συνθήκες για τη δημιουργία ελεύθερης δημοκρατικής περιοχής με τη δική της κυβέρνηση" κι ότι "ο κίνδυνος ένοπλης αμερικανικής επέμβασης κάνει αναπότρεπτο αυτό το καθήκον που σημαίνει την . Στη δημοσιότητα ("Ριζοσπάστης" 8/10/1947) αποφασίστηκε να δοθεί μόνο μια μακροσκελής "Ανακοίνωση του Προεδρείου" της Ολομέλειας κι ένα μέρος της απόφασης για τους "Δηλωσίες". Ακόμη το κλιμάκιο της Αθήνας αποφάσισε ορισμένες τροποποιήσεις ως προς τον τρόπο δημοσίευσης της απόφασης για τους λεγόμενους δηλωσίες. που έχει στην κατοχή της η εταιρεία "Αρχεία Σύγχρονης Κοινωνικής Ιστορίας" με αριθμό αρχειοθέτησης Φ:7/43/8 .

υπεράσπιση της ανεξαρτησίας της χώρας". Ζαχαριάδης. Γ. Η Ολομέλεια. Μ.Θράκης με κέντρο τη Θεσσαλονίκη". Ενα στην πρωτεύουσα κι ένα στην Ελεύθερη Ελλάδα .εξωτερικό.000 ανδρών. . ως την Ανοιξη του 1948. μεταξύ άλλων. από τους οποίους παραταχτεί ήταν οι 18. Η Ολομέλεια επίσης. όπως προαναφέραμε (σύμφωνα με το περιληπτικό πρακτικό των εργασιών της που βρίσκεται στο "αρχείο ΚΚΕ . δύο κλιμακίων του ΠΓ. διαπίστωσε την ύπαρξη οπορτουνιστικών ταλαντεύσεων μέσα στο Κόμμα και κάλεσε στο γρήγορο ξεπέρασμά τους.Εξωτερικού (ή αλλιώς 2ο κλιμάκιο) θα αποτελούσαν οι Ν. Το κλιμάκιο του ΠΓ Ελεύθερης Ελλάδας . Συγκεκριμένα αποφάσισε: . που κατευθύνονται προς την ειρήνη και το δημοκρατικό συμβιβασμό που θα οδηγούσε τη χώρα σε ελεύθερες εκλογές. Στο "Σχέδιο Λίμνες" ως άμεσος στρατηγικός στόχος του ΔΣΕ προσδιορίστηκε η "απελευθέρωση ολόκληρης της Μακεδονίας . Για την πραγματοποίηση αυτού του στόχου ως βασική προϋπόθεση το σχέδιο έθετε τη μετατροπή του Δημοκρατικού Στρατού σε υπολογίσιμο τακτικό στρατό με τριπλασιασμό της δύναμης του. ολόκληρου του ΕΑΜ και των άλλων κομμάτων της δημοκρατικής Αριστεράς.Κ383/Φ:20/33/34) πήρε μια σειρά οργανωτικά μέτρα στα πλαίσια υλοποίησης των νέων καθηκόντων του κόμματος και του ΔΣΕ. Ιωαννίδης.000. Στη συνέχεια υπογραμμίζεται ότι "χωρίς αδυνάτισμα των επίμονων προσπαθειών του ΚΚΕ. Με δεδομένο ότι στο σχέδιο καταγράφεται. ότι ο ΔΣΕ το Σεπτέμβρη του 1947 είχε δύναμη 24. ο τριπλασιασμός του σήμαινε παραταχτεί δύναμη 50 με 60 χιλιάδων ανδρών.ΑΣΚΙ" .Τη δημιουργία. η Ολομέλεια αποφασίζει να μεταφέρει αποφασιστικά το κέντρο βάρους όλης της κομματικής δουλιάς στον πολεμικό .επιχειρησιακό τομέα για να ανυψώσει τον ΔΣΕ σε κείνη τη δύναμη που στο συντομότερο δυνατό διάστημα θα οδηγήσει στη δημιουργία ελεύθερης Ελλάδας βασικά σε όλες τις βόρειες περιοχές της χώρας". σε συμφωνία με την Αθήνα.

Το κλιμάκιο του ΠΓ Αθήνας να στρατολογήσει για τον ΔΣΕ 1. Στρίγκο να καθοδηγήσουν την πραγματοποίηση των αποφάσεων που αφορούν το ΔΣΕ και την εφαρμογή του "Σχεδίου Λίμνες". Βαφειάδη και τον Λ. . Η απόφαση της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ Το πλήρες κείμενο. Βαφειάδη. Στρίγκος και Π.500 μέλη του Κόμματος από την πρωτεύουσα.Να αντικατασταθεί ο διοικητής Θεσσαλίας του ΔΣΕ Κίσσαβος και ο διοικητής της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας Κικίτσας και να ετοιμαστούν γι' αυτές τις θέσεις σε σύντομο χρονικό διάστημα νέοι πιο ικανοί στρατιωτικοί διοικητές. Λ.Να μεταβεί ο Ιωαννίδης στο βουνό και από κοινού με τον Μ.Βαφειάδης. καθώς και η πολιτική και οικονομική χρεοκοπία του μοναρχοφασισμού κάνουν . Η Κεντρική Επιτροπή του ΚΚΕ διαπιστώνει ότι στην Ελλάδα ωρίμασαν οι συνθήκες για τη δημιουργία ελεύθερης δημοκρατικής περιοχής με δική της κυβέρνηση. Ο κίνδυνος ένοπλης αμερικάνικης επέμβασης κάνει αναπότρεπτο αυτό το καθήκον που σημαίνει την υπεράσπιση της ανεξαρτησίας της χώρας. . Ρούσος με γραμματεία τους Ζαχαριάδη. Η σταθεροποίηση και ανάπτυξη του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας και οι νίκες του. Ιωαννίδη. 600 από τον Πειραιά και 500 από τη Θεσσαλονίκη. . που δε δόθηκε τότε στη δημοσιότητα "Απόφαση της Τρίτης Ολομέλειας της Κεντρικής Επιτροπής του ΚΚΕ 12 του Σεπτέμβρη 1947 (Δε δίνεται στη δημοσιότητα) 1.

σαν η πρωτοπορία σε ολόκληρο το δημοκρατικό κίνημα της Ελλάδας. η ανοικοδόμηση. που κατευθύνονται προς την ειρήνη και το δημοκρατικό συμβιβασμό που θα οδηγούσε τη χώρα σε ελεύθερες εκλογές. η ακεραιότητα και η ειρήνη στη χώρα μπορούν να εξασφαλιστούν μονάχα με νίκη της πολιτικής του ΕΑΜ. η Ολομέλεια αποφασίζει να μεταφέρει αποφασιστικά το κέντρο του βάρους όλης της κομματικής δουλιάς στον πολεμικό . β) Από στρατιωτική άποψη εγκρίνει σε γενικές γραμμές σαν βάση για την πραγματοποίηση της πολιτικής του ΚΚΕ.καθαρό σε όλο και πλατύτερα στρώματα του λαού ότι η κατοχύρωση της ελευθερίας. Για το σκοπό αυτό η Ολομέλεια αποφασίζει: α) Να επιστρατευτούν όλες οι δυνάμεις του Κόμματος για την ολόπλευρη υποστήριξη.επιχειρησιακό τομέα για να ανυψώσει τον ΔΣΕ σε κείνη τη δύναμη που στο συντομότερο δυνατό διάστημα θα οδηγήσει στη δημιουργία της ελεύθερης Ελλάδας βασικά σε όλες τις βόρειες περιοχές της χώρας. που ο πιο αποφασιστικός φορέας της αυτή τη στιγμή είναι ο ΔΣΕ. της ασφάλειας και της εργασίας των λαϊκών μαζών. ανάπτυξη και καθοδήγηση της πολεμικής δουλιάς του ΔΣΕ. που σκοπεύει στη δημιουργία ελεύθερου εδάφους στη Βόρεια Ελλάδα. Χωρίς αδυνάτισμα των επίμονων προσπαθειών του ΚΚΕ. την εισήγηση της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. ολόκληρου του ΕΑΜ και των άλλων κομμάτων της δημοκρατικής Αριστεράς. Η ανάπτυξη και η σταθεροποίηση της δημοκρατίας και του δημοκρατικού κινήματος σε πρώτη γραμμή στην Ευρώπη και η αλληλεγγύη τους με τον αγώνα του δικού μας λαού αποτελούν ουσιαστική σοβαρή βοήθεια στο κίνημά μας. γ) Αναθέτει στο δεύτερο κλιμάκιο του Πολιτικού Γραφείου την καθοδήγηση και οργάνωση επιτόπου στην ελεύθερη περιοχή όλης της κομματικής και πολιτικοστρατιωτικής . 2.

Η Ολομέλεια διαπιστώνει τη σοβαρή καθυστέρηση που παρατηρείται στην ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις (Αθήνα. 5. Η επιτυχία της γραμμής του ΚΚΕ σε σημαντικό βαθμό εξαρτάται από το γρήγορο και αποφασιστικό ξεπέρασμα αυτής της αναποφασιστικότητας και των ταλαντεύσεων. Παρόμοιες ταλαντεύσεις επίσης φρέναραν τη δουλιά της καθοδήγησης σε ορισμένες οργανώσεις (Αθήνα.) και καλεί τις κομματικές καθοδηγήσεις και όλα τα μέλη του Κόμματος σ' αυτές τις πόλεις να ξεπεράσουν στο πιο σύντομο διάστημα αυτή την καθυστέρηση. Θεσσαλονίκη. Πειραιά. Η 3η Ολομέλεια εφιστά την προσοχή όλου του Κόμματος στην οπορτουνιστική αναποφασιστικότητα και ταλαντεύσεις που εμφανίζονται και μεταξύ καθοδηγητικών στελεχών σχετικά με τη συνέπεια και αποφασιστικότητα που ήταν αναγκαίες για να μπορέσει το Κόμμα εξ ολοκλήρου να αφιερωθεί στην υπόθεση της καθοδήγησης και ανάπτυξης της αντίστασης του λαού ενάντια στη νέα αμερικανική και αγγλική κατοχή.ά. παρά την κομματική εντολή. Κρήτη) σχετικά με τη σταθερή ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης. Η Ολομέλεια διακηρύττει ότι παρά αυτές τις δυσκολίες που προκαλεί στο δημοκρατικό κίνημα κατά κύριο λόγο η .δουλιάς για την πραγματοποίηση αυτής της απόφασης και ιδιαίτερα του σχεδίου του ΔΣΕ. αρνήθηκαν να βγουν στο βουνό και στο ότι χιλιάδες μέλη του Κόμματος αντιμετώπισαν παθητικά τις διώξεις του εχθρού και αντί να βγουν στο βουνό βρέθηκαν στις φυλακές και στις εξορίες. Βόλο. Λευτεριάς). Η αναποφασιστικότητα και οι ταλαντεύσεις εκφράστηκαν εκτός άλλων και στο ότι παλιότερα καθοδηγητικά στελέχη (Ρουμελιώτης. 3. 4. Αυτή η αναποφασιστικότητα και οι ταλαντεύσεις που εξηγούνται με ξένες επιδράσεις στις γραμμές του Κόμματος στάθηκαν μέχρι σήμερα σοβαρό εμπόδιο στην πραγματοποίηση της κομματικής γραμμής. Θεσσαλονίκη. Καβάλα κ.

την αυταπάρνηση που θα δείξει το ΚΚΕ και όλα τα μέλη του επικεφαλής του αγωνιζόμενου λαού. Ο στόχος παραμένει ο ίδιος και είναι η δημιουργία απελευθερωμένης περιοχής σε Μακεδονία .ΑΣΚΙ" (αριθμός αρχειοθέτησης: Κ383/Φ: 20/33/34). οφείλεται στον τόπο που πραγματοποίησε τις εργασίες της η ΚΕ του ΚΚΕ. Ετσι το στρατιωτικό σχέδιο που εγκρίθηκε εκεί πήρε την κωδική ονομασία "Σχέδιο Λίμνες". Το πρωτότυπο της απόφασης αυτής στα ελληνικά δεν έχει ακόμη βρεθεί. που εγκρίθηκε από την 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ και πήρε την επωνυμία "Σχέδιο Λίμνες". Συγκεκριμένα η 3η Ολομέλεια πραγματοποιήθηκε σε περιοχή της Γιουγκοσλαβίας (σύμφωνα με ορισμένες άλλες μαρτυρίες γίνεται λόγος για την Αλβανία) κοντά στις λίμνες Πρέσπες. Βαφειάδη. ο Ν. Ιωαννίδης προς τον Μ.αμερικανική επέμβαση. την πρωτοποριακή δουλιά. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Ένα από τα σπουδαιότερα ντοκουμέντα της περιόδου του εμφυλίου πολέμου είναι και το σχέδιο στρατιωτικής δράσης του ΔΣΕ. Το ΚΚΕ για άλλη μια φορά καλείται να εκπληρώσει εξ ολοκλήρου το καθήκον του απέναντι στο λαό και την Ελλάδα". η πάλη του λαού μας και η δράση του ΔΣΕ δείχνουν ότι η νίκη ανήκει στο λαό και ότι η κατάκτησή της εξαρτάται από την αποφασιστικότητα. Η ονομασία "Σχέδιο Λίμνες". σύμφωνα με μαρτυρίες. βέβαια. οι στόχοι και τα καθήκοντα του ΔΣΕ. τον Απρίλη του '47. Στις γενικές κατευθύνσεις το σχέδιο αυτό δε διαφέρει από τις απόρρητες οδηγίες που είχαν σταλεί. Ζαχαριάδης και ο Γ. βρίσκεται στα ρώσικα και σε αντίστοιχη ελληνική μετάφραση στο "Αρχείο ΚΚΕ . Στο σχέδιο. που δημοσιεύουμε εδώ. τον ηρωισμό.Θράκη με κέντρο τη Θεσσαλονίκη και η μετατροπή του ΔΣΕ σε τακτικό στρατό για την επίτευξη αυτού του στόχου. μπαίνουν πολύ πιο συγκεκριμένα και πιο αναλυτικά. για την εκπλήρωσή τους. . Σημείωση "Ριζοσπάστη": Το κείμενο της απόρρητης απόφασης της 3ης Ολομέλειας.

Θράκης με κέντρο τη Θεσσαλονίκη. με αριθμό αρχειοθέτησης Κ383/Φ: 20/33/33. δηλαδή τη δημιουργία ελεύθερου εδάφους στην έκταση της Μακεδονίας και την απελευθέρωση ολόκληρης της Μακεδονίας .Το "Σχέδιο Λίμνες" βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ . Στρατηγικά είναι αναγκαία να δημιουργηθούν γι' αυτό το σκοπό ορισμένες προϋποθέσεις. ΕΧΘΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ . που στέκεται μπροστά στο Δημοκρατικό Στρατό μας. στα ρώσικα και σε ελληνική μετάφραση.ΑΣΚΙ". όπως εκτίθενται παρακάτω. "ΛΙΜΝΕΣ" Το σχέδιο στρατιωτικής δράσης του ΔΣΕ "Αυστηρά εμπιστευτικό ΣΧΕΔΙΟ "ΛΙΜΝΕΣ" Πολιτική κατάσταση Κατά την παρούσα στιγμή ωρίμασαν οι συνθήκες για την εκπλήρωση του βασικού στρατηγικού καθήκοντος. Το ελληνικό πρωτότυπο κείμενο δεν έχει ακόμη βρεθεί. Ολόκληρο το ντοκουμέντο δημοσιεύεται παραπλεύρως.

διαθέτει όλα τα αναγκαία.Ηπείρου . Μέσα α. γ.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 15. Υλικά μηχανικού: Σε αφθονία. από τους οποίους παρατακτοί 60. στ. Μεταφορικά μέσα: Σε αφθονία. Περιοχή Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας: Σύνολο 59. Δεν είναι γνωστές με ακρίβεια οι δυνάμεις στη Θεσσαλονίκη.000 άνδρες. ζ. Σύνολο 170. Ενοπλοι ΜΑΥ 40. Πυροβολικό: 4 πυροβόλα στην ταξιαρχία γ.000 από τους οποίους παρατακτοί 5.4 βαρείς όλμοι (οι δύο αμερικάνικοι). Διαβιβάσεις: 1 ασύρματος ισχύος 22 κατά τάγμα και ραδιοτηλέφωνα κατά λόχο και διμοιρία.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 23. 2 πολυβόλα βίκερς. Β. Χωροφυλακή 30.000 άνδρες. Οπλισμός πεζικού: Σε κάθε τάγμα 45 οπλοπολυβόλα μπρεντ και 45 αυτόματα τόμσον.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 40. ε.000.Θράκης μαζί: Σύνολο 88. 2 . δ.Α.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 32. 3 πίατ κατά λόχο. Επίσης οπτικά είδη.000.000. Αφθονία πυρομαχικών. Περιοχές Μακεδονίας .000. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑΣ .000 άνδρες. Μηχανοκίνητες δυνάμεις: 1 σύνταγμα θωρακισμένων και ελαφρά τανκς σε κάθε μεραρχία. Γενικά στη χώρα: Στρατός 100. Εμψυχο υλικό α. Επιμελητεία: Καλά οργανωμένη. β. β.

Μηχανοκίνητα: Δεν υπάρχουν.Πελοπόννησο. Διαβιβάσεις: Από ένα ασύρματο κατά Αρχηγείο Περιοχής και στην πλειοψηφία των περιφερειακών Αρχηγείων. Ολμοι από 1 . ε. Γενική δύναμη στη χώρα: 24.000 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 11.500 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 8. Περιοχές Μακεδονίας . β. Ηπειρο και Θράκη και από 1/2 .Α.Ηπειρο και Θράκη και εντελώς καθόλου στη Θεσσαλία Ρούμελη .000. Εκρηκτικό υλικό: Μηδαμινές ποσότητες στη Μακεδονία .2 κατά τάγμα στη Μακεδονία. Μέσα α. β.οπλοπολυβόλα διαφόρων τύπων με πολλές ελλείψεις στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία. γ. Β. Πυροβολικό: Συνολικά 5 πυροβόλα. ζ.000. Εμψυχο υλικό α. . Επιμελητεία: Οχι καλά οργανωμένη και με πηγές πολύ φτωχές σε σύγκριση με τις ανάγκες. Περιοχή Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας: 10.Ηπείρου . Οπλισμός πεζικού: Οπλα .Θράκης μαζί: 15. δ. Ηπειρο και Θράκη και με σοβαρές ελλείψεις στη Θεσσαλία.000 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 18. Ρούμελη και Πελοπόννησο. Ρούμελη (Κεντρική Ελλάδα) και Πελοπόννησο.1 στη Θεσσαλία. γ. στ. Δεν υπάρχουν καθόλου στα τάγματα.000. Μεταφορικά μέσα: Εντελώς ανεπαρκή για τις υπάρχουσες ανάγκες.αυτόματα . Συσχετισμός δυνάμεων γενικά 1:3 σε όφελος του εχθρού.

Β. . Ποσοτική ανάπτυξη Οι δυνάμεις του ΔΣΕ με γρήγορους ρυθμούς πρέπει να αυξηθούν πολύ. Ιδιαίτερα αυτή η αύξηση πρέπει να επιτευχθεί στο πιο σύντομο διάστημα στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία ώστε να γίνει δυνατό να εξοικονομηθούν από εκεί οι αναγκαίες εφεδρικές δυνάμεις για τη δημιουργία του κύριου εκστρατευτικού σώματος. που θα επιχειρήσει την κατάληψη της Θεσσαλονίκης. πράγμα που προοδευτικά πρέπει να επεκταθεί σε ολόκληρο το Δημοκρατικό Στρατό και να ολοκληρωθεί προς την άνοιξη.ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΠΡΟΫΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΚΟΠΩΝ ΔΣΕ Α. Ηδη από τώρα πρέπει να καταπιαστούμε με την οργάνωση μονάδων τακτικού στρατού. ώστε προς την άνοιξη του 1948 να τριπλασιαστούν. Οργανωτική προετοιμασία α.

αγκαθωτό σύρμα. Να αναζητηθεί και εκπαιδευτεί το αναγκαίο τεχνικό προσωπικό για όλα τα όπλα και ιδιαίτερα για το μηχανικό και τις διαβιβάσεις (ασυρματιστές. Αυτό θα επιτρέψει να μεταφέρουμε στο νότο σοβαρές ενισχύσεις σε υλικά για να πετύχουμε την ανάπτυξη των δυνάμεων του ΔΣΕ στις περιοχές Θεσσαλίας.β. δ. Άμεσα να ανεβρεθούν μεταφορικά μέσα. ελάσματα κλπ.Κοζάνη και Λάρισα .Τέμπη Κατερίνη.Γιάννενα με βασικό σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ Μακεδονίας. κατά συνέπεια. Να αναζητηθεί το αναγκαίο υλικό για γεφυρώσεις και οχυρώσεις (λαστιχένιες βάρκες. ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΔΣΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΧΤΥΠΗΜΑΤΟΣ Άμεσος βασικός σκοπός: Σταθερή κυριαρχία του ΔΣΕ στο δρόμο Καλαμπάκα .). Στο πιο σύντομο διάστημα να οργανωθεί η επιμελητεία και να εξασφαλίσει πηγές εφοδιασμού ικανές να καλύπτουν όλες τις ανάγκες του ΔΣΕ. σαμποταριστές. εργαλεία. υπολογίζοντας ότι αυτές θα φτάσουν τους 60. Να παρθεί. να ανακουφίσουμε τις περιοχές της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας.Μέτσοβο .Ελασσόνα . Δεύτερος βασικός σκοπός: Κυριαρχία στις οδικές αρτηρίες Λάρισα . Ηπείρου και Θεσσαλίας. Ρούμελης και Πελοποννήσου και των σοβαρών επιχειρήσεών τους και έτσι να εξασφαλίσουμε τη μέγιστη δυνατή διασπορά των δυνάμεων του εχθρού και. . μεταφερθεί και κατατμηθεί το αναγκαίο υλικό για τον πλήρη εξοπλισμό όλων των δυνάμεων του ΔΣΕ.Όλυμπος Κίσσαβος.000 άνδρες.Πιέρια . με βασικό σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ των βουνών Χάσια . τσιμέντο. στ. ναρκοθέτες. ναρκοσυλλέκτες κλπ.). γ. Λεπτομέρειες για τις αναγκαίες ποσότητες υλικού κατά κατηγορία δίνονται στο συνημμένο πίνακα. ε.

Θεσσαλία: Απώθηση του εχθρού από την κεντρική οροσειρά της Πίνδου (Κόζιακας . Ενίσχυση του ελέγχου στο βασικό οδικό άξονα Αθήνα . Γρεβενά . Δευτερεύοντες σκοποί: Ήπειρος: Μόνιμη εγκατάσταση στην περιοχή Παγωνίου και Λάκα Σούλι και εξασφάλιση ελέγχου στην αρτηρία Αρτα . Ανατολική Μακεδονία . Τρίτος βασικός σκοπός: Να αναληφθεί αποφασιστική επιθετική προσπάθεια για τη δημιουργία ελεύθερης περιοχής στο χώρο Κόνιτσα .Θράκη: Αύξηση των δυνάμεων του ΔΣΕ μέχρι 10. Προώθηση προς το όρος Πάρνηθα (κοντά στην Αθήνα).Πρέβεζα .Μέτσοβο.Νεστώριο.Άγραφα) και των εκεί θέσεων του ΔΣΕ.Αρνισα και Καστανιά με σκοπό την αποκοπή της Δυτικής Μακεδονίας από το νότο και την ανατολή. . Οχύρωση των δυνάμεων του ΔΣΕ στην ανατολική Μακεδονία και τέτοια διάταξή τους που να επιτρέπει τη δική μας κυριαρχία στο οροπέδιο του Ζιρνόβου. Ταυτόχρονα ενίσχυση της Κεντρικής Μακεδονίας από την πλευρά της Δυτικής και Ανατολικής Μακεδονίας.000 άνδρες. Ρούμελη: Κυριαρχία του ΔΣΕ στο δρόμο Λαμία Καρπενήσι με σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ Θεσσαλίας και Ρούμελης.Λαμία με σκοπό την αγκίστρωση κατά μήκος αυτής της αρτηρίας του μέγιστου δυνατού των δυνάμεων του εχθρού.Γιάννενα.Τσοτύλι . ανάπτυξη των επιχειρήσεων στη νήσον Εύβοια και αποκατάσταση άμεσης επαφής με την Πελοπόννησο ώστε να επιτευχθεί η μεταφορά εκεί υλικού. Αποκοπή της Θράκης με μόνιμη και σταθερή εγκαθίδρυση σοβαρών δυνάμεων του ΔΣΕ στον τομέα του όρους Χαϊντού.Σταθερή κυριαρχία του ΔΣΕ στο οροπέδιο Κοζάνης μέχρι τον ποταμό Αξιό με κέντρο βάρους προς τις διόδους Εδεσσα .

Ερυθριάδης. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΤΡΙΤΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Η πορεία της υλοποίησης . διοικητής του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας Π. διοικητής του ΔΣΕ Θράκης Λασσάνης. βοηθός του διοικητή του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας για την πολιτική δουλιά Κανακαρίδης. 10 του Σεπτέμβρη 1947 Μάρκος. Παπαγιάννης. Εξασφάλιση καταδιωκτικής αεροπορίας. Δημιουργία τμημάτων αντιαεροπορικού πυροβολικού με βαριά αντιαεροπορικά πυροβόλα. Διοικητής του ΔΣΕ Λ. βοηθός του διοικητή για την πολιτική δουλιά Στ. Κικίτσας.ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟ``ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΚΡΑΤΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΑΠΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΒΑΣΕΙΣ. Στρίγκος. διοικητής του ΔΣΕ Ανατολικής Μακεδονίας". επιτελάρχης του ΔΣΕ Γ. Ειδικά μέσα για το ρίξιμο θαλάσσιων ναρκών από τον αέρα και τη θάλασσα. Ελαφρά ταχυκίνητα πλωτά μέσα για τον έλεγχο των ακτών. Εγκαιρη εγκατάσταση στα κυριότερα σημεία ειδικού πυροβολικού (επάκτιου).

με Γραμματεία τους Ζαχαριάδη. 310). το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ συνεδρίασε και αποφάσισε συγκεκριμένα τα εξής: "Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αναθέτει σε τριμελή επιτροπή απ' τους σ. Βαφειάδης. Αμέσως μετά το τέλος των εργασιών της Ολομέλειας. Ιωαννίδη. Ιωαννίδης.εξωτερικού (ή αλλιώς 2ο κλιμάκιο) θα αποτελούσαν οι Ν. για ό. Στρίγκος και Π. μεταξύ άλλων. Μ. Βαφειάδη. Ιωαννίδης στο βουνό και. την επιτόπου. Λ. στην περιοχή της Λεύτερης Ελλάδας. για την πραγματοποίηση της απόφασης της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ. Μάρκο και Στρίγγο. που αφορούν το ΔΣΕ και την εφαρμογή του "Σχεδίου Λίμνες". από κοινού με τον Μ. αποφάσισε και τα εξής: . Ζαχαριάδης. Ενα στην πρωτεύουσα κι ένα στην Ελεύθερη Ελλάδα . Βαφειάδη και τον Λ. Στρίγκο. Σε δύο μήνες.Τη δημιουργία.τι αφορά το ΔΣΕ και την εκτέλεση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. στις 13 Σεπτέμβρη 1947.Σχετικά με την απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ. Γ. σε συμφωνία με το τμήμα της κομματικής καθοδήγησης που βρισκόταν στην Αθήνα. όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε προηγούμενο σημείωμα. Ιωαννίδη. να καθοδηγήσουν την πραγματοποίηση των αποφάσεων. στις 2/12/1947 Η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. στρατιωτικοπολιτικής δουλιάς. σελ. Το κλιμάκιο του ΠΓ Ελεύθερης Ελλάδας . . τόμος 6ος. η επιτροπή θα κάνει την πρώτη έκθεσή της στο ΠΓ για την πορεία και τ' αποτελέσματα της δουλιάς της" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". διεύθυνση όλης της κομματικής. . δύο κλιμακίων του ΠΓ.εξωτερικό.Να μεταβεί ο Γ. Ρούσος.

"Για την οπορτουνιστική πλατφόρμα του Μάρκου Βαφειάδη" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Η απόφαση που λήφθηκε πάνω στο πρώτο θέμα είναι ένα σημαντικό κομματικό ντοκουμέντο. 311): "Στις 2 του Δεκέμβρη 1947. Εξίσου σημαντικό είναι και το γεγονός ότι σ' αυτό το ντοκουμέντο καταγράφεται η οριστική απόφαση του ΚΚΕ. για σχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης έως το τέλος του 1947. Σύμφωνα. με τα ιστορικά στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί. Βασικά σημεία του ντοκουμέντου Στο ντοκουμέντο διατυπώνεται η εκτίμηση "ότι παρατηρείται μια σοβαρή καθυστέρηση στην πραγματοποίηση. Στις 2/12/1947 . όμως. Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. τόσο της απόφασης της 3ης Ολομέλειας γενικά. στις 15/11/1948. έτσι έγινε.απ' όσο γνωρίζουμε . .το 2ο κλιμάκιο συνεδρίασε και συζήτησε . Να. το οποίο μας κατατοπίζει για την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας και του Σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". Ζαχαριάδης από τα μέσα Νοεμβρίου . τόμος 6ος. Το δεύτερο είχε να κάνει με την πολιτική δουλιά μέσα στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού. η εκτίμηση αυτή ήταν διαφορετική και στη μορφή και στο περιεχόμενό της. δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογίας που είχαν βάλει".Οντως. με βάση την έκθεση της τριμελούς επιτροπής. σελ. όσο και του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ ιδιαίτερα" κι ότι "η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας. καθώς και για τα μέτρα που πήρε το 2ο κλιμάκιο του ΠΓ προς αυτή την κατεύθυνση. στο σχέδιο της απόφασης.δύο ζητήματα: Το πρώτο αφορούσε την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας και του Σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". τι λέγεται συγκεκριμένα στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ.κι αφού είχε βγει στο βουνό και ο Ν.

249 251). σελ. δεν ανήκουν στο πρωτότυπο. αν μη τι άλλο. που παρουσίασε ο Βαφειάδης στην 3η Ολομέλεια και που η Ολομέλεια "αποδέχτηκε βασικά" και ότι το σχέδιο αυτό "στηριζότανε σε εσφαλμένα δεδομένα". Αυτή η εκτίμηση μπήκε στο σχέδιο απόφασης του ΠΓ. 252 . Η απόφαση του 2ου Κλιμακίου της 2/12/1947 στάλθηκε στα κομματικά στελέχη μαζί με ένα συνοδευτικό σημείωμα. ότι στις επόμενες μέρες θα δημοσιεύσουμε άλλες δύο αποφάσεις του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ. Εκεί διαπιστώθηκε ότι καθυστερεί η πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. Αναδημοσιεύουμε σήμερα ολόκληρη αυτή την απόφαση από τα Επίσημα Κείμενα του ΚΚΕ (τόμος 6ος. Αναμφίβολα το στοιχείο αυτό. Είναι δικοί μας και έχουν μπει προς βοήθεια του αναγνώστη. από το Δεκέμβρη του 1947. τόμος 6ος σελ. Μα. αντιλαμβανόταν ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο αισιόδοξα. λέγεται ότι "η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (σημείωση "Ρ": στην απόφαση της 2/12/47 αναφέρεται και το Αρχηγείο Κεντρικής Μακεδονίας. βγήκε. που καταγράφεται στην απόφαση του ΠΓ για τον Βαφειάδη. είχε επίγνωση της κατάστασης κι. που εμφανίζονται. της 2ης του Δεκέμβρη. που εδώ μάλλον από λάθος παραλείπεται) δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογία που είχαν βάλει". Η μία είναι της 2/12/1947 και αφορά την πολιτική . γιατί αυτό τον αφορούσε προσωπικά. ότι το σχέδιο "ΛΙΜΝΕΣ" "στηριζότανε σε εσφαλμένα δεδομένα". που έφερε ημερομηνία 9/12/1947 (Βλέπε ολόκληρο το σημείωμα: "Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". όσο περιγράφονταν λίγους μήνες πριν στην 3η Ολομέλεια και στις αποφάσεις της. Ενημερώνουμε δε.το ΠΓ συζήτησε την έκθεση της τριμελούς επιτροπής. είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί φανερώνει ότι η ηγεσία του ΚΚΕ. Οι υπότιτλοι και οι υπογραμμίσεις. Και στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ.254). ύστερα από επιμονή του Βαφειάδη.

όσο και του σχεδίου της της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ ιδιαίτερα. Ετσι. αφού άκουσε έκθεση της 3μελούς του επιτροπής για την πραγματοποίηση της απόφασης της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ σε ό. για την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ και τα προβλήματα που ανέκυπταν. Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι παραμένει βασικά αξεπέραστη η σοβαρή και επικίνδυνη καθυστέρηση που παρουσιάζει η ανάπτυξη της ολόπλευρης λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις και ότι η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας και . διαπίστωσε ότι παρατηρείται μια σοβαρή καθυστέρηση στην πραγματοποίηση. Το 2ο Κλιμάκιο διαπίστωσε ακόμα ότι το καθήκον που έβαλε η 3η Ολομέλεια: να κινητοποιηθούν όλες οι κομματικές δυνάμεις για την ολόπλευρη υποστήριξη. όπως αναδεικνύονται μέσα από τα κομματικά ντοκουμέντα. τόσο της απόφασης της 3ης Ολομέλειας γενικά. στη συνεδρίασή του στις 2 του Δεκέμβρη. ανάπτυξη και καθοδήγηση του στρατιωτικοπολεμικού έργου του ΔΣΕ. Τι φταίει.τι αφορά το ΔΣΕ και την εχτέλεση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. που αποτελούν βασικό εμπόδιο στον αγώνα του ΚΚΕ και του λαού ενάντια στην ξενική κατοχή και το μοναρχοφασισμό. δεν πραγματοποιείται με ικανοποιητικούς ρυθμούς". Ολόκληρο το κείμενο της απόφασης "ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ 2ου ΚΛΙΜΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΚΚΕ Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. "Το κόμμα ακόμα δε χτύπησε και δεν ξεπέρασε αποφασιστικά τους οπορτουνιστικούς δισταγμούς και τις ταλαντεύσεις. ο αναγνώστης θα έχει μια πιο πλήρη εικόνα.δουλιά στο ΔΣΕ και η άλλη είναι της 7/12/47 και αφορά το θέμα των εφεδρειών του.

παρατηρεί ότι έλειψε η χρειαζόμενη συγκέντρωση της βασικής προσπάθειας. γ. που ήταν η δημιουργία των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. καθώς και τη δημιουργία των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. αναπτύσσουν ταυτόχρονα το μαζικό κίνημα στις πόλεις και δημιουργούν αμέσως σ' αυτές εστίες ένοπλης αντίστασης. και ότι παρουσιάστηκε μια σοβαρή αδυναμία στον τομέα του ζωντανού. πρέπει όλα τα μέλη και τα στελέχη του Κόμματος. αποτελεί προδοσία προς το ΚΚΕ και τον αγώνα του λαού. Τι πρέπει να γίνει "Με βάση την πιο πάνω εχτίμηση της όλης κομματικής δουλιάς στο διάστημα απ' την 3η Ολομέλεια. που αποτελεί και μια γενικότερη έλλειψη στην κομματική δουλιά. να συγκεντρώσουν όλη τους την προσοχή". προς το βουνό. Το 2ο Κλιμάκιο. διαπιστώνοντας μια στροφή στην όλη δουλιά και επίδοση του ΔΣΕ κάτω απ' την ηγεσία της 3μελούς του επιτροπής. Πραγματοποιώντας οι κομματικές οργανώσεις των πόλεων μια αποφασιστική έξοδο μελών του κόμματος και δημοκρατικών πολιτών. Μέχρι τέλη Φλεβάρη. είναι στρατευμένος μαχητής του ΔΣΕ. τα αρχηγεία περιοχών και η στρατιωτικοπολιτική ηγεσία του ΔΣΕ υποχρεούνται να πραγματοποιήσουν τη στρατολογία. οπουδήποτε κι αν βρίσκεται. το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ αποφασίζει: α. Ετσι δημιουργήθηκε καθυστέρηση στο σχηματισμό και εξάσκηση των στρατηγικών εφεδρειών του Γενικού Αρχηγείου (ΓΑ). προς την κατεύθυνση της βασικής επιδίωξης. Στον τομέα αυτό να προσεχτούν ιδιαίτερα τα Αρχηγεία Δυτικής . Κάθε άρνηση. πολιτικά και στρατιωτικά.Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογίας που είχαν βάλει. Κάθε μέλος του κόμματος. γόνιμου και τελεσφόρου ελέγχου για την πραγματοποίηση των αποφάσεων που παίρνονταν. β. Στο σημείο αυτό. που προβλέπει το σχέδιο "Λίμνες" ("Λ"). στο βασικό κρίκο πραγματοποίησης του σχεδίου της ηγεσίας του ΔΣΕ. δισταγμός είτε ταλάντευση στον τομέα αυτό.

Σοβαρή επίδραση πάνω στην εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο διάστημα του χειμώνα μπορεί να έχει η προετοιμασία και η διεξαγωγή απ' το ΔΣΕ χειμερινού πολέμου ενάντια στις μοναρχοφασιστικές δυνάμεις. πολιτική. έτσι που να καλυφθούν βασικά όλες οι ανάγκες και ιδιαίτερα να εξασφαλισθεί ο άρτιος στρατιωτικοτεχνικός εξοπλισμός και ο ανελλιπής εφοδιασμός των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ τονίζει την εξαιρετική σημασία που έχει για τον αγώνα μας η στρατιωτικοπολεμική δουλιά και . Παρά την προσοχή και τη βελτίωση στον τομέα των σχέσεων λαού και ΔΣΕ. ανιχνευτών. καλά). υπερβασιών και κατάχρησης εξουσίας μέσα στις γραμμές του.Θράκης. ανεβάζοντας αδιάκοπα την πολεμική του επίδοση και την πειθαρχία. ειδικές δυνάμεις "Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα τον τομέα ασφάλειας και επαγρύπνησης στον ΔΣΕ.Ασφάλεια. επαγρύπνηση. καθώς και τον τομέα της στρατιωτικοπολεμικής και τεχνικοπολεμικής θεωρητικής και πραχτικής ανάπτυξης στελεχών και ανδρών του ΔΣΕ. διοικητική.Μακεδονίας. στην υπηρεσία πληροφοριών και στη δημιουργία ιππικού στους κάμπους και με μέσα οπλισμού (οπλισμένα με μυδράλια και βαριά πολυβόλα ευκίνητα. Ξεχωριστή προσοχή πρέπει να δοθεί στην ειδική κατάρτιση και επίδοση των ελευθέρων σκοπευτών. Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να λύσει αμέσως το ζήτημα του εξοπλισμού και του όλου ανεφοδιασμού του ΔΣΕ. στ. πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για ν' αναπτυχθεί παραπέρα η απαραίτητη ενότητα Λαού και Στρατού και να χτυπηθούν και να εξαλειφθούν οι σοβαρές παραβάσεις και εκτροπές που παρατηρούνται ακόμα σ' αυτόν τον τομέα". των σαμποτέρ. χτυπώντας και εξαλείφοντας τις εκδηλώσεις γραφειοκρατίας. δ. Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να πετύχει μια αποφασιστική βελτίωση στην όλη στρατιωτικοπολεμική. επιμελητειακή δουλιά του ΔΣΕ. ειδικών κομάντος. Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας . ε. πράγμα που απαιτεί σχετικά εμπεριστατωμένη προετοιμασία και εξάσκηση των μαχητών κατά μικρές ή μεγάλες ομάδες και ο σχετικός τεχνικός εξοπλισμός τους.

που δικάζει και εχτελεί είτε δολοφονεί ανοιχτά εκατοντάδες λαϊκούς αγωνιστές. Θετικά αποτελέσματα στον τομέα αυτόν θα 'χουμε όταν χρησιμοποιήσουμε για τον σκοπό αυτό και ειδικές μικρές ομάδες ειδικής αποστολής. το 2ο Κλιμάκιο θα εξετάσει ξανά την όλη δουλιά για την πραγματοποίηση των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ". Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση "Το 2ο Κλιμάκιο. θετικό μέτρο για την αντιμετώπιση και τη χαλιναγώγησή του αποτελεί και η αιχμαλωσία ανώτερων πολιτικών. Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι κάτω από τις συνθήκες που δημιουργεί η δολοφονική τρομοκρατία του μοναρχοφασισμού. αποφασίζει ως το τέλος του χρόνου να γίνει Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση στις περιοχές της Λεύτερης Ελλάδας. είτε κάτω από ασθενική εχθρική πίεση. γιατί εγκαταλείψαμε πολλές φορές οικειόθελα. παίρνοντας υπόψιν του τις εσωτερικές και διεθνείς συνθήκες. πόλεις που είχαμε καταλάβει και που θα μπορούσαμε να κρατήσουμε μετατρέποντάς τες σε απόρθητα φρούρια. Το 2ο Κλιμάκιο αποφασίζει να καθιερώσει το θεσμό των οργανωτών του και να παρακολουθήσει επιτόπου την πραγματοποίηση της απόφασής του αυτής. Στα μέσα του Φλεβάρη. η δημιουργία σ' αυτές μαχητικών ομάδων που θα δρουν αδιάκοπα ένοπλα και σαμποταριστικά και που στην κατάλληλη στιγμή θα βοηθούν αποφασιστικά τον ΔΣΕ κατά την κατάληψη των πόλεων. στρατιωτικών και οικονομικών. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" . κοινωνικών αξιωματούχων και παραγόντων της αντίδρασης.προετοιμασία στις πόλεις και πρώτ' απ' όλα στις πόλεις που βρίσκονται κοντά στα πεδία των επιχειρήσεων. Η πείρα έδειξε ότι δεν ξέραμε να χρησιμοποιούμε στρατιωτικοπολεμικά τις πόλεις. Τα αρχηγεία και οι μονάδες πρέπει και στον τομέα αυτόν να αναπτύξουν την πιο πλατιά δράση".

Συγκεκριμένα η 3η Ολομέλεια πραγματοποιήθηκε σε περιοχή της Γιουγκοσλαβίας (σύμφωνα με ορισμένες άλλες μαρτυρίες γίνεται λόγος για την Αλβανία) κοντά στις λίμνες Πρέσπες. που στέκεται μπροστά στο Δημοκρατικό Στρατό μας. "ΛΙΜΝΕΣ" Το σχέδιο στρατιωτικής δράσης του ΔΣΕ "Αυστηρά εμπιστευτικό ΣΧΕΔΙΟ "ΛΙΜΝΕΣ" Πολιτική κατάσταση Κατά την παρούσα στιγμή ωρίμασαν οι συνθήκες για την εκπλήρωση του βασικού στρατηγικού καθήκοντος. Ετσι το στρατιωτικό σχέδιο που εγκρίθηκε εκεί πήρε την κωδική ονομασία "Σχέδιο Λίμνες". Βαφειάδη. που εγκρίθηκε από την 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ και πήρε την επωνυμία "Σχέδιο Λίμνες". Ζαχαριάδης και ο Γ. Ο στόχος παραμένει ο ίδιος και είναι η δημιουργία απελευθερωμένης περιοχής σε Μακεδονία . Ιωαννίδης προς τον Μ. Στρατηγικά είναι αναγκαία να δημιουργηθούν γι' αυτό το σκοπό ορισμένες προϋποθέσεις. όπως εκτίθενται παρακάτω. με αριθμό αρχειοθέτησης Κ383/Φ: 20/33/33. Στο σχέδιο. μπαίνουν πολύ πιο συγκεκριμένα και πιο αναλυτικά. Το ελληνικό πρωτότυπο κείμενο δεν έχει ακόμη βρεθεί. Η ονομασία "Σχέδιο Λίμνες". για την εκπλήρωσή τους. βέβαια. Το "Σχέδιο Λίμνες" βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ . στα ρώσικα και σε ελληνική μετάφραση.Θράκη με κέντρο τη Θεσσαλονίκη και η μετατροπή του ΔΣΕ σε τακτικό στρατό για την επίτευξη αυτού του στόχου. οφείλεται στον τόπο που πραγματοποίησε τις εργασίες της η ΚΕ του ΚΚΕ.Ένα από τα σπουδαιότερα ντοκουμέντα της περιόδου του εμφυλίου πολέμου είναι και το σχέδιο στρατιωτικής δράσης του ΔΣΕ. Ολόκληρο το ντοκουμέντο δημοσιεύεται παραπλεύρως. δηλαδή τη δημιουργία ελεύθερου εδάφους στην έκταση της Μακεδονίας και την απελευθέρωση ολόκληρης της Μακεδονίας . τον Απρίλη του '47.Θράκης με κέντρο τη Θεσσαλονίκη. σύμφωνα με μαρτυρίες. ο Ν. Στις γενικές κατευθύνσεις το σχέδιο αυτό δε διαφέρει από τις απόρρητες οδηγίες που είχαν σταλεί. ΕΧΘΡΙΚΕΣ ΔΥΝΑΜΕΙΣ .ΑΣΚΙ". οι στόχοι και τα καθήκοντα του ΔΣΕ.

Περιοχές Μακεδονίας . από τους οποίους παρατακτοί 60. Υλικά μηχανικού: Σε αφθονία. 2 πολυβόλα βίκερς.000 άνδρες.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 40. Δεν είναι γνωστές με ακρίβεια οι δυνάμεις στη Θεσσαλονίκη. Χωροφυλακή 30. γ.Θράκης μαζί: Σύνολο 88. β.000 άνδρες. Β. Μηχανοκίνητες δυνάμεις: 1 σύνταγμα θωρακισμένων και ελαφρά τανκς σε κάθε μεραρχία. στ. Σύνολο 170.Ηπείρου . ε. β. Αφθονία πυρομαχικών. Επίσης οπτικά είδη. 2 .000. Επιμελητεία: Καλά οργανωμένη. ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ ΕΛΛΑΔΑΣ . διαθέτει όλα τα αναγκαία.Α. Πυροβολικό: 4 πυροβόλα στην ταξιαρχία γ. Διαβιβάσεις: 1 ασύρματος ισχύος 22 κατά τάγμα και ραδιοτηλέφωνα κατά λόχο και διμοιρία.4 βαρείς όλμοι (οι δύο αμερικάνικοι).000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 15. Γενικά στη χώρα: Στρατός 100.000. Εμψυχο υλικό α. Περιοχή Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας: Σύνολο 59.000 άνδρες. 3 πίατ κατά λόχο. Ενοπλοι ΜΑΥ 40.000. δ. Μεταφορικά μέσα: Σε αφθονία.000 από τους οποίους παρατακτοί 5.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 32.000. Μέσα α. ζ.000 άνδρες από τους οποίους παρατακτοί 23. Οπλισμός πεζικού: Σε κάθε τάγμα 45 οπλοπολυβόλα μπρεντ και 45 αυτόματα τόμσον.

αυτόματα .500 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 8.Α. Περιοχή Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας: 10. Μέσα α.Ηπειρο και Θράκη και εντελώς καθόλου στη Θεσσαλία Ρούμελη . γ.000. Μεταφορικά μέσα: Εντελώς ανεπαρκή για τις υπάρχουσες ανάγκες.000 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 18. Περιοχές Μακεδονίας . Ρούμελη και Πελοπόννησο. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΩΝ ΠΡΟ``ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΠΡΑΓΜΑΤΟΠΟΙΗΣΗ ΒΑΣΙΚΩΝ ΣΚΟΠΩΝ ΔΣΕ . β. ζ.000 μαχητές από τους οποίους παρατακτοί 11. ε. Συσχετισμός δυνάμεων γενικά 1:3 σε όφελος του εχθρού. Διαβιβάσεις: Από ένα ασύρματο κατά Αρχηγείο Περιοχής και στην πλειοψηφία των περιφερειακών Αρχηγείων. Οπλισμός πεζικού: Οπλα . Μηχανοκίνητα: Δεν υπάρχουν. β.οπλοπολυβόλα διαφόρων τύπων με πολλές ελλείψεις στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία.000. Ρούμελη (Κεντρική Ελλάδα) και Πελοπόννησο. γ. Ηπειρο και Θράκη και με σοβαρές ελλείψεις στη Θεσσαλία.000. δ.Πελοπόννησο. Εκρηκτικό υλικό: Μηδαμινές ποσότητες στη Μακεδονία . Δεν υπάρχουν καθόλου στα τάγματα.2 κατά τάγμα στη Μακεδονία. Ηπειρο και Θράκη και από 1/2 . Ολμοι από 1 . Εμψυχο υλικό α. Β. Πυροβολικό: Συνολικά 5 πυροβόλα.Ηπείρου . Επιμελητεία: Οχι καλά οργανωμένη και με πηγές πολύ φτωχές σε σύγκριση με τις ανάγκες.Θράκης μαζί: 15. στ.1 στη Θεσσαλία. Γενική δύναμη στη χώρα: 24.

μεταφερθεί και κατατμηθεί το αναγκαίο υλικό για τον πλήρη εξοπλισμό όλων των δυνάμεων του ΔΣΕ.Α. Ιδιαίτερα αυτή η αύξηση πρέπει να επιτευχθεί στο πιο σύντομο διάστημα στην Κεντρική και Δυτική Μακεδονία ώστε να γίνει δυνατό να εξοικονομηθούν από εκεί οι αναγκαίες εφεδρικές δυνάμεις για τη δημιουργία του κύριου εκστρατευτικού σώματος. πράγμα που προοδευτικά πρέπει να επεκταθεί σε ολόκληρο το Δημοκρατικό Στρατό και να ολοκληρωθεί προς την άνοιξη. β. Β. Λεπτομέρειες για τις αναγκαίες ποσότητες υλικού κατά κατηγορία δίνονται στο συνημμένο πίνακα. που θα επιχειρήσει την κατάληψη της Θεσσαλονίκης. Να παρθεί. Ποσοτική ανάπτυξη Οι δυνάμεις του ΔΣΕ με γρήγορους ρυθμούς πρέπει να αυξηθούν πολύ.000 άνδρες. Ηδη από τώρα πρέπει να καταπιαστούμε με την οργάνωση μονάδων τακτικού στρατού. Οργανωτική προετοιμασία α. . υπολογίζοντας ότι αυτές θα φτάσουν τους 60. ώστε προς την άνοιξη του 1948 να τριπλασιαστούν.

Κοζάνη και Λάρισα . ελάσματα κλπ. Δεύτερος βασικός σκοπός: Κυριαρχία στις οδικές αρτηρίες Λάρισα .Πιέρια .Μέτσοβο .Ελασσόνα . Ταυτόχρονα ενίσχυση της Κεντρικής Μακεδονίας από την πλευρά της Δυτικής και Ανατολικής Μακεδονίας. εργαλεία. με βασικό σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ των βουνών Χάσια . ε.). δ. Αυτό θα επιτρέψει να μεταφέρουμε στο νότο σοβαρές ενισχύσεις σε υλικά για να πετύχουμε την ανάπτυξη των δυνάμεων του ΔΣΕ στις περιοχές Θεσσαλίας. κατά συνέπεια. ΣΧΕΔΙΟ ΔΡΑΣΗΣ ΤΟΥ ΔΣΕ ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΕΡΙΟΔΟ ΠΡΟΕΤΟΙΜΑΣΙΑΣ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΧΤΥΠΗΜΑΤΟΣ Άμεσος βασικός σκοπός: Σταθερή κυριαρχία του ΔΣΕ στο δρόμο Καλαμπάκα . Να αναζητηθεί και εκπαιδευτεί το αναγκαίο τεχνικό προσωπικό για όλα τα όπλα και ιδιαίτερα για το μηχανικό και τις διαβιβάσεις (ασυρματιστές.Γιάννενα με βασικό σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ Μακεδονίας. . τσιμέντο. σαμποταριστές. ναρκοσυλλέκτες κλπ. να ανακουφίσουμε τις περιοχές της Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας. Ρούμελης και Πελοποννήσου και των σοβαρών επιχειρήσεών τους και έτσι να εξασφαλίσουμε τη μέγιστη δυνατή διασπορά των δυνάμεων του εχθρού και. Σταθερή κυριαρχία του ΔΣΕ στο οροπέδιο Κοζάνης μέχρι τον ποταμό Αξιό με κέντρο βάρους προς τις διόδους Εδεσσα . αγκαθωτό σύρμα. Ηπείρου και Θεσσαλίας. Άμεσα να ανεβρεθούν μεταφορικά μέσα. ναρκοθέτες. στ. Να αναζητηθεί το αναγκαίο υλικό για γεφυρώσεις και οχυρώσεις (λαστιχένιες βάρκες.Όλυμπος Κίσσαβος.Αρνισα και Καστανιά με σκοπό την αποκοπή της Δυτικής Μακεδονίας από το νότο και την ανατολή.Τέμπη Κατερίνη.). Στο πιο σύντομο διάστημα να οργανωθεί η επιμελητεία και να εξασφαλίσει πηγές εφοδιασμού ικανές να καλύπτουν όλες τις ανάγκες του ΔΣΕ.γ.

Πρέβεζα . Δευτερεύοντες σκοποί: Ήπειρος: Μόνιμη εγκατάσταση στην περιοχή Παγωνίου και Λάκα Σούλι και εξασφάλιση ελέγχου στην αρτηρία Αρτα . Ειδικά . Αποκοπή της Θράκης με μόνιμη και σταθερή εγκαθίδρυση σοβαρών δυνάμεων του ΔΣΕ στον τομέα του όρους Χαϊντού. ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΤΩΝ ΠΡΟ``ΥΠΟΘΕΣΕΩΝ ΓΙΑ ΤΟ ΚΡΑΤΗΜΑ ΤΗΣ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΚΑΙ ΥΠΕΡΑΣΠΙΣΗ ΤΗΣ ΠΟΛΗΣ ΑΠΟ ΑΕΡΟΠΟΡΙΚΕΣ ΕΠΙΔΡΟΜΕΣ ΚΑΙ ΑΠΟΒΑΣΕΙΣ.Νεστώριο. Εξασφάλιση καταδιωκτικής αεροπορίας.000 άνδρες. Οχύρωση των δυνάμεων του ΔΣΕ στην ανατολική Μακεδονία και τέτοια διάταξή τους που να επιτρέπει τη δική μας κυριαρχία στο οροπέδιο του Ζιρνόβου. Εγκαιρη εγκατάσταση στα κυριότερα σημεία ειδικού πυροβολικού (επάκτιου). ανάπτυξη των επιχειρήσεων στη νήσον Εύβοια και αποκατάσταση άμεσης επαφής με την Πελοπόννησο ώστε να επιτευχθεί η μεταφορά εκεί υλικού. Ανατολική Μακεδονία . Ρούμελη: Κυριαρχία του ΔΣΕ στο δρόμο Λαμία Καρπενήσι με σκοπό την αποκατάσταση εδαφικής ενότητας μεταξύ Θεσσαλίας και Ρούμελης.Γιάννενα. Θεσσαλία: Απώθηση του εχθρού από την κεντρική οροσειρά της Πίνδου (Κόζιακας .Λαμία με σκοπό την αγκίστρωση κατά μήκος αυτής της αρτηρίας του μέγιστου δυνατού των δυνάμεων του εχθρού. Ενίσχυση του ελέγχου στο βασικό οδικό άξονα Αθήνα .Τρίτος βασικός σκοπός: Να αναληφθεί αποφασιστική επιθετική προσπάθεια για τη δημιουργία ελεύθερης περιοχής στο χώρο Κόνιτσα .Τσοτύλι . Δημιουργία τμημάτων αντιαεροπορικού πυροβολικού με βαριά αντιαεροπορικά πυροβόλα.Θράκη: Αύξηση των δυνάμεων του ΔΣΕ μέχρι 10. Γρεβενά . Προώθηση προς το όρος Πάρνηθα (κοντά στην Αθήνα).Άγραφα) και των εκεί θέσεων του ΔΣΕ.Μέτσοβο.

διοικητής του ΔΣΕ Θράκης Λασσάνης. βοηθός του διοικητή του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας για την πολιτική δουλιά Κανακαρίδης.μέσα για το ρίξιμο θαλάσσιων ναρκών από τον αέρα και τη θάλασσα. 10 του Σεπτέμβρη 1947 Μάρκος. διοικητής του ΔΣΕ Ανατολικής Μακεδονίας". Ελαφρά ταχυκίνητα πλωτά μέσα για τον έλεγχο των ακτών. Κικίτσας. Στρίγκος. Παπαγιάννης. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΤΡΙΤΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Η πορεία της υλοποίησης Σχετικά με την απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ. όπως έχουμε ήδη αναφέρει σε . στις 2/12/1947 Η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. επιτελάρχης του ΔΣΕ Γ. Διοικητής του ΔΣΕ Λ. διοικητής του ΔΣΕ Κεντρικής και Δυτικής Μακεδονίας Π. βοηθός του διοικητή για την πολιτική δουλιά Στ. Ερυθριάδης.

Μάρκο και Στρίγγο.τι αφορά το ΔΣΕ και την εκτέλεση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ.Τη δημιουργία. για ό. Οντως. Ζαχαριάδης από τα μέσα Νοεμβρίου .το 2ο κλιμάκιο συνεδρίασε και συζήτησε .εξωτερικό. την επιτόπου. στην περιοχή της Λεύτερης Ελλάδας. σελ.Να μεταβεί ο Γ. Στρίγκος και Π. Ρούσος. Ζαχαριάδης. Μ. για την πραγματοποίηση της απόφασης της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ.προηγούμενο σημείωμα. Ιωαννίδη. στις 13 Σεπτέμβρη 1947. να καθοδηγήσουν την πραγματοποίηση των αποφάσεων. αποφάσισε και τα εξής: . το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ συνεδρίασε και αποφάσισε συγκεκριμένα τα εξής: "Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αναθέτει σε τριμελή επιτροπή απ' τους σ. Ιωαννίδης.εξωτερικού (ή αλλιώς 2ο κλιμάκιο) θα αποτελούσαν οι Ν. δύο κλιμακίων του ΠΓ.κι αφού είχε βγει στο βουνό και ο Ν. έτσι έγινε. Ενα στην πρωτεύουσα κι ένα στην Ελεύθερη Ελλάδα . Ιωαννίδη. Γ. . Στις 2/12/1947 . Ιωαννίδης στο βουνό και. με Γραμματεία τους Ζαχαριάδη. . Βαφειάδης.απ' όσο γνωρίζουμε . Βαφειάδη. σε συμφωνία με το τμήμα της κομματικής καθοδήγησης που βρισκόταν στην Αθήνα. διεύθυνση όλης της κομματικής. τόμος 6ος. Λ. από κοινού με τον Μ. Αμέσως μετά το τέλος των εργασιών της Ολομέλειας. Σε δύο μήνες. 310). που αφορούν το ΔΣΕ και την εφαρμογή του "Σχεδίου Λίμνες". μεταξύ άλλων. Το δεύτερο είχε να κάνει με την πολιτική δουλιά μέσα στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού. με βάση την έκθεση της τριμελούς επιτροπής. Βαφειάδη και τον Λ. η επιτροπή θα κάνει την πρώτη έκθεσή της στο ΠΓ για την πορεία και τ' αποτελέσματα της δουλιάς της" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ".δύο ζητήματα: Το πρώτο αφορούσε την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας και του Σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". Στρίγκο. Το κλιμάκιο του ΠΓ Ελεύθερης Ελλάδας . στρατιωτικοπολιτικής δουλιάς.

της 2ης του Δεκέμβρη. Και στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Μα. Βασικά σημεία του ντοκουμέντου Στο ντοκουμέντο διατυπώνεται η εκτίμηση "ότι παρατηρείται μια σοβαρή καθυστέρηση στην πραγματοποίηση. 311): "Στις 2 του Δεκέμβρη 1947. βγήκε. ύστερα από επιμονή του Βαφειάδη. στις 15/11/1948. Εξίσου σημαντικό είναι και το γεγονός ότι σ' αυτό το ντοκουμέντο καταγράφεται η οριστική απόφαση του ΚΚΕ. Αυτή η εκτίμηση μπήκε στο σχέδιο απόφασης του ΠΓ. Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης. η εκτίμηση αυτή ήταν διαφορετική και στη μορφή και στο περιεχόμενό της. Να.Η απόφαση που λήφθηκε πάνω στο πρώτο θέμα είναι ένα σημαντικό κομματικό ντοκουμέντο. στο σχέδιο της απόφασης. καθώς και για τα μέτρα που πήρε το 2ο κλιμάκιο του ΠΓ προς αυτή την κατεύθυνση. σελ. όμως. γιατί αυτό τον αφορούσε προσωπικά. Σύμφωνα. "Για την οπορτουνιστική πλατφόρμα του Μάρκου Βαφειάδη" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". τι λέγεται συγκεκριμένα στην απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. το οποίο μας κατατοπίζει για την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας και του Σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". όσο και του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ ιδιαίτερα" κι ότι "η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας. τόσο της απόφασης της 3ης Ολομέλειας γενικά. το ΠΓ συζήτησε την έκθεση της τριμελούς επιτροπής. δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογίας που είχαν βάλει". που παρουσίασε ο Βαφειάδης στην 3η Ολομέλεια και που η Ολομέλεια "αποδέχτηκε βασικά" και ότι το σχέδιο αυτό "στηριζότανε σε εσφαλμένα δεδομένα". για σχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης έως το τέλος του 1947. τόμος 6ος. Εκεί διαπιστώθηκε ότι καθυστερεί η πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. λέγεται ότι "η καθυστέρηση στην . με τα ιστορικά στοιχεία που έχουν δημοσιευτεί.

για την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ και τα προβλήματα που ανέκυπταν. που εδώ μάλλον από λάθος παραλείπεται) δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογία που είχαν βάλει". Η μία είναι της 2/12/1947 και αφορά την πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ και η άλλη είναι της 7/12/47 και αφορά το θέμα των εφεδρειών του. όσο περιγράφονταν λίγους μήνες πριν στην 3η Ολομέλεια και στις αποφάσεις της. που έφερε ημερομηνία 9/12/1947 (Βλέπε ολόκληρο το σημείωμα: "Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". σελ. ο αναγνώστης θα έχει μια πιο πλήρη εικόνα. Ενημερώνουμε δε. Αναδημοσιεύουμε σήμερα ολόκληρη αυτή την απόφαση από τα Επίσημα Κείμενα του ΚΚΕ (τόμος 6ος. Είναι δικοί μας και έχουν μπει προς βοήθεια του αναγνώστη. που εμφανίζονται. Αναμφίβολα το στοιχείο αυτό. δεν ανήκουν στο πρωτότυπο. ότι το σχέδιο "ΛΙΜΝΕΣ" "στηριζότανε σε εσφαλμένα δεδομένα". τόμος 6ος σελ. είχε επίγνωση της κατάστασης κι. από το Δεκέμβρη του 1947. είναι ιδιαίτερα σημαντικό γιατί φανερώνει ότι η ηγεσία του ΚΚΕ. όπως αναδεικνύονται μέσα από τα κομματικά ντοκουμέντα. 249 251).πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης (σημείωση "Ρ": στην απόφαση της 2/12/47 αναφέρεται και το Αρχηγείο Κεντρικής Μακεδονίας. Η απόφαση του 2ου Κλιμακίου της 2/12/1947 στάλθηκε στα κομματικά στελέχη μαζί με ένα συνοδευτικό σημείωμα. αν μη τι άλλο. ότι στις επόμενες μέρες θα δημοσιεύσουμε άλλες δύο αποφάσεις του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ. 252 .254). Ολόκληρο το κείμενο της απόφασης . Ετσι. αντιλαμβανόταν ότι τα πράγματα δεν ήταν τόσο αισιόδοξα. Οι υπότιτλοι και οι υπογραμμίσεις. που καταγράφεται στην απόφαση του ΠΓ για τον Βαφειάδη.

διαπίστωσε ότι παρατηρείται μια σοβαρή καθυστέρηση στην πραγματοποίηση. "Το κόμμα ακόμα δε χτύπησε και δεν ξεπέρασε αποφασιστικά τους οπορτουνιστικούς δισταγμούς και τις ταλαντεύσεις. Το 2ο Κλιμάκιο."ΑΠΟΦΑΣΗ ΤΟΥ 2ου ΚΛΙΜΑΚΙΟΥ ΤΟΥ ΠΟΛΙΤΙΚΟΥ ΓΡΑΦΕΙΟΥ ΤΗΣ ΚΕΝΤΡΙΚΗΣ ΕΠΙΤΡΟΠΗΣ ΤΟΥ ΚΚΕ Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. τόσο της απόφασης της 3ης Ολομέλειας γενικά. στη συνεδρίασή του στις 2 του Δεκέμβρη.τι αφορά το ΔΣΕ και την εχτέλεση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ. που αποτελούν βασικό εμπόδιο στον αγώνα του ΚΚΕ και του λαού ενάντια στην ξενική κατοχή και το μοναρχοφασισμό. Το 2ο Κλιμάκιο διαπίστωσε ακόμα ότι το καθήκον που έβαλε η 3η Ολομέλεια: να κινητοποιηθούν όλες οι κομματικές δυνάμεις για την ολόπλευρη υποστήριξη. στο βασικό κρίκο πραγματοποίησης του σχεδίου της ηγεσίας του ΔΣΕ. όσο και του σχεδίου της της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ ιδιαίτερα. αφού άκουσε έκθεση της 3μελούς του επιτροπής για την πραγματοποίηση της απόφασης της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ σε ό. ανάπτυξη και καθοδήγηση του στρατιωτικοπολεμικού έργου του ΔΣΕ. δεν πραγματοποιείται με ικανοποιητικούς ρυθμούς". διαπιστώνοντας μια στροφή στην όλη δουλιά και επίδοση του ΔΣΕ κάτω απ' την ηγεσία της . Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι παραμένει βασικά αξεπέραστη η σοβαρή και επικίνδυνη καθυστέρηση που παρουσιάζει η ανάπτυξη της ολόπλευρης λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις και ότι η καθυστέρηση στην πραγματοποίηση του σχεδίου της στρατιωτικοπολιτικής ηγεσίας του ΔΣΕ οφείλεται στο γεγονός ότι τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας και Θράκης δεν μπόρεσαν να πραγματοποιήσουν τα σχέδια στρατολογίας που είχαν βάλει. Τι φταίει. Ετσι δημιουργήθηκε καθυστέρηση στο σχηματισμό και εξάσκηση των στρατηγικών εφεδρειών του Γενικού Αρχηγείου (ΓΑ).

Πραγματοποιώντας οι κομματικές οργανώσεις των πόλεων μια αποφασιστική έξοδο μελών του κόμματος και δημοκρατικών πολιτών. Στον τομέα αυτό να προσεχτούν ιδιαίτερα τα Αρχηγεία Δυτικής Μακεδονίας. έτσι που να καλυφθούν βασικά όλες οι ανάγκες και ιδιαίτερα να εξασφαλισθεί ο άρτιος στρατιωτικοτεχνικός εξοπλισμός και ο ανελλιπής εφοδιασμός των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. Κεντρικής Μακεδονίας και Ανατολικής Μακεδονίας . . ε. και ότι παρουσιάστηκε μια σοβαρή αδυναμία στον τομέα του ζωντανού. δισταγμός είτε ταλάντευση στον τομέα αυτό. γ. είναι στρατευμένος μαχητής του ΔΣΕ. προς την κατεύθυνση της βασικής επιδίωξης. να συγκεντρώσουν όλη τους την προσοχή".Θράκης. Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να λύσει αμέσως το ζήτημα του εξοπλισμού και του όλου ανεφοδιασμού του ΔΣΕ. αποτελεί προδοσία προς το ΚΚΕ και τον αγώνα του λαού. που ήταν η δημιουργία των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. οπουδήποτε κι αν βρίσκεται. Κάθε άρνηση. καθώς και τη δημιουργία των στρατηγικών εφεδρειών του ΓΑ του ΔΣΕ. πολιτικά και στρατιωτικά. που προβλέπει το σχέδιο "Λίμνες" ("Λ").3μελούς του επιτροπής. παρατηρεί ότι έλειψε η χρειαζόμενη συγκέντρωση της βασικής προσπάθειας. τα αρχηγεία περιοχών και η στρατιωτικοπολιτική ηγεσία του ΔΣΕ υποχρεούνται να πραγματοποιήσουν τη στρατολογία. Μέχρι τέλη Φλεβάρη. πολιτική. Στο σημείο αυτό. β. προς το βουνό. πρέπει όλα τα μέλη και τα στελέχη του Κόμματος. δ. που αποτελεί και μια γενικότερη έλλειψη στην κομματική δουλιά. Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να πετύχει μια αποφασιστική βελτίωση στην όλη στρατιωτικοπολεμική. γόνιμου και τελεσφόρου ελέγχου για την πραγματοποίηση των αποφάσεων που παίρνονταν. Τι πρέπει να γίνει "Με βάση την πιο πάνω εχτίμηση της όλης κομματικής δουλιάς στο διάστημα απ' την 3η Ολομέλεια. το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ αποφασίζει: α. αναπτύσσουν ταυτόχρονα το μαζικό κίνημα στις πόλεις και δημιουργούν αμέσως σ' αυτές εστίες ένοπλης αντίστασης. Κάθε μέλος του κόμματος.

ειδικές δυνάμεις "Το 2ο Κλιμάκιο πρέπει να προσέξει ιδιαίτερα τον τομέα ασφάλειας και επαγρύπνησης στον ΔΣΕ. πράγμα που απαιτεί σχετικά εμπεριστατωμένη προετοιμασία και εξάσκηση των μαχητών κατά μικρές ή μεγάλες ομάδες και ο σχετικός τεχνικός εξοπλισμός τους.Ασφάλεια. επαγρύπνηση. ανιχνευτών. γιατί εγκαταλείψαμε πολλές φορές οικειόθελα. επιμελητειακή δουλιά του ΔΣΕ. υπερβασιών και κατάχρησης εξουσίας μέσα στις γραμμές του. καλά). Ξεχωριστή προσοχή πρέπει να δοθεί στην ειδική κατάρτιση και επίδοση των ελευθέρων σκοπευτών.διοικητική. ανεβάζοντας αδιάκοπα την πολεμική του επίδοση και την πειθαρχία. στ. Παρά την προσοχή και τη βελτίωση στον τομέα των σχέσεων λαού και ΔΣΕ. Η πείρα έδειξε ότι δεν ξέραμε να χρησιμοποιούμε στρατιωτικοπολεμικά τις πόλεις. χτυπώντας και εξαλείφοντας τις εκδηλώσεις γραφειοκρατίας. η δημιουργία σ' αυτές μαχητικών ομάδων που θα δρουν αδιάκοπα ένοπλα και σαμποταριστικά και που στην κατάλληλη στιγμή θα βοηθούν αποφασιστικά τον ΔΣΕ κατά την κατάληψη των πόλεων. καθώς και τον τομέα της στρατιωτικοπολεμικής και τεχνικοπολεμικής θεωρητικής και πραχτικής ανάπτυξης στελεχών και ανδρών του ΔΣΕ. πόλεις που είχαμε . Σοβαρή επίδραση πάνω στην εξέλιξη των πολεμικών επιχειρήσεων στο διάστημα του χειμώνα μπορεί να έχει η προετοιμασία και η διεξαγωγή απ' το ΔΣΕ χειμερινού πολέμου ενάντια στις μοναρχοφασιστικές δυνάμεις. στην υπηρεσία πληροφοριών και στη δημιουργία ιππικού στους κάμπους και με μέσα οπλισμού (οπλισμένα με μυδράλια και βαριά πολυβόλα ευκίνητα. είτε κάτω από ασθενική εχθρική πίεση. Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ τονίζει την εξαιρετική σημασία που έχει για τον αγώνα μας η στρατιωτικοπολεμική δουλιά και προετοιμασία στις πόλεις και πρώτ' απ' όλα στις πόλεις που βρίσκονται κοντά στα πεδία των επιχειρήσεων. των σαμποτέρ. ειδικών κομάντος. πρέπει να συνεχιστούν οι προσπάθειες για ν' αναπτυχθεί παραπέρα η απαραίτητη ενότητα Λαού και Στρατού και να χτυπηθούν και να εξαλειφθούν οι σοβαρές παραβάσεις και εκτροπές που παρατηρούνται ακόμα σ' αυτόν τον τομέα".

θετικό μέτρο για την αντιμετώπιση και τη χαλιναγώγησή του αποτελεί και η αιχμαλωσία ανώτερων πολιτικών. στρατιωτικών και οικονομικών.καταλάβει και που θα μπορούσαμε να κρατήσουμε μετατρέποντάς τες σε απόρθητα φρούρια. Στα μέσα του Φλεβάρη. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1947 Η δημιουργία της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης . παίρνοντας υπόψιν του τις εσωτερικές και διεθνείς συνθήκες. Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι κάτω από τις συνθήκες που δημιουργεί η δολοφονική τρομοκρατία του μοναρχοφασισμού. το 2ο Κλιμάκιο θα εξετάσει ξανά την όλη δουλιά για την πραγματοποίηση των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ". Θετικά αποτελέσματα στον τομέα αυτόν θα 'χουμε όταν χρησιμοποιήσουμε για τον σκοπό αυτό και ειδικές μικρές ομάδες ειδικής αποστολής. κοινωνικών αξιωματούχων και παραγόντων της αντίδρασης. Το 2ο Κλιμάκιο αποφασίζει να καθιερώσει το θεσμό των οργανωτών του και να παρακολουθήσει επιτόπου την πραγματοποίηση της απόφασής του αυτής. Τα αρχηγεία και οι μονάδες πρέπει και στον τομέα αυτόν να αναπτύξουν την πιο πλατιά δράση". Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση "Το 2ο Κλιμάκιο. που δικάζει και εχτελεί είτε δολοφονεί ανοιχτά εκατοντάδες λαϊκούς αγωνιστές. αποφασίζει ως το τέλος του χρόνου να γίνει Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση στις περιοχές της Λεύτερης Ελλάδας.

διαπίστωσε. από το ραδιοφωνικό σταθμό της "Ελεύθερης Ελλάδας" στις 24 του Δεκέμβρη 1947. το ΚΚΕ διαπίστωσε. πως η κατάσταση είναι ώριμη για το σχηματισμό Δημοκρατικής Κυβέρνησης. ενώ η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (12-15 Σεπτέμβρη 1947). ότι "συμπαγής και εκτεταμένη Ελεύθερη Ελλάδα. όταν δηλαδή. που συγκροτήθηκε στις 23/12/47 και ανακοινώθηκε στον ελληνικό λαό. Στις αρχές του Δεκέμβρη 1947 και σε εφαρμογή σχετικής απόφασης του ΠΓ. από την αντιπροσωπεία του ΚΚΕ. Η ιδρυτική πράξη της ΠΔΚ . δεν αφήνουν στο λαό άλλη εκλογή από την ανειρήνευτη και αποφασιστική πάλη για την ανεξαρτησία. είχε ειπωθεί στο Συνέδριο του ΚΚ Γαλλίας στο Στρασβούργο. ότι από τον Ιούνη ακόμα του 1947. η δημοκρατία". ότι "η ξενική κατοχή και η μοναρχοφασιστική κτηνωδία και με την κυβέρνηση του Σοφούλη. και ότι "ο ένοπλος αγώνας του ΔΣΕ αποτελεί τη μοναδική επιβεβλημένη απάντηση που ο λαός και η Ελλάδα έχουν να δώσουν στους ξένους κατακτητές και τους ντόπιους υποτακτικούς των". η ακεραιότητα. ιδρύεται η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση (ΠΔΚ). με δική της κυβέρνηση είναι το πρώτο βήμα για να σωθεί η Ελλάδα. Θυμίζουμε στους αναγνώστες μας. η ανεξαρτησία της. ανάγγειλε σαν άμεσο βήμα το σχηματισμό της ΠΔΚ. ο τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. τη δημοκρατία". τη λευτεριά. με άρθρο του.Σ' αυτές τις συνθήκες.

της . για την επικράτηση και τη νίκη της Δημοκρατίας στην Ελλάδα και για την κατοχύρωση των δημοκρατικών δικαιωμάτων και ελευθεριών του ελληνικού λαού. η ανάπτυξη του εθνικού και δημοκρατικού κινήματος και η πολεμική επίδοση του Δημοκρατικού Στρατού για το σχηματισμό μέσα στις ελεύθερες περιοχές της χώρας μιας Κεντρικής Κυβέρνησης. Συγκροτούμε την ΠΡΟΣΩΡΙΝΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗ ΤΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ που αποτελείται. ήταν η εξής: "ΙΔΡΥΤΙΚΗ ΠΡΑΞΗ ΤΗΣ ΠΡΟΣΩΡΙΝΗΣ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗΣ ΚΥΒΕΡΝΗΣΗΣ Έχοντας υπόψη: 1. από τα υπογραφόμενα μέλη. Να συνεχίσει και να εντείνει με όλα τα μέσα και με όλες τις δυνάμεις του λαού τον αγώνα για την απελευθέρωση της Ελλάδας από το ζυγό των ξένων ιμπεριαλιστών και των οργάνων τους. η ουσιαστική ανυπαρξία ελληνικής εθνικής κυβέρνησης. για την αποκατάσταση της εθνικής ανεξαρτησίας. 2.Η ιδρυτική πράξη της ΠΔΚ. Τις καταστατικές διατάξεις του Γενικού Αρχηγείου του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας της 10 Αυγούστου 1947 και 2. Κύριος και πρωταρχικός σκοπός της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης είναι: 1. Την επιτακτική ανάγκη που δημιούργησε η εκμηδένιση της εθνικής ανεξαρτησίας απ' τους ιμπεριαλιστές. Να κυβερνήσει τη χώρα πάνω σε λαϊκές και δημοκρατικές βάσεις παίρνοντας όλα τα μέτρα για την ανάπτυξη των λαϊκοδημοκρατικών θεσμών και μεταρρυθμίσεων όπως των λαϊκών συμβουλίων. στην οποία περιέχονταν οι στόχοι και οι σκοποί της.

3. της λαϊκής παιδείας κλπ και για την αντιμετώπιση των άμεσων αναγκών του λαού στις ελεύθερες και στις απελευθερωμένες περιοχές. της αγροτικής μεταρρύθμισης. . Για να πραγματοποιεί τους σκοπούς της η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση εκδίδει νόμους και διατάγματα. .Υπουργός των Οικονομικών: Βασίλης Μπαρτζιώτας. Να εκπροσωπεί τη δημοκρατική Ελλάδα στο εξωτερικό και να αποκαταστήσει φιλικές σχέσεις με όλους τους δημοκρατικούς λαούς και τις κυβερνήσεις τους.Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός των Εσωτερικών: Γιάννης Ιωαννίδης.Υπουργός Δικαιοσύνης: Μιλτιάδης Πορφυρογένης. .Υπουργός της Υγιεινής και Πρόνοιας και προσωρινά της Παιδείας: Πέτρος Κόκκαλης.Πρόεδρος της Κυβέρνησης και υπουργός των Στρατιωτικών: Στρατηγός Μάρκος. . Να επιδιώξει την πραγματοποίηση και επέκταση της συμφιλίωσης και ενότητας του λαού πάνω στη βάση της εξασφάλισης της εθνικής ανεξαρτησίας και του σεβασμού των δημοκρατικών του δικαιωμάτων και ελευθεριών και 4. Δημοσιεύονται όλα στην επίσημη εφημερίδα της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης και ισχύουν αμέσως με τη δημοσίευσή τους.Υπουργός Εξωτερικών: Πέτρος Ρούσος. . Τα διατάγματα αποφασίζονται από τον αρμόδιο υπουργό και εκδίδονται από τον Πρόεδρο της Κυβέρνησης. εκτός αν ρητά οριστεί αλλιώς. . Οι νόμοι αποφασίζονται και εκδίδονται από ολόκληρη την κυβέρνηση. Η πρώτη Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση της Ελεύθερης Ελλάδας αποτελείται από τους εξής: .λαϊκής δικαιοσύνης.

Οι καταστατικές διατάξεις του Γενικού Αρχηγείου του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας της 10ης Αυγούστου 1947 εξακολουθούν να αποτελούν τη βάση για τα δικαιώματα...Υπουργός της Γεωργίας: Δημήτρης Βλαντάς. Η Προσωρινή Κυβέρνηση έχει σφραγίδα με τη χρονολογία της σύστασής της και τον τίτλο της. Λαϊκή Εθνοσυνέλευση σαν κυρίαρχο λαϊκό σώμα. Κοντά στον πρωθυπουργό ιδρύεται Γενική Διεύθυνση εθνικών μειονοτήτων για την άμεση εξυπηρέτηση των ζητημάτων των εθνικών μειονοτήτων. Η σύνθεση της κυβέρνησης ορίζεται με απόφασή της. ότι θα υπερασπίζω παντού και πάντοτε τα δικαιώματα και τις ελευθερίες του λαού και θα είμαι . Ο όρκος Τα μέλη της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης δίνουν μπροστά σε αντιπροσώπους του λαού και του Δημοκρατικού Στρατού τον πιο κάτω όρκο. Οτι θα αγωνιστώ με αυτοθυσία για την απελευθέρωση της Ελλάδας από τους ξένους ιμπεριαλιστές και για τη Δημοκρατία. "Ορκίζομαι ότι θα εκτελέσω πιστά τα καθήκοντά μου σαν μέλος της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης της Ελεύθερης Ελλάδας έχοντας σαν γνώμονα το συμφέρον της πατρίδας μου και του ελληνικού λαού. . Έδρα της Προσωρινής Κυβέρνησης ορίζεται.Υπουργός της Εθνικής Οικονομίας και προσωρινά του Επισιτισμού: Λεωνίδας Στρίγκος. ελευθερίες και καθήκον του αγωνιζόμενου λαού. Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση πιστεύοντας πως η δύναμή της πηγάζει από το λαό και πως από το λαό αντλούνται όλες οι εξουσίες θα συγκαλέσει μόλις το επιτρέψουν οι συνθήκες..

παραστάτης και οδηγός του λαού στον αγώνα του για τη λευτεριά και τα κυριαρχικά του δικαιώματα". 452 . Στην έδρα της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης 23 του Δεκέμβρη 1947 Ο Πρόεδρος: Στρατηγός Μάρκος Τα μέλη: Γιάννης Ιωαννίδης Πέτρος Ρούσος Μιλτιάδης Πορφυρογένης Πέτρος Κόκκαλης Βασίλης Μπαρτζιώτας Δημήτρης Βλαντάς Λεωνίδας Στρίγκος". ("Το ΚΚΕ.454) Το Διάγγελμα στον ελληνικό λαό Στο Διάγγελμα της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης προς τον ελληνικό λαό. Η Προσωρινή Κυβέρνηση στηρίζεται στον πατριωτισμό και την υποστήριξη του ελληνικού λαού για να κατορθώσει να φέρει σε πέρας το έργο που ανέλαβε. σελ. τόμος 6ος. Επίσημα Κείμενα". τονιζόταν ότι: .

Υπακούοντας στη φωνή της Ελλάδας. για την υπεράσπιση της εδαφικής ακεραιότητας από κάθε ξένη ιμπεριαλιστική επιβουλή και για τη νίκη της Δημοκρατίας. που ξεπούλησαν στους ξένους ιμπεριαλιστές και στους ντόπιους πλουτοκράτες κάθε όσιο και ιερό. Η . τονιζόταν: "Πρώτος και κύριος σκοπός της Προσωρινής Κυβέρνησης είναι να κινητοποιήσει όλες τις δυνάμεις του λαού για τη γρήγορη απελευθέρωση της χώρας από τους ξένους ιμπεριαλιστές και από τους ντόπιους γραικύλους. θα είναι ένα από τα κύρια καθήκοντά μας. των μεγάλων τραπεζών και της βαριάς βιομηχανίας. για την κατοχύρωση της εθνικής κυριαρχίας. μπροστά στην κατάργηση της δημοκρατίας απ' το μοναρχοφασισμό μαζί με το ψευτοδημοκρατικό Κέντρο. Το ίδιο η εθνικοποίηση των ξένων εταιριών. Υπάρχουν οι Τσαλδάρης και Σοφούλης. Η διακυβέρνηση των ελεύθερων περιοχών πάνω σε λαϊκοδημοκρατικές βάσεις και η παραπέρα ανάπτυξη των θεσμών των λαϊκών συμβουλίων και της λαϊκής δικαιοσύνης. Στην Αθήνα. την τιμή και τη ζωή του λαού. την ίδια την Ελλάδα. μαζί με τον αγώνα του λαού και την πολεμική επίδοση του Δημοκρατικού Στρατού της Ελλάδας δημιούργησαν τις απαραίτητες προϋποθέσεις για να πραγματοποιηθεί αυτό που επέβαλαν τα συμφέροντα της χώρας και που αποτελούσε πανελλήνια εθνική απαίτηση."Μπροστά στην εκμηδένιση της εθνικής μας ανεξαρτησίας απ' τον αμερικάνικο και αγγλικό ιμπεριαλισμό. αναλάβαμε το σχηματισμό της πρώτης Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης της Ελεύθερης Ελλάδας". Αυτή η κατάπτωση στην έσχατη προδοσία. τα ύψιστα συμφέροντα της Ελλάδας και του ελληνικού λαού επέβαλαν την ανάγκη του σχηματισμού μιας δημοκρατικής κυβέρνησης. Και σε άλλο σημείο του Διαγγέλματος. που αποτελούν την πρώτη βάση για τη δημοκρατική αναδημιουργία. η αντιμετώπιση των επισιτιστικών αναγκών του λαού. δεν υπάρχει εθνική ελληνική κυβέρνηση. Η αναδιοργάνωση της εθνικής οικονομίας και του κρατικού μηχανισμού πάνω σε λαϊκές δημοκρατικές βάσεις. Η εφαρμογή της αγροτικής μεταρρύθμισης.

Μπουραζάνι και ελάχιστες δυνάμεις στα δυτικά Ζαγόρια. σελ. τόμος 6ος.σταθεροποίηση της συμφιλίωσης και ενότητας του λαού πάνω στη βάση της εξασφάλισης της εθνικής ανεξαρτησίας και του σεβασμού των δημοκρατικών του δικαιωμάτων. (Το ΚΚΕ. β. ανεξαρτησία και ακεραιότητα από κάθε ξενική ιμπεριαλιστική επιβουλή. Η αναγνώριση πλέριας ισοτιμίας στις εθνικές μειονότητες και του δικαιώματος της ελεύθερης εθνικής τους ανάπτυξης. Οι δυνάμεις που διέθετε ο ΔΣΕ για τη μάχη της Κόνιτσας ήταν: . Δύο πλήρη τάγματα στρατού και τάγμα από ΜΑΥδες και χωροφύλακες. σε στενή αδελφική συνεργασία με όλους τους δημοκρατικούς λαούς της Ευρώπης". με συνολική δύναμη 1. Δύναμη τάγματος στο Καλπάκι και μικρότερες δυνάμεις κατά μήκος του δρόμου Καλπάκι . στόλου και αεροπορίας. Επίσημα Κείμενα. 455 .457). Η μάχη της Κόνιτσας Την επομένη της αναγγελίας του σχηματισμού της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ). Η δημιουργία γερού λαϊκού στρατού. Οι δυνάμεις που διέθετε ο κυβερνητικός στρατός στον τομέα της Κόνιτσας ήταν: α. σε διάταξη στα γύρω υψώματα της πόλης και ένα λόχο στη γέφυρα Μπουραζάνι. δυνάμεις του ΔΣΕ άρχισαν επιχείρηση για την κατάληψη της Κόνιτσας. ικανής να υπερασπίσει την εθνική της κυριαρχία. μιας ισχυρής Ελλάδας.300 ανδρών περίπου. γ. Τέσσερα πεδινά πυροβόλα στην Κόνιτσα. Ήταν η πρώτη μάχη τακτικού πολέμου που έδωσε ο ΔΣΕ και απέβλεπε στο να δείξει τη δύναμή του και να δώσει κύρος στην ΠΔΚ.

μια πρωτεύουσα επαρχίας που συγκέντρωνε όλη την οικονομική και πολιτική ζωή μιας αρκετά εκτεταμένης περιοχής. θα σήμαινε για τον κυβερνητικό στρατό μια στρατιωτική ήττα.α. καθώς και τμήμα κομάντος για την κάλυψη της επιχείρησης από τυχόν κινήσεις του κυβερνητικού στρατού στο δημόσιο δρόμο από Καλπάκι προς Μπουραζάνι και Γραμπάλα . οι δυνάμεις του ΔΣΕ. ένα σοβαρό κέντρο αντίστασης στην όλη διάταξή του στην Ήπειρο. για την αντιμετώπιση τυχόν εχθρικών κινήσεων από Καλπάκι προς Μπουραζάνι. στη μάχη της Κόνιτσας. που κράτησε από τις 25 Δεκέμβρη 1947 έως τις 4 Γενάρη 1948. να υποχωρήσουν. που διοικούνταν από τον ίδιο τον Μάρκο Βαφειάδη. παρά τις αδυναμίες και την αποτυχία που είχε. Ο κυβερνητικός στρατός κατάφερε στις 31 του Δεκέμβρη να σπάσει τον κλοιό και να ενισχύσει τους πολιορκημένους. με σταθερή κατοχή των υψωμάτων Γραμπάλα . που θα κλόνιζε όλη τη διάταξη και τα σχέδιά του και θα αναγκαζόταν να προβεί σε καινούρια αναδιάταξη των τμημάτων του. Κατά τους στρατιωτικούς συγγραφείς. Παράλληλα. χρησιμοποιώντας και την αεροπορία. Η γενικότερη σημασία της μάχης Η μάχη της Κόνιτσας. με το χάσιμο της Κόνιτσας ο αντίπαλος ζημίωνε και πολιτικά. ήταν μια από τις πιο σοβαρές μάχες που έδωσε ο ΔΣΕ. Χάνοντας την Κόνιτσα ο κυβερνητικός στρατός έχανε μια προωθημένη του σημαντική βάση εξόρμησης.000 άνδρες και από τις δύο αντιμαχόμενες παρατάξεις.Βοϊδομάτι. στις 4 του Γενάρη 1948. Η απώλειά της. γιατί έχανε ένα επαρχιακό κέντρο. Το χάσιμο της Κόνιτσας θα . με αποτέλεσμα. ενεπλάκησαν περίπου 12.Μεσοβούνι από την ανατολική πλευρά του δρόμου. Περίπου δύο ταξιαρχίες για την ενέργεια στον τομέα της πόλης και τη γέφυρα στο Μπουραζάνι και σε συνέχεια προώθηση ελαφρού τμήματος στη δυτική πλευρά του δημόσιου δρόμου. β. Τάγμα ενισχυμένο.

Ζαχαριάδη . των οποίων το κέντρο της προσοχής συγκεντρωνόταν στην εξόντωση του ένοπλου λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. Η άποψη αυτή. έστω και προσωρινά. συζητήθηκε .η ως τότε δράση του ΔΣΕ και η τακτική που έπρεπε να εφαρμόσει. με το ανέβασμά της σε ανώτερες μορφές. Στη σύσκεψη αυτή. 581 . απαντώντας στην κριτική που του έγινε για την αποτυχία της μάχης της Κόνιτσας . σελ. Παράλληλα. "Οι αποτυχίες του ΔΣΕ τόσο στο Μέτσοβο όσο και στην Κόνιτσα .αναφέρεται στο Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. θα δυνάμωνε το κύρος της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. Το Γενάρη του 1948. Η σύσκεψη αποφάνθηκε.Μουργκάνας και θα προωθούσε τη διάταξη των δυνάμεων του ΔΣΕ έξω από τα Γιάννενα και το Μέτσοβο.ανέπτυξε την άποψη. ο Μάρκος Βαφειάδης.κλόνιζε το ίδιο το κύρος της κυβέρνησης των Αθηνών και της αμερικανικής πολιτικής στην Ελλάδα. τον οδήγησε σε . αποδείχτηκε λαθεμένη η υιοθέτηση από την ΚΕ του ΚΚΕ της φιλόδοξης πρόβλεψης του Ν. ότι η τακτική του ΔΣΕ πρέπει να είναι λαϊκή επαναστατική και ότι επιβάλλεται ο ευέλικτος συνδυασμός της τακτικής του τακτικού επαναστατικού στρατού.την οποία διηύθυνε ο ίδιος . όπως γράφει ο Β. στην πρώτη σύσκεψη στρατιωτικών και πολιτικών στελεχών του ΔΣΕ. ότι ο ΔΣΕ δεν μπορεί να χτυπάει και να καταλαμβάνει. Ζαχαριάδη ότι "ο Νοέμβριος θα γίνει τάφος του μοναρχοφασισμού"". που έγινε στο Βίτσι. Θα ξεσήκωνε την επαναστατική διάθεση του λαού και θα βοηθούσε τους αγωνιστές να πλαισιώσουν τις τάξεις του ΔΣΕ. Στρατιωτικά η νίκη του ΔΣΕ στην Κόνιτσα θα ευθυγράμμιζε το μέτωπο των δυνάμεων του ΔΣΕ Γράμμου .έδειξαν ότι δεν ήταν ακόμη σε θέση να αναλάβει τέτοιας έκτασης επιχειρήσεις. με την αντάρτικη τακτική. Η νίκη του ΔΣΕ στην Κόνιτσα θα δυνάμωνε την πάλη των εργαζομένων στις πόλεις. πόλεις.με βάση την εισήγηση του Ν. Μπαρτζιώτας. Κατά συνέπεια.

Οι νόμοι 509/47 περί προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος. να εντείνει τους ρυθμούς καταδίκης των αγωνιστών από τα στρατοδικεία και να ρίξει χιλιάδες αγωνιστές στις φυλακές και στα στρατόπεδα. 41). Μπαρτζιώτας "Ο αγώνας του ΔΣΕ". Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Το ΚΚΕ και το ΕΑΜ τίθενται και τυπικά εκτός νόμου Ένταση του δολοφονικού οργίου Η άμεση απάντηση της κυβέρνησης Σοφούλη Τσαλδάρη στο σχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης και στις επιθέσεις του ΔΣΕ. εκτός νόμου το ΚΚΕ. θεμελιώθηκαν τα φρικτά κολαστήρια τύπου Μακρονήσου. και τυπικά. αγωνίστριες της Αριστεράς. Με το νόμο 511/47. όπου κλείστηκαν 5. το Γ` Ψήφισμα του 1946 περί προστασίας της ακεραιότητας της χώρας και ο νόμος 511/47 περί στρατοπέδων πειθαρχημένης διαβίωσης ήταν τα νομικά ερείσματα της κυβέρνησης Σοφούλη . σελ. .000 χιλιάδες γυναίκες. Τρίκκερι.Τσαλδάρη. Αγίου Ευστρατίου. βάσει των οποίων εξαπολύθηκε ο εξοντωτικός διωγμός κατά της Αριστεράς. Γυάρου. το ΕΑΜ και την Εθνική Αλληλεγγύη. ήταν να θέσει στις 8 του Γενάρη 1948.σύγκρουση με τον Ζαχαριάδη (Β.

δήλωσε ότι διαφωνεί με τους όρους του Τσαλδάρη. κάλεσε τους δημοσιογράφους. Χρήστος Λαδάς. Ο Τσαλδάρης. ότι οι όροι της συνεργασίας μεταξύ των δύο κομμάτων (του Λαϊκού και των Φιλελευθέρων) δεν ανταποκρίνονται πια στην κατάσταση που δημιουργήθηκε και ότι χρειάζεται καινούρια συμφωνία για την παραπέρα συνεργασία τους. έριξε χειροβομβίδα και τραυμάτισε θανάσιμα τον υπουργό. επίσης. ο οποίος. ο Σοφούλης επιβεβαίωσε στους δημοσιογράφους ότι υπάρχει πραγματικά κυβερνητική κρίση και ότι πήρε σχετικό γράμμα από τον Τσαλδάρη. Τους επόμενους δύο μήνες. Ο ίδιος ο δράστης δεν εκτελέστηκε.547. και τους ανακοίνωσε πως υπάρχει πραγματικά κυβερνητική κρίση. . αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. πιάστηκαν άλλοι 5. Η δολοφονία του υπουργού Χρήστου Λαδά προκάλεσε κυβερνητική κρίση στην Αθήνα. αλλά θα αρχίσει διαπραγματεύσεις μαζί του. την ίδια μέρα της δολοφονίας του Χρήστου Λαδά. Ο εμφύλιος". γιατί έδειξε "μεταμέλεια" και συνεργάστηκε με τις αρχές. Πιάστηκε ο ηλικίας 22 χρόνων Ευστράτιος Μουτσογιάννης. 204). "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας.400 δημοκράτες στην Αθήνα και τον Πειραιά και 650 στο Νομό Ηλείας. Αργότερα. Στο ίδιο διάστημα. φορώντας στολή σμηνίτη. σελ. για τη λύση της κυβερνητικής κρίσης. σελ.Το μήνα Γενάρη του 1948 πιάστηκαν 1. εκβιάζοντας την κατάσταση. την ώρα που έβγαινε από την εκκλησία του Αγίου Καρύτση. 582 . (Βλέπε Τάσου Βουρνά. το πρώτο εξάμηνο του 1948 καταδικάστηκαν 1. Σε αντίποινα. Επίσης. Φλεβάρη και Μάρτη. Δήλωσε. εντάθηκε η δολοφονική δράση των έκτακτων στρατοδικείων.583). εκτελέστηκαν την τρίτη μέρα του Πάσχα 154 καταδικασμένοι από Κακουργιοδικεία.000 αγωνιστές σ' όλη τη χώρα. Οι ψεύτικες ανακοινώσεις του Σοφούλη σε τίποτα δεν ωφέλησαν. ο υπουργός της Δικαιοσύνης. δολοφονήθηκε στην Αθήνα. (Βλέπε "Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ". που συνέπεσε να είναι Μεγάλο Σάββατο. Ενώ το 1946 είχαν καταδικαστεί σε θάνατο 116 πατριώτες και το 1947 688. Το πρωί της Πρωτομαγιάς του 1948.

αναφέρει: "Τα ραδιόφωνα της Αθήνας και . Τμήματα του ΔΣΕ. να διεισδύσει στην περιοχή της Θεσσαλονίκης με τμήματα του ΔΣΕ και να σφυροκοπήσει με πυροβόλα την πόλη. διατάχθηκε ο νέος διοικητής των δυνάμεων του ΔΣΕ στην Κεντρική Μακεδονία. με επικεφαλής τον Νίκο Τριανταφύλλου. Ο κανονιοβολισμός της Θεσσαλονίκης Παρά τις διαφωνίες Μάρκου Ζαχαριάδη. αμέσως μετά τη σύσκεψη στρατιωτικών και πολιτικών αρχηγών του ΔΣΕ. 3. που ήταν πολύ επικίνδυνη και δύσκολη. με ημερομηνία 12 του Φλεβάρη. πραγματοποιήθηκε στις 9 και 10 του Φλεβάρη 1948. Νίκος Τριανταφύλλου. της 2. έφτασαν κρυφά σε απόσταση 8 χιλιομέτρων από τη Θεσσαλονίκη και έριξαν στην πόλη δεκάδες βλήματα πυροβολικού. 4 και 6 του Μάη 1948). προκαλώντας πανικό και σύγχυση στις αρχές και στους κατοίκους. Το έντυπο "Δελτίο Ειδήσεων" του ΔΣΕ.(Βλέπε "Δελτία Ειδήσεων του ΔΣΕ". Η επιχείρηση.

να βοηθήσουν ηθικά και υλικά. μεταξύ άλλων. το υπουργείο Εθνικής Αμύνης. ζήτησε γενική επιστράτευση όλων όσων μπορούν να φέρουν όπλα και όσοι δεν μπορούν να φέρουν όπλα. Στις 12 του Φλεβάρη. Στη χτεσινή εκπομπή του. από τις 2. που αποδείχτηκε ανίκανη να χτυπήσει τους αντάρτες. ύστερα από έκθεση του Α` Σώματος Στρατού Θεσσαλονίκης.30 στις 10 Φεβρουαρίου. για το βομβαρδισμό της Θεσσαλονίκης.5 χλσ. ενώ σήμερα το πρωί είπε πως ρίχτηκαν 40 βλήματα. Εις τη θέση του πυροβόλου βρέθηκαν 20 κάλυκες και μια οβίδα. .Θεσσαλονίκης και έβαλλε κατά της Θεσσαλονίκης από απόσταση 3 χλμ. ότι: "Το πυροβόλον ήτανε γερμανικόν ορειβατικό τύπου Σκόνερ των 7.του Λονδίνου μετέδωσαν χτες και σήμερα επανειλημμένα την είδηση για την επίθεση των τμημάτων του ΔΣΕ στη Θεσσαλονίκη.. μα ο αριθμός των βουλευτών που ζήτησε να γίνει μυστική συνεδρίαση ήτανε μεγάλος και γι' αυτό ο πρόεδρος της Βουλής διέταξε την εκκένωση των θεωρείων για να γίνει η συνεδρίαση". Τοποθετήθηκε στην περιοχή Λεμπέτ κοντά στον αμαξωτό δρόμο Λαγκαδά .30 έως 3. Ο σωλήνας δε βρέθηκε". ώσπου να δώσει εξήγηση η κυβέρνηση και ένα μέρος ζήτησε να γίνει μυστική συνεδρίαση της Βουλής. ένα σε κτίριο που μένουνε Αγγλοι και 2 άλλα σε γκαράζ και αποθήκες βενζίνης. Η είδηση. Αλλοι σύστησαν ψυχραιμία. Ο Τσαλδάρης διαφώνησε με την πρόταση αυτή. Μπασιάκος. προκάλεσε σύγχυση και πανικό στους μοναρχοφασιστικούς κύκλους της Αθήνας. Ο γενικός διοικητής της Μακεδονίας. Η χτεσινή συνεδρίαση της Βουλής ασχολήθηκε αποκλειστικά με τη συζήτηση του ζητήματος αυτού. ανακοίνωσε. Από τα βλήματα που ρίχτηκαν. είπε ότι ρίχτηκαν 12 βλήματα. Το Λονδίνο μετέδωσε ότι δυνάμεις ανταρτών έβαλλαν με όλμους των 81 χιλιοστών κατά της Θεσσαλονίκης. Βρέθηκαν ακόμα ο κιλλίβας και οι 2 τροχοί του πυροβόλου. 40 βλήματα έπεσαν μέσα στην πόλη. 2 έπεσαν στα ξενοδοχεία όπου μένανε τα μέλη της Βαλκανικής Επιτροπής. Αλλοι βουλευτές ζήτησαν να παραιτηθεί η κυβέρνηση.

ανακοίνωσε τα εξής: "Σχολιάζοντας την επίθεση της Θεσσαλονίκης. . ενώ άλλα τμήματα ανατίναξαν μια γέφυρα βορειοδυτικά της Θεσσαλονίκης για να εμποδίσουν την κίνηση του μοναρχοφασιστικού στρατού και να ξεγελάσουν τους μοναρχοφασίστες σχετικά με την κατεύθυνση της διαφυγής τους. σύμφωνα με δημοσίευμα του "Δελτίου Ειδήσεων" του ΔΣΕ της 13ης Φεβρουαρίου 1948. Σύμφωνα με πληροφορίες του ίδιου πραχτορείου. το οποίο. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΑΝΟΙΞΗ 1948 Ο ΔΣΕ δυναμώνει τη δράση του Τρεις μέρες πριν από τον κανονιοβολισμό της Θεσσαλονίκης. οι αντάρτες έβαλλαν από τα νοτιοδυτικά της Θεσσαλονίκης.Αποκαλυπτικότερο για το εντυπωσιακό γεγονός. του κανονιοβολισμού της Θεσσαλονίκης. Εξι χιλιόμετρα νοτιοανατολικά της Θεσσαλονίκης καταρρίφθηκε ένα αεροπλάνο Σπιτφάιερ. το αμερικάνικο πραχτορείο ειδήσεων "Γιουνάιτεντ Πρες" αγγέλλει ότι η επίθεση αυτή ήταν η τολμηρότερη απ' όσες είχαν κάμει οι αντάρτες. ήταν το αμερικανικό πρακτορείο "Γιουνάιτεντ Πρες". που πήγε για καταδίωξη των ανταρτών και ένα άλλο βλήθηκε στα φτερά". Οι αντάρτες που επετέθηκαν ήταν 150 και είχαν 18 μεταγωγικά ζώα.

επίσης.τμήμα του ΔΣΕ Ρούμελης είχε διεισδύσει στην Πάρνηθα και είχε φτάσει σε απόσταση 20 χιλιομέτρων από την Αθήνα. μετά την ίδρυση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ). Στην εμφάνισή τους οι χωροφύλακες και ΜΑΥδες εγκατέλειψαν το χωριό πανικόβλητοι. Την ίδια μέρα. στο ανακοινωθέν που δημοσιεύθηκε στο "Δελτίο Ειδήσεων του ΔΣΕ" στις 18 του Φλεβάρη 1948. Ανάμεσα στα λάφυρα που κυρίευσαν οι μαχητές του ΔΣ είναι και 15 τουφέκια. Στις 9 . Τμήματα του ΔΣ του Αρχηγείου Ρούμελης στις 5 και 6 του Φλεβάρη ενήργησαν διείσδυση στην Πάρνηθα και στην περιοχή της 20 χιλιόμετρα από την Αθήνα. εντυπωσιακό αυτό γεγονός εκείνων των ημερών. δεν κατόρθωσαν να περιορίσουν τη δράση τους. τμήματα του ΔΣ μπήκαν στη Σκούρτα. παρά την υποστήριξή τους από μεγάλες δυνάμεις αεροπορίας και τανκ. Στις 8/2/48. τμήματα του ίδιου Αρχηγείου ενήργησαν επίθεση και κατέλαβαν την Πύλη. ιματισμός και αρχείο χωροφυλακής και άλλα. στη θέση "Τρία πηγάδια".2 τμήματα του ΔΣ συγκρούστηκαν με μεγάλες μοναρχοφασιστικές δυνάμεις στον Κιθαιρώνα. που υποστηρίζονταν από πυροβολικό και αεροπορία. Οι μοναρχοφασίστες είχαν απώλειες 9 νεκρούς και περισσότερους τραυματίες. Σχετικά με το. Μεγάλες μοναρχοφασιστικές δυνάμεις που έσπευσαν να αντιμετωπίσουν τα τμήματα του ΔΣ. τρόφιμα. αναφέρεται: "Τηλεγραφήματα του πραχτορείου "Ελεύθερη Ελλάδα" μεταδίνουν τις παρακάτω ειδήσεις για τις επιχειρήσεις του ΔΣ στην περιοχή της Πάρνηθας. Στις 6 του Φλεβάρη. Οι μοναρχοφασίστες χρησιμοποίησαν σε μεγάλη κλίμακα την . τμήματα του ίδιου Αρχηγείου απέκρουσαν ισχυρή επίθεση μοναρχοφασιστικών δυνάμεων.

όπου οι μοναρχοφασίστες δοσίλογοι αναστατώθηκαν". τμήμα 200 περίπου μαχητών του ΔΣΕ μπήκε στο Γύθειο και απελευθέρωσε τους κρατούμενους. το αντάρτικο θέριεψε στο Μοριά. έτσι που στις αρχές του 1948 η δύναμη του ΔΣΕ στην Πελοπόννησο να φτάσει στον αριθμό των χιλίων. Στις 10 . 200 μαχητές του ΔΣ μπήκαν στο Γύθειο και .αεροπορία τους και τα τανκ. Στο "Δελτίο Ειδήσεων του ΔΣΕ" της 24ης Φεβρουαρίου 1948. Ο ΔΣΕ μπαίνει στο Γύθειο Μετά την απελευθέρωση των 224 κρατουμένων αγωνιστών των φυλακών της Σπάρτης. Στις 23 του Φλεβάρη 1948. διαβάζουμε: "Τη στιγμή που οι μοναρχοφασίστες διατυμπανίζουν "μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις" στην Πελοπόννησο. τους δίνει την καλύτερη απάντηση με την ανάπτυξη της επιθετικής του δράσης ακόμα και μέσα στα μεγάλα τους κέντρα.2 τμήματα του ΔΣ μπήκαν στο Νεοχώρι και Λεύκτρα των Θηβών.2 μπήκαν στον Αϊ Γιώργη Λιβαδειάς. Στη μάχη. Την ίδια μέρα. Σύμφωνα με πληροφορίες του γαλλικού τηλεγραφικού πραχτορείου. Τηλεγραφήματα του πραχτορείου "Ελεύθερη Ελλάδα" από τη Φθιώτιδα αναφέρουν ότι τμήματα του ΔΣ του Αρχηγείου Ρούμελης στις 4 προς 5 . ο Δημοκρατικός Στρατός στην περιοχή αυτή της χώρας. το Φλεβάρη του 1947. όπου οι κάτοικοι τα δέχτηκαν με μεγάλο ενθουσιασμό και πρόσφεραν 2.000 οκ. σαρώνοντας τους ΜΑΥδες. τα τμήματα του ΔΣ προξένησαν σοβαρές απώλειες στους μοναρχοφασίστες. που κράτησε 4 ώρες. στάρι. άλλα τμήματα του ΔΣ προσέβαλαν μοναρχοφασιστικά φυλάκια στη Λιβαδειά. 30 νέοι με ενθουσιασμό ακολούθησαν τα τμήματα του ΔΣ και κατατάχθηκαν στις γραμμές του.

Αλλο τηλεγράφημα αναφέρει ότι εκδηλώθηκε επίθεση του ΔΣ ενάντια στις Καλάμες απ' τη βορειοδυτική πλευρά της πόλης. τα δε βλήματά τους έπεφταν στο κέντρο της πόλης. Από το φύλλο της 1ης Φλεβάρη 1948. είναι απαραίτητος σύντροφος στους μαχητές του τμήματός του. αδύνατος. με όμορφο και παραστατικό τρόπο. Ο ραδιοσταθμός της Αθήνας μετέδωσε ότι σαμποτέρ ανατίναξαν 260 μέτρα σιδηροδρομική γραμμή στη Ρέτσι Μεγαλούπολης στην Πελοπόννησο". Νεότερες πληροφορίες αναφέρουν ότι τα τμήματα του ΔΣ ήταν εξοπλισμένα με βαρύτατον οπλισμό. αξιοποιώντας παραδείγματα από την καθημερινή τότε ζωή. της εφημερίδας του ΔΣΕ. "ΣΚΙΤΣΑ ΑΠ' ΤΟΝ ΑΓΩΝΑ" "Ο μπάρμπα Χρυσός" "Σκίτσα από τον αγώνα". 53 χρονών. ομιλητικός. Αγρότης. Ηταν μια μόνιμη στήλη της "Εξόρμησης". Ο ραδιοσταθμός της Αθήνας μετέδωσε ότι στις 11 τη νύχτα χτες έγινε σφοδρή επίθεση ενάντια στο Αίγιο από 400 μαχητές του ΔΣ. ευκίνητος. μάλλον κοντός. γελαστός. Η επίθεση έγινε απ' όλα τα σημεία ενάντια στην πόλη στην οποία βρίσκονταν χωροφύλακες. Για όλους . στρατός και ΜΑΥ. αναδημοσιεύουμε το παρακάτω κείμενο: "Χρήστο τόνε λέγανε.απελευθέρωσαν 23 πατριώτες απ' τις φυλακές. που καλλιεργούσε και ανάδειχνε τις αρετές των μαχητών του ΔΣΕ και διαπαιδαγωγούσε. Μπάρμπα Χρυσό τόνε φωνάζουνε οι συναγωνιστές του. Σκοτώθηκαν 3 χωροφύλακες και πολλοί τραυματίστηκαν.

ενθαρρύνει τον καινούριο και άμαθο σε πορείες αγωνιστή. Πεινάτε. όλους της ηλικίας μου. σαν να λέμε. Εχει πολλά να ιστορήσει για τους πρώτους μήνες του αντάρτικου. έχει υγρασία". χορτάσαμε. Το όπλο μας να 'ναι καλά. τις επιθυμίες. "Κουράγιο και φτάσαμε"." "Να η οικογένειά μου.έχει μια καλή κουβέντα. Κάτι λιγοστά τουφέκια είχαμε στην αρχή. Πέστε πως καπνίσατε. Σε κάθε στάση ξεκούρασης. "Οικογένεια έχεις μπάρμπα Χρυσό. στις φάλαγγες πορείας. Θέλετε τσιγάρο. Εχουνε δει όμως τόσα και τόσα τα μάτια του. "Στα τσαλιά κάτσε. Δε σταματάει να μιλάει. τις χαρές. παρ' όλο το άσθμα που του κόβει την ανάσα. τις επιτυχίες τους. Κοντεύει καλοκαίρι. Στήσαμε ενέδρες στους χωροφύλακες και βρήκαμε τρόφιμα και ρούχα. πάντα ο μπάρμπα Χρυσός. αρχηγός των αόπλων δυνάμεων της περιφέρειας". Κρυώνετε. Παιδιά μου. Ολοι μ' αγαπάνε. Ημουνα. με τέτοιον τρόπο. Βράζαμε τσουκνίδες και τρώγαμε. Σφίχτε το ζουνάρι 2 πόντους. μαλώνει τον απρόσεχτο. Και τα λέει τόσο όμορφα. Χτυπήσαμε τους ΜΑΥδες στα χωριά. Οπλα δεν είχαμε. Ντυθήκαμε. οπλιστήκαμε". "Πείνες που τραβήξαμε στην αρχή! Ψωμί περνούσανε βδομάδες χωρίς να το γευτούμε. συμπληρώνει με χιούμορ. ρωτούσα τους άντρες μου. "Που λέτε. Ξύναμε τα δέντρα για να καπνίσουμε. βρίσκεται δίπλα σ' αυτόν που 'ναι ανάγκη. απαντάει χαρούμενα και δείχνει τους συναγωνιστές του. Εχει ένα σωρό ιστορίες να διηγηθεί. είχα μια ομάδα από άντρες. Ηταν από τους πρώτους αντάρτες της περιφέρειάς του. Ξέρει τα βάσανα. Μπάρμπα Χρυσό με . που δε χορταίνεις να τον ακούς. Δε δίναμε όμως σημασία σ' αυτά. όχι χάμω. Ολοι οι αντάρτες δικοί μου είναι.

148 οκάδες 5.". Σφάγια 37. Ρακί 715 οκάδες 8. Φανέλες 256 . συμπληρώνει με γέλιο". λοιπόν. Η βοήθεια στο ΔΣΕ Στο ίδιο φύλλο της "Εξόρμησης".421 οκάδες 2. Από παντού χαιρετίσματα μου στέλνουνε. τέτοια παλικάρια να ξεχάσουνε τον παλιό αρχηγό των αόπλων δυνάμεων. Κρεμμύδια 5. ως τα σήμερα. ο λαός της επαρχίας του πρόσφερε: α. Πατάτες 8.530 κεφάλια β.171 οκάδες 10. Ρούχα 1. Σιτάρι 56. Καλαμπόκι 104. Φρούτα 24. Τρόφιμα 1.954 οκάδες 6. Σφάγια 4. μια μικρή είδηση δίνει το μέγεθος και το βάθος των δεσμών του ΔΣΕ με το λαό: "Από τότε που ο ΔΣΕ ήρθε στην περιοχή της Κόνιτσας. Οσπρια 11.347 οκάδες 4. Αυγά 7. Πώς μπορεί.κράζουνε. Κρασί 2.696 οκάδες 9. Δέματα 1.139 οκάδες 3.377 οκάδες 11.802 2.541 οκάδες 7.

Μεροκάματα ζώων 20.3.932 2. Μεροκάματα ανθρώπων 95. 507 οκάδες 4. H φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" ΔΕΚΕΜΒΡΗΣ 1947 Για την πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ Απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ . Γάντια 81 6.163 καταλύματα". Κάλτσες 2.857 ζευγάρια 5. Μεταφέρθηκε συνολικό βάρος 1. Πουλόβερ 764 4. Φορτηγά ζώα στο ΔΣΕ 257 Βοήθησε οικογένειες ανταρτών με 868 οκάδες καλαμπόκι και πρόσφερε 48. Κουβέρτες 332 γ. Υπηρεσίες 1.157.423 3.

Προέρχεται από το αρχείο του ΚΚΕ. που δημοσιεύουμε σήμερα. καθώς και του σχεδίου "Λίμνες". όπως προκύπτει από την ημερομηνία που φέρει. σελ. απ' όπου την είχε πάρει το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του Κόμματος. Αξίζει να σημειώσουμε ότι. "Δημοκρατικός Στρατός". ενώ η απόφαση για την πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ δεν έχει μέχρι σήμερα πουθενά δημοσιευτεί. στις 2/12/1947. Η απόφασή του γι' αυτό το θέμα έχει δημοσιευτεί στα Επίσημα Κείμενα του Κόμματος (τόμος 6ος. σε συνεδρίαση του οργάνου. βάσει αυτής της απόφασης. αφορά την πολιτική δουλιά του Κόμματος στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού και λήφθηκε. Η πολιτική μας δουλιά στο ΔΣΕ είναι ένας απ' τους πιο αδύνατους τομείς μας. αλλά. το 2ο Κλιμάκιο συζήτησε και τα προβλήματα υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας. δεν έγινε δυνατή η δημοσίευσή της στον 6ο τόμο των επίσημων κομματικών κειμένων. πυρήνων δεν ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του σκληρού . λόγω του ότι εντοπίστηκε καθυστερημένα. Η απόφαση τιτλοφορείται "Συμπεράσματα για την πολιτική μας δουλιά" και το περιεχόμενό της είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον. 249 251). εκδόθηκε και το περιοδικό του ΔΣΕ. Το περιεχόμενο δουλιάς των κομ.Η απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Στην ίδια συνεδρίαση. Το κείμενο της απόφασης "Συμπεράσματα για την πολιτική μας δουλιά 1.

Η αδύνατη πολιτική δουλιά στις πόλεις εμποδίζει την πραγματοποίηση της επιστράτευσης σ' αυτές και τη δημιουργία των εφεδρειών που χρειάζονται για να εκπληρωθούν οι σκοποί του ΔΣΕ. Το διαφωτιστικό υλικό που βγαίνει (εφημερίδες. Η δουλιά των οργανώσεών μας στις περιοχές αυτές περιορίζεται μόνο στην έκδοση διαφωτιστικού υλικού (εφημερίδες. και όλα .αγώνα του ΔΣΕ. Το πολιτικό επίπεδο των μαχητών και κατώτερων στελεχών του είναι πολύ χαμηλό και αυτό επιδρά και στην πολεμική τους απόδοση και την κατάχτηση της πολεμικής τέχνης. Κι αυτό είναι η πολιτική ενημέρωση των μελών του Κόμματος και ο σωστός προσανατολισμός τους πάνω στα προβλήματα του ΔΣΕ. το καθήκον της ανάπτυξης της πειθαρχίας και επαγρύπνησης κλπ. Για να καλυτερέψει και να αναπτυχθεί η πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ. στην ανάπτυξη του πολιτικού επιπέδου των μαχητών και στελεχών του ΔΣΕ. τρικ). το ξεπέρασμα των αδυναμιών που παρουσιάζονται σε σχέση με την εκγύμναση και την κατάχτηση της πολεμικής τέχνης. Θεσσαλίας και Ρούμελης. λόχους κλπ. Ακόμα και οι περιπτώσεις λιποταξίας οφείλονται βασικά στην έλλειψη σοβαρής πολιτικής και αφομοιωτικής δουλιάς ανάμεσα στους καινούριους μαχητές. Να ολοκληρωθεί η οργάνωση των κομματικών δυνάμεων σε όλες τις μονάδες του ΔΣΕ. 2. παρουσιάζει πολλές ελλείψεις και δε συντελεί. δελτία ειδήσεων. προκηρύξεις. μπροσούρες και προκηρύξεις) δεν είναι αρκετό. Η μικρή συμμετοχή της εργατικής τάξης στο ΔΣΕ έχει τον αντίκτυπό της και στην όλη μας πολιτική δουλιά μέσα σ' αυτόν. πυρήνες που χρειάζεται στις σημερινές συνθήκες. να βελτιωθεί η κομματική λειτουργία και προπαντός να δοθεί συγκεκριμένο και κατάλληλο περιεχόμενο δουλειάς στους κομ. 3.. Επίσης αδύνατη είναι η πολιτική στις πόλεις και στα χωριά. η καλύτερη οργάνωση της στρατιωτικοπολιτικής δουλιάς στις ομάδες. όσο χρειάζεται. στις περιοχές Μακεδονίας. πρέπει να γίνουν τα εξής: α. διμοιρίες.

β. της ανταποκρίσεις και καθημερινής ζωής των μαχητών να τονίζει. Α. να και η πολιτική ενημέρωση. "Εξόρμηση" να δίνει την απαραίτητη πολιτική τροφή και σωστό πολιτικό προσανατολισμό στους μαχητές και αξιωματικούς.. και τα προβλήματα παρά τις μεγάλες δυσκολίες και τις του ΔΣΕ. αποφασίζεται να γίνουν ορισμένα μαθήματα και διαλέξεις που να δίνουν μια ιστορική εισαγωγή για τους αγώνες του ελληνικού λαού απ' το 1821 μέχρι σήμερα και για τους σκοπούς και επιδιώξεις του ΔΣΕ. Γι' αυτό πρέπει να καλυτερέψει η ίδια Η στρατιωτική εκπαίδευση. στη σειρά που πρόκειται να τελειώσει μέσα σ' ένα μήνα. Να βγουν σε σύντομο χρονικό διάστημα (σε δύο μήνες) μια σειρά από πολιτικές μπροσούρες (Τι είναι και τι θέλει ο . Η εφημερίδα του Γ. ε.αυτά με βάση την πείρα. τόσο τα του ΔΣΕ θετικά σημεία της δουλιάς. τα θετικά και αρνητικά σημεία απ' την καθημερινή δράση του ΔΣΕ. Να βγει μέσα στο Γενάρη μηνιάτικο στρατιωτικοπολιτικό περιοδικό. Α. αλλά η εφημερίδα. να 'χει αντίξοες συνθήκες. δ. Για να αναπτυχθεί περισσότερο η πολιτική δουλιά στη Σχολή Αξιωματικών του Γ. η εκφράζει ιδεολογική και μορφωτική δουλιά περισσότερο τη ζωή αποτελούσαν βασικά στοιχεία. όσο και τις αδυναμίες και τις υπερβολές. γ. που να συγκεντρώνει και να γενικεύει την πείρα που βγαίνει από τον αγώνα του ΔΣΕ και να κατατοπίζει τα στελέχη του πάνω στα στρατιωτικοπολιτικά ζητήματα.

2/12/47". η ένοπλη αυτοάμυνα. που θα βοηθήσουν στην ανάπτυξη της μορφωτικής δουλιάς. αντάρτικο και ταχτικός στρατός. η οργανωμένη στρατολογία καινούριων μαχητών για το ΔΣΕ και ταυτόχρονα να αναπτυχθεί το μαζικό παλλαϊκό κίνημα. επαγρύπνηση και πειθαρχία. Λαϊκή Εξουσία και ΔΣ. Παράλληλα. Να οργανωθεί καλά το δίχτυ μας των πληροφοριών στις πόλεις. καθώς και μικρές μπροσούρες με στρατιωτικό περιεχόμενο. ο μαχητής και αξ/κός του ΔΣ). των γυναικών και της ΔΝ.άνδρες και γυναίκες . Τα αρχηγεία περιοχής και ιδιαίτερα οι υποδιοικητές τους πρέπει να προσέξουν περισσότερο τις πόλεις και να πάρουν άμεσα πραχτικά μέτρα για την οργάνωση και την ανάπτυξη της στρατιωτικοπολιτικής δουλιάς μέσα σ' αυτές.στο ΔΣΕ. 4.ΔΣΕ. πρέπει να προσεχτεί η δουλιά του ΑΚΕ. Η διαφώτιση στο ΔΣΕ Ένα ενδιαφέρον άρθρο από το περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός" . Ιδιαίτερη πολιτική δουλιά πρέπει να γίνει ανάμεσα στους Σλαβομακεδόνες και να στρατολογήσουμε και άλλους μαχητές .

που περιλαμβάνει όλα τα τεύχη του περιοδικού "Δημοκρατικός Στρατός" .ιδιαίτερα μετά τη σχετική απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αλλά και των τρόπων και των μεθόδων που χρησιμοποιούσαν. με νέα μας για την κατάσταση. μα και στο σμπαράλιασμα του ηθικού των αντιπάλων μας. καθώς επίσης και ενάντια στην προπαγάνδα του. με τα έντυπα. που έδινε η ηγεσία του ΔΣΕ στην πολιτική δουλιά . Ο σ. Εκτός από το πολιτικό. Με τους ντόπιους και ξένους εχθρούς μας κάνουμε και ιδεολογικό πόλεμο. οικονομικό έχουμε και το ιδεολογικό μέτωπο. μέσα στον κόσμο που πιστεύει σε μας και μας ακολουθεί. Ολοι νιώθουμε πόση μεγάλη επίδραση έχει η ιδεολογική δουλιά στη διαμόρφωση του ηθικού των μαχητών μας. τη δημαγωγία και την απάτη του". με συζητήσεις. που δημοσιεύτηκε στο τεύχος 4 (Απρίλης 1948) του περιοδικού "Δημοκρατικός Στρατός": "Στον λαϊκό απελευθερωτικό πόλεμο. στρατιωτικό. με ομιλίες. που κάνουμε πολεμάμε σε πολλά μέτωπα.Χαρακτηριστικό της ιδιαίτερης σημασίας. αποτελεί το παρακάτω άρθρο. να λύνει τις Το εξώφυλλο της πρόσφατης έκδοσης του "Ριζοσπάστη". γράφει: "Στο ιδεολογικό μέτωπο χρειάζεται πιο έντονος και αποφασιστικός αγώνας μέσα στις γραμμές μας. μέσα στις γραμμές του εχθρού. να τον προσανατολίζει σωστά. Και σ' άλλο σημείο γράφει: "Για βασική αποστολή της η διαφώτιση (μέσα στο ΔΣΕ) έχει να κατατοπίζει το μαχητή απλά και κατανοητά. με αφορμή τα 50 χρόνια από την ίδρυση του ΔΣΕ. Ζαχαριάδης στην μπροσούρα του "Ολοι στ' άρματα".

Η δεκαπενθήμερη εφημερίδα 3.. σαν βοήθημα στην καλύτερη λύση του προβλήματος αυτού από τα αρχηγεία περιοχών. Τα διαφωτιστικά μας μέσα Τον ιδεολογικό μας πόλεμο... Πρέπει να αποφεύγει τις γενικολογίες και τα παχιά και άδεια λόγια. προκηρύξεις. περιφερειακά. με το τραγούδι. το θέατρο και το καλό συναγωνιστικό γλέντι. Αυτά είναι: 1. γράφουμε αυτό το άρθρο.ανταποκρίσεις 4. πρέπει να κυριαρχεί το πνεύμα της επίθεσης. να απαντά στα ερωτήματα που του γεννιούνται.απορίες του. δημοκρατία και ειρήνη πρέπει να αγκαλιάζουν κάθε τομέα της διαφωτιστικής μας δουλιάς. τη θεωρητική και πραχτική στρατιωτικοπολιτική μόρφωση και εκπαίδευση του στρατού".) . Πεταχτό υλικό (τρικ. Το καθημερινό δελτίο ειδήσεων 2. . έτσι και στο ιδεολογικό μας μέτωπο. Ο ραδιοσταθμός . το χορό. Οργανώνει την ψυχαγωγία του πολεμιστή. Τονίζει και ανεβάζει το προσωπικό παράδειγμα και την ηρωική πράξη. I. ανεξαρτησία.. η πολιτική της λαϊκής ενότητας και συμφιλίωσης στον αγώνα για λευτεριά. II. Παράλληλα. Τι πρέπει να χαρακτηρίζει τη διαφωτιστική μας δουλιά Οπως σ' όλα τα μέτωπα ο ΔΣΕ επιτίθεται. κλπ. στα Αρχηγεία περιοχής (που γι' αυτά κυρίως γράφεται το άρθρο αυτό). Πώς και με τι πολεμικά διαφωτιστικά μέσα θα τα πραγματοποιήσουμε αυτά. στη διαφωτιστική μας δουλιά. τον διεξάγουμε με ορισμένα όπλα και μέσα. η διαφώτιση φροντίζει για την πολιτική. κλπ. Η στενή μας σύνδεση με το λαό. Με βάση αυτά και τη μέχρι τώρα πείρα της διαφωτιστικής δουλιάς. με ομαδικό διάβασμα καλού βιβλίου.

το χώρο. με την ποσότητα και ποιότητα εκείνων που απευθύνεται. να τον ενημερώνει πολιτικά με τρόπο σύντομο. διαφορετικό με το πεταχτό υλικό. αλλιώτικο με τη δεκαπενθήμερη εφημερίδα. ομιλίες) Και όπως κάθε όπλο έχει τις δικές του τεχνικές και τακτικές ιδιότητες και χρησιμοποιείται κάθε φορά ανάλογα με τους σκοπούς. Αυτό πρέπει να το δούμε... να γίνει ο αχώριστος σύντροφος του κάθε μαχητή. Επιδιώκει να ανεβάζει το ηθικό του μαχητή. Με την απλότητα που πρέπει να γράφεται. έτσι και τα διαφωτιστικά μέσα .όπλα έχουν τη δική τους τεχνική. Από τα διαφωτιστικά μέσα που χρησιμοποιούμε σήμερα είναι το σοβαρότερο και το καλύτερο. πού και για ποιον να το χρησιμοποιήσουμε. ταχτική. ΔΕΛΤΙΟ ΕΙΔΗΣΕΩΝ Ενα καθημερινό καλογραμμένο "Δελτίο ειδήσεων" είναι ένα όπλο παραπάνω για την καλύτερη διεξαγωγή του πολέμου.. Στα διαφωτιστικά μας όπλα υπάρχει τούτο το ξεχωριστό: πως μ' αυτά απευθυνόμαστε στους δικούς μας ανθρώπους (μαχητές και λαό) και στους εχθρούς μας. της κάθε ομάδας. κλπ. να το μελετήσουμε ζωντανά. ΕΦΗΜΕΡΙΔΑ Εφημερίδα δεκαπενθήμερη πρέπει να βγάζουν μόνο τα Αρχηγεία περιοχών. κλπ. Το καθένα απ' αυτά έχει διαφορετική χρησιμοποίηση. Τα περιφερειακά αρχηγεία δε χρειάζεται να βγάζουν (αυτά κυρίως πρέπει να βγάζουν δελτίο ειδήσεων. ακόμα και λίγα λεπτά πριν την ώρα της μάχης.. η δύναμη του δημοκρατικού κινήματος γενικά. έτσι που για το καθένα μας όπλο να μπορούμε να ξεχωρίζουμε πότε. Β. της πίστης στη νίκη. χρησιμοποίηση. με το ρωμαλέο ύφος του. του ενθουσιασμού και της αισιοδοξίας. Αλλο σκοπό επιδιώκουμε με το δελτίο ειδήσεων.Και ο προφορικός λόγος (διαλέξεις. εφ' όσον είναι κάπως απομακρυσμένα . Μέσα απ' τις γραμμές του του "Δελτίου" πρέπει να ξεπηδάει το πνεύμα της επίθεσης. Α.

... παραπάνω από 2.. οι εφημερίδες των Αρχηγείων περιοχών.καυστικό τόνο.ΑΝΤΑΠΟΚΡΙΣΕΙΣ Ο ραδιοσταθμός είναι ένα καινούριο διαφωτιστικό όπλο. που όλες οι εφημερίδες γράφουνε. Η εφημερίδα. που για πρώτη φορά χρησιμοποιείται στο λαϊκό - . ακόμα μέσα από τις στήλες τους δεν περνάει ο παλμός και η ζωή του πολέμου σ' όλες του τις εκδηλώσεις. ΡΑΔΙΟΣΤΑΘΜΟΣ . στις δεύτερες σελίδες των εφημερίδων μας. όπως συνήθως γίνεται ως τώρα. Γ. Να προσπαθήσουμε να δώσουμε σε κάθε σελίδα τη δική της μορφή από κάθε άποψη. Το θέμα του να παίρνεται τις πιο πολλές φορές από τη ζωή της περιοχής και όχι από τη γενική πολιτική και πολεμική ζωή. Εντονα πρέπει μέσα στις στήλες της.από το Αρχηγείο περιοχής.000 γράμματα να μη βάζουν.. Πιο ζωντανά. απευθύνεται στους μαχητές του ΔΣ της περιοχής της και στο σκλαβωμένο λαό της περιοχής της.. αν δούμε τις εφημερίδες που βγάζουνε ως τώρα τα Αρχηγεία περιοχών έχουμε να παρατηρήσουμε. να γράφονται όσα μπαίνουν με τίτλο "αμερικανοκρατία" και όχι σαν δελτίο ωμοτήτων.. που θα δώσει ζωντάνια και πολεμικό παλμό στις εφημερίδες. Στην πρώτη σελίδα να αποφεύγονται τα ολοσέλιδα και μεγάλα άρθρα. Οχι συνέχειες από τη μια σελίδα σε άλλη... Να μπάσουμε τον εύθυμο. πως αν και έχουμε σημαντική βελτίωση.. Ετσι. πεταχτό υλικό και να στέλνουν ανταποκρίσεις στο ραδιοσταθμό). Αυτό είναι εκείνο. ελαφρό και σατιρικό . σαν όργανο του Αρχηγείου περιοχής. Περισσότερη προσοχή και τέχνη στη σελιδοποίηση και αισθητική εμφάνιση της εφημερίδας με τα λίγα μέσα που διαθέτουμε. Ανταποκριτές παντού Να πλουτίσουμε τις εφημερίδες μας με άφθονο υλικό ανταποκρίσεων. να φαίνεται το τοπικό χρώμα απ' όλες τις εκδηλώσεις του πολέμου και της λαϊκής αντίστασης. Αρθρο.

από τον καταυλισμό. το έμπεδο. ΣΥΝΘΗΜΑΤΑ Μ' αυτά κυρίως τα διαφωτιστικά μέσα θα απευθυνθούμε στις ένοπλες μοναρχοφασιστικές δυνάμεις. περιφερειακού.. Η καλή επιλογή του τι θα γράφεται σε πεταχτό υλικό. κλπ. ζωντανό χρώμα που κλείνουν μέσα τους. το φυσικό. Δ. που γράφουνε μέσα από τη μάχη.τι μπορούμε να δώσουμε σ' έναν εργάτη με μια πολιτική ανταπόκριση. κλπ. Με τη βοήθεια που θα κάνει να φαίνεται και να εκλαϊκεύεται όλο το πολεμικό έργο που γίνεται σήμερα.. παρμένη από τη ζωή δεν μπορούμε να το κάνουμε με ένα σωρό θεωρίες. Ε. το λημέρι.. κυρίως πολεμική ανταπόκριση. ορισμένα άρθρα. Ο Λένιν έγραφε στο "Τι να κάνουμε" πως ό.δημοκρατικό κίνημα στη χώρα μας. Και όταν αυτοί δεν τα αποδίδουν καλά.. Ποια πρέπει να είναι η συμβολή κάθε Αρχηγείου περιοχής. Και αυτό θα το πετύχουμε με τις ανταποκρίσεις που θα στέλνουν οι ανταποκριτές του πρακτορείου "Ελεύθερη Ελλάδα" στο ραδιοσταθμό. προς το ραδιοσταθμό. ΤΗΛΕΒΟΕΣ. Είναι η καθημερινή εφημερίδα για το λαό της σκλαβωμένης Ελλάδας. .. Πρέπει πολύ να καλλιεργήσουμε και να αναπτύξουμε το κίνημα των πολεμικών ανταποκριτών. Και πολιτική ανταπόκριση σήμερα πάει να πει.. Για το υλικό αυτό χρειάζεται να παρθούν ειδικά μέτρα από τα Αρχηγεία περιοχών και να αξιοποιείται. ΕΙΔΙΚΕΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ Εδώ πρώτα πρώτα χρειάζεται να αξιοποιηθεί το υλικό που στέλνεται από το Γενικό Αρχηγείο (μπροσούρες. μα και στα σκλαβωμένα χωριά σε συνδυασμό με τις επιχειρήσεις που γίνονται.. το δελτίο ειδήσεων.. δουλιά του γραφείου διαφώτισης είναι να τα δουλεύει καλύτερα. χωρίς να τους αφαιρεί το πηγαίο. ΠΕΤΑΧΤΟ ΥΛΙΚΟ. κλπ. πρέπει να συνδυάζεται με το τι θα περιέχουν η εφημερίδα. βιβλία) είτε με ατομικό είτε με ομαδικό διάβασμα. Εδώ χρειάζεται να τονιστεί πως πρέπει να είναι απλά και σύντομα και γραμμένα με πειστικότητα.

με τη δημιουργία γύρω από το γραφείο ενός κύκλου συνεργατών της διαφώτισης και ειδικών επιτροπών κατά τομέα δουλιάς (συνταχτική επιτροπή εφημερίδας.. Η όλη διαφωτιστική δουλιά είναι ενότητα πολιτικής σύλληψης.. σε τι σημεία χτυπάει η προπαγάνδα της αντίδρασης. η πολιτική μας δράση.στιλ . Στην τεχνική μας δουλιά. Επομένως. όπως συνηθίσαμε να τη λέμε.. τα πολιτικά γεγονότα.). Στο σχέδιο αυτό πρέπει να παίρνεται υπόψη η πολιτική μας γραμμή. όχι σωστή: να μην υποτιμούμε και να τη βάζουμε σε δεύτερη μοίρα και έργο ενός "ειδικού τεχνικού". Οργάνωση της δουλιάς Κύρια επιδίωξη στην οργανωτική μας δουλιά πρέπει να είναι να κάνουμε το γραφείο διαφώτισης κολεχτίβα δουλιάς και ζωής. αποβλέποντας κάθε φορά σε μεγαλύτερη έκδοση και καλύτερη διανομή. δελτίου ειδήσεων.. με τη σκοπιμότερη διάθεση του εργάσιμου χρόνου. τι ζητήματα προωθούνται από τον περασμένο μήνα σε συνέχεια. Το ύφος . που πρέπει να γίνονται. πρέπει να φύγει μια αντίληψη. σύνταξης. ραδιοσταθμού. ΟΜΙΛΙΕΣ Θέματα για τέτοιες ομιλίες πρέπει να παίρνονται από τα στρατιωτικά και πολιτικά ζητήματα του αγώνα μας.. να δουλεύουμε ορθολογιστικά. ιδίως σήμερα στον πόλεμο που κάνουμε. Χρειάζεται να διώξουμε τον εμπειρισμό απ' την οργάνωση της έκδοσης και διανομής. εκτός από τον τεχνικό. έκδοσης και διανομής. III. όλα τα διαφωτιστικά στελέχη πρέπει να γίνουν "τεχνικοί". οι τυχόν επέτειοι και καμπάνιες.ΣΤ. Αυτό θα το πετύχουμε με ένα καλό καταμερισμό ανάμεσα στα μέλη του γραφείου. με την καλή οργάνωση της εσωτερικής του ζωής. κλπ. IY.. Ακόμα απαραίτητη προϋπόθεση για να ανταποκριθεί στη δουλιά του ένα γραφείο διαφώτισης είναι να δουλεύει με προοπτική και σχέδιο δουλιάς.

ΤΟ ΓΡΑΦΕΙΟ ΔΙΑΦΩΤΙΣΗΣ ΤΟΥ ΓΑ ΤΟΥ ΔΣΕ" Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Το ντοκουμέντο που δημοσιεύουμε είναι πολύ σημαντικό. πιο πολεμικά. στα πλαίσια της εφαρμογής του σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". αρθρογραφίες και φλυαρίες. Κάνουμε λαϊκό επαναστατικό πόλεμο. Λίγα λόγια ζουμερά. ιδιαίτερα δε με το θέμα της αύξησης των δυνάμεων του ΔΣΕ και την εξασφάλιση εφεδρειών. το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ ασχολήθηκε επισταμένα με την πορεία υλοποίησης των αποφάσεων της 3ης Ολομέλειας. Να επιδιώκουμε να βάλουμε στο χαρτί όλο το μεγάλο έργο που γίνεται σήμερα.Στα γραφτά μας πρέπει να χρησιμοποιήσουμε όλα τα είδη του λόγου. Αρκεί να μιλάμε στην ψυχή του. προλόγους και επιλόγους. Το Δεκέμβρη του 1947. σύντομα και σταράτα μα και γεμάτα παλμό. της ΚΕ του Κόμματος. Να εξοστρακίσουμε από τα γραφτά μας τις γενικότητες.. σε συνεδρίασή του. βάσει όσων προέβλεπε το σχέδιο "Λίμνες". το πολεμικό ρεπορτάζ.. το κριτήριο των μαχητών μας είναι πολύ οξυμένο και η ατμόσφαιρα τόσο πολύ ηλεκτρισμένη και ένας μικρός σπινθήρας χρειάζεται για να πάρει κανένας φωτιά. μα και να βοηθάμε ακόμα και στην παραπέρα προώθησή του. Μας χρειάζεται ακόμα και λογοτεχνική επεξεργασία των γραφτών μας. Στις 2/12/1947. Εκείνο το είδος που προσαρμόζεται περισσότερο στην ψυχολογία του πολεμιστή είναι η διηγηματική περιγραφή με τις ζωντανές εικόνες. γιατί αναφέρεται στο πρόβλημα των εφεδρειών του ΔΣΕ και στους τρόπους αντιμετώπισής του από την καθοδήγηση του ΚΚΕ στα τέλη του 1947. Να δουλεύουμε γλωσσικά. αισθητικά τα κείμενά μας. τις εισαγωγές. τις δημοσιογραφικές προχειρότητες. πιο ανθρώπινα. όσο το δυνατό πιο φυσικά. το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ εκτίμησε ότι η υλοποίηση των αποφάσεων της .

η απόφαση συνοδεύεται και από εφτά (7) πίνακες.θα έπρεπε να βρίσκονται άμεσα υπό τις διαταγές του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ ως τα τέλη Φλεβάρη του 1948. τόμος 6ος. "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". 311). στους οποίους καταγράφεται το χρειαζούμενο υλικό. ότι σ' αυτή τη συνεδρίαση του κλιμακίου. 299 . γιατί αντέδρασε ο Μ. 249). Λέγεται.3ης Ολομέλειας και του σχεδίου "Λίμνες" παρουσίαζε σοβαρή καθυστέρηση (βλέπε σχετική απόφαση. τόμος 6ος. . σελ. Για το συγκεκριμένο θέμα που αναφέρουμε βλέπε σελ. σημειώνουμε ότι το πρωτότυπο κείμενο είναι άτιτλο. Η απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ.000 ανδρών. για την κάλυψη του συνόλου των αναγκών εφεδρικής δύναμης 10. Ομως αυτή η εκτίμηση δεν πέρασε στο κείμενο της απόφασής του. Τα αποσιωπητικά που υπάρχουν σε διάφορα σημεία της απόφασης υπάρχουν και στο πρωτότυπο.βάσει της απόφασης . σελ. της 7/12/1947 που δημοσιεύουμε σήμερα βρίσκεται στο "Αρχείο ΚΚΕ ΑΣΚΙ". Τέλος.316. μάλιστα. οι οποίοι . Βαφειάδη". "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Βαφειάδης (Βλέπε: Απόφαση ΠΓ της 15/11/48 "για την οπορτουνιστική πλατφόρμα του Μ. με αριθμό αρχειοθέτησης Κ109/Φ: 4/1/57. εκτιμήθηκε πως το σχέδιο "Λίμνες" στηρίχθηκε σε εσφαλμένα δεδομένα". Επίσης.

250 .500 2. Μακεδ.500 3.750 2. .000 1.000 14.500 3. 5. Μέχρι τα τέλη του Φλεβάρη. Αρχηγείο Ρούμελης Αρχηγείο Θεσσαλίας Αρχηγείο Δυτ. 2. 3. εκπαιδευτούν και οργανωθούν σε τακτικό στρατό. να διατεθούν από τ' Αρχηγείο μας. Μακεδ. Μακεδ. 4. συζήτησε το πρόβλημα των εφεδρειών που πρέπει να προετοιμάσει το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ. Αρχηγείο Α. 6. οι παρακάτω δυνάμεις κατά Αρχηγεία: 1. χώρο συγκέντρωσης και καθόρισε τα παρακάτω: 1. στη συνεδρίασή του της 7/12/47.Το πρόβλημα των εφεδρειών του ΔΣΕ Απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ (7/12/47) Ολόκληρο το κείμενο της σχετικής απόφασης έχει ως εξής: "Το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ.Θράκης Αρχηγείο Ηπείρου Σύνολο 1. οργάνωση και εκπαίδευσή των. Αρχηγείο Κεντρ.

1. 5. 5. 3.000 1.000 2.000 1. Από το Αρχηγείο Κ.750 Η δεύτερη μέχρι τέλη Φλεβάρη με τις παρακάτω δυνάμεις: 1. Μακεδον.500 500 1. 4.2. Από το Αρχηγείο Α. Μακεδον. 2. Μακεδον. Μακεδον.000 . 2. Από το Αρχηγείο Ρούμελης Από το Αρχηγείο Ηπείρου Από το Αρχηγείο Θεσσαλίας Από το Αρχηγείο Δ. 4.500 2. Από το Αρχηγείο Ρούμελης Από το Αρχηγείο Θεσσαλίας Από το Αρχηγείο Δ. Η συγκέντρωση των δυνάμεων αυτών θα γίνει σε δύο φάσεις: Η πρώτη μέχρι τις 15 του Γενάρη με τις παρακάτω δυνάμεις: 1.000 4. 3. Θράκης Σύνολο 750 1.000 1. Μακεδ. Από το Αρχηγείο Κ.

Νίκος.000 4. Οι υπόλοιπες 4 . βοηθός . καθορίζονται σε (10.500 2.000) δέκα χιλιάδες άνδρες. Θράκης Σύνολο 2. επικεφαλής στρατιωτικός Λιάκος.000 9. Μακεδονίας Σύνολο 2. Βασικός χώρος συγκέντρωσης των πιο πάνω εφεδρειών των 7 ταξιαρχιών για οργάνωση και εκπαίδευσή τους καθορίζεται η περιοχή Γράμμου . Από το Αρχηγείο Α.6.500 4. 2. Οργάνωση . που μέχρι το τέλος Φλεβάρη θα βρίσκονται άμεσα στις διαταγές του Γενικού Αρχηγείου. Οι εφεδρικές δυνάμεις. Μακεδ. 2.Εκπαίδευση: Υπεύθυνοι για την οργάνωση και εκπαίδευση των εφεδρειών μας ορίζονται οι σύντροφοι: 1.Βίτσι. (7) εφτά ταξιαρχίες.5 χιλιάδες παραμένουν στα Αρχηγεία περιοχών σαν εφεδρείες του Γενικού και κατανέμονται ως εξής: 1.500 3. Στο Αρχηγείο Κεντρικής Μακεδονίας Στο Αρχηγείο Ανατ. 5.

. .. στελέχωση των στρατηγικών εφεδρειών του Γ.. 7. 3) Από μαθητές της Σχολής σαμποτέρ (στελεχών) του Γ.. Α. Πυροβολικό . απ' τα σημερινά στελέχη.. Τσικιρζής. 6.. εκπαίδευση. Με τους μαθητές της ΙΙης σειράς της Σχολής Διμοιριτών του Γ. 3.. Χατζής. βοηθός Θ. Ολη η δουλιά της σχολής αυτής θα υπαχθεί στις ανάγκες: κατάρτιση.. Α.. 5.. ανεφοδιασμού Φώκος. 4...στρατιωτικός 3. που βρίσκονται στα τμήματα του ΔΣΕ.. 2) Από τα στελέχη που θα εκπαιδευθούν. Τα παραπάνω εφεδρικά τμήματα θα στελεχωθούν: 1. πολιτική δουλιά . 2.... Από επιλογή στελεχών που θα κάνει το Γ. 6.. Α.. που θα λειτουργήσει από τις 15 Γενάρη..κομάντος: 1) Θα διατεθούν απ' τα σημερινά στελέχη που βρίσκονται στα τμήματά μας από τους μόνιμους και εφέδρους αξ/κούς... Α. που εκπαιδεύονται.. που αποφοιτούν στο τέλος του Δεκέμβρη. Με τους μαθητές της IIIηs σειράς της Σχολής Διμοιριτών του Γ. Α...

Αν. βάσει της κατάστασης που επισυνάπτουμε με φροντίδα του Γ. Φάνης στο Αρχηγείο Κεντρικής Μακεδονίας για μια βδομάδα. 5. Θα ειδοποιηθεί τηλεγραφικώς ο Κικίτσας που βρίςκεται στην Ανατ.200 . Θα φύγουν ο Λιάκος και Φώκος για την Κεντρική Μακεδονία και θ' αναλάβουν υπεύθυνα τη δουλιά για τις εφεδρείες Κεντρικής και Ανατολικής Μακεδονίας. 2. Θα ειδοποιηθεί ο Τσικιρτζής με σύνδεσμο να μεταφέρει το γρηγορότερο τους αόπλους των Πιερρίων Ολύμπου ..8. Οι Νίκος . 4.. Ο ανεφοδιασμός των εφεδρειών θα γίνει με διάθεση του υλικού. Θεσσαλίας για εξοπλισμό και να αναλάβει τα νέα του καθήκοντα. Γιάννης στο Αρχηγείο Θεσσαλίας για μια βδομάδα.. θα αναλάβουν αμέσως τη δουλιά για τα πρώτα τμήματα στον κύριο χώρο.... 3.. ΠΙΝΑΚΑΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ ΠΕΖΙΚΟΥ ΓΙΑ 10. 9.. Για τον οπλισμό [I.. Μακεδονία.Χατζής και.. Α. Για την προώθηση της όλης δουλιάς θα πάνε οι σύντροφοι: 1.000 ΑΝΔΡΕΣ] α/α 1) 2) Είδος υλικού Πιστόλια η περίστροφα με θήκες Γεμιστήρες πιστολιών (δύο στο καθένα) Ποσόν 600 1. 6.

000 500 4.200 30 150 15) 16) 17) 18) Κλειδιά γέμισης γεμιστήρων ταχυβόλου Ολμοι ομαδικοί Αγγλίας ή Ιταλίας Ολμοι ατομικοί Αγγλίας ή Ιταλίας Χειροβομβίδες αμυντικές Αγγλίας Μίλς 30 30 70 20.600 10.400 70 140 1.400 1.000 2.3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) Ντουφέκια Αγγλίας Ημιαυτόματα Στάγιερ η Στεν Γεμιστήρες ημιαυτόματων (από 4) Μυδράλια γερμανικά Γεμιστήρες μυδραλίων στρογγυλοί (μονοί) Ταινίες μυδραλίων των 50 φυσιγγίων Οπλοπολυβόλα Αγγλίας Μπρέν Γεμιστήρες οπλοπολυβόλων Κυκλικοί Πολυβόλα Μπρέντα ή Φίατ Ταινίες Μπρέντα ή ταινίες οδοντοτές Φίατ Ταχύβολα μυδράλια γερμανικά Γεμιστήρες διπλοί στρογγυλοί (κουτιά των 72 φυσιγγίων ) 5.000 .000 11) 12) 13) 14) 60 2.

000 3. φορτούμενα Τηλέμετρα πεζικού Τηλέμετρα Αντιαεροπορικού (μέτρηση ύψους) Διόπτρα (κιάλια) πεζικού Χειροβομβίδες εμπρηστικές Χειροβομβίδες αντιαρματικές Πιστόλια φωτοβολίδων Λίπος οπλισμού Ορυκτέλαιο Ράκη για κάθαρση Σχοινοκαθαρτήρες κιλά κιλά κιλά (κομμάτια) 10.000 28 24) 25) 90 14 26) 27) 100 30 28) 29) 30) 31) 1) 2) 3) 4) 100 5.000 ΥΛΙΚΑ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ΟΠΛΙΣΜΟΥ [II.000 5.000 3.000 200 100 20 500 5. ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΩΝ] .19) 20) 21) 22) 23) Χειροβομβίδες επιθετικές Γερμανίας Χειροβομβίδες Καπνογόνες Φορητά φλογοβόλα Πάντζερ Γερμανικά μικρά ή μεγάλα Αντιαεροπορικά πολ/λα των 20 χιλιοστών φορτούμενα Γεμιστήρες πολυβόλου αντιαεροπορικού Αντιαρματικά πυροβόλα των 37 ή 47 χιλ.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΥΛΙΚΟΥ ΠΥΡΟΒΟΛΙΚΟΥ] α/α 1) Ποσόν 14 .000 6) 7) 750.000 10) 7.000 [III.000.000 5.000 30.000 5) 2.000 8) 70.(Για 3 μήνες) α/α 1) 2) 3) Είδος υλικού Φυσίγγια πιστολιών ή Περιστρόφων Φωτοβολίδες διαφόρων χρωμάτων Φυσίγγια για ντουφέκια και οπλ/λα Αγγλίας Φυσίγγια ημιαυτόματων Στεν ή Στάγερ Φυσίγγια Μυδραλίων.000. Βλήματα Πυροβόλου των 37 και 47 Είδος υλικού Πυροβόλα ορειβατικά των 75 χιλιοστών Ποσόν 30. ταχυβόλων και Μάουζερ Φυσίγγια Πολυβόλων Μπρέντα ή Φίατ Βλήματα όλμου ομαδικού Αγγλίας ή Ιταλίας με γεμίσματα και προωθητικάφυσσίγια Βλήματα όλμου ατομικού Αγγλίας ή Ιταλίας Βλήματα αντιαεροπορικού πολ/λου των 20 χιλ.000 20.000 9) 28.000 4) 3.000.

Γωνιομετρικές πυξίδες ή γωνιόμετρα Διόπτρες πυροβολαρχίας Διοπτρες αντιαεροπορικού πυρ/λου επιτήρησης αέρος Τηλέμετρα μέτρησης αποστάσεων Τηλέμετρα μέτρησης ύψους Διόπτρα πυρ/κου (κιάλια με κλίμακα) Βλήματα πυρ/λου των 75 εκρηκτικά με ισάριθμα γεμίσματα καιεμπυρευματοφόρου ς κοχλίες Βλήματα ορειβατικά πυρ/λου των 105 χιλ.2) 3) Πυροβόλα ορειβατικα των 105 χιλιοστών Πυροβόλα ανιαεροπορικά των 37 χιλ.000 3) 30.000 [ΕΙΔΗ ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ] 1) 200 .000 2) 6. με γεμιστήρες Ορυκτέλαιο σε κιλά 8 14 4) 5) 6) 10 10 7 7) 8) 9) 10 14 30 [ΠΥΡΟΜΑΧΙΚΑ] 1) 30. εκκρηκτικά Βλήματα αντιαεροπορικού πυρ/κου των 37 χιλ.

500 1. Παραλληλεπιπέδου) Νάρκες εναντίον προσωπικού Δυναμίτιδα (λουκούμι) 808 Δυναμίτιδα πλαστίκ Σαπουνάκια Τ.2) 3) 4) 5) Λίπος πυροβόλων Υγρά χαλινωτηρίου και επανατάχτη Στουπί κάθαρσης Φιάλες αζώτου σε κιλά σε κιλά σε κιλά (κομμάτια) 200 20 1.000 1. κιβώτιαπυρ/κων.Ν. (του 1/2 κιλού) Φυτίλι ακαριαίο Φυτίλι βραδύκαυστο Φυτίλι ταχύκαυστο Καψύλια αστραπιαία (κιλά) (κιλά) (κιλά) (σε μέτρα) (σε μέτρα) (σε μέτρα) (κομμάτια) Ποσόν 700 700 1.000 10 Σημείωση: Τα πυροβόλα πρέπει να συνοδεύονται με τα: α) Απαραίτητα παρελκόμενα και εξαρτήματα (σάγματα ειδικού φόρτου. γ) Πίνακες βολής.000 5.000 5.λ.500 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 7. υλικού κ.000 5.π.000 .).000 5.Τ.000 5. β) Τα προβλεπόμενα ανταλλακτικά.π.Τ Τυποποιημένα γεμίσματα του 1 κιλού (σχήμα ορθ. ΠΙΝΑΚΑΣ ΕΚΚΡΗΚΤΙΚΩΝ] α/α 1) 2) 3) Είδος υλικού Νάρκες αντιαρματικές Τελερμάιν Νάρκες των 3 κιλών Τ. [IV. εργαλεία κ.Ν.λ.

.000 [V.000 2.500 1.000 500 5.500 7 7.000 50 500 70 70 70 Α.7 (κομμάτια) 1. ΠΙΝΑΚΑΣ ΥΛΙΚΟΥ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ ΚΑΙ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ] α/α 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) Είδος υλικού Σκαπάνες μεγάλες Φτυάρια Πτυοσκάπανα φορητά Χειράμαξες Τςεκούρια Πριόνια υλοτόμων Πετροτόρος (σκαρπέλα) Λοστοί με ανάλογα Ποσόν 1.000 2.000 σε ρόλους 2.000 1.000 5.ΥΛΙΚΟ ΜΗΧΑΝΙΚΟΥ .000 5.000 2.12) 13) 14) 15) 16) 17) 18) 19) 20) 21) 22) Καψύλια ηλεκτρικά Παγίδες πιεστικές Παγίδες ανοζωτικές Παγίδες έλξης Κυψέλες έτοιμες αγγλικού τύπου Εκκρηκτικές Μπουλανζέ ή Σήμενς Βομβίδες φωσφόρου αγγλικές η γερμανικές Συνδετική ταινία Μολύβια χρόνου σε διάφορα χρώματα Εναυστήρες για άναμα φυτιλιού Πυροδοτικοί μηχανισμοί έλξης με επιβράδυνση 4 1/2 .

000 15 ..ειδικά φτυάρια 9) 10) 11) Μηχανήματα διάτρησης Πετρωμάτων Ψαλίδια κοπής συρματοπλεγμάτων Βαρειές (τυπάδες) διάφορα μεγέθη Βάρκες λαστιχένιες Διάφορα υλικά γεφυροποιίας Αςύρματοι βαλίτσες (βραχέων Κυμμάτων) Αςυρματοτηλέφωνα γερμανικά Μπαταρίες των 6 βόλτ Μπαταρίες των 12 βόλτ Μονομπλόκ (ανταλλακτικά) Μηχανές παραγωγής ηλεκτρικού ρεύματος Δυναμό (ηλεκτρογεννήτριες) Τηλέφωνα εκστρατείας Τηλεφωνικοί πίνακες διαφόρων διευθύνσεων Ξηρά στοιχεία τηλεφώνων εφεδρικά Καλώδιο τηλεφώνου Πολύσπαστα (σε μέτρα) (ζεύγη) ..ΥΛΙΚΟ ΓΕΦΥΡΟΣΚΕΥΗΣ 1) 2) 10 Γ..000 140 Β. 7 3..ΥΛΙΚΟ ΔΙΑΒΙΒΑΣΕΩΝ 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 15 30 30 15 30 15 5 200 50 10) 11) 12) 500 1.000.

000 10.ποσότητα υγρού.000 Α.π. λυχνίες κ.000 10.13) Μπομπίνες (εκτυλίκτριες) καλωδίου Πέδιλα εγκατάστασης γραμμών Πισωτική ταινία σε ρόλους Πένσες Σακκίδια ανταλλακτικών τηλεφώνου Ηλιογράφοι Μηχανήματα νυχτερινής σηματοδοσίας με μπαταρίες (ζεύγη) (τεμάχια) 400 14) 15) 16) 17) 40 300 400 400 18) 19) 50 150 Σημείωση: 1) Οι ασύρματοι πρέπει να συνοδεύονται με τα απαραίτητα εξαρτήματά τουςκαι ανταλλακτικά (συμπυκνωτές.ΙΜΑΤΙΣΜΟΣ .). ΕΙΔΗ ΕΠΙΜΕΛΗΤΕΙΑΣ α/α 1) 2) 3) 4) 5) 6) Είδος Χιτώνια Πανταλόνια ή γκυλόττες Χλαίνες Δίκωχα Πουκάμισα Σώβρακα Ποσόν 10.000 20. 2) Οι μπαταρίες να έχουν τα υγρά τους και να συνοδεύονται με εφεδρ.000 20. VI.λ..000 10.

000 10.000 20.000 10.000 10.000 10.000 30.000 .000 10.000 10.ΑΤΟΜΙΚΑ ΕΙΔΗ 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 9) 10) 11) 10.ΕΙΔΗ ΣΤΡΑΤΟΠΕΔΕΙΑΣ Γ.000 10.500 750 750 20.000 10.000 50 50 Β..000 10.000 10.000 12.000 10..7) 8) 9) 10) 11) 12) 13) 14) 1) 2) 3) Φανέλλες Πουλόβερ Κάλτσες Κουβέρτες Αρβυλα Στολές αξιωματικών Εξαρτήσεις αξιωματικών Σόλες για άρβυλα Ατομικά αντίσκηνα πλήρη κωνικές σκηνές πλήρεις Φανάρια εκστρατείας πετρελαίου Γυλιοί ατομικοί Σακκίδια Καραβάνες Παγούρια Κουτάλια Πηρούνια Πετσέτες προσώπου (προσόψια) Μαντήλια Ψαλιδάκια Σουγιάδες Ζώνες 20.000 10.

.Δ.ΕΙΔΗ ΣΥΝΕΡΓΕΙΩΝ 1) 2) 3) 4) 5) 6) 100 100 100 10 10 10 7) 10 8) 9) 10 10 10) 10 .ΕΙΔΗ ΜΑΓΕΙΡΙΟΥ 1) 2) 3) 4) 5) Καζάνια λόχου Χύτρες μικρές (διμοιρίας) Μαχαίρια για κρέας Μπαλταδάκια Κουτάλες (διάφορα μεγέθη και είδη) Πλήρεις σειρές εργαλείων Κουρέα Πλήρεις σειρές εργαλείων Τσαγκάρη Πλήρεις σειρές εργαλείων Ράφτη Πλήρεις σειρές εργαλείων Ξυλουργού Πλήρεις σειρές εργαλείων Πεταλωτή Πλήρεις σειρές εργαλείων Σαγματοποιού Πλήρεις σειρές εργαλείων Οπλοδιορθωτού Πλήρεις σειρές Σιδηρουργού Πλήρεις σειρές εργαλείων Μηχανουργού πυροβόλων Πλήρεις σειρές εργαλείων 100 200 200 200 300 Ε..

ΤΡΟΦΙΜΑ Κ.000 33.Π.000.Λ.000 11.000 500 1.000.000 30.000 200 25.000 2.000 3. α/α 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) 1) 2) 3) 4) 5) 6) 7) 8) Είδος Αλευρα Κρέας Οσπρια Ζυμαρικά Λίπος ή λάδι Αλάτι Ζάχαρι Τυρί Μουλάρια ειδικού φόρτου Μουλάρια κοινού φόρτου Αλογα μικρόσωμα Πέταλα Καρφιά για πετάλωμα Κριθάρι Σχοινιά Δέρματα για εξάρτημα σαγής (κομμάτια) (κομμάτια) κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά κιλά Ποσόν 500.Ηλεκτροτεχνίτη 11) Πλήρεις σειρές Ραδιοτεχνίτη 10 VII.000 169.000 1. ΔΙΑΦΟΡΑ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" .000 104.800 11.000 150.000 104.

μόνιμους αξιωματικούς και το συναγ. Η κατανομή των μαχητών στα οργανικά τμήματα έγινε ύστερα από επιλογή και ισόμερη ποιοτική κατανομή. Διμοιρίτες και λοχαγούς βάλαμε από τους μαθητές. σελ. Α. που αντιμετώπιζε και έπρεπε να ξεπερνά ο ΔΣΕ.12 . Συγκροτήσαμε τρία τάγματα και διοίκηση ταξιαρχίας με διοικητή το συναγ.47 μέχρι τέλη Γενάρη 1948. για αποστολή στη Μακεδονία χιλίων αόπλων. ιδιαίτερα στο κρίσιμο ζήτημα της άντλησης έμψυχων εφεδρειών και της ενίσχυσής του. Οργανώσαμε τα έμπεδα στα χωριά Βράχα . Πουρναρά και ταγματάρχες τους συναγωνιστές Φρυσόμαλλο και Τσικαρδώνη. 155) και την οποία αναδημοσιεύουμε ολόκληρη: I. . Η οργάνωση της πορείας "Σύμφωνα με διαταγή του Γ. το Αρχηγείο Ρούμελης συγκρότησε μια ταξιαρχία αόπλων από την επιστράτευση. που έκανε στο διάστημα στο διάστημα 20 . που προορίζαμε για τη σχολή αξιωματικών του Γ. δίνει η έκθεση για την πορεία των χιλίων αόπλων της Ρούμελης.Η πορεία των χιλίων αόπλων της Ρούμελης Μια αδρή εικόνα των τεράστιων δυσκολιών και εμποδίων. που υπάρχει στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός" (έκδοση "Ρ".Κλειστό Χ/χλια. Θησέα. Α. Α` τόμος.

που περάσαμε τον Πηνειό. Καταργήσαμε το τηλέφωνο από στόμα σε στόμα και κάθε εντολή ή ειδοποίηση γινόταν με συνδέσμους. κλπ. ξέροντας πού θα πάμε. δηλαδή κατά τριάδες. να μπορεί να κινείται μόνο του. ώστε. Είχαμε έφιππη ομάδα συνδέσμων. Επίσης κάναμε όλες τις προετοιμασίες τροφοδοσίας για την περίοδο αναμονής και για την κίνηση. β) Καθορίσαμε για κάθε ώρα σιωπηρό προσκλητήριο. Οργανώσαμε και τμήμα μηχανικού για πρόχειρες γεφυρούλες. Το βάρος μας στις λίγες μέρες στα έμπεδα έπεσε στη στρατιωτική τους εκπαίδευση. Ακολουθούσαν πάνω από 300 και τις κατανείμαμε μέσα στις ομάδες. τους κατατοπίζαμε απ' όλες τις πλευρές και κυρίως για την επαγρύπνηση κατά την πορεία.χ.2 έως 3 . Ετσι από τις 18 . όπου έπρεπε να κάνουμε γρήγορο πέρασμα δημόσιου δρόμου και μείωση της επιμήκυνσης της φάλαγγας.. Στην κίνησή μας προσέχαμε ιδιαίτερα τα παρακάτω: α) Πριν από κάθε άλμα μας. κάναμε σύσκεψη των στελεχών μέχρι διμοιρίτες. δίναμε και το σχηματισμό της φάλαγγας στην πορεία. φτιάξιμο δρόμων για πέρασμα ζώων. δ) Ανάλογα με την ταχτική κατάσταση.πίσω και παρακολουθούσε τον τρόπο κίνησης της φάλαγγας. Επίσης φτιάσαμε για όλους γουρουνοτσάρουχα και εφεδρικά. Αυτό έγινε στο δημόσιο δρόμο Λάρισας Βόλου κλπ.48. Αυτό καθοριζόταν ανάλογα με το έδαφος. δίναμε σχηματισμό παράταξης. που κινούνταν μπρος . Π.3 . . έστω κι αν έμενε λίγο πίσω. Οργανώσαμε πολύ γερά τη στρατιωτική και πολιτική δουλειά. δηλαδή σ' όλη την πορεία ήταν υποχρεωμένος ο διμοιρίτης ν' αναφέρνει κάθε ώρα στο λοχαγό ότι βαδίζει κανονικά και έρχονται όλοι οι άνδρες του. το τμήμα τροφοδοτήθηκε με δικά μας τρόφιμα. στην έντονη πολιτική τους διαπαιδαγώγηση και στην ηθική τους προετοιμασία για την κίνηση. γ) Προσπαθούσαμε κάθε τάγμα να έχει δυο συνδέσμους.Η συμμετοχή της γυναίκας ήταν σημαντική. τετράδες ή φάλαγγα κατ' άντρα ή σε παράταξη διμοιριών.".

2 η φάλαγγα των αόπλων. 24 ώρες σύντονη πορεία.2. καθώς επίσης και το χτύπημα του Αλμυρού. Συνολικά. Τη νύχτα της 20 προς 21 . Την κίνηση αναγκαστικά την κάναμε ημέρα. να τον περάσουμε. μας βοήθησε και η πυκνή ομίχλη. ιππικό και . γιατί έσπερναν την ηττοπάθεια και λιποταχτούσαν στο δρόμο. και το πρωί να βγούμε στο Μαυροβούνι.48 κάτω από άσχημες καιρικές συνθήκες. γιατί τη νύχτα έπρεπε να μπούμε στον κάμπο της Λάρισας. ηθικά και ψυχολογικά απροετοίμαστο για μια τέτοια κίνηση και μας έβλαψαν.Κάμπο Λάρισας . Στο πέρασμα. με ενάμισι μέτρο χιόνι.2 48 το απόγευμα και μείναμε και την ημέρα της 20 . Αυτό το υλικό. ήταν αδούλευτο. ο εχθρός μάς επιτέθηκε με τανκ. που τους εντάξαμε στα τρία τάγματα.2 .2 ξεκινήσαμε με κατεύθυνση Καραντάου . που ενεργούσε ταυτόχρονα το Αρχηγείο Θεσσαλίας. Το πρωί της 22 . Φτάσαμε στο Δερελί στις 19 .II. φτάσαμε τις πρωινές ώρες στο Ταμπακλί (Βλέπε το χάρτη). Πέρασμα του κάμπου της Λάρισας "Η κίνηση αρχίζει από το χώρο της Βράχας στις 18 . μαζί μ' ένα τμήμα συνοδείας.Μαυροβούνι. Μόλις φτάσαμε στη σιδηροδρομική γραμμή Βόλου Φαρσάλων. Εκεί παραλάβαμε και τρεις εκατοντάδες άοπλους Θεσσαλούς. όμως. αφού διανύσαμε 45 χιλιόμετρα με δύο μόνο στάσεις. κινήθηκε από Δερελί και ύστερα από σύντονη πορεία.

Νερό και Μοσχοχώρι και πλησιάσαμε στον κάμπο κοντά στο δημόσιο Λάρισας . Μέσα στη λίμνη. Βαδίσαμε 13 ώρες χωρίς στάση και χωρίς βραδυπορούντες. Η νύχτα μας βρήκε στο Καλό Νερό. παρά τη λάσπη. Βαδίζουν αδιάκοπα μέσα στη λάσπες. ετοιμάσαμε τη διάταξή μας για τη νυχτερινή κίνηση. Μέχρι την Κέρλα. χωρίς στάση και με κανένα βραδυπορούντα. Στο Καλαμάκι δεχτήκαμε πολύωρη αεροπορική επιδρομή με ασήμαντες απώλειες". Αφού κάναμε μια ώρα στάση. Στις 9 το πρωί της 23/2. βαδίζουν. κατέστρεψαν 5 τανκ και προξένησαν και άλλες απώλειες στον εχθρό. μα και για την αντιμετώπιση του εχθρού. Η κύρια φάλαγγα βαδίζει σε σχηματισμό παράταξης διμοιριών και με κινητή πλαγιοφυλακή δεξιά και αριστερά των αόπλων. Ο εχθρός έπιασε θέσεις στο δημόσιο και 12 τανκ περιφέρονταν. Στη μάχη. Προς τα Πιέρια . Περάσαμε από την ενέδρα στο Καλό . Περάσαμε το δημόσιο με ταχύτητα και βαδίζαμε προς τη λίμνη της Κάρλας.χωροφύλακα-ΜΑΥδες.Βόλου. χάσαμε μόνο 7 άοπλους εξαφανισθέντες. Η φάλαγγα συνεχίζει την πορεία της. επίσης. άνω τα εχθρικά πυρά περνάνε πάνω από το κεφάλι τους. με το νερό μέχρι το γόνα επί 2 ώρες. Τους ανατρέψαμε σε μια ώρα. Ο ηρωισμός των αόπλων είναι χωρίς προηγούμενο. κυρίως στο δημόσιο δρόμο Λάρισας .Βόλου. φτάνουμε στο χωριό Καλαμάκι του Μαυροβουνίου. η φάλαγγα βαδίζει 6 ώρες με λάσπη μέχρι το γόνα. που άρχισαν να χτυπιούνται με τα τανκ και άλλες εχθρικές δυνάμεις. III. Μέχρις εδώ η φάλαγγα είχε βαδίσει 10 ώρες. Προωθήσαμε τμήμα πεζικού και ιππικού σαν σταθερές πλαγιοφυλακές δεξιά και αριστερά του δημόσιου. ανεβαίνοντας μέχρι το ύψωμα. χωρίς η κύρια φάλαγγα να σταματήσει καθόλου την πορεία της. Τα μάχιμα τμήματα αντιμετώπισαν με ηρωισμό τανκ και τις λοιπές εχθρικές δυνάμεις.

που ήρθε από τη Λάρισα και ενός της Αγυιάς στα υψώματα Ποταμιάς . Χρειαστήκαμε τέσσερις μέρες για να φτιάξουμε τις βάρκες και για να στείλουμε σύνδεσμο στα τμήματα που βρίσκονταν στον Όλυμπο. φτάσαμε στην Αθανάτη και την άλλη νύχτα φτάσαμε στην Καρύτσα . Στις 25/2 αντιμετωπίσαμε κίνηση ενός εχθρικού τάγματος. Τη νύχτα της 25 προς 26/2 περάσαμε τον Αγιόκαμπο. κατόρθωσε να βρει βάρκες στις εκβολές του Πηνειού. Ο εχθρός με το αντιτορπιλικό του βρίσκεται μόνιμα εκεί.Κισσάβου. εχθρικό τμήμα που κινήθηκε από Λασποχώρι προς Τσαγέζι το ανατρέψαμε και το καταδιώξαμε. Τα τμήματα συνοδείας αποκρούουν εχθρική κίνηση από Αγυιά προς Ποταμιά. καταδιώκουν τον εχθρό και συλλαμβάνουν 10 αιχμαλώτους. Το πέρασμα του Πηνειού ήταν πολύ δύσκολο. . αφήνοντας 30 νεκρούς και 6 αιχμαλώτους.Σκήτη. Στις 2/3 περάσαμε 410 άνδρες άοπλους μαζί με τα στελέχη."Στις 24/2 βαδίσαμε όλη τη μέρα και η φάλαγγα των αόπλων φθάνει στο χωριό Σκήτη. που δεν ήταν καλά φυλαγμένες και τις κατάστρεψε. Ο εχθρός ανατράπηκε και καταδιώχθηκε μέχρι την Αγυιά. Στις 27/2. που όλοι τους πέρασαν καλά και τις πρώτες πρωινές ώρες της 3/3 έφτασαν στον Παντελεήμονα του νότιου Ολύμπου.

IV. ο εχθρός κατέλαβε το Νεζερό και την Καρυά και η θέση μας ήταν δύσκολη. Από κει βαδίσαμε όλη σχεδόν τη μέρα και τη νύχτα και φτάσαμε στου Κόρακα τα Καλύβια. Επιστροφή προς τον Κίσσαβο ήταν πια αδύνατη. Το μόνο που μας έμενε ήταν να ελιχθούμε από τον κάμπο της Λεπτοκαρυάς μεταξύ δρόμου Λιτόχωρου .7/3 περάσαμε το σανατόριο Πέτρας και φτάσαμε το πρωί στο ύψωμα Μόρνας. Ο αγώνας στα Πιέρια . Μόλις φθάσαμε στα υψώματα του Παντελεήμονα. Από τις 3 . Περάσαμε όλοι και βαδίσαμε προς το Παπαπούλι πάνω στη σιδηροδρομική γραμμή. μπάσαμε τους υπόλοιπους 750 άοπλους μέσα στις εκβολές του Πηνειού και τους καλύψαμε. Κάμπο Λεπτοκαρυάς . Τη νύχτα της 5 .Κατερίνης. κινηθήκαμε και φθάσαμε στη Λόκοβα και τη νύχτα της 6 .3 ντουφέκια ή κάθε ομάδα. Στις 5 η ώρα το πρωί της 4/3 φθάσαμε στον Πλαταμώνα ύστερα από 15 ώρες συνεχή πορεία και προσπάθεια για το πέρασμα του Πηνειού.Κατερίνης και τις πρώτες πρωινές ώρες φτάσαμε στα υψώματα Λιτόχωρου μετά από 12 ώρες συνεχή πορεία.6/3. περάσαμε χωρίς να συναντήσουμε εμπόδια από Παντελεήμονα. Εκμεταλλευτήκαμε την απουσία του αντιτορπιλικού και αρχίσαμε μέρα το πέρασμα.δημόσιο Λιτοχωρίου . Τη νύχτα της 4 5/3. Δύναμη συνοδείας είχαμε μαζί μας ένα τάγμα Θεσσαλών που είχε 6 οπλοπολυβόλα ο κάθε λόχος του και 2 .Τη μέρα της 3/3. Αμέσως προωθήσαμε ανθρώπους να μαζέψουν πληροφορίες για την κίνηση του εχθρού στη Λεπτοκαρυά και στείλαμε μια διμοιρία να πιάσει τη διάβαση στο σταθμό Λεπτοκαρυάς.9/3 που κινηθήκαμε από τον Κίσσαβο μέχρι τα Πιέρια οι άνδρες δεν έφαγαν τίποτα εκτός από τέσσερα κατσαμάκια και σε 6 μέρες και τις 4 άλλες μέρες τούς δίναμε μόνο από 40 δράμια καλαμπόκι βραστό την ημέρα". γιατί ο εχθρός είχε πιάσει και κει όλα τα περάσματα.

το βαρύ οπλισμό και θα είχε αρκετές απώλειες και το ένοπλο .Βίγλα και συνέχεια το δημόσιο μέχρι τη γέφυρα της Βούρμπας και το Λιβάδι. Η φάλαγγα με τα μεταγωγικά της κινούνταν αργά. κοντά στη γέφυρα της Βούρμπας. Στις θέσεις που βρισκόμαστε αναγκαστήκαμε να περιμένουμε μέχρι τις 11 η ώρα τη νύχτα ένα τάγμα της 16ης. Ταυτόχρονα. προχωρήσαμε από Λάπατα προς Τουμπανάρι."Τη νύχτα της 13 προς 14/3. τη νύχτα αυτή έκανε φοβερό κρύο και βοριάς. ώστε θα παθαίναμε μεγάλες ζημιές. ενεργεί και καταλαμβάνει τα δυτικά αντερείσματα της Σιάπκας. που είχε περάσει πρώτο και μας βρήκε αυτή τη μέρα.Σαραντάπορο . Θα χάναμε σχεδόν στο σύνολό τους τους άοπλους. Πιάνει τη Λάβα . κινηθήκαμε προς Λάπατα. Εδώ κατορθώσαμε να δώσουμε 100 δράμια πατάτα για συσσίτιο. Τώρα για να προχωρήσουμε από το Σαραντάπορο αποκλείονταν. που είχε αδικαιολόγητα καθυστερήσει. βρισκόμαστε σε τέτοια μειονεκτική θέση. Τη νύχτα της 14 προς 15 του Μάρτη. που μας συνόδευε στο πέρασμα. Αν πάλι επιχειρούσαμε να περάσουμε δίπλα από το Λιβάδι. Ο εχθρός αντιλήφθηκε την κίνησή μας και αμέσως εκδηλώνεται. Από δω θα εξορμούσαμε να περάσουμε το δημόσιο Θεσσαλονίκης Λάρισας προς τον Αμάρμπεη. με αποτέλεσμα να παγώσουν 10 άοπλοι και μερικοί από τους ενόπλους της 16ης ταξιαρχίας. παίρνοντας μαζί μας και το άλλο τάγμα αόπλων.

έπρεπε να την είχαμε κάνει από τις 13/3 που ξεκινήσαμε για το πέρασμα. Εδώ όμως μας ξεγέλασε το γεγονός ότι δεν παρατηρήσαμε καμιά εχθρική κίνηση. Αυτή τη μέρα ρίξαμε και ένα αεροπλάνο. Να αποκεντρωθούν τα τάγματα στα Πιέρρια. Τα πρωί ο εχθρός επιτέθηκε από Παληογράτσανο Καστανιά και από Λειβάδι προς Κουτσούπια. αν μας έχουν πιάσει το Σαραντάπορο. Η αεροπορία μάς βομβάρδιζε σκληρά επί 10 ολόκληρες ώρες.τμήμα. Τη νύχτα όλα τα τάγματα κινήθηκαν καταλαμβάνοντας τις παρακάτω θέσεις: Ένα τάγμα τη θέση Πέντε Πύργοι Γκίνη. παίρνοντας διάταξη και σε περίπτωση μεγαλύτερης πίεσης να διεισδύσει το καθένα ξεχωριστά στο χώρο Β.Λαφίνα μέχρι Αμάρμπεη. αφού αφήναμε το βαρύ οπλισμό.3. θα ήταν δύσκολο να περάσει μια τέτοια βαριά φάλαγγα. Τη νύχτα της 15 προς 16 κινηθήκαμε και φτάσαμε στα Κουτσούπια. Μπροστά στην κατάσταση που διαμορφωνόταν. Όλυμπο . επειδή το επισιτιστικό είχε φτάσει σε αδιέξοδο και ψοφούσαν και τα μουλάρια. άλλο τάγμα στη Σαρακατσάνα και άλλο στου Παππά . μια και διαπιστώσαμε ότι. Την ίδια μέρα προχωρήσαμε στη συγχώνευση των αόπλων στα ένοπλα τμήματα. Την αποκέντρωση των αόπλων στα τάγματα και την κίνησή μας από πολλές κατευθύνσεις. άλλο τάγμα τους Άγιους Αθανάσηδες Καταφυγίου. και Ν. να πιάσουμε θέσεις καλές στα Κουτσούπια και να αντιμετωπίσουμε το πέρασμα πάνω σε άλλη βάση. η μόνη λύση ήτανε να διαλύσουμε τη φάλαγγα των αόπλων και να τους συγχωνεύσουμε στα τμήματα των Πιερρίων και της 16ης ταξιαρχίας.χωράφι. άλλο τάγμα συνέχεια τα υψώματα απαγορεύοντας κίνηση από Βελβενδό. . Εν τω μεταξύ. αναγκαστήκαμε να τα σφάξουμε και έτσι τα τμήματα έφαγαν λίγο και κρατήθηκαν στα ποδάρια τους. Ετσι. όπου πήραμε διάταξη. Οι εχθρικές επιθέσεις αποκρούστηκαν επίσης και στις 17 . αποφασίσαμε να μην περάσουμε. Τον αποκρούσαμε προξενώντας του σοβαρές απώλειες.

είχαμε αρρώστους. γέρους κλπ. Είμαστε όμως σε πολύ πλεονεκτική θέση. στις 20/3 πήραμε την απόφαση να γίνει οπωσδήποτε η διείσδυση και έδωσα διαταγή στα δύο τάγματα Παλαιολόγου να είναι έτοιμα. τραυματίες και άλλον κόσμο τον Πιερρίων. Από τον εχθρό γινήκαμε αντιληπτοί από κακό τρόπο κίνησης των τμημάτων. γιατί τότε ήταν μαλακό. Τα τμήματά μας τον αντιμετωπίζουν με πείσμα και παλικαριά. Φυσικά. Το γεγονός αυτό δημιούργησε ορισμένες ταλαντεύσεις σε μικρά στελέχη. Από την παγωνιά είχαμε περί τους 15 νεκρούς και λιποτάκτες". μικρά παιδιά. Ανάλογα θα ελίσσονταν και τα άλλα τάγματα. Πράγματι τη νύχτα της 20 προς 21/3 ξεκινήσαμε από την κορυφογραμμή Αρβανίτη . Το κρύο τσάκιζε τα τμήματα. Ο εχθρός κινήθηκε με ταχύτητα για να βελτιώσει τις θέσεις του. Πέρασμα στα Χάσια "Μόλις νύχτωσε. περνάει συνέχεια το . η φάλαγγα βαδίζει από Σιάπκα. V. Ο εχθρός αιφνιδιάστηκε. δεξιά του Λειβαδιού. Σε σύσκεψη που έγινε με στελέχη του Αρχηγείου Δυτικής Μακεδονίας καταλήξαμε στο ότι μέσα σε δύο μέρες πρέπει ν' αποκρύψουμε σε μικρές ομάδες τραυματίες και αρρώστους και τα τμήματα να κάνουν διείσδυση προς Β.3 μέρες ακόμα. γιατί τον είχαμε καβάλα. Αλλά θα ήταν αδύνατο να τους κρατήσουμε περισσότερο από 2 . γύρω στους 500.Φλάμπουρο και φτάσαμε το πρωί στα Κουτσούπια. το επισιτιστικό ήταν δύσκολο. που δεν κινήθηκαν στις καθορισμένες ώρες. γιατί υπολόγιζε ότι οι χιονισμένες βουνοκορφές είναι αδιαπέραστες. μια τέτοια κίνηση ήταν δύσκολη και υπήρχε πιθανότητα να 'χουμε απώλειες. γιατί δεν είχαμε πυρομαχικά. δίπλα από Πύργο.. Ο ίδιος είχε προσπαθήσει ν' ανοίξει το χιόνι και δεν μπόρεσε. φοβούμενος κύκλωση. Σκοπός του είναι να μας εξοντώσει.Λαφίνα και προς Αμάρμπεη. Όλυμπο .Ο εχθρός συνέχισε και την άλλη μέρα την πίεσή του με την ενίσχυση πυροβολικού και αεροπορίας. Πάντως.

νέων κρατάμε το ύψωμα Ασπροκκλησιάς. Τη νύχτα της 24 προς 25/3 κινηθήκαμε προς τη Σινοκερασιά (Αντιχασίων). που απαιτούσαν οι κρίσιμες στιγμές αυτής της νύχτας. Ανώτερο στέλεχος της 16ης ταξιαρχίας.Δεσκάτης και σκορπούν σε μαντριά. Εδώ όμως πρέπει να ειπούμε ότι πολλά στελέχη μας δεν έπαιξαν το ρόλο. εχθρό στην Τσούκα. αλλά παρ' όλα αυτά ακολουθούσαν τη φάλαγγα μπουσουλώντας! Αυτό όμως δεν μπορούσε να συνεχίζεται για πολύ. Τα τμήματα δεν ήταν σε καλή κατάσταση. Αντίσταση δε βρήκαμε πουθενά. γιατί τελείωσαν οι σφαίρες τους. παρατηρώ εχθρικό τάγμα στο Φλαμπουρέσι. Κάνουν στάση πάνω στο δημόσιο Ελασσόνας . ενώ όλοι οι άλλοι συμπτύσσονται προς την Ανθρακιά. Κι εδώ πρέπει επίσης να σημειώσω ότι μερικά στελέχη δεν έδειξαν τη στοργή που χρειαζόταν και εγκατέλειψαν 10 απ' αυτούς. Η πείνα και η κούραση απερίγραπτη. Τα οπλ/λα είχανε 50 σφαίρες. Μόλις πήρανε διάταξη στη Σινοκερασιά ξημερώνοντας. Ανατρέπει τα τμήματα Παλαιολόγου. γιατί πολλά στελέχη δεν ενεργούν δραστήρια να συγκρατήσουν τους άντρες. για να βρούνε φα`ϊ. αλλά άφηνε τους άντρες να σκορπάνε στα μαντριά. νομίζοντας ότι δίπλα μας έχουμε τον Υψηλάντη. Ο εχθρός άρχισε την επίθεση στις 5 η ώρα. 65 είχαν πρηστεί τα ποδάρια τους. Έτσι είχαμε περί τους 40 αγνοούμενους αόπλους και ένοπλους. Η κατάσταση των μαχητών μας ήταν πολύ άσχημη.δημόσιο δρόμο και βγαίνει στα υψώματα του Αμάρμπεη. που το αφήσαμε να μαζεύει τους βραδυπορούντες. τάγμα στο Διάσελο και ΜΑΥδες στην Ασπροκκλησιά. Μέχρι το βράδυ συγκεντρώσαμε όλον τον κόσμο και τη νύχτα της 25 προς 26 βαδίσαμε και φτάσαμε στην Ανθρακιά. Κι αυτή τη βραδιά δε βαδίζει καλά η φάλαγγα. Μερικές . όχι μόνο δεν επέβλεψε σ' αυτή τη δουλειά. Με τέσσερις ομάδ. Από Πιέρρια προς Χάσια χάσαμε 20 μαχητές στις μάχες. γιατί εν τω μεταξύ άρχισαν οι αψιμαχίες με τον εχθρό. όπου βρήκαμε φιλικά τμήματα.

σημειώνει το Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. σελίδες 584-585: "Στις 20 του Μάη 1948 παραπέμφθηκαν στο στρατοδικείο της Αθήνας πάνω από 100 αντιφασίστες αξιωματικοί. Συνολικά βαδίσαμε. ά. με το δεύτερο αυτό μέτωπο. δίπλα στο μέτωπο των Ικαρία. Η δίκη κράτησε ως τις 21 του Ιούνη και ήταν μια από τις μεγαλύτερες που συγκλόνισαν την ελληνική και τη διεθνή δημοκρατική κοινή γνώμη. Ιούλης 1948: Οι εξόριστοι στρατιωτικών προσπαθούν να οργανώσουν την επιχειρήσεων. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Περιλαμβάνεται σχετικός χάρτης ΑΝΟΙΞΗ 1948 Δυναμώνουν και οι αγώνες των εργαζομένων στις πόλεις Την ίδια περίοδο. "απόσπασιν μέρους της επικρατείας" κ. όπου οργιάζει η μοναρχοφασιστική βία και τρομοκρατία. καθημερινή τους σκληρή ζωή ξεδιπλώνεται και το μέτωπο της ταξικής πάλης και των αγώνων του λαού στην Αθήνα και τα άλλα μεγάλα αστικά κέντρα της χώρας. πολεμώντας 42 μέρες".δεκάδες χάθηκαν αδικαιολόγητοι μέσα στα μαντριά και ελάχιστοι μόνο λιποτάχτησαν. οι 21 σε . Οι 40 από τους κατηγορούμενους καταδικάστηκαν σε θάνατο. Σχετικά. της άνοιξης του 1948. υπαξιωματικοί και ναύτες του Πολεμικού Ναυτικού που είχαν συλληφθεί και βασανιστεί απάνθρωπα με τις γνωστές χαλκευμένες κατηγορίες για "κομμουνιστικήν δράσιν".

Συμφιλίωση". Τον Απρίλη κήρυξαν 24ωρη απεργία οι αρτεργάτες.ισόβια. που έληξαν με νίκη. Αναπτύχθηκε παγκόσμιο κίνημα αλληλεγγύης προς την αγωνιζόμενη δημοκρατική Ελλάδα. όπως ο Κοτσιανάς Ζαχαρίας. Δημοκρατία. οι αγώνες των εργαζομένων δε σταμάτησαν. Ορισμένοι. παρά τη φασιστική τρομοκρατία. Συμφιλίωση. πολλοί κλάδοι εργατοϋπαλλήλων. είχαν πάρει μέρος και στη συμμαχική απόβαση στη Νορμανδία. Δουλειά. . κατέβηκαν σε 24ωρη απεργία ή σε στάσεις εργασίας. αψηφώντας την τρομοκρατία. Ορισμένα σωματεία οργάνωσαν συγκεντρώσεις στις οποίες εγκρίθηκαν ψηφίσματα με αιτήματα Ειρήνη. Την ίδια περίοδο. οι 9 σε δεκαετή κάθειρξη και οι 10 σε δύο χρόνια φυλακή. κατέβηκαν οι τσαγκαράδες και οι τυπογράφοι. κατέβηκαν σε 24ωρη απεργία. Στις 10 του Απρίλη 1948. Το Μάρτη οι δημόσιοι υπάλληλοι απείργησαν με αίτημα την αύξηση των αποδοχών τους. Στις 25 του Μάρτη ο Δημοκρατικός Σύλλογος Αθήνας οργάνωσε συγκέντρωση στο θέατρο "Κεντρικόν". συνήλθε στο Παρίσι Διεθνής Διάσκεψη των Επιτροπών Βοήθειας στον αγωνιζόμενο ελληνικό λαό. διεκδικώντας αύξηση των ημερομισθίων και ενίσχυση των ταμείων τους. Οι υπόλοιποι 37 αθωώθηκαν. τις απαγορεύσεις και τους δρακόντειους νόμους. Εκδηλώσεις διαμαρτυρίας οργανώνονταν και στη φασιστοκρατούμενη Ελλάδα. Σε απεργίες διαρκείας. εκτελέστηκαν σαν προδότες! Το δολοφονικό όργιο ξεσήκωσε κύμα διαμαρτυριών σε πολλές χώρες του κόσμου. Κι όμως. Ήταν δημοκράτες και αγωνιστές που είχαν διακριθεί στη διάρκεια του Δεύτερου Παγκόσμιου Πολέμου και στη Μέση Ανατολή. στην οποία κυριάρχησαν τα συνθήματα "Ανεξαρτησία. Οι τροχιοδρομικοί και το προσωπικό της Πάουερ. παρακάμπτοντας την αντίδραση της διορισμένης διοίκησης. Οι 20 από τους καταδικασμένους σε θάνατο εκτελέστηκαν στις 25 του Ιούνη 1948 στο Γουδί. Την Πρωτομαγιά.

Ιούλη και Αύγουστο. ενδιαφέροντα και χρήσιμα στοιχεία δίνει στον ερευνητή της ιστορικής αλήθειας η εφημερίδα "Εξόρμηση".Η ΚΟΑ είχε κυκλοφορήσει πρωτομαγιάτικη προκήρυξη. Σε 450 . "ΕΞΟΡΜΗΣΗ" "Κόλαση στη σκλαβωμένη Ελλάδα" Πολλά. που τώρα δικάζονται. θα δικάσει και άλλους 60 πατριώτες. αναφέρονται τα παρακάτω. Επίσης. το προσωπικό του ΙΚΑ. απείργησαν οι εργαζόμενοι φωταερίου. οι τυπογράφοι. πάνω απ' όλα. που πιάστηκαν τελευταία. Στο φύλλο 17 της "Εξόρμησης" της 1ης Φλεβάρη 1948 και κάτω από τον τίτλο "Κόλαση στη σκλαβωμένη Ελλάδα". όργανο του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ και. δίνει το κλίμα της εποχής εκείνης. Τους επόμενους μήνες. απείργησαν οι κεραμοπλινθοποιοί της Αθήνας και άλλοι κλάδοι". Ιούνη. . για το εντεινόμενο όργιο της μοναρχοφασιστικής βίας και των εγκλημάτων σε βάρος του λαού: "Το μοναρχοφασιστικό όργιο συνεχίζεται σ' όλη τη σκλαβωμένη Ελλάδα. οι δημόσιοι υπάλληλοι με αίτημα να σταματήσουν οι απολύσεις για τα πολιτικά φρονήματα.Στην Αθήνα το Έκτακτο Στρατοδικείο ύστερα από τους 52. με την οποία καλούσε τους εργαζόμενους της Αθήνας να αγωνιστούν ενωμένοι για μια εθνική πολιτική ανεξαρτησίας και δημοκρατίας. οι εργατοϋπάλληλοι της ΟΥΛΕΝ. οι συντάκτες των εφημερίδων και οι εφημεριδοπώλες.

που βρισκότανε μπροστά από στρατιωτική μοναρχοφασιστική φάλαγγα. Δύο κρατούμενοι σκοτώθηκαν και 12 τραυματίστηκαν. Από τους κατοίκους των χωριών Χατζόμπαση. . .Στην Κοζάνη εκτελέστηκαν 2 πατριώτες.Στη Θεσσαλονίκη άρχισε στο Έκτακτο Στρατοδικείο η δίκη 87 πατριωτών. Τρεις πολίτες και ένας στρατιώτης εκτελέστηκαν στις 28 Γενάρη σύμφωνα με απόφαση του στρατοδικείου. τους έκλεισαν στο σχολειό και στην άρνησή τους να πάρουνε . που έχουν στοιβαχτεί στο Μακροχώρι.Λάρισας στις 16/12/47 ανατινάχτηκε αυτοκίνητο με κρατούμενους. Στα κρατητήρια του Αμύνταιου βασανίζονται 40 κάτοικοι του χωριού Άγιος Αθανάσιος.Στη Λάρισα με την κατηγορία της συνωμοσίας πιάστηκαν 60 πολίτες. Μέσα σ' αυτούς είναι και 4 ανώτεροι αξιωματικοί του ΕΛΑΣ. Στο δρόμο Αγιάς .Στο Σουφλί 34 πολίτες πιάστηκαν με την κατηγορία ότι βοηθούσαν το ΔΣΕ. . Το Έκτακτο Στρατοδικείο καταδίκασε σε θάνατο 8 δημοκρατικούς.Στη Βέροια με την ίδια κατηγορία πιαστήκανε 30 αγρότες. .υπολογίζονται οι πολίτες που πιάστηκαν στην Αθήνα από τα Χριστούγεννα και δώθε.Στη Δράμα εκτελέστηκαν 5 στρατιώτες. Μπατζή. Κεσερλί. μάζεψαν τους άντρες ως 35 χρονών. Μ. . . Παραπόταμος. που προορίζονται για τα νησιά του θανάτου. . Ένας απ' αυτούς πέθανε από το ξύλο. Ανάμεσά τους και ο συνοδός χωροφύλακας.Στη Φλώρινα πιάστηκαν το τελευταίο διάστημα 146 δημοκρατικοί πολίτες. όπως οι συνταγματάρχες Μπαρούτσος και Πυρρίοχος. σύμφωνα με τη χιτλερική μέθοδο της κλούβας. που τους παρουσιάζουν για αντάρτες.

όπλα και να γίνουν ΜΑΥδες τούς μεταφέρανε σε στρατόπεδο στη Λάρισα. Πρωταγωνιστές είναι οι Έλληνες μεγαλοεργατοκάπηλοι Μακρής. ο λωποδύτης Πατσατζής. η "αισχρή θεατρική παράσταση". Ενα συνέδριο ντροπής και καταισχύνης. Εγραφε σχετικά. Σε γέρους από τη Σπηλιά Κισσάβου και άλλα χωριά έβαλαν κουδούνια στο λαιμό και τους γύριζαν έξω. ο τεταρτοαυγουστιανός Δημητράτος και άλλοι και σκηνοθέτης. . 9ο ΣΥΝΕΔΡΙΟ ΓΣΕΕ Μια αισχρή παράσταση με αμερικανική σκηνοθεσία Στις 28 Μάρτη πραγματοποιήθηκε στον Πειραιά και το 9ο Συνέδριο της ΓΣΕΕ. Ο ταγματάρχης του μοναρχοφασιστικού στρατού Χαρβαλάκης γκρέμισε το σχολειό του χωριού Σατζιλάρ και την πέτρα τη χρησιμοποίησε στην επισκευή του δρόμου με τους χωρικούς. Στα θεωρεία διακρίνονται αντιπρόσωποι της αμερικάνικης και αγγλικής πρεσβείας. καθώς και μαζικές συλλήψεις στα χωριά Σούρπη και Μιτζέλα. ο μεγάλος διασπαστής της εργατικής τάξης της Αμερικής. άρχισε στις 28 του Μάρτη. Ανάμεσα σ' αυτούς 25 μαθητές και 2 καθηγητές τους". καθώς και μέλη της αμερικάνικης οικονομικής αποστολής. .Στην πόλη της Καρδίτσας πιάστηκαν 150 πολίτες. η εφημερίδα "Εξόρμηση" στο φύλλο 22. της 15ης Απρίλη 1948: "Στην αίθουσα του Δημοτικού Θεάτρου στον Πειραιά. όπως τη χαρακτήρισε η "Πράβντα". μαύρη σελίδα στην ιστορία του ελληνικού εργατικού κινήματος. . το λεγόμενο "9ο πανεργατικό Συνέδριο". Ιρβινγκ Μπράουν.Στον Αλμυρό στις 18 του Γενάρη έγιναν 60 συλλήψεις. που επιστράτευσε από τα γύρω χωριά.

Κουστωδίες από αστυνομικούς είχαν ζώσει το χτίριο και κάνανε σωματική έρευνα σε κάθε ένα που έμπαινε μέσα. Και πραγματικά το "συνέδριο" οργανώθηκε και διεξήχθη με όλους τους κανόνες και τους τύπους της δυτικοευρωπαϊκής δημοκρατίας και ελευθερίας. οι δολοφονίες. Η εφορευτική επιτροπή δεν έκανε την έκθεσή της γιατί δεν της επιτράπηκε να κοιτάξει τα πληρεξούσια των αντιπροσώπων. Γύρω. Μα πάνω σ' αυτό συμφώνησαν αμέσως. Αυτή ήταν η μοναδική απόφαση που πάρθηκε και μάλιστα ομόφωνα. ήταν ποια κλίκα θα πάρει τη διοίκηση της ΓΣΕΕ. που τα πιο πολλά ήταν πλαστά και άκυρα". Ο Αμερικανός Μπράουν μάταια . για να θυμίζουν στους σύνεδρους ότι έπρεπε να είναι νομιμόφρονες και πειθαρχικοί. από το ζήτημα της διοίκησης της ΓΣΕΕ άρχισε ένας σκυλοκαβγάς αμερικανικού τύπου. Δεν πρόκειται φυσικά για κανένα από τα ζωτικά προβλήματα που αντιμετωπίζει η εργατική τάξη της χώρας μας. Οι εργατοκάπηλοι διορίστηκαν για να σκεπάζουν και όχι για να εξετάζουν τα ζητήματα της εργατιάς. Οι βρισιές. Ο άγριος διωγμός του συνδικαλιστικού κινήματος στην Ελλάδα.Μοναρχοφασίστες και Αμερικάνοι περιμένουν πολλά πράγματα από την παράσταση αυτή. ποιος θα πληρώσει τα έξοδα του συνεδρίου. Το "συνέδριο" θα ερχόταν τώρα ν' αποδείξει ότι στη χώρα αυτή υπάρχουν πραγματικές συνδικαλιστικές ελευθερίες. οι φαγωμάρες είναι σε ημερήσια διάταξη. Καυγάς αμερικανικού τύπου "Όλες οι συνεδριάσεις της παρασυναγωγής περιορίστηκαν γύρω από ένα ζήτημα. τα επεισόδια. οι αντεγκλήσεις. όμως. Αντιμετώπιζαν και ένα άλλο ζήτημα. Η αίθουσα των συνεδριάσεων είχε πλημμυρίσει από όργανα της ασφάλειας και χαφιέδες. οι αντιεργατικοί νόμοι. οι φυλακίσεις και οι εξορίες των εργατών είχαν κάνει άσχημη εντύπωση στους δημοκρατικούς λαούς. Το ζήτημα. Ζήτησαν από την κυβέρνηση να τους δώσει δάνειο 500 εκατ. που τους απασχόλησε.

η εκλογή του ακυρώθηκε. Ο Πασατζής ξεσκεπάζει τις λοβιτούρες του Μακρή και του Θεοχαρίδη και αποκαλύπτει πως ο Μακρής παίρνει επιχορήγηση από τη μοναρχοφασιστική κυβέρνηση για να παίξει τον προδοτικό του ρόλο. που ουσιαστικά δίνει το . βγήκε ο Δημητράτος.προσπαθούσε να μονοιάσει τους υποτακτικούς του. για αναλογική αντιπροσώπευση στη διοίκηση. Είναι τόσο βαθιές οι αντιθέσεις τους. Επεμβαίνουν όμως οι Αμερικανοί. που δεν ακούν το αφεντικό τους και ο ένας αρχίζει να ξεσκεπάζει τον άλλον. αποχώρησαν απ' την παρασυναγωγή και δήλωσαν ότι δεν έχουν καμία σχέση μ' αυτή. όσα τίμια στοιχεία βρίσκονταν ανάμεσα στους αντιπροσώπους άρχισαν να αγαναχτούν. Σε πολλά ψηφοδέλτια βρέθηκε γραμμένη η φράση "Οι Έλληνες εργάτες δεν εκλέγουν τους ηγέτες τους ανάμεσα από φασίστες. όπως είπε ένας αντιπρόσωπος και προσπαθεί να επιπλεύσει". Η χρεοκοπία του "συνεδρίου" ολοκληρώθηκε με το ψήφισμα της νομοθετικής επιτροπής. που ο ένας είναι χειρότερος από τον άλλον". Επεμβαίνουν οι Αμερικανοί "Η διάσπαση της παρασυναγωγής δεν άργησε να εκδηλωθεί. Στην ψηφοφορία που επακολούθησε για την εκλογή γραμματέα. όπου δούλευε υπάλληλος. της Θεσσαλονίκης και της Καβάλας. Ο Πασατζής και ο Δημητράτος αποχωρούν και τραβούν για οργάνωση αντισυνεδρίου. "Βγάζει σε δημοπρασία το δημοκρατικό κίνημα". Στο μεταξύ. για το ποιος θα γλείψει το κόκαλο. αηδιασμένοι από την κακότεχνη φάρσα. Είκοσι τρεις εργάτες του Πειραιά. Αλλά επειδή δε συγκέντρωσε απόλυτη πλειοψηφία. Η κλίκα του Μακρή κατηγορεί τον Καλομοίρη ότι παίρνει λεφτά από την ασφάλεια και τους μεγαλοκαρχαρίες για να διασπάσει την εργατική τάξη και επίσης θυμίζει στον Πασατζή ότι διώχτηκε σαν κοινός λωποδύτης από το κατάστημα Σγούρδα. Και ο Δημητράτος βρίσκει ευκαιρία να γίνει ο ρυθμιστής της κατάστασης. που έβλεπαν ότι τα σχέδιά τους χαλούσαν και τους υποχρεώνουν να γυρίσουν πίσω.

θα εντείνει ακόμη πιο πολύ την πάλη της για να διώξει τους Αμερικάνους και να καθαρίσει τα συνδικάτα της απ' τη βρωμιά των εργατοκάπηλων". τι είναι η περίφημη δυτικοευρωπαϊκή δημοκρατία και ελευθερία. Το λεφούσι των διορισμένων όρμησε πάνω του και μπροστά στα μάτια των Αμερικανών και των Αγγλων αντιπροσώπων τον βασάνισε απάνθρωπα. Ο ένας "Ωστόσο η φωνή της εργατικής τάξης ακούστηκε ρωμαλέα μες το "συνέδριο". Μετά η αστυνομία τον συνέλαβε και καταματωμένο τον μετέφερε στα κρατητήρια. που δεν έχουν καμιά σχέση με την εργατική τάξη. Και η εργατική τάξη που αγωνίζεται ηρωικά στο βουνό και στην πόλη. Ο τελευταίος του ΔΣΕ στη Ρούμελη Πριν λίγους μήνες εκδόθηκε το βιβλίο του Νίκου Κουβαρά "Ο τελευταίος αντάρτης της Ρούμελης". . γιατί οργανώθηκε από την κυβέρνηση και από ανθρώπους.δικαίωμα στην κυβέρνηση να διορίζει αυτή το γραμματέα της ΓΣΕΕ". Τη στιγμή. του Εμφυλίου και των πρώτων μετεμφυλιακών χρόνων. που εδώ εμείς αερολογούμε. Στο βιβλίο αυτό ο συγγραφέας αναφέρεται στις προσωπικές αναμνήσεις του από την περίοδο της Κατοχής. Η παρασυναγωγή αποκάλυψε όλη τη βρωμιά και τη σαπίλα του καθεστώτος των διορισμένων. αποδείχνοντας έτσι σ' όλο τον κόσμο. είπε. οι πραγματικοί ηγέτες της εργατικής τάξης σαπίζουν στις φυλακές και στα ξερονήσια". Η φάρσα του Αμερικάνου Μπράουν απέτυχε παταγώδικα. Ο ναυτεργάτης σε βενζινόπλοια Μανώλης Κλεάνθης ανέβηκε στο βήμα και μαστίγωσε με τα λόγια του τους εργατοκάπηλους. "Το συνέδριό σας. Δεν πρόλαβε να πει περισσότερα. δεν μπορεί να έχει κανένα κύρος.

αναγκάστηκε να παραδοθεί στις αρχές. Η ήττα του ΔΣΕ το 1949 τον βρίσκει στα ορεινά της Σπερχειάδας. Το μεγαλύτερο διάστημα έδρασε σαν ανεξάρτητος. Τραυματίστηκε.πέρα από προσωπικές του πολιτικές κρίσεις και απόψεις. Με κατανοητό τρόπο εξιστορεί τα συμβάντα που έζησε και καταγράφει τις εμπειρίες του από τα ταραγμένα εκείνα χρόνια. υπεύθυνος Κέντρου Πληροφοριών (ΚΠ) και Λαϊκής Πολιτοφυλακής (ΛΠ). Μετά την Απελευθέρωση έζησε τη μεταβαρκιζιανή τρομοκρατία. τον συγκινούν και τον προβληματίζουν. Οι περιγραφές της ζωής του την περίοδο αυτή είναι συγκλονιστικές. άλλες σωστές. Για τη δράση του προήχθη σε ανθυπολοχαγό. Το βιβλίο του . Για τρία χρόνια περιπλανήθηκε στα πανύψηλα ρουμελιώτικα βουνά με τον αδελφικό του σύντροφο Κώστα Τσέτσο. Έχασε όλους τους συντρόφους του και τελικά έμεινε μόνος. Όταν έχασε και αυτόν. Τους μήνες που ακολούθησαν είδε να χάνονται με μαρτυρικό τρόπο οι περισσότεροι. Έζησε στην ορεινή Φθιώτιδα την περίοδο του Εμφυλίου και μέχρι το 1955. χωρίς να "λογοτεχνίζει". Στον ΕΛΑΣ κατατάχτηκε σε ηλικία 17 ετών. . Ένιωθε καθημερινά το σφύριγμα της σφαίρας πάνω από το κεφάλι του. Κουβαράς ήταν πράγματι ο τελευταίος αντάρτης της Ρούμελης. άλλες λαθεμένες έχει σαν απομνημόνευμα την αξία του και αποτελεί συνεισφορά στα 50χρονα του ΔΣΕ. Με την κατάρρευση του ΔΣΕ παρέμεινε τραυματίας με τους λιγοστούς συντρόφους του στη Ρούμελη. Πήρε μέρος σε πολλές μάχες και επιχειρήσεις. απλή. πέρασε άλλα τρία χρόνια αφάνταστων κακουχιών ολομόναχος. Ήταν μαχητής του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ.Η πένα του είναι λιτή. Γεγονότα που καθηλώνουν τον αναγνώστη. Έχανε έναν έναν τους συντρόφους του. Στο ΔΣΕ κατατάχτηκε απ' τους πρώτους και ήταν ομαδάρχης. Ο Ν. Τέλος.

ήταν η ενίσχυσή του .η υποχρέωσή μου στους σκοτωμένους συντρόφους μου. που παρουσίασε ο ένοπλος αγώνας του ΔΣΕ. ΓΙΩΡΓΟΣ ΤΡΙΑΝΤΑΦΥΛΛΟΥ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Ο αγώνας του ΔΣΕ και οι πόλεις Πώς εκτιμούσε η καθοδήγηση του ΚΚΕ την κατάσταση Ένα από τα κεντρικά και βασικά προβλήματα.τι καλύτερο είχαν τα δύσκολα εκείνα χρόνια χιλιάδες συναγωνιστές μου".όπως γράφει στον πρόλογο . σ' όλη τη διάρκειά του."Είναι . να πληροφορήσω τον αναγνώστη για την αυταπάρνηση με την οποία έδωσαν ό.

Η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι προστάτες και καθοδηγητές της. Δηλαδή. Το μεγάλο πρόβλημα της ενίσχυσης του αγώνα του ΔΣΕ από τις πόλεις. έπαψαν να έχουν το δυναμισμό που είχαν την περίοδο 1945 . που έθεταν οι ανάγκες του ΔΣΕ και της σκληρής αναμέτρησης. ούτως ώστε να βρει δυνάμεις που θα τον ενίσχυαν. χωρίς αυτό να σημαίνει ότι η δραστηριότητά τους ήταν μηδενική. αλλά και την αύξηση των δυνάμεων του Δημοκρατικού Στρατού. να πλησιάζει στα αστικά κέντρα. καθώς και η κάμψη των λαϊκών αγώνων σ' αυτές.λαϊκών αγώνων. στερώντας κι από 'κει τις δυνατότητες που είχε ο ΔΣΕ για στρατολόγηση δυνάμεων. γεγονός που οφείλεται κυρίως σε αντικειμενικούς λόγους και ιδιαίτερα στη μεγάλη έκταση της μοναρχοφασιστικής τρομοκρατίας. . στις συλλήψεις.1949 δεν έπαιξαν το ρόλο που είχαν διαδραματίσει στα χρόνια της Εθνικής Αντίστασης. Απλά.κατά χιλιάδες . ήταν κάτω από τις απαιτήσεις. με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του '47.και στις εκτοπίσεις. αριστερών. στα πογκρόμ κατά των λαϊκών αγωνιστών. Αυτό ανάγκαζε το Δημοκρατικό στρατό να κάνει γρήγορες και μεγάλες διεισδύσεις στα πεδινά. Οι πόλεις την περίοδο 1946 . απασχόλησε την καθοδήγηση του ΚΚΕ. κατάφεραν όχι μόνο να στενέψουν στο μέγιστο δυνατό βαθμό την έξοδο αγωνιστών από τις πόλεις προς το βουνό αλλά και να αδειάσουν την ύπαιθρο από τον πληθυσμό της.1946 και έως τους πρώτους μήνες του 1947. Πρέπει ακόμη να σημειωθεί ότι οι πόλεις. τουλάχιστον από τα μέσα του 1947. Κι αυτό αφορούσε. των κομμουνιστών. όχι μόνο την ανάπτυξη των μαζικών . εμφανίζοντας το όλο ζήτημα ως αποτέλεσμα των αδυναμιών και των ταλαντεύσεων του υποκειμενικού παράγοντα.από τα αστικά κέντρα της χώρας και ιδιαίτερα από τις μεγάλες πόλεις. η οποία υπερέβαλε στις εκτιμήσεις της. στις φυλακίσεις . τις μετέπειτα πολεμικές τους ενέργειες και το όργιο της τρομοκρατίας. δημοκρατικών και προοδευτικών πολιτών των αστικών κέντρων. με τη στρατολογία νέων μαχητών.

που επέβαλαν την απαίτηση να κατατίθεται στον αγώνα το μέγιστο των δυνάμεων που διέθεταν οι κομματικές δυνάμεις και οι λαϊκοί αγωνιστές. Θεσσαλονίκη. Αυτή η αναποφασιστικότητα και οι ταλαντεύσεις που εξηγούνται με ξένες επιδράσεις στις γραμμές του Κόμματος. Ίσως αυτή η υπερβολή και η μονομέρεια να εξηγείται με τις συνθήκες της εποχής. Κρήτη) σχετικά με τη σταθερή ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης. γύρω από το ζήτημα της ένοπλης πάλης και υπογράμμιζε: "Παρόμοιες ταλαντεύσεις επίσης φρέναραν τη δουλειά της καθοδήγησης σε ορισμένες οργανώσεις (Αθήνα.των κομματικών δυνάμεων. 1. η 3η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (Σεπτέμβρης 1947) έκανε λόγο. για οπορτουνιστικές ταλαντεύσεις μέσα στο Κόμμα. ά)" και καλούσε "τις κομματικές καθοδηγήσεις και όλα τα μέλη του Κόμματος σ' αυτές τις πόλεις να ξεπεράσουν στο πιο σύντομο διάστημα αυτή την καθυστέρηση". που ασχολούνται με τη δουλειά στις πόλεις και οφείλουμε να τις καταγράψουμε. Θεσσαλονίκη. στάθηκαν μέχρι σήμερα σοβαρό εμπόδιο στην πραγματοποίηση της κομματικής γραμμής. η μονομέρεια και η υπερβολή υπάρχουν στα κομματικά ντοκουμέντα.500 μέλη του Κόμματος από την Αθήνα. Ακόμη. που δρούσαν στα αστικά κέντρα. Βόλο. Καβάλα κ. Πειραιά. 600 από τον Πειραιά και . η Ολομέλεια διαπίστωνε "σοβαρή καθυστέρηση στην ανάπτυξη της λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις (Αθήνα. Η 3η Ολομέλεια της ΚΕ Στις αποφάσεις της. Η επιτυχία της γραμμής του ΚΚΕ σε σημαντικό βαθμό εξαρτάται από το γρήγορο και αποφασιστικό ξεπέρασμα αυτής της αναποφασιστικότητας και των ταλαντεύσεων". η ολομέλεια έθεσε τα εξής καθήκοντα στις οργανώσεις των πόλεων: Να προταθεί στο κλιμάκιο του ΠΓ Αθήνας μέχρι το τέλος του Οκτώβρη να στρατολογήσει για το μέτωπο στα πλαίσια της γενικής επιστράτευσης του ΔΣΕ. Τέλος. Εντούτοις.

29 Ιούλη του '48 συνήλθε η 4η ολομέλεια της ΚΕ η οποία στην πολιτική της απόφαση μεταξύ άλλων. διαπιστώνει για την κατάσταση στις πόλεις: "Η βασική και κύρια αδυναμία. πρώτ' απ' όλα των πόλεων. μέσα στις τόσο ευνοϊκές αντικειμενικές συνθήκες... στις 28 .500 από τη Θεσσαλονίκη. Η 4η Ολομέλεια διαπιστώνει. Τους στρατολογημένους να τους κρατά οργανωμένους σε σχηματισμούς και να τους προετοιμάζει μέχρι τη στιγμή της εξασφάλισης της μεταφοράς τους. Να αποκαταστήσει την προσωπική ευθύνη των καθοδηγητών των κομματικών οργανώσεων για τη στρατολογία σ' αυτές τις πόλεις. Στη σχετική απόφασή του τονίζεται: "Το 2ο Κλιμάκιο υπογραμμίζει ότι παραμένει βασικά αξεπέραστη η σοβαρή και επικίνδυνη καθυστέρηση που παρουσιάζει η ανάπτυξη της ολόπλευρης λαϊκής αντίστασης στις μεγάλες πόλεις. στη συνεδρίασή του στις 2/12/47.. βρίσκεται στο ότι δεν κατορθώσαμε να συντρίψουμε την οπορτουνιστική συνθηκολόγηση και τις ταλαντεύσεις μέσα στις κομματικές οργανώσεις. δεν πραγματοποίησαν τα καθήκοντα που τους έβαλε η 3η Ολομέλεια (και το γράμμα του ΠΓ προς τις κομματικές οργανώσεις και τα μέλη του ΚΚΕ σε Αθήνα - .Πειραιά Θεσσαλονίκη . Οι κομματικές οργανώσεις και οι κομμουνιστές σε Αθήνα . Πραγματοποιώντας οι κομματικές οργανώσεις των πόλεων μια αποφασιστική έξοδο μελών του Κόμματος και δημοκρατικών πολιτών. αναπτύσσουν ταυτόχρονα το μαζικό κίνημα στις πόλεις και δημιουργούν αμέσως σ' αυτές εστίες ένοπλης αντίστασης".. προς το βουνό. Η 4η Ολομέλεια της ΚΕ Στη διάρκεια της μάχης του Γράμμου.Καβάλα και σε άλλες μεγάλες πόλεις. ότι η καθυστέρηση του κινήματός μας στις πόλεις αποτελεί μια απ' τις πρωταρχικές και βασικές αδυναμίες μας. Να οργανώσει δρομολόγια για τη μεταφορά ανδρών από αυτές τις πόλεις.Βόλο . Με το ζήτημα της κατάστασης στις πόλεις ασχολήθηκε και το 2ο Κλιμάκιο του ΠΓ. που παρουσιάζει το ΚΚΕ.

Οι αιτίες αυτής της καθυστέρησης βρίσκονται στο ότι η καθοδήγηση της ΚΟΑ. Η αδυναμία των πόλεων να ανταποκριθούν στα καθήκοντα των καιρών και οι εκτιμήσεις της καθοδήγησης του ΚΚΕ για τις αιτίες αυτής της κατάστασης οδήγησαν στην καθαίρεση της καθοδήγησης της Κομματικής Οργάνωσης της Αθήνας τον Οκτώβρη του 1948. τόσο στην απόφαση της 4ης Ολομέλειας της ΚΕ. τόμος 6ος. Η καθοδήγηση της ΚΟΑ απομονώθηκε απ' τη μάζα των μελών του Κόμματος και στάθηκε ανίκανη να οργανώσει και να καθοδηγήσει τόσο την καθημερινή πάλη των εργαζομένων για το μεροκάματο και το ψωμί όσο και τον ένοπλο αγώνα μέσα στην Αθήνα. στον ένοπλο αγώνα ενάντια στον ξένο κατακτητή". Η απόφαση για την καθαίρεση πάρθηκε από το ΠΓ της ΚΕ και στα βασικά της σημεία αναφέρει: "Παρά τη διάθεση όμως του αθηναϊκού λαού για πάλη και ενώ ο ΔΣΕ παλεύει σ' όλη την Ελλάδα και ματαιώνει τα σχέδια του μοναρχοφασισμού και της αμερικανοκρατίας. που αφορούσε τη δουλειά στις πόλεις και στα μεγάλα . 290 293). γίνεται λόγος για κάποιο γράμμα του ΠΓ. 48 "προς τα μέλη του Κομμουνιστικού Κόμματος στην Αθήνα" τονίζει: "Οι κομμουνιστές της πόλης πρέπει δίχως κανένα δισταγμό να ριχτούν με όλες τις δυνάμεις τους. έριξε την οργάνωση στο σεχταρισμό.Θεσσαλονίκη και τις άλλες πόλεις της χώρας). καθυστερεί το μαζικό παλλαϊκό κίνημα και ο ένοπλος αγώνας στην Αθήνα. επικεφαλής των πλατιών λαϊκών μαζών. της 30/3/1948. Χρησιμοποιώντας δειλά και λιπόψυχα στοιχεία στη δουλειά της. που προαναφέραμε. όσο και στην απόφαση του ΠΓ. για την ΚΟΑ. σελ.. η Επιτροπή Πόλης. δεν εφάρμοσε τις αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ και τα συγκεκριμένα καθήκοντα και τις υποδείξεις του ΠΓ της ΚΕ του. που με το ανοιχτό του γράμμα στις 30.Πειραιά . . Η καθοδήγηση της ΚΟΑ απέτυχε ολοκληρωτικά και μπαίνει φρένο στην παραπέρα δουλειά και ανάπτυξη της ΚΟΑ" (Βλέπε ολόκληρη την απόφαση: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". όσο και οι κατοπινές κομματικές αποφάσεις". Όπως θα διαπιστώνει και ο αναγνώστης. 3..

Το ντοκουμέντο προέρχεται από τα αρχεία του ΚΚΕ και μας δόθηκε από το ιστορικό τμήμα της ΚΕ του Κόμματος. Θεσσαλονίκη και σε όλες τις πόλεις.Απρίλη του '48. Αγαπητοί σύντροφοι. το Μάρτη . προς τις ΚΟ των πόλεων "Γράμμα προς τα μέλη του ΚΚΕ στην Αθήνα. Πειραιά. στις 30/3/1948. με βάση τις πληροφορίες που πήρε για την κατάσταση που επικρατεί στις μεγάλες πόλεις Αθήνα. Το 2ο κλιμάκιο του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. συμπληρώνουμε το θέμα . ότι εντοπίστηκε καθυστερημένα. Το γράμμα αυτό δεν έχει μέχρι σήμερα δημοσιευτεί. Το γράμμα προς τα μέλη του ΚΚΕ στις μεγάλες πόλεις Ενα άγνωστο ντοκουμέντο: Το γράμμα του 2ου κλιμακίου του ΠΓ.αστικά κέντρα. Θεσσαλονίκη διαπιστώνει ότι παρά την προσήλωση.δίνοντας στη δημοσιότητα και αυτό το γράμμα του ΠΓ. που δείχνουν οι πλατιές λαϊκές μάζες στον αγώνα του ΔΣΕ.για τη συμβολή των πόλεων στον αγώνα του ΔΣΕ και τις εκτιμήσεις του ΚΚΕ γύρω από αυτό . ότι η μορφή του κειμένου είναι ενιαία. Επειδή όλα τα άλλα ντοκουμέντα στα οποία αναφερθήκαμε είναι δημοσιευμένα. Πειραιά. μεταδόθηκε από τον ραδιοσταθμό του ΔΣΕ και φυσικά διαβιβάστηκε στις οργανώσεις των πόλεων. Η μη δημοσίευσή του στον 6ο τόμο των επίσημων κειμένων οφείλεται στο γεγονός. οι κομματικές . Τότε. τέλος. Οι υπότιτλοι και οι υπογραμμίσεις που εμφανίζονται είναι δικές μας. Προσθέτουμε.

κομμουνιστές και στελέχη του ΚΚΕ που είναι προσηλωμένα ακόμα σε αυταπάτες νομιμοποίησης και συμβιβασμού με το μοναρχοφασισμό. πράγμα που μειώνει και παραλύει τη μαχητική τους επίδοση. Μέσα στις κομματικές οργανώσεις στις πόλεις βρίσκουν απήχηση ηττοπαθείς και ξένες προς εμάς αντιλήψεις που δείχνουν έλλειψη πίστης στη δύναμη του Λαού και στο νικηφόρο τέλος του αγώνα μας. πράγμα που φέρνει στη συνθηκολόγηση και στην υποταγή μπροστά στον εχθρό. που η 3η ολομέλεια καταδίκασε δεν ξεπεράστηκαν ακόμα και εξακολουθούν να αποτελούν αποφασιστικό φρένο που εμποδίζει τους κομμουνιστές και τα πλατιά λαϊκά στρώματα απ' τις πόλεις αυτές να πάρουν δραστήριο μέρος στον ένοπλο αγώνα. επίσης. που πιάνονται δίχως καμιά αντίσταση. τη στιγμή που ο Λαός και ο ΔΣΕ τόσες θυσίες δίνουν. πράγμα που σπέρνει την παθητικότητα και την αδράνεια στις γραμμές μας. ενώ απ' την άλλη μεριά ο μοναρχοφασισμός εκτελεί δεκάδες δημοκρατικούς πολίτες στις πόλεις. . Το 2ο κλιμάκιο του ΠΓ διαπιστώνει ακόμη ότι οι οργανώσεις και οι κομμουνιστές στις πόλεις αυτές δεν πραγματοποίησαν την απόφαση της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ για κινητοποίηση και συμμετοχή τους στον ένοπλο αγώνα. τα μέλη και τα στελέχη μας στις πόλεις πρέπει να καταλάβουν και να πείσουν και τον εργαζόμενο λαό ότι η νίκη θα 'ναι αποτέλεσμα της δουλειάς και του ένοπλου αγώνα που θα κάνει ο κάθε δημοκρατικός και πατριώτης της χώρας στις πόλεις και τα χωριά. Οι οπορτουνιστικές ταλαντεύσεις και οι δισταγμοί. Υπάρχουν. Ακόμα. όλοι οι δημοκρατικοί πολίτες. Οι κομμουνιστές. Ηττοπαθείς αντιλήψεις Σε πολλές καθοδηγήσεις και κομματικά μέλη στις πόλεις επικρατεί ο φόβος για τη ζωή τους. πολλά μέλη και στελέχη μας στις πόλεις γίνονται ουρά σε αντιλήψεις που καλλιεργούνται σε ορισμένα λαϊκά στρώματα ότι "θα 'ρθει ο Μάρκος να μας ελευθερώσει".οργανώσεις και οι κομμουνιστές στις πόλεις δεν εκπληρώνουν το καθήκον τους απέναντι στο λαϊκοδημοκρατικό κίνημα και τον ένοπλο αγώνα του στρατού μας. υποσκάπτει το δικό μας αγώνα και βοηθά τον μοναρχοφασισμό.

Οργανώνει μόνος του την ομάδα του. στους στρατιωτικούς σχηματισμούς. πολεμά με όλα τα μέσα τον εχθρό και συντονίζει τη δράση του με τη δράση των άλλων μονάδων μας μέσα στην πόλη και με τον αγώνα του ΔΣΕ. δ) Κάθε κομμουνιστής που μένει στην πόλη με τη μαχητική ομάδα του παίρνει ενεργό μέρος στον ένοπλο αγώνα μέσα στις πόλεις και στη σαμποταριστική δουλειά σε όλες τις επιχειρήσεις. Κάθε κομμουνιστής και οπαδός της Λαϊκής Δημοκρατίας είναι στρατιώτης του ΔΣΕ οπουδήποτε κι αν βρίσκεται. για να σώσουμε το Λαό και χώρα μας.ολόκληρος ο Λαός σε ολόκληρη τη χώρα. στις υπηρεσίες. β) Κάθε κομμουνιστής στις πόλεις πρέπει να οργανώσει μια μαχητική πεντάδα από οπαδούς μας για τον ένοπλο αγώνα. στα καταστήματα. στα εργοστάσια. στις συγκοινωνίες. Τι πρέπει να κάνουν οι κομμουνιστές στις πόλεις Οι κομμουνιστές στις πόλεις πρέπει δίχως κανένα δισταγμό να ριχτούν με όλες τις δυνάμεις τους και επικεφαλής των πλατιών λαϊκών μαζών στον ένοπλο αγώνα. που είναι σήμερα το μοναδικό και αποφασιστικό μέσο για να συντρίψουμε το μοναρχοφασισμό. γ) Η κύρια και βασική δουλειά των οργανώσεων και των κομμουνιστών στις πόλεις είναι να οργανώσουν την έξοδο απ' τις πόλεις για το ΔΣΕ και τον ένοπλο αγώνα μέσα στις πόλεις. όπου και αν δουλεύει και αν ακόμα δεν έχει σύνδεση με την οργάνωσή του. παντού όπου βρίσκεται και κινείται ο εχθρός. Οι κομματικές οργανώσεις και οι κομμουνιστές στις πόλεις πρέπει: α) Να οργανώσουν με όλα τα μέσα τη μαζική έξοδο στο βουνό χιλιάδων εργαζομένων για το ΔΣΕ. Οποιος κομμουνιστής δεν το καταλαβαίνει αυτό και δεν παίρνει μέρος στον ένοπλο αγώνα αυτός είναι προδότης και δεν έχει θέση στο ΚΚΕ. Το κόμμα μας καταδικάζει σαν προδοσία κάθε δισταγμό και ταλάντευση σχετικά με τον ένοπλο αγώνα. Το σύνθημα για . Όποιος καθοδηγητής είτε στέλεχος δεν αφιερώνει όλες του τις δυνάμεις στον ένοπλο αγώνα και δεν οργανώνει τον αγώνα αυτόν με όλα τα μέσα δεν μπορεί να 'χει σχέση με το ΚΚΕ και πρέπει να χαρακτηριστεί σαν προδότης. να απαλλάξουμε τον τόπο απ' τους Αμερικανοάγγλους ιμπεριαλιστές.

Οι ξένοι ιμπεριαλιστές και ο μοναρχοφασισμός άρχισαν κι όλας και ετοιμάζουν για το άμεσο μέλλον καινούριες εκστρατείες. Ιωαννίδης. Άλλο δρόμο δεν έχουμε. στην Ελλάδα. Την πίστη του στο Λαό. Άλλο δρόμο δεν έχουμε Μιμηθείτε όλοι το παράδειγμα των παλικαριών της Θεσσαλονίκης. Στρίγκος.Όλα για τη Νίκη. κάνει το καθήκον του. στο ΚΚΕ ο καθένας σήμερα μπορεί να την αποδείξει μόνο με έργα: με το ντουφέκι και το δυναμίτη στο χέρι. για ολόκληρο το λαό και πρώτα απ' όλα για τους κομμουνιστές είναι ένα: Όλοι στ' άρματα . πιο σκληρός από κάθε άλλη φορά. Π. Ζαχαριάδης.κάθε δημοκρατικό και πατριώτη. Βαφειάδης. Η κατάσταση είναι κρίσιμη. Με επαναστατικό λαϊκό χαιρετισμό. Δ. σκοτώνοντας αυτοί τους δολοφόνους τους. χωρίς να υπερασπίζονται τη ζωή τους και την υπόθεση του Λαού με το ντουφέκι στο χέρι. Λ. Μπαρτζιώτας. Είναι αίσχος για τους κομμουνιστές να αφήνουν να τους πιάνουν για να τους εκτελέσουν ή να δέχονται παθητικά να τους σκοτώνουν στους δρόμους. με τον ένοπλο αγώνα μέχρι τη νίκη. σε όποιο μέρος και αν βρίσκεται. Το γράμμα μας αυτό πρέπει να διαβαστεί απ' όλα τα μέλη του ΚΚΕ και να μπει στις οργανώσεις του σ' όλες τις πόλεις. για να αλυσοδέσουν τελειωτικά την πατρίδα μας. Β. 30/3/48". που χτυπάν το δολοφόνο μέσα στη σφηκοφωλιά του και κάντε εκατό φορές περισσότερα. Ρούσσος. Ο αγώνας θα 'ναι σκληρός. Μ. όταν ο κάθε κομμουνιστής. Η νίκη θα 'ναι οπωσδήποτε με το μέρος μας. Μια περισσότερο αντικειμενική προσέγγιση . επικεφαλής των δημοκρατικών μαζών. Ν. Βλαντάς. Γ. για να συντρίψουν το λαϊκοδημοκρατικό μας κίνημα.

γραμματέας τότε της ΚΕ του Κόμματος). Για την πλέον ολοκληρωμένη εικόνα του αναγνώστη μας. που δημοσιεύτηκε στο τεύχος του Σεπτέμβρη του περιοδικού "Δημοκρατικός Στρατός" (τ.Ένα χρόνο αργότερα. με επικεφαλής την Αθήνα και τον Πειραιά. 9. 1949). που αφορά τη δουλειά στις πόλεις: "Ένας παράγοντας που επέδρασε αρνητικά στην πορεία της δεύτερης εθνικής μας αντίστασης και στη δράση του ΔΣΕ είναι η κατάσταση στις πόλεις. Στην πρώτη χιτλεροφασιστική κατοχή. Ζαχαριάδης. που κυκλοφόρησε πρόσφατα σε έκδοση του "Ριζοσπάστη". στο κρίσιμο αυτό ζήτημα της εποχής εκείνης. είναι το άρθρο. δημοσιεύουμε ολόκληρο το μέρος του άρθρου. δεν κατορθώσαμε να βγάλουμε πολλούς αντάρτες απ' τις πόλεις κι αυτό συντέλεσε στο να μη δημιουργήσουμε τις απαραίτητες στρατηγικές εφεδρείες. Όπως είναι γνωστό. το Κόμμα προχωρά σε πιο αντικειμενικές και ρεαλιστικότερες εκτιμήσεις για τη δουλειά στις πόλεις. Οι πόλεις δεν μπορούσαν. σχετικά μ' αυτό. έπαιξαν σπουδαίο ρόλο. Χαρακτηριστικό. για λόγους που έχουν σχέση με το . Αυτό ήταν σοβαρό λάθος. με τίτλο "Η εξέλιξη της κατάστασης και καθήκοντα του ΔΣΕ" και είναι ανυπόγραφο (συγγραφέας του ενδεχόμενα ήταν ο Γ. οι πόλεις. Είναι το κεντρικό άρθρο του τεύχους. Η ένοπλη πάλη του ΕΛΑΣ στα βουνά συνοδευόταν από ένα μαζικό κίνημα στις πόλεις για την επιβίωση και ενάντια στη χιτλερική επιστράτευση και με τη δράση των ανταρτών στις πόλεις. Στη δεύτερη αμερικανοαγγλική κατοχή προσπαθήσαμε να κάνουμε το ίδιο στις πόλεις. όμως.

Η αμερικανοκρατία δημιούργησε στη δεύτερη κατοχή ένα γερό αστυνομικό μηχανισμό μέσα στις πόλεις και με τα αδιάκοπα χτυπήματα (δεκάδες χιλιάδες φυλακισμένοι και εξόριστοι. πράγμα που διευκόλυνε το μοναρχοφασισμό να κάνει καλύτερα τη δουλειά του στις πόλεις και να αδυνατίσει πολύ τη δράση μας". Τότες ο εθνικοαπελευθερωτικός χαρακτήρας του κινήματος ξεσήκωσε στην πόλη όλα τα στρώματα του πληθυσμού. Επίσης.) κατόρθωσε να αδυνατίσει το κίνημά μας μέσα στις πόλεις. με τα μέτρα που πήραν οι Αμερικανοί. Το λάθος το δικό μας είναι ότι νομίσαμε πως οι πόλεις μπορούσαν να παίξουν το ρόλο τους της πρώτης κατοχής. για το τράβηγμα του αγροτικού πληθυσμού στις πόλεις. απ' τις οπορτουνιστικές αντιλήψεις και την παθητικότητα. Ενώ έγκαιρα έπρεπε να βγάλουμε από τις πόλεις και την ύπαιθρο ένα μεγάλο μέρος των στελεχών μας (τουλάχιστον αυτούς που ο μοναρχοφασισμός τους έριξε στις φυλακές και τα ξερονήσια).και υπήρχαν τέτοιες δυνατότητες .χαρακτήρα του αγώνα στη δεύτερη κατοχή (εμφύλιος πόλεμος). εκτός από μερικούς εθνοπροδότες. Ο μοναρχοφασισμός δεν κατόρθωσε να καταχτήσει ιδεολογικά τις μάζες του εργαζόμενου λαού. μπόρεσαν να δυναμώσουν περισσότερο τα αστυνομικά μέτρα μέσα σ' αυτές. με τα μέτρα του μπόρεσε να εμποδίσει τη δράση τους. όπως στην πρώτη κατοχή. Όμως. για την ενίσχυση του αγώνα του ΔΣΕ.και στην κατάλληλη στιγμή να τους χρησιμοποιήσουμε. που επικράτησε σε ορισμένα απ' αυτά (παράδειγμα η ΕΠ της ΚΟ Αθήνας που καθαιρέθηκε από το ΠΓ του Κόμματος). Έτσι θα λύναμε απ' την αρχή το πρόβλημα των εφεδρειών. αδιάκοπες θανατικές καταδίκες. να τον τοποθετήσουμε στον κατάλληλο χώρο . βασανιστήρια. Η κατάσταση χειροτέρεψε στις πόλεις απ' τις αδυναμίες των στελεχών μας να προσαρμόσουν τη δουλειά τους στις καινούριες συνθήκες. κλπ. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" . προδοσίες. να αναπτύξουν μαζικό κίνημα και ένοπλη δράση.

στην επόμενη περίοδο. Σοφούλης στρατοπέδου. Στο σημερινό μέρος θα παρουσιάσουμε τις σχετικές εξελίξεις. μέχρι και το νόθο δημοψήφισμα του 1946.Ο αστικός πολιτικός κόσμος τα χρόνια 1947-'48 Όπως θα θυμάται ο αναγνώστης. . έχουμε ήδη γράψει για τις κυβερνητικές και άλλες εξελίξεις στο χώρο του αστικού Θ.

τόσο της Δεξιάς όσο και του Κέντρου.Το φθινόπωρο του 1946 προετοιμάζεται η ιμπεριαλιστική "αλλαγή φρουράς" στην Ελλάδα. αποδέχτηκαν και χαιρέτισαν θριαμβευτικά το "δόγμα Τρούμαν". με τη συμμετοχή όλων των πολιτικών κομμάτων της τότε Βουλής. ο υπουργός Εξωτερικών της Μ. Ζέρβας το Δημοσίας Τάξεως. που αντιμετώπιζε βαθιά οικονομική κρίση. ο Π. Στις 15 Φλεβάρη 1947. Γι' αυτό. Ήταν η λεγόμενη επτακέφαλος κυβέρνηση. η κυβέρνηση των ΗΠΑ αξιώνει να γίνει κυβερνητική αλλαγή στην Ελλάδα. ανακοίνωσε την αποχώρηση των βρετανικών στρατευμάτων από την Ελλάδα και στις 12 Μάρτη. με αντιπροέδρους τους Κ. τα αστικά κόμματα. Τσαλδάρη και Σ. για να μπορέσει να αντιμετωπίσει τις αντάρτικες ομάδες. Βενιζέλο. Αντιθέτως. Πρωθυπουργός ορκίστηκε ο τραπεζίτης Δημήτριος Μάξιμος. στις 27 Γενάρη 1947 παραιτήθηκε η κυβέρνηση Τσαλδάρη και ορκίστηκε κυβέρνηση. Η Αγγλία. τη συντριβή του λαϊκού κινήματος και στη συγκρότηση και τον εξοπλισμό του στρατού. ο Στ. Κανελλόπουλος το Ναυτικών και ο Ν. Παπανδρέου ανέλαβε το υπουργείο Εσωτερικών. Παύλος Γλύξμπουργκ. Μπέβιν. Το ΚΚΕ κατάγγειλε το "δόγμα Τρούμαν" ως ωμή και απροκάλυπτη ιμπεριαλιστική επέμβαση και κάλεσε το λαό να ενωθεί και να παλέψει για την υπεράσπιση της εθνικής ανεξαρτησίας. . παραχωρεί τη θέση της στις ΗΠΑ. Ο Γ. ο Τρούμαν εξήγγειλε το περιβόητο "δόγμα" του. σύζυγος της Γερμανίδας Φρειδερίκης. Βρετανίας. Στο μεταξύ. Με σκοπό να δοθεί κάποια ψευτοδημοκρατική επίφαση στο αυταρχικό. που δήλωναν ότι θεωρούν την Ελλάδα "ζωτικόν χώρον διά την ασφάλειάν των". τον Απρίλη του 1947 πέθανε ο βασιλιάς Γεώργιος Β` και ανέβηκε στο θρόνο ο αδελφός του. νεοφασιστικό καθεστώς και να φανεί ότι η αμερικανική "βοήθεια" γίνεται αποδεχτή απ' όλο τον πολιτικό κόσμο. Η κυβέρνηση Μαξίμου έστρεψε την προσοχή της στην ένταση της φασιστικής τρομοκρατίας. Γονατάς το Δημοσίων Έργων.

Σοφούλη και αντιπρόεδρο και υπουργό Εξωτερικών τον Κ. που ήταν δυσαρεστημένοι από την αποτυχία των "εκκαθαριστικών" επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού. στην απόφαση της 3ης Ολομέλειας της ΚΕ (Σεπτέμβρης 1947). Το ΚΚΕ. που ο λαός και η Ελλάδα έχουν να δώσουν στους ξένους κατακτητές και τους ντόπιους υποταχτικούς τους και . με τη συμμετοχή και του Θ. Στις 23 Αυγούστου παραιτείται ο πρωθυπουργός Μάξιμος και στις 7 Σεπτέμβρη 1947. την Ελλάδα. Σημείωνε δε ότι για μια ακόμη φορά ο Σοφούλης και το κόμμα του πρόδωσαν τη δημοκρατία. Η 3η Ολομέλεια κατέληγε στο συμπέρασμα ότι ο ένοπλος αγώνας του ΔΣΕ αποτελεί τη μοναδική επιβεβλημένη απάντηση. που την αποτελούσαν οι 10 "φιλελεύθεροι" και 14 "λαϊκοί" υπουργοί. ενάντια στο ΔΣΕ. Κανελλόπουλος έντονα το όπλο της ψευτοδημοκρατίας και της απάτης. αρχηγού του κόμματος των Φιλελευθέρων. με πρωθυπουργό τον Θ. τόνιζε ότι η κυβέρνηση Σοφούλη αποτελεί συνέχιση και επέκταση στη μεταδεκεμβριανή πολιτική καταστροφή της πατρίδας μας και ότι η αποστολή του Σοφούλη είναι δίπλα στη δυναμική πολιτική και τη δολοφονική τρομοκρατία . το λαό. Τσαλδάρη.να χρησιμοποιήσει πιο Π.Οι Αμερικανοί. ορκίστηκε συμμαχική κυβέρνηση. προσανατολίζονται στο σχηματισμό διευρυμένης κυβέρνησης. ύστερα από απαίτηση των Αμερικανών. Σοφούλη.

με δημοκρατική κυβέρνηση. το δεύτερο δεκαήμερο του Γενάρη. στα τέλη του 1948. από ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ και με πρόεδρο. Η άμεση απάντηση της κυβέρνησης Σοφούλη . για την πιο αποτελεσματική αντιμετώπιση του ΔΣΕ. Μια τέτοια κυβέρνηση δε σχηματίστηκε αμέσως. ήταν να θέσει στις 8 Γενάρη 1948 και τυπικά εκτός νόμου το ΚΚΕ. με βάση το νόμο 509/47. στρατηγός Μάρσαλ. που συνοδεύτηκε και με το "Σχέδιο Μάρσαλ". τανκ και άλλο υλικό. Δ. γιατί ορισμένοι πολιτικοί αρχηγοί αρνούνταν κατ' αρχάς τη συμμετοχή τους. αξίωσε το σχηματισμό ευρείας αντιπροσωπευτικής κυβέρνησης απ' όλα τα αστικά κόμματα. με σύγχρονα όπλα. το ΕΑΜ και την Εθνική Αλληλεγγύη. ά. πρόσθεσε: "Ιδού ο στρατός σας"! Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ.διαπίστωνε ότι ωρίμασαν οι συνθήκες για τη δημιουργία μιας ελεύθερης περιοχής. που μερικά χρόνια αργότερα. το οποίο εξαγγέλθηκε στα τέλη του 1947. Στις 24 Δεκέμβρη 1947. όπως της Μακρονήσου. που ήρθε στην Αθήνα. υπέκυψαν στις . περί προστασίας του κοινωνικού καθεστώτος και εξαπόλυσε άγριο διωγμό. καλώς ήρθατε στο σπίτι σας"! Και δείχνοντας το ελληνικό στρατιωτικό άγημα. Κανελλόπουλος. τον τότε αρχηγό του ΔΣΕ. της Γιάρου κ. όμως. άρχισε ο εντατικός εξοπλισμός του κυβερνητικού στρατού από τις ΗΠΑ. γεμίζοντας τα εφιαλτικά στρατόπεδα. Μάρκο Βαφειάδη. Κ. που έφτασε στην Ελλάδα το Φλεβάρη του 1948 ως επικεφαλής της αμερικανικής στρατιωτικής αποστολής. Ήταν αυτός. ο ραδιοφωνικός σταθμός του ΔΣΕ ανάγγειλε το σχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. Αργότερα. αεροπλάνα. τον προσφώνησε με τα λόγια: "Στρατηγέ. Π. "Ιδού ο στρατός σας"! Ύστερα από το "δόγμα Τρούμαν". στέλνοντας χιλιάδες αγωνιστές στα ξερονήσια και τις φυλακές.Τσαλδάρη στο σχηματισμό της Π. ο και τότε υπουργός Εθνικής Άμυνας. Τη διοίκηση των κυβερνητικών στρατιωτικών δυνάμεων ανέλαβε ουσιαστικά ο στρατηγός Βαν Φλιτ.

και οι Σ. Μαρκεζίνης. Γ. Στ. Κανελόπουλος. Τσαλδάρη. σχετικά με τις συνθήκες. μέσα στις οποίες βγήκε η πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στο χώρο της Ηπείρου. εκτός του Κ. τη σύνθεσή της και άλλες χρήσιμες ιστορικά πληροφορίες. Κ. Επίσης πήραν μέρος οι Σπ. κάνοντας σχέδια για το μέλλον. Η άρχουσα τάξη και οι πάτρωνές της ήταν έτοιμοι για την τελική. Ευάγ. που του ανέθεσαν την αποφασιστική αναμέτρηση με το ΔΣΕ και την οριστική συντριβή του. "Μετά τη Συμφωνία της Βάρκιζας παραδώσαμε τα τιμημένα όπλα μας και γυρίσαμε στα χωριά μας. Αρχιστράτηγος των Ενόπλων Δυνάμεων διορίστηκε ο Αλέξανδρος Παπάγος. Βενιζέλος. κρίσιμη μάχη. Η πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ηπειρο Μια μαρτυρία για τη συγκρότηση και τα πρώτα βήματα των "καταδιωκομένων αγωνιστών" στις βουνοκορφές του Γράμμου Δημοσιεύουμε σήμερα ένα σημείωμα του αναγνώστη μας Νίκου Ζάγκαλη. Κ. Στεφανόπουλος. Τσάτσος. Καραμανλής. στην οποία πήραν μέρος.πιέσεις των Αμερικανών και ορκίστηκε νέα κυβέρνηση Σοφούλη. Άλλος να ερωτευτεί και άλλος να . που αρνούνταν ως τότε. Παπανδρέου και Π. Αβέρωφ και άλλοι πολιτικοί παράγοντες.

με επικεφαλής τον Λεωνίδα Ράφτη εξοντώθηκε. Λεπενιώτης Παναγιώτης από τη Βύσανη Πωγωνίου 6. αφού αυτή ήταν και είναι η μοίρα μας. Έτσι.παντρευτεί. οι αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης. Παπαδόπουλος Βαγγέλης (Φωκάς) από τα Γιάννινα 4. που υπήρχε νωρίτερα. Η πολιτεία την είχε και την έχει εγκαταλειμμένη την "εύανδρο Ήπειρο". για να σκύψουμε το κεφάλι στην άλλη πλευρά του ίδιου νομίσματος. Η ομάδα αποτελούνταν από τους παρακάτω: 1. Πέτρου Τάκης από τα Δολιανά Πωγωνίου . Ράφτης Κώστας (Νεμέρτσικας) από την Κάτω Μερόπη Πωγωνίου 2. Δε μας άφησαν. Εμείς. Η αντοχή. Σκέβης Σπύρος από το Λιά Φιλιατών 5. Ετσι. Μια άλλη ομάδα. άλλος να πάει να σπουδάσει και άλλος να δουλέψει στα χωράφια του. πέρασε Στρατοδικείο στα Γιάννινα και εκτελέστηκε. να πραγματοποιήσουμε τα σχέδιά μας. για να φυλάξουμε το κεφάλι μας για ένα χρόνο και κάτι. το καλοκαίρι του 1946. βρεθήκαμε καταδιωκόμενοι στο Δυτικό Γράμμο 17 Ηπειρώτες και αποτελέσαμε την πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ήπειρο. στους Aγγλοαμερικανούς επεμβασίες. Οι συνεργάτες των καταχτητών γρήγορα μετατράπηκαν σε εθνικόφρονες και σε εκτελεστικά όργανα των "συμμάχων" και αμέσως μετά τη Βάρκιζα άρχισαν ενάντιά μας έναν ακήρυκτο εμφύλιο πόλεμο. όμως. Κοντοπάνος Φώτης (Αννίβας) από τα Δολιανά Πωγωνίου 3. για μας τους Ηπειρώτες. δεν πολεμήσαμε τους φασίστες καταχτητές. ο δε Λεωνίδας πιάστηκε. Κυρίως το τελευταίο. είχε ορισμένα όρια. άοπλοι και κυνηγημένοι πήραμε πάλι τα βουνά και τα λαγκάδια. Άλλος να ψάξει για δουλειά και να ταξιδέψει. όμως.

Ζάγκαλης Νίκος από τις Δρυμάδες Πωγωνίου 10. οι δε Φωκάς και Σκέβης ήταν ομαδάρχες. για να απελευθερώσουμε τους φυλακισμένους. Καραντάνης Μήτσος από τα Δολιανά Πωγωνίου 8. μια δυο μέρες πριν τραυματιστεί και δε θυμάμαι το όνομά του. Σ' εμάς. Ευαγγέλου Βασίλης από την Κόνιτσα 13. Κερλεγκίτσης Γιώργος από τη Χρυσόραχη 11. Ενας νεολαίος από το Κεφαλόβρυσο. Παράλληλα. πριν τους πάνε στην Κόνιτσα. που ήρθε σε μας.7. Λίγο αργότερα. στην περιοχή της Ηπείρου. ήρθαμε σε επαφή με τον Γιαννούλη. Μάτσης Γιώργος από τις Νεγράδες 17. Λιόντος Στράτος από τη Ζίτσα 14. Σταβρίδης Βασίλης από την Κάτω Μερόπη Πωγωνίου 15. όπου και τους φυλάκισαν. Βρυσάκης Σιάτρας από τη Ζίτσα 16. που είχε ένα τμήμα μεγαλύτερο από το δικό . Η πρώτη μάχη Στις 15 Σεπτέμβρη 1946 ένα απόσπασμα χωροφυλάκων και Μάυδων επέδραμαν στο χωριό Αετομηλίτσα (Ντέντσικο) και άρπαξαν αρκετούς κατοίκους του χωριού (Βλάχους) και τους πήγαν στην Πυρσόγιαννη. Διοίκηση της ομάδας ήταν ο Νεμέρτσικας και ο Αννίβας. Νάστος Βασίλης από το Κεφαλόβρυσο Πωγωνίου 12. του Παλιούρα και του Κίρλα. εμφανίστηκαν οι ομάδες του Πετρίτη. Λαϊνάς Σπύρος από την Καρδίτσα 9. Γρήγορα αποφασίσαμε να χτυπήσουμε την Πυρσόγιαννη. ήρθε σύνδεσμος από το χωριό και μας ενημέρωσε. που ήμασταν κάπου στην Αρένα.

που μετέπειτα αναπτύχθηκε σε Αρχηγείο Ηπείρου και τελικά σε VIII Μεραρχία του ΔΣΕ. όμως. Οι απώλειες αυτές μας έκαναν πιο αποφασιστικούς και ρίχνοντας μια σειρά χειροβομβίδες ορμήσαμε πάνω στο σταθμό. Για μας ήταν η πρώτη μάχη. θάψαμε με ομοβροντίες τον σκοτωμένο σύντροφό μας. Τα χαράματα βρεθήκαμε στο ύψωμα του Αη Λιά. Έτσι. που ήταν κάτω από την εκκλησία και μας χώριζε ένας χωριάτικος δρόμος. γίναμε αντιληπτοί από το σταθμό χωροφυλακής και άρχισαν να μας βάλλουν με αυτόματα και οπλοπολυβόλα. κάναμε γρήγορα πορεία προς την Πυρσόγιαννη. Η χαρά τους δεν περιγράφεται. Όμως. οπότε εμείς από πάνω και του Γιαννούλη το τμήμα από κάτω. όμως. Όλη τη νύχτα. Τους ξεπροβοδίσαμε για το χωριό τους και τους δώσαμε και τον τραυματία μας. μετά τις μάχες στον ΕΛΑΣ. τρέχοντας τον κατήφορο προς τον Σαραντάπορο. Με άλματα φτάσαμε μέχρι την εκκλησία της Πυρσόγιαννης και καλυμμένοι από τον αυλόγυρο χτυπούσαμε το σταθμό. . Πάρθηκε απόφαση ο Γιαννούλης. κοντά στο χωριό. με μαστοριά ριχτήκαμε στην επίθεση 17 άτομα ενάντια σε 50 περίπου οχυρωμένους. Οι χωροφύλακες δεν άντεξαν την επίθεσή μας και εγκατέλειψαν το σταθμό. Δε θυμάμαι ακριβώς τι απώλειες είχαν. Έτσι. τους αποδεκατίσαμε. τους περίμενε πλαγιοφυλακή του Γιαννούλη. Ανοίξαμε το υπόγειο και απελευθερώσαμε τους Ντεντσικιώτες. όμως τα 3/4 της ομάδας ήταν αξιωματικοί του ΕΛΑΣ. Ξέρω. να πιάσει πλαγιοφυλακές κι εμείς να κάνουμε επίθεση στο σταθμό. ξεκίνησε την πολεμική της δραστηριότητα η πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ήπειρο. Στη διάρκεια της μάχης σκοτώθηκε από σφαίρα στο μέτωπο ο Κερλεγκίτσης Γιώργος και ύστερα από λίγο τραυματίστηκε στον ώμο ο νεολαίος από το Κεφαλόβρυσο. 15 προς 16 Σεπτέμβρη 1946. Καρλαγκίτση Γιώργο. Ύστερα. Εκεί.μας. ότι εκεί σκοτώθηκε ο διοικητής τους Κούρκουλας.

Ο Ζάγκαλης Νίκος.με κατά πολύ υπέρτερες δυνάμεις προσπάθησε να την εξοντώσει ή τουλάχιστον να τη διαλύσει. λοχαγός διοικητής λόχου σκοτώθηκε στο Γράμμο το 1949. σκοτώθηκε συνταγματάρχης και τιμημένος στο Γράμμο. Όλοι οι άλλοι. με την κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ. Ο Καραντάνης Μήτσος. Φαίνεται. που είχαν δημιουργηθεί στη δεκαετία του '50. ήταν στο επιτελείο της Μεραρχίας. γιατί ύστερα από λίγες μέρες από τη μάχη της Πυρσόγιαννης. με συνέπεια κουβάλησαν το σταυρό του Γολγοθά. πολιτικός επίτροπος του ΔΣΕ. ταγματάρχης του ΔΣΕ. συνταγματάρχες του ΔΣΕ. Ο Νεμέρτσικας και ο Φωκάς. Ο Λεπενιώτης Παναγιώτης ήταν πολιτικός επίτροπος της Μεραρχίας. αντισυνταγματάρχης. θα ήταν ασέβεια να μην πω τι απέγιναν αυτοί οι πρωτεργάτες της ένδοξης VIII Μεραρχίας. Ένας μόνο τέλειωσε άδοξα. ενώ δυο παλικάρια. αν και βρέθηκαν έξω από το Κόμμα. Ζει στην Αθήνα και αυτός. Ο Λαϊνάς Σπύρος. που πολλές φορές ο αντίπαλος . ο Αννίβας. εξαιτίας των ιδιόμορφων καταστάσεων. Τώρα ζει στο χωριό του. πως δεν ήταν έτοιμος για μεγάλες θυσίες. πέφτοντας σε ενέδρα. που εκφράζονταν σε τρία χρόνια ένοπλης πάλης. σε επαναπατρισμό στα γεράματα. το 1949. σε δεκαετίες πολιτικής προσφυγιάς.Η κατοπινή πορεία των πρωτεργατών Από την πλευρά μου. διοικητής των τμημάτων σαμποτέρ της Μεραρχίας. με την κατώτερη σύνταξη του ΙΚΑ. διοικητής λόχου πέθανε πριν μερικά χρόνια στην Τασκένδη. της μεραρχίας της Μουργκάνας. διοικητής ταξιαρχίας. λοχαγός του ΔΣΕ. ζει . Ο Σκέβης Σπύρος. ώσπου σκοτώθηκαν. Τιμώντας τη μνήμη τους λέω ότι πέθαναν κομμουνιστές. ο Πέτρου Τάκης και ο Σταβρίδης Βασίλης πολέμησαν. δεν άντεξε και σήκωσε τα χέρια. πάντα έσπαγε τα μούτρα του. με τεράστιες γι' αυτόν απώλειες. με τεράστια προβλήματα επιβίωσης. Ο Λιόντος Στράτος. σε μεγάλη ηλικία. έγιναν κατά περιόδους διοικητές της Μεραρχίας. Και οι δυο τους πέθαναν στην προσφυγιά. Ο Νάστος Βασίλης. ταγματάρχης του ΔΣΕ. Τώρα ζει στη Μόσχα. Όμως.

τι έγραψα. Νίκος ΖΑΓΚΑΛΗΣ ΥΓ. και Μάτσης Γ.όσοι είναι ακόμη ζωντανοί . που ήταν στην Τασκένδη και οι Βρυσάκης Σ.τι είχαν και δεν είχαν για την κοινωνική δικαιοσύνη". Αυτοί οι απλοί άνθρωποι. Ζίτσα. εργάτες. δεν έγινε από πρόθεση. ο χρόνος αδυνατίζει τη μνήμη Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Η δολοφονία του Τζορτζ Πολκ Μια υπόθεση. μαθητές μπήκαν μπροστά και έδωσαν και δίνουν . Δεν ξέρω τι έχουν απογίνει. Εάν υπάρχει κάποια ανακρίβεια σε ό. αλλά απλά. οι Ευαγγέλου Βασίλης. αγρότες. που συντάραξε το δημοσιογραφικό κόσμο και αποκάλυψε την ωμότητα του μοναρχοφασιστικού καθεστώτος και των ιμπεριαλιστών πατρώνων του .σήμερα στο χωριό του. που ήταν δάσκαλοι.ό.

βρέθηκε ένα γράμμα που φανέρωσε πως είχε τη φιλοδοξία να φτάσει μέχρι το Αρχηγείο του ΔΣΕ. Το πτώμα βρήκε ο Ο Τζορτζ Πολκ βαρκάρης Λάμπρος Αντώναρος. Στο δωμάτιό του. λίγες ώρες μετά την ανακάλυψη του πτώματός του. καθώς έκανε μια συνηθισμένη διαδρομή με τη βάρκα του. στο ξενοδοχείο "Αστόρια" της Θεσσαλονίκης. ανακαλύφθηκε στο θαλάσσιο χώρο της Θεσσαλονίκης το πτώμα του Τζορτζ Πολκ. Μάρκο Βαφειάδη. Θεμ. γύρω στις 20 του Μάη. που έδρευε κάπου στη Βόρεια Ελλάδα και να συναντηθεί με τον τότε αρχηγό του ΔΣΕ. Πολύ γρήγορα. CBS. Η είδηση έκανε τον κύκλο ολόκληρου του κόσμου και προκάλεσε πραγματικό σάλο. Στις 16 Μάη 1948. Ο φιλελεύθερος Αμερικανός δημοσιογράφος Πολκ. γνωστού Αμερικανού δημοσιογράφου. ο τότε Έλληνας πρωθυπουργός. που συχνά επέκρινε το αντιδραστικό καθεστώς της Ελλάδας. ανταποκριτή για την Ελλάδα και τη Μέση Ανατολή του ραδιοφωνικού δικτύου της Νέας Υόρκης. έφτασε στη Θεσσαλονίκη γύρω στις 9 του Μάη σαν πολεμικός ανταποκριτής και σκόπευε να φύγει από τη χώρα μας και να επιστρέψει στις ΗΠΑ.Στις 16 Μάη του 1948. δήλωνε: . Σοφούλης. πιστοποιήθηκε ότι επρόκειτο περί δολοφονίας και το γεγονός αυτό έδωσε αμέσως άλλες διαστάσεις στην όλη υπόθεση. ιδιαίτερα μέσα στο δημοσιογραφικό κόσμο.

βρέθηκε σε απόλυτο αδιέξοδο. Η κυβέρνηση της Αθήνας προσπαθούσε να ρίξει την ευθύνη στο ΚΚΕ. χρεοκόπησε πανηγυρικά και οι εγκληματίες. για να μην έρθει στην Ελεύθερη Ελλάδα και για να αποδοθεί η δολοφονία του στους δημοκρατικούς. Σοφούλη την εργασία της. Αυτό τους ξεσκεπάζει πιο πολύ". επελήφθην προσωπικώς του ζητήματος και έδωσα εντολήν όπως κινητοποιηθεί ολόκληρος η αστυνομία της χώρας διά την ανακάλυψιν των εγκληματιών". Η κυβέρνησις θέλει καταβάλει πάσαν προσπάθειαν προς ανάκαλυψιν των δολοφόνων και την αμείλικτον αυτών τιμωρίαν. προσπαθούν τώρα να σκεπάσουν το έγκλημά τους. Η σκηνοθεσία. ο Πολκ δολοφονήθηκε από τους εγκληματίες της Ειδικής Ασφάλειας Θεσσαλονίκης. οι Αμερικανοί δημοσιογράφοι ζητούσαν κάποιου "ένοχου" την κεφαλήν επί πίνακι. με δηλώσεις τους. Ιωαννίδης και όπως γίνεται κάθε μέρα και πιο φανερό. διαβάζουμε: "Όπως κατάγγειλε με δηλώσεις του ο υπουργός των Εσωτερικών συν. κατάγγελναν σαν υπεύθυνη για τη δολοφονία του Πολκ. Αρχηγείου του ΔΣΕ (τεύχος 6 του 1948). Ηδη. μηνιάτικο στρατιωτικό . μέσα σε μια ατμόσφαιρα μεγάλης και πολύπλευρης συγκίνησης. Στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός".πολιτικό όργανο του Γεν. πολύ γρήγορα. όμως. ενώ το αμερικανικό κράτος ενδιαφερόταν για τον αντικομμουνιστικό αγώνα. Ταυτόχρονα. την ειδική Ασφάλεια της Θεσσαλονίκης. Η ανάκριση όμως. και συγκεκριμένα στα στελέχη του: Αδάμ Μουζενίδη και Βαγγέλη Βασβανά."Αποτελεί ζήτημα τιμής διά την Ελλάδα η ταχεία ανακάλυψις των δραστών και των αιτίων του αποτρόπαιου τούτου εγκλήματος. υπόδικοι μπρος στην παγκόσμια κοινή γνώμη. ενώ το ΚΚΕ και η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. . που άρχισε πράγματι αμέσως μετά τις δηλώσεις του τότε πρωθυπουργού Θεμ.

Η υπόθεση Πολκ έφερε στην επιφάνεια το πώς οι σκοπιμότητες του αγγλοαμερικανικού ανταγωνισμού στη Μέση Ανατολή και της αγγλοαμερικανικής αλληλεγγύης στον αντικομμουνιστικό αγώνα. ο ναυτικός ακόλουθος σκοτώθηκε τυχαία. αλλά η Αμερική και η άκρα Δεξιά στην Ελλάδα δεν μπορούσαν να ησυχάσουν. ο Κ. η ανάκριση αδυνατούσε να εξηγήσει το πώς μπόρεσε να γίνει ο φόνος. Αιλιανός. να κλείσει η όλη υπόθεση. Θα μπορούσε. αποδίδοντας το φόνο σε αγνώστους. Χρειάζονταν μια λύση αντικομμουνιστική. έννοια τούτη Τσάτσος. η ανάκριση δεν μπόρεσε να προχωρήσει στο σωστό δρόμο. Σάντερλαντ με πολιτική Στην παραπάνω ενδυμασία και ο υπουργός όμως αντίφαση.Οι ανακρίσεις Μέσα σ' αυτό το κλίμα. Εργασίας επί Μεταξά Δημητράτος υπήρχε εξήγηση. Εξαιτίας των παραπάνω σκοπιμοτήτων. που δε στάθηκε δυνατό να βρεθούν. ο Σμιθ. εμπόδισαν να έρθει στο φως η αλήθεια. Σμιθ. . η οποία και δεν άργησε να γίνει γνωστή στους αρμόδιους. ο συμφωνία πάνω αεροπορικός ακόλουθος της στο θέμα αυτό. προμελετήσει να κύριος οργανωτής της πάει στο Αρχηγείο συνωμοσίας εναντίον του Πολκ. του ΔΣΕ και δεν Από αριστερά ο υπουργός Τύπου είχε κλείσει και Πληροφοριών Μ. ο κανέναν και με την Γουλόπουλος. βέβαια. με πρεσβείας των ΗΠΑ Μπέργκβιστ. Όλα τα δεδομένα έδειχναν πως επρόκειτο για φόνο εκ προμελέτης και όλα τα στοιχεία της Στο μέσο της φωτογραφίας ο ανάκρισης στρατιωτικός ακόλουθος της φανέρωναν πως ο αμερικανικής πρεσβείας στην Πολκ δεν είχε Αθήνα συνταγματάρχης Χ.

Ακολούθησε η ελληνική ανακριτική φάση στην Αθήνα. Η συγκάλυψη της αλήθειας Στην εφημερίδα "Εξόρμηση". είτε ερευνούσαν όλες τις πιθανές κατευθύνσεις και εκδοχές. η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση στιγμάτιζε τους δολοφόνους του Αμερικανού δημοσιογράφου. όταν έγιναν γνωστά ορισμένα στοιχεία για την εξαφάνιση του δημοσιογράφου Πολκ από το ξενοδοχείο. είτε όχι. αλλά και των αμερικανοβρετανικών σχέσεων. την 1η του Ιούνη 1948. να συλληφθεί ένας "ένοχος" και να δικαστεί για τη δολοφονία του Τζορτζ Πολκ. όργανο του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ. δρώντας. Πολκ έφερε σε δύσκολη θέση την ψευτοκυβέρνηση των δολοφόνων. Άρχισε παράλληλα κι αποκορυφώθηκε τον Ιούλη η φάση της αμερικανικής επέμβασης με κεντρικό μοτίβο την απαίτηση να βρεθεί και να συλληφθεί οπωσδήποτε ένας κάποιος ένοχος.Έτσι. μετά από ανακρίσεις μερικών μηνών. Είχαν οργανώσει τη δολοφονία με τέτοιο . οι αξιωματούχοι της αμερικανικής πλευράς. με τη σύλληψη και τις "ομολογίες" του Γρηγόρη Στακτόπουλου". που δεν κατάφερναν να βρουν στοιχεία προς καμιά κατεύθυνση. έπεισαν .τους αξιωματούχους της ελληνικής πλευράς ότι ήταν σημαντικό για την εξέλιξη των αμερικανο-ελληνικών.ά. Ο Κώστας Χατζηαργύρης. γράφονταν: "Η δολοφονία του Αμερικανού δημοσιογράφου Τζ. αναφέρεται σε τέσσερις βασικές φάσεις της ανάκρισης. Και κλιμακώθηκε η όλη διαδικασία τον Αύγουστο του 1948.. που κράτησε τον Ιούνη. για το φόνο. που κάλυψε το δεύτερο μισό του μήνα Μάη.με τη μια ή την άλλη μορφή πίεσης . Κατά την πρώτη ανακριτική φάση της Θεσσαλονίκης (δεύτερο μισό του Μάη). κυρίως μέσω εκπροσώπων του αμερικανικού Τύπου. Συγκεκριμένα: "Υπήρξε η ελληνική ανακριτική φάση στη Θεσσαλονίκη. στο βιβλίο του "Η υπόθεση Πολκ". την αποστολή της ταυτότητάς του στο Γ` Αστυνομικό Τμήμα Θεσσαλονίκης κ.

Ιωαννίδη αποδείχνουν αδιάψευστα πως ο Πολκ δολοφονήθηκε από τη σπείρα των δολοφόνων που δρα στη Σαλονίκη. ώστε να μπορούν εύκολα να την αποδώσουν στους δημοκρατικούς. . Όλα τα μέχρι τώρα στοιχεία είναι συντριπτικά για τους δολοφόνους. ενδιαφέρθηκαν και ξεσκέπασαν την προσπάθεια αυτή. Τρομοκρατημένοι μπροστά στον κίνδυνο να αποκαλυφτούν οι δράστες και η ενοχή τους. για να ματαιωθεί ο ερχομός του Πολκ στην Ελεύθερη Ελλάδα. ελπίζουν να σκεπάσουν την υπόθεση. ώστε να δημιουργηθεί η εντύπωση πως ο Πολκ κατόρθωσε να περάσει στους αντάρτες και. Είχαν. εκεί εξαφανίστηκε δολοφονημένος. δεν μπορούσαν πια να πουν πως είχε περάσει στους αντάρτες. Στη Σαλονίκη έφτασαν δημοσιογράφοι και ντετέκτιβ (ιδιωτικοί αστυνομικοί). παρ' όλες τις δηλώσεις του Σοφούλη πως είναι τάχα ζήτημα τιμής η ανακάλυψη των δολοφόνων. κατάπληκτοι μπροστά στην άτιμη αυτή πράξη. κάτω από την καθοδήγηση της Ασφάλειας. Και το νέο τους έγκλημα. Γι' αυτό είχαν κανονίσει να σταλεί η ταυτότητα του Πολκ στην Ασφάλεια.τρόπο. Οι Αμερικανοί δημοσιογράφοι αποφάσισαν να στείλουν στην Ελλάδα επιτροπή για να παρακολουθήσει τις ανακρίσεις. Μοναδική της ελπίδα είναι πια να συγκαλύψει τους δολοφόνους και να μπερδέψει τις ανακρίσεις. αργά ή γρήγορα. Η τύχη τα 'φερε να ξεβράσει η θάλασσα το πτώμα προς στην παραλία της Σαλονίκης. Οι δηλώσεις του υπουργού Εσωτερικών συναγ. να σκηνοθετήσουν την ενοχή των "κομμουνιστών" στη στυγερή δολοφονία. Η σπείρα των δολοφόνων δυσκολεύτηκε έτσι να βάνει μπροστά τη σκηνοθεσία της. Αυτό και κάνει. κανονίσει να εξαφανιστεί το πτώμα. Έτσι. θα αποκαλυφθεί. Μα. άδικα πασχίζουν. οι ξένοι δημοσιογράφοι και η κοινή γνώμη της Αμερικής. Έτσι. Το αίμα θα πνίξει τους δολοφόνους". Δοκίμασαν αμέσως με τις φυλλάδες τους και με δηλώσεις ψευτοϋπουργών. πράγμα που έγινε. που άρχισαν τις δικές τους έρευνες. η ψευτοκυβέρνηση της ΑΘήνας ζήτησε από το αμερικανικό υπουργείο των Εξωτερικών. επομένως. επίσης. στο μεταξύ. να εμποδίσει τον ερχομό της επιτροπής των δημοσιογράφων. Μα.

τον Τζορτζ Πολκ σκότωσε ο Άγγλος πράκτορας της Ιντέλιτζενς Σέρβις. αποκαλύπτεται ότι πίσω από τη δολοφονία του Πολκ κρύβονται οι αμερικανικές στρατιωτικές μυστικές υπηρεσίες. σε συνεργασία με τμήματα του ελληνικού και βρετανικού στρατιωτικού κατεστημένου. Βρετανίας στη Θεσσαλονίκη. διείσδυση και προπαγάνδα". Την εποχή εκείνη στην Ευρώπη και σ' όλον τον κόσμο. μέσα από τις σελίδες αυτού του βιβλίου. τον κομμουνισμό. για πρώτη φορά. στην προώθηση μιας απεχθούς λύσης σ' ένα "ανεξιχνίαστο" έγκλημα και μετά να κουκουλώσουν αυτή τη λύση.ΗΠΑ Βρετανία). ο οποίος και υπηρετούσε ως πρόξενος της Μ. Οικονομίδης σημειώνει. Χάρβι Σμιθ". Ο Πολκ θύμα του αντικομμουνισμού Όσοι ασχολήθηκαν και ασχολούνται με την υπόθεση Πολκ προσπαθούν να δώσουν απάντηση στο ερώτημα: Τι ήταν αυτό που επέτρεψε στις ελληνικές. Η απάντηση στο παραπάνω ερώτημα βρίσκεται στο γεγονός ότι και οι τρεις κυβερνήσεις (Ελλάδα . προσπαθούσαν να συντρίψουν το λαϊκο- . ώστε να παραμείνει συγκαλυμμένη επί τόσα χρόνια. Στην Ελλάδα. Κύριος οργανωτής της συνωμοσίας εναντίον του Πολκ ήταν ο στρατιωτικός ακόλουθος της πρεσβείας των ΗΠΑ στην Αθήνα. μαινόταν ένας αδελφοκτόνος εμφύλιος πόλεμος. να συνεργαστούν τελικά. που είχαν αντικαταστήσει τους Άγγλους. συνταγματάρχης του αμερικανικού ΓΕΣ.Όπως απέδειξαν οι νεότερες έρευνες. Οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές. παρά τις επί μέρους αντιθέσεις τους. Στην εισαγωγή του βιβλίου του "Πόλεμος. είχαν μια κοινή αντίληψη περί κοινού συμφέροντος απέναντι σ' έναν κοινό εχθρό. Την υπόθεση σκέπασαν τότε οι ελληνικές και οι αμερικανικές αρχές. επικρατούσε το ψυχροπολεμικό κλίμα. σχετικά με την υπόθεση Πολκ: "Σήμερα. ο Φ. Ράνταλ Κόουτς. τις αμερικανικές και τις βρετανικές αρχές.

Γι' αυτόν ακριβώς το λόγο. θέλοντας να συμβάλει στο σταμάτημα του εμφυλίου πολέμου και στη συμφιλίωση του ελληνικού λαού. που θα έτεινε να βοηθήσει να βρει η Ελλάδα τον εαυτό της και την ησυχία της. η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση (ΠΔΚ) δήλωνε ότι ήταν πάντα έτοιμη να δεχτεί και να ενθαρρύνει οποιαδήποτε πρωτοβουλία και από οποιαδήποτε πλευρά. οι εκτελέσεις και οι σφαγές των λαϊκών αγωνιστών. έπρεπε να βγει από τη μέση ο Πολκ και. επειδή αυτό ήθελαν οι ξένοι ιμπεριαλιστές και η ντόπια αντίδραση. Ο αντικομμουνισμός. Ο δημοσιογράφος Πολκ. ο Αμερικανός δημοσιογράφος Τζορτζ Πολκ υπήρξε ένα από τα τραγικά θύματα της αντικομμουνιστικής εκστρατείας που είχε εξαπολυθεί την εποχή εκείνη στην Ελλάδα από την ντόπια αντίδραση και τους Αμερικανούς και τους Άγγλους πάτρωνές της. οργίαζε. διείσδυση και προπαγάνδα" και από το αρχείο του "Ρ" . η ευθύνη για το έγκλημα να αποδοθεί στους κομμουνιστές. Το κίνημα συμπαράστασης προς τις προοδευτικές δημοκρατικές δυνάμεις της Ελλάδας έπαιρνε όλο και μεγαλύτερες διαστάσεις στην Ευρώπη και σ' όλο τον κόσμο. να έρθει σε επαφή με την ηγεσία του ΔΣΕ και να ενημερώσει την αμερικανική και την παγκόσμια δημοκρατική γνώμη για τις προθέσεις και τις επιδιώξεις της ΠΔΚ. Ζητούσε επίμονα να παύσει να χύνεται στην Ελλάδα αίμα. Την άνοιξη και το καλοκαίρι του 1948. ταυτόχρονα. κυριολεκτικά. σχετικά με τη λύση του ελληνικού δράματος. Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο του Φοίβου Οικονομίδη "Πόλεμος. Συνεπώς. σκόπευε να πάει στο βουνό. Η ενοχοποίηση των κομμουνιστών ικανοποιούσε τις αμερικανικές απαιτήσεις και διασφάλιζε την πραγματοποίηση του προγράμματος βοήθειας ενάντια στον κοινό εχθρό.δημοκρατικό κίνημα. Ζητούσαν να σταματήσουν οι δολοφονίες.

με τον περίφημο ελιγμό των δυνάμεων του ΔΣΕ στο Βίτσι. Άρχισε στις 14 Ιούνη του 1948 και τελείωσε. στις 20 προς 21 Αυγούστου του ίδιου έτους.Η εβδομηνταήμερη εποποιία στη Βόρεια Πίνδο Η μεγάλη μάχη του Γράμμου 14/6 . αλλά μερικές συμμορίες κατσαπλιάδων. Η ντόπια και ξένη αντίδραση οργάνωσαν αυτή τη μεγάλη εκστρατεία στη Βόρεια Πίνδο με στόχο την οριστική συντριβή του ΔΣΕ. πολεμικό γεγονός σ' όλη τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. από την άποψη των συγκρούσεων που έλαβαν χώρα.3/5/1948) είχε την επωνυμία "Χαραυγή". με την εφαρμογή του. η επωνυμία του οποίου φανερώνει και τον στόχο που είχαν.επαναστατικός στρατός. . στη Βόρεια Πίνδο. που .αν μη τι άλλο .χρεοκόπησε στην κυριολεξία όλους τους ισχυρισμούς και την προπαγάνδα της ντόπιας αντίδρασης και των ξένων αφεντικών της. Δεν είναι άλλωστε τυχαίο ότι η επιχείρηση του κυβερνητικού στρατού στη Ρούμελη (15/4 . Πρόκειται για το μεγαλύτερο σε διάρκεια και σκληρότερο. κράτησε σχεδόν 70 μέρες. αυτοί που το συνέταξαν.21/8/1948 Η μεγάλη μάχη του Γράμμου. Η εκστρατεία στηρίχτηκε στο στρατηγικό σχέδιο "ΚΟΡΩΝΙΣ". που υποστήριζαν ότι ο ΔΣΕ δεν ήταν πραγματικός εθνικοαπελευθερωτικός .

Συνεπώς.. Δηλαδή από 21 έως 28 μέρες. νίκης.. στην πορεία των επιχειρήσεων δέχτηκε απανωτές τροποποιήσεις και στην πράξη δεν . η επιχείρηση "ΚΟΡΩΝΙΣ" που ακολούθησε στη Βόρεια Πίνδο σήμαινε την κορωνίδα αυτής της. το πολύ 4 εβδομάδες. Το σχέδιο προέβλεπε τρεις φάσεις επιχειρήσεων: Η πρώτη φάση αφορούσε προκαταρκτικές ενέργειες για βελτίωση των βάσεων εξόρμησης των μεραρχιών του κυβερνητικού στρατού. Στόχος η "εξάρθρωση στην περιοχή Γράμμου του Συμμοριακού ελέγχου με πλήρη συντριβή κι εξόντωση των εκεί συμμοριακών συγκροτημάτων. Η δεύτερη φάση προέβλεπε γρήγορες ισχυρές επιθετικές κινήσεις κατά μήκος των αλβανικών συνόρων και από τις δύο κατευθύνσεις για απαγόρευση διαφυγής του ΔΣΕ στην Αλβανία. Σε συνέχεια εγκατάσταση στο Γράμμο των εθνικών δυνάμεων προς παρεμπόδιση ξανά μόλυνσής του από συμμορίτες". Τι προέβλεπε το σχέδιο "ΚΟΡΩΝΙΣ" Βάσει του σχεδίου "ΚΟΡΩΝΙΣ" η διάρκεια των επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού στη Β. Το σχέδιο "ΚΟΡΩΝΙΣ". Τέλος. η τρίτη φάση προέβλεπε τη διατήρηση του φράγματος αποκοπής του ΔΣΕ από τη μεριά της Αλβανίας και διείσδυση του κυβερνητικού στρατού στο εσωτερικό του Γράμμου "προς απηνή δίωξη κι εξόντωση των συμμοριτών".θέλοντας να συμβολίσει τη χαραυγή της νίκης των αντιπάλων του ΔΣΕ. Ο χρόνος πραγματοποίησης αυτού του "φράγματος" προβλεπόταν για τρεις ημέρες. Πίνδο θα ήταν 3.

κινούμεναι σχεδόν παραλλήλως των Αλβανικών συνόρων.Σακελαρίου Πέτρος. Ο στρατηγός Θρ. Το σχέδιο μιλάει για τρεις μέρες) η IX Μεραρχία (Μανιδάκη) από της Ηπείρου και η XV μεραρχία (Λάιου) από Δυτ.Τζέκινς. . υπαρχηγός της Αμερικάνικης Στρατιωτικής Αποστολής. Όμως δικαίως. αρχηγός του ΓΕΝ. υποστράτηγος. αρχηγός της Αμερικανικής Στρατιωτικής Αποστολής. Μακεδονίας θα ηνούντο εις την κορυφήν του Γράμμου. . Πράγματι.000 εκτός μάχης" (Θρ.εφαρμόστηκε ποτέ.Γιαντζής Δημήτριος. . Η μάχη αυτή θα στοιχίσει εις το έθνος υπέρ τας 14. Ο συσχετισμός δυνάμεων σε επίπεδο ηγεσίας Εξετάζοντας το συσχετισμό δυνάμεων που συγκρούστηκαν στη Βόρεια Πίνδο το 1948. Το νηπιώδες σχέδιον έλαβε την εκδίκησίν του. Τσακαλώτου: "40 χρόνια στρατιώτης της Ελλάδας". Αι Μεραρχίαι. είνε απαράδεκτος η αναφερόμενη εις το σχέδιον τούτο διατύπωσις ότι εντός 24ώρου (Σημ. Η ηγεσία του κυβερνητικού στρατού: Το ανώτατο κλιμάκιό της αποτελούσαν οι: .Βαν Φλιτ. γιατί αποτελούν συστατικό στοιχείο αυτού του συσχετισμού που μας βοηθάει να τον κατανοήσουμε ολοκληρωμένα. σελ 123 και 125). έχει αξία να αναφερθούμε στις ηγεσίες του κυβερνητικού στρατού και του ΔΣΕ. όχι μόνο δεν ηνώθησαν εντός 24ώρου αλλά ποτέ. Τσακαλώτος λέει συγκεκριμένα γι' αυτό το σχέδιο: "Δε γνωρίζω ποιος είναι ο κυριότερος υπεύθυνος του σχεδίου επιχειρήσεων του Γράμμου του 1948. σμήναρχος. "Ρ": Ο Τσακαλώτος κάνει λάθος. αντιστράτηγος. υποστράτηγος. οι αγωνιζόμενοι αξιωματικοί έδωκαν εις το σχέδιον τούτο την ονομασίαν "Νηπιώδες". . . αρχηγός του ΓΕΣ. τόμος β`... υποναύαρχος.Μυτιληναίος Χρήστος. αρχηγός του ΓΕΑ.

Θρ. της VIII ο υποστράτηγος Α. Μπαλοδήμος.Ντάουν. Διοικητής της 670 Μονάδας ήταν ο Γ. Γρηγορόπουλος. Αρχηγός όλου αυτού του στρατιωτικού επιτελικού οργάνου ήταν ο Βαν Φλιτ.Γούσιας. διοικητής του Α` Σώματος Στρατού. Διοικητής του ΑΔΜ ήταν ο Β. της X ο υποστράτηγος Ευθ. Η ηγεσία του ΔΣΕ: Η ανώτατη ηγεσία του ΔΣΕ αποτελούνταν από τους Μ. Παπανικολάου.. . Ζαχαριάδη ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. στο ΑΔΜ τα καθήκοντα που πολιτικού επιτρόπου. αρχηγός της Βρετανικής Στρατιωτικής Αποστολής. Το αμέσως κατώτερο κλιμάκιο της στρατιωτικής ηγεσίας αποτελούσαν οι: . τότε. αντιστράτηγος. Στη Βόρεια Πίνδο έδρασαν ουσιαστικά δύο μεγάλες μονάδες του ΔΣΕ που στην πραγματικότητα ήταν δύο ελαφριές μεραρχίες πεζικού: Οι δυνάμεις του Αρχηγείου Δυτικής Μακεδονίας (ΑΔΜ) και η 670 Μονάδα. διοικητής ήταν ο Δ. της ΙΙ ο υποστράτηγος Ν. Β. Ουσιαστικός.Παν. . ο οποίος και αντικαταστάθηκε από τις 5/8/1948 από τον αντιστράτηγο Στ. Βοντίτσιος .Θεοδ. Κιτριλάκη. αρχηγός του Β` Σώματος Στρατού. Καλογερόπουλος. όμως. Λάιος. Βασιλάς και της XV ο υποστράτηγος Δ. Γκανιάτσος (Χείμαρρος). αντιστράτηγος. Βαφειάδη αρχηγό του Δημοκρατικού Στρατού. αρχηγός του Γ` Σώματος Στρατού. . Διοικητές των μεραρχιών που πήραν μέρος στη μάχη ήταν: της I Μεραρχίας ο υποστράτηγος Θωμάς Πετζόπουλος. Τσακαλώτος. υποστράτηγος. ο οποίος είχε. Βλαντάς. Μπαρτζιώτα πολιτικό επίτροπο του Γενικού Αρχηγείου και φυσικά τον Ν. αντιστράτηγος. Μανιδάκης. αναπληρωματικό μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. της IX ο υποστράτηγος Στ.

Βενετσανόπουλος και της 670 Μονάδας ο Γ. ο Δ. Στα μέσα του Ιούλη το μέτωπο του Γράμμου ενίσχυσε και η 123 Θεσσαλική Ταξιαρχία με διοικητή τον Μ.ανώτατων στρατιωτικών των δύο μεγάλων δυνάμεων της εποχής: Των ΗΠΑ και της Μ. την περίοδο της Εθνικής Αντίστασης και του εμφυλίου. ο Γ. Ρόσιος (Υψηλάντης) και στην 105 ο Παύλος Τομπουλίδης. Γιαννούλης. Καλιανέσης και στη συνέχεια ο Ν. γεγονός που ερμηνεύεται και από τη φύση και τον χαρακτήρα του πολέμου που διεξήγαγε η κάθε πλευρά.και βρίσκονταν υπό την καθοδήγηση . Βρετανίας. στην 103 ο Α. Παπαγιάννης. η στρατιωτική ηγεσία του ΔΣΕ είχε ελάχιστους επαγγελματίες στρατιωτικούς . η στρατιωτική ηγεσία του κυβερνητικού στρατού αποτελούνταν από επαγγελματίες υψηλόβαθμους στρατιωτικούς οι οποίοι είχαν την ενίσχυση .Διοικητές των ταξιαρχιών του ΑΔΜ ήταν: Ο Ηλίας Ρούνης (Μπαρμπαλιάς) της 107 Ταξιαρχίας. Επιτελάρχης του ΓΑ του ΔΣΕ ήταν ο Στ. Γεωργιάδης της 14ης Ταξιαρχίας. Θεοχαρόπουλος (Σκοτίδας). Ζυγούρας (Παλαιολόγος) της 16ης Ταξιαρχίας. Αντίθετα. Οπως εύκολα μπορεί να διαπιστώσει ο αναγνώστης. Σιωμάδης της Ταξιαρχίας της Δημοκρατικής Νεολαίας και ο Δ. Αυτό το στοιχείο αναμφίβολα ήταν αρνητικό για το Δημοκρατικό Στρατό όσον αφορά το συσχετισμό δυνάμεων σε επίπεδο ηγετικών στρατιωτικών στελεχών. Κυρίως αποτελούνταν από πολιτικά στελέχη και αγωνιστές που είχαν μάθει τον πόλεμο στην πράξη. Παπαδάμο (Φεραίος).σπουδασμένους σε στρατιωτικές σχολές και φυσικά όχι υψηλόβαθμους. επιτελάρχης του ΑΔΜ ήταν ο Β. Ο συσχετισμός δυνάμεων στη βάση Στη μάχη του Γράμμου πήραν μέρος 6 Μεραρχίες του κυβερνητικού Στρατού με σύνολο 17 ταξιαρχίες και 52 . Στην 670 Μονάδα διοικητές των Ταξιαρχιών ήταν οι εξής: Στην 102 Ταξιαρχία ο Γ. Κι όμως αυτοί οι αντάρτες αποδείχτηκαν πολλές φορές ανώτεροι των επαγγελματιών στρατιωτικών αντιπάλων τους.

600 άνδρες (Βλέπε: Δ. Η συνολική παρατακτική δύναμη του Αρχηγείου Δυτικής Μακεδονίας υπολογίζεται σε 4. σώμα με σώμα. Γ` τόμος.γίνεται λόγος για ένα συσχετισμό περίπου 1 προς 8 σε βάρος του ΔΣΕ. Β` ημίτομος. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Η μάχη του "Κλέφτη" . Και σ' αυτούς πρέπει να προστεθούν δυνάμεις των ΜΑΥ και της Χωροφυλακής που έπαιρναν μέρος στις επιχειρήσεις. άνδρες και της 670 Μονάδας περίπου στις 4. ημέρες δίνοντας αδιάκοπη μάχη. Κι αν σ' όλα αυτά λάβουμε υπόψη τι εξοπλισμό είχε ο κυβερνητικός στρατός και τι ο ΔΣΕ. Αντίθετα οι δυνάμεις του ΔΣΕ ήταν πολύ ολιγάριθμες. 41 και 175).1949". σελ.500. Δηλαδή το σύνολο της μάχιμης δύναμης του ΔΣΕ στο Γράμμο ήταν περί τις 8.τάγματα. περίπου.100. Η συνολική τους δύναμη σε άνδρες υπολογίζεται πάνω από 60. Κι όμως οι αντάρτες πολεμώντας με ανυπέρβλητο ηρωισμό που αναγνωρίζεται και από τους αντιπάλους τους μπόρεσαν και κράτησαν στο Γράμμο για 70. σχεδόν.000. τότε γίνεται αντιληπτό πως ο συσχετισμός δυνάμεων ήταν πολλαπλάσια αρνητικός για το Δημοκρατικό Στρατό. Βλαντά: "Εμφύλιος Πόλεμος 1945 .χωρίς να υπολογίσουμε στη δύναμη του κυβερνητικού στρατού τους ΜΑΥδες και τη Χωροφυλακή . Συνεπώς .

μαζί με άλλους συντρόφους. που υπεράσπισε και κράτησε. το ύψωμα του Κλέφτη. μιας μαχήτριας τότε του ΔΣΕ. της Ελένης Κατσή (Παχή). "Η μάχη του Κλέφτη κατέχει μια ξεχωριστή θέση στην εποποιία του Γράμμου. καθώς στέκει πάνω από τη Σαμαρίνα και δεσπόζει σε μια ευρύτερη περιοχή της βόρειας οροσειράς της Πίνδου. Γύφτισσα. Έχει στρατηγική σημασία. στο καθήκον που τους είχε ανατεθεί. Κίρκορι. κάθε λεπτό. Προφήτης Ηλίας κλπ) διεξήχθηκαν σκληρότατες μάχες ανάμεσα στους μαχητές και τις μαχήτριες του ΔΣΕ και των κατά πολύ υπέρτερων δυνάμεων του κυβερνητικού στρατού. μαζί με τους υπολοίπους συναγωνιστές της. Γκόλιο. που υπεράσπιζα. είναι η ψηλότερη κορυφή του όρους Σμόλικα. Κάμενικ. Την ημέρα.Το ύψωμα του "Κλέφτη". τον Κλέφτη. Σκούζα. γιατί για πρώτη φορά τραυματίστηκα . Μιας μαχήτριας. για την ηρωική αντίσταση και τις θυσίες των υπερασπιστών του. θα προσπαθήσω να αναφερθώ σε μια μέρα. όσο και σε μια σειρά άλλες (Πολιάνα. Εγώ. Όσα και να έχουν γραφτεί είναι αδύνατον να συλλάβει ο νους την αυταπάρνηση και τον ηρωισμό. κάθε ώρα και κάθε μέρα. Στο σημερινό "Ρ" φιλοξενούμε τις μνήμες από τις μάχες αυτές. σε κάθε μαχητή και μαχήτρια του ΔΣΕ. για την άφθαστη παλικαριά και την απεριόριστη αφοσίωση των μαχητών και διοικητών. από τις πολλές. Τόσο στη βουνοκορφή αυτή. που είναι σημαντική.

γιατί είχε έρθει στο μέτωπο το τότε βασιλικό ζεύγος. δημιουργώντας πολλές εστίες πυρκαγιών. . προκειμένου να ενθαρρύνει τον κυβερνητικό στρατό. Τόσο η αεροπορική επιδρομή.(διαμπερές στο πόδι). όσο και η προπαρασκευή του πυροβολικού που ακολούθησε. Τα δέντρα έπαιρναν φωτιά. αν και έπαθαν σημαντικές ζημιές. κατέβαιναν όσο ήθελαν χαμηλά. μυδραλιοβολούσαν τις θέσεις μας και βομβάρδιζαν. απέβλεπαν να εξοντώσουν κάθε ζωντανή ύπαρξη πάνω στο ανασκαμμένο και καψαλισμένο ύψωμα. όπως και τα χόρτα. Τα πολυβολεία μας. βαρέλια με βενζίνη.σ. αναγνωριστικό αεροπλάνο των κυβερνητικών δυνάμεων) να ανιχνεύει τη διάταξή μας και σε λίγο καταφθάνουν κατά σμήνη τα αεροπλάνα. τα αμπριά μας. μας πρόσφεραν ανεκτίμητες υπηρεσίες σ' αυτές τις τρομερές δοκιμασίες. Ο κυβερνητικός στρατός. μας προστάτευαν. που επικρατούσε στον Κλέφτη. Και τούτο. αυτή την ημέρα έβαλε στόχο. Κι όπως ήμασταν τελείως ανυπεράσπιστοι από κάποια αντιαεροπορική άμυνα. γιατί στη διάρκεια του εμφύλιου τραυματίστηκα άλλες πέντε φορές. αλλά κυρίως από την πολεμική ατμόσφαιρα. Ήταν 3 Ιούλη 1948. τα οποία μόλις έπεφταν στη γη έσκαζαν και αναφλέγονταν. Μέρα καυτή. όχι μονάχα απ' τη ζέστη του καλοκαιριού. Γράφω το πρώτο τραύμα. Από τις πρώτες πρωινές ώρες είδαμε τον "Γαλατά" (σ. να καταλάβει τον Κλέφτη. ρίχνοντας ρουκέτες.

που βρήκαν αφήσει τίποτε αργότερα ευρεία χρήση στο όρθιο και ζωντανό Βιετνάμ. όπως έχουν συνεχές μείνει μέχρι σήμερα μπουμπουνητό. . οι περισσότεροι είσοδοι και έξοδοι σκεπάζονται με χώμα. Τα πολυβολεία. τους εξαναγκάζουμε σε υποχώρηση. είχε προηγηθεί νέο ισχυρό σφυροκόπημα των θέσεών μας από Oι Αμερικανοί έκαναν και δοκιμές την αεροπορία και νέων όπλων στη διάρκεια του το πυροβολικό. χτυπημένα από τίποτε. μόνο ένα βόμβες Ναπάλμ. Τα σκέπαστρα. στις θέσεις μας. τα αμπριά μας παθαίνουν καινούριες σημαντικές ζημιές. στο ύψωμα Δεν άκουγες του "Κλέφτη". περνάει στην επίθεση το πολυάριθμο πεζικό του αντίπαλου. άφθονο και καυτό Στις μάχες για την κατάληψη του σίδερο. Τις απογευματινές ώρες αρχίζει καινούρια επίθεση. Ξεφλουδίζονται. απολιθωμένα δέντρα. Καθώς κάνουν έφοδο. Υπάρχουν απώλειες. στη βάση της εξόρμησής του. τους ανατρέπουμε. τους συναντάμε με πείσμα έξω από τα χαρακώματα. κόβονται. Το εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα. τη φορά ρίχτηκε.Κατόπιν. Στις φωτογραφίες. πρωτοχρησιμοποιήθηκαν οι έχει σκοπό να μην βόμβες Ναπάλμ. ξεριζώνονται τα δέντρα. Ένα σύννεφο σκόνης και καπνού σκεπάζει τη διάταξή μας. Πριν απ' αυτή. Η επιφάνεια του εδάφους οργώνεται από τις οβίδες. που αυτή "Κλέφτη".

σχεδόν μέρες. Πάνω σ' αυτή την επίθεση τραυματίστηκα κι εγώ. δημοκρατία. Εγώ. πέφτουν κορμιά. όταν εμείς κάναμε αντεπίθεση. Όταν πήρα εντολή. Αρχίζει καινούρια επίθεση. Χαρακώματα και θέσεις τώρα δεν υπάρχουν πια. Κανένας τραυματίας δε φεύγει από τη θέση του. Η μάχη τώρα γίνεται από λακκούβα σε λακκούβα. με ταγματάρχη τον Αλευρά Ηλία). ενώ το άρβυλο είχε γεμίσει αίμα. παρά το διαμπερές τραύμα στο πόδι. . Στο πεδίο της μάχης χύνεται ελληνικό αίμα. με υπέροχα ιδανικά: Εθνική ανεξαρτησία. από πέτρα σε πέτρα. κάναμε την αντεπίθεση με χειροβομβίδες και ανατρέψαμε και πάλι τον εχθρό. Παρ' όλες τις απώλειες που είχαμε και τις μεγάλες δυνάμεις του εχθρού. Όλη μας η σκέψη ήταν να κρατήσουμε τον Κλέφτη. σοσιαλισμό. ούτε για το δέσιμο του τραύματος. γιατί τον υπεράσπισαν αγωνιστές. Ο αντίπαλος φτάνει κοντά στις θέσεις μας. δεν καταλάβαινα πόνο. φωνάζανε "αέρα! αέρα! επάνω τους και τους φάγαμε!". ότι τον Κλέφτη δεν μπόρεσαν να τον πάρουν. έφυγα με μια μεγάλη ικανοποίηση. Ο Κλέφτης κράτησε. που δεν μπορούσαν να πιάσουν όπλο. ο ΔΣΕ υποχρεώθηκε σε υποχώρηση η οποία και έγινε συντεταγμένα με τον περίφημο ελιγμό των δυνάμεών του στο χώρο του Βίτσι. Υπάρχουν τραυματίες. όμως δεν είχαμε ώρα να σκεφτούμε. άλλοι έρχονται στα χέρια με τους μαχητές του ΔΣΕ. Αυτοί. Ισοπεδώθηκαν από τους βομβαρδισμούς. να πάω στο σταθμό επίδεσης.νεκροί και τραυματίες. ελευθερία. που έκαναν την επίθεση (δύο επίλεκτες ταξιαρχίες κι εμείς ένα τάγμα. Ελένη ΚΑΤΣΗ (ΠΑΧΗ)" Ο ελιγμός στο Βίτσι Ύστερα από 70. συνεχών και αδιάκοπων μαχών στη Βόρεια Πίνδο και κάτω από τον αρνητικό συσχετισμό δυνάμεων. από δέντρο σε δέντρο. με κάθε θυσία.

διέφυγον διά του κυρίως όγκου των προς Αλβανίαν και διά μέρους των εσκηνοθέτησαν τον διαφημιζόμενον ελιγμόν της Αλεβίτσης προς απόκρυψιν της φυγής των εις Αλβανίαν. όπου ανασυγκροτηθέντες και αναδιοργανωθέντες. καίτοι συντετριμμένοι εκ της κεραυνοβόλου ενεργείας του Α` Σώματος Στρατού εις ΓΡΑΜΜΟΝ. Ο ελιγμός πραγματοποιήθηκε με τη δημιουργία ρήγματος στο μέτωπο του αντιπάλου στην Αλεβίτσα. Ο ελιγμός στο Βίτσι έφερε παραζάλη στους αντιπάλους του ΔΣΕ και γράφτηκαν γι' αυτόν διάφορα παραμύθια στη μετεμφυλιακή περίοδο. 413): "Η άτακτος φυγή των (σημ. εδημιούργησαν τη γνωστήν κατάστασιν Σεπτέμβριος Οκτώβριος 1948.Μονόπυλον κυρίως κατά τη νύχτα της 20-21 Αυγούστου. κατόρθωσαν εν ανέσει να συμπτυχθούν μέσω της διατάξεως του Β` Σώματος Στρατού προς ΒΙΤΣΙ.και φυσικά διαψεύδει . ήτις ου μόνον εξουδετέρωσε πλήρως τη νίκην του ΓΡΑΜΜΟΥ. Τσακαλώτος ο οποίος γράφει σχετικά: "Ως απεδείχθη εκ των υστέρων.τη νύχτα 20 προς 21 Αυγούστου του 1948. εγκαταλείψαντες τον βαρύ οπλισμό των. Η ενέργεια του ρήγματος στέφθηκε με επιτυχία και ο ελιγμός ολοκληρώθηκε πλήρως το βράδυ της 21ης Αυγούστου με το πέρασμα στην περιοχή του Βίτσι και των τελευταίων δυνάμεων του ΔΣΕ που είχαν μείνει στα μετόπισθεν για να καλύψουν την υποχώρηση. Ο στρατηγός Δ. Ζαφειρόπουλος λέει συγκεκριμένα στο βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών" (σελ.Σλήμνιτσα . άρτι αποφοιτησάντων εκ των Σχολών του Μπούλκες". το Β` σώμα Στρατού δεν εξεμεταλλεύθη εγκαίρως την εξαιρετικήν ταύτην ευκαιρίαν και ούτως οι συμμορίται." (Θρ. "Ρ": εννοεί του ΔΣΕ) διενεργήθη διά των διαβάσεων των χωρίων Γράμμος ... Οι εις την Αλβανίαν καταφυγόντες συμμορίται συνεκεντρώθησαν και εξοπλίστηκαν.Φούσα .ο στρατηγός Θρ. αλλά και παρ' ολίγον ν' αποτελέση τον τάφον του Εθνικού Στρατού. πλαισιωθέντες υπό νέων κατωτέρων στελεχών. καθ' ην πανικόβλητοι και διαλελυμένοι. Τις φαντασιοπληξίες αυτές του στρατηγού Ζαφειρόπουλου αποκαλύπτει . Τσακαλώτος: .

154). τόμος Β`. Κι ο ΔΣΕ δεν ήταν καθόλου διαλυμένος. σελ."40 Χρόνια Στρατιώτης της Ελλάδος".με τα δικά του λεγόμενα . Ο Ζαφειρόπουλος εξηγεί το γεγονός ότι ο ΔΣΕ ανασυγκροτήθηκε και συνέχισε τις επιχειρήσεις με το παραμύθι της ανασύνταξης των δυνάμεών του στην Αλβανία. Αλλά αν είχε συμβεί η συντριβή των ανταρτών στο Γράμμο και η σύμπτυξη των υπολειμμάτων τους στο Αλβανικό έδαφος . Από την άλλη μεριά ο Τσακαλώτος κάνει λόγο για συντριβή του ΔΣΕ στον Γράμμο. παρολίγο να του φτιάσουν και τον τάφο. από το Β` σώμα Στρατού.τότε θα είχε στεφθεί με πλήρη επιτυχία το Σχέδιο "Κορωνίς" και θα ήταν αδύνατη η συνέχιση του πολέμου από μέρους του ΔΣΕ.κάτι που διαψεύδει κατηγορηματικά ο Τσακαλώτος . Τα περί διάλυσης και συντριβής του Δημοκρατικού Στρατού στο Γράμμο για τα οποία κάνουν λόγο και ο Ζαφειρόπουλος και ο Τσακαλώτος αναμφισβήτητα δεν έχουν καμιά σχέση με την πραγματικότητα κι αυτό φαίνεται από τη συνέχεια των πολεμικών επιχειρήσεων στο Βίτσι. αν αναλογιστεί κανείς ότι η μάχη στο Βίτσι που ουσιαστικά ήταν η τελευταία φάση της μάχης του Γράμμου .άρχισε στις 26-8-1948 και τελείωσε στις 17 Οκτώβρη του ιδίου έτους. Οι φωτογραφίες είναι του Βαγγέλη ΤΟΚΑ . τον ελιγμό στο Βίτσι και δε δίνει καμιά δικαιολογία που να εξηγεί πως αυτές οι συντριμμένες δυνάμεις ανταρτών μπόρεσαν και πολέμησαν στη συνέχεια με τόση επιτυχία ούτως ώστε . αποδίδει σε μη εκμετάλλευση της δημιουργηθήσας κατάστασης.όχι μόνο να εξουδετερώσουν τη νίκη του κυβερνητικού στρατού στο Γράμμο αλλά. Τέτοια πράγματα δε γίνονται από συντριμμένους και διαλυμένους στρατούς.

Μάχη στο Γράμμο Αθέλητες ομολογίες των αντιπάλων του ΔΣΕ Οι αντίπαλοι του ΔΣΕ έκαναν ό. για να διαστρεβλώσουν το πραγματικό νόημα και τα μηνύματα της μάχης του Γράμμου. στη σελίδα 389: "Συνεχής αγών σώματος προς σώμα. να συκοφαντήσουν την αξία του Δημοκρατικού Στρατού. όταν χρειάζεται να περιγράψει τις μάχες που έγιναν στη Βόρεια Πίνδο το 1948. όμως. (Βλέπε: "Αντισυμμοριακός Αγών". δίκην προβάτων προς σφαγήν. διαδοχή εκατέρωθεν αντεπιθέσεων και κατ' επανάληψιν εναλλαγή . σελίδες 415 . επί των οποίων εστηρίζετο η συνοχή των τμημάτων και η παρακολούθησις του ηθικού των συμμοριτών και τέλος διά του πιστολίου επέβαλον την τρομοκρατίαν. Ο ίδιος.416). Να τι λέει στο βιβλίο του. τα άβουλα και απρόθυμα. ενέπνεον τη θέλησιν της κομμουνιστικής ηγεσίας και οδηγούν στη μάχη. τα ιδανικά και την ανιδιοτέλεια των μαχητών του. "Ο αντισυμμοριακός αγών". Ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος σε μια προσπάθειά του να μειώσει το Δημοκρατικό Στρατό και να εναρμονιστεί με τα προπαγανδιστικά ψεύδη της μετεμφυλιακής περιόδου γράφει για τους πολιτικούς επιτρόπους του ΔΣΕ και για το σύνολο των μαχητών του γενικότερα: "Οι Πολιτικοί Επίτροποι ήσαν τα πρόσωπα.τι πέρναγε από το χέρι τους. βιαίως στρατολογηθέντα άτομα". αντιφάσκοντας με τον εαυτό του ανατρέπει τους παραπάνω ισχυρισμούς του.

Απ' όλα αυτά οφείλει να αναρωτηθεί κανείς πώς ήταν δυνατόν οι μαχητές του ΔΣΕ δίνοντας τέτοιες μάχες. εν συμπεράσματι.. Τα ναρκοπέδια υπήρξαν το φόβητρο και Διοικήσεων και διοικουμένων.. Φαίνεται πως ο αντικομμουνισμός της περιόδου του εμφυλίου . διά βαθείαν και ταχείαν εκμετάλλευσιν του ρήγματος Ταλλιάρου προς παρεμπόδισιν συνενώσεως των δυνάμεων Σαμαρίνης μετά τοιούτων του Γράμμου. προβάτων!!! Για τη σφοδρότητα των μαχών και τη μαχητικότητα του ΔΣΕ έχει γράψει και ο Θρ. τόμος . Αι αισθηταί απώλειαι Αξιωματικών και οπλιτών.όπως ο ίδιος ο Ζαφειρόπουλος λέει .αλλά και μετά . υπό την πίεσιν της ανάγκης μελετά την αναθεώρησιν του σχεδίου της. Επί 40 ημέρες ματαίως καταβάλλονται προσπάθειαι διασπάσεώς των. Συγκεκριμένα λέει: "Οι συμμορίτες αμύνονται σθεναρώς εφ' όλου του μετώπου των..κυριότητος των υψωμάτων Νικολέρι (1348) . Τσακαλώτος. Η κοινή γνώμη είναι ανάστατος" (Βλέπε: "40 Χρόνια Στρατιώτης. Η Ανώτατη Ηγεσία προ της γενικής καθηλώσεως. περιγράφοντας τις μάχες από τα υψώματα Ζούζουλης μέχρι το Ταμπούρι του Σμόλικα (12/7-4/8/1948) αναφέρει: "Τα κύρια χαρακτηριστικά της φάσεως ταύτης είναι οι σκληροί μετωπικοί αγώνες. Η ισχυρά αντίδρασις των συμμοριτών διά πείσμονος αμύνης και ισχυρών αντεπιθέσεων.να ήταν ταυτόχρονα άβουλα και απρόθυμα άτομα που πήγαιναν σαν πρόβατα στη σφαγή με την απειλή του περιστρόφου του Πολιτικού Επιτρόπου.πέραν των άλλων. κατάφερε να δημιουργήσει κι αυτή την κατηγορία των ομολογουμένως ιδιόρρυθμων στη συμπεριφορά. Το ηθικό κατρακυλά. Επίσης.. ". προς κατάληψιν ισχυρώς οργανωμένων τοποθεσιών. στη σελίδα 379.. Η ανεπάρκεια των δυνάμεων κρούσεως (II και X Μεραρχίαι). σώμα με σώμα . εκατέρωθεν υπήρχε φρενίτις αντιστάσεως και επιθέσεως". αίτινες εμείωσαν τη μαχητικότητα των μονάδων". προς εξασφάλιση των απειλουμένων ζωτικών χώρων του συνόλου της τοποθεσίας των.Κουπάγκα Γκούρα ήσαν τα χαρακτηριστικά γεγονότα του 6ήμερου σκληρού και πολυδάπανου τούτου αγώνος..

σημειώνει .Β`.και η έγκαιρος πλαισίωσις του Βίτσι ενεφάνησαν την παραδοξότητα ταύτην ως αποτέλεσμα της ηθικής καταστάσεως των αντιπάλων: Ο συμμοριτισμός ο ηττηθείς εις τον Γράμμον να έχη ανώτερον ηθικόν από τας εθνικάς δυνάμεις. τότε οι στρατηγοί του κυβερνητικού στρατού. μαζί με τα υπόλοιπα προαναφερθέντα του Ζαφειρόπουλου. Ο απολογισμός των απωλειών . σελίδα 125). Να σε τι αυτοεξευτελισμό οδηγούσε τα επίλεκτα στρατιωτικά της στελέχη η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι προστάτες της . Και τούτο γιατί αν πραγματικά ο ΔΣΕ ήταν ένα συνονθύλευμα συμμοριτών και όχι πραγματικός εθνικοαπελευθερωτικός επαναστατικός στρατός. χωρίς ουσιαστικά να καταφέρουν να τον νικήσουν πρέπει να θεωρηθεί πως ήταν πιο ανίκανοι για πόλεμο από τους νεοσύλλεκτους φαντάρους που διοικούσαν. αίτινες υπήρξαν οι νικηταί του Γράμμου". δεν μπορούμε να αφήσουμε ασχολίαστα όσα λέγονται περί συμμοριτών και συμμοριτισμού. Καταλήγοντας στην παράθεση κρίσεων των αντιπάλων του ΔΣΕ για τη μάχη του Γράμμου αξίζει να αναφέρουμε τι λέει ο Ζαφειρόπουλος στο προαναφερόμενο βιβλίο του (σελίδα 424) για την εικόνα που είχαν τα πράγματα μετά τον ελιγμό του ΔΣΕ στο Βίτσι: "Η έγκαιρος εγκατάλειψις του Γράμμου . Αναμφίβολα. η χρησιμοποίηση αυτών των χαρακτηρισμών από τους στρατηγούς δεν είναι τίποτε άλλο από αυτοεξευτελισμός τους. που τον πολεμούσαν 70 ολόκληρες ημέρες στο Γράμμο. Παρουσιάζοντας αυτό το απόσπασμα του στρατηγού Τσακαλώτου.με τους ισχυρισμούς περί συμμοριτών και κατσαπλιάδων.δίκην αντικομμουνιστικής προπαγάνδας .

Όπως έχουμε ήδη προαναφέρει ο στρατηγός Τσακαλώτος υπολογίζει πως οι απώλειες του κυβερνητικού στρατού στη Μάχη του Γράμμου ήταν "υπέρ τας 14.500" (Δ. Σύνολον 6740.000. Σύνολο 22. Τραυματίαι 5. Σύνολον 505. διά δε τους οπλίτας το 13%.και με δεδομένο ότι σε κάθε πόλεμο η μία πλευρά εξογκώνει τις απώλειες της άλλης και ελαχιστοποιεί τις δικές της . αυτόμολοι 98. οι τραυματίαι καθ' υπολογισμόν εκυμαίνοντο εις 4. β) Οπλίται: Νεκροί 1123. Αγνοούμενοι 9. αιχμάλωτοι 439.125.000 εκτός μάχης". Αγνοούμενοι 332. ανελθούσαι εις νεκρούς μετρηθέντας 3. σελίδα 430) Στο περιοδικό του ΔΣΕ "Δημοκρατικός Στρατός" (τεύχος Σεπτεμβρίου του 1948) δίνονται οι εξής απώλειες του κυβερνητικού στρατού στη μάχη του Γράμμου: Νεκροί 5.200. Ο Ζαφειρόπουλος όμως δίνει τα εξής στοιχεία: "Απώλειαι: Αύται υπήρξαν υπερβολικαί και μάλιστα εις αξιωματικούς και προσήγγισαν διά μεν τους αξιωματικούς το 9%.285. τραυματίες 16. λιποτάχτες 1. Ζαφειρόπουλου: "Ο Αντισυμμοριακός Αγών". συλληφθέντας 590 και παραδοθέντας 1600. Απ' όσα παραθέσαμε .οφείλουμε να κάνουμε τις εξής παρατηρήσεις: . Τραυματίαι 287.862.128. Εν λεπτομερεία ανήλθον: α) Αξιωματικοί: Νεκροί 109. Αι απώλειαι των συμμοριτών δεν υπολείφθησαν των εθνικών δυνάμεων.

200 μαχητές!!! Ο ΔΣΕ μετά το Γράμμο Αλλαγές στην ηγεσία και τη διάρθρωση . αν δεχτούμε τους αριθμούς που παραθέτει ο Ζαφειρόπουλος προκύπτει το εξής εξωφρενικό και ταυτόχρονα γελοίο: Ο ΔΣΕ φέρεται να έχασε στο Γράμμο (τέθηκαν δηλαδή με τον ένα ή άλλο τρόπο εκτός μάχης) όλη τη μάχιμη δύναμή του και επιπλέον 1.862. Τέλος. ο ΔΣΕ ανεβάζει αυτές τις απώλειες στις 22. Δίνει σύνολο απωλειών σε αξιωματικούς και οπλίτες 7.245.000. . τραυματίες κ. Και αναμφίβολα αυτές οι απώλειες δεν είναι μόνο του στρατού.Ο Στρατηγός Τσακαλώτος υπολογίζει τις απώλειες του κυβερνητικού Στρατού (νεκρούς τραυματίες κλπ.600 άνδρες. αλλά και των χωροφυλάκων και των ΜΑΥδων που πήραν μέρος στη μάχη.κ.818 ανδρών σε νεκρούς.. Ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος είναι πιο φειδωλός.ο. Με δεδομένο ότι η παρατακτή δύναμη του ΔΣΕ στο Γράμμο ήταν περίπου 8. Η αλήθεια συνεπώς πρέπει κατά προσέγγιση να βρίσκεται κάπου ανάμεσα στο νούμερο που δίνει ο Τσακαλώτος και σ' αυτό που δίνει ο ΔΣΕ.) σε πάνω από 14.Το μέγεθος των απωλειών του ΔΣΕ που εμφανίζει ο Ζαφειρόπουλος είναι τερατώδικο για τους εξής λόγους: Αν προσθέσει κανείς τα νούμερα που παραθέτει βγαίνει ένας αριθμός απωλειών 9.

Μετά τη μάχη στο Γράμμο και τον ελιγμό των δυνάμεων του ΔΣΕ στο Βίτσι. Βλαντάς ("Εμφύλιος Πόλεμος 1945 . Για το τι πραγματικά συνέβη έχουν γραφτεί πολλά. Βαφειάδης απαλλάχτηκε από τα καθήκοντα του αρχηγού του ΔΣΕ και στάλθηκε στη Σοβιετική Ένωση για ανάρρωση και ξεκούραση. Για το θέμα αυτό. Για νευρικό κλονισμό του Βαφειάδη μιλάει και ο Δ.γράφει στο βιβλίο του "Εξήντα χρόνια Κομμουνιστής" (σελ. μιλώντας στην 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. 290 . Μπαρτζιώτας . ο Β. σελ. . Β` ημίτομος. Αλλά και ο ίδιος ο Μάρκος. 157 .291) πως όντως ο Βαφειάδης έπαθε νευρικό κλονισμό και σε μία από τις κρίσεις του άρχισε να πυροβολεί εναντίον αξιωματικού του Δημοκρατικού Στρατού. αναφέροντας ανάμεσα στα άλλα και το επεισόδιο με τους πυροβολισμών. Λέγεται ότι προς το τέλος της μάχης ο Βαφειάδης έπαθε νευρικό κλονισμό.που τότε ήταν πολιτικός επίτροπος στο ΓΑ του ΔΣΕ . όμως.αλλά παρίστανε ότι έπαθε νευρικό κλονισμό "για να μην βρεθεί στον ΔΣΕ κατά την ήττα του".158). Μαρτυρίες που κάνουν λόγο για νευρικό κλονισμό του Μάρκου έχουν δώσει κι άλλοι πέραν των προαναφερομένων.1949". Ο Βλαντάς. θεωρεί πως ο Βαφειάδης δεν έπαθε . Γ` τόμος. Ο ίδιος κατά καιρούς είχε διαψεύσει αυτή την εκδοχή και ενεφάνιζε την απομάκρυνσή του από την ηγεσία του ΔΣΕ ως αποτέλεσμα συγκρούσεών του με τον Ζαχαριάδη. ο Μ. το Γενάρη του 1949. για το οποίο μιλάει ο Μπαρτζιώτας.

Γούσια που τότε δεν ήταν ακόμη μέλος του οργάνου. πολύ περισσότερο. μόνο για εσωκομματική χρήση. 1949 . με αυτές που ο ίδιος ενεφάνισε αργότερα.η απαλλαγή του Βαφειάδη από τη θέση του αρχηγού του ΔΣΕ δεν έχει σχέση με τις διαφωνίες του. Ακόμη το ΠΓ συζήτησε και το θέμα της ηγεσίας του ΔΣΕ μετά την απαλλαγή του Μ. . σελ. χωρίς να μπαίνει σε λεπτομέρειες και έκανε λόγο για επίσκεψή του σε γιατρό του ΔΣΕ που τον εξέτασε ("5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. τους οποίους έθεσε σε εφαρμογή εκείνο το διάστημα η ηγεσία του κινήματος.με επικεφαλής τον Ν.Εισηγήσεις . Στρίγκου και του Γ. Ζαχαριάδη. καθώς και τα πολιτικά και στρατιωτικά διδάγματα και συμπεράσματα που έβγαιναν απ' αυτήν. Για το θέμα αυτό. Ζαχαριάδη. οφείλουμε να σημειώσουμε πως .παραδέχτηκε το επεισόδιο με τον αξιωματικό του Δημοκρατικού Στρατού.140). Β. Το πιο πιθανό είναι ότι σ' αυτήν την αλλαγή . 276 . Συγκεκριμένα . Στη συνεδρίαση αυτή. Πίνδο. 139 . το ΠΓ συζήτησε τη μάχη στη Β. Βλαντά. Ανεξαρτήτως πάντως του τι πραγματικά συνέβη και σε ποια κατάσταση βρέθηκε ο αρχηγός του ΔΣΕ. τόμος 6ος. Στο αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα. Βοντίτσιου . Βαφειάδη και κατέληξε ότι στο εξής ο ΔΣΕ θα διοικείται από συλλογική ηγεσία ονομάστηκε Ανώτατο Πολεμικό Συμβούλιο . Λ.εκτός της προσωπικής του κατάστασης συνέβαλαν και οι γενικότεροι σχεδιασμοί αλλαγών στη διάρθρωση του Δημοκρατικού Στρατού.Αποφάσεις .παραδέχεται επί της ουσίας ότι η συμπεριφορά του δημιούργησε πρόβλημα. Δ. σελ. βγήκε απόφαση που φέρει για συνωμοτικούς λόγους την παραπλανητική ημερομηνία 25/8/1948 (βλέπε ολόκληρη την απόφαση: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Στις 26/8/1948 συνεδρίασε το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ με τη συμμετοχή των Ν.αν και αρνήθηκε ότι η κατάστασή του δικαιολογούσε αντικατάσταση από τη θέση του αρχηγού του ΔΣΕ .Λόγοι". προωθήθηκαν αλλαγές σ' όλο το μήκος και το πλάτος του ΔΣΕ που αποσκοπούσαν στη μετατροπή του σε τακτικό στρατό. Μπαρτζιώτα.πέραν των όποιων διαφωνιών που μπορεί να υπήρχαν .284).

. 2ο. με διοικητή τον αντισυγματάρχη Βρατσιάνο.Διοικητής Γκιουζέλης 6η Μεραρχία Κ.Διοικητής Παλαιολόγος 10η Μεραρχία Καστοριάς . Ζαχαριάδη.Μοίρες πυροβολικού του ΔΣΕ. Θράκης . .Διοικητής Λασάνης 8η Μεραρχία Ηπείρου .Διοικητής Διαμαντής 3η Μεραρχία Πελοποννήσου .Ταξιαρχία σαμποτέρ του ΓΑ του ΔΣΕ.Κλιμάκιο του Γενικού Αρχηγείου της Νότιας Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ). .Η νέα διάρθρωση του ΔΣΕ Η νέα διάρθρωση του ΔΣΕ ήταν η εξής: .Επιλαρχία ιππικού με διοικητή τον ταγματάρχη Νέστορα.Ανώτατο Πολεμικό Συμβούλιο του ΔΣΕ.Σχολή Αξιωματικών του ΓΑ του ΔΣΕ. Κάτω από τις άμεσες διαταγές του έχει τις ακόλουθες μονάδες: . με διοικητή τον αντιστράτηγο Καραγιώργη.Διοικητής Σκοτίδας .Διοικητής Υψηλάντης 11η Μεραρχία Φλώρινας .Διοικητής Πετρής 7η Μεραρχία Αν. 1η Μεραρχία Θεσσαλίας . με διοικητή τον συνταγματάρχη Πύραυλο. 3ο Επιτελικά Γραφεία και βοηθητικές υπηρεσίες. .Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ με το 1ο. με πρόεδρο τον ΓΓ του ΚΚΕ. .Διοικητής Γιώτης 2η Μεραρχία Ρούμελης . Μακεδονίας .Διοικητής Αρβανίτης 9η Μεραρχία Καστοριάς . Ν.

συνήλθε σε Σώμα η 4η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. έκτος. σχετικά με την κατάσταση στο ΚΚ Γιουγκοσλαβίας".από παντού τον κυκλώνει η χρεοκοπία. ("Επίσημα Κείμενα του ΚΚΕ". που οδηγεί σε αυστηρές και εκτός πραγματικότητας κρίσεις για τις οργανώσεις των πόλεων του Κόμματος (γι' αυτές έχουμε αναφερθεί σε προηγούμενο μέρος του αφιερώματος). τ. αλλά και το άγχος για εξασφάλιση έμψυχου υλικού υπέρ του ΔΣΕ. μπορούμε να κατανοήσουμε το υπεραισιόδοξο πνεύμα που χαρακτηρίζει τις αποφάσεις της. μαχήτριες και αξιωματικούς της Βόρειας Πίνδου και ολόκληρο το ΔΣΕ". η ολομέλεια "εκφράζει το θαυμασμό της και χαιρετίζει επαναστατικά τους ήρωες μαχητές. Κύριο θέμα της ολομέλειας ήταν "η πολεμική και πολιτική κατάσταση και τα καθήκοντα του ΚΚΕ". Στην πολιτική της απόφαση. Στις εργασίες της πήραν μέρος 19 μέλη της ΚΕ και της Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου του Κόμματος.546) Η 4η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Στη διάρκεια της μάχης του Γράμμου. Επίσης η ολομέλεια συζήτησε ως ειδικό θέμα της την "απόφαση του Γραφείου Πληροφοριών των Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων. Βαφειάδης. Σάμο. Την εισήγηση έκανε ο Μ. Ικαρία. εκτιμάει ότι "το τέλος του μοναρχοφασισμού είναι πιο κοντά από κάθε άλλη φορά" κι ότι "το καθεστώς της αμερικανοκρατίας και ο μοναρχοφασισμός ποτέ δεν περνούσαν τέτοια ολόπλευρη κρίση που την κύρια πηγή της έχει στα χτυπήματα που τους καταφέρνει ο ΔΣΕ. Το μοναρχοφασισμό .24η Ταξιαρχία Καϊμακτσαλάν . Παίρνοντας υπόψιν τις συνθήκες.Διάφορα ανεξάρτητα αντάρτικα τμήματα του ΔΣΕ σε Κρήτη. Κρίνοντας όμως την κατάσταση στη χώρα.Διοικητής Αμύντας . σελ. 545 . στις 28 με 29 Ιούλη του 1948.υπογραμμίζεται στην απόφαση . κάτω από τις οποίες πραγματοποιήθηκε η ολομέλεια. κλπ. Ποτέ η αντικειμενική .

η 4η Ολομέλεια .λενινισμό και για εσφαλμένη πολιτική στα ζητήματα εσωτερικής και εξωτερικής πολιτικής (Βλέπε: "Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ". Όπως προαναφέραμε. σελ. που παρουσιάζει το ΚΚΕ.μεταξύ άλλων . Ως κύρια αδυναμία του Κόμματος. όσο και οι κατοπινές κομματικές αποφάσεις". Η 4η Ολομέλεια διαπιστώνει ότι η καθυστέρηση του κινήματός μας στις πόλεις αποτελεί μια απ' τις πρωταρχικές και βασικές αδυναμίες μας. 268 . πρώτ' απ' όλα των πόλεων. τόμος Α`.Βόλο .. Τέλος.Καβάλα και σε άλλες μεγάλες πόλεις. μέσα στις τόσο ευνοϊκές αντικειμενικές συνθήκες. Στην πολιτική απόφαση υπογραμμίζεται: "Η βασική και κύρια αδυναμία..Πειραιά Θεσσαλονίκη . Επίσης στην πολιτική απόφαση της Ολομέλειας γίνονται μια σειρά εκτιμήσεις για τα προβλήματα του Κόμματος και του ΔΣΕ και καταγράφονται οι στόχοι για το ξεπέρασμά τους. που λήφθηκε στις 28 Ιούνη του 1948.273).για απομάκρυνση από το μαρξισμό . Οι κομματικές οργανώσεις και οι κομμουνιστές σε Αθήνα . η ολομέλεια εκτιμάει την κατάσταση των κομματικών οργανώσεων στις πόλεις.Θεσσαλονίκη και τις άλλες πόλεις της χώρας). σελ.κατάσταση δεν ήταν τόσο ευνοϊκή για να χτυπηθεί αποφασιστικά η μοναρχοφασιστική ληστρική σφηκοφωλιά". υπογραμμίζεται ότι "στο Γράμμο ο ΔΣΕ ανοίγει τον τάφο του μοναρχοφασισμού και της ξενικής κατοχής" και γίνεται έκκληση να βρεθούν όλες οι δυνάμεις στις επάλξεις (ολόκληρη η πολιτική απόφαση της Ολομέλειας: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". βρίσκεται στο ότι δεν κατορθώσαμε να συντρίψουμε την οπορτουνιστική συνθηκολόγηση και τις ταλαντεύσεις μέσα στις κομματικές οργανώσεις. η 4η Ολομέλεια συζήτησε πάνω στην απόφαση του Γραφείου Πληροφοριών για το ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. Με απόφασή της. 593). Με την απόφαση αυτή του Γραφείου Πληροφοριών. τόμος 6ος. το ΚΚ Γιουγκοσλαβίας τέθηκε εκτός του ΙΝΦΟΡΜΠΙΡΟ και κατηγορήθηκε . δεν πραγματοποίησαν τα καθήκοντα που τους έβαλε η 3η Ολομέλεια (και το γράμμα του ΠΓ προς τις κομματικές οργανώσεις και τα μέλη του ΚΚΕ σε Αθήνα Πειραιά .

είναι σωστό να θεωρήσει κανείς ότι οι πολεμικές συγκρούσεις στο Βίτσι αποτελούν την τελική φάση των συγκρούσεων στο Γράμμο. Απεναντίας. Έτσι. ο στρατός της κυβέρνησης των Αθηνών συνέχισε τις επιχειρήσεις του. Αυτή η απόφαση της ολομέλειας δε δόθηκε τότε στη δημοσιότητα. . στο ίδιο. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Η μάχη στο Βίτσι Ο ΔΣΕ σημειώνει μια τακτική νίκη και προκαλεί αναταραχή στο αντίπαλο στρατόπεδο Οι πολεμικές συγκρούσεις του ΔΣΕ με τον κυβερνητικό στρατό δε γνώρισαν ανάπαυλα μετά τη μεγάλη μάχη του Γράμμου και τον ελιγμό των αντάρτικων δυνάμεων στο Βίτσι. με σκοπό τη συντριβή του Δημοκρατικού Στρατού. λόγω της "ιδιόρρυθμης θέσης του ΚΚΕ και του κινήματος απέναντι στη Γιουγκοσλαβία".ενέκρινε την απόφαση του Γραφείου Πληροφοριών. 274 275). Η απόφαση ανακοινώθηκε εσωκομματικά και ενημερώθηκε για το περιεχόμενό της και τη συνολικότερη στάση του Κόμματος και το ΚΚ Γιουγκοσλαβίας (βλέπε ολόκληρη την απόφαση: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". σελ.

Όπως εύκολα γίνεται αντιληπτό. σχεδόν όλη η αεροπορία και πολλά τανκ.000 μαχητές. 2 πυροβολαρχίες μέσων πυροβόλων. χρησιμοποιήθηκαν 7 πεδινές πυροβολαρχίες. την 33η ανεξάρτητη Ταξιαρχία που φρουρούσε τη Φλώρινα και την 3η ορεινή Ταξιαρχία που αποτελούσε και την εφεδρική δύναμη του Β` Σώματος Στρατού. μια ταξιαρχία από 700 περίπου μαχητές που είχε διάταξη στο συγκρότημα Μάλι Μάδι. Ακόμη. Η 18η ταξιαρχία. μετά τον ελιγμό από το Γράμμο. Και. Συνολικά. Ο κυβερνητικός στρατός διέθεσε τις εξής δυνάμεις: Την 15η Μεραρχία με τις 46. στην περιοχή του Βίτσι. 63 και 73 ταξιαρχίες της. προστέθηκαν περίπου 6. Τακτική νίκη του ΔΣΕ Ο κυβερνητικός στρατός επιχείρησε να δώσει το κύριο χτύπημα στις δυνάμεις του ΔΣΕ στο συγκρότημα του Μάλι Μάδι.500 με 7.000 μαχητές. τέλος.000 άνδρες. ως την κύρια κορυφή του Βίτσι. Το σύνολο των δυνάμεων του κυβερνητικού στρατού που ρίχτηκε σ' αυτήν τη μάχη ήταν περί τις 25. χωρίς όμως . Την 53η ταξιαρχία της 1ης Μεραρχίας. οι δυνάμεις του ΔΣΕ που έδωσαν τη μάχη στο Βίτσι ήταν περί τις 9. με διάταξη στην Μπέλα Βόντα ως το Πισοδέρι.Ο συσχετισμός δυνάμεων Σ' όλη τη διάρκεια της μάχης του Γράμμου. Στις δυνάμεις αυτές. ο συσχετισμός δυνάμεων ήταν συντριπτικός σε βάρος του Δημοκρατικού Στρατού. υπήρχαν οι εξής δυνάμεις του ΔΣΕ: Μια ταξιαρχία 500 μαχητών. αποτελούμενη από 900 περίπου μαχητές που είχε διάταξη στα υψώματα Βίγλα Πλατύ .Κούλα.

Να τι λέει σχετικά ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών" (σελ. διά να περισυλλέξουν ράκη από απόψεως ηθικού και να λειτουργήσουν στρατοδικεία. προς τους συναδέλφους του. εν αντιθέσει προ ό. προς τα όπλα του. Αναφερόμενος στις αιτίες της ήττας του κυβερνητικού στρατού στο Βίτσι.επιτυχία. υποχρεώνοντας τον αντίπαλο σε άτακτη υποχώρηση. στρατηγικής σημασίας νίκη. προκαλώντας του σοβαρές απώλειες και αποκομίζοντας άφθονο πολεμικό υλικό. μεταξύ άλλων. μόνο κατά των οπλιτών. όπου και λήφθηκαν μεγάλης έκτασης εκκαθαριστικά μέτρα. Οι μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού αμύνθηκαν ηρωικά και τη νύχτα 9 προς 10 Σεπτεμβρίου του 1948 πέρασαν στην αντεπίθεση. αν υπήρχαν οι απαραίτητες εφεδρείες που θα επέτρεπαν επιχειρήσεις για κατάληψη του χώρου της Καστοριάς και της Φλώρινας. Και έπρεπε να εξέλθουν συνεργεία εκ των μετόπισθεν της Καστοριάς. δι' επιβολήν κυρώσεων προς παραδειγματισμόν". Η τακτική νίκη του ΔΣΕ στο Βίτσι προκάλεσε αναταραχή στο αντίπαλο στρατόπεδο. υπογραμμίζει ότι αυτή η ήττα οφείλεται "εις την κατάπτωσιν του ηθικού.τι ελέχθη εις αυτόν μετά την πτώσιν του Γράμμου και εγένετο πιστευτόν. ο Ζαφειρόπουλος. . προς τον ηγήτορά του και εκυριαρχείτο από δυσπιστίαν προς τον εαυτόν του και προς όλους" (στο ίδιο. 456). ότι ο συμμοριτισμός εξέλειψε πλέον. σελ. Η επιτυχία αυτή του ΔΣΕ θα μπορούσε να είναι ακόμη μεγαλύτερη. 453): "Ούτω ολόκληρος η ιεραρχία της 22ας Ταξιαρχίας εγένετο υπαίτιος της διαλύσεως των τμημάτων της και του καταπλημμυρισμού της Καστοριάς διά πανικόβλητων φυγάδων. Η 22η Ταξιαρχία του κυβερνητικού στρατού διαλύθηκε και τα τμήματά της πλημμύρισαν πανικόβλητα την Καστοριά. οφειλομένην εις τη σωματικήν κόπωσιν του στρατιώτου και εις την ψυχικήν κατάπληξιν την οποίαν υπέστη εκ της διαπιστώσεως εις Βίτσι ότι ο συμμοριτισμός υφίστατο εν πλήρει δράσει και ακμή. Έπαυσε πλέον ο στρατιώτης να έχη εμπιστοσύνην εις τον εαυτόν του.

όπου διετήρη ακόμη μικράς εστίας εν δράσει. Στην Καστοριά.. αλλά και εις όλην τη χώραν. συνήθως από αξιωματικούς εν εκστρατεία. Στις παρυφές της πόλεως. μιλάει και ο στρατηγός Θρ. 368) γράφει για το θέμα: "Οι άνδρες πέταξαν τα όπλα τους και. κατηγόρησε το . Συνελήφθησαν από τη Στρατιωτική Αστυνομία και παραπέμφθησαν αμέσως σε έκτακτα στρατοδικεία. που είχε παρακολουθήσει και όλες τις μάχες. και ο αρχηγός του Γενικού Επιτελείου έκαμαν το ίδιο. ο οποίος γράφει σχετικά για την επίδραση που αυτή είχε: "Ο συμμοριτισμός. Αβέρωφ αναφέρεται και σε άλλα μέτρα που πήρε το κυβερνητικό στρατόπεδο και οι Αμερικανοί για την ανόρθωση του στρατού τους.Για ανακρίσεις και στρατοδικεία. πήγε αεροπορικώς στην Καστοριά. ένας από τους καλύτερους βουλευτές του Λαϊκού Κόμματος. Στη συνέχεια. σελ. Αναφέρει σχετικά: "Ο Σοφούλης. Εβδομήντα οκτώ φυγάδες εξετελέσθησαν εκείνες τις ημέρες. Ο τελευταίος όμως παρά λίγο να δημιουργήση ένα σοβαρό επεισόδιο. επισκέφθηκε τα τμήματα. ο Ε. εγκατέλειψαν τις θέσεις τους και έσπευσαν προς την Καστοριά. Ηταν όλοι μαχηταί του Γράμμου". 165). λόγω της αγκιστρώσεως των δυνάμεών μας εις Βίτσι. Τσακαλώτος. Ο υπουργός των Στρατιωτικών. Ο αρχηγός της Αμερικανικής Αποστολής Βαν Φλιτ. μίλησε στους στρατιώτες. πληγείς καιρίως εις τον Γράμμον. καταληφθέντες από πανικό. ο Γεώργιος Στράτος. κατόρθωσε να αναδιοργανωθή εις το Βίτσι και να γίνεται απειλητικός όχι μόνον εις την περιοχήν ταύτην. που είχαν εν τω μεταξύ ειδοποιηθή. μετά την ήττα του κυβερνητικού στρατού. δηλαδή σε δικαστήρια που αποτελούντο πρωτίστως από αξιωματικούς μη ανήκοντες στη στρατιωτική δικαιοσύνη. τμήματα με καλό ηθικό. Ακόμη και ο Βαν Φλιτ. σε συγκέντρωση ανώτερων αξιωματικών. Η πλάστιγξ ήρχισε να κλίνη εις βάρος των εθνικών δυνάμεων" (Θρ. ο Ε. Αβέρωφ στο βιβλίο του "Φωτιά και Τσεκούρι" (σελ. παρά τα 88 του χρόνια. έφραξαν το δρόμο των φυγάδων. τους εμιμήθη. Τέλος. τόμος β`.. Τσακαλώτου: "40 χρόνια στρατιώτης της Ελλάδος".

προκαλώντας πτώση του ηθικού των φαντάρων. ο Τζορτζ Μάρσαλ. Αλλά η απάντηση του Μάρσαλ υπήρξε κατηγορηματική: δεν έπρεπε να φύγουν" (στο ίδιο. είχε τεθή από ορισμένους υψηλά ισταμένους Αμερικανούς. Στις 23 . 393 . αν και τους ήταν ενοχλητική. Τη δράση αυτή στη Θεσσαλία διεύθυνε ο Κ.6/9 κατέλαβαν τον Τύρναβο και στις 14 με 15/9 μπήκαν στην Αγιά. Αγγελούλη (Βρατσάνος). ο κυβερνητικός στρατός επιχείρησε την τρίτη εκστρατεία του για την κατάληψη του ορεινού όγκου Μουργκάνα της . και διερωτήθη αν δεν έμενε πλέον στους Αμερικάνους παρά να αναχωρήσουν. προκαλώντας καταστροφές στις συγκοινωνίες του αντιπάλου. ο υπουργός των Εξωτερικών των ΗΠΑ. οι ανησυχίες έφτασαν πολύ πιο πέρα από τον στρατηγό Βαν Φλιτ.Στρατό ότι χρησιμοποίησε την αμερικανική βοήθεια χωρίς να συντρίψει τον εχθρό. Ακόμη χτυπήθηκαν η Καλαμπάκα και η Λάρισα. Ο γράφων πιστεύει ότι γνωρίζει πως η ερώτηση "πρέπει να φύγουμε. Ευτυχώς για τον Στρατό. παρακωλύοντας σοβαρά τη μεταφορά εφοδιασμού και έμψυχων δυνάμεών του στο μέτωπο.24/8 μπήκαν στα Τρίκαλα. τμήματα της 1ης Μεραρχίας τον Αύγουστο και Σεπτέμβρη του 1948 πραγματοποίησαν επιτυχείς επιθέσεις σε χωριά και κωμοπόλεις της περιοχής (Ζάρκο.. Καραγιώργης. ενώ χτύπησαν με επιτυχία και αστικά κέντρα. οι δυνάμεις του ΔΣΕ ανέπτυξαν αξιόλογη δραστηριότητα στις υπόλοιπες περιοχές της Ελλάδας. έφθανε στην Αθήνα για να εξετάση επί τόπου την κακή πορεία των επιχειρήσεων. Η δράση του ΔΣΕ σε άλλες περιοχές Στο διάστημα της μεγάλης μάχης στη Βόρεια Πίνδο και στο χώρο του Βίτσι.". Φαρκαδώνα κ. Κατά τη διάρκεια της μάχης στο Βίτσι. Περί τα μέσα Οκτωβρίου. στις 5 .). συνοδευόμενος από τον Αμερικανό υπουργό Εθνικής Αμύνης και αρκετούς βοηθούς του. που διέθετε τόσο κύρος. Στη Θεσσαλία.394).ά. Τσιότι. ανέπτυξε σαμποταριστική δράση στο υψίπεδο της Κοζάνης. με επικεφαλής τον Α. Συνοπτικά αυτή η δραστηριότητα έχει ως εξής: Η ταξιαρχία των σαμποτέρ του ΔΣΕ.. σελ.

εδημιούργησεν ευνοϊκάς συνθήκας δι' αποφασιστικοτέραν δράσιν και ανάπτυξιν του συμμοριτισμού. Ωργανώθησαν σαμποτάζ εις τας οδικάς και σιδηροδρομικάς αρτηρίας. Εις την ορεινήν Κορινθίαν εξουδετέρωσαν ορισμένα σημεία στηρίγματος και επεξέτειναν τον έλεγχόν των μέχρι Κορίνθου . Εξησφάλισαν εις τη Νότιον Πελοπόννησον την πρωτοβουλίαν μετά τας επιτυχίας των εις τη Βόρειον Πελοπόννησον και τας μάχας του Μαλέβο και της Νεδούσης του Ταϋγέτου". 4 τάγματα Εθνοφρουράς. Εξετελέσθησαν επιτυχώς επιχειρήσεις. 75 και 76 ταξιαρχίες της 8ης Μεραρχίας. ενώ χρησιμοποιήθηκαν και 60 πυροβόλα. Διά των μαχών εις τα Καβάσιλα. με αποτέλεσμα τη συχνήν διακοπήν των συγκοινωνιών.Ναυπλίου.Βορειοδυτικής Ηπείρου. Στην Πελοπόννησο. διά των οποίων εγένεντο κύριοι μεγάλων περιοχών. 502): "Η αλλαγή της καταστάσεως. μια ίλη ιππικού. ο ΔΣΕ ανέπτυξε αξιόλογη δραστηριότητα. . Ο ΔΣΕ αμύνθηκε σκληρά και ηρωικά. αλλά στο τέλος αναγκάστηκε να εγκαταλείψει την περιοχή. Ανδραβίδα περιόρισαν τας εθνικάς δυνάμεις εις τα δύο κέντρα του Πύργου και της Αμαλιάδος του Νομού Ηλείας. ήτις εδημιουργήθη εκ των επιτυχιών των συμμοριακών δυνάμεων. έγινε με τις 74. Να πώς περιγράφει αυτή τη δραστηριότητα ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών" (σελ. Διά της μάχης της Χαλανδρίτσης επεκράτησαν εις την Αχα`ϊαν και επεξέτειναν τη δράσιν των μέχρι των προθύρων των Πατρών. Λεχαινά. εσυνεχίσθη η δράσις του συμμοριτισμού εις όλην την έκτασιν της Πελοποννήσου. Πράγματι. Η εκστρατεία αυτή του κυβερνητικού στρατού άρχισε στις 28 Αυγούστου 1948 και τελείωσε στις 16/9 του ιδίου έτους. Οι δυνάμεις του στις 16 προς 17 Σεπτέμβρη ελίχθηκαν προς τα Ζαγόρια κι από κει στο Γράμμο. με επικεφαλής τον Στέφανο Γκιουζέλη. Η επίθεση. Οι δυνάμεις του ΔΣΕ ήταν 4 τάγματα. σύμφωνα με τις κυβερνητικές πηγές. την 35η ταξιαρχία της 10ης Μεραρχίας.Αργους . Ούτω διά των μαχών Παπαδούς και Κρεσταίνων και διά της καταλήψεως της Ανδριτσαίνης εκυριάρχησαν εις την περιοχήν της Ολυμπίας.

Ζαχαριάδης. στο 50ό μέρος του δημοσιεύματος "Για τα 50 χρόνια του ΔΣΕ". τεύχος 9/1949. Ως πιθανός συγγραφέας αναφέρεται ο Ν. από το 1927 ως το 1979. Σας στέλνω φωτοτυπημένες σελίδες από ένα τετράδιο. που δημοσιεύτηκε ανυπόγραφο στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός".τι έχει γράψει στη ζωή του. πήραμε και δημοσιεύουμε το παρακάτω σημείωμα. Με συντροφικούς χαιρετισμούς Ηρώ ΜΠΑΡΤΖΩΤΑ". Αυτό για την ιστορική αλήθεια και μόνο. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" 5 ΙΟΥΛΗ 1948 . ευχαριστώντας την ταυτόχρονα για την παρέμβασή της. Το άρθρο είναι το κεντρικό του τεύχους αυτού με τίτλο: "Η εξέλιξη της κατάστασης και τα καθήκοντα του ΔΣΕ". Μπαρτζώτας. σύντροφο του Βασίλη Μπαρτζώτα.Αναγκαία διευκρίνιση Μια επιστολή της Ηρώς Μπαρτζώτα Από την Ηρώ Μπαρτζώτα. όπου αναφέρονται ό. που άφησε ο Β. "Αγαπητοί σύντροφοι. σχετικά με το αφιέρωμα για τα 50χρονα του ΔΣΕ. Χρόνια σας πολλά και πολλές επιτυχίες για το καλό του λαού μας. Η αλήθεια είναι ότι συγγραφέας είναι ο Βασίλης Μπαρτζώτας. αναφέρεται ένα άρθρο.

με σχετικό έγγραφο της Διοίκησης Χωροφυλακής της περιοχής. γύρω στους 250 άνδρες. το Σκεπαστό και τις πόλεις. όπου απελευθέρωσε 224 πολιτικούς κρατούμενους. τη Ζαχλωρού. του Μαινάλου.Η μάχη της Χαλανδρίτσας Ο Δημοκρατικός Στρατός της Πελοποννήσου αριθμούσε. η δύναμή του αυξήθηκε πολύ σημαντικά. Σύμφωνα. την επιτυχημένη επίθεση κατά της Ο χάρτης της μάχης της Χαλανδρίτσας Σπάρτης. καθώς και τα αρχηγεία του Ερύμανθου. Μετά. πρ.11 . όμως. τη νύχτα της 12ης προς 13η του Φλεβάρη του 1947. Στο αποκορύφωμα πάντως της ισχύος του ο ΔΣΕ διέθετε την III Μεραρχία και δύο Ταξιαρχίες. αρχικά. της οποίας ολόκληρη σχεδόν την ύπαιθρο είχε θέσει πολύ γρήγορα κάτω από τον απόλυτο έλεγχό του. κωμοπόλεις και χωριά της παραλιακής ζώνης (Διοίκησις Χωροφυλακής Αχαΐας. όταν είχαν αναπτύξει πια .48). αν και δεν ξεπέρασε ποτέ τις τρεις χιλιάδες μαχητές και μαχήτριες. οι κυβερνητικές δυνάμεις προς τα τέλη του 1948 κρατούσαν στην κατοχή τους μόνο τα Καλάβρυτα. Αξιόλογη ανάπτυξη γνώρισε ο ΔΣΕ και στην Αχαΐα. Η αντιμετώπιση των ανταρτικών ομάδων της Αχαΐας από μέρους των κυβερνητικών δυνάμεων ήταν ιδιαίτερα δύσκολη από τα τέλη του 1947. Αρ. του Πάρνωνα και του Ταϋγέτου. 48/191/43/26 . Γραφείον Δημοσίας Ασφάλειας. που δρούσαν κυρίως στις περιοχές του Ταϋγέτου και του Πάρνωνα.

με την από μέρους επίλεκτων τμημάτων του κατάληψη της Χαλανδρίτσας. ότι επικεφαλής των ανταρτών βρίσκονταν ο Σφακιανός. Επρόκειτο για την πιο σημαντική στρατιωτική ενέργειά του στην περιοχή. ήτανε πια τα μοναδικά της αχαϊκής υπαίθρου. ημ. Το αποκορύφωμα. η κωμόπολη αυτή. Στη Χαλανδρίτσα είχε συγκεντρωθεί μια αξιόλογη δύναμη ανδρών της Χωροφυλακής. αποσιώπησαν όμως την ήττα των κυβερνητικών δυνάμεων.οι ομάδες αυτές πολύπλευρη στρατιωτική δράση σε ολόκληρο σχεδόν το νομό . Συγκεκριμένα. τα ξημερώματα της 5ης Ιούλη του 1948. 6-7-48). τη Ζαχλωρού και το Σκεπαστό. αποτραβήχτηκαν χωρίς απώλειες από την πόλη. για τη σοβαρότερη αντάρτικη επιχείρηση σε ολόκληρη την Πελοπόννησο (Εφημερίδα "Πελοπόννησος" (Πατρών). όταν διαλύθηκαν από τους αντάρτες όλοι οι αστυνομικοί σταθμοί των ορεινών περιοχών του νομού. ισχυρές δυνάμεις τους πραγματοποίησαν στις 24 Φλεβάρη του 1948. καθώς και το χωριό Σούλι. . Ο πατραϊκός Τύπος έγραψε τότε. η οποία φαίνεται από τη σχετική τηλεφωνική αναφορά του περιοδεύοντα διοικητή Χωροφυλακής Μπουγάνη προς την ανώτερη διοίκηση του σώματος (Ανωτέρα Διοίκησις Χωροφυλακής Δυτικής Ελλάδος. αφού πέτυχαν τους αντικειμενικούς τους σκοπούς. 24-2-48. ώρα 8. Τηλεφ. εξ Αιγίου. όμως. ενώ οι αντάρτες.30). εκτός από την παραλιακή ζώνη. της δράσης του ΔΣΕ στην Αχαΐα σημειώθηκε. σύμφωνα δε με τη γνώμη ανώτερου παράγοντα του κυβερνητικού στρατού. που κρατούσαν σταθερά στα χέρια τους οι κυβερνητικές δυνάμεις. Κατά τη μάχη εκείνη σκοτώθηκε ανεξακρίβωτος αριθμός χωροφυλάκων και ένας ανθυπομοίραρχος. ο Γιάννης Κατσικόπουλος και ο Νίκος Πολυκράτης. μια από τις μεγαλύτερες επιτυχείς επιχειρήσεις τους μπαίνοντας από τρία σημεία μέσα στην πόλη του Αιγίου. τα Καλάβρυτα. φ.μέσα δε στα πλαίσια αυτής ακριβώς της δράστης των ανταρτών.

ξεκίνησαν από τη Ρακίτα. που θα έστελνε ο αντίπαλος από την Πάτρα. Την επίθεση κατά της Χαλανδρίτσας θα την ενεργούσε το τάγμα του Ταϋγέτου. με τον Αρίστο Καμαρινό. Ενας λόχος με τον Πέρδικα θα κατέστρεφε το υδροηλεκτρικό εργοστάσιο του "Γλαύκου" και στη συνέχεια θα καταλάμβανε το μοναστήρι του Ομπλού. με τον Μανώλη Σταθάκη θα χτυπούσε τις κυβερνητικές θέσεις από το Αίγιο μέχρι την Πάτρα. Οι αντάρτικες δυνάμεις. ο λόχος του Πέρδικα. που θα εκτελούσαν την επιχείρηση. κάθε μια από τις οποίες κατευθύνθηκε στον προσδιορισμένο από πριν στόχο της. που ήταν συγκεντρωμένοι στο Σούλι. Ορίστηκε δε σε όλες τις λεπτομέρειές της. Το συγκρότημα της Κορινθίας. ενώ ο λόχος του Μαινάλου. αλλά εκδηλώθηκε και μ' ένα πλήθος αντιπερισπασμικών ενεργειών σε άλλα σημεία του νομού. που τα υπερασπιζόταν. θα έστηνε ενέδρα κοντά στην Καλλιθέα. σχετικά με τη θέση και την κατάσταση των οχυρών της κωμόπολης και με την αστυνομική δύναμη. με τον Σαρηγιάννη και τον Τσακόπουλο. χωρισμένες σε μεγάλες ομάδες. που είχαν συγκεντρωθεί από την παράνομη οργάνωση του ΚΚΕ της ίδιας της Χαλανδρίτσας. θα απασχολούσε τους χίτες και τους μάυδες. Μια διμοιρία. Στις 3 το πρωί. με τον Νίκο Πολυκράτη. Αλλες δυνάμεις θα ενεργούσαν επιδρομές προς την περιοχή της Κάτω Αχαγιάς. ενώ ολόκληρη την επιχείρηση θα τη διηύθυναν ο Κώστας Κανελλόπουλος και ο Κώστας Μπασακίδης. Το Δελτίο του Στρατηγείου του Δημοκρατικού Στρατού για τη δράση των ανταρτών στην Αχαΐα . στη θέση "Κουμπάρες". περνώντας μέσα από τη χαράδρα του Βελιζίου.Η επιχείρηση περιορίστηκε στην επίθεση κατά της Χαλανδρίτσας. με βάση και τις πληροφορίες. Η εξέλιξη της επιχείρησης Τα γεγονότα εξελίχθηκαν όπως είχαν σχεδιαστεί. για να χτυπήσει τις ενισχύσεις.

στην οποία υπογραμμίζεται. με αποτέλεσμα η πτώση ενός και μόνο οχυρού να οδηγούσε στην άμεση κατάρρευση ολόκληρης της οχύρωσης. πρ. Οι δώδεκα άνδρες της φρουράς τράπηκαν σε φυγή. ολόκληρη η φρουρά. που διανυκτέρευαν. ενώ ταυτόχρονα. με αποτέλεσμα τα περισσότερα εργοστάσια της Πάτρας να μη λειτουργήσουν για δύο μέρες. Ακριβώς δε. η οχύρωση της οποίας είχε σχεδιαστεί λαθεμένα. ότι κανένα έγγραφο δεν είχε σταλεί μέχρι τότε από το στρατηγείο του Πύργου στις αστυνομικές υπηρεσίες. Στις πέντε το πρωί. ενώ οι τρεις τεχνικοί. ήτανε κατασκευασμένα μέσα στην ίδια την κωμόπολη και το κάθε οχυρό δεν είχε δική του κλειστή άμυνα. κατευθύνθηκε προς το υδροϋλεκτρικό εργοστάσιο. όπως σημειώνει στην ίδια έκθεσή του ο Κατσαμπής. όπου κλείστηκαν και άρχισαν να προβάλλουν αντίσταση. Γραφείον Δημοσίας Ασφαλείας. Την ίδια περίπου ώρα.έφτασε στο Κλάους και κατεβαίνοντας στην Περιβόλα από την περιοχή των μύλων του Λιάλιου. Αρ. για να σπάσει τον κλοιό. για τις κινήσεις των ανταρτικών δυνάμεων της περιοχής και για την αντιμετώπιση των επιθετικών ενεργειών τους (Ανωτέρα Διοίκησις Χωροφυλακής Δυτικής Ελλάδος. συνελήφθησαν. Η επίθεση των ανταρτών κατά της Χαλανδρίτσας υπήρξε αιφνιδιαστική. όπως τούτο καταφαίνεται και από σχετική έκθεση του ανώτερου διοικητή της Χωροφυλακής. εξάλλου άρχισε η επίθεση εναντίον της ίδιας της Χαλανδρίτσας. αν και δεν είχε υποστεί μεγάλη φθορά. άλλες αντάρτικες δυνάμεις πραγματοποιούσαν με επιτυχία τις δικές τους αποστολές. δηλαδή. αυτός ο αιφνιδιαστικός χαρακτήρας της αντάρτικης επίθεσης υποχρέωσε τους χωροφύλακες να υποχωρήσουν πολύ γρήγορα στο κτίριο της υποδιοίκησης. Στη μιάμιση το μεσημέρι. η διμοιρία του Νίκου Πολυκράτη χτύπησε το Σούλι. αφού πρόβαλε σαν δικαιολογία .στο τελευταίο . 7/53/380 μ/9-7-48). Οι αντάρτες κατέστρεψαν με νάρκη τη μεγαλύτερη τουρμπίνα του εργοστασίου. δύναμης δύο χιλιάδων ίππων. από έλλειψη ρεύματος. συνταγματάρχη Κώστα Κατσαμπή. Τα οχυρά. ενήργησε έξοδο.

Η έξοδος. σ. όμως. αυτές καθηλώθηκαν στη θέση "Κουμπάρες" από το λόχο του Μαινάλου. 4 ενωμοτάρχες και ο διοικητής της φρουράς Κώστας Παπαδόπουλος.σήμα της. Από τους 68 άνδρες. μαζί με τεθωρακισμένα κινήθηκαν από τα Καλάβρυτα προς την Κάτω Βλασία. ενώ άλλες στρατιωτικές δυνάμεις. πρ.όπως αναφέρει έκθεση του αντισυνταγματάρχη Ιάκωβου Χανιώτη. ενώ 16 τραυματίστηκαν και μόνο 7 διασώθηκαν (Απ. 731-732). αυτή έγινε ανοργάνωτα.ότι δεν είχε πια πυρομαχικά. Για ενίσχυση των χωροφυλάκων της Χαλανδρίτσας στάλθηκε επίσης μια διλοχία του 618ου τάγματος πεζικού από το Αίγιο και η υπόλοιπη δύναμη του ίδιου τάγματος από την Αμαλιάδα. που είχε στο μεταξύ ναρκοθετήσει και την εκεί μικρή γέφυρα. Οι κυβερνητικές ενισχύσεις. Δασκαλάκη. Οι κυβερνητικοί ρίξανε στη μάχη και αεροπλάνα. αναπληρωτή ανώτερου διοικητή Χωροφυλακής . Οι αντάρτες. τέσσερα από τα οποία χτυπήθηκαν από τα αντιαεροπορικά πυρά των ανταρτών. Η επιχείρηση ολοκληρώνεται Αμέσως. με επικεφαλής τον ταγματάρχη της Χωροφυλακής Μανώλη Βενιεράκη. 7/53/380/5-748). 6 υπενωμοτάρχες. Β`. όπως φανερώνει και σχετικό τηλεγράφημα του Χανιώτη στο υπουργείο Δημόσιας Τάξης (Ανωτέρα Διοίκησις Χωροφυλακής Δυτικής Ελλάδος. σύμφωνα με αναφορά του αντισυνταγματάρχη Μανώλη Χατζηθεοδώρου (Τακτικόν Στρατηγείον Πύργου. σκοτώθηκαν . Ιστορία της Ελληνικής Χωροφυλακής. τ. 5844/Α1/9-7-48). με αποτέλεσμα να μετατραπεί σε σφαγή. εξάλλου. πρ.ανάμεσά τους και τον Χαλανδριτσάνο ΕΠΟΝίτη Θάνο Αργυρόπουλο. που απέστειλε στην Πάτρα . σε ολόκληρη την επιχείρηση είχαν 7 τραυματίες και τρεις νεκρούς .17 μόνιμοι και 17 χωρίς θητεία χωροφύλακες. Οι ενισχύσεις. . μόλις εκδηλώθηκε η επίθεση των ανταρτών κατά της Χαλανδρίτσας. όμως. Αρ. Αρ. στάλθηκαν από την Πάτρα ενισχύσεις. που υπερασπίζονταν την υποδιοίκηση.

ότι το τεράστιο πρόβλημα του Δημοκρατικού Στρατού. που τάφηκαν το απόγευμα της άλλης μέρας στο πρώτο νεκροταφείο της Πάτρας.τέλη του 1948. που δεν έγινε δυνατό να αντιμετωπιστεί σε όλη τη διάρκεια του εμφυλίου.όπλα. ήταν η έλλειψη των απαραίτητων εφεδρειών. Οι επιθέσεις και οι καταλήψεις των πόλεων αποσκοπούσαν στην ενίσχυση των ανταρτικών δυνάμεων με λάφυρα . Στις επόμενες μέρες. αφού είχε ολοκληρωθεί η καταστροφή της αστυνομικής φρουράς και αφού οι αντάρτες είχαν αποχωρήσει με τάξη. Ο ΔΣΕ δεν είχε τις απαραίτητες δυνάμεις. Οι ενισχύσεις. το αφιέρωμα στα 50χρονα του ΔΣΕ. Το μόνο. άλλωστε. Η δραστηριότητα αυτή αναμφίβολα δεν αποσκοπούσε στη διατήρηση κάτω από την κυριαρχία των ανταρτικών δυνάμεων των αστικών κέντρων που καταλαμβάνονταν. που δεν πρόσφερε πια καμιά ασφάλεια στις κυβερνητικές δυνάμεις. Δεν πρέπει να ξεχνάμε.έφτασαν στη Χαλανδρίτσα.με στόχο την κατάληψη πόλεων. Βασίλης ΛΑΖΑΡΗΣ Ιστορικός Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Μετά την τακτική νίκη του στο Βίτσι ο ΔΣΕ αναπτύσσει δραστηριότητα . Υστερα από μια βδομάδα υποχρεώθηκαν να αποχωρήσουν και οι μαχητές του ΔΣΕ ξαναγύρισαν στη Χαλανδρίτσα. που τους απασχόλησε. ωστόσο. . δημιουργώντας νέα κατάσταση προς όφελός του και σε βάρος των αντιπάλων του. για να μπορέσει να πραγματοποιήσει έναν τόσο φιλόδοξο στόχο. που θα του έδιναν τη δυνατότητα να μετατρέπει τις πρόσκαιρες νίκες του σε νίκες στρατηγικής σημασίας.και κυρίως με νέες στρατολογίες μαχητών. θα ασχοληθεί με ορισμένες από τις δραστηριότητες αυτές του . αυτές δεν τόλμησαν να παραμείνουν για πολύ χρόνο στην κωμόπολη. όπου και εγκατέστησαν μόνιμα τις αρχές τους. αρχές του '49 . ήταν η περισυλλογή των νεκρών χωροφυλάκων. τρόφιμα κλπ.

αρχίζοντας σήμερα με τη μάχη και την κατάληψη της Καρδίτσας. 547 . Φλωράκη (Γιώτη) και την 2η Μεραρχία με διοικητή τον Γιάννη Αλεξάνδρου (Διαμαντή) πραγματοποίησαν επιχείρηση για την κατάληψη της Καρδίτσας. Η κατάληψη της Καρδίτσας ήταν από τις πιο δύσκολες επιχειρήσεις του ΔΣΕ και μία από τις μεγαλύτερες επιτυχίες του. Μανάκα (Στέφο). Ο αντίπαλος υπέστη πολλές απώλειες και ο ΔΣΕ κατάφερε να αποκομίσει πολλά λάφυρα και να πραγματοποιήσει αρκετές στρατολογίες. Στην επιχείρηση πήρε επίσης μέρος και η ταξιαρχία ιππικού του ΔΣΕ με διοικητή τον Στ.Δημοκρατικού Στρατού. Η επιχείρηση στέφθηκε με επιτυχία. ενώ διατέθηκαν και 3 ορειβατικά πυροβόλα. που ανήκε στην 1η Μεραρχία. Τη γενική διεύθυνση της επιχείρησης είχε ο Κ.548): "Η επίθεση κατά της Καρδίτσης είναι η . Καραγιώργης διοικητής του Κλιμακίου Γενικού Αρχηγείου Νοτίου Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ). Επιθέσεις του ΔΣΕ σε μεγάλα αστικά κέντρα Τη νύχτα 11 προς 12/12/1948 δυνάμεις του ΔΣΕ αποτελούμενες από την 1η Μεραρχία με διοικητή τον Χ. Να τι λέει σχετικά ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Αντισυμμοριακός Αγών" (σελ. Στις 13/12 οι ανταρτικές δυνάμεις αποσύρθηκαν από την πόλη.

μεγαλυτέρα επιθετική ενέργεια των τμημάτων του ΚΓΑΝΕ και ταυτοχρόνως η μεγαλυτέρα επιθετική ενέργεια του ΔΣΕ κατά κατωκημένου τόπου εις ολόκληρον την Ελλάδα. αναδημοσιεύουμε ορισμένα αποσπάσματα.Ο ΔΣΕ στη Ρούμελη" Στην επιχείρηση της Καρδίτσας αναφέρεται και ο Βασίλης Αποστολόπουλος. Εικόνα εγκατάλειψης και χαλασμού συναντούμε παντού. Από το βιβλίο αυτό και τα όσα γράφει σχετικά. η περιοχή γέμισε από αρματωμένους. Μα τις πρώτες μέρες του Δεκέμβρη. Αι πληροφορίαι περί των δυνάμεων και της οργανώσεως της φρουράς Καρδίτσης υπήρξαν ακριβείς και νωπαί και τούτο κατέδειξε την αξίαν των ΠΕ των πόλεων. που . Η διαταγή επιχειρήσεων υπήρξε πλήρης. με τη μάχη της Καρδίτσας.Ο ΔΣΕ στη Ρούμελη". αν βρει καλύβι να πλαγιάσει και σπίτι να πυρωθεί κοντά στο τζάκι. Η επιχείρηση της Καρδίτσας Από το βιβλίο: "Το χρονικό μιας εποποιίας . Τα στελέχη απέδειξαν μεγάλην βελτίωσιν εις την τεχνικήν του αγώνος. Η ορμητικότης των τμημάτων ήτο πολύ καλή και διακρίθησαν αι μαχήτριαι γυναίκες. "Αρχές του Δεκέμβρη 1948. λίγα είναι τα χωριά κι άδεια από κόσμο. Η προπαρασκευή της επιχειρήσεως υπήρξεν επιμελημένη και προηγήθη εκτέλεσις πολλών ασκήσεων υπό των τμημάτων κατά κατωκημένων τόπων. Το οροπέδιο της Νευρόπολης. Η αποχώρησις των συμμοριακών τμημάτων εν ημέρα και επί εδάφους πεδινού υπό την άμεσον επίδρασιν της Αεροπορίας έγινε με συνοχήν και τάξιν". Κι εδώ πάνω. μετά λεπτομερεστάτων σχεδιαγραμμάτων της πόλεως και των εχθρικών αντιστάσεων. στο βιβλίο του "Το χρονικό μιας εποποιίας . αίτινες έδρασαν με φανατισμόν μεγαλύτερον του ανδρικού. Ευλογία Θεού είναι για τον διαβάτη. Η ψηλή χώρα των Αγράφων δέρνεται από παγερούς βοριάδες και χιονοθύελλες.

στο ακραίο χωριό της Ευρυτανίας. Ο Διαμαντής.σήμερα είναι λίμνη και υψώνεται το φράγμα του Πλαστήρα. πυρομαχικά. ένα δασάκι. Ο Γιώτης με την I Μεραρχία. ένα υψωματάκι. πεδίο δράσης των μηχανοκίνητων μέσων του στρατού. Μεγάλο το ταξίδι μας τούτο και πρωτόγνωρο. ο Ερμής.Δολόπων. αξημέρωτη νύχτα. Οπλα. που συνορεύει με τη Δυτική Θεσσαλία. στα μέσα του Νοέμβρη έφτασε στην περιοχή Κτημενίων . Πολλές προετοιμασίες γίνονται. που αφού κυριάρχησε πάλι στο χώρο της Ρούμελης. Εμείς έχουμε μάνα κι αδέρφια τα βουνά. ξεκινούμε για τη μεγάλη επιχείρηση. Ο αξέχαστος Καραγιώργης. τα δάση και τα φαράγγια. Υστερα. τα περάσματα και τα διάσελα. με τα μονοπάτια και τους γκρεμούς. ο Μπαντέκος. ο Αθανασίου. Τα Αγραφα που μας κυκλώνουν είναι κάτασπρα από τα χιόνια. Η τυφλή δύναμη του άγνωστου και της επίπεδης απεραντοσύνης μάς σφίγγει την ψυχή και πρέπει να υποχωρήσει. Εχουμε ανάγκη προσαρμογής και μάλιστα σε λίγες ώρες. Ο Καραγιώργης σε συγκέντρωση στελεχών ανέπτυξε με θαυμαστό τρόπο τη μεγάλη επιχείρηση της Καρδίτσας κι έδωσε τις απαραίτητες οδηγίες. Ο ουρανός ξάστερος και το κρύο πικρό φαρμάκι. στρατηγός του κλιμακίου Νότιας Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ). Το φτωχικό χωριό δε μας κρατεί άλλο πια. συμπλήρωση των μονάδων με έμψυχο υλικό προχωρούν με γρήγορο ρυθμό. Στις 10 του Δεκέμβρη. Παγωμένη. η μάχη θα δοθεί σε μεγάλο κατοικημένο κέντρο. κι ακόμα ο Περικλής. Πρέπει. μόλις νύχτωσε. ρουχισμός. αυλακώνεται από πεζούς και καβαλαραίους που πάνε κι έρχονται. ο Παύλος και πλήθος μικροί και μεγάλοι πολεμιστές του ΔΣΕ. που τα νεκρά της δάχτυλα θα γράψουν στα κορμιά μας απόψε μια τραγική συμφωνία. Και ποιος δε δίνει "παρών" στο ταπεινό χωριό Μπελοκομίτης. Καινούριο στοιχείο μπαίνει στην εμπειρία μας: Ο κάμπος! Η απέραντη πεδιάδα που δεν την αντικόβει ένας λοφίσκος. γεμάτο αρνήσεις και παγίδες. . ο Κοτσάβρας με τη II Μεραρχία. παπούτσια.

Η Καρδίτσα είναι αρκετά μεγάλη πόλη (τώρα με τους πρόσφυγες φτάνει τους 30.. που μπορέσαμε ποτέ να χρησιμοποιήσουμε στη Νότια Ελλάδα. Οι δύο βάσεις εξόρμησης δεν μπορούσαν να είναι πιο κοντά από 14 χιλιόμετρα η μία με 3. καθώς και η Ταξιαρχία Ιππικού. 12 . Αν εξαιρέσουμε μόνο τη Λάρισα. Χρησιμοποιήθηκαν οι κυριότερες πεζές ταξιαρχίες κρούσης της I και της II Μεραρχίας. Αλλά και οι εκπαιδευτικοί σχηματισμοί (σχολή αξιωματικών και ουλαμός στελεχών). Π ώ ς περιγράφει ο Καραγιώργης τη μάχη της Καρδίτσας. χωρίς μέτωπο.5 ώρες πορεία προς το στόχο (Αϊ-Γιώργη Βουνεσιού) και 14 χιλιόμετρα η άλλη με 4 ώρες πορείας (Λογγιές Καταφυγίου) μέσα από κάμπο 100%. Η μάχη μέσα στην πόλη πήρε από την πρώτη στιγμή εξαιρετική σφοδρότητα. γραμμή.000-40.000) και είναι πρωτεύουσα του νομού. είναι η μεγαλύτερη από κάθε πλευρά πολεμική ενέργεια που έκανε ως τώρα ο Δημοκρατικός Στρατός στη Νότια Ελλάδα. για συγκεντρωτικό χτύπημα. και τη βαρύτητα της επιχείρησης. ζώντας συνέχεια στις συνθήκες εμφύλιου πολέμου. Μέσα στις δυσκολίες και τις ελλείψεις. που δεν έχει καμιά σχέση με τα κλασικά μοτίβα της πολεμικής τέχνης. να ξεπεράσουμε τις καινούριες δυσκολίες που θα παρουσιαστούν.. Ταυτόχρονα.13. άρα.48 "Η μάχη μέσα στην πόλη της Καρδίτσας.λοιπόν. είναι και η μεγαλύτερη επιθετική ενέργεια του Δημοκρατικού Στρατού σε κατοικημένο τόπο σ' ολόκληρη τη χώρα. περιοχή δική μας. είναι η πιο πεδινή πόλη της Ελλάδας και αυτό προδιαγράφει και τη στρατιωτική δυσκολία της ως στόχου. απομονώθηκαν και τα τμήματα προχωρούσαν προς το . διαμορφώσαμε νέου τύπου μαχητές. Οσες αντιστάσεις δεν έπεφταν. Πολύ διαφορετικούς από εκείνους του ΕΛΑΣ.12. Στη μάχη της Καρδίτσας ρίξαμε τη μεγαλύτερη δύναμη. με την τακτική μας.

χάρη στα τανκς που έφερε επιτόπου. Την ημέρα η μάχη συνεχίστηκε μέσα στην πόλη. πολύ εντατικά στον βόρειο τομέα και κάπως χαλαρότερη στο νότιο. Η διεύθυνση της επιχείρησης διέταξε τότε τα τμήματα της II Μεραρχίας να πάρουν διάταξη μέσα στον κάμπο και ένα τμήμα της να βαδίσει και πάλι προς το ανάχωμα της Καρδίτσας. . στα κανονικά τους δρομολόγια προς τα ριζά. Ετσι τα ξημερώματα της 13ης του Δεκέμβρη αποχώρησε από την πόλη η II Μεραρχία με όλα τα τμήματα που είχε στις διαταγές της. αλλά χωρίς κανένα απολύτως αποτέλεσμα για τα τμήματά μας.Πυροβολικό). Το μεσημέρι είχε συμπληρωθεί η υποχώρηση. ως το απόγευμα. Οταν το κατάλαβε (στις 4 το απόγευμα) ήταν πια πολύ αργά για οποιαδήποτε ενέργεια με τα μηχανοκίνητα και το πυροβολικό του.076 νέους και νέες που του έλειπαν και να λογαριάσει τι ακριβώς πήραμε από τις αποθήκες ανεφοδιασμού". αλλά ξαναπάρθηκε από τον εχθρό. Ο σταθμός επιβητόρων έπεσε. Παράλληλα. Ο σιδηροδρομικός σταθμός κράτησε την πρώτη νύχτα και την ημέρα. Λίγο μετά τα μεσάνυχτα στάλθηκε η διαταγή για τη συνέχιση της επιχείρησης και το ερχόμενο 24ωρο. γιατί δε δούλεψαν οι διαβιβάσεις της με τη διεύθυνση της επιχείρησης και ούτε είχε διατηρήσει κανονικά πλάγια επαφή με την I Μεραρχία. Χρησιμοποίησε μόνο εντατικά την αεροπορία. Ο εχθρός στάθηκε ανίκανος να αντιληφθεί έγκαιρα τι ακριβώς συνέβαινε. Αλλά στο νότιο τομέα τα τμήματα προχώρησαν προς το κέντρο και έφτασαν στα πιο οχυρωμένα σημεία του εχθρού (Παυσίλυπο . Τη διαταγή αυτή πήρε η I Μεραρχία και τα τμήματα της πλαγιοφυλακής από τα Τρίκαλα και το Μουζάκι.κέντρο. αλλά δεν πήρε η II Μεραρχία. να καταμετρήσει τους 1. Και χρειάστηκε μέρες να περιμαζέψει τις εκατοντάδες των νεκρών και των τραυματιών του. έβγαλε τα τμήματα της I Μεραρχίας έπειτα από μια ψεύτικη επίθεση και άφησε οπισθοφυλακή μέσα στον κάμπο. Επεσαν κι άλλες σοβαρές αντιστάσεις.

Τα τμήματα του ΔΣΕ έμειναν στην πόλη 18 ολόκληρες μέρες. Φλωράκη. . Για την επιτυχία της επιχείρησης η ηγεσία του ΔΣΕ τίμησε τους Χ. Συνολική δηλαδή Αξιωματικοί και μαχητές του λόχου ασφάλειας της ΙΙ Μεραρχίας του Δημοκρατικού Στρατού δύναμη περί τους στο ελεύθερο Καρπενήσι 3.Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" Η κατάληψη του Καρπενησιού Η επιχείρηση για την κατάληψη του Καρπενησιού πρωτεύουσα της Ευρυτανίας .000 αντάρτες. Αλεξάνδρου με το Παράσημο Πολεμικής Αξίας του Δημοκρατικού Στρατού. Στην επιχείρηση πήραν μέρος η 1η Μεραρχία του ΔΣΕ με διοικητή τον Χ. Αλεξάνδρου. Εντνερ Σέλντεν. Την επίθεση για την κατάληψη της πόλης ανέλαβε η 1η Μεραρχία. Φλωράκη και Γ. Κατάφεραν να αποκομίσουν πολλά λάφυρα και να πραγματοποιήσουν αρκετές στρατολογίες νέων μαχητών. η 2η Μεραρχία με διοικητή τον Γ. ενώ η 2η είχε ως αποστολή της την κάλυψη της επιχείρησης από την πλευρά του Αγρινίου και της Λαμίας. Πρέπει δε να σημειωθεί ότι στη διάρκεια των μαχών καταρρίφθηκε αεροπλάνο του αντιπάλου που πετούσε πάνω από την πόλη για έλεγχο της κατάστασης και σκοτώθηκε ο Αμερικανός στρατιωτικός που επέβαινε σ' αυτό. ένα ανεξάρτητο τάγμα και μια διλοχία.ξεκίνησε τη νύχτα 20 προς 21/1/1949 και ολοκληρώθηκε με επιτυχία μια μέρα μετά. η Σχολή Αξιωματικών του ΚΓΑΝΕ.

Διά σύντονων πορειών. η οποία θα ηλευθέρωνε σημαντικάς εθνικάς δυνάμεις. κυρίως νυχτερινών. Καρπενήσι Τσακαλώτος: "Οι συμμορίται προς αντιπερισπασμόν διά τη διαφαινόμενην επιτυχία της εκκαθαρίσεως Πελοποννήσου.Η αντεπίθεση του κυβερνητικού στρατού για την ανακατάληψη της πόλης άρχισε στις 29 Γενάρη με τις 45. Ο ΔΣΕ έδωσε μάχες όχι γιατί ήθελε να διατηρήσει την πόλη υπό τον έλεγχό του. τις Α` και Β` μοίρες ορεινών καταδρομών και το 39ο Σύνταγμα ελαφρού πεζικού. να προσβάλλουν με ισχυράς δυνάμεις και μετά . Χαρίλαος Φλωράκης τι λέει για την (Γιώτης). 71 και 73 ταξιαρχίες της 15ης Μεραρχίας. Να 1949: Ο διοικητής της Ι Μεραρχίας. όσο για να φθείρει τις δυνάμεις του αντιπάλου του. με τον αξιωματικό του κατάληψη του Καρπενησιού ο ΔΣΕ Αλέκο Παπαγεωργίου. στο στρατηγός Θρ. κατορθώνουν να συγκεντρωθούν πότε εις τη μίαν περιοχήν και πότε εις την άλλην. Ετσι η ανακατάληψη της πόλης πραγματοποιήθηκε στις 8-2-1949. Βάσις ενεργείας των είνε ο αιφνιδιασμός και η ακριβής πληροφορία. κατέβαλον πράγματι εντόνους προσπαθείας και εσημείωσαν εντυπωσιακάς επιτυχίας.

οι συμμορίται προσβάλλουν αιφνιδιαστικώς τη νύκτα 20-21 Ιανουαρίου. (σημ.Σ. Μπροστά σε μια οχυρωμένη πόλη Με αδρές γραμμές περιγράφει την Τμήμα του ΔΣΕ σε πορεία . είνε η επίθεσις και κατάληψις υπ' αυτών της πόλεως Καρπενησίου.. Κλασσικόν παράδειγμα ενεργείας των συμμοριτών. εκ των οποίων λόγω γνώσεως της διατάξεως των Εθνικών Δυνάμεων και της φύσεως των δρομολογίων. (Βλέπε: Θρ. Μετά τα πραγματικώς ευφυέστατα ταύτα μέτρα. Στη συνέχεια αφού αναφέρεται στην κατάληψη της πόλης ο στρατηγός Τσακαλώτος συμπληρώνει: "Καθ' όλον τον μέχρι τότε αντισυμμοριακόν αγώνα.Αγίου Γεωργίου. 222-223). ήτο η πρώτη φορά. Ησαν ακριβέστατα πληροφορημένοι επί της διατάξεως των δυνάμεων και του ηθικού των Εθνικών Μονάδων Καρπενησίου.. Τσακαλώτος: "40 χρόνια στρατιώτης της Ελλάδος". τόμος β`. οι Κ. εξ όλων των πλευρών το Καρπενήσι". θα σπεύσουν εις βοήθειαν.Σ. "Ρ": Εννοεί κομμουνιστοσυμμορίτες) λαμβάνουν εξαιρετικά μέτρα καλύψεως εκ των κατευθύνσεων. Οι συμμορίται συγκέντρωσαν τας δυνάμεις των εις χώρους μη ελεγχόμενους υπό του Εθνικού Στρατού. σελ. από όπου διέρχεται η μοναδική οδός από Λαμίας. Κατέλαβον εγκαίρως τη στενωπόν Τυμφρηστού . όπου υπάρχουσαι εφεδρείαι Εθνικών Δυνάμεων.το αποτέλεσμα να απομακρύνονται ταχέως από τους χώρους όπου ανέμενον ως βεβαία την άφιξιν των Εθνικών Στρατευμάτων. γνωσταί εις τους Κ. κατά την οποίαν οι συμμορίται διετήρουν επί τόσον χρονικόν διάστημα μίαν πόλιν και μάλιστα εις το κέντρο της χώρας". γνωρίζουν ότι θα κινηθούν αι Εθνικαί Δυνάμεις. Εις τοιαύτας γενικότερας ενεργείας.

Ο ΔΣΕ στη Ρούμελη". αναδημοσιεύουμε ορισμένα αποσπάσματα: "Το Καρπενήσι βρίσκεται στην καρδιά της ορεινής Ρούμελης. που μονάχα η φυσική της οχύρωση είναι μοναδική. Εχει για προσκέφαλο το Βελούχι κι απλώνει τα πόδια του προς το ιστορικό Κεφαλόβρυσο. Αποστολόπουλος στο βιβλίο του: "Το χρονικό μιας εποποιίας . Τα σημεία Δεξαμενή.Θανάση. 20-21 του Γενάρη 1949. Και καθώς ροβολάμε από το διάσελο του Αϊ . σου δίνει την αίσθηση του επίπεδου. Ρόβια. που τον έστειλε στην αθανασία στις 8-9 Αυγούστου 1823. Τα πέτρινα σπίτια της σκαρφαλώνουν στις πλαγιές της και χωρίζονται από στενόδρομους κακοτράχαλους. στην ξάστερη παγωμένη νύχτα. Από τις σελίδες αυτού του βιβλίου και τις εικόνες του. που αναπαριστούν με γλαφυρότητα και ζωντάνια τη σοβαρή και σκληρή αυτή μάχη. το δασωμένο Κώνισκο και την ειδυλλιακή ποταμιά. σαν να βλέπουμε το θεόρατο ίσκιο του Μάρκου Μπότσαρη να μας καλωσορίζει. ο Β. Και σαν να μας δείχνει το κόκκινο σημάδι στο κεφάλι του πάνω από το δεξιό του μάτι. Ο κυβερνητικός στρατός έχει οχυρώσει με τέχνη και φροντίδα την πόλη. Ο ορίζοντας νοτιοανατολικά φράζεται από το πέτρινο τρίπτυχο των κορφών της Χελιδόνας και τους απάτητους γκρεμούς της άγριας Καλιακούδας. Σωτήρα. ΑϊΔημήτρης έχουν δυνατή οχύρωση και δεσπόζουν . που στον πυθμένα του κοιμάται το Καρπενήσι.κατάληψη του Καρπενησιού. από αρβανίτικο βόλι. Στον αγώνα για την ελευθερία και την ανάσταση του γένους. ράχες δασωμένες δένονται με τα ψηλά αντερείσματα του Βελουχιού χτίζοντας ένα τεράστιο πηγάδι. Ενας πέτρινος κόθρος πανύψηλος και δασωμένος και χωμένη στη βάση του η ιστορική πολιτειούλα. Μόνο ο χώρος γύρω απ' την πλατεία με τα 900 μέτρα υψόμετρο. Και σαν πιασμένες απ' τα χέρια αυτών των βουνών.

Οχυρά τσιμεντένια υπάρχουν σ' όλους τους δρόμους που διαθέτουν κάποιον άξονα ή σε θέσεις να ελέγχουν το χώρο της πόλης. που διαθέτουν πολυβολεία και θέσεις για όλα τα όπλα. Ο αγώνας είναι σκληρός και αμφίρροπος. Στο καμπαναριό της ιστορικής Αγίας Τριάδας και της Παναγίας. Στο χέρι του φαινόταν μικρό τραύμα. .. απελπισμένος. κάτω απ' την τρομερή πίεση. Κρίσιμη. Κι αυτός έφτασε στην Ιτιά όπου βρισκόμαστε. Το μεσημέρι η κατάσταση γίνεται κρίσιμη. μπλόκ χάουζ. Εδώ πρέπει να γίνει το ρήγμα στην εχθρική διάταξη. ...20 Γενάρη 1949. Ο ταγματάρχης Πρίκος. . η κατάσταση. Η μέρα ξεδιπλώνει τα ρόδινα πέπλα της κάτω από έναν καταγάλανο ουρανό.... αφού αποπειράθηκε ν' αυτοκτονήσει. Ρίχνονται κατά κύματα προς τη Δεξαμενή. Με αγωνία παρακολουθούμε την εξέλιξη της μάχης.. Καθώς είναι στενοί οι δρόμοι. Τα σπίτια και τα κτίρια έχουν τη δική τους οχύρωση. ξεφώνιζε και τα μάτια του είχαν πλημμυρίσει από δάκρυα. μάντρα με συρματοπλέγματα. ορύγματα. που θα εξουδετερώσει και τ' άλλα οχυρά. Πώς θα συμπτυχθούν οι λόχοι κάτω από τα καταιγιστικά πυρά πολυβόλων και όλμων που κάθε δευτερόλεπτο κόβουν τα στριμμένα τηλεφωνικά καλώδια. ολμοβολεία. ώρα 23η. Βλέπουμε τις κινήσεις των κυβερνητικών.. πολυβολεία. λοιπόν. υπάρχουν φωλιές πολυβόλων. Στα Ρόβια έχουν χτίσει πύργους. Θέλουν να την ενισχύσουν για να εκμηδενίσουν το δικό μας προγεφύρωμα. αρχίζει η επιχείρηση του Καρπενησιού. έχουν ρίξει γέφυρες από ταράτσα σε ταράτσα κι έτσι συγκροτήματα σπιτιών μεταβάλλονται σε δυνατές οχυρές θέσεις. Πώς ήταν δυνατό να εφαρμοστεί αυτή η ανόητη κι επικίνδυνη διαταγή. "Πάει το τάγμα μου!".αποφασιστικά σ' όλη την περιοχή. διατάζει τη σύμπτυξη των τμημάτων που βρίσκονται γύρω από τη Δεξαμενή.

Στρατός. για την κρίσιμη εξέλιξη του αγώνα. Και οι αντάρτες με ψυχραιμία τούς αφήνουν να πλησιάζουν. κάτω απ' τη Δεξαμενή. Ρόβια.Αριδαία . κράτησαν το προγεφύρωμα στα κορφινά σπίτια του Καρπενησιού. μερικά σημάδια δείχνουν πως το ηθικό τους αρχίζει να σπάζει. που τους είναι πολύτιμα.Γούσια έκανε μια βαθιά διείσδυση από το Βίτσι προς την Εδεσσα με στόχο την κατάληψη της πόλης. Η 10η μεραρχία υπέστη πολλές απώλειες και το επόμενο βήμα ήταν η ανασυγκρότησή της ούτως ώστε να αντεπεξέλθει στα πολεμικά της καθήκοντα. φανατισμένοι μαυροσκούφηδες. Πάικου και του σ. Η επιχείρηση οδηγήθηκε σε αποτυχία. Κι αυτή η απόφαση στάθηκε μοιραία για τους αντίπαλους. Αναφέροντας στο ΣΔ της επιχείρησης που βρίσκεται στον Αϊ -Θανάση. Βοντίτσιο . Ομως. Οι επιχειρήσεις σε Εδεσσα . Μετά την ανασυγκρότηση της 10ης Μεραρχίας οργανώθηκε η επιχείρηση για την κατάληψη της Νάουσας . ο Γιώτης μας απάντησε αυτολεξεί: "Μη φοβάστε! Τα μαζεύουν.Νάουσα Στα μέσα του Δεκέμβρη 1948 η 10η Μεραρχία του ΔΣΕ με επικεφαλής τον Γ. για το Καρπενήσι. ". Το ίδιο αποτέλεσμα είχε και η επιχείρηση που οργανώθηκε στις 29 προς 30/12/1948 με στόχο την Αριδαία. Είναι φανερή η καίρια σημασία της θέσης. Κι ύστερα.. χωροφύλακες.. Βραδιάζει και τα οχυρά κρατούνε πεισματικά. Τζίτζιρα. κάνοντας χρήση της σοφής αντάρτικης τακτικής με ομαδικές αντεπιθέσεις τους ανατρέπουν.Ευτυχώς που λειτούργησε το ένστικτο και η μακριά πείρα του αντάρτη. Σ' αυτό το σημείο. μετρήθηκαν δεκαεφτά ή δεκαοχτώ κύματα επιθέσεων. Δυο λόχοι του σ. αρπάζοντας και πυρομαχικά. Σωτήρα. Δεν υπάκουσαν στη διαταγή. ΑϊΔημήτρης. την πρόκληση απωλειών στον αντίπαλο και τη στρατολογία δυνάμεων. ρίχνονται με λύσσα να συντρίψουν το προγεφύρωμα. Δεξαμενή.

Αρδέα ήταν ανεπαρκή. Επίσης. ένα τάγμα μεταφορών. τρεις λόχοι σαμποτέρ. 348 .με επικεφαλής τον Δ. Διοικητής των δυνάμεων του ΔΣΕ που πραγματοποίησαν την επιχείρηση τέθηκε ο Γ. Οι δυνάμεις του Δημοκρατικού στρατού αποχώρησαν από την πόλη στις 14 Γενάρη το απόγευμα. Ο αντίπαλος διέθετε 3 ταξιαρχίες από τη 2η μεραρχία του (την 3η. Για την επιχείρηση από το Δημοκρατικό Στρατό διατέθηκαν η 14η και η 103η ταξιαρχίες της 10ης Μεραρχίας και 18η και 107η ταξιαρχίες της 11ης Μεραρχίας. Οι επιτυχίες στη Νάουσα και στον ελιγμό κερδήθηκαν ακριβώς γιατί αποφύγαμε τα λάθη που παρουσιάσαμε στις δύο πρώτες επιχειρήσεις" ("Επίσημα κείμενα ΚΚΕ".Γούσιας και Πολιτικός Επίτροπος ο Δ. η διοίκηση δεν είχε στα χέρια της εφεδρεία και δεν εξασφάλισε μια ζωντανή καθοδήγηση στη διάρκεια της κάθε μάχης. Βλαντάς. Από άποψη πυροβολικού διατέθηκαν 4 πυροβολαρχίες με 10-12 ορειβατικά πυροβόλα. ύστερα από σκληρές και αδιάκοπες μάχες. 21η και 22η) με ισχυρή δύναμη πυροβολικού . Η επίθεση άρχισε στις 11 Γενάρη του '49 και η ολοκληρωτική κατάληψη της πόλης πραγματοποιήθηκε δύο μέρες μετά. η σχολή αξιωματικών του Γενικού Αρχηγείου.354). Η επιχείρηση στη Φλώρινα Η επιχείρηση του ΔΣΕ για την κατάληψη της Φλώρινας άρχισε τη νύχτα 11 προς 12 φλεβάρη του `49 και τελείωσε με αποτυχία και βαριές απώλειες των ανταρτών τη νύχτα 12 προς 13 του ιδίου μήνα. δύο λόχοι κυνηγών αρμάτων μάχης. Βλαντά. με ημερομηνία 10/2/1949.Νάουσα ασχολήθηκε και το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ το οποίο στη σχετική ανακοίνωσή του. Με τα αποτελέσματα των επιχειρήσεων σε Εδεσσα Αριδαία . ένα τάγμα τραυματιοφορέων κι ένα τμήμα διαβιβάσεων. αφού προξένησαν αρκετές απώλειες στον αντίπαλο. Βοντίτσιος . αναφέρει μεταξύ άλλων: "Τα σχέδια των επιχειρήσεων στην Εδεσσα . σελ. τόμος 6ος. αποκόμισαν αρκετά λάφυρα και πραγματοποίησαν στρατολογίες νέων μαχητών.

παρατίθενται σημείωμα του Νίκου Ζάγκαλη. καθώς και αεροπορία. 284 τραυματίες και 35 αγνοούμενους.που σήμαινε πάνω από 40 πυροβόλα. αντάρτη . πρέπει να σημειωθεί ότι οι κυβερνητικές δυνάμεις είχαν το πλεονέκτημα της γρήγορης ενίσχυσής τους από άλλες δυνάμεις που βρίσκονταν κοντά. 235). Κι άλλες πληροφορίες για τον ΔΣΕ στην Ηπειρο Μια επιστολή αναγνώστη. αγνοούμενοι 199. Αντίθετα ο κυβερνητικός στρατός είχε 44 νεκρούς.1949". λάβαμε επιστολή. Επίσης μπορούσαν εύκολα να έρθουν προς βοήθειά τους τεθωρακισμένα. Ο απολογισμός των απωλειών της μάχης έχει ως εξής: Σύμφωνα με το ΓΕΣ: Ο ΔΣΕ είχε 702 νεκρούς συν 11 που βρέθηκαν αργότερα και 350 συλληφθέντες και παραδοθέντες. Τέλος. Πέτρο Μάτση. μια και υπήρχαν αμαξόδρομοι. κατά τον Δ. σχετικά με το αφιέρωμα για τα 50χρονα του ΔΣΕ και την οποία δημοσιεύουμε: "Αγαπητέ "Ρ" Στο φύλλο της 31 Δεκέμβρη 1996 και στη συνέχεια του πολύ ενδιαφέροντος δημοσιεύματος για τα 50χρονα του ΔΣΕ. 202). έκδοση "Ριζοσπάστης" 1996. ενώ πιάστηκαν από τους αντάρτες 82 αιχμάλωτοι (βλέπε περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". τόμος β` σελ. Σύμφωνα με το Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ: Ο κυβερνητικός στρατός είχε 404 νεκρούς. σχετικά με τους πρώτους μαχητές του ΔΣΕ στα ηπειρώτικα βουνά Από τον αναγνώστη μας. Ακόμη μέσα στη Φλώρινα υπήρχαν δυνάμεις της Χωροφυλακής και τμήματα των Μονάδων Εθνικής Ασφάλειας (ΜΕΑ). Βλαντά ο Δημοκρατικός Στρατός είχε τις εξής απώλειες: νεκροί 334. τραυματίες 867. Γ` τόμος Β` ημίτομος. Οι απώλειες σε στελέχη ήταν 194 (Δ. λιποτάκτες 14. 976 τραυματίες. Βλαντάς: "Εμφύλιος Πόλεμος 1945 . σελ. Οι νεκροί τάφηκαν σε ομαδικό τάφο ανατολικά της πόλης. Τέλος.

επέστρεψαν στην Ηπειρο. από τους Νεγράδες. όπου απέστειλε σύνδεσμο στους Φιλιάτες. αλλά από τον Τσαμαντά Φιλιατών. να τον επισκεφθούν (και τον επισκέφθηκαν). 2. τουλάχιστον οι Σκεύης και Μάτσης. όπου ενώθηκαν με όσους είχαν μείνει στα βουνά της Ηπείρου και σχημάτισαν την ανταρτοομάδα. αγωνιστές του ΕΑΜ .(μετέπειτα ταγματάρχη) του ΔΣΕ. Οι άντρες της περιγραφόμενης ανταρτοομάδας δεν παρέμειναν όλοι στα βουνά της Ηπείρου. λίγο μετά την παράδοση του Αννίβα. ότι "ο χρόνος αδυνατίζει τη μνήμη". 166. σημειώνω τις παρακάτω δύο ανακρίβειες: 1. Ομως. θα μου επιτραπεί να σημειώσω την παρακάτω λεπτομέρεια. τον Αύγουστο του . υπό τον Νεμέρτσικα. έφτασαν στο Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας και αφού παρέμειναν εκεί γύρω στο χρόνο. σ. σε υστερόγραφό του ζητεί την επιείκεια των αναγνωστών για τις τυχόν ανακρίβειες που υπάρχουν στο σημείωμα.ΕΛΑΣ κατά την Κατοχή και κάτοικοι Φιλιατών έπειτα. οι οποίοι τον πληροφόρησαν για την τότε κατάσταση στην περιοχή. σημειώνω τα παρακάτω. οφειλόμενες στο γεγονός. Ο Ζάγκαλης. και το οποίο εκδόθηκε "στις Λαϊκές Δημοκρατίες. σε ορισμένο σημείο δύο Τσαμαντιώτες. Μάτσης. Δεν αποκλείω το ενδεχόμενο να υπήρξε αντάρτης του ΔΣΕ. αντί του 1949. Οσον αφορά την "κατοπινή πορεία" του Μάτση. που αναφέρεται στην περιγραφόμενη από τον Ζάγκαλη ανταρτοομάδα. ο Γ. με τον τίτλο: "Η πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ηπειρο". με πηγή το βιβλίο "Ηρωες και μάρτυρες του Αγώνα". όπως τη θυμάμαι: Ο αδερφός μου. ήταν αδελφός μου και επομένως δεν καταγόταν από τους Νεγράδες. Στο παρόν σημείωμά μου. αλλά. στην αρχή. έφτασε μέχρι έξω από την κωμόπολη Φιλιατών. το οποίο εσφαλμένα φέρει χρονολογία θανάτου του Μάτση το 1948. Στο σημείο αυτό. ο Γιώργος Μάτσης.

θα μου επιτραπεί να κάμω τις παρακάτω δυο παρατηρήσεις: 1. Πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ηπειρο θεωρείται η ανταρτοομάδα των (Αλέκου) Πρίφτη. Με συντροφικούς χαιρετισμούς και θερμότατες ευχές για τον καινούριο χρόνο". όμως. Δυστυχώς. Ευχαριστώ για τη φιλοξενία. Παπακωνσταντίνου": Ο Γιώργος Μάτσης (Τάκης) κατατάχτηκε στο ΔΣΕ στις 30 Νοέμβρη 1946. το πιο κατατοπιστικό βιβλίο. για την οποία κάνει μνεία και ο Ζάγκαλης. "Εχει προαχθεί τιμητικά σε βαθμό του ταγματάρχη πεζικού". από τον εκδοτικό οίκο "Παναγ. Ζιάγκου. Τελειώνοντας. Δε νομίζω. τόμοι Α`-Β`). (Μην ξεχνάμε ότι οι ανταρτοομάδες που βρίσκονταν στα βουνά διάφορων περιοχών της χώρας πήραν το τίτλο "Δημοκρατικός Στρατός Ελλάδας ή ΔΣΕ". θα μπορούσαμε να αντιμετωπίσουμε την υπόθεσή του με κάποια επιείκεια. για τον εμφύλιο πόλεμο στην Ηπειρο (και όχι μόνο) είναι το βιβλίο του Νίκου Γ.1952" και επανεκδόθηκε στην Αθήνα (δεν αναφέρεται πότε). ότι μπορούμε να θεωρούμε την περιγραφόμενη ανταρτοομάδα "πρώτη ομάδα του ΔΣΕ στην Ηπειρο". μόλις στα τέλη Οχτώβρη 1946). στις 12 Φλεβάρη 1949. . προχώρησε πολύ "στου κακού τη σκάλα"! (Κατά τη γνώμη μου. (Αλέκου) Οικονόμου και (Λεωνίδα) Ράφτη. Αθήνα 1986. 2. "Νέες σελίδες από τον εμφύλιο πόλεμο 194549". Σκοτώθηκε στη Μικρή Βίγλα Φλώρινας. ανεξάρτητα από το τέλος που είχε. μετά την παράδοση. με τη σκέψη ότι ίσως "δεν ήταν έτοιμος για μεγάλες θυσίες". Υπήρξε λοχαγός πεζικού ΔΣΕ και διοικητής λόχου της Σχολής Αξιωματικών Γενικού Αρχηγείου (ΣΑΓΑ). Αν ο Αννίβας παρέμενε στην παράδοσή του στον κυβερνητικό στρατό.

τόσο μέσα στις τάξεις των κυβερνητικών στρατιωτικών δυνάμεων όσο και στις τάξεις του πληθυσμού της χώρας. Μάτσης Οι φωτογραφίες είναι από το βιβλίο του Βασίλη Αποστολόπουλου "Το χρονικό μιας εποποιίας . Κύριο στοιχείο αυτής της αναδιάταξης . με δικτατορικές ουσιαστικά εξουσίες. Στη σφαίρα των μέτρων της στρατιωτικής ανασυγκρότησης . Πετζόπουλος "ουδέποτε εις .Πέτρος Β. το στρατόπεδο της αντίδρασης προχώρησε σε μια σειρά μέτρα αναδιοργάνωσης και αναδιάταξης των δυνάμεών του. επειδή θεωρήθηκαν υπεύθυνοι των αποτυχιών.αναδιάταξης εντάσσεται και η ανάδειξη του Α. του ξηλώματός τους από τις θέσεις που κατείχαν ή της μετάθεσής τους σε άλλες μονάδες απ' αυτές που διοικούσαν. Ο Παπάγος ανέλαβε αυτά τα καθήκοντα στις 19/1/1949 και όπως γράφει ο στρατηγός Θ.Ο ΔΣΕ στη Ρούμελη" Τρομοκρατία χωρίς όρια Μετά την τακτική ήττα του κυβερνητικού στρατού στο Βίτσι και μπροστά στον κίνδυνο αντιστροφής της κατάστασης σε βάρος του. Ακόμη εφαρμόστηκε σε μεγάλη έκταση το μέτρο της δίωξης των στρατιωτικών από την ενεργό δράση. Παπάγου στη θέση του αρχιστρατήγου. Ηδη έχουμε αναφέρει ότι για την ανόρθωση του ηθικού του στρατού οργανώθηκαν έκτακτα στρατοδικεία και πραγματοποιήθηκαν εκτελέσεις φαντάρων. υπαξιωματικών και αξιωματικών.αναδιοργάνωσης ήταν η ένταση της τρομοκρατίας.

Εκστρατεία συκοφάντησης και φανατισμού Μια μικρή εικόνα του κλίματος των διώξεων και του . 212). Χαρακτηριστικό παράδειγμα του τι σήμαινε αυτή η τρομοκρατία είναι τα όσα συνέβησαν στην Πελοπόννησο το Δεκέμβρη του 1948 μέχρι τέλη Γενάρη του '49. σελ. ώστε να μην υπάρχει η παραμικρή δυνατότητα ενίσχυσης του ΔΣΕ. Στόχος αυτού του τρομοκρατικού οργίου ήταν η πλήρη εκκαθάριση των μετόπισθεν του κυβερνητικού στρατού. Πετζόπουλος: "1941 . Οι μαζικές συλλήψεις έδιναν κι έπαιρναν. είτε με μαζικούς αγώνες . Στις πόλεις και στην ύπαιθρο της χώρας η αντίδραση εξαπόλυσε κύμα τρομοκρατίας. εφαρμόστηκαν βασανιστήρια. κίνδυνο φυλάκισης.1950 Τραγική Πορεία". το ελάχιστο.το παρελθόν Ελλην στρατιωτικός ηγέτης ή άλλος οιασδήποτε χώρας Δημοκρατικής έλαβε τοιούτα δικαιώματα" (Θ. Με την ανάληψη των καθηκόντων του ο Παπάγος προώθησε στην ανώτατη στρατιωτική ηγεσία έμπιστούς του και φυσικά έμπιστους της Αμερικανικής Στρατιωτικής Αποστολής.έστω και μικρούς .είτε με την έξοδο λαϊκών αγωνιστών στο βουνό. Σε περίπτωση δε παραβάσεων τόσο ο φιλοξενούμενος όσο και ο οικοδεσπότης αντιμετώπιζαν. απαγορεύτηκε η φιλοξενία προσώπων στα σπίτια χωρίς προηγουμένως να έχει λάβει γνώση η Ασφάλεια. επιταχύνθηκε η διαδικασία εκτέλεσης δεσμωτών αγωνιστών.

Τώρα που έκλεισε η πόρτα του Γράμμου και εντός ολίγου θα ασφαλισθεί από όλες τις πλευρές το σπίτι. Με αυτά τα λόγια. ποιος φταίει και ποιος θα προφυλαχθεί.. το "ρωσικό επεκτατισμό" και τη "συμβουλή" να μην εμπλακεί άλλο η Ελλάδα σε αυτήν την κατάσταση. που επακολούθησε τους επόμενους μήνες. το πώς θα προφυλαχθεί εις το μέλλον και πώς θα επισκευάση τας ζημίας. μαζεύεται η οικογένεια ακόμη λαχανιασμένη από την πάλην μέσα εις το αναστατωμένον δωμάτιον και συζητεί διά το πώς έγινε το κακό... αποκαλώντας "κλέφτες και βιαστάς" τους μαχητές του ΔΣΕ.. το ποιος φταίει. Τις επόμενες μέρες ακολουθούν πρωτοσέλιδα άρθρα "γνώμης" διπλωματικών ακολούθων της αμερικάνικης και βρετανικής πρεσβείας σχετικά με τη διεθνή κατάσταση. σχολίαζε από τις στήλες της εφημερίδας "Καθημερινή" στις 2 Σεπτέμβρη του 1948. Χαρακτηριστικά προοίμια του αντικομμουνιστικού μένους και της έντασης των διώξεων.". βέβαια. ο κακοποιός πεταχθεί έξω και κλείσει η πόρτα. ο Κ. Τσάτσος. ξεκαθαρίζοντας την εσωτερική της κατάσταση. η ελληνική οικογένεια χωρίς κλέφτες και βιαστάς θα συγκεντρωθεί και θα συζητήσει πώς έγινε το κακό. από την πρώτη . όπως εκφράστηκε στον Τύπο της εποχής "Οταν ο κλέφτης. Αρθρογραφία συκοφάντησης και τρομοκρατίας Η "Καθημερινή". ο βιαστής. την πολιτική κατάσταση στην Ελλάδα. έχει πάρει.αντικομμουνιστικού μένους. μετά τον Γράμμο.

Ο ίδιος. ο διευθυντής και αρθρογράφος της εφημερίδας Γ... Και χθες:. Μέγα λάθος είναι να νομίζωμεν ότι οι διευθύνοντες τον κομμουνισμόν (.. Διά το έργον του τούτο δεν έχει ανάγκην το Κράτος (. Εχει όλα τα μέσα διά να κτυπήσει αλύπητα τον κομμουνισμόν ως κακήν..). Χθες εδόθη η άδεια να εορτασθή με προκηρύξεις πάλιν και συγκεντρώσεις και λαοκρατικά τραγούδια και ίσως με αίμα η κομμουνιστική των Πρωτομαγιά (.. που είτε από συμφέρον.... δουλειά και ψωμιά για τους εργάτες. Β. είτε από αμάθειαν.. δόξα τω Θεώ. σπόρους και άροτρα για την αγροτιά και εντάλματα συλλήψεως (. όπως μπορεί (.).. συμβούλευε: ".)..) ούτε καν να χύση το δικό του ή των εχθρών του το αίμα. σχολεία και εθνικούς οδηγούς για τα παραπλανημένα παιδιά.) είναι Ελληνες (..".) και ότι άμα τους φερθώμεν καλά δε θα μας κόψουν τον σβέρκον (.στιγμή.τι μπορεί. δυο απλές ειδήσεις φανερώνουν πολύ περισσότερα απ' όσα φαίνονται πως .). (Γεώργιος Βλάχος) έγραφε: "Η κυβέρνησις του Λαϊκού Κόμματος πολιτεύεται απέναντι του Κομμουνισμού... Δεν πάμε καλά. Εχει μόνον ανάγκην οργάνων της Δημοσίας Τάξεως εμπίστων και ασφαλών που θα κτυπούν εδώ κι εκεί μερικές πόρτες κατά τις τρεις το πρωί: Νησιά. αντεθνικήν (.. στις 4 Γενάρη του 1948. ζώα.."....) διά την Ηγεσίαν.).. Με ό. Ενώ στις 6 Γενάρη του ίδιου χρόνου. όπως περίπου επολιτεύθησαν αι προ αυτής μεταπολεμικαί Κυβερνήσεις. από ξένους κυβερνωμένην. τα μετόπισθεν του στρατού μας. διότι δεν έχομεν εννοήσει ότι ο Κομμουνισμός είναι ένα είδος τέρατος με σώμα και κεφαλή και ότι θέλει κτύπημα εις την κεφαλήν και εις το σώμα του θεραπείαν.. Στις 30 Απρίλη 1946.. από το πλήθος των ανθρώπων.. Για να κερδίσει τον πόλεμον αυτόν (το Κράτος) πρέπει ήσυχα ήσυχα να εκκαθαρίση το εσωτερικόν.. Δασκάλους.. είτε από φανατισμόν. είτε από βλακείαν. συνεργάζονται με τον εχθρόν. Κατά τούτο σφάλλει σπουδαίως (. Η Κυβέρνησις η σημερινή μίαν μόνην μεγίστην και πανελλήνιον έλαβε εντολήν: Να κτυπήση κατακέφαλα τον Κομμουνισμόν. ύποπτον. παρατηρούσε και.. και επαναστατικήν οργάνωσιν. έχει το Κράτος. Α.. ξεκάθαρη εμπρηστική και αντικομμουνιστική θέση..

. ενώ πάμπολλα ήταν τα πρωτοσέλιδα άρθρα της εφημερίδας. γίνονται καθημερινή πραγματικότητα. Στις 9 Ιανουαρίου 1949. ως "αντίπαλος.. όπου διατρανώνεται ο ρόλος της βασιλείας και του τότε βασιλιά.Ενημερώθη ο Τερατσίνι (σημ. Παπαδήμος διέταξεν ανακρίσεις διά τα δημιουργηθέντα κατά την πρωτοχρονιάτικην εορτήν της Εταιρείας Ελλήνων Λογοτεχνών έκτροπα.. όταν κάποιος εφώναξε κατά το κόψιμο της Βασιλόπιτας: "Να ζήσουν τα ψηλά βουνά". καταλύτης του κομμουνισμού". είναι το πρωτοσέλιδο σχόλιο που δημοσιεύεται στις 16 Γενάρη του 1949 με την υπογραφή "Ε": "Σκέπτομαι αυτήν τη δήθεν μαθηματική κουβέντα που ξεπετιέται κάθε τόσο από τα τηλεγραφήματα και τις ανταποκρίσεις που ασχολούνται με την ελληνική κατάστασιν: "Τόσος στρατός.. Η πρώτη: "Κυβερνητικό ανακοινωθέν: "Η κυβέρνησις είναι ευτυχής ν' αναγγείλη ότι ο κ.την πλάνην τους και να καταθέσουν όχι προ των αντιπάλων τους.όσοι τυχόν είναι ιδεολόγοι . τόσοι συμμορίται. προβάλλεται μια είδηση από την Ιταλία με τίτλο: "Η Ιταλική κυβέρνησις απηγόρευσεν εκδηλώσεις και εράνους του ΚΚΙ υπέρ των ληστών του Μάρκου . Πώς συμβαίνει να μην αρπάζουνε οι πρώτοι τους δεύτερους από τον γιακά να τελειώνουμε. υπονοών τους δρώντας κατά του έθνους ΕΑΜοσλάβους του Μάρκου". η "Καθημερινή" καλούσε τους μαχητές του ΔΣΕ "να ανομολογήσουν ."... Και η δεύτερη: "Ο υπουργός Παιδείας κ.γράφουν. Γκρίσγουολντ (αρχηγός της εν Ελλάδι αμερικανικής αποστολής) εδέχθη σήμερον την αίτησιν της Ελληνικής Κυβερνήσεως διά την αύξησιν του αριθμού των ταγμάτων εθνοφρουράς εις 100 και διά τη μόνιμον αύξησιν του ελληνικού εθνικού στρατού κατά 12. αντίβαρος.. Από τα τέλη του 1948. Τόσοι παραπάνω οι πρώτοι από τους δεύτερους.. για να προχωρήσει ακόμα περισσότερο το "ξεκαθάρισμα". Στις 30 Γενάρη του 1949. "Ρ": Ιταλός κομμουνιστής βουλευτής και πρόεδρος τότε της ιταλικής Βουλής". Ενδεικτικό πάντως των πιέσεων που ασκούνταν. αλλά εις τον άγιον βωμόν της πατρίδος τα όπλα"."..000 άνδρας. τα "πύρινα" άρθρα κατασυκοφάντησης των κομμουνιστών και των μαχητών του ΔΣΕ..

. του μεγέθους των διώξεων. 9 Γενάρη: "Η ταξιαρχία Πρεκεζέ (σ. διότι ως χαρακτηριστικώς ετόνισε σήμερον ανώτερος αξιωματικός του στρατού "ο μύλος που αλέθει αργά βγάζει πολύ ψιλό αλεύρι"". "Ιδιωτικαί πληροφορίαι θεωρούμεναι αξιόπισται (!) αναφέρουν ότι συμμορίται συλλαμβάνουν ομήρους εκ διαφόρων χωρίων κατά προτίμησιν τους προύχοντας και τους κοινωνικούς παράγοντας". τους πρώτους μήνες του 1949. παρακολουθήθηκαν βήμα προς βήμα από την εφημερίδα "Καθημερινή" και τον πολεμικό απεσταλμένο της Ν. Ο τελευταίος παρέσυρε τον Γιαννίτσα εις την ταβέρναν. είναι οι ανταποκρίσεις της "Καθημερινής": 5 Γενάρη: "Εις την περιοχήν Τρικάλων Κορινθίας. Αντί πάσης θυσίας θα επιτευχθεί το επιδιωκόμενον αποτέλεσμα". όπου τον εφόνευσε και αφού απέκοψε την κεφαλή του την παρέδωσε σήμερον την πρωίαν μετά του αυτομάτου του εις στρατιωτικόν τμήμα". 20 Γενάρη: "Εκτός των άλλων παραδειγμάτων αναφέρεται χαρακτηριστικώς το γεγονός του φόνου του αρχισυμμορίτου Γιάννη Γιαννίτσα ή Καπετάν Μπάμπη. . Χωρίς όμως με αυτό να πρόκειται να αποφύγει την εξόντωσιν. από τις στήλες της εφημερίδας. Ενδεικτικές του τι συνέβη εκείνη την περίοδο στην Πελοπόννησο. όπου ούτος μετέβη διά να συνεννοηθεί με τον αυτοαμυνίτην του χωρίου Δημήτριον Παπαδόπουλον ή Μητσόχαρον. δήλωναν ότι "είναι απόφασις της στρατιωτικής ηγεσίας διά τη σύντομον και οριστικήν εκκαθάριση της Πελοποννήσου. εφονεύθησαν οι αρχισυμμορίται Πέππας και Ματσούκας".σ. Τον Γενάρη. Καλημέρη.. ο στρατιωτικός διοικητής της Πελοποννήσου υποστράτηγος Πεντζόπουλος και ο αρχηγός Χωροφυλακής Ταξίαρχος Τσάταλος. τμήμα του ΔΣΕ) διαφυγούσα από τα κρησφύγετα του Πάρνωνος ευρίσκεται κάπου "λείχουσα τας πληγάς της".Ανατριχιαστικές ανταποκρίσεις Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις εναντίον των κομμουνιστών στην περιοχή της Πελοποννήσου.

γίνεται λόγος για δυνάμεις που κυμαίνονταν. μόνο περιστερά δεν ήταν. ο ΔΣΕ είχε να αντιτάξει την 3η Μεραρχία του με διοικητή τον Στ. δύο Μοίρες ΛΟΚ. Για την πραγματοποίηση της επιχείρησης.με τη μετακίνηση στρατευμάτων στην περιοχή . ένας Λόχος Μηχανικού. Ομως. Απέναντι σ' αυτές τις δυνάμεις. τον οποίο ο λαός. Επίσης επιστρατεύτηκαν μια Μοίρα Στόλου (αντιτορπιλικά και αρματαγωγά και δύναμη Αεροπορίας. δύο Μοίρες ΛΟΚ. Τη διεύθυνση της επιχείρησης ανέλαβε ο στρατηγός Τσακαλώτος και τη στρατιωτική διοίκηση είχε ο στρατηγός Θ. Κι αν λάβει κανείς υπόψη του ότι αυτοί οι αγωνιστές δεν είχαν σύνδεση με τις υπόλοιπες δυνάμεις του ΔΣΕ στην Ελλάδα και ότι ο ανεφοδιασμός τους γινόταν από τη θάλασσα. . 14 Τάγματα ελαφρού πεζικού. για τα όργια τρομοκρατίας που διέπραξε. 3 Τάγματα Χωροφυλακής. συνολικά. Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην Πελοπόννησο Οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού στην Πελοπόννησο άρχισαν στις 5/12/1948 . γύρω στις 40 χιλιάδες άνδρες. ένα Σύνταγμα αναγνωρίσεως (θωρακισμένα).και ουσιαστικά ολοκληρώθηκαν στις 30/1/1949. Το σχέδιο εκκαθάρισης της Πελοποννήσου που εφάρμοσε ο κυβερνητικός στρατός πήρε την επωνυμία "Περιστερά". με αποτέλεσμα τον φόνον 4 συμμοριτών και μίας συμμορίτισσας". Γκιουζέλη και δύναμη μαχητών περί τις 3. ένα Σύνταγμα Πεδινού και μια Μοίρα Ορειβατικού Πυροβολικού.500.22 Γενάρη: "Τμήματα ΛΟΚ κατ' εξερέυνησιν εις την περιοχήν Ζήριας. πολύ ορθά αποκαλούσε "Ιμπρα`ϊμ". γίνεται αντιληπτή η τραγικότητα της κατάστασής τους. Ουσιαστικά. μεταφέρθηκαν από το Βίτσι η 9η Μεραρχία. Πριν την έναρξη της επιχείρησης. Πετζόπουλος. μια Πυροβολαρχία και φυσικά οι παρακρατικές δυνάμεις. υπήρχαν στην περιοχή η 72η Ταξιαρχία. συνεπλάκησαν με ομάδα συμμοριτών.

Επαναλαμβάνω ουδείς κομμουνιστής δέον παραμείνη ελεύθερος ΚΑΛΑΜΑΣ. Εφιστώ την προσοχή σας επί γεγονότος ότι είθισται συλλαμβάνονται εργάται ή μικροεπαγγελματίαι και παραμένωσι ελεύθεροι οι πλέον επικίνδυνοι οι επιστήμονες και άλλοι. χωρίς την άδεια της Αστυνομίας και των στρατιωτικών δυνάμεων. Η θαλάσσια περιοχή ελεγχόταν από το στόλο. επιστήμονες). Φαίνεται δε με αντελήφθητε. συλλήψεις ενεργηθώσιν από τους πλέον επικινδύνους τούτους μέχρι τελευταίου κομμουνιστού". Συγκεκριμένα. Τουναντίον. Δίπλα σ' αυτά τα μέτρα.Εντείνεται η μαζική βία Πρώτη ενέργεια της επιχείρησης "Περιστερά" ήταν η πλήρη απομόνωση της Πελοποννήσου από την υπόλοιπη Ελλάδα. Ουδεμίαν τοιαύτην εξαίρεσιν θα ανεχθώ. Η σκληρότητα αυτών των μέτρων απεικονίζεται ανάγλυφα στις διαταγές που εξέδωσε ο στρατηγός Πετζόπουλος προς τις μονάδες στρατού που διοικούσε. ούτως ώστε να εμποδιστεί ο ανεφοδιασμός των ανταρτών και στα λιμάνια γινόταν εξονυχιστικός έλεγχος των ταξιδιωτών και των φορτίων των καραβιών. Κανείς δεν μπορούσε να μπει ή να βγει από την περιοχή της. προστέθηκαν και οι αδίστακτες μαζικές συλλήψεις πληθυσμού. Δέον αντιληφθήτε ότι αστικά κέντρα δέον εκκαθαρισθώσι απολύτως από . Στις 28/12/1948 ο νέος Ιμπρα`ϊμ της Πελοποννήσου τηλεγραφούσε στην Καλαμάτα και στην Πάτρα: "Σύνολον συλληφθέντων εντός πόλεως ΚΑΛΑΜΩΝ απαράδεκτον.12 48 συλληφθώσι ταυτοχρόνως εκ των αστικών κέντρων απάσης υμών περιοχής εν συνεννοήσει μετά των κατά τόπους στρατιωτικών αρχών. που θεωρούνταν ύποπτος ότι συμπαθούσε ή βοηθούσε τις δυνάμεις του ΔΣΕ. ώστε την 27 . άπαντες ιδιώται κομμουνισταί. ανεξαρτήτως εάν θεωρούνται ύποπτοι ή ου και ανεξαρτήτως επαγγέλματος (δημόσιοι υπάλληλοι. ένθα σοβαρωτέρα κομμουνιστική εστία ΠΕΛΟΠΟΝΝΗΣΟΥ. σε διαταγή του στις 18/12/1948 ανέφερε: "Προβείτε προκαταρκτικάς ενεργείας.

το λιγότερο. να υποστούν . Σκηνές ιλαροτραγωδίας Οι συλλήψεις συντηρητικών πολιτών. σελ. αρκεί να είχαν υπόνοιες ότι ο υποψήφιος προς σύλληψη δεν τους έμοιαζε και τόσο εθνικόφρονας. Προχωρούσαν αδιακρίτως σε συλλήψεις. 204 και 206 .500 . Διά κομμουνιστάς διαμένοντας αστικά κέντρα ουδείς οίκτος.. (Βλέπε: Θ. σελ. Οσοι θεωρήθηκαν ιδιαίτερα επικίνδυνοι . προξένησαν αντιδράσεις που πολύ γρήγορα έφτασαν ως την Αθήνα. Ετσι. όπως ήταν επόμενο. Φαίνεται ότι οι αρμόδιοι και υπεύθυνοι δεν αντελήφθησαν ότι εκκαθάρισις αστικών κέντρων και γενικώς μετόπισθεν στρατού από κομμουνιστικά στοιχεία αποτελεί ύψιστον εθνικόν καθήκον και ανάγκην.περί τους 2. Από τα στοιχεία που υπάρχουν γίνεται λόγος για 4. Αναφερθείς αριθμός συλληφθέντων εν Πάτραις 63 προξενεί αλγεινήν εντύπωσιν και τον θεωρώ απαράδεκτον. 345 .207. τα κρατητήρια γέμισαν και από δεξιούς.κομμουνιστικόν μίασμα. Πετζόπουλου: "1941 .. κινήθηκαν πολιτικοί και άλλοι παράγοντες για να σώσουν ανθρώπους που κινδύνευαν να χαθούν . οι οποίοι χωρίστηκαν σε δύο κατηγορίες. αριστερούς και προοδευτικούς πολίτες. Γρηγοριάδη: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας". Συλλήψεις συνεχισθώσι". "Ανακοινώσατε αστυνομικόν διευθυντήν Πατρών κάτωθι διαταγήν μου.1950 Τραγική πορεία".500 συλληφθέντες. Ετσι.φορτώθηκαν σε αρματαγωγά και στάλθηκαν στη Μακρόνησο και το Τρίκκερι. μαζί με τους κομμουνιστές.".346). τόμος 3ος. συντηρητικούς και βασιλόφρονες. οι οποίοι δεν είχαν επιδείξει κάποια ιδιαίτερη αντικομμουνιστική δραστηριότητα για να μπορούν να τους ξεχωρίσουν τα στρατιωτικά και αστυνομικά όργανα. Οι αρχές κάτω από τέτοιου είδους διαταγές δεν πολυσκοτίζονταν για το ποιους θα έβαζαν στο χέρι. Στο ερώτημα ποιοι ήταν αυτοί που συλλαμβάνονταν δεν είναι δύσκολο να δοθεί η απάντηση. Επίσης: Σ. Οι άλλοι κλείστηκαν σε στρατόπεδα συγκέντρωσης.ή.

η πληροφορία των συλλήψεων μετεδόθη αμέσως εις Αθήνας και οι πολιτικοί παράγοντες εκινητοποιήθησαν προς πάσας τας κατευθύνσεις να ματαιώσουν τας συλλήψεις. άνευ υπολογισμού των συνεπειών κλπ. Διέταξε την αποκατάστασιν της τηλεφωνικής γραμμής και ανέφερε εις ΓΕΣ. δι' εκτάκτου δελτίου.. Κετσέας Γρ. απεφάσισε να δημιουργήση κατάστασιν αδυναμίας επεμβάσεως εις οιονδήποτε μέχρις ότου αποπλεύσουν τα πλοία. το ΓΕΣ εζήτη τον λόγον πώς και διατί ανελήφθη αυτή η πρωτοβουλία. ελήφθη σήμα των πλοίων ότι έφτασαν εις Μακρόνησον και απεβίβασαν συλληφθέντας. Καθησύχασε τον επιθεωρητήν Χωροφυλακής. Το Αρχηγείον Χωροφυλακής εζήτη να αποκεφαλίση τον επιθεωρητήν Χωροφυλακής. διάφοροι παράγοντες των κομματαρχών πασάδων της Πελοποννήσου είχον συγκεντρωθή εις την εξώπορταν του στρατοπέδου. φίλων των εν κυβερνήσει υπουργών και απαιτούντες την άμεσον απόλυσίν των. ο οποίος εφαίνετο στενοχωρημένος και διέταξε την εκτέλεσιν της αποφάσεώς μου.. Τσακαλώτος: "Ως ήτο επόμενον. μη θέλων να επικοινωνήση τηλ/κώς με τον διοικητήν του Σώματος Στρατού. Τα τηλέφωνα του Στρατηγείου του Σώματος Στρατού ήρχισαν να κωδωνίζουν συνεχώς.. Το απόγευμα της επομένης. διά να αναφέρη τα συμβαίνοντα και να ζητήση διαταγάς και αφ' ετέρου αντιλαμβανόμενος ότι θα έπρεπε να τον απαλλάξη από τας πιέσεις που ασφαλώς θα υφίστατο εις Αθήνας. Το Επιτελείον του Σώματος και ειδικώς ο αρχηγός του Α` Κλάδου. ήτοι την αναχώρησιν οπωσδήποτε των πλοίων προ του μεσονυχτίου και την αποστολήν σήματος αφίξεως εις Μακρόνησον. .. Να πώς περιγράφει αυτή την ιλαροτραγωδία ο στρατηγός Θρ.συνέπειες χωρίς λόγο . τη σύλληψιν και μεταφοράν εις Μακρόνησον. συντ/ρχης τότε.μέσα σ' αυτήν την ξέφρενη παραζάλη του αντικομμουνισμού. ΠΡΟΣ ΤΟΥΤΟ ΔΙΕΤΑΞΕ ΤΗΝ ΑΠΟΚΟΠΗΝ ΤΩΝ ΤΗΛΕΦΩΝΙΚΩΝ ΓΡΑΜΜΩΝ ΜΕ ΤΑΣ ΑΘΗΝΑΣ ΩΣ ΚΑΙ ΤΗΝ ΑΠΑΓΟΡΕΥΣΙΝ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΕΩΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΞΩΠΟΡΤΑΝ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΗΓΕΙΟΥ ΕΙΣ ΑΠΟΣΤΑΣΙΝ 500 ΜΕΤΡΩΝ. κρατούντες καταλόγους συλληφθέντων προσώπων.

το θάρρος και των ηρωισμό των μαχητών του. Γκιουζέλης. 85 . Στις 29 Γενάρη του 1949.87). αλλά νομίζοντες ότι οι συλληφθέντες κρατούνται εις Πελοπόννησον. Η παράδοση αυτή σήμαινε ότι για τον κυβερνητικό στρατό η εκκαθάριση της Πελοποννήσου από τους αντάρτες του Δημοκρατικού Στρατού ουσιαστικά είχε τελειώσει. εξέσπασαν εις εντόνους διαμαρτυρίας. να αναλάβη την ευθύνην της μεταφοράς των πάλιν εις Πελοπόννησον" (Θρ. Σ' αυτόν τον αγώνα έδωσαν τη ζωή τους πολλοί αγωνιστές και τα καλύτερα στελέχη του ΔΣΕ Πελοποννήσου. Ανάμεσά τους και ο Στ. ο στρατηγός Τσακαλώτος παρέδιδε τη διοίκηση όλων των δυνάμεων της Πελοποννήσου στον στρατηγό Πετζόπουλο. διότι ουδείς ετόλμα. ήλπιζαν ότι θα επιτύγχανον την απόλυσίν των. τόμος Β`. 203 . οδηγήθηκε εκ των πραγμάτων σε ήττα και συντριβή. 1996. Συντριβή των δυνάμεων του ΔΣΕ Μέσα σε τέτοιες συνθήκες. άρθρο που έστειλε στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". εν όψει των περιστάσεων και της πιέσεως των Αμερικάνων. παρά την ενεργητικότητα. με συντριπτικό συσχετισμό δυνάμεων εις βάρος του και χωρίς δυνατότητες ανεφοδιασμού του σε πυρομαχικά. αλλά ήτο πλέον αργά. . της επιδρομής του εχθρού. τόμος β`. με ημερομηνία 13/1/1949. γράφει ανάμεσα στα άλλα: "Η πείρα από την αντιμετώπιση 25 τώρα μέρες. Τσακαλώτος: "40 Χρόνια στρατιώτης της Ελλάδος".204). σελ.Το ΓΕΣ και οι εν Αθήναις πολιτικοί. πριν τον θάνατό του. σελ. ο οποίος στο τελευταίο. Οταν επληροφορήθησαν ότι είχον ήδη μεταφερθή εις Μακρόνησον. έκδοση "Ριζοσπάστης". δείχνει πως ο λαός του Μοριά με μαχητική του πρωτοπορία τον ΔΣ του θα φανούν αντάξιοι κληρονόμοι των ηρωικών παραδόσεων της κλεφτουριάς του '21 και θα συντρίψουν τις ορδές των νέων Μπρα`ϊμηδων του μοναρχοφασιμού" (βλέπε: "ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ". ο ΔΣΕ στην Πελοπόννησο. μη γνωρίζοντες τη μεταφοράν εις Μακρόνησον.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΓΕΝΑΡΗΣ 1949 Η 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Η Πολιτική Απόφαση και οι αλλαγές στα κομματικά και άλλα όργανα .

2. Ιωαννίδης. 5. Ι. Κ. Βλαντάς. Μπροστά στην αποφασιστική καμπή"."Η δεξιά οπορτουνιστική παρέκκλιση μέσα στο ΚΚΕ". 4. Βλαντά. Μπαρτζιώτας. Π. Καραγιώργης. Ν. καθώς και μέλη της Κεντρικής Επιτροπής Ελέγχου.Εκλογή ΠΓ της ΚΕ. 14. Η Ολομέλεια συζήτησε και πήρε αποφάσεις στα παρακάτω θέματα: Ηγετικά στελέχη του ΚΚΕ στην 5η Ολομέλεια της Κεντρικής Επιτροπής το Γενάρη του 1949 στο Γράμμο: 1. 13. Μαυρομμάτης. Πρόκειται για ένα από τα πιο πολυζητημένα κομματικά σώματα της περιόδου του εμφυλίου πολέμου. Στρίγγος. 11. Γ. Δανιηλίδης. Δ. . που αφορούσε τη δημιουργία . Αλέγκρα (Η φωτογραφία τραβήχτηκε από τον Πέτρο Ρούσσο) . Γκρόζος. 15. με εισηγητή τον Δ. 12. 10. Ακόμη η Ολομέλεια ενέκρινε την απόφαση της 28ης Αυγούστου 1948. 3."Η Ελλάδα στο δρόμο προς τη νίκη.Στις 30 και 31 Γενάρη του 1949 συνήλθε στο Γράμμο η 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Μ. του ΠΓ. . 6. 8. με εισηγητή τον Ν. Λ. Κ. Λουλές. Β. Σινάκος. Πορφυρογένης. 7. Π. Π. . Ερυθριάδης. Ζαχαριάδη. 9. Στη συνεδρίαση πήραν μέρος 26 τακτικά και αναπληρωματικά μέλη της Κεντρικής Επιτροπής. Χ. Χατζηβασιλείου. Α. Ζαχαριάδης.Αλλαγές στη σύνθεση της ΚΕ.

Στρίγκος. Μπαρτζιώτας. Κώστα Καραγιώργη. Στο πλαίσιο των αλλαγών στη σύνθεση της ΚΕ εντάσσεται και η απόφαση της Ολομέλειας να καθαιρέσει από μέλος του ΠΓ και της ΚΕ . Ρουμελιώτη από αναπληρωματικό μέλος της ΚΕ και τον διέγραψε από μέλος του Κόμματος σαν λιποτάκτη του κομμουνιστικού αγώνα. Η Ολομέλεια προχώρησε. Δ. Βλαντάς.τον Μ. Όλες οι αποφάσεις της Ολομέλειας πάρθηκαν ομόφωνα. Γ. Το νέο ΠΓ της ΚΕ που εξέλεξε η 5η Ολομέλεια ήταν: Τακτικά μέλη: Ν. απάλλαξε από τα καθήκοντά της την Χρύσα Χατζηβασιλείου επειδή ήταν βαριά άρρωστη. Ζαχαριάδης. Ακόμη. Το θέμα του Βαφειάδη εξετάστηκε ως ξεχωριστό ζήτημα στη συνεδρίαση και θα αναφερθούμε παρακάτω σ' αυτό αναλυτικότερα.Γούσια. Βαγγέλη Βασβανά. που μέχρι τότε ήταν αναπληρωματικά. Αναπληρωματικά μέλη: Λ. Τέλος. επίσης. Βαφειάδη.και να διαγράψει από μέλος του Κόμματος . Μ. καθαίρεσε από τακτικά μέλη της ΚΕ τους Θανάση Χατζή και Μήτσο Βατουσιανό και από αναπληρωματικά τους Μιχάλη Τσάντη και Φώκο Βέτα. Γ. Παρτσαλίδης.Γούσιας. Αλλαγές στα κομματικά και άλλα όργανα Η Ολομέλεια εξέλεξε σε τακτικά μέλη της ΚΕ τους Γιώργη Βοντίτσιο . . Π. Βοντίτσιος . Β. Ιωαννίδης. σε ορισμένες καθαιρέσεις και διαγραφές μελών της. Βασίλη Κοτσάβρα και Κώστα Κολιγιάννη. Επίσης προσέλαβε σαν αναπληρωματικά μέλη της ΚΕ τον Χαρίλαο Φλωράκη και τον Στέφανο Γκιουζέλη. Ρούσος. αποφασίστηκε να γίνει ανασχηματισμός της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ). Συγκεκριμένα: Καθαίρεσε τον Ν. Τέλος.Πολεμικού Συμβουλίου για τη διεύθυνση του ΔΣΕ και των πολεμικών επιχειρήσεων.

τόμος Α`. Ιωαννίδης. Φλεβάρης 1949 (Βλέπε: "Δημοκρατικός Στρατός". Βλαντά. στρατιωτική. 325-340). Δ. Στην πολιτική αυτή απόφαση εκφράζεται μια υπεραισιόδοξη. Ιωαννίδης.347 και "Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ". καθώς και μια υπερτίμηση των επιτυχιών. Β. Πρόεδρος της ΠΔΚ αποφασίστηκε να αναλάβει ο Μ. Γ.μπαίνει στα 1949 παραδέρνοντας μέσα στην ολόπλευρη κρίση του. Μπαρτζιώτας. τόμος Β`. σελ. οικονομική. εφόσον γινόταν δυνατή η έξοδός του στο βουνό. Γ. Γκιουζέλης. Καραγιώργης.τι αφορά στον ανασχηματισμό της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης η Ολομέλεια αποφάσισε: Να συμμετέχει σ' αυτή και το Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας (ΑΚΕ) και να του δοθούν τα υπουργεία Γεωργίας και Επισιτισμού. που είχε σημειώσει ο ΔΣΕ. σελ. που σήμερα εκδηλώνεται με περισσότερη ένταση και οξύτητα παρά πριν". ηθική. (Για όλες αυτές τις αποφάσεις βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". 328). Βοντίτσιος . ("Επίσημα Κείμενα". πολιτική. Στ. σελ.Γούσιας. Ζαχαριάδης ως πρόεδρος.Το Πολεμικό Συμβούλιο αποτέλεσαν οι: Ν. τεύχος 2. Κ. και σε αντίθετη περίπτωση ο Γ. 3-17 και "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". σελ. Και η απόφαση διαπίστωνε: "Τη σημερινή . τόμος 6ος. Κ. εκτίμηση της κατάστασης στην Ελλάδα και των δυνατοτήτων του κινήματος. τόμος 6ος. η οποία και δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". 342 . Επίσης το υπουργείο Στρατιωτικών ανατέθηκε στον Μ. Βλαντάς. 606). Η Πολιτική Απόφαση Η 5η Ολομέλεια συζήτησε πάνω στο πρώτο θέμα της ημερήσιας διάταξης και κατέληξε σε Πολιτική Απόφαση. έκδοση "Ριζοσπάστης" 1996. Κολιγιάννης (Αρβανίτης). Γ. τεύχος 2. Επίσης να δοθεί ένα υπουργείο στο ΝΟΦ (Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο των Σλαβομακεδόνων που συμμετείχε στο ΔΣΕ). θα λέγαμε.σημειώνεται στο κείμενο της απόφασης . Σε ό. στο ίδιο. σελ. Παρτσαλίδης. "Ο Μοναρχοφασισμός . Ερυθριάδης (Πετρής).

Σε ό. μέσα στο 1948 ο ΔΣΕ μείωσε εξαντλητικά την πολεμική προσπάθεια και εξασθένισε σοβαρά τη δύναμη του αντιπάλου. Στα πλαίσια αυτού του πνεύματος η Ολομέλεια έθεσε μια σειρά καθήκοντα για το κίνημα και το ΔΣΕ. στο Καρπενήσι. . Κρατά τώρα παντού την πρωτοβουλία. Σε αντίθεση με τις αρχές του 1948.τι αφορά τις επιτυχίες του ΔΣΕ η απόφαση εκτιμούσε: "Ο ΔΣΕ έγινε πιο γερός και εμπειροπόλεμος σε στελέχη και μαχητές. 334).τι αφορά τον στρατιωτικοπολεμικό τομέα τα καθήκοντα που τέθηκαν έχουν ως εξής: "α. όπως έγινε στην Καρδίτσα. β." (στο ίδιο. ματαιώνοντας όλες τις στρατηγικές επιδιώξεις του. Ο ΔΣΕ χτυπά σήμερα και καταλαμβάνει τις πόλεις που κατέχει ο εχθρός. όπου είχαμε μια σχετική ισορροπία δυνάμεων. 330). Ο μοναρχοφασισμός ύστερα απ' τις αποτυχίες του έπαθε τέτοιον ηθικό αποσυνθετικό κλονισμό ώστε μπορούμε τώρα να 'χουμε την προοπτική ότι απ' την πλευρά του ηθικού του στρατού του μέσα στα 1949 δε θα 'ναι σε θέση να μας αντιπαρατάξει στρατό ανάλογο και ισάξιο μ' αυτόν που είχε στα 1948. στη Νάουσα. Η ζωή έδειξε ότι δεν μπορεί να νικήσει τον ΔΣΕ". Μέσα από αδιάκοπα χτυπήματα σε όλη τη χώρα να εμποδίσουμε και να παραλύσουμε στο ανώτατο δυνατό σημείο τις προετοιμασίες του εχθρού για το 1949. αν και απ' την πλευρά του υλικού και των μέσων οι Αμερικάνοι θα τον εφοδιάσουν καλύτερα και πιο πλούσια απ' ό. Προώθησε τις θέσεις του και είναι έτοιμος για καινούριες μάχες και νίκες.τι πέρυσι. σελ..κατάσταση στην Ελλάδα τη χαρακτηρίζει μια σημαντική αλλαγή στο συσχετισμό δυνάμεων προς όφελος του λαϊκοδημοκρατικού στρατοπέδου και του ΔΣΕ. Σήμερα ο μοναρχοφασισμός περνά μια ολόπλευρη κρίση. σελ.. (στο ίδιο. Σε ό. Να στερεώσουμε και να επεκτείνουμε τις λεύτερες περιοχές στη ΒΔ Ελλάδα καταχτώντας και αστικά κέντρα.

Η φωτογραφία και το ένθετο σκίτσο δημοσιεύτηκαν στην "Ελευθεροτυπία" στις 11 Δεκέμβρη 1978 Το θέμα του Μάρκου Βαφειάδη . δ. Το αποτέλεσμα της σχεδιασμένης και συγχρονισμένης αυτής επίδοσης του ΔΣΕ σ' όλη τη χώρα πρέπει να 'ναι να κερδίσουμε μέσα στα 1949 εμείς την καμπή στην εσωτερική μας εξέλιξη" (στο ίδιο. καθήκοντα αποδείχτηκαν ανεδαφικά. 336). αυξάνοντας προοδευτικά και αδιάκοπα την πίεση ενάντια στη Θεσσαλονίκη. τα όσα ανατίθονταν στην 3η Μεραρχία Πελοποννήσου του ΔΣΕ. Η 6η και η 7η Μεραρχίες για κύρια αποστολή τους έχουν να δυναμώνουν συνεχώς τα χτυπήματά τους ενάντια στον εχθρό. που θα του ανατρέψει τα στρατηγικά του σχέδια και θα του θολώσει τη στρατηγική προοπτική του. Τα παραπάνω. μόνο για την επιβίωσή τους μπορούσαν να αγωνίζονται ή για έναν ηρωικό και με το ντουφέκι στο χέρι θάνατο. ε. ώστε να δημιουργήσει ένα πραγματικό δεύτερο μέτωπο στα νώτα του εχθρού. βέβαια.γ. Η Πελοπόννησος πρέπει να τσακίσει την εκστρατεία του εχθρού και ν' αναπτύξει τόσο τις δυνάμεις της και τα χτυπήματά της. τη στιγμή που ο αντίπαλος την είχε ουσιαστικά συντρίψει και τα υπολείμματά της. Και πολύ περισσότερο. σελ. Η Θεσσαλία και η Ρούμελη έχουν αποστολή με την αποφασιστική πολεμική δράση τους να προκαλέσουν και να εξαντλήσουν όσο είναι δυνατό στο δικό τους χώρο την εκστρατεία του εχθρού στο 1949 και να δημιουργήσουν στο χώρο τους μια πλατιά λεύτερη περιοχή γύρω στον κορμό της Κεντρικής Πίνδου.

ο Βαφειάδης απαλλάχτηκε από τα καθήκοντα του αρχηγού του ΔΣΕ και στάλθηκε . Όπως Τη φωτογραφία μάς την έστειλε ο προαναφέραμε. Πέτρος Κόκκαλης. το είναι ο ανθυπολοχαγός του ΔΣΕ. απόφαση να τον Εχει "τραβηχθεί" το καλοκαίρι του καθαιρέσει από το 1948. Τότε. σύγκληση της 3ης τότε υπουργός Υγείας και Συνδιάσκεψης του Πρόνοιας στην ΠΔΚ. Βαφειάδη. Δεξιά του. η ανθυπολοχαγός τα καθήκοντά του. η Παρίσης Αγγελίδης από την Ολομέλεια πήρε Καλαμαριά της Θεσσαλονίκης. 1949. που δεν μπορέσαμε άρρωστος (Βλέπε: δυστυχώς να εξακριβώσουμε τα "Επίσημα Κείμενα ονόματά τους. Οι άλλες τρεις επειδή ήταν βαριά αντάρτισσες. με τη του Βερολίνου. από την ΚΕ και Πύλη. για τον Τάκης Μαμάτσης. Η Αρχηγείο (ΓΑ) του ΔΣΕ. Μαρίτσα Αγγελίδου. τόμος Β`. κάπου ανάμεσα στη μεγάλη να τον διαγράψει Πρέσπα και τα αλβανικά σύνορα. Βαφειάδη έχει. Φλεβάρης 1949). Αριστερά του. λίγο έξω από το χωριό ΠΓ. Ασφάλειας του Τμήματος σελ. καθηγητής των δημοσιότητα το πανεπιστημίων της Αθήνας και 1950. ο Βαφειάδη υπολοχαγός Γαβρήλος ανακοινώθηκε ότι Παπαδόπουλος και μπροστά από απαλλάχτηκε από τον Π. Κόμματος. έκδοση "Ριζοσπάστη" 1996. Κόκκαλη. απόφαση αυτή ο ηλικιωμένος με τα γυαλιά είναι ο δόθηκε στη χειρούργος. ως εξής: Μετά τη μάχη του Γράμμου. σε συντομία. ανήκαν στο Λόχο ΚΚΕ". τεύχος 2.Το δεύτερο θέμα στην ημερήσια διάταξη των εργασιών της 5ης Ολομέλειας αφορούσε τον Μ. Το θέμα με τον Μ. 323 και Διαφώτισης του Γενικού Περιοδικό Αρχηγείου "Δημοκρατικός Στρατός". Στη μέση. τόμος 6ος. από μέλος του όπου τότε έδρευε το Γενικό Κόμματος.

Στο τι μέλλει γενέσθαι. θα μας κρατήσουν. τις χαρακτήριζε ανεδαφικές. Στη Μόσχα. ασκούσε κριτική γιατί δεν έγινε. στις 15/11/1948. στο πνεύμα της άμυνας και κόλλημα σε ορισμένες . τόνιζε ότι ο ΔΣΕ δε δύναται να νικήσει τον αντίπαλό του χωρίς εξωτερική στρατιωτική βοήθεια από τις Λαϊκές Δημοκρατίες και την ΕΣΣΔ και πρότεινε τη συνέχιση του ένοπλου αγώνα με εντατική παρτιζάνικη δράση. επέστρεψε στο βουνό και στη συνεδρίαση του ΠΓ της ΚΕ του Κόμματος. που έδωσε στο ΚΚΕ κατηγορούσε το κόμμα ότι από παράδοση δεν είχε εσωκομματική δημοκρατία.στη Μόσχα για θεραπεία και ανάπαυση. αφού δεν ήταν δυνατή η αποδοχή από τον αντίπαλο μιας ειρηνικής λύσης του ελληνικού προβλήματος. όπου και έγινε συζήτηση και λήφθηκε σχετική απόφαση. Ακόμη ο Βαφειάδης χαρακτήριζε πρόωρη τη δημιουργία της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης και αναφερόμενος στην κατάσταση που είχε δημιουργηθεί το '48 έκανε λόγο για σχετική πολιτικοστρατιωτική σταθεροποίηση του μοναρχοφασισμού και αντίστοιχη σταθεροποίηση του λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. ο Μ. Αναφερόμενος στις αποφάσεις της 3ης Ολομέλειας. ενώ για τις αποφάσεις της 4ης Ολομέλειας υπογράμμιζε ότι δεν ανταποκρίνονταν στην πραγματικότητα κι ότι έγινε προσπάθεια συγκάλυψης των λαθών της κομματικής καθοδήγησης. ταυτόχρονα. Τέλος. Παρενθετικά οφείλουμε να εκφράσουμε επιφύλαξη για το αν αυτό το σημείωμα που ο Βαφειάδης παρέδωσε στο ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ είναι το ίδιο μ' αυτό που έδωσε στο ΚΚΣΕ. ο Βαφειάδης παρέδωσε στο ΚΚΣΕ σημείωμα με τις απόψεις του για την κατάσταση στο ΚΚΕ και στο ΔΣΕ. Βαφειάδης υπογράμμιζε: "Η διατήρηση των σχηματισμών του τακτικού στρατού που δημιουργήσαμε με σκοπό να ανατρέψουμε το μοναρχοφασισμό. παρέδωσε αυτό το σημείωμα στο καθοδηγητικό όργανο του Κόμματος. πάντως. τότε. όπως καθόρισαν οι αποφάσεις μας. αποφασιστικό τράβηγμα των κομματικών δυνάμεων και του λαϊκού κινήματος στον ένοπλο αγώνα. καθώς και για την πορεία του ένοπλου αγώνα. είτε το θέλουμε είτε όχι. Στο σημείωμα. Επέκρινε ως λαθεμένη τη στάση του Κόμματος για αποχή από τις εκλογές του 1946 και. Το Νοέμβρη του 1948.

τόμος 6ος. που εισηγήθηκε τα στρατιωτικά ζητήματα στην 3η Ολομέλεια τον Σεπτέμβρη του 1947 και φυσικά αυτός είχε την πρώτη ευθύνη να δίνει διαβεβαιώσεις. Αυτός είναι.316). Αν. Βαφειάδη: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". για το τι μπορούσε και τι δεν μπορούσε να κάνει ο Δημοκρατικός Στρατός. Είναι δε. η οποία δόθηκε στη δημοσιότητα το 1950. όπως και έγινε στην 5η Ολομέλεια (Βλέπε ολόκληρη την Απόφαση. Βαφειάδη. αν μαζί μ' αυτόν διαφωνούσαν και τα υπόλοιπα στελέχη του ΚΚΕ που βρίσκονταν στο βουνό και που πήραν μέρος στις εργασίες της. Βαφειάδη.. 299 . Βαφειάδης ποτέ δεν είχε προηγούμενα καταθέσει στα όργανα του ΚΚΕ. με απόφασή του στις 15/11/1948. του ΠΓ: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". 482 . αποδοκίμασε την πλατφόρμα του Μ. σελ. τόμος 6ος. π. που δε θα έπρεπε να λείπει. Το ΠΓ. Ορισμένες παρατηρήσεις για το θέμα Για το θέμα της πλατφόρμας του Μ. να ληφθούν οι αποφάσεις που λήφθηκαν. ενώ για πολλά που ασκεί κριτική. ο Βαφειάδης διαφωνούσε στην 3η Ολομέλεια και υποστήριζε ότι είναι αδύνατη η πραγματοποίηση του σχεδίου "ΛΙΜΝΕΣ". της 15/11/1948.χ. ιδιαίτερα χαρακτηριστικό στην πλατφόρμα του Βαφειάδη η απουσία οποιασδήποτε αυτοκριτικής διάθεσης. θα ήταν πολύ δύσκολο.489). θα θέλαμε να παρατηρήσουμε πως προκαλούν εντύπωση τα παρακάτω: Απ' όσα στοιχεία έχουμε υπόψη μας.εχθρικές θέσεις που θα εμποδίσουν την έντονη παρτιζάνικη δράση με όλες τις συνέπειες"(Βλέπε ολόκληρο το κείμενο της πλατφόρμας του Μ. σελ. ο Μ. κάποια από τις απόψεις που περιλαμβάνονται στην πλατφόρμα του. τη χαρακτήρισε οπορτουνιστική και κατέληξε ότι το ζήτημα έπρεπε να συζητηθεί στην προσεχή συνεδρίαση της ΚΕ. . Κάτι. ο ίδιος είχε την πρώτη ευθύνη. αφού ο ίδιος διατέλεσε αρχηγός του ΔΣΕ από την ίδρυσή του. στο τεύχος 8 του περιοδικού "Νέος Κόσμος". Η Ολομέλεια ενέκρινε στο σύνολό της αυτή την απόφαση του ΠΓ.

. ποτέ δεν εγκατέλειψε την αντάρτικη τακτική. Βαφειάδης. Και οι δύο κριτικές μαζί δεν μπορούν να υπάρξουν..ανεξαρτήτως του τι αποδείχτηκε στην πορεία ότι μπορούσε να κάνει . Η πίεση που ασκούσε στον αντίπαλο υποτασσόταν σ' αυτήν τη στρατηγική και ποτέ δεν αποτέλεσε το άπαν της δράσης του. Σε ό.".τι αφορά το θέμα "αντάρτικος ή τακτικός στρατός. Ο ΔΣΕ . γιατί δεν πήρε μέρος στις εκλογές που έγιναν την ίδια χρονιά.και τις δύο μορφές διεξαγωγής πολέμου. Ο ίδιος. αλλά οι σοβαρότερες απ' αυτές. πατάνε σε δύο βάρκες. Ο ανταρτοπόλεμος φθείρει τον αντίπαλο.επιδίωκε την ανατροπή της ντόπιας και ξένης αντίδρασης στην Ελλάδα και την εγκαθίδρυση της Λαϊκής Δημοκρατίας. Την αντάρτικη . όπως φαίνεται.και μόνο αντάρτικη . Στην πλατφόρμα του Βαφειάδη. γίνονται βέβαια και σωστές κρίσεις. γίνεται εξίσου έντονη κριτική.τακτική μπορεί να ακολουθεί ένας στρατός που το μόνο που επιδιώκει είναι να λειτουργήσει ως μέσο πίεσης και φθοράς του αντιπάλου του και τίποτα περισσότερο. σε όλη τη διάρκεια του Εμφυλίου που ήταν αρχηγός του ΔΣΕ. οφείλουμε να πούμε πως επρόκειτο για ψευτοδίλημμα. αλλά η κατάληψη και διατήρηση εδάφους μόνο με τακτικό στρατό γίνεται. ουδέποτε αντιτάχθηκε στο ζήτημα της εξέλιξης του Δημοκρατικού Στρατού σε τακτικό στρατό. Π. αν και έδωσε τακτικές μάχες. τον εξουθενώνει. γίνεται κριτική στο ΚΚΕ γιατί δεν τράβηξε αποφασιστικά στον ένοπλο αγώνα το 1946. Από την άλλη όμως. Επίσης ο ΔΣΕ. Είναι δηλαδή άκρως αντιφατικές.χ.Συνεπώς την πρώτη ευθύνη γι' αυτές τις αποφάσεις την είχαν τα στελέχη του ΚΚΕ και μέλη της ΚΕ που ήταν στο Δημοκρατικό Στρατό και πρώτος απ' όλους ο αρχηγός του. που θέτει ο Μ. αλλά επιδίωκε να συνδυάζει όπου μπορούσε ανεξαρτήτως αν το έκανε πετυχημένα . Τέτοιους στόχους ο ΔΣΕ δεν είχε. Και πρέπει να σημειωθεί ότι ένας στρατός που ενδιαφέρεται να απελευθερώσει και να κρατήσει μια περιοχή είναι αδύνατο να το καταφέρει κάνοντας μόνο ανταρτοπόλεμο.

'45. ότι στις συνθήκες που δημιούργησε ο Β` Παγκόσμιος Πόλεμος. η νίκη της ΕΣΣΔ κατά του φασισμού και η εδραίωση λαϊκοδημοκρατικών καθεστώτων στις γειτονικές με τις Ελλάδα χώρες. 332 . ότι "δεν μπορεί ο ΔΣΕ να ανατρέψει ένοπλα το μοναρχοφασισμό με δικές του δυνάμεις στο άμεσο μέλλον. Βαφειάδη χαρακτηρίζεται οπορτουνιστική και γίνεται η εκτίμηση ότι πρόκειται για μια θεωρία που εδραιώθηκε στο ΚΚΕ στο διάστημα της χιτλεροφασιστικής κατοχής. που θα προέλθει απ' την αναγνώριση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης (ΠΔΚ) απ' τις φιλικές χώρες". η Ολομέλεια εκτίμησε ότι το Δεκέμβρη του '44 το κίνημα μπορούσε να νικήσει. Να σημειωθεί. η λαϊκοδημοκρατική απελευθέρωση της χώρας από την ντόπια αντίδραση και τον ιμπεριαλισμό ήταν δυνατή χωρίς καμία εξωτερική βοήθεια. Βαφειάδης στην ιδεολογικοπολιτική του πλατφόρμα. αλλά με άμεση στρατιωτική βοήθεια.Η κριτική στην περίοδο 1940 -`44 Με αφορμή τις απόψεις που διατύπωσε ο Μ. Επιπρόσθετα. ΠΕΜΠΤΗ ΟΛΟΜΕΛΕΙΑ ΤΗΣ ΚΕ ΤΟΥ ΚΚΕ Ο χαρακτήρας της επανάστασης στην Ελλάδα . έχασε από λάθη της ηγεσίας του και λόγω της λαθεμένης πολιτικής που ακολούθησε (Βλέπε: στο ίδιο.333). ύστερα από την 11η Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος(Απρίλης 1945). σελ. ότι αυτή η κριτική είναι η πρώτη που έγινε γύρω από αυτό το ζήτημα. η 5η Ολομέλεια προχώρησε και σε μια κριτική εκτίμηση του αγώνα του ΕΑΜικού κινήματος της περιόδου 1940 . Η Ολομέλεια εκτίμησε. Στην πολιτική απόφαση της 5ης Ολομέλειας η παραπάνω άποψη του Μ. κι αν έχασε.

Έχει υποστηριχτεί - και υποστηρίζεται ακόμη και σήμερα ότι η 5η Ολομέλεια άλλαξε το στρατηγικό στόχο του Κόμματος, προσανατολίζοντάς το στη θέση ότι ο χαρακτήρας της επανάστασης στην Ελλάδα θα είναι σοσιαλιστικός. Η κριτική αυτή στις αποφάσεις της 5ης Ολομέλειας διατυπώθηκε πρώτη φορά στη μεταζαχαριαδική περίοδο, από την 6η Ολομέλεια της ΚΕ το 1956 και μετά. Πρέπει, ωστόσο, να ξεκαθαρίσουμε ότι σε καμιά απόφαση της 5ης Ολομέλειας δε γίνεται λόγος για το χαρακτήρα της επανάστασης στην Ελλάδα. Πουθενά δε λέγεται ότι ο χαρακτήρας της επανάστασης θα είναι σοσιαλιστικός. Αντίθετα, η ολομέλεια με τις αποφάσεις μένει σταθερά προσηλωμένη στο πρόγραμμα της Λαϊκής Δημοκρατίας, που είχε υιοθετήσει τόσο το ΚΚΕ όσο και το ΕΑΜ. Επομένως, εφόσον δεν υπάρχει απόφαση περί σοσιαλιστικής επανάστασης, το θέμα αποκτά την όποια αντικειμενική βάση, στηριζόμενο μονάχα στην τοποθέτηση, που έκανε ο Ν. Ζαχαριάδης στην ολομέλεια αυτή. Τι τελικά είπε ο Ζαχαριάδης; Για να αποσαφηνιστεί πλήρως το ζήτημα, παραθέτουμε ολόκληρο το επίμαχο σημείο της ομιλίας του Ν. Κάποια από τις λιγοστές Ζαχαριάδη στην 5η ανάπαυλες των μαχητών και των Ολομέλεια: "Είδαμε μαχητριών αξιοποιείται για μια - τόνισε ο τότε ΓΓ αναμνηστική φωτογραφία. της ΚΕ του ΚΚΕ Δεύτερος από τα αριστερά σε μερικά εικονίζεται ο Απόστολος Γκρόζος, χαρακτηριστικά μέλος τότε της ΚΕ του Κόμματος παραδείγματα την και υπουργός Εργασίας της ΠΔΚ, πολιτική και το κατοπινά επίτιμος Πρόεδρος του έργο του ΚΚΕ και στο μέσον, με τη καινούριου στρατιωτική στολή, ο Κώστας κράτους μας της Λουλές, βοηθός τότε του πολιτικού επιτρόπου και κατοπινά μέλος του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ.

ΠΔΚ. Η πολιτική και το έργο αυτό λένε: Όλη η εξουσία απ' το Λαό και όλα για το Λαό. Η γη πάει σ' αυτούς που τη δουλεύουν. Αναγνώριση για τις εθνικές μειονότητες του δικαιώματος να ζουν όπως αυτές θέλουν. Ειρήνη. Ανεξαρτησία. Τι εκφράζει το έργο αυτό, η πολιτική αυτή; Εδώ έχουμε το ξεδίπλωμα, την ανάπτυξη της λαϊκής επανάστασης στην Ελλάδα. Κινητήριές της δυνάμεις είναι η εργατιά, η αγροτιά, οι καταπιεζόμενες εθνότητες, όλος ο εργαζόμενός της λαός. Στους σκοπούς της η επανάστασή μας είναι λαϊκοδημοκρατική. Την Ελλάδα, χώρα με μέση κεφαλαιοκρατική ανάπτυξη και με σοβαρά τσιφλικάδικα και μισοτσιφλικάδικα υπολείμματα, τη χαρακτηρίζει μια σημαντική εξάρτηση, οικονομική και πολιτική απ' το ξένο κεφάλαιο, εξάρτηση που τα τελευταία χρόνια ολοένα και δυναμώνει, μετατρέποντας τη χώρα σε αποικία του αμερικανοαγγλικού ιμπεριαλισμού. Απ' αυτή την οικονομική - κοινωνική πολιτική διάρθρωσή της απορρέουν και οι σκοποί της λαϊκοδημοκρατικής επανάστασης. Τους σκοπούς αυτής της επανάστασης δεν μπορούμε να τους βλέπουμε αποσπασμένους από τις μεταβολές που πραγματοποιήθηκαν στον κόσμο, τόσο ύστερα από τη νίκη της Μεγάλης Οχτωβριανής Επανάστασης και του σοσιαλισμού στην ΕΣΣΔ όσο, ξεχωριστά, ύστερα από τις βαθιές κοινωνικοοικονομικές και πολιτικές αλλαγές, που πραγματοποιήθηκαν στη νοτιοανατολική Ευρώπη, ύστερα από την απελευθέρωσή της από το Σοβιετικό Στρατό, σαν αποτέλεσμα της πολεμικής συντριβής του χιτλερικού φασισμού. Σήμερα η λαϊκή επανάσταση στην Ελλάδα, ξεκαθαρίζοντας όλα τα τσιφλικάδικα υπολείμματα και απαλλάσσοντάς την από την ξενική αποικιακή εξάρτηση, θα προχωρήσει, με την ολοκληρωτική επικράτησή της σ' όλη τη χώρα, στις μεταβολές και αλλαγές εκείνες που θα καθορίσουν την πορεία μας προς το σοσιαλισμό, έτσι, βασικά, όπως καθορίζονται στο ΕΑΜικό πρόγραμμα της Λαϊκής Δημοκρατίας. Δηλαδή, σαν αποτέλεσμα της νίκης της λαϊκής επανάστασης στην Ελλάδα, τώρα δε θα 'χουμε ένα ξεχωριστό στάδιο ανάπτυξης για την ολοκλήρωση του αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού της χώρας, μα, σαν αδιάσπαστη συνέχεια, λιγότερο είτε περισσότερο γοργό πέρασμα στη σοσιαλιστική επανάσταση. Σήμερα οι

σοβαρές αλλαγές που έγιναν πρώτ' απ' όλα γύρω μας επιτρέπουν μια ποιοτική επιτάχυνση των κοινωνικών μεταβολών στη χώρα μας, που θα 'ρθουν σαν αποτέλεσμα της νίκης της λαϊκοδημοκρατικής επανάστασης στην Ελλάδα. Η νίκη της εργατικής τάξης, επικεφαλής της αγροτιάς και όλου του εργαζόμενου λαού, μέσα στο λαϊκοδημοκρατικό περίγυρό μας και με τη Σοβιετική Ένωση, που νικηφόρα τραβά προς την πλήρη νίκη του κομμουνισμού, επιτρέπουν σε μας να τραβήξουμε προς σοσιαλιστικά μέτρα, που μαζί με την παράλληλη λύση όλων των αστικοδημοκρατικών καθηκόντων της επανάστασης που εκκρεμούν, ν' αρχίσουμε τη σοσιαλιστική ανοικοδόμηση, παρακάμπτοντες το ξεχωριστό αστικοδημοκρατικό στάδιο ανάπτυξης. Κάτω απ' αυτές τις προϋποθέσεις και συνθήκες η εξουσία μας των λαϊκών συμβουλίων, που σήμερα είναι κυρίως όργανο πάλης για την ανατροπή της εξουσίας της αστοτσιφλικάδικης αντίδρασης, για προορισμό έχει να εκπληρώνει και θα εκπληρώνει με ενισχυόμενη προοδευτικότητα τις λειτουργίες της δικτατορίας του προλεταριάτου, επικεφαλής της φτωχομεσαίας αγροτιάς, όλου του εργαζόμενου λαού. Το βασικό εδώ είναι να βρίσκουμε κάθε φορά το βασικό κρίκο που θα επιτρέπει στην εργατική τάξη να πραγματοποιεί το κάθε φορά ώριμο βήμα στην αλυσίδα των σοσιαλιστικών μεταβολών μαζί με όλο τον εργαζόμενο λαό, τσακίζοντας κάθε φορά την αντίδραση των εκμεταλλευτριών τάξεων. Η ΠΔΚ εκφράζει και εφαρμόζει ακριβώς αυτή τη μορφή εξουσίας, που στηρίζεται στη στενή συμμαχία της εργαζόμενης αγροτιάς και των άλλων καταπιεζόμενων στρωμάτων του πληθυσμού με την εργατική τάξη που στέκει επικεφαλής του κοινού αγώνα για το λαϊκοδημοκρατικό μετασχηματισμό της χώρας, για το σοσιαλισμό" (Βλέπε: "5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ Εισηγήσεις, λόγοι αποφάσεις", μόνο για εσωκομματική χρήση, σελ. 30 - Οι υπογραμμίσεις είναι του "Ρ"). Είναι σαφές ότι ο Ζαχαριάδης μιλάει για μια αδιάσπαστη ενότητα μεταξύ αστικοδημοκρατικών και σοσιαλιστικών αλλαγών και για την αλληλοδιαπλοκή τους. Μ' άλλα

λόγια, γι' αυτό που από το 9ο Συνέδριο του ΚΚΕ και μετά ονομάζεται ενιαίο επαναστατικό προτσές ή ενιαία επαναστατική διαδικασία αστικοδημοκρατικών και σοσιαλιστικών αλλαγών. Ο Ζαχαριάδης δεν αρνείται την αναγκαιότητα του αστικοδημοκρατικού μετασχηματισμού της χώρας. Ισα - ίσα που υπογραμμίζει τη σημασία του και τις αιτίες που τον κάνουν αναγκαίο. Εκείνο που αρνείται είναι ότι μετά την επανάσταση θα υπάρξει ένα αυτοτελές, ιδιαίτερο, ξεχωριστό στάδιο αστικοδημοκρατικών αλλαγών. Τις αστικοδημοκρατικές αλλαγές τις βλέπει αδιάσπαστα ενωμένες και αλληλοδιαπλεκόμενες με τις αλλαγές σοσιαλιστικού χαρακτήρα και στηριγμένος στο συσχετισμό δυνάμεων που διαμορφώθηκε μετά το Β` Παγκόσμιο Πόλεμο, μπορούμε να πούμε ότι εκτιμάει πως ήταν δυνατή πιο άμεσα και πιο γρήγορα απ' ό,τι εκτιμιόταν στο παρελθόν η σοσιαλιστική οικοδόμηση. Αναμφισβήτητα αυτή η τοποθέτηση του τότε ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ ήταν ένα ουσιαστικό βήμα μπροστά σε σχέση με όσα η 6η Ολομέλεια της ΚΕ του Κόμματος, το 1934, καθόρισε για το χαρακτήρα της επανάστασης. Όμως, αυτό το βήμα δεν έγινε αυθαίρετα από τον Ζαχαριάδη το 1949. Μπορούμε, με αρκετή σιγουριά, να πιθανολογήσουμε πως στηρίχτηκε στις προγραμματικές επεξεργασίες, που έκανε το ΚΚΕ στο 7ο Συνέδριό του, τον Οκτώβρη του 1945. Το 7ο Συνέδριο και ο χαρακτήρας της επανάστασης Όπως είναι γνωστό, στο 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ έγινε αρκετή συζήτηση γύρω από το πρόγραμμα του Κόμματος, χωρίς να υπάρξει κατάληξη σε ένα νέο προγραμματικό κείμενο. Η συζήτηση αποσκοπούσε στη χάραξη κεντρικών προγραμματικών κατευθύνσεων ούτως ώστε το Κόμμα στο επόμενο συνέδριό του να καταλήξει σε οριστικό πρόγραμμα. "Είναι φανερό - έλεγε ο Μ. Παρτσαλίδης στην εισήγησή του προς το Συνέδριο - πως δεν μπορούμε στο σημερινό συνέδριο να καταλήξουμε σ' ένα οριστικό πρόγραμμα. Εδώ θα χαράξουμε τις κατευθυντήριες γραμμές για ένα τέτοιο πρόγραμμα, θα καταλήξουμε δηλαδή, με τη συζήτηση που θα γίνει, σε μερικές βασικές

αρχές για την επεξεργασία του προγράμματος του κόμματος. Το οριστικό σχέδιο του προγράμματος μπορεί να υποβληθεί μόνο στο 8ο Συνέδριο" (Βλέπε: "Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ", τεύχος Ε`, Αθήνα 1945, σελ. 3). Στο Σχέδιο Προγράμματος που υποβλήθηκε στο 7ο Συνέδριο γινόταν ένα ουσιαστικό βήμα μπροστά όσον αφορά το χαρακτήρα της επανάστασης, σε σχέση με τις επεξεργασίες της 6ης Ολομέλειας της ΚΕ του 1934. Συγκεκριμένα υπογραμμιζόταν: "Το δρόμο προς το σοσιαλισμό ανοίγει η Λαϊκή Δημοκρατία, ο πρώτος σταθμός προς τη σοσιαλιστική κοινωνική απολύτρωση των Ελλήνων εργαζομένων. Ο Δεύτερος Παγκόσμιος Πόλεμος έφερε, στην Ευρώπη κυρίως, ορισμένες αλλαγές που ανοίγουν την προοπτική για δυνατότητα ειρηνικού περάσματος στο σοσιαλισμό" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 6ος, σελ. 421. Ολόκληρο το Σχέδιο στις σελίδες 416-430). Η θέση αυτή για δυνατότητα ειρηνικού περάσματος στο σοσιαλισμό καμιά σχέση δεν έχει με τη γνωστή δεξιά οπορτουνιστική αντίληψη αντιπαράθεσης των μορφών πάλης στην επανάσταση, περί ειρηνικής ανατροπής του καπιταλιστικού συστήματος και βαθμιαίας εξέλιξής του σε σοσιαλισμό. Η θέση αυτή σήμαινε ότι δε χρειάζονταν δύο επαναστάσεις - μια αστικοδημοκρατική και στη συνέχεια μία σοσιαλιστική - για το πέρασμα στο σοσιαλισμό, αλλά μία επανάσταση στα πλαίσια της οποίας οι αστικοδημοκρατικές και σοσιαλιστικές αλλαγές δε θα χωρίζονταν από σινικό τείχος. Μιλώντας στο συνέδριο ο Ν. Ζαχαριάδης αποσαφήνισε πλήρως αυτό το ζήτημα. Αφού σημείωσε ότι ο αστικοδημοκρατικός μετασχηματισμός της ελληνικής κοινωνίας, όπως τον καθόρισε η 6η Ολομέλεια του 1934, δεν έχει διαφορές επί της ουσίας από τη Λαϊκή Δημοκρατία, πρόσθεσε: "Ο χαρακτήρας των προβλημάτων που θα λυθούν δηλαδή α) το ξεκαθάρισμα της αγροτικής οικονομίας από τα μισοφεουδαρχικά κατάλοιπα και β) η απαλλαγή της χώρας από την ξενική οικονομική και πολιτική εξάρτηση και από τις ξενικές επιδράσεις, είναι αστικοδημοκρατικός, δηλαδή αυτά είναι καθήκοντα που θα έπρεπε να τα λύσει, είτε να παλέψει για να τα λύσει, η αστική τάξη, αν έμενε συνεπής στη δημοκρατική αποστολή της. Μα η τάξη αυτή πρόδωσε και έτσι τα καθήκοντα αυτά πέφτουν σήμερα στις

καινούριες τάξεις, που θα πρέπει να τα λύσουν παλεύοντας και ενάντια στην αστική τάξη. Υπάρχει όμως τώρα και μια άλλη διαφορά, διαφορά βασική, ουσιαστική, πολιτικοκοινωνική στον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό όπως πραγματοποιείται σήμερα. Ενώ η μεταβολή αυτή από τη φύση των προβλημάτων που έχει να λύσει είναι αστικοδημοκρατική, από τις κινητήριες δυνάμεις της είναι εργατοαγροτική. Αυτή είναι βασική διαφορά, γιατί αυτές οι κινητήριες δυνάμεις προκαθορίζουν και την παραπέρα εξέλιξη αυτής της μεταβολής. Δηλαδή, το γεγονός ότι οι κινητήριες δυνάμεις είναι η εργατική τάξη, η αγροτιά και οι άλλοι εργαζόμενοι, προκαθορίζει το σταθμό αυτό σαν μεταβατικό προς ανώτερες κοινωνικές μεταβολές, προς το σοσιαλισμό, που τελικά θα κατοχυρώσει την πλέρια κοινωνική απελευθέρωση του εργαζόμενου λαού. Εδώ μπαίνει το ζήτημα ακριβώς του περάσματος από τον αστικοδημοκρατικό μετασχηματισμό, από τη λαϊκή δημοκρατία, στη σοσιαλιστική δημοκρατία. Πρώτα θα πρέπει να ξεκαθαρίσουμε πως πρόκειται για δύο ριζικές επαναστάσεις, ας πούμε μεταβολές, χωρίς συζήτηση, αλλά όχι για δύο ένοπλες εξεγέρσεις, είτε για δύο φορές κατάληψη της αρχής, για δύο φορές άνοδο στην εξουσία. Εφόσον η εξουσία περνάει στα χέρια της λαϊκής δημοκρατίας, το ειρηνικό μετά πέρασμα στο σοσιαλισμό βασικά εξασφαλίζεται, μια και οι τάξεις αυτές που παίρνουν την εξουσία συνεχίζουν μετά την πορεία τους προς το σοσιαλισμό, με όχι βασικές ανακατατάξεις στις κοινωνικές δυνάμεις που χειρίζονται την εξουσία" ("Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ", τεύχος Ε`, σελ. 18-19). Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ".

Η 5η Ολομέλεια και το Μακεδονικό (Α`)
Η 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1949, ανάμεσα στα άλλα, πήρε και αποφάσεις γύρω από το Μακεδονικό ζήτημα, που συζητήθηκαν πολύ τότε και συζητούνται

ακόμη και σήμερα. Αναμφίβολα, το μέρος των αποφάσεων αυτών έχει διογκωθεί και φυσικά έχει διαστρεβλωθεί, εξαιτίας της επίδρασης του αστικού εθνικισμού, που επιδιώκει να ψαρεύει σε θολά νερά μέσα στις λαϊκές μάζες, εμφανίζοντας μια δήθεν ακόμη μεγάλη προδοσία του ΚΚΕ, σε βάρος της εδαφικής κυριαρχίας της Ελλάδας. Τελευταία έξαρση αυτού του παροξυσμού ζήσαμε πριν από μερικά χρόνια, με αφορμή το θέμα της αναγνώρισης της Πρώην Γιουγκοσλαβικής Δημοκρατίας της Μακεδονίας. Οφείλουμε, λοιπόν, να δώσουμε - στο μέτρο του δυνατού - την πραγματική διάσταση που είχε το θέμα το 1949, μέσα από τα αληθινά ιστορικά στοιχεία και γεγονότα. Η απόφαση της Ολομέλειας για το Μακεδονικό Είναι ευρύτερα γνωστό ότι με τις αποφάσεις της η 5η Ολομέλεια άλλαξε τη θέση του ΚΚΕ, για το Μακεδονικό, που μέχρι τότε ήταν "πλέρια ισοτιμία στις μειονότητες που ζούσαν στην Ελλάδα", με τη θέση για αυτοδιάθεση των Σλαβομακεδόνων. Συγκεκριμένα, στην πολιτική απόφαση της Ολομέλειας αναφερόταν: "Στη Βόρεια Ελλάδα ο μακεδονικός

(σλαβομακεδονικός) λαός τα 'δωσε όλα για τον αγώνα και πολεμά με μια ολοκλήρωση ηρωισμού και αυτοθυσίας που προκαλούν το θαυμασμό. Δεν πρέπει να υπάρχει καμιά αμφιβολία ότι σαν αποτέλεσμα της νίκης του ΔΣΕ και της λαϊκής επανάστασης, ο μακεδονικός λαός θα βρει την πλήρη εθνική αποκατάστασή του έτσι όπως το θέλει ο ίδιος, προσφέροντας σήμερα με το αίμα του για να την

αποχτήσει.Οι Μακεδόνες κομμουνιστές στέκονται πάντα επικεφαλής στην πάλη του λαού των. Ταυτόχρονα, οι Μακεδόνες κομμουνιστές πρέπει να προσέξουν τις διασπαστικές και διαλυτικές ενέργειες που ξενοκίνητα σοβινιστικά και αντιδραστικά στοιχεία αναπτύσσουν, για να διασπάσουν την ενότητα ανάμεσα στο μακεδονικό(σλαβομακεδονικό) και τον ελληνικό λαό, διάσπαση που μόνο τον κοινό τους εχθρό, το μοναρχοφασισμό και τον αμερικανοαγγλικό ιμπεριαλισμό θα ωφελήσει.Παράλληλα, το ΚΚΕ πρέπει ριζικά να βγάλει απ' τη μέση όλα τα εμπόδια, να χτυπήσει όλες τις μεγαλοελλαδίτικες σοβινιστικές εκδηλώσεις και τα έργα, που προκαλούν δυσαρέσκεια και δυσφορία μέσα στο μακεδονικό λαό και έτσι βοηθούν τους διασπαστές στην προδοτική δράση τους, ενισχύουν το έργο της αντίδρασης. Ο σλαβομακεδονικός και ελληνικός λαός μόνον ενωμένοι μπορούν να νικήσουν. Διασπασμένοι μόνον ήττες μπορούν να πάθουν. Γι' αυτό η ενότητα στην πάλη των δύο λαών πρέπει να φυλάγεται σαν κόρη οφθαλμού και να ενισχύεται και να δυναμώνει σταθερά και καθημερινά". ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 6ος, σελ. 337-338). Είναι σαφές ότι αυτή η θέση αναγνωρίζει στους σλαβομακεδόνες το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, μέχρι και αυτού του αποχωρισμού. Η θέση, όμως, αυτή δε συνεπάγεται και δέσμευση, για το ΚΚΕ, να ταχτεί υπέρ του αποχωρισμού εάν και όταν θα ετίθετο κάποια στιγμή τέτοιο θέμα. Επίσης, είναι σαφές ότι σ' εκείνες τις συνθήκες, με την απόφασή του αυτή, το ΚΚΕ τίθεται κάθετα πολέμιο στις διασπαστικές - αποχωριστικές τάσεις, που είχαν εμφανιστεί μέσα στους Σλαβομακεδόνες και υπογραμμίζει την ανάγκη διαφύλαξης, ως κόρης οφθαλμού, της ενότητας Ελλήνων και Σλαβομακεδόνων. Η σημείωση αυτή έχει την αξία της για όσα θα πούμε στη συνέχεια. Η μικρή προϊστορία αυτής της θέσης Η θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό, σε ό,τι αφορά το ΚΚΕ, έχει μια μικρή προϊστορία στην οποία

αξίζει ν' αναφερθούμε, ώστε ο αναγνώστης να έχει πληρέστερη γνώση του θέματος. Τον Οκτώβρη του 1948 δημοσιεύτηκε στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός" ένα άρθρο του αντισυνταγματάρχη του ΔΣΕ Παντελή Βαϊνά με τίτλο "Ο Δημοκρατικός Στρατός και οι Σλαβομακεδόνες". Στο άρθρο αυτό γινόταν μια ιστορική αναδρομή στους κοινούς αγώνες ελλήνων και Σλαβομακεδόνων, υπογραμμιζόταν η συμβολή των τελευταίων στον αγώνα του ΔΣΕ και ανάμεσα στα άλλα τονιζόταν το εξής: "Μέσα στην καινούρια λαϊκοδημοκρατική Ελλάδα που ανοικοδομείται πάνω στα ερείπια, που άλλοι συσσώρευσαν, ο σλαβομακεδονικός λαός θα βρει την ισοτιμία, ισονομία, ισοπολιτεία και θα βρει τον καιρό ν' αναπτύξει τον καινούριο εθνικό του πολιτισμό". (Βλέπε ολόκληρο το άρθρο: Περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός", έκδοση Ριζοσπάστη 1996, τόμος Α`, σελ. 408-412). Στο άρθρο αυτό απάντησε ο Ν. Ζαχαριάδης, με σημείωμα που δημοσιεύτηκε στο ίδιο περιοδικό - τεύχος 12, Δεκέμβρης 1948 - και έφερε για υπογραφή ένα "Κ". Στην απάντησή του αυτή, μεταξύ άλλων, ο Ζαχαριάδης έλεγε: "Ο μακεδονικός λαός θα αποκτήσει μια ανεξάρτητη, κρατικά ενιαία και ισότιμη θέση στην οικογένεια των λεύτερων λαϊκοδημοκρατικών λαών στα Βαλκάνια, στην οικογένεια αυτή, όπου αύριο θα ανήκει και ο ελληνικός λαός με τη Λαϊκή Δημοκρατία. Γι' αυτή την ανεξάρτητη κρατικά ενιαία και ισότιμη θέση παλεύει σήμερα και ο μακεδονικός λαός της Μακεδονίας του Αιγαίου και βοηθά με όλη του την ψυχή, με όλα του τα μέσα, τον ΔΣΕ, τόσο που ξεσηκώνει το θαυμασμό για το μεγαλείο και το ολοκαύτωμα της προσπάθειάς του" (στο ίδιο, σελ. 528). Είναι φανερό, ότι αυτή η θέση του Ζαχαριάδη υπονοούσε τη δημιουργία ενιαίου μακεδονικού κράτους στα πλαίσια μιας λαϊκοδημοκρατικής - σοσιαλιστικής Βαλκανικής Ομοσπονδίας Κρατών. Πρέπει, όμως, να πούμε ότι αυτή η θέση ούτε εμφανίστηκε, ούτε συζητήθηκε και πολύ περισσότερο δεν υιοθετήθηκε στην 5η Ολομέλεια. Η θέση αυτή είναι εντελώς διάφορη απ' αυτή που η Ολομέλεια υιοθέτησε και, όπως θα δείξουμε στη συνέχεια, το ΚΚΕ

την πολέμησε, όταν επιδίωξαν να την προωθήσουν οι σλαβομακεδονικές οργανώσεις. Ποικιλία αντιδράσεων Οι αποφάσεις της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό συνάντησαν ποικιλία αντιδράσεων και μάλιστα από τις πιο διαφορετικές κατευθύνσεις. Θα αναφερθούμε σ' αυτές τις αντιδράσεις σε συντομία. Όπως ήταν αναμενόμενο, στο εσωτερικό της χώρας η ντόπια αντίδραση εκμεταλλεύτηκε, στο μέγιστο δυνατό βαθμό, το θέμα, για να θεμελιώσει κατηγορία σε βάρος του ΚΚΕ περί εθνικής προδοσίας και να μπορέσει να ψαρέψει σε θολά νερά μέσα στις λαϊκές μάζες, επιχειρώντας, εκτός των άλλων, να δικαιώσει την πολιτική των διώξεων, των πογκρόμ και της τρομοκρατίας σε βάρος του κομμουνιστικού - λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. Αντιδράσεις, όμως, υπήρξαν και από πολιτικούς παράγοντες που στο παρελθόν ήταν, άλλος περισσότερο κι άλλος λιγότερο, σύμμαχοι του ΚΚΕ, όπως π.χ. ο Σβώλος, ο Κριτικάς κ.ά. Μετά την 5η Ολομέλεια, και συγκεκριμένα στις 15 Φλεβάρη 1949, δόθηκε στη δημοσιότητα μια εμπρηστική ανακοίνωση για το Μακεδονικό, της 2ης Ολομέλειας του Κεντρικού Συμβουλίου του ΝΟΦ (Λαϊκό Απελευθερωτικό Μέτωπο). Η ανακοίνωση αυτή, που δημοσιεύτηκε στο κεντρικό δημοσιογραφικό όργανο του ΝΟΦ "ΝΕΠΟΚΟΡΕΝ", ανάμεσα στα άλλα έλεγε: "Το δεύτερο συνέδριο του ΝΟΦ θα είναι συνέδριο διακήρυξης των νέων προγραμματικών αρχών του ΝΟΦ. Αρχών που είναι ο προαιώνιος πόθος του λαού μας. Θα διακηρύξει την ένωση της Μακεδονίας σε ένα ενιαίο, ανεξάρτητο, ισότιμο μακεδονικό κράτος μέσα στη λαϊκοδημοκρατική ομοσπονδία των βαλκανικών λαών, που είναι η δικαίωση των πολύχρονων αιματηρών αγώνων του". Το ΚΚΕ παρέμβηκε αμέσως και η θέση αυτή του ΝΟΦ αποσύρθηκε και αντικαταστάθηκε από τη θέση που είχε πάρει για το Μακεδονικό η 5η Ολομέλεια του Κόμματος. Για να μπορέσει μάλιστα να έχει τον έλεγχο της κατάστασης

μέσα στο ΝΟΦ, το ΚΚΕ συνένωσε τους Σλαβομακεδόνες κομμουνιστές και δημιούργησε στις 27 Μάρτη του 1949 την Κομμουνιστική Οργάνωση της Μακεδονίας του Αιγαίου (ΚΟΕΜ), η οποία οργανωτικά - πολιτικά και ιδεολογικά υπαγόταν στο ΚΚΕ. Όμως, το ζήτημα που είχε προκύψει με το Μακεδονικό είχε και συνέχεια. Στις 6 Μαρτίου του '49 στην εφημερίδα "ΜΠΟΡΜΠΑ" του Βελιγραδίου δημοσιεύτηκε άρθρο του ηγετικού στελέχους του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας και στενού συνεργάτη του Τίτο Μόσε Πιγιάντε με τίτλο "Για το ζήτημα της Βαλκανικής Ομοσπονδίας". Στο άρθρο αυτό, ο Πιγιάντε, αξιοποιώντας την προαναφερόμενη θέση του ΚΣ του ΝΟΦ και ανακατεύοντάς της με τη θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό, κατηγόρησε το ΚΚΕ και το βουλγάρικο ΚΚ ότι επιδίωκαν τη δημιουργία της μεγάλης Βουλγαρίας σε βάρος της εδαφικής ακεραιότητας της Ελλάδας και της Γιουγκοσλαβίας. Το άρθρο αυτό - και οι συγκεκριμένες εκτιμήσεις του - όπως ήταν αναμενόμενο γνώρισε αρκετή δημοσιότητα, αφού οι ραδιοσταθμοί της ντόπιας αντίδρασης στην Ελλάδα και των ξένων αφεντικών της φρόντισαν να το αναμεταδώσουν. Το ΚΚΕ απάντησε αμέσως στη νέα σε βάρος του συκοφαντία. Την επομένη της δημοσίευσης του άρθρου του Μ. Πιγιάντε, στις 7/3/1949, η ΚΕ του Κόμματος έδωσε στη δημοσιότητα την εξής ανακοίνωση - διάψευση: "Τις τελευταίες μέρες από διάφορες πλευρές, μα κυρίως από τη μοναρχοφασιστική Αθήνα και απ' το Λονδίνο, επαναλαμβάνεται σε διάφορους τόνους και με ποικιλόμορφους τρόπους η ίδια ψεύτικη και συκοφαντική είδηση ότι το ΚΚΕ έκλεισε διάφορες συμφωνίες κλπ., για τη δημιουργία Βαλκανικής Κομμουνιστικής Ομοσπονδίας και Μακεδονικού κράτους που θα συνένωνε όλα τα κομμάτια της Μακεδονίας κάτω απ' τη γιουγκοσλαβική ή βουλγαρική ή την ελληνική κυριαρχία. Οι πληροφορίες αυτές είναι όλες ψεύτικες και συκοφαντικές. Και αποβλέπουν στο να υποβοηθήσουν τη μοναρχοφασιστική και ιμπεριαλιστική υπονόμευση του αγώνα μας, να διασπάσουν την ενότητα πάλης ανάμεσα στον ελληνικό και μακεδονικό λαό και να σπείρουν τη διχόνοια ανάμεσα

στους βαλκανικούς λαούς". Στη συνέχεια, στην ανακοίνωση - διάψευση της ΚΕ του ΚΚΕ, αναλύεται συνοπτικά το περιεχόμενο της απόφασης της 5ης Ολομέλειας (Βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 6ος, σελ. 356). Στο άρθρο του Μ. Πιγιάντε απάντησε και το Βουλγαρικό ΚΚ, χαρακτηρίζοντας το όλο θέμα προβοκάτσια, που στήθηκε με σκοπό να εξυπηρετηθεί ο ιμπεριαλισμός, να αμαυρωθεί το ΚΚΕ σαν προδοτικό και να ενισχυθεί η θέση του μοναρχοφασισμού στην Ελλάδα. Τη θέση που πήρε το ΚΚΕ στην 5η Ολομέλεια για το Μακεδονικό, δεν την είδε θετικά ούτε η Σοβιετική Ενωση, η ηγεσία της οποίας αντιλαμβανόταν τους κινδύνους που περιέκλειε μια τέτοια ανακίνηση του ζητήματος. Το ΚΚΣΕ είχε κάθε λόγο να φοβάται για το τι μέλλει γενέσθαι, αφού με αφορμή αυτό το ζήτημα μπορούσαν να δημιουργηθούν ανεξέλεγκτες καταστάσεις στα Βαλκάνια, σε βάρος των λαϊκοδημοκρατικών καθεστώτων, τη στιγμή μάλιστα που το μέτωπο αυτών των κρατών είχε αδυνατίσει με τη Γιουγκοσλαβία εκτός σοσιαλιστικού στρατοπέδου. Στην ομιλία του στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (1950), ο Μ. Παρτσαλίδης αναφέρει ότι σε μια συνάντηση που είχε αυτός, ο Γ. Ιωαννίδης και ο Π. Ρούσος, το Μάρτη του '49, στο Βουκουρέστι, με τον Μπαράνωφ, ο σοβιετικός αξιωματούχος εξέφρασε την αποδοκιμασία του λέγοντας: "Δεν μπορώ να καταλάβω, γιατί μέσα στις στιγμές αυτές εσείς ανακινείτε ζήτημα Μακεδονικό" ("7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ - Εισηγήσεις - Λόγοι - Αποφάσεις - Μόνο για εσωκομματική χρήση", σελ. 38). Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ"

Η 5η Ολομέλεια και το Μακεδονικό (Β`)

Η θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό εγκαταλείφθηκε από το ΚΚΕ τον Οκτώβρη του 1949 με τις αποφάσεις της 6ης Ολομέλειας που επανέφεραν την παλιά θέση περί ισοτιμίας. Να τι λέει συγκεκριμένα η Πολιτική Απόφαση της 6ης Ολομέλειας: "Το κόμμα πρέπει να φυλάξει και να δυναμώσει παραπέρα τους δεσμούς ανάμεσα στον ελληνικό και σλαβομακεδονικό λαό, που σφυρηλατήθηκαν μέσα στον κοινό σκληρό αγώνα. Η πάλη ενάντια στην καταπίεση των Σλαβομακεδόνων, η πάλη για την ισοτιμία τους, η αναγνώριση του δικαιώματος να ζούνε λεύτεροι και αφέντες στην πατρική τους γη, δένει τους Μακεδόνες με τους Έλληνες και εμποδίζει τα κατακτητικά σχέδια του Τίτο εναντίον της ελληνικής Μακεδονίας" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 7ος, σελ. 18). Σ' αυτή την Ολομέλεια δόθηκαν και εξηγήσεις για τις αιτίες που οδήγησαν στη θέση της 5ης Ολομέλειας. Στην ομιλία του - που κυκλοφόρησε και σε ξεχωριστή μπροσούρα με τον τίτλο "Καινούρια κατάσταση Καινούρια καθήκοντα" - ο Ν. Ζαχαριάδης ανέφερε: "Η υπονομευτική και διασπαστική δράση του Τίτο και των πρακτόρων του στην Ελλάδα ανάγκασε την 5η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ (Γενάρης 1949), να αντικαταστήσει το σύνθημα της ισοτιμίας (της αυτονομίας μέσα στα πλαίσια του ελληνικού κράτους) με το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης, παρά το γεγονός ότι το σύνθημα αυτό στις συγκεκριμένες συνθήκες δεν ανταποκρινότανε στα γενικότερα συμφέροντα του κινήματος" (Ν. Ζαχαριάδη: "Συλλογή έργων", σελ. 470 - 471). Επίσης, στην Πολιτική Απόφαση της 6ης Ολομέλειας αναφέρεται: "Από τότε που το Γραφείο Πληροφοριών των Κομμουνιστικών και Εργατικών κομμάτων ξεσκέπασε την τιτική προδοσία η παρέα αυτή των υποτακτικών και κατασκόπων του

ιμπεριαλισμού άρχισε ολοένα πιο ανοιχτά να υπονομεύει τον σκληρό και άνισο αγώνα του ελληνικού Λαού εναντίον του ξενοκίνητου μοναρχοφασισμού. Στα Σκόπια εγκαταστάθηκε μια σπείρα προδότες και λιποτάκτες του αγώνα μας, που κάτω απ' την προστασία της κλίκας του Βελιγραδίου, οργάνωνε λιποταξίες απ' το ΔΣΕ. Ολόκληρη σειρά άλλοι πράκτορες πήραν εντολή να κάνουν ύπουλη διαλυτική δουλειά στην Ελεύθερη Ελλάδα και μέσα στα τμήματα του ΔΣΕ. Ο Τίτο μας στέρησε πολύτιμες εφεδρείες" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ", τόμος 7ος, σελ. 15). Ανεξαρτήτως των χαρακτηρισμών που χρησιμοποιούνται, τα όσα καταγγέλλει η 6η Ολομέλεια για διαλυτική υπονομευτική δουλιά και προπαγάνδα σε βάρος του ΔΣΕ από διασπαστικά, αποσχιστικά σλαβομακεδονικά στοιχεία, ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα. Γεγονός είναι επίσης ότι από το ραδιοσταθμό των Σκοπίων γίνονταν εκπομπές που καλούσαν τους Σλαβομακεδόνες να μην παλεύουν άδικα στο πλευρό του ΔΣΕ. Στις συνθήκες του 1949, όπου ο ΔΣΕ είχε ασφυκτικό το πρόβλημα της έλλειψης εφεδρειών και μπροστά τον περίμεναν σκληρές μάχες, η θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό αποσκοπούσε στη συγκέντρωση νέων δυνάμεων στις τάξεις του Δημοκρατικού Στρατού από το χώρο των Σλαβομακεδόνων και στην απόκρουση της διαλυτικής δουλιάς που έκαναν τα διασπαστικά - αποχωριστικά στοιχεία που προαναφέραμε. Πρέπει δε, να προσθέσουμε ότι προσπάθεια να αποσπάσουν τους Σλαβομακεδόνες από το ΔΣΕ έκαναν και οι Αγγλοαμερικάνοι με εκπομπές μέσα από την περιβόητη "Φωνή της Αμερικής", χρησιμοποιώντας τη φασιστική συμμορία του Βάντσε Μιχα`ϊλοφ. Να, τι καταγγέλθηκε στο 2ο Συνέδριο του ΝΟΦ που πραγματοποιήθηκε στο τρίτο δεκαήμερο του Μάρτη 1949: "Ταιριάζει να πούμε κάτι για τη βαρχοβίστικη συμμορία της ΒΜΡΟ του Βάνστε Μιχα`ϊλοφ. Η συμμοριακή αυτή προδοτική οργάνωση διατηρήθηκε και διατηρείται μ' έξοδα των εχθρών του μακεδονικού λαού, αλλά και όλων των άλλων λαών της Βαλκανικής και των λαών του κόσμου όλου ακόμα. Αφού πρόσφερε τις υπηρεσίες της στην πλουτοκρατική κλίκα που καταπίεζε το βουλγάρικο λαό, πέρασε ύστερα στην υπηρεσία των Χίτλερ - Μουσολίνι και τώρα βρίσκεται στην υπηρεσία του

αμερικανοαγγλικού ιμπεριαλισμού. Φωνάζουν λοιπόν οι άθλιοι αυτοί με τη "Φωνή της Αμερικής" τούτη τη φορά πως: Ο μακεδονικός λαός δεν μπορεί να είναι πραγματικά ελεύθερος παρά μόνο σε μια "αυτόνομη ή ανεξάρτητη ενωμένη Μακεδονία υπό την προστασία των Αμερικανών ή των Αγγλων" ("Ιδεολογικές βάσεις του ΝΟΦ", εισήγηση στο 2ο Συνέδριο του ΝΟΦ, σελ. 33-34). Η θέση της 5ης Ολομέλειας και οι κατοπινές συζητήσεις Η απόφαση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό απασχόλησε τα κομματικά σώματα του ΚΚΕ μετά τον εμφύλιο. Έντονη συζήτηση έγινε στην 7η Ολομέλεια του 1950, μπροστά στην 3η Συνδιάσκεψη, κατά τη διάρκεια των εργασιών της το ίδιο έτος και φυσικά σε κομματικά σώματα της μεταζαχαριαδικής περιόδου. Θα σταθούμε στις συζητήσεις που έγιναν στην πρώτη περίοδο, όταν ο Ζαχαριάδης ήταν ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. Στην 7η Ολομέλεια, που πραγματοποιήθηκε το Μάη του 1950, το θέμα έθεσε ο Μ. Παρτσαλίδης ο οποίος αν και παραδέχτηκε την ύπαρξη των αιτιών που οδήγησαν στη θέση της 5ης Ολομέλειας, χαρακτήρισε αυτή τη θέση "αποτυχημένη προσπάθεια αντιπερισπασμού στη διαλυτική δουλειά των τιτικών". Επίσης υπεραμύνθηκε της θέσης για ισοτιμία, εμφανίζοντάς την ως τη μόνη σωστή. Τέλος, ζήτησε να μην χρησιμοποιείται από το Κόμμα η λέξη "αυτονομία" για τους Σλαβομακεδόνες, γιατί μπορούσε να παρεξηγηθεί και υποστήριξε ότι "αυτή η λέξη στη μαρξιστική ορολογία έχει την έννοια της εκπαιδευτικής αυτονομίας" ("7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ - Εισηγήσεις - Λόγοι - Αποφάσεις", μόνο για

θεωρητικά. Οφείλουμε να πούμε πως. δεύτερο. γιατί το εθνικό σαν εφεδρεία της προλεταριακής ή της λαϊκοδημοκρατικής επανάστασης υποτάσσεται σ' αυτή. μα γίνεται σε συνεννόηση με τις επαναστατικές οργανώσεις της καταπιεζόμενης εθνότητας". Βασικό όμως και υποχρεωτικό είναι για τον κομμουνιστή και το προλεταριακό κόμμα: πρώτο. . Και το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης σημαίνει ότι το έθνος έχει δικαίωμα όχι μόνο στην αυτονομία μα και στον αποχωρισμό. η αναγνώριση της αρχής της αυτοδιάθεσης μέχρι και του αποχωρισμού. ότι η αλλαγή στο σύνθημα κάθε φορά: αποχωρισμός ή αυτονομία. Τώρα ανάλογα με την κάθε φορά κατάσταση και τα συμφέροντα της πάλης του προλεταριάτου. φυσικά.ανεξαρτήτως αν από άποψη τακτικής ήταν σωστές . όμως δεν επιβάλλεται αυθαίρετα απ' τα πάνω. Οι θέσεις του Παρτσαλίδη .εσωκομματική χρήση. προωθείται η μια ή η άλλη πλευρά του εθνικού ζητήματος. Και το βασικό δικαίωμα του έθνους είναι το ζήτημα της αυτοδιάθεσης. απ' το συγκεκριμένο κάθε φορά συμφέρον της επανάστασης. υπαγορεύεται. ο Ζαχαριάδης είναι αυτός που έχει το δίκιο και όχι ο Παρτσαλίδης. οδηγούσαν το ΚΚΕ σε μια δεξιά οπορτουνιστική διολίσθηση πάνω στο θέμα. Ζαχαριάδης απάντησε στις απόψεις του Παρτσαλίδη και στον τελικό του λόγο στην 7η Ολομέλεια και στα εισηγητικά του κείμενα προς την 3η Συνδιάσκεψη.παραγνωρίζοντας τη βασική θεωρητική θέση των μαρξιστικο . Ο Ν. της επανάστασης. Στα εισηγητικά του κείμενα προς τη Συνδιάσκεψη ο Ζαχαριάδης τόνισε: "Το βασικό για τον κομμουνιστή είναι: ν' αναγνωρίζει τα δικαιώματα του καταπιεζόμενου έθνους. σελ. 37-38).λενινιστικών κομμάτων για το ζήτημα της αυτοδιάθεσης των εθνών. υπογραμμίζοντας ανάμεσα στα άλλα ότι το εθνικό ζήτημα υποτάσσεται στις κάθε φορά ανάγκες της επανάστασης.

Υπό το πρίσμα του μαρξισμού Στη μαρξιστική φιλολογία υπάρχει αρκετό υλικό γύρω από το εθνικό ζήτημα και αξίζει να σταθούμε σε ορισμένες από τις σχετικές επισημάνσεις. Τις βάζει απόλυτα. αν ο αποχωρισμός ενός δοσμένου έθνους. θεωρητικά μεταφυσική και στην πράξη οδηγεί στην υποταγή του προλεταριάτου στην πολιτική της αστικής τάξης. Στην πραγματικότητα όμως είναι ανόητη. παραμερίζοντας τα καθήκοντα αυτής της ανάπτυξης μπροστά στα καθήκοντα του έθνους "της". διεκδίκηση να αναγνωριστεί . Η αστική τάξη βάζει πάντα στην πρώτη γραμμή τις εθνικές της διεκδικήσεις. για το εθνικό ζήτημα. Για το προλεταριάτο έχει σημασία και στις δύο περιπτώσεις να εξασφαλίσει την ανάπτυξη της τάξης του. Αυτό μοιάζει σαν πολύ "πρακτική" διεκδίκηση. σαν να λέμε. ο Λένιν υπογράμμιζε: "Πρέπει να απαντάμε με: "ναι ή όχι" στο ζήτημα του αποχωρισμού κάθε έθνους. το προλεταριάτο περιορίζεται στην αρνητική. Θεωρητικά δεν μπορείς να εγγυηθείς από πριν. Για την αστική τάξη έχει σημασία να δυσκολέψει αυτή την ανάπτυξη. Στα κριτικά του σημειώματα. που έχει κάνει ο Λένιν. είτε η ισότιμη θέση του μ' ένα άλλο έθνος θα ολοκληρώσει την αστικοδημοκρατική επανάσταση. Γι' αυτό. Για το προλεταριάτο οι διεκδικήσεις αυτές υποτάσσονται στα συμφέροντα της ταξικής πάλης.

59). Επίσης ο Λένιν πρόσθετε: "Όταν κατηγορείς τους οπαδούς της ελευθερίας της αυτοδιάθεσης. χωρίς να αναλαμβάνει υποχρεώσεις να δώσει τίποτα σε βάρος άλλου έθνους" (Βλέπε: "Λένιν: Κριτικά σημειώματα πάνω στο εθνικό ζήτημα . της ελευθερίας του αποχωρισμού. ξέρει θαυμάσια ότι από τη φλυαρία των πολιτικάντηδων ως την απόφαση των μαζών υπάρχει "τεράστια απόσταση". 72-73).το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης.. του δικαιώματος του αποχωρισμού δεν αποκλείει καθόλου τη ζύμωση των μαρξιστών αυτού ή εκείνου του καταπιεζόμενου έθνους ενάντια στον αποχωρισμό. Ακόμη ο Λένιν τόνιζε. 103). σελ. δηλ. κάνεις την ίδια ακριβώς ανοησία και την ίδια ακριβώς υποκρισία σαν να κατηγορείς τους οπαδούς της ελευθερίας του διαζυγίου ότι ενθαρρύνουν τη διάλυση των οικογενειακών δεσμών. ότι ενθαρρύνουν τις χωριστικές τάσεις. σελ. αναφερόμενος στη Ρωσία. σελ. όποιος δηλαδή είναι υπέρ της λύσης των κρατικών ζητημάτων από τη μάζα του πληθυσμού. την εξής θέση γενικότερης σημασίας: "Δεν είναι δύσκολο να καταλάβει κανείς ότι η αναγνώριση από τους μαρξιστές όλης της Ρωσίας.. όπως και η αναγνώριση του δικαιώματος διαζυγίου δεν αποκλείει στη μία ή στην άλλη περίπτωση τη ζύμωση ενάντια στο διαζύγιο" (στο ίδιο. . εκδόσεις ΝΕΑ ΒΙΒΛΙΑ 1976.Για το δικαίωμα της αυτοδιάθεσης των εθνών". Οι μάζες του πληθυσμού ξέρουν περίφημα από την καθημερινή πείρα τη σημασία των γεωγραφικών και οικονομικών δεσμών. σχετικά με το θέμα του Μακεδονικού. Ο χαρακτήρας του λάθους Απ' όσα έχουμε ήδη αναφέρει στα προηγούμενα σημειώματα. και πρώτα απ' όλα από τους μεγαλορώσους. Όποιος στέκει στην άποψη της δημοκρατίας. τα πλεονεκτήματα της μεγάλης αγοράς και του μεγάλου κράτους και θα τραβήξουν για αποχωρισμό μονάχα όταν η εθνική καταπίεση και οι εθνικές προστριβές κάνουν τη συμβίωση ολότελα αβάσταχτη και εμποδίσουν και εμποδίζουν όλες τις οικονομικές σχέσεις" (στο ίδιο. χωρίς να δίνει εγγυήσεις σε κανένα έθνος.

που το . Τίποτα δεν υπήρχε σ' αυτή τη θέση που να εμποδίζει το ΚΚΕ. Μπορούμε. άλλαξε την προηγούμενη σωστή θέση του Κόμματος. δεν υπήρχε που να δεσμεύει το ΚΚΕ στην παραχώρηση ελληνικού εδάφους και στη μείωση της ελληνικής επικράτειας στην περίπτωση που ο ΔΣΕ θα νικούσε. συνεπώς. υπερεκτιμώντας τις δυνατότητες του Δημοκρατικού Στρατού και υποτιμώντας τον αντίπαλο. που σε μια τέτοια περίπτωση.σκόπιμη. ταυτόχρονα με την αναγνώριση του δικαιώματος της αυτοδιάθεσης στους Σλαβομακεδόνες να αγωνίζεται ενάντια στις αποσχιστικές τάσεις και να τις αντιπαλεύει. Έτσι. Η 5η Ολομέλεια. αυτό έπραξε. άλλωστε. Ίσα ίσα. που ήταν δυνατό και για να αντιμετωπιστεί η διαλυτική προπαγάνδα ορισμένων αποσχιστικών ομάδων των Σλαβομακεδόνων και των Σκοπίων. Λάθος. δε θα υπήρχε λόγος οι Σλαβομακεδόνες να ζητούν τον αποχωρισμό. ακόμη ως και σήμερα. για να συγκεντρωθεί στο Δημοκρατικό Στρατό το μέγιστο των δυνάμεων. Κι ανάλογα με τα συμφέροντα της επανάστασης και τις διαθέσεις των μαζών. δίνοντας έτσι αντικειμενικά προσχήματα στην αντίπαλη προπαγάνδα και αφήνοντας ένα κάποιο έδαφος για παρανοήσεις και παρεξηγήσεις. σε βάρος του ΚΚΕ. ότι μ' αυτή του τη θέση αποδέχτηκε τον τεμαχισμό της εδαφικής επικράτειας της Ελλάδας ήταν και είναι . σε καμιά περίπτωση δε σήμαινε και ενθάρρυνση ή δέσμευσή του υπέρ αποσχιστικών τάσεων στο έδαφος της ελληνικής Μακεδονίας. βέβαια.προκύπτει το συμπέρασμα ότι η θέση που πήρε το ΚΚΕ στην 5η Ολομέλεια. Το γεγονός αυτό ήταν. ότι το εθνικό ζήτημα υποτάσσεται στα συμφέροντα της επανάστασης. να πούμε ότι η θέση της 5ης Ολομέλειας ήταν σωστή. Άλλωστε. Αναμφίβολα όχι. προτάσσεται η μία ή η άλλη θέση πάνω στο συγκεκριμένο εθνικό ζήτημα. Η κατηγορία επομένως από την αστική τάξη. σε διαλεκτική ενότητα μεταξύ τους. για το Μακεδονικό. εκτίμησε λαθεμένα ότι το 1949 ήταν χρόνος αποφασιστικής καμπής του πολέμου κι ότι ο ΔΣΕ μπορούσε να πάρει την πρωτοβουλία στις εσωτερικές εξελίξεις. Τίποτα. Ο μαρξισμός λέει. επίσης. λάθος.

στο όνομα της "εθνικής καθαρότητας" των εδαφών. που έχουν στο μεταξύ μεσολαβήσει.Θράκη στα πλαίσια μιας Βαλκανικής Σοβιετικής Σοσιαλιστικής Δημοκρατίας. που μιλούσε για ανεξάρτητη Μακεδονία . Με αφορμή μια παρέμβαση Ορισμένα συμπληρωματικά στοιχεία Σημείωμα με ορισμένα συμπληρωματικά στοιχεία. Εβραίους.μειονοτήτων (Ελληνες. αλλά ούτε καν στη δημιουργία μακεδονικού κράτους στο έδαφος της γεωγραφικής Μακεδονίας. όμως. μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. η θέση του '49 αφορούσε τους Σλαβομακεδόνες και καμιά αναφορά δε γινόταν στη Θράκη. τη συνεχή εθνικιστική βία και τις ανταλλαγές των πληθυσμών. "Αγαπητέ "Ρ" ο σ. σε γραπτή του παρέμβαση την 31/12/1996. Η θέση του '24 αναφερόταν σ' ένα ευρύ φάσμα εθνοτήτων . αναφέρεται στις πρώτες ένοπλες ομάδες (ή σε κάποιες από τις πρώτες). Πέρα από τις αρκετές και σημαντικές αλλαγές. Έχει υποστηριχτεί. Ν. το 1957. Ζάγκαλης. Ο ισχυρισμός. οι οποίες εμφανίστηκαν το καλοκαίρι του 1946. Τούρκους. τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο. ευχαριστώντας τον για την παρέμβασή του. Ζαχαριάδης. αυτός δεν είναι σωστός. είχαν γίνει μπαλάκι του εθνικισμού και του σοβινισμού των αστικών τάξεων των Βαλκανίων. Σλαβομακεδόνες. ακόμη. με στόχο να . που ζούσαν στο έδαφος της γεωγραφικής περιοχής της Μακεδονίας και που με τους βαλκανικούς πολέμους. μας έστειλε ο Χρήστος Λάμπρου και το δημοσιεύουμε. Βούλγαρους. ότι η θέση της 5ης Ολομέλειας για το Μακεδονικό ήταν στην πραγματικότητα επαναφορά της θέσης του 3ου έκτακτου Συνεδρίου του Κόμματος (1924). για τα 50χρονα του ΔΣΕ.αναγνώρισε και ο ίδιος ο Ν. Βλάχους και άλλους).

υπογραμμίζουν επιπροσθέτως το ρόλο της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. Λάμπρου" Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" . προκειμένου να αποκαλυφθούν και άλλες πτυχές των γεγονότων εκείνης της περιόδου. Την ίδια διαδρομή. Ας μας επιτρέψει. ωστόσο. κυνηγημένοι από το κράτος των δοσιλόγων. που αναφέρονται στο κείμενο του σ. ότι τα λίγα αυτά στοιχεία. έστω και με καθυστέρηση 50 χρόνων. προσφέρουν πολύτιμη υπηρεσία στην αντικειμενική προσέγγιση της ιστορίας μιας εποποιίας. ακολούθησαν τμηματικά και σε διαφορετικό χρόνο και οι άλλοι αγωνιστές (και ο γράφων). για να οργανώσουν το νέο αντάρτικο.ΕΛΑΣ. επέστρεψαν οι προαναφερόμενοι πρωταγωνιστές. καθώς και πολλοί άλλοι (ανάμεσά τους και ο γράφων). ο Ν. Δημοκρατία και Σοσιαλισμό. Ζάγκαλη. για την πατριωτική τους δράση από τις γραμμές του ΕΑΜ . Όλοι οι πρωταγωνιστές (ή σχεδόν όλοι). για την Εθνική Ανεξαρτησία.οργανώσουν στην Ήπειρο το νέο αντάρτικο. κατέφυγαν το 1945 στην Αλβανία και από εκεί στη Γιουγκοσλαβία. να προσθέσουμε μερικά ακόμη στοιχεία. που σηματοδότησε την έναρξη του ένοπλου αγώνα. Υστερα από τη γνωστή απόφαση της 2ης Ολομέλειας της ΚΕ του ΚΚΕ. αλλά περιεκτικό κείμενό του περιγράφει τις αντίξοες συνθήκες εκείνης της περιόδου και τα πρόσωπα των πρωταγωνιστών της μεγάλης αρχής του νέου αγώνα. Στο μικρό. Έχουμε την αίσθηση. που βρίσκονταν κυνηγημένοι στα βουνά. στο χωριό Μπούλκες. που προσθέσαμε. ότι οι γραπτές παρεμβάσεις των επιζώντων αγωνιστών της ένδοξης εποποιίας του ΔΣΕ. από το Μπούλκες στο ΔΣΕ. Ζάγκαλης. η οποία εν πολλοίς κατασυκοφαντήθηκε από εχθρούς και "φίλους". το καλοκαίρι του 1946. που είχαν καταφύγει εκεί. Είναι σίγουρο. με εντολή του Κόμματος. μαζί με πολλούς αγωνιστές. Ν. Με συντροφικούς χαιρετισμούς Χρήστος Χ.

να πάρει δηλαδή μέσα στο '49 την πρωτοβουλία στις εσωτερικές εξελίξεις. το πρόβλημα της έλλειψης εφεδρειών για το ΔΣΕ ήταν. από τον οποίο η ηγεσία του ΚΚΕ δεν μπόρεσε να απαλλαγεί σ' όλη τη διάρκεια του Εμφυλίου ενώ. Στην πραγματικότητα. χωρίς να υπερβάλουμε στο ελάχιστο. ασφυκτικό. έστω και μερικώς. αλλά. όπως θα έπρεπε. με τον ένα ή τον άλλο τρόπο. αν αυτό το ζήτημα δεν έβρισκε. Η ηγεσία του κινήματος αντιλαμβανόταν ότι ο Δημοκρατικός Στρατός είχε μπροστά του σκληρές πολεμικές αναμετρήσεις. τη λύση του. Συγκεκριμένα. επρόκειτο για ένα διαρκή και βασανιστικό πονοκέφαλο.Ο ΔΣΕ το 1949 Οξύνεται το πρόβλημα της έλλειψης εφεδρειών Το 1949. όχι απλώς έντονο. θα μπορούσαμε να πούμε. Αν συνυπολογιστούν δε τα καθήκοντα που έθετε το ΚΚΕ στο ΔΣΕ. Η αδημοσίευτη απόφαση του ΠΓ που ακολουθεί επιβεβαιώνει του λόγου το αληθές. στις οποίες δεν ήταν δυνατό να ανταποκριθεί. το Φλεβάρη του '49 το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ . ο πονοκέφαλος είχε μετατραπεί σε εφιάλτη. γίνεται αντιληπτό το τεράστιο μέγεθος των διαστάσεων που είχε πάρει το πρόβλημα τις εξεύρεσης νέων δυνάμεων. κατά το τέλος του.

όπως και άλλες αποφάσεις . Η απόφαση αυτή βρίσκεται στο αρχείο του ΚΚΕ και μας παραδόθηκε για δημοσίευση από το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ. Αρτέμη για τη δουλειά στους ναυτεργάτες. στη Δυτ.δε δημοσιεύτηκε στον 6ο τόμο των Επίσημων Κειμένων. ότι μπήκε μια βάση για . Το κείμενο της απόφασης. Ευρώπη. βάζοντας ως στόχο τη στρατολογία νέων μαχητών από το χώρο των Ελλήνων του εξωτερικού και τους ναυτεργάτες. Αμερική. Κύπρο και Μέσ. Απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. αφού συζήτησε πάνω στην έκθεση του σ. Ανατολή πρώτο διαπιστώνει ότι η δουλειά αυτή παρέχει πολλές δυνατότητες για τον αγώνα και ιδιαίτερα για την ενίσχυση του ΔΣΕ. είναι του πρωτοτύπου.επιχείρησε μια αντιμετώπιση του προβλήματος της έλλειψης εφεδρειών. Τα αποσιωπητικά. το οποίο την εντόπισε καθυστερημένα και γι' αυτό . ότι η δουλειά μέσα στους ναυτεργάτες σαν αρχή μπορεί να θεωρηθεί ικανοποιητική. είναι όπως παρουσιάζεται εδώ. στο πρωτότυπο. όπου εμφανίζονται. Αυστραλία.

γ) στην Κύπρο απ' τους σ. 4. γ) Κύπρος 500. παρουσιάζει η δουλειά μας στο Παρίσι. τοποθετεί αντιπρόσωπο του ΓΑ του ΔΣΕ για όλες τις πιο πάνω περιοχές τον συνταγματάρχη ΠΕ σ.Επειδή η διαφωτιστική μας δουλειά στους ναυτεργάτες και γενικά σ' όλες τις πιο πάνω περιοχές καθυστερεί . δ) στην Αυστραλία απ' τον ανθυπολοχαγό ΠΕ. β) στην Αίγυπτο και Μέση Ανατολή απ' τον λοχαγό ΠΕ σ. Πάγκαλο. Λεωνίδα με βοηθό τον ταγματάρχη σ..000.Σοβαρό καθήκον που πρέπει να λυθεί αμέσως απ' τον αντιπρόσωπο του ΓΑ και τους βοηθούς του είναι να αποκαταστήσουν μόνιμη και σίγουρη επαφή με την κατεχόμενη Ελλάδα για να βοηθήσουν έτσι αποτελεσματικά τον εκεί αγώνα..500. σ...000.000 Έλληνες με την παρακάτω κατανομή: α) ναυτεργάτες 1. Ελλάδα οι μισοί άνδρες απ' τις 5. δ) Αμερική 500 και απ' τις άλλες περιοχές 1.. το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ αποφασίζει: 1. ο αντιπρόσωπος του ΓΑ μαζί με τους βοηθούς του εξουσιοδοτούνται να ονομάζουν ΠΕ ανθυπολοχαγούς στα λιμάνια που παρουσιάζεται ανάγκη και να αναφέρουν τις ονομασίες στο ΓΑ. Με βάση την πιο πάνω διαπίστωση.500. Κανέλο που θα εξασφαλίσουν την όλη οργάνωση και λειτουργία της δουλειάς στους ναυτεργάτες και στην Ευρώπη. 2... Ειδικά για τους ναυτεργάτες. β) Μέση Ανατολή 1.Για να πραγματοποιηθεί η δουλειά αυτή.να αναπτυχθεί σοβαρή δουλειά σ' όλες τις πιο πάνω περιοχές και ότι σοβαρή καθυστέρηση και μη ανταπόκριση στις ανάγκες του κινήματος. Στις άλλες περιοχές. Ιωάννου και Ζαρτίδη. πρέπει να φτάσουν στην Ελεύθ..Μέσα στο 1949 να στρατολογηθούν για το ΔΣΕ από τις πιο πάνω περιοχές 5. Αρτέμη και το λοχαγό ΠΕ σ. 3. Στο 1ο εξάμηνο του 1949. η δουλειά θα γίνει απ' τους παρακάτω: α) Στην Αμερική απ' τους υπολοχαγούς ΠΕ Κυριαζίδη και Καλούδη.

Αρτέμη και Κανέλο. Επιτροπή πραγματοποιεί τη δουλειά της σε άμεση και στενή επαφή με το ΠΓ. Η μεγάλη προσφορά των ναυτεργατών Γράφει ο Νίκος Καλούδης για την ηρωική δράση της ΟΕΝΟ και των ναυτεργατών. 22/2/49. 5. υπεύθυνος είναι ο αντιπρόσωπος του ΓΑ για τις πιο πάνω περιοχές. Ο Ραδιοφωνικός Σταθμός της Ελεύθερης Ελλάδας πρέπει να εγκαινιάσει ταχτικές εκπομπές για τους ναυτεργάτες. καθώς και την οικονομική διαχείριση. Πρέπει να δημιουργηθεί πολυγραφική βάση στη Μασσαλία και την Αίγυπτο και να οργανωθεί η καλή λειτουργία αυτών που υπάρχουν στην Αγγλία και την Αμερική. Για όλη τη στρατιωτική δουλειά στις πιο πάνω περιοχές.Την πολιτική διεύθυνση όλης της πιο πάνω δουλειάς την έχει κομματική επιτροπή που διορίζει το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ από τους συντρόφους Λεωνίδα . την Κύπρο και όλες τις πιο πάνω περιοχές. Η Κομμ. Ολοι υποτάσσονται στις οδηγίες και διαταγές του. το ΠΓ πρέπει να εξασφαλίσει τις πιο πάνω περιοχές με όλα τα έντυπα και τις εκδόσεις της Λεύτερης Ελλάδας και ο αντιπρόσωπος του ΓΑ με τους βοηθούς του να εξασφαλίσουν την ανατύπωση και την κυκλοφορία του υλικού αυτού. στο πλευρό του ΔΣΕ . Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ είναι βέβαιο ότι η εκπλήρωση των πιο πάνω καθηκόντων θα αποτελέσει αποφασιστική συμβολή για τη νίκη.σοβαρά.

για τα διαθέταμε μια περαιτέρω.. Είχαμε υπουργείο Εξωτερικών. βέβαια.... Η περαιτέρω παραμονή τούτου τα υλικά της εις Η. να μας γράψει ένα σημείωμα. απόρρητο και πριν πάρουμε τη επείγον έγγραφο του υπουργείου συγκεκριμένη Εμπορικής Ναυτιλίας προς το απόφαση. ανάμεσα σε στο ΔΣΕ. για την αντίστοιχη δραστηριότητα του Κόμματος εκείνη την εποχή. Και. τότε καθεστώς των Αθηνών. Ημερομηνία αποστολής του. μεγάλως θα ζημιώσει τον εθνικόν μας αγώνα "Τη δουλειά. η 26η ξέραμε τα Αυγούστου 1949. Το σημείωμα αυτό δημοσιεύουμε σήμερα. την αποστολή τους Αυτά υπογραμμίζει.. κίνησιν της ναυτιλίας. την άλλα. προβλήματα που ζητείται η παράδοση του Νίκου χρειαζόταν να Καλούδη στο μοναρχοφασιστικό λύσουμε.Με αφορμή την αναφερόμενη παραπλεύρως απόφαση του ΠΓ ζητήσαμε από τον Νίκο Καλούδη. το παραπλεύρως είχαμε αρχίσει. . για τη και θα τονώσει ηθικώς τα εις το στρατολόγηση εξωτερικόν δρώντα αντεθνικώς ναυτεργατών και αναρχοκομμουνιστικά στοιχεία. Πολιτείας θα δημιουργήση εποχής που μας σοβαράς ανωμαλίας εις την διέθεσε.".. κάνει αποστολές. μικρή υποδομή στη Νέα Υόρκη και σ' άλλα λιμάνια. δημοσιευόμενο. ευχαριστώντας τον σύντροφο για τη βοήθειά του και για ". που παρουσιάζανε ναυτιλιακή κίνηση.

όμως.Πέρα απ' αυτά. Αυτά ήταν τα πλην. το κύμα των διώξεων από τις αμερικανικές αρχές είχε δυναμώσει. με πολλές εκατοντάδες μέλη και μ' ένα μεγάλο κύκλο φίλων κι οπαδών του Κόμματος.500 ναυτεργάτες και οι μισοί απ' αυτούς. η αγωνιστικότητα και η διάθεση για προσφορά στο Κόμμα. Από το 1948 οι μεταναστευτικές και άλλες καταδιωκτικές αρχές σκλήρυναν τα μέτρα ενάντια στους ναυτεργάτες και τα ηγετικά στελέχη της ΟΕΝΟ. τα καράβια λειτουργούσαν επιτροπές του πληρώματος. με τα μέσα που διαθέταμε. να βρίσκονται στην Ελεύθερη Ελλάδα το πρώτο εξάμηνο του 1949. Το 1949. Το καινούριο ήταν η απόφαση του ΠΓ του Κόμματος. Ανάλογες συνθήκες αντιμετωπίζαμε στα πιο πολλά λιμάνια των άλλων χωρών του "Ελεύθερου κόσμου". γινόταν πολιτική και ιδεολογική δουλειά προς αυτή την κατεύθυνση. Σύμφωνα. με την απόφαση του ΠΓ της ΚΕ του Κόμματος. που προσεγγίζανε λιμάνια των ΕΠΑ. μέσα στο 1949. . και τα θετικά. Η συνεργασία τους με την ελληνική Ασφάλεια και το υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας της Ελλάδας έγινε πιο στενή. Τα κρατητήρια στο "Νησί των Ξένων" συνέχεια "φιλοξενούσαν" δεκάδες ναυτεργάτες. έπρεπε να στρατολογηθούν 1. που δεν ήταν λίγα: Μια Κομματική Οργάνωση. που τους χαρακτήριζε η πίστη. είχε γίνει συνηθισμένο φαινόμενο η απαγόρευση να πατήσουν το πόδι τους στη στεριά και η προσπάθεια να τους απελάσουν στην Ελλάδα του 1949. Είχαμε μέλη του Κόμματος και επιρροές στους αξιωματικούς. σχεδόν. Στα ελληνικά καράβια. Υπήρχαν. Λειτουργούσαν τμήματα της ΟΕΝΟ σε πολλά από τα λιμάνια όπου προσεγγίζανε ελληνικά καράβια κι ένα σημαντικό αριθμό "κινητών αντιπροσώπων". Τα στενά χρονικά περιθώρια πολλαπλασιάζανε τις δυσκολίες. Σ' όλα. που καθόριζε το καθήκον της Κομματικής Οργάνωσης των ναυτεργατών και η απροκάλυπτη επίθεση των αμερικανικών κρατικών υπηρεσιών.

επίσης. μπορούσαμε σε μεγάλο βαθμό να ξεπερνούμε τις δυσκολίες και ν' ανταποκριθούμε στο καθήκον. αν είχαν. αγνός προλετάριος. τον πανικό και τον θάνατο στις γραμμές του. ματώνοντας τον εχθρό. απ' την απέναντι μεριά του χαρακώματος ή μάλλον ξέρω πολύ καλά. στις σκληρές φονικές μάχες στο ύψωμα Χάρος. Αλίμονο. που μας έβαζε το Κόμμα. δε θα προλάβαιναν να την αλλάζουν κάθε τόσο. θάρρος.Στηριγμένοι σ' αυτές τις δυνάμεις. τους εφοπλιστές. σκορπώντας τη σύγχυση.την ίδια πατρίδα με τ' αφεντικά τους. η προσφορά όσων ναυτεργατών έφθασαν και πολέμησαν. Μόνος του. όλοι στο μέτωπο. Δε φτάσανε. μόνος του κατασκεύασε ένα πολυβολείο και με το αυτόματο απέκρουε τις λυσσασμένες επιθέσεις του εχθρού προκαλώντας το θαυμασμό και την εκτίμηση των συναγωνιστών του. . Δεν πέσαμε πολύ έξω. προτάθηκε στη μάχη του Χάρου για το μεταλλείο ανδρείας. πριν την υποχώρηση. Εκτιμήθηκε. ζήτησε και δεύτερο αυτόματο και πηγαίνοντας. όπως αλλάζουν οι Εμπειρίκοι και Κουλουκουντήδες σύμφωνα με τους δείχτες της διεθνούς ναυλαγοράς.ειδικότερα οι ναυτεργάτες . Δεν ξέρω τι εννοούν με τη λέξη "πατρίδα". γιατί μεσολάβησε η υποχώρηση του ΔΣΕ. Έχουν μια πατρίδα και δεν την αλλάζουν με τίποτε στον κόσμο. αποφασιστικότητα και περιφρόνηση στο θάνατο. όμως. Σε σχετικό σχόλιο του ραδιοφωνικού σταθμού "Ελεύθερη Ελλάδα" είχαν αναφερθεί τότε τα εξής: "Λένε πως οι προλετάριοι δεν έχουν πατρίδα. λέει το αιτιολογικό της ονομασίας του ναυτεργάτη σε αξιωματικό του ΔΣΕ. μια στο ένα μια στο δεύτερο πολυβολείο. με άφθαστη ψυχραιμία. βέβαια. Έρχονται από την άκρη του κόσμου και δέστε τι κάμνουν για να την υπερασπίσουν: Ο παραπάνω μαχητής. πολεμούσε σαν λιοντάρι. Τότες. Οι ναυτεργάτες αυτοί έχουν πατρίδα. Σε λίγους μήνες στρατολογήθηκαν και στάλθηκαν πολλές εκατοντάδες. κατασκεύασε και δεύτερο πολυβολείο. Λαϊκός τύπος. τη σημαία πάνω στ' άλμπουρα των καραβιών τους.

ανοιχτή σαν πληγή μέσα στην προλεταριακή του καρδιά.Γ. Οι αμερικανικές αρχές ετοιμάζονται να συλλάβουν τρεις Έλληνες ναυτεργάτες και να τους απελάσουν στο καθεστώς της Αθήνας. αυτή την πατρίδα κρατάνε ορθή σαν φλόγα. σκίζοντας ολόκληρους ωκεανούς. Το σημείωμα είναι αφιερωμένο στους ηρωικούς αγώνες των ναυτεργατών και ιδιαίτερα σε όλους όσοι πότισαν με το αίμα τους το δέντρο της λευτεριάς. αλλά και σε όλους όσοι συνεχίζουν και μέχρι σήμερα να βαστάνε τις σύγχρονες Θερμοπύλες. Κι όσοι μπορούνε τη φτάνουνε κι έρχονται. Οι πληροφορίες φθάνουν στην παράνομη κομματική οργάνωση του ΚΚΕ . στα τέλη Οκτώβρη του 1948. παράδειγμα και μάθημα"". με τα ίδια τους τα μπράτσα. Τρεις άνδρες στο κατάρτι! Η άγνωστη ιστορία μιας αφίσας Βρισκόμαστε στη Βαλτιμόρη των ΗΠΑ. παρόντες στους κοινωνικούς αγώνες των ναυτεργατών και του λαού μας. Νίκος ΚΑΛΟΥΔΗΣ Υ.Από τη Βόρεια Θάλασσα ως το Σουέζ και από το Άμστερνταμ ως το Μπουένος Αϊρες της Αργεντινής. της κοινωνικής προκοπής και της δικαιοσύνης. για να την υπερασπίσουν.

παρά τον άνεμο. στις δύο η ώρα το πρωί. τη λιμενική αστυνομία και τους ανώτερους υπαλλήλους Μετανάστευσης των ΗΠΑ. στη Βαλτιμόρη. ένας σύντροφος προτείνει. "Τρεις άνδρες πάνω στο κατάρτι! Τρεις άνδρες αναρριχήθηκαν στο κατάρτι του καραβιού τους. Για όλα τα υπόλοιπα. Μ' αυτό το κάλεσμα. ως μορφή αντίστασης. Για 84 ώρες έμειναν οι τρεις πάνω στο κατάρτι. να ρωτήσουν και τους ναυτεργάτες. οι τρεις άνδρες. την 1η Νοέμβρη και από τη στενή τους θέση.. πενήντα πόδια πάνω από το κατάστρωμα. Εκεί "έπεσε" η πρόταση. . αφήνουμε την αφίσα εκείνης της εποχής. που δημοσιεύουμε δίπλα. τη βροχή και το κρύο. πάνω στην απελπισία τους. η αναρρίχηση και η παραμονή στο κατάρτι του πλοίου. που βρίσκονται έξω από την αίθουσα της συνεδρίασης. μεταφράζοντας όλα όσα είναι γραμμένα στην αγγλική γλώσσα. Είχαν αρνηθεί να υπογράψουν ένα συμβόλαιο. που μείωνε τους μισθούς του πληρώματος σε 27 σεντς την ώρα. για την αποτελεσματικότερη αντιμετώπιση της σοβαρής απειλής. σκαρφάλωσαν στην κορυφή του καταρτιού. να μιλήσει..και συγκαλείται αμέσως συνεδρίαση της κομματικής επιτροπής. Γιατί. με τη συμμετοχή και των υπολοίπων ναυτεργατών. Η πρόταση γίνεται δεκτή και αμέσως αρχίζουν να καταστρώνονται τα σχέδια προετοιμασίας του εγχειρήματος. να αξιοποιηθεί. Γιατί ήταν εκεί πάνω. που αφορούν την αληθινή αυτή πτυχή του ναυτεργατικού κινήματος. Ο καπετάνιος τούς απειλούσε με απέλαση και κάλεσε τις μεταναστευτικές αρχές. Γίνεται δεκτό και η συζήτηση γενικεύεται. αψηφώντας τον καπετάνιο. Στη διάρκεια της συζήτησης και καθώς ανταλλάσσονται διάφορες γνώμες. Αυτό έγινε στο φορτηγό πλοίο "Aristokratis".

Η τεράστια αστυνομική δύναμη της κυβέρνησης των ΗΠΑ χρησιμοποιείται για να επιβάλουν τη μείωση των μισθών στις ελληνικές ναυτιλιακές εταιρίες! Οι Μεταναστευτικές Αρχές των ΗΠΑ κρατάνε τη μαύρη λίστα των Ελλήνων εφοπλιστών. ΜΕ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΣΤΙΣ ΕΛΛΗΝΙΚΕΣ ΛΙΜΕΝΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ. για να πει στους άνδρες ότι δε θα τους απελάσουν! Η επαγρύπνηση των 84 ωρών σταμάτησε! ΣΥΝΕΧΙΣΤΕ ΤΗΝ ΕΠΑΓΡΥΠΝΗΣΗ! ΣΤΕΙΛΤΕ ΣΤΙΣ ΜΕΤΑΝΑΣΤΕΥΤΙΚΕΣ ΑΡΧΕΣ ΤΩΝ ΗΠΑ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑΤΑ. έστειλαν τον καπετάνιο. Την Παρασκευή της 4ης Νοέμβρη. οι Μεταναστευτικές Αρχές των ΗΠΑ. σαν πολιτικούς κρατούμενους των ΗΠΑ. ΕΠΙΣΚΕΦΤΕΙΤΕ ΤΑ ΕΝΩΜΕΝΑ ΕΘΝΗ.Διότι. Είκοσι πέντε ναυτεργάτες βρίσκονται τώρα στο Νησί Ελις. ΣΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ 70 ΛΕΩΦΟΡΟΣ ΚΟΛΟΜΒΟΣ. για να τρομοκρατήσουν τους Έλληνες εργάτες. δηλαδή εργάτες μιας ξένης χώρας! Η ιστορία αυτή διέρρευσε. ΣΤΗ ΔΙΕΥΘΥΝΣΗ LAKE SUCCES. Δέκα βρίσκονται στη φυλακή στον Καναδά. Το κυνήγι γίνεται σε όλο τον κόσμο. ΣΤΕΙΛΤΕ ΤΗΛΕΓΡΑΦΗΜΑΤΑ. Αντιπρόσωποι στον ΟΗΕ υπεράσπισαν τους τρεις. . να σταματήσουν την τρομοκρατία της απέλασης! ΓΡΑΨΤΕ. για το κάθε μέλος της "Ομοσπονδίας των Ενώσεων των Ελλήνων Ναυτικών". που απελαύνονταν στην Ελλάδα η Πανελλήνια Ναυτική Ομοσπονδία στην Αθήνα εκ των προτέρων. Οι συνδικαλιστές των ΗΠΑ έστειλαν μηνύματα υποστήριξης. τους είχε καταδικάσει σε θάνατο. πέστε τους να σκίσουν τη μαύρη λίστα του θανάτου. Ν. Οι αστυνομικοί σ' όλες τις χώρες του Σχεδίου Μάρσαλ συνεργάζονται στο κυνήγι αυτό. Οι κάτοικοι της Βαλτιμόρης έστειλαν δώρα.

και ιδιαίτερα στις αποφασιστικές του στιγμές . Απαιτήστε ειρήνη για την Ελλάδα. Είναι άλλωστε ευρύτερα γνωστό ότι η αποτίμηση του ρόλου του γιουγκοσλάβικου παράγοντα στο ελληνικό ζήτημα.ΥΟΡΚΗ ΚΑΙ ΣΕ ΥΠΕΥΘΥΝΕΣ ΑΝΤΙΠΡΟΣΩΠΕΙΕΣ ΤΩΝ ΕΝΩΜΕΝΩΝ ΕΘΝΩΝ. προκαλούσε πάντοτε το ενδιαφέρον. Απαιτήστε αμνηστία για όλους τους πολιτικούς κρατούμενους στην Ελλάδα και έξω απ' αυτή. N. τόσο κατά τη διάρκεια του εμφυλίου όσο και μετά. Για την έκβαση δε της σύγκρουσης. η στάση της Γιουγκοσλαβίας θεωρήθηκε καθοριστική.". όχι μόνο από το .απέναντι στο ελληνικό λαϊκοδημοκρατικό κίνημα και τον ΔΣΕ. Εκδίδεται από την Ομοσπονδία Ελλήνων Ναυτεργατικών Ενώσεων Παράρτημα της Ν. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της Γιουγκοσλαβίας Η ιστορική προσέγγιση του θέματος Σημαντικό κεφάλαιο στην ιστορία του εμφυλίου πολέμου είναι η στάση που κράτησε η Γιουγκοσλαβία σ' όλη τη διάρκειά του . Υόρκης 24 Stone st New York. Y.

βασανιστικό. γνώρισαν αρκετές διακυμάνσεις. εκτίμησε ότι "είναι αναμφισβήτητο γεγονός πως η τιτοϊκή προδοσία χειροτέρεψε το συσχετισμό δυνάμεων σε βάρος του ΔΣΕ". Οι εκτιμήσεις του ΚΚΕ Επιστρέφοντας στο ΚΚΕ. ανάμεσα στα άλλα. Η δημιουργία νέου μηχανισμού παροχής βοήθειας διά μέσου της Αλβανίας υπήρξεν ανεδαφική. θα ακολουθούσε άλλο δρόμο. γιατί είναι ολοφάνερο πως δεν μπορούσε να . στην 6η ολομέλεια . για πισώπλατο χτύπημα του Τίτο που. από πρώτης γραμμής κυβερνητικά και κρατικά στελέχη της περιόδου του εμφυλίου και του μετεμφυλιακού καθεστώτος. έχουν εκφραστεί αρκετές και μάλιστα. Ζαχαριάδης πήγε ακόμη μακρύτερα σ' αυτές τις εκτιμήσεις. Αι συνέπειαι του ρήγματος τούτου υπήρξαν καταστρεπτικαί διά τον συμμοριτισμόν. Η 6η ολομέλεια της ΚΕ. Ζαφειρόπουλου: "Αντισυμμοριακός Αγών". λέγοντας χαρακτηριστικά: "Και πρέπει εδώ να το πούμε ανοιχτά. Στην ομιλία του. δεν υστέρησαν σε παρόμοιες εκτιμήσεις. τον Οκτώβρη του '49. τόμος 7ος. Παρόμοιες κρίσεις. μαζί με άλλους παράγοντες. 657).σημειώνει π. Ακόμη. οι εκτιμήσεις του για το ρόλο της Γιουγκοσλαβίας στην έκβαση του αγώνα του ΔΣΕ. ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος . για πέρασμα με τον ιμπεριαλισμό και για πισώπλατο χτύπημα στον ΔΣΕ (Βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ".Καινούρια καθήκοντα" . μακρύ. Το ΚΚΕ έκανε τότε λόγο. Αλλά και η άλλη πλευρά. οι νικητές του εμφυλίου.ΚΚΕ και τον ΔΣΕ αλλά και από την αντίπαλη πλευρά. "Η ρήξις Τίτο Κομινφόρμ . οφείλουμε να σημειώσουμε ότι μετά τον εμφύλιο. 15). σελ. με αυτή του Ζαφειρόπουλου. τότε το ΚΚΕ δε θα κατέληγε στην απόφαση να ξαναπάρει τα όπλα. συνετέλεσε αποφασιστικά στην ήττα του Δημοκρατικού Στρατού.ο Ν. ότι αν απ' το 1946 ήταν γνωστός ο άτιμος ρόλος του προβοκάτορα Τίτο. σελ. πιο επίμονο.διέσπασε τον μηχανισμό της υποστηρίξεως και την ενότητα των συμμοριακών στελεχών. τη Γιουγκοσλαβία. λόγω του κλεισίματος των συνόρων (Δ. χ.που κυκλοφόρησε σε μπροσούρα με τίτλο "Καινούρια κατάσταση . η ολομέλεια κατηγόρησε.

σαν συνέπεια της ξεσκεπασμένης τώρα προβοκατόρικης δράσης Μπέρια. οι κομματικές εκτιμήσεις για το ρόλο που έπαιξε η Γιουγκοσλαβία στην έκβαση του αγώνα του ΔΣΕ.45).γάλα. 465 . Στη συνέχεια της απόφασης αποδίδονται ευθύνες στον Ζαχαριάδη. για το σπάσιμο των σχέσεων του ΚΚΓ με το Γραφείο Πληροφοριών (Ινφορμπιρό). όλα έγιναν μέλι . Μάρτης 1956 . στα 1948 . τη στιγμή που ο μοναρχοφασισμός διέθετε την αμέριστη και ολόπλευρη αμερικανοαγγλική βοήθεια". Η θέση αυτή διορθώθηκε γρήγορα και στην 7η ολομέλεια του 1950 αντικαταστάθηκε από την εκτίμηση. περιέπλεξε ακόμα πιο πολύ το ζήτημα τόσο από ελληνογιουγκοσλαβική. 44 . η ΚΕ απέδιδε στον Μπέρια την ευθύνη. θεωρώντας ότι αυτό το γεγονός επηρέασε αποφασιστικά τις σχέσεις του ΚΚΕ με το γιουγκοσλάβικο κόμμα.466).προχωρήσει σε μια νέα ένοπλη αντιπαράθεση χωρίς να έχει εξασφαλισμένα τα νώτα. για τη διακοπή των σχέσεων των δύο κομμάτων και ο πρώην ΓΓ της ΚΕ του ΚΚΕ κατηγορείται. Μετά την 6η ολομέλεια του 1956. Εκεί που υπήρχε πρόβλημα. .1949 στο αδελφό ΚΚ της Γιουγκοσλαβίας. όσο και από διεθνή πλευρά" (Ντοκουμέντα του ΚΚΕ: Από την 6η Πλατιά ολομέλεια της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ.49. ότι "προσπάθησε με συκοφαντικές επινοήσεις για "πισώπλατο χτύπημα" να μεταθέσει τις ευθύνες για την ήττα του ένοπλου αγώνα 1946 . η ΚΕ του Κόμματος σημείωνε πως "η διακοπή των σχέσεων ανάμεσα στο Κομμουνιστικό Κόμμα της Ελλάδας και το Κομμουνιστικό Κόμμα της Γιουγκοσλαβίας το 1948. σελ. Προφανώς. όπως και την υπόθεση του παγκόσμιου στρατοπέδου της ειρήνης. της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού". ζημίωσε την υπόθεση των λαών των δύο χωρών. εκεί που εκτιμιόταν ότι η Γιουγκοσλαβία. πέρασαν από την άλλη μεριά. πως "αν γνωρίζαμε από το 1946 το ρόλο του Τίτο δε θα ξεκινούσαμε όπως ξεκινήσαμε". Με απόφασή της τον Μάη του '56. (Ν. Ζαχαριάδη: "Συλλογή έργων" σελ. πρόδωσε το ελληνικό λαϊκοδημοκρατικό κίνημα.Ως την 7η Πλατιά ολομέλεια της ΚΕ και της ΚΕΕ του ΚΚΕ.

στραμμένα συγκρούεται με το πάνω στον τραυματία που διεθνές μεταφέρθηκε στο νοσοκομείο. όσο και στην έκβαση που αυτός είχε. αντιθετικές μεταξύ τους. Η δεύτερη.. που το Γιουγκοσλαβικό ΚΚ Τα πρόσωπα όλων. αντικειμενικά και στο μέτρο του δυνατού ολοκληρωμένα. αφορά την περίοδο από τη στιγμή εκείνη και μετά και έως την ήττα του ΔΣΕ.. διακρίνονται σε χοντρές γραμμές δύο φάσεις. κομμουνιστικό κίνημα και αποβάλλεται από το Γραφείο Πληροφοριών (Ινφορμπιρό). τόσο στο ξεδίπλωμα του ένοπλου αγώνα του ΔΣΕ. Η πρώτη καλύπτει την περίοδο από την έναρξη του δεύτερου αντάρτικου μέχρι τη στιγμή. Στην πρώτη φάση η Γιουγκοσλαβία βοηθάει αποφασιστικά τον ένοπλο αγώνα του ελληνικού λαϊκοδημοκρατικού . το ζήτημα του ρόλου της Γιουγκοσλαβίας. Οι δύο φάσεις της γιουγκοσλάβικης πολιτικής Στο ρόλο.Απ' όσα αναφέραμε προκύπτει αβίαστα η ανάγκη να προσεγγίσουμε ψύχραιμα. που έπαιξε η Γιουγκοσλαβία στον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο.

οι υπόλοιπες χώρες της Βαλκανικής.λόγω των δεινών του πολέμου . εξ αντικειμένου δεν μπορούσε να παίξει τον παλιό της ρόλο. η Γιουγκοσλαβία. Μετά την ΕΣΣΔ. μέσα από το οποίο περνούσε όλη η διεθνιστική βοήθεια που πήγαινε στον ΔΣΕ και ήταν ο βασικός ενδιάμεσος σταθμός επαφής του ΚΚΕ και του ΔΣΕ με το διεθνές προοδευτικό . στη Γιουγκοσλαβία ήταν εγκατεστημένος και ο ραδιοσταθμός "Ελεύθερη Ελλάδα". ήταν η πιο ισχυρή χώρα του λαϊκοδημοκρατικού σοσιαλιστικού στρατοπέδου. Αντίθετα. χώρο εκπαίδευσης των ανταρτών και χώρο άντλησης εφεδρειών του ΔΣΕ. Ο ρόλος αυτός της Γιουγκοσλαβίας δεν ήταν τυχαίος και δεν της αποδόθηκε χωρίς σκέψη από το διεθνές κομμουνιστικό και προοδευτικό κίνημα. τον ηγέτη του κινήματος αυτού. η Γιουγκοσλαβία είχε χρεωθεί με ειδικό αποφασιστικής σημασίας . χωρίς να κατηγορηθεί ότι υπερβάλλει. η Γιουγκοσλαβία συγκέντρωνε τις καλύτερες των προϋποθέσεων. αποτελούσε χώρο υποδοχής τραυματιών του Δημοκρατικού Στρατού.κινήματος. Επίσης.ή φαινόταν πως ήταν . να μεσολαβεί . Εκ των πραγμάτων. ήταν αρκετά αδύνατες και τα προηγούμενα καθεστώτα τους. Ταυτόχρονα. με τον ένα ή τον άλλο τρόπο είχαν συνεργαστεί με τον άξονα.έβρισκαν καταφύγιο στη γιουγκοσλάβικη Μακεδονία. η Αλβανία και η Βουλγαρία.ρόλο.επαναστατικό κίνημα και. Θα μπορούσε να πει κανείς. και την αποπομπή του πρώτου από τις τάξεις του δεύτερου. Συνόρευε με την Ελλάδα και στα χρόνια της κατοχής αναπτύχθηκε στο εσωτερικό της ένα από τα ισχυρότερα αντάρτικα κινήματα στην Ευρώπη. αφού πολλοί σλαβομακεδόνες πρόσφυγες από την Ελλάδα .η λιγότερο ευάλωτη στις επιθέσεις του ιμπεριαλισμού. Μετά τη σύγκρουση του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας με το Γραφείο Πληροφοριών. την ΕΣΣΔ. ενάντια στο φασισμό. για να αναλάβει την προώθηση της ενίσχυσης των Ελλήνων ανταρτών και ήταν . που διεξήγαγε ο ελληνικός λαός και το ΚΚΕ. πως στα πλαίσια του διεθνούς κομμουνιστικού και προοδευτικού κινήματος και για την ενίσχυση του αγώνα. Ούτε μπορούσε. λοιπόν. Αποτελούσε το κέντρο. να λειτουργεί δηλαδή ως το κέντρο μεταφοράς της διεθνούς ενίσχυσης στο Δημοκρατικό Στρατό.

δεν ανακοίνωσε δημόσια αυτή του την απόφαση. του ελληνικού λαϊκοδημοκρατικού κινήματος. το ΚΚΓ ακολούθησε εντελώς διαφορετική πολιτική. όταν εξετάζεται ο ρόλος της στον αγώνα της περιόδου εκείνης. Σήμαιναν πολύ απλά. όλο και περισσότερα εμπόδια στον Δημοκρατικό Στρατό. που η Γιουγκοσλαβία. αλλά σταθερά. παρεμβάλλοντας αργά. στην ΕΣΣΔ και στις Λαϊκές Δημοκρατίες για λογαριασμό του ΚΚΕ και του ΔΣΕ. ούτε και το ελληνικό κίνημα μπορούσε μέσω της Γιουγκοσλαβίας να κρατάει τις διεθνείς επαφές του. έδινε στον ΔΣΕ. όμως. επίσης. Σταθμίζοντας αυτές τις εξελίξεις το ΚΚΕ. αν και εκεί πήγαν τα πράγματα. Ηταν. ενημέρωσε το γιουγκοσλαβικό κόμμα για τη θέση του και συμφώνησε μαζί του στην απρόσκοπτη συνέχιση της βοήθειας από μέρους της Γιουγκοσλαβίας στον αγώνα του ΔΣΕ.στο διεθνές προοδευτικό . ότι αυτή η χώρα δε θα έπαιζε . δε σήμαιναν φυσικά και υποχρεωτικό αντικειμενικά αδυνάτισμα της βοήθειας. επιβεβλημένο το ΚΚΕ και ο ΔΣΕ να αναμορφώσουν και να αναδιατάξουν πλήρως τη μέχρι τότε δουλιά τους. αλλά εσωκομματικά. αν και στην 4η ολομέλεια της ΚΕ του πήρε απόφαση υπέρ του Ινφορμπιρό στη διαμάχη. που αυτό είχε με το ΚΚΓ. Τι ήταν το Γραφείο Πληροφοριών Επειδή στο σημερινό μέρος του αφιερώματος χρησιμοποιούμε τον όρο "Γραφείο Πληροφοριών" (ήταν γνωστό επίσης και με δύο άλλες ονομασίες: Ινφορμπιρό ή . που της είχε αποδοθεί στο παρελθόν. αυτή καθαυτή. σε συνάρτηση με τις ανάγκες του ένοπλου αγώνα που διεξήγαγε. Στην πραγματικότητα.κομμουνιστικό κίνημα. Όλες αυτές οι αλλαγές.γιατί δεν μπορούσε πλέον να παίξει το διεθνή ρόλο. Η αλλαγή του ρόλου της Γιουγκοσλαβίας ήταν πλέον επιβεβλημένη από τα πράγματα κι αυτό πρέπει να λαμβάνεται σοβαρά υπόψη. στους τομείς που προηγουμένως καλύπτονταν μέσω της Γιουγκοσλαβίας.

ανεξάρτητα από αποχρώσεις.τουλάχιστον . υπογραμμιζόταν: "Το 7ο Συνέδριο του ΚΚΕ. εκφράζει την ευχή να ενσωματωθούν το γρηγορότερο όλα τα εργατικά κόμματα του κόσμου. Συγκεκριμένα το Γραφείο Πληροφοριών αποτελούνταν από τα εξής κόμματα: ΚΚ Σοβιετικής Ένωσης.περιορισμένης έκτασης . χωρίς ποτέ να συμπληρωθεί το κενό με την προσχώρηση άλλου κόμματος. Το κενό αυτού του συντονισμού είχε φανεί . Κόμμα Εργαζομένων Ουγγαρίας. από 9 κομμουνιστικά και εργατικά κόμματα. που πιστεύουν στο σοσιαλισμό. μεταξύ άλλων.ονομασία που κυριάρχησε κυρίως στη Δύση) ιδρύθηκε στην Πολωνία το Σεπτέμβρη του 1947.για συντονισμό της δράσης των κομμουνιστικών κομμάτων. Εργατικό Κόμμα Ρουμανίας. σ' όλη τη διάρκεια του βίου του. ΚΚ Τσεχοσλοβακίας. στη θέση του ΚΚΓ και χωρίς ποτέ να επιχειρηθεί ευρύτερη διεύρυνση και με άλλα κομμουνιστικά κόμματα. Η σύνθεση του Ινφορμπιρό άλλαξε με την αποπομπή του Γιουγκοσλαβικού ΚΚ από τις τάξεις του. Για τη Λαϊκή Δημοκρατία". όπου. Έδρα του Γραφείου Πληροφοριών αρχικά είχε οριστεί το Βελιγράδι. . πιστό στην υπόθεση της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού. Έτσι τα κόμματα που το αποτελούσαν έμειναν 8. στις 28 Ιούνη του '48. το οποίο στο 7ο Συνέδριό του εξέδωσε και σχετικό ψήφισμα ("Για τη διεθνή πολιτική ενότητα της εργατικής τάξης"). ήταν η εφημερίδα "Για Σταθερή Ειρήνη.αμέσως μετά τον πόλεμο και το είχαν επισημάνει πολλά κομμουνιστικά κόμματα. ΚΚ Ιταλίας και ΚΚ Γαλλίας.Κομινφόρμ). μετά τη διάλυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς (1943). ΚΚ Βουλγαρίας. ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. Το ΙΝΦΟΡΜΠΙΡΟ (Γραφείο Πληροφοριών) ή ΚΟΜΙΝΦΟΡΜ (Κομμουνιστικό Γραφείο Πληροφοριών . μεταξύ των οποίων και το ΚΚΕ. Η ίδρυση του Γραφείου Πληροφοριών ήταν η πρώτη προσπάθεια . Δημοσιογραφικό όργανο του Γραφείου Πληροφοριών. Ενιαίο Εργατικό Κόμμα Πολωνίας. θεωρήσαμε σκόπιμο να δώσουμε ορισμένες πληροφορίες γι' αυτό.

σελ. ταυτόχρονα όμως έχει και καθήκοντα και συμφέροντα κοινά για τα κόμματα διαφόρων χωρών. σελ. που η συνεχιζόμενη έλλειψη σύνδεσης μπορεί να οδηγήσει σε αδυνάτισμα της αμοιβαίας κατανόησης. 113). τονίζεται η προσφορά του ΙΝΦΟΡΜΠΙΡΟ. περίπου ένα μήνα μετά το 20ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ. και με τον καιρό σε σοβαρά λάθη" ("Η σύσκεψη των 9 Κομμουνιστικών Κομμάτων στην Πολωνία". αφού αντάλλαξαν γνώμες πάνω στα ζητήματα της δράσης του. κάθε επαφής ανάμεσα στα αδελφά Κομμουνιστικά Κόμματα. Εκδοτικό Ελεύθερης Ελλάδας. μεταξύ άλλων: "Ορισμένοι σύντροφοι πήραν το ζήτημα με τέτοιο τρόπο σαν η διάλυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς να σημαίνει και διακοπή κάθε σύνδεσης.. Το Γραφείο Πληροφοριών αυτοδιαλύθηκε τον Απρίλη του 1956. 17-18). παραδέχτηκαν ότι το Γραφείο Πληροφοριών που ιδρύθηκε απ' αυτές το 1947 . που δημοσιεύτηκε στο δημοσιογραφικό του όργανο στις 17/4/1956 (αναδημοσιεύτηκε στα ελληνικά στο περιοδικό του ΚΚΕ "Νέος Κόσμος".. 33). που καλλιεργήθηκαν μέσα στα κομμουνιστικά κόμματα μετά τη διάλυση της Κομμουνιστικής Διεθνούς (ΚΔ). Νοέμβρης 1947. γίνεται επίκληση αλλαγής των συνθηκών σε σχέση με την εποχή της ίδρυσής του και υπογραμμίζεται: "Οι Κεντρικές Επιτροπές των Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων που ανήκουν στο Γραφείο Πληροφοριών. Αυτή η ανάγκη για σύσκεψη και εθελοντικό συντονισμό της δράσης των χωριστών Κομμουνιστικών Κομμάτων ωρίμασε ιδιαίτερα σήμερα. τόμος 6ος. σελ. Η ανάγκη διεθνούς συντονισμού της δράσης των ΚΚ υπογραμμίστηκε στην ιδρυτική διάσκεψη του Ινφορμπιρό στην Πολωνία και επισημάνθηκαν μάλιστα ορισμένα άκρως ανησυχητικά φαινόμενα.σε μια νέα ενιαία διεθνή πολιτική οργάνωση της εργατικής τάξης" ("Επίσημα κείμενα ΚΚΕ". Η πείρα έδειξε ακόμα ότι τέτοια έλλειψη σύνδεσης ανάμεσα στα αδελφά Κομμουνιστικά Κόμματα δεν είναι σωστή. τεύχος 4-5/1956. Στην εισήγησή του. Το Κομμουνιστικό Κίνημα αναπτύσσεται στα εθνικά πλαίσια. είναι επιζήμια και στην πραγματικότητα αφύσικη. σ' αυτή τη διάσκεψη ο Ζντάνοφ τόνισε. Στη σχετική ανακοίνωση.

για τη λαϊκή δημοκρατία"".βήμα στροφή προς τη Δύση Οι συνέπειες της στροφής αυτής στη στάση της Γιουγκοσλαβίας. οι Γιουγκοσλάβοι άρχισαν τις ανεπίσημες επαφές με τους Αμερικάνους διπλωμάτες στο Βελιγράδι. ξεκαθάρισε στους Αμερικάνους συνομιλητές του "πως η Γιουγκοσλαβία αδημονούσε εξαιρετικά για το ταχύτερο ξεκαθάρισμα της ελληνικής κατάστασης. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΓΙΟΥΓΚΟΣΛΑΒΙΑ 1948 . της εφημερίδας "Για σταθερή ειρήνη.και έχοντας έγκυρη κυβερνητική εξουσιοδότηση της χώρας του βολιδοσκόπησε την αμερικάνικη πρεσβεία. Δύο μέρες μετά. ενόψει του βάρους που πρόσθεταν οι Έλληνες πρόσφυγες στη γιουγκοσλαβική . Οι Αμερικανοί ενημέρωσαν γι' αυτό τους Βρετανούς και. για το αν υπήρχε η δυνατότητα να πάρει η Γιουγκοσλαβία κάποια βοήθεια από το σχέδιο Μάρσαλ. Ακόμη. αυτή η ιστορία των επαφών έχει ως εξής: Ένα άτομο. εμφανιζόμενος με πειστήρια ως φίλος του Τζίλας .'49 Η βήμα .εξάντλησε τις λειτουργίες του και γι' αυτό αποφάσισαν ομόφωνα να σταματήσει η δράση του Γραφείου Πληροφοριών των Κομμουνιστικών και Εργατικών Κομμάτων και η έκδοση του οργάνου του. ονόματι Dragnic. όπως προκύπτει από τα αρχεία του Φόρεϊν Οφις. απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ Η αποπομπή της Γιουγκοσλαβίας από το Γραφείο Πληροφοριών (Ινφορμπιρό) έγινε επίσημα στις 28 Ιουνίου του 1948.

Φοβούνταν τις αντιδράσεις. για τη στάση τους απέναντι στο ΚΚΓ. Pirjevec: "Η ρήξη Τίτο Στάλιν και το τέλος του Εμφυλίου στην Ελλάδα". Τότε. 332). με μια εσπευσμένη και υπερβολικά φιλική πολιτική. Βλέπε: "Μελέτες για τον Εμφύλιο Πόλεμο 1945 . σελ. Οι Δυτικοί συνέχισαν να ενθαρρύνουν τη Γιουγκοσλαβία στην πορεία της προς τη Δύση. σελ. ώστε τα βήματα που θα γίνονταν να είναι σίγουρα και σταθερά. που θα μπορούσε να την εκμεταλλευτεί η ΕΣΣΔ. να μην βιάζονται για γρήγορα και τρανταχτά αποτελέσματα. δεν ήθελαν σε καμιά περίπτωση να δώσουν αφορμές. Με αυτές τις εκτιμήσεις των Αμερικάνων συμφωνούσε και ο Βρετανός . ώστε το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα και το Ινφορμπιρό να φανούν δικαιωμένοι. για την Ελλάδα. που θα προκαλούσε μέσα στο ΚΚΓ και στον γιουγκοσλάβικο λαό η αποκάλυψη της προδοσίας. Επιθυμούσαν συνεπώς την ισχυροποίηση του Τίτο και το ξεκαθάρισμα οποιασδήποτε εσωτερικής αντιπολίτευσης. Ο George Kennan είχε εκφράσει ωμά και κατηγορηματικά την άποψη πως οι Δυτικοί δεν ήταν διατεθειμένοι να καταστρέψουν την προοπτική μιας σοβαρής ρωγμής στο κομμουνιστικό στρατόπεδο. προσθέτοντας πως ένιωθε σίγουρος για το ότι η Σοβιετική Ένωση δεν ενδιαφερόταν τώρα ιδιαίτερα. Κατ' αρχήν. "για να προκαλέσει αισθήματα αηδίας και αποστροφής μέσα σε ολόκληρο το διεθνές κομμουνιστικό κίνημα και ανάμεσα στους ίδιους τους οπαδούς του Τίτο" (στο ίδιο. τα πράγματα ήταν ακόμη πρώιμα για ανοιχτή ανάπτυξη θερμών σχέσεων μεταξύ των Γιουγκοσλάβων και των Δυτικών.. αλλά σίγουρα. και επιμένοντας στο ότι η Γιουγκοσλαβία δε θα έδινε καμιά βοήθεια στους Έλληνες αντάρτες" (Elisabeth Barker: "Η γιουγκοσλαβική πολιτική προς την Ελλάδα στα 1947 .οικονομία.. Αργά. Ήθελαν να είναι σίγουροι πως κάθε βήμα του Τίτο προς τη Δύση θα ήταν χωρίς επιστροφή. 304 και 332). αλλά είχαν κάθε λόγο. εκδόσεις ΟΛΚΟΣ.1949" και J.1949". Τέλος. φοβούνταν τις εξελίξεις που μπορούσε να επιφέρει στο εσωτερικό της Γιουγκοσλαβίας ένα γρήγορο και ανοιχτό σφιχταγκάλιασμα με τον Τίτο.

σελ. ο οποίος έλεγε στον πρεσβευτή των ΗΠΑ στο Λονδίνο: "Αν βγαίναμε να υποστηρίξουμε το στρατάρχη Τίτο τώρα. 302 . συνέχιζε . στην οποία ο λαός του θα μπορούσε να κατηγορηθεί ότι συμπράττει με τις δυτικές δυνάμεις" (στο ίδιο. Η στροφή επιταχύνεται Οι Αγγλοαμερικάνοι άρχισαν να σιγουρεύονται πως το καθεστώς του Τίτο σταθεροποιείται στη Γιουγκοσλαβία και πως δεν υπήρχαν περιθώρια επιστροφής του ΚΚΓ στο κομμουνιστικό στρατόπεδο.303). κορυφαίος αξιωματούχος του Φόρεϊν Οφις έγραφε πως δε φαινόταν δυνατή καμιά συμφιλίωση ανάμεσα στον Στάλιν και τον Τίτο και πρόσθετε: "Καθώς πρέπει να είναι προς . και συγκεκριμένα τον Οκτώβρη του 1948. Εκείνη την περίοδο.υπουργός Εξωτερικών Μπέβιν. γύρω στο φθινόπωρο του 1948.αν και με μειωμένους αισθητά ρυθμούς . θα δημιουργούσαμε μια κατάσταση. πέραν των άλλων. Αλλά και ο ίδιος ο Τίτο δεν επιθυμούσε τα αποκαλυπτήρια της στροφής του προς τη Δύση. Γι' αυτό.να βοηθάει τον ΔΣΕ.

όφελός μας, όταν βλέπουμε μια συνέχιση της τεταμένης κατάστασης πίσω από το Σιδηρούν Παραπέτασμα, δε θα πρέπει να αποκλείσουμε την ευκταία επιθυμία ενίσχυσης της γιουγκοσλάβικης διοίκησης, στο βαθμό που θα της επιτρέπει μετά βίας να συνεχίσει να υπάρχει, αλλά κάθε πολιτική συναλλαγή θα ήταν επικίνδυνη". Συμπλήρωνε, επίσης, ότι "οι πρόσφατες επιχειρήσεις εναντίον του Μάρκου δεν είχαν αποφασιστικό αποτέλεσμα, κατά μεγάλο μέρος λόγω της αλβανικής βοήθειας. Οι εκθέσεις της Ειδικής Επιτροπής των Ηνωμένων Εθνών για τα Βαλκάνια επιβεβαιώνουν ότι η βοήθεια προς τους αντάρτες του Μάρκου συνεχίζεται από την Αλβανία, τη Βουλγαρία και, σε μικρότερο βαθμό, από τη Γιουγκοσλαβία" (στο ίδιο, σελ. 305). Έτσι, κατά τη φθινοπωρινή Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ της εποχής εκείνης, τα πράγματα πήραν μια νέα τροπή. Ο υφυπουργός Εξωτερικών της Γιουγκοσλαβίας, Ales Bebler, δήλωνε στους Βρετανούς και συγκεκριμένα στον υφυπουργό Εξωτερικών, Μακ Νιλ, πως η Γιουγκοσλαβία χρειαζόταν επειγόντως τη δυτική βοήθεια για να επιβιώσει. Η απάντηση του Μπέβιν, για το τι έπρεπε να γίνει σε σχέση με τη γιουγκοσλάβικη έκκληση, ήταν σαφής και επιγραμματική: "Κρατήστε τους στην επιφάνεια". Έτσι, ως αποτέλεσμα αυτής της εντολής Μπέβιν, υπογράφηκε εμπορική συμφωνία Βρετανίας Γιουγκοσλαβίας με διάρκεια ενός μόνο έτους. Στην ίδια Σύνοδο της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ, ο πρόεδρός της dr Evatt προσπάθησε να προωθήσει μια προσέγγιση Ελλάδας - Γιουγκοσλαβίας. Η τελευταία, όμως, δεν ήταν ακόμη έτοιμη για κάτι τέτοιο. Αν και είχε αρχίσει να περιορίζει τη βοήθεια προς τον Δημοκρατικό Στρατό, δεν μπορούσε και να τη διακόψει οριστικά. Επίσης, μια συμφωνία με το καθεστώς των Αθηνών, που η ίδια αποκαλούσε μοναρχοφασιστικό, ήταν αρκετή για να αποκαλύψει τη στροφή που είχε γίνει προς τη Δύση, τη συνδιαλλαγή με τον ιμπεριαλισμό και να δημιουργήσει έντονα εσωτερικά προβλήματα, ιδιαίτερα στο χώρο της ΛΔ της Μακεδονίας, όπου δεν ήταν λίγοι οι Σλαβομακεδόνες πρόσφυγες από την Ελλάδα, καθώς κι

αυτοί που είχαν δικούς τους ανθρώπους - φίλους, συγγενείς, γνωστούς - που πολεμούσαν στον ΔΣΕ. Εξηγώντας, στον Βρετανό πρεσβευτή στο Βελιγράδι, την απροθυμία της χώρας του, για προσέγγιση με την Ελλάδα, ο Bebler επικαλούνταν εμπόδια προς αυτή την κατεύθυνση, αλλά εξέφραζε τη θέση πως, αν ήταν δυνατό να επιτευχθεί ένας διακανονισμός με την Ελλάδα, αυτό θα ήταν εξαιρετικά επωφελές για τη Γιουγκοσλαβία. Πρόσθετε δε - σύμφωνα πάντα με τις βρετανικές επίσημες πηγές - πως η κυβέρνησή του "έχει απαυδήσει και έχει κουραστεί να ενισχύει ένα συρφετό από Έλληνες πρόσφυγες, για τους οποίους το μόνο που αδημονούσαν οι Γιουγκοσλάβοι ήταν να απαλλαγούν απ' αυτούς" (στο ίδιο, σελ. 307). Και ο Βρετανός πρεσβευτής τηλεγραφούσε στο Φόρεϊν Οφις στα τέλη Ιανουαρίου του 1949: "Αν ο Τίτο έμελλε να κάνει βήματα για να πετύχει μια ανεξάρτητη συμφωνία με την Ελλάδα, αυτό θα τον εξέθετε, όχι μόνο σ' ένα ξέσπασμα από τις χειρότερες ύβρεις, και ίσως και σε χειρότερα, από μέρους των δυνάμεων της Κομινφόρμ, αλλά στις παρούσες συνθήκες και σε πολλές επικρίσεις από μη ευκαταφρόνητο τμήμα του Κομμουνιστικού Κόμματος της Γιουγκοσλαβίας" (στο ίδιο, σελ. 308). Στις 17 Φλεβάρη του 1949, οι Αμερικανοί έκαναν ένα ακόμη βήμα για την οικονομική ενίσχυση της Γιουγκοσλαβίας και για την ακόμη ισχυρότερη πρόσδεσή της με τη Δύση. Το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των ΗΠΑ και ο πρόεδρος Τρούμαν υιοθέτησαν πρόταση για χαλάρωση των αμερικανικών ελέγχων στην απαγόρευση των εξαγωγών προς τη Γιουγκοσλαβία, ώστε να δοθεί επιτάχυνση "στις δυνάμεις οικονομικής, πολιτικής και ιδεολογικής έλξης, που ωθούν αναπόδραστα τον Τίτο προς τη Δύση σε τόσο βαθμό, ώστε να είναι δυνατό να πειστεί ο Τίτο να σταματήσει τη βοήθειά του προς τους Έλληνες αντάρτες". Προς την ολοκλήρωση της στροφής Η σταδιακή, βήμα - βήμα προσέγγιση της Γιουγκοσλαβίας με τους Αγγλοαμερικάνους και η πρόσδεσή της όλο και

περισσότερο σ' αυτούς, άρχισε κάποια στιγμή, να αποδίδει καρπούς και στο ζήτημα της προσέγγισης Αθήνας Βελιγραδίου. Στις 18 Μάρτη του 1949, ο Πιπινέλης πληροφορούσε τον Βρετανό πρεσβευτή στην Ελλάδα ότι η γιουγκοσλάβικη κυβέρνηση, τηρώντας άκρα μυστικότητα, πρότεινε στην κυβέρνηση των Αθηνών, τη συνάντηση ενός Έλληνα και ενός Γιουγκοσλάβου εκπροσώπου, κατά προτίμηση στο Βελιγράδι, για να συζητηθεί το θέμα της συνεννόησης των δύο χωρών. Η γιουγκοσλάβικη αυτή πρωτοβουλία δεν έμελλε να έχει τύχη, γιατί διέρρευσε στον Τύπο με ελληνική ευθύνη. Συγκεκριμένα στις 31 Μαρτίου η λονδρέζικη εφημερίδα "Daily Mail" δημοσίευσε μια συνέντευξη του αντιπροέδρου της ελληνικής κυβέρνησης και υπουργού Εξωτερικών Ντ. Τσαλδάρη, ο οποίος δήλωνε ότι ενδέχεται μέσα σ' ένα χρόνο η Ελλάδα να είναι σύμμαχος του Τίτο. Κατά πάσα πιθανότητα, η διαρροή αυτή δεν έγινε από λάθος του Τσαλδάρη. Προφανώς έγινε σκόπιμα, για να σφυγμομετρηθούν οι αντιδράσεις ή να εκβιαστεί η παραπέρα εξέλιξη της υπόθεσης και για να υπάρχει η δυνατότητα σε ευθετότερο χρόνο να κυλήσει περισσότερο ανεμπόδιστα η ελληνογιουγκοσλαβική προσέγγιση. Έτσι, στις 4 Απριλίου, ο Τσαλδάρης με μια υποτονική - και καθόλου πειστική δήλωση διέψευσε όσα ο ίδιος είχε αφήσει να διαρρεύσουν. Το ίδιο έκαναν και οι Γιουγκοσλάβοι, τέσσερις μέρες αργότερα. Μάλιστα, οι τελευταίοι δεν προέβησαν σε επίσημη κυβερνητική διάψευση. Τη διάψευση έκανε ο διπλωματικός συντάκτης του πρακτορείου ειδήσεων Τανγιούγκ. Αξίζει δε να σημειωθεί ότι οι Γιουγκοσλάβοι ξεπέρασαν κάθε όριο υποκρισίας γύρω από το θέμα αυτό, αφού σε επίσημες επαφές που είχαν με το ΚΚΕ κατηγόρησαν το τελευταίο ότι αναπαραγάγει τις μυθοπλασίες και τις συκοφαντίες του Τσαλδάρη κατά της Γιουγκοσλαβίας, πριν οι ίδιοι έστω και μ' αυτόν τον ανεπίσημο τρόπο διαψεύσουν τα περί επαφών τους με την Αθήνα. Κι όλα αυτά, γιατί ο ραδιοσταθμός "Ελεύθερη Ελλάδα" μετέδωσε και σχολίασε όσα ο Τσαλδάρης είπε στην αγγλική εφημερίδα.

... και η ολοκλήρωσή της Στις αρχές Μάη του 1949, το Βελιγράδι επισκέφθηκε ο Fitzrori Maclean, επικεφαλής της βρετανικής στρατιωτικής αποστολής στη Γιουγκοσλαβία στα χρόνια του Β' Παγκόσμιου Πολέμου και προσωπικός φίλος του Τίτο. Ο Βρετανός αξιωματούχος είχε ως αποστολή να πάρει από τον Γιουγκοσλάβο ηγέτη εγγυήσεις, για μια αποφασιστική στροφή της Γιουγκοσλαβίας πάνω στο ελληνικό ζήτημα, με αντάλλαγμα την παροχή οικονομικών πλεονεκτημάτων από τη δύση. Στις 5 Μάη ο Maclean συναντήθηκε με τον Τίτο, γευμάτισαν, και του εξέθεσε τα καθέκαστα. Ο Τίτο δεν αρνήθηκε ότι η χώρα του βοήθησε το ΔΣΕ στο παρελθόν, τονίζοντας όμως ότι η κατάσταση πλέον είχε αλλάξει. Επισήμανε στο Βρετανό συνομιλητή του, ότι δεν μπορούσε να αρνηθεί τη χορήγηση ασύλου στους πρόσφυγες από την Ελλάδα, υπογραμμίζοντας ότι δεν τους επιτρεπόταν πια (δηλαδή στους πρόσφυγες) να επιστρέψουν πίσω στο ΔΣΕ. Επίσης, ανέλαβε τη δέσμευση, πως και στο μέλλον δε θα επιτρεπόταν στους πρόσφυγες να γυρίσουν πίσω, ούτε και θα δινόταν άλλη βοήθεια στους αντάρτες. Τέλος, ο Τίτο ζήτησε από τον συνομιλητή του να μη γίνει γνωστή, για κανένα λόγο, αυτή του η δέσμευση, γιατί αυτό θα τον έφερνε σε πολύ δύσκολη θέση. Ο Maclean υποσχέθηκε εχεμύθεια (στο ίδιο, σελ. 313 - 314 και 336 - 337). Οι Βρετανοί γνωστοποίησαν τις δεσμεύσεις του Τίτο μόνο στους Αμερικάνους, ούτως ώστε να υπάρξει συντονισμός στην παροχή πιστώσεων προς τη Γιουγκοσλαβία, αλλά και στους πολεμικούς σχεδιασμούς τους στην Ελλάδα. Οι Γιουγκοσλάβοι τήρησαν τις δεσμεύσεις που είχαν αναλάβει, σε τέτοιο βαθμό μάλιστα που ο Αμερικανός πρεσβευτής στο Βελιγράδι έγραφε, στις 26/5/49, στην αναφορά του προς την Ουάσιγκτον, ότι η γιουγκοσλαβική βοήθεια προς τους αντάρτες στερεύει, "ακόμη και η ηθική, ανθρωπιστική". Για την αποφασιστική αυτή της στροφή, η Γιουγκοσλαβία ενημέρωσε και την Αθήνα. Στα τέλη Μάη, ο Πιπινέλης γνωστοποιούσε στην αμερικανική πρεσβεία, πως κάποιος Γιουγκοσλάβος, ονόματι Μαρτίνοβιτς, ο οποίος κρατούσε τις μυστικές επαφές

Αθηνών - Βελιγραδίου, ενημέρωσε Έλληνα αξιωματικό της ΚΥΠ, πως σύντομα η ελληνική κυβέρνηση θα άκουγε καλά νέα. Τα νέα αυτά δεν άργησαν να έρθουν. Στις 11 Ιουλίου 1949, ο Τίτο, μιλώντας στην πόλη Πόλα της Ιστρίας, ανακοίνωσε το κλείσιμο των ελληνογιουγκοσλαβικών συνόρων. Βρήκε μάλιστα γι' αυτό μια πολύ υποκριτική δικαιολογία. Αξιοποιώντας τις καταγγελίες του ΔΣΕ, ότι στις 5 Ιουλίου 1949 κυβερνητικά στρατεύματα πέρασαν από το γιουγκοσλαβικό έδαφος και χτύπησαν πισώπλατα τους αντάρτες στο Καϊμακτσαλάν, εμφάνισε το κλείσιμο των συνόρων ούτε λίγο - ούτε πολύ ως αναγκαία ενέργεια για να προστατευτεί η Γιουγκοσλαβία από συκοφαντίες. Ισχυρίστηκε, μάλιστα, ότι την ιστορία του πισώπλατου χτυπήματος "δεν την είχαν σκαρφιστεί οι Έλληνες σύντροφοι, αλλά τη μηχανεύτηκαν κάπου αλλού", υπονοώντας προφανώς την Κομινφόρμ και την ΕΣΣΔ. Αναμφίβολα επρόκειτο για μακιαβελισμό χωρίς προηγούμενο.

Μια αναγκαία διευκρίνιση Σε αρκετούς αναγνώστες μας, που διάβασαν το χτεσινό μέρος του αφιερώματος για τα 50χρονα του ΔΣΕ, δημιουργήθηκε απορία, σχετικά με την αρίθμηση των Ολομελειών της ΚΕ του ΚΚΕ, που αναφέρονται σ' αυτό (6η Ολομέλεια το 1949, 7η το 1950 και πάλι 6η το 1956). Η αρίθμηση αυτή είναι σωστή, επειδή ανάμεσα στις δύο πρώτες και την επόμενη του 1956 πραγματοποιήθηκε η Γ` Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ, από 10 έως 14 Οκτώβρη του 1950. Μετά τη συνδιάσκεψη αυτή, που αποτελούσε ανώτερο κομματικό Σώμα, αφού σ' εκείνες τις συνθήκες ήταν αδύνατη η πραγματοποίηση συνεδρίου, η αρίθμηση των Ολομελειών ξεκίνησε και πάλι από την αρχή. Πληροφοριακά σημειώνουμε, ότι η Α` Πανελλαδική Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ πραγματοποιήθηκε στις 6 (19) Φλεβάρη του 1922 και η Β` στις τελευταίες μέρες του Δεκέμβρη 1942.

Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ"

1948 - 1949

Η εξέλιξη των σχέσεων ΚΚΕ και ΚΚ Γιουγκοσλαβίας
Αυτό που είναι ευρύτερα γνωστό, γύρω από τον αγώνα του ΔΣΕ και τη στάση της Γιουγκοσλαβίας, μετά τη ρήξη με το Γραφείο Πληροφοριών (Ινφορμπιρό), αφορά το λεγόμενο πισώπλατο χτύπημα. Δηλαδή, την καταγγελία του ΚΚΕ, ότι στις 5 Ιουλίου του 1949 κυβερνητικά στρατεύματα, σε συμφωνία με τους Γιουγκοσλάβους, πέρασαν από το γιουγκοσλαβικό έδαφος και χτύπησαν πισώπλατα τις δυνάμεις του ΔΣΕ στο Καϊμακτσαλάν. Βέβαια, το ΚΚΕ, όταν μιλούσε για πισώπλατο χτύπημα, δε στεκόταν μόνο στο τι έγινε στο Καϊμακτσαλάν τον Ιούλη του '49. Αυτό ήταν το τρανταχτό γεγονός - ή μη γεγονός - που έμεινε γύρω από την καταγγελία του Κόμματος, με

αποτέλεσμα να αποπροσανατολίζεται η όλη συζήτηση για τη στάση της Γιουγκοσλαβίας και το θέμα να εξαντλείται στα πλαίσια του εξής διλήμματος: Πέρασαν ή δεν πέρασαν τα κυβερνητικά στρατεύματα μέσα από το γιουγκοσλάβικο έδαφος; Αν ναι, τότε η Γιουγκοσλαβία πρόδωσε. Αν όχι, ήταν αθώα. Μάλιστα, ο μακαρίτης πια Αλέκος Παπαπαναγιώτου - παλιό στέλεχος του ΚΚΕ, του ΔΣΕ και μετά το '68 του Εσωτερικού - έγραψε ολόκληρη μπροσούρα, που πρωτοκυκλοφόρησε στα σέρβικα και στη συνέχεια στα ελληνικά, για να αποδείξει την αθωότητα της Γιουγκοσλαβίας, Προφανώς, γιατί ένιωθε τύψεις ή θέλοντας να δικαιολογήσει την κατοπινή του στάση, αφού αυτός ήταν που είχε δώσει τις πληροφορίες, για το πισώπλατο χτύπημα στο Καϊμακτσαλάν. Πάντως, στη βάση του διλήμματος που προαναφέραμε, κρίθηκε μετά το 1956 και η πολιτική του Κόμματος επί Ζαχαριάδη απέναντι στη Γιουγκοσλαβία, προς το τέλος του Εμφυλίου και μετά από αυτόν. Είναι γεγονός, όμως, ότι τόσο ο Ζαχαριάδης, που συνέβαλε στη διαμόρφωση της πολιτικής του Κόμματος απέναντι στο ΚΚΓ μέχρι το 1956, όσο και αυτοί που έκριναν αυτή την πολιτική, γνώριζαν ότι το θέμα ήταν ευρύτερο και δεν είχε ούτε την αρχή ούτε και το τέλος του στο Καϊμακτσαλάν. Μετά τη σύγκρουση ΚΚΓ - Ινφορμπιρό Όπως έχουμε ήδη αναφέρει, με άλλη ευκαιρία, η αρχική στάση της Γιουγκοσλαβίας - μετά τη σύγκρουση με το Ινφορμπιρό - ήταν θετική, σχετικά με τη συνέχιση της από μέρους της βοήθειας προς τον Δημοκρατικό Στρατό. Επίσης, το ΚΚΓ δεν έδειχνε να ενοχλείται, που θα έχανε το παλιό του ρόλο και αντιμετώπιζε, κατά τα φαινόμενα, με κατανόηση τη δύσκολη θέση του ΚΚΕ, αναγνωρίζοντας το δικαίωμά του να πάρει τη θέση, που αυτό νόμιζε απέναντι στη διαμάχη Γιουγκοσλαβίας - Γραφείου Πληροφοριών. Δηλαδή, με άλλα λόγια, δεν εξαρτούσε τη βοήθεια που θα έδινε προς τον ΔΣΕ από τη θέση του ΚΚΕ υπέρ της μίας ή της άλλης πλευράς. Επίσης, το ΚΚΕ ανέλαβε την υποχρέωση να μην δημοσιοποιήσει τη θέση του και να μην δώσει το ίδιο αφορμές, για εκτόξευση κατηγοριών σε βάρος των Γιουγκοσλάβων κομμουνιστών.

Βέβαια, δεν μπορεί να ισχυριστεί κανείς ότι στις σχέσεις των δύο κομμάτων δεν είχε εισχωρήσει η επιφυλακτικότητα και η δυσπιστία. Ήταν λογικό να συνέβαινε κάτι τέτοιο. Δεν μπορεί, όμως, και να ισχυριστεί ότι αυτοί ήταν οι παράγοντες που οδήγησαν, στη μετέπειτα ρήξη. Αναμφίβολα, οι σχέσεις των δύο κομμάτων, αν και δύσκολες, θα μπορούσαν να συνεχιστούν στη βάση της επαναστατικής αλληλεγγύης και του προλεταριακού διεθνισμού, με την προϋπόθεση της τροποποίησης αυτών των σχέσεων συνεργασίας και την προσαρμογή τους στις νέες συνθήκες. Σ' αυτή την κατεύθυνση, το ΚΚΕ απέσυρε την υψηλού επιπέδου πολιτική αντιπροσωπεία του, που είχε στο Βελιγράδι, καθώς και τους μηχανισμούς της δουλειάς του, όπως, π.χ., το ραδιοσταθμό "Ελεύθερη Ελλάδα", τον οποίο μετέφερε στη Βουλγαρία. Διαφορετικοί δρόμοι και στόχοι Η σύγκρουση του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας με το Γραφείο Πληροφοριών δεν ήταν ο μοναδικός παράγοντας, που τροποποιούσε τις σχέσεις αυτού του κόμματος με το ΚΚΕ και το λαϊκοδημοκρατικό κίνημα στην Ελλάδα. Αμέσως μετά απ' αυτήν την εξέλιξη, στις σχέσεις των δύο κομμάτων εισχώρησε και η στροφή της Γιουγκοσλαβίας προς τη Δύση και τους Αγγλοαμερικάνους. Εκ των πραγμάτων, λοιπόν, η επιλογή αυτή των Γιουγκοσλάβων τορπίλιζε οποιαδήποτε συνεργασία. Τα δύο κόμματα απομακρύνονταν το ένα από το άλλο και οι δρόμοι που είχαν διαλέξει για να πορευτούν καθίσταντο πλέον διαμετρικά αντίθετοι. Όσο προχωρούσε η σύνδεση της Γιουγκοσλαβίας με τον αγγλοαμερικάνικο ιμπεριαλισμό, η στάση της απέναντι στο ελληνικό αντάρτικο και στο ΚΚΕ τροποποιούνταν προς το δυσμενέστερο. Αργά, αλλά σταθερά και με μέθοδο, το Βελιγράδι άρχισε να υψώνει συνεχώς προσκόμματα στον αγώνα του ΔΣΕ, μέχρι που στο τέλος ξέκοψε οριστικά οποιαδήποτε σχέση είχε μ' αυτόν. Τα προβλήματα άρχισαν να ογκώνονται γύρω στο φθινόπωρο του '48, όταν η Γιουγκοσλαβία άρχισε να

μπαίνει, για τα καλά πλέον, στην αγκαλιά των Δυτικών. Ετσι, δεν αρκέστηκε μόνο στο να δυσκολεύει τον αγώνα του αντάρτικου κινήματος στην Ελλάδα, αλλά και να τον υπονομεύει στην πράξη. Με αιχμή το Μακεδονικό, αξιοποίησε τις δυνατότητες παρέμβασης, που είχε στο χώρο των Σλαβομακεδόνων, προκαλώντας διαλυτική δουλειά στις τάξεις του ΔΣΕ (λιποταξίες, δημιουργία προσφυγικού κινήματος από Σλαβομακεδόνες της Ελλάδας που περνούσαν στο έδαφος της γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας κλπ.). Πρωταγωνιστικό ρόλο γι' αυτούς τους σκοπούς έπαιξε μια ομάδα ηγετών Σλαβομακεδόνων του ΝΟΦ (Γκότσε, Κεραμιτζίεφ, Οτσε, Σλαβιάνκα κ.α.), που πέρασε στα Σκόπια, εγκαταστάθηκε εκεί και, με την κάλυψη, την ενίσχυση και την καθοδήγηση, τόσο της τοπικής ηγεσίας, όσο και του Βελιγραδίου, επιδόθηκε με ζήλο στο προαναφερόμενο έργο. Από το ραδιοσταθμό των Σκοπίων, καλούσε με εκπομπές τους Σλαβομακεδόνες μαχητές του ΔΣΕ να εγκαταλείψουν τον αγώνα τους, να μην σκοτώνονται άδικα στο Δημοκρατικό Στρατό, να μην έχουν εμπιστοσύνη στο ΚΚΕ, γιατί θα τους προδώσει και να περάσουν στη ΛΔ της Μακεδονίας για να σωθούν από τον πόλεμο. Η προπαγάνδα αυτή μεταφέρθηκε - στο μέτρο του δυνατού - και μέσα στις τάξεις του ΔΣΕ με την αποστολή πρακτόρων, οι οποίοι περνούσαν τα σύνορα δήθεν για να καταταγούν και να πολεμήσουν με τους αντάρτες. Ακόμη, η ομάδα αυτή - η οποία πρέπει να σημειωθεί πως ζητούσε από το ΚΚΕ να δηλώσει ότι η Μακεδονία του Αιγαίου θα ενωθεί με τη Γιουγκοσλαβική Μακεδονία - αλώνιζε τα στρατόπεδα των προσφύγων Σλαβομακεδόνων της Ελλάδας, που υπήρχαν στο γιουγκοσλάβικο έδαφος, κάνοντας την ίδια προπαγάνδα. Κι ενώ συνέβαιναν αυτά, οι γιουγκοσλαβικές αρχές απαγόρευαν στα στελέχη του ΚΚΕ και του ΔΣΕ να επισκέπτονται αυτά τα στρατόπεδα και να κάνουν πολιτική δουλιά, για την εξασφάλιση εφεδρειών στο Δημοκρατικό Στρατό. Αξίζει, δε, να σημειώσουμε πως όταν το ΚΚΕ και οι σλαβομακεδονικές οργανώσεις του ΔΣΕ κατήγγειλαν ανοιχτά και ονομαστικά τους Γκότσε Κεραμιτζίεφ κ.ά. για τη δράση τους, η αεροπορία της κυβέρνησης των Αθηνών γέμισε με προκηρύξεις τα σλαβομακεδονικά χωριά της ελληνικής επικράτειας και

καλούσε τους Σλαβομακεδόνες να ρωτήσουν το ΚΚΕ τι έκανε τους ηγέτες τους!!! (Βλέπε: Απόφαση του καθοδηγητικού Αχτίφ της ΚΟΕΜ για την εθνικιστική προδοτική κλίκα Κεραμιτζίεφ - Γκότσε,σελ. 16 - 18). Να υποθέσει κανείς ότι αυτό έγινε γιατί η ντόπια αντίδραση ήθελε τον τεμαχισμό της ελληνικής επικράτειας και υποστήριζε τις αποσχιστικές τάσεις στο χώρο της ελληνική Μακεδονίας..; Η Γιουγκοσλαβία δεν αρκέστηκε μόνο στις παραπάνω ενέργειες σε βάρος του Δημοκρατικού Στρατού. Ανάμεσα στα πολλά - και χρησιμοποιώντας διάφορες προφάσεις απαγόρευσε να περνάει από το έδαφός της η διεθνιστική βοήθεια προς το ΔΣΕ που προερχόταν μέσω Βουλγαρίας από την ΕΣΣΔ και τις Λαϊκές Δημοκρατίες, καθώς και μαχητές που είχαν πάει για ανάρρωση σ' αυτές τις χώρες. Επίσης επικαλούνταν τον παλιό της, ουσιαστικά, ρόλο και ούτε λίγο - ούτε πολύ ήθελε να έχει τον πρώτο λόγο στις σχέσεις του ΚΚΕ με τα αδελφά κόμματα, εκμεταλλευόμενη το γεγονός ότι το λαϊκοδημοκρατικό και αντάρτικο κίνημα στην Ελλάδα είχε την ανάγκη της. Η στάση του ΚΚΕ Το ΚΚΕ προσπάθησε να ξεπεράσει τα προβλήματα που δημιουργούσε η Γιουγκοσλαβία και να έρθει σε μια συνεννόηση μαζί της. Ταυτόχρονα, πήρε και πολιτικά μέτρα για να εμποδίσει τη διαλυτική δουλειά. Σ' αυτά τα πολιτικά μέτρα εντάσσεται και η απόφαση της 5ης Ολομέλειας γύρω από το Μακεδονικό. Είναι δε χαρακτηριστικό, ότι το ΚΚΕ απέφυγε για μεγάλο χρονικό διάστημα, να καταγγείλει για τη στάση της αυτή τη Γιουγκοσλαβία. Προχώρησε δε σ' αυτή την καταγγελία προς το τέλος του Εμφυλίου και αφού είχε πλέον ολοφάνερα κριθεί η τελική έκβασή του, με άρθρο του Ν. Ζαχαριάδη (έφερε τον τίτλο: "Το στιλέτο του Τίτο χτυπά πισώπλατα τη Λαϊκοδημοκρατική Ελλάδα"), που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα του Ινφορμπιρό στις 1/8/1949 και στο τεύχος 8 του Περιοδικού "Δημοκρατικός Στρατός". Πρέπει δε να σημειωθεί ότι μία από τις βασικές αιτίες που γράφτηκε αυτό το άρθρο είναι και το γεγονός

ότι στην ηγεσία του Κόμματος θεωρούνταν βέβαιο πως στο Καϊμακτσαλάν πραγματοποιήθηκε πισώπλατο χτύπημα. Πριν, όμως, φτάσουμε στην ανοιχτή καταγγελία, η ηγεσία του ΚΚΕ είχε επαφές με την ηγεσία του ΚΚΓ για τη λύση των προβλημάτων που προαναφέραμε. Πραγματοποιήθηκαν δύο κύκλοι συναντήσεων. Συγκεκριμένα, το Φλεβάρη του '49, ο Μ. Πορφυρογένης, ως εκπρόσωπος του Κόμματος, συνοδευόμενος από τον εκπρόσωπο του ΝΟΦ και υπουργό της ΠΔΚ, Πασχάλη Μητρόφσκι, επισκέφτηκε τα Σκόπια και το Βελιγράδι. Στα Σκόπια συναντήθηκε με τον πρωθυπουργό της ΛΔ της Μακεδονίας, Κονισέφσκι, και το υπουργό Εσωτερικών, Αμπας, όπου και έθεσε τα προβλήματα χωρίς όμως να επιτύχει λύσεις. Στο Βελιγράδι, συναντήθηκε με το μέλος της ΚΕ του ΚΚΓ Πόπι Βόιντα, αλλά κι αυτή η συνάντηση ήταν άκαρπη. Στη συνέχεια, τον Απρίλη του '49, το Βελιγράδι επισκέφτηκε ο Π. Ρούσος, ο οποίος συναντήθηκε με τον στρατηγό Ράνκοβιτς, ηγετικό στέλεχος του γιουγκοσλαβικού κόμματος και στενό συνεργάτη του Τίτο. Το αποτέλεσμα της συνάντησης ήταν η διαπίστωση του αδιεξόδου στις σχέσεις των δύο κομμάτων. Τα πράγματα, όπως αποδείχτηκε στη συνέχεια, είχαν πάρει το δρόμο τους και η ρήξη ήταν ζήτημα χρόνου. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ"

ΦΛΕΒΑΡΗΣ 1949

Πρώτος κύκλος επαφών του ΚΚΕ με το ΚΚΓ
Η συνοπτική έκθεση του Μ. Πορφυρογένη στην καθοδήγηση του ΚΚΕ Σε προηγούμενα σημειώματα αναφερθήκαμε στις σχέσεις ΚΚΕ-ΚΚ Γιουγκοσλαβίας μετά την αποπομπή του τελευταίου από το Γραφείο Πληροφοριών.

Επίσης μιλήσαμε, εν συντομία, για τις επαφές που είχε, στα 1949, το ΚΚΕ με το Γιουγκοσλάβικο κόμμα, ούτως ώστε να ξεπεραστούν μέσα από συνεννόηση τα προβλήματα που δημιουργούσαν στον αγώνα του ΔΣΕ οι Γιουγκοσλάβοι. Ο πρώτος κύκλος επαφών των δύο κομμάτων πραγματοποιήθηκε το Φλεβάρη του '49 με την επίσκεψη του Μ. Πορφυρογένη στα Σκόπια και στο Βελιγράδι. Ο Πορφυρογένης, μαζί με τον Πασχάλη Μητρόφσκι - στέλεχος του ΝΟΦ και υπουργός στην ΠΔΚ - μετά τον ανασχηματισμό της που αποφάσισε η 5η Ολομέλεια, έφτασε στα Σκόπια στις 8/2/49. Εκεί, πραγματοποίησε δύο συναντήσεις με τον πρωθυπουργό της Γιουγκοσλαβικής Μακεδονίας Κονισέφσκι και τον υπουργό Εσωτερικών Αμπας. Η πρώτη πραγματοποιήθηκε την ημέρα της άφιξής του και η δεύτερη την επομένη. Το θέμα που κυριάρχησε ήταν η υπονόμευση του αγώνα του ΔΣΕ από τους Γιουγκοσλάβους, με αιχμή το Μακεδονικό. Για την - όσο το δυνατό - πληρέστερη ενημέρωση του αναγνώστη γύρω από το θέμα, δίνουμε στη δημοσιότητα την αδημοσίευτη μέχρι σήμερα συνοπτική έκθεση του Μ. Πορφυρογένη προς την καθοδήγηση του ΚΚΕ. Η επιστολή απευθύνεται στον "σ. Βασίλη". Πιθανόν να πρόκειται για τον Β. Μπαρτζώτα. Βρίσκεται δε στο αρχείο ΚΚΕ ΑΣΚΙ κι έχει αριθμό αρχειοθέτησης Κ367 Φ: 20/17/2. "Αγαπητέ σ. Βασίλη,

Σου γράφω βιαστικά γιατί φεύγει το ταχυδρομείο και μόλις τώρα με ξύπνησαν. Είδαμε τους Κινισ. και Πομασ. (Σημείωση "Ρ": Προφανώς είναι λάθος γραμμένο. Εννοεί του Κονισέφσκι και Αμπας) το μεσημέρι προχτές (το πρωί είχαμε φτάσει). Εγινε 4ωρη συζήτηση που γι' αυτήν θα σας έχω έκθεση. Δήλωσαν πως ένα ζήτημα τέτοιο είναι καινούριο (δηλαδή κινητοποίηση όλων των επιστρατευμένων προσφύγων κλπ.) και δεν μπορούν να πάρουν απάντηση αλλά θα ρωτήσουν την Κ.Ε. του Κ.Κ.Γ. Με ρώτησαν αν ξέρω τίποτα για ένα τηλ/μα που έστειλε η Κ.Ε. του Κ.Κ.Γ. στο δικό μας, ζητώντας να συζητηθούν μερικά ζητήματα, και αν ήρθα ύστερα από το τηλ/μα αυτό. Απάντησα πως ήρθα μόνο για τη δουλιά των Μακεδόνων και πως άμα συζητηθεί η υπόθεση αυτή μπορώ και να ακούσω τι άλλο έχουν να μου πουν. Μ' αυτό το πνεύμα θα στέλναν προχτές τηλ/μα στο Βελιγράδι. Στο αναμεταξύ μείναμε σύμφωνοι (τους τόπα χωρίς να ζητώ απάντηση) να πάμε στα στρατόπεδα προσφύγων, στο νοσοκομείο κλπ. Χτες το πρωί συναντηθήκαμε με τους Κεραμιτζή, Γκότσε κλπ. Αισχρή κατάσταση, εκβιασμούς κλπ. Τους μίλησα αυστηρά και όταν θέλησαν να πουν πως η ανακοίνωση της απόφασης του Γραφείου Πληροφοριών προκάλεσε αντίδραση (!!) τους είπα μερικά πάνω στη βάση που τα είχα ήδη πει στον Κονισ. όταν κι αυτός έφερε παρόμοιο επιχείρημα. Επρόκειτο να συζητηθούν μαζί τους το βράδυ συγκεκριμένα μέτρα (επισκέψεις στα στρατόπεδα κλπ.) και το απόγευμα πήγα στο νοσοκομείο. Γυρνώντας αργά το βράδυ απ' το νοσοκομείο πήρα τηλ/μα α) πως με ζητάει ο Κονισ. και β) πως δεν κρίνεται σκόπιμη η επίσκεψη στα στρατόπεδα των προσφύγων. Ηταν φανερό πως πήραν τέτοιες οδηγίες απ' το Βελιγράδι. Πήγα και τους βρήκα πάλι και δυστυχώς αναγκάστηκα να πάρω για διερμηνέα πάλι τον Πασχάλη (δυστυχώς γιατί φλυαρεί φοβερά). Τελειώσαμε στις 2 τα μεσάνυχτα. Βασικά: 1) Δεν μπορούν να με δεχτούν στο Βελιγράδι αν δεν πάρουν τηλεγράφημα του κόμματός μου στην Κ.Ε. του Κ.Κ.Γ. πως είμαι εξουσιοδοτημένος να μιλήσω μαζί τους ύστερα απ' τό τηλεγράφημα που αυτοί μας στείλαν. 2) Κανένα ζήτημα δεν μπορεί να λυθεί εδώ, ούτε το πιο μικρό (π.χ.

ούτε εκλογή αντιπροσώπων της ΝΟΦ για το συνέδριο) αν δε λυθούν με συζητήσεις στο Βελιγράδι μερικά "ζητήματα αρχών". Αν αυτά λυθούν τότε όλα τα άλλα θα λυθούν. Προσπάθησα να ξεψαχνίσω ποια είναι τα "ζητήματα αρχών". Τους είπα ανοιχτά τη θέση μας για την απόφαση του Γραφείου Πληροφοριών και τους είπα πως αναγνωρίζουμε την ηγεσία της Σ.Ε. και το Μπολ. Κ. Μου είπαν πως δε ζητούν από μας να κρατήσουμε άλλη θέση, αλλά γίνονται ανοιχτές συζητήσεις πως η Γιουγκοσλαβία δε βοηθάει το κίνημά μας και γενικά ενάντια στη Γιουγκοσλαβία. Τους είπα πως εμείς ανακοινώσαμε την απόφαση μόνο στα μέλη του Κ.Κ. και δεν τη δημοσιεύσαμε. Για μας ο πόλεμος έρχεται πρώτος. Παραπονούνται πως στέλνουμε πρόσφυγες μακεδόνες στην Αλβανία και δεν τους επιτρέπουμε να 'ρθουν εδώ (είχαν υπόψη τους μια περίπτωση). Τους είπα πως εφόσον εδώ γίνεται αυτή η διαλυτική δουλειά μέσα στους μακεδόνες από φραξιονιστές και λιποτάχτες, είναι φυσικό να μη θέλουμε να τους στέλνουμε να ακούν πως π.χ. ο Χείμαρρος διέταξε το σφάξιμο όλων των παιδιών στα μακεδονικά χωριά... (αυτά λεν εδώ). Παραπονούνται πως επιτρέπουμε να 'ρχονται "βουλγάρικες εφημερίδες που βρίζουν τους Μακεδόνες αλλά απαγορεύουμε τη Νόβα Μακεντόνια". Γύρω απ' αυτά στρέφονται τα δικά τους παράπονα "αρχών". Υποθέτω και των αλλωνών γύρω από τα παρόμοια ζητήματα θα στρέφονται. Πάντως για να μην καθόμαστε εδώ τζάμπα, θα πρέπει να τηλεγραφήσετε αμέσως στο Βελιγράδι πως πάω σε απάντηση του τηλ/τος τους να συζητήσω κυρίως το μακεδονικό και ν' ακούσω τι άλλο έχουν να πουν. Αλλιώς να κοιτάξω να πάμε στο Μπούλκες, αν και είναι ζήτημα αν και αυτό θα το αφήσουν. Θα προτιμούσα στις συζητήσεις με τους επάνω να μην είναι ο Πασχάλης, γιατί μπερδεύεται σε συζητήσεις που θα μπορούσαμε να μην μπερδευτούμε και φλυαρεί. Περιμένω απάντησή σου να ξέρω τι θα κάνω. 10/2/49 Γεια χαρά 7 π.μ. Μίλτος".

ΙΟΥΛΗΣ 1949 Τι έγινε στο Καϊμακτσαλάν;

Μικρή ιστορική αναφορά στο λεγόμενο "πισώπλατο χτύπημα" Απ' όσα έχουμε αναφέρει μέχρι σήμερα, φαίνεται καθαρά πως το πρόβλημα των σχέσεων του ΚΚΕ με το ΚΚΓ και η στάση του τελευταίου απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ την περίοδο 1948-1949 δεν εξαντλείται - όπως ευρύτερα πιστεύεται - στο τι έγινε τον Ιούλη του '49 στο Καϊμακτσαλάν. Επειδή, όμως, το επεισόδιο του Καϊμακτσαλάν είναι το πλέον διαδεδομένο, αξίζει να σταθούμε λίγο πάνω σ' αυτό. Στις αρχές Ιούλη του '49 ο κυβερνητικός στρατός ξεκίνησε μια σειρά προπαρασκευαστικές επιχειρήσεις στην περιοχή του Καϊμακτσαλάν - που είναι πάνω στα ελληνογιουγκοσλαβικά σύνορα - με σκοπό να δημιουργήσει μια σφήνα στην Κεντρική Μακεδονία και να αποκόψει την επικοινωνία των ανταρτών που βρίσκονταν στο Γράμμο και στο Βίτσι, με τις υπόλοιπες ανταρτικές δυνάμεις που δρούσαν ανατολικότερα στο μακεδονικό χώρο. Οι επιχειρήσεις αυτές κράτησαν από τις 4 ως τις 8 του Ιούλη και κατέληξαν σε νίκη του κυβερνητικού στρατού. Στις 4 του Ιούλη έγινε συνάντηση αξιωματικών του γιουγκοσλαβικού και του ελληνικού κυβερνητικού στρατού, την οποία ο ΔΣΕ πληροφορήθηκε από υποκλοπή σήματος ασυρμάτου. Στις 5 του Ιούλη, υποτίθεται, ότι ο

("Αντισσυμμορικός Αγών". Στρατού ήλθεν εις επαφήν μετά του αντίστοιχου Διοικητού των μεθοριακών Γιουγκοσλαβικών δυνάμεων. σελ. τις πληροφορίες στην ηγεσία του ΔΣΕ και του ΚΚΕ έδωσε ο τότε διοικητής των ανταρτικών δυνάμεων στο Καϊμακτσαλάν Αλέκος . Να τι γράφει σχετικά ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος: "Διά την πρόληψιν της διαφυγής των συμμοριτών εις το γιουγκοσλαβικόν έδαφος ο υποδιοικητής του 516 Τάγματος Πεζικού κατόπιν οδηγιών και διαταγών του Γ` Σ. Σε ό. Κι αυτό είναι ένα ακόμη στοιχείο.κυβερνητικός στρατός πέρασε από το γιουγκοσλαβικό έδαφος και χτύπησε πισώπλατα τους αντάρτες. Πράγματι ο Γιουγκοσλάβος Αξιωματικός διαβεβαίωσε τον Ελληνα. ότι συμφώνως με τας οδηγίας των προϊσταμένων του δε θα επιτρέψει την είσοδο και πάντα εισερχόμενον θα συλλαμβάνη και αφοπλίζη. τον οποίον διαβεβαίωσεν ότι η διεξαγομένην επιχείρησις δεν είχε ουδένα εχθρικόν σκοπόν κατά της Γιουγκοσλαβίας και παρακάλεσε να απαγορεύση την είσοδον των συμμοριτών εις το έδαφός του..τι αφορά το υποτιθέμενο πέρασμα κυβερνητικού στρατού από το γιουγκοσλαβικό έδαφος.650). ". από τη μαρτυρία του Ζαφειρόπουλου αξίζει να συγκρατήσουμε το γεγονός ότι οι Γιουγκοσλάβοι είχαν ουσιαστικά κλείσει τα σύνορά τους. προς τον σκοπόν να μειωθή η σημασία της ήττας του Καϊμακτσαλάν. που επιβεβαιώνει πόσο προκλητικά υποκριτική ήταν η επιχειρηματολογία που χρησιμοποίησε για να δικαιολογήσει την ενέργειά του αυτή κατόπιν.. 649 . πριν ακόμη ο Τίτο δηλώσει ανοικτά κάτι τέτοιο. Τη συνάντηση Ελλήνων και Γιουγκοσλάβων αξιωματικών δεν την αρνούνται ούτε οι αντίπαλοι του ΔΣΕ. Τη δι' ασυρμάτου μετάδοσιν του αποτελέσματος της συναντήσεως υπέκλεψαν οι ασύρματοι των συμμοριτών και. η ηγεσία των συμμοριτών επετέθη διά ραδιοφωνικών εκπομπών εις ανοικτήν γλώσσαν κατά του Τίτο. Ο Διοικητής του 516 Τάγματος Πεζικού το αποτέλεσμα της ανωτέρω συναντήσεως ανέφερεν εις προϊστάμενον κλιμάκιον δι' ασυρμάτου εις ανοικτήν γλώσσαν. Πέραν των άλλων.

Ζαχαριάδη. σε μια συνέντευξή του στο Φ. Το 1980. Παπαπαναγιώτου. στην εφημερίδα Ελευθεροτυπία (22/3/1980) ο Α.Φλεβάρης 1957 .Παπαπαναγιώτου. Για του λόγου το αληθές παραθέτουμε το διάλογο που είχαν. ως ένα βαθμό αδίκησε τον Ζαχαριάδη. όσον αφορά την ιστορική αλήθεια.στον Ν. Παπαπαναγιώτου ήταν ιδιαίτερα αποκαλυπτικός. Και στις δικές σου" ("7η Πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ . Ζαχαριάδης: Και στις δικές σου τις εκθέσεις. σύντροφε. Παπαπαναγιώτου: Σε ποια στοιχεία στηρίχτηκες και χαρακτήρισες το πισώπλατο χτύπημα του Τίτο.όπως έκαναν και άλλοι .είτε όχι. σελ. γύρω . ". που είτε έγινε . για το θέμα.Μόνο για εσωκομματική χρήση".718). όταν λέει πως αδίκησε τον Ζαχαριάδη. Η πεποίθησή μου τότε ότι η Γιουγκοσλαβία βοηθάει τον αντίπαλό μας ενισχύθηκε και από την ανακοίνωση του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ για τη συνάντηση Ελλήνων και Γιουγκοσλάβων αξιωματικών στο Καϊμακτσαλάν". βέβαια. Αυτή είναι συνοπτικά η ιστορία το υποτιθέμενου πισώπλατου χτυπήματος στο Καϊμακτσαλάν. ο Παπαπαναγιώτου με τον Ζαχαριάδη στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1957: "Α. δεν αναιρεί τα ιστορικά γεγονότα. μετά την 6η Ολομέλεια του '56 είχε ξεχάσει τις ευθύνες του γι' αυτό το γεγονός και πρωταγωνιστώντας στα πλαίσια του γενικότερου αντιζαχαριαδικού κλίματος τα φόρτωσε όλα . υπογράμμισε: "Οπως τα πίστευα εγώ για το λεγόμενο "πισώπλατο χτύπημα" μπορεί και ο Ζαχαριάδης πραγματικά να τα πίστευε. ασκώντας του κριτική για το θέμα. Είπε συγκεκριμένα: "Το κύριο υλικό για τη δημιουργία του "πισώπλατου χτυπήματος" το έδωσα εγώ με τρεις αναφορές μου (με ασύρματο) στο Γενικό Αρχηγείο του ΔΣΕ για παραβίαση του Γιουγκοσλαβικού εδάφους από τον κυβερνητικό στρατό κατά τη διάρκεια της μάχης στο Καϊμακτσαλάν. Κι όταν του ζητήθηκε να εξηγήσει τι εννοεί. Ο ίδιος. Οικονομίδη. 717 . Ν. Σε άλλο σημείο της συνέντευξης ο Παπαπαναγιώτου σημείωσε ότι εκ των υστέρων κατάλαβε πως.

Δεν αναιρεί ούτε τη στροφή της Γιουγκοσλαβίας προς τους Αγγλοαμερικάνους. Ρούσου προς την καθοδήγηση του Κόμματος. τον Απρίλη του '49 πήγε στο Βελιγράδι ο Π. πολύ περισσότερο. που έδωσε η Γιουγκοσλαβία στον ΔΣΕ την περίοδο 1946 . για τη δεύτερη συνάντησή του με τον στρατηγό Ράνκοβιτς Μετά τις επαφές που είχε ο Μ.Δ. Ομως. ούτε την υπονόμευση του αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Δεύτερος κύκλος επαφών ΚΚΕ . μπορούν να βρεθούν πολλές δικαιολογίες . άλλο τόσο δεν πρέπει να λησμονείται και τι έγινε από κει και μετά. Οπως δεν πρέπει να υποβαθμίζεται ή πολύ περισσότερο να ξεχνιέται και να διαγράφεται η σημαντική βοήθεια.από τη συνολική στάση της Γιουγκοσλαβίας απέναντι στο ΚΚΕ και τον ΔΣΕ.άλλες λιγότερο και άλλες περισσότερο πειστικές . από τις οποίες το μόνο που διαπιστώθηκε ήταν η άκαμπτη στάση της .Κ. μετά τη σύγκρουση με το Ινφορμπιρό. Ρούσος. Βεβαίως. στρατηγό Ράνκοβιτς.γι' αυτή τη στάση. εκείνο που μετράει και έχει σημασία είναι ο χαρακτήρας της στάσης του γιουγκοσλάβικου κόμματος και οι συνέπειές της. Ρούσος πραγματοποίησε δύο συναντήσεις με το ηγετικό στέλεχος του ΚΚΓ και στενό συνεργάτη του Τίτο. την εγκατάλειψη της επαναστατικής αλληλεγγύης και του προλεταριακού διεθνισμού από το ΚΚΓ.και αφού αυτές δεν έφεραν κανένα αποτέλεσμα στα ζητήματα που έθετε το ΚΚΕ πραγματοποιήθηκε δεύτερος κύκλος επαφών μεταξύ των δύο κομμάτων. ούτε. Ο Π.1948. την προδοσία αυτού του αγώνα. αναπληρωματικό μέλος του ΠΓ του ΚΚΕ και υπουργός Εξωτερικών της Π. Πορφυρογένης στη Γιουγκοσλαβία .ΚΚΓ Η έκθεση του Π. Συγκεκριμένα.

για τη γενικότερη κατάσταση της χώρας. Στα πλαίσιά τους. ο Π. Και τη δεύτερη συνάντηση . ο Ρούσος κατέθεσε εκ μέρους του ΚΚΕ υπόμνημα με τα ζητήματα που έθετε το κόμμα προς λύση και τις εκτιμήσεις του για τη στάση του ΚΚΓ. Δημοσιεύουμε σήμερα το μέρος της έκθεσης που αφορά τη δεύτερη αυτή συνάντηση. Συντάκτης του υπομνήματος αυτού πιθανόν να ήταν ο ίδιος ο Τίτο. αν πάρουμε υπόψη το ύφος και τον τρόπο γραφής του.όπως και την πρώτη κατέγραψε στην έκθεσή του που παρέδωσε στο ΚΚΕ. όπως και τις εντυπώσεις που ο συγγραφέας της αποκόμισε από την παραμονή του στη Γιουγκοσλαβία. υπό μορφή πρακτικών. "ΔΕΥΤΕΡΗ ΣΥΝΟΜΙΛΙΑ ΜΕ ΤΟΝ ΡΑΝΚΟΒΙΤΣ (7.Γιουγκοσλαβίας να λύσει τα πρακτικά ζητήματα που έθετε το ΚΚΕ. Ρούσος. η ύπαρξη των οποίων δημιουργούσε σοβαρά προβλήματα στον αγώνα του ΔΣΕ. Η έκθεση μάς παραδόθηκε από το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του ΚΚΕ και προέρχεται από τα αρχεία του Κόμματος. Οι συναντήσεις πραγματοποιήθηκαν στη 1 και 7 Απρίλη του 1949. Σ' αυτό το υπόμνημα απάντησαν οι Γιουγκοσλάβοι με δικό τους. 49) . 4.

Πέτρος: Επιφυλάσσομαι να μιλήσω μετά το διάβασμα του γράμματος. Στην αρχή ο Ράνκοβιτς έκανε την ακόλουθη δήλωση. Αλλά δε θα σας τη δώσουμε. που δίνονται χωριστά. βάζει ουσιαστικά πολιτικούς όρους απαράδεχτους χωρίς να απομακρύνεται από αόριστες "υποσχέσεις". Κάνει όμως εντύπωση ο πιο αντισοβιετικός και ο πιο εχθρικός για μας τόνος τους. Οπως φαίνεται κι απ' αυτά. όπως συνήθως συνοπτικά ή παρασιωπά τις συγκεκριμένες καταγγελίες μας. περιέχει αυθαίρετους ισχυρισμούς και στα πρακτικά ζητήματα. σ' αυτή τη συζήτηση.τι σημειώσεις σας χρειάζονται και θα σας ετοιμάσουμε αύριο περίληψη.). με επικεφαλής το ΒΚΠ (μπ. (Εδώ ο Ράνκοβιτς διάβασε το γράμμα και τα παραρτήματά του. που φάνηκε κι απ' όσα είπε παρακάτω και προφορικά ο Ράνκοβιτς. Ράνκοβιτς: Εχουμε έτοιμη την απάντησή μας προς την ΚΕ. για την οποία ειδοποιήθηκα από την παραμονή. θα την πάρετε μαζί σας και το ίδιο το απαντητικό γράμμα μας θα μείνει στα αρχεία μας. που αργότερα μετονομάστηκε σε ΚΚΣΕ) αρνιέται.Στις 9 το βράδυ έγινε η δεύτερη συνάντηση. θα κρατήσετε ό. "Ρ": Πρόκειται για το Πανενωσιακό Κομμουνιστικό Κόμμα (μπολσεβίκοι). (σημ. Πρέπει να σημειωθεί ότι . Θα σας τη διαβάσουμε εδώ. η ΚΕ της Γιουγκοσλαβίας μετατοπίζει τα ζητήματά μας στο γενικό πλαίσιο της αντικομμουνιστικής πάλης με τα αδελφά μας κόμματα.

καθώς και πάνω στους αριθμούς και τα στοιχεία σχετικά με τη βοήθεια που μας δόθηκε. Πάντως. δικαίωμά σας είναι να κάνετε ό. 1. Στο σ.το σημείο του γράμματος που ραδιουργικά μιλάει για τη στάση του ΒΚΠ (μπ. Ζαχαριάδη ανακοινώθηκε στις αρχές του 1948 ότι ο Στάλιν είπε στον Τζίλας ότι είναι ανάγκη να αναδιπλωθούν οι Ελληνες αντάρτες. Ράνκοβιτς: Πρόκειται για σοβαρό ντοκουμέντο. .) απέναντί μας ο Ράνκοβιτς το διάβασε αλλιώς.τι μου ανακοινώσατε έχω να κάνω την ακόλουθη δήλωση. Πάνω σε ό. αλλά νομίζω ότι το Κόμμα μας είναι τουλάχιστο σε θέση να προφυλάξει από τους ιμπεριαλιστές τα μυστικά του αγώνα. Εμείς είμαστε κρατικό κόμμα. πώς είναι δυνατόν να μην πάω στην ΚΕ μας τη γραφτή σας απάντηση σε τόσο σοβαρά ζητήματα που βάζετε και που μου διαβάσατε.τι νομίζετε. ενώ εσείς δε θα 'χετε τόσες δυνατότητες να προφυλάξετε τα ντοκουμέντα. πολύ περισσότερο που εγώ σας άφησα τις απόψεις μας εγγράφως.Επιφυλάσσομαι για λογαριασμό της ΚΕ μας να μελετήσουμε ό. Σημασία έχει η ουσία της απάντησης. Πέτρος: Πρώτα απ' όλα θέλω να εκφράσω την απορία μου.τι ντοκουμέντο μας εγχειρίσετε. Πέτρος: Μπορεί να μην έχουμε ακόμα πλήρως οργανωμένο κράτος.

ή δίνοντας αόριστες υποσχέσεις. Η κατάσταση είναι σοβαρή. Ο λαός μας έδωσε για τον αγώνα σας αμέτρητες θυσίες. Ο ιμπεριαλισμός επιτίθεται. δεν μπορούμε όμως να πούμε το ίδιο και για σας. ακολουθείτε τη συκοφαντική εκστρατεία του Γραφείου Πληροφοριών. Το ίδιο ισχύει και για τη Βουλγαρία. 4.Δε λύνει έμπρακτα και ουσιαστικά κανένα από τα πραχτικά ζητήματα που σας θέσαμε. βάζοντας όρους που δεν μπορούμε να τους δεχτούμε. Πρέπει να μεσολαβήσετε όσο το δυνατόν πιο νωρίς. διαπιστώνω δυστυχώς ότι υπάρχει διαφορά ανάμεσα στις δύο ΚΕ.4. Ποιες όμως είναι οι εγγυήσεις σε περίπτωση διεθνών περιπλοκών. ενώ αντίθετα περιέχει αβάσιμους ισχυρισμούς. Πρόκειται για διαφορές που τις εκθέσαμε και σε τηλεγραφήματα προς την ΚΕ σας. εσείς δεν την εκτιμάτε. αρμόδια να αποφασίζει. 3. Ομαλά πήγαινε η δουλιά από μέρους μας. Στο γράμμα μας αναφέρουμε τη βοήθεια που σας δώσαμε.49 και σε συμπληρωματικό που έχω απόψε στη διάθεσή σας. την κοινή άμυνα. Ράνκοβιτς: Δεν πρόκειται. Τα πραχτικά ζητήματα που βάζετε δεν είναι τόσο μεγάλα που δεν μπορούν να λυθούν αμέσως. για μικροδιαφορές πέντε πάνω πέντε κάτω. Δεν πρόκειται για αριθμό αυτοκινήτων που δουλεύουν ή δε δουλεύουν. Εσείς αντί να διαψεύσετε τον Τσαλδάρη. Εσείς θέλετε να είμαστε απλά τεχνικός σταθμός σας. Δεν είναι απλά αυτά τα ζητήματα. όπως βλέπετε. Τελευταία αποφεύγετε τη συνεργασία σε ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος.Απ' όσα άκουσα.2. Αφορούν τη σύμπραξή μας. Μιλάτε (σχόλιο του Ραδιοσταθμού . Επειδή το ζήτημα το θεωρώ σοβαρό. είμαι υποχρεωμένος να μην προχωρήσω σε άλλη συζήτηση και να εκθέσω το ζήτημα στην ΚΕ μου.Η απάντησή σας αποφεύγει να απαντήσει σε σειρά συγκεκριμένες καταγγελίες μας που περιέρχονται στο γράμμα μας με το παράρτημα της 1. Για παράδειγμα έχουμε τις τελευταίες μηχανορραφίες και δηλώσεις του Τσαλδάρη (για συνεννοήσεις του με τη Γιουγκοσλαβία).

και ενισχύετε έτσι την ιμπεριαλιστική προπαγάνδα. 4. αλλά ατύχημα με τη συκοφαντική προπαγάνδα του Γραφείου Πληροφοριών και της Μόσχας που μας κάνει τέτοια επίθεση. αμφίβολη) στάση σας. δηλαδή τον Ζαχαριάδη και τον Ιωαννίδη. Δεν υπάρχει ατύχημα στη Γιουγκοσλαβία. ενώ είστε από την αρχή ενήμεροι για το έργο της βοήθειας. 49) για ατύχημα των λαών της Γιουγκοσλαβίας κ. γιατί στα ελληνικά δεν τις άκουσα. Παρακολούθησα με τ' αυτιά μου τις δηλώσεις του Τσαλδάρη. όπως λέτε εσείς. Λοιπόν. μεσολαβήσαμε και στην ΕΣΣΔ και στις Λαϊκές Δημοκρατίες για να σας βοηθήσουν. Δεν μπορώ να καταλάβω τις σκέψεις σας. Ράνκοβιτς (συγχυσμένα): Ναι. ότι ο Τσαλδάρης διαπραγματεύεται με τη γιουγκοσλαβική κυβέρνηση. όχι όμως κυβερνητική διάψευση. Δόθηκε την άλλη μέρα. στην "Πολίτικα". ενώ δεν τις άκουσα από την Αθήνα. Είμαστε γεροί και θα αποδείξουμε ότι έχουμε δίκιο. Ράνκοβιτς (διακόπτοντας): Τις έδωσε. τις έδωσε στις 4. ενώ η ίδια η γιουγκοσλαβική κυβέρνηση δεν έχει δώσει ως αυτή τη στιγμή καμιά διάψευση. . Αμφισβητείτε τους αριθμούς μας. αλλά η προβληματική (προμπλεμάτιτσεν. 4. Πέτρος: Μια διακοπή. Θα το πράξουμε (δηλαδή τη διάψευση."Ελεύθερη Ελλάδα" 7. 49. βγαίνει η πληροφορία ή η φήμη. 4. Εμείς κινήσαμε το ζήτημα του εράνου. ξέρετε ότι εμείς ήμασταν πρώτοι. 49 στο Λονδίνο. Δεν κρύβω ότι σε τέτοια γεγονότα όλοι οι αγωνιστές μας θα 'ναι ευαίσθητοι. 8. Πέτρος: Ισως στη σερβική γλώσσα. Για τα δεινά σας δε φταίει η κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία. που σημειώστε. αλλά σχόλιο του διπλωματικού συντάκτη του "Τανγιούγκ").ά. Ζητάτε από μας να διαψεύσουμε δηλώσεις του Τσαλδάρη ότι διαπραγματεύεται με τη γιουγκοσλαβική κυβέρνηση. για τους κόπους μας και εσείς προσωπικά πιο πολύ και από άλλους δύο συντρόφους.

Ποτέ δε ζητήσαμε να είστε με το μέρος μας στη διαφορά με το Γραφείο Πληροφοριών. Ούτε και τώρα μας είναι σαφής η θέση των άλλων κομμάτων απέναντι στον αγώνα σας. Λυπούμαι μόνο που ως την ώρα οι καρποί ήταν κατώτεροι από τους μόχθους μας. Εμείς δε βάλαμε ποτέ όρους. Και δεν έχει καμιά αλλαγή. Τίτο προσωπικά θέλουμε να βοηθήσουμε τον αγώνα σας. ας την εκμεταλλευτούμε και βλέπουμε..Το σύνολο του ζητήματος να βλέπουμε και όχι τις ελλείψεις που είχαμε και τις ξεπερνούσαμε με συνεννόηση. . η εξάλειψη των διαφορών μας δεν παρουσιάζει δυσκολίες. Ράνκοβιτς: Τραυματίες θα εξακολουθήσουμε να δεχόμαστε.. Και κάτι ακόμα. Εγώ πάντως βλέπω ότι τώρα δεν πηγαίνω καμιά θετική λύση στα ζητήματα που ήταν ο βασικός σκοπός της αποστολής μου. μολονότι δεν καταλαβαίνω γιατί λέτε εγώ είμαι πιο ενήμερος από τους δύο άλλους συντρόφους μου που είναι πιο υπεύθυνοί μου στο Κόμμα. αλλά το φταίξιμο δεν είναι δικό μας. Βοήθεια σε υλικό θα εξακολουθήσουμε να δίνουμε. Παιδιά είμαστε έτοιμοι και πάλι να περιθάλψουμε. Η ΚΕ μας και ο σ.) καταγγέλλει τη γιουγκοσλαβική ηγεσία σαν προδοτική. Εμάς η θέση μας είναι καθαρή. Δεν ξέρουμε αν πιστεύουν στη νίκη. Εσείς σκέπτεστε έτσι: Το Γραφείο Πληροφοριών και το ΒΚΠ (μπ. Το Μπούλκες θα το βοηθήσουμε και θα καλυτερέψουμε τη θέση του αν είναι δυνατό. έχουμε τώρα την ανάγκη τους. Πέτρος: Δεν κρύβω τις προσπάθειες που κατέβαλε το κόμμα μας και εγώ προσωπικά και την αδελφική σύσφηξη των δεσμών ανάμεσα στα κόμματα μας. Αν δείξετε θέληση για το ξεπέρασμα των παρεξηγήσεων. Αλλά δεν μπορούμε να μεταφέρουμε και στα τυφλά υλικά από τη Βουλγαρία. αλλά δε θα δεχτούμε να μεταφέρετε την καμπάνια του εναντίον μας.

μου εγχειρίστηκαν μόλις 40 λεπτά πριν φύγω για το σταθμό. Απρίλης 1949 Λίγα λόγια για την κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία "Λίγα λόγια για την κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία Συμπεράσματα". Στην πραγματικότητα έστειλε την άλλη νύχτα στις 11 το βράδυ ρώσικη μετάφραση και παραρτήματα. Το σημείωμα αυτό συνόδευε τη δημοσιευόμενη παραπλεύρως έκθεση. Από το Βελιγράδι ως τα Σκόπια ταξίδεψα μόνο με δικό μας άνθρωπο. δεν ήταν δυνατό να τους αφήσω και γραφτά τη δήλωση που τους έκανα σχετικά με το περιεχόμενο της απάντησής τους.1949 Πέτρος". Και μέσω του Στρ. Φυσικά πάντα συνταξίδεψε μαζί μου και σύντροφος της υπηρεσίας μας. για τη δεύτερη συνάντησή του με τον στρατηγό Ράνκοβιτς. Από τα Σκόπια ως το Μοναστήρι με συνόδεψε ένας ανθυπασπιστής τους (όταν πήγα με είχε προϋπαντήσει και συνοδέψει ο λοχαγός του τομέα και ένας ταγματάρχης από τα Σκόπια). Ο Ράνκοβιτς υπόσχεται να δώσει αύριο ελληνική μετάφραση της απάντησης χωρίς τα παραρτήματα. . Δεν έχω να προσθέσω τίποτα σε όσα σας είπα. για τις εντυπώσεις και τις εκτιμήσεις του από τη γενικότερη κατάσταση στη Γιουγκοσλαβία.Πέτρος: Από μέρους μας υπήρξε πάντα και θα υπάρξει και στο μέλλον η διάθεση για συνεργασία στα δύο κόμματα. ειδοποίησε ότι θα επιτραπεί η διάβαση 2. Σημειώνω τη δήλωσή σας ότι είστε διατεθειμένοι να βοηθήσετε. αλλά τα ζητήματα που βάλατε τα θεωρώ σοβαρά και πρέπει να ενημερώσω την ΚΕ μας. Λόγω που τα ντοκουμέντα. Ρούσος την έκθεσή του προς την καθοδήγηση του Κόμματος. 12.000 ανθρώπων μας από τη Βουλγαρία.4. Έτσι επιγράφει ο Π.

αν και φαίνεται να έχει εξασφαλιστεί κάπως η συγκρότηση εργατικών ομάδων για φέτος. όμως. Ένα ζευγάρι μέτρια παπούτσια στοιχίζει με το ειδικό δελτίο 600 δηνάρια και με το γενικό δελτίο 3. Πρώτα απ' όλα η ζωή (διατροφή) ακρίβυνε τουλάχιστον 100% σε σχέση με το περσινό. Είδη ρουχισμού ελάχιστα υπάρχουν. να σημειωθεί ότι η κλίκα αυτή αντιμετωπίζει σοβαρές αντιθέσεις. Πρέπει. .500 δηνάρια.Δημοσιεύουμε σήμερα και την έκθεση αυτή ολόκληρη.500 4. Στην αγορά βλέπεις μόνο λίγα λαχανικά κι αυτά ακριβά. Τα μαγαζιά είναι ουσιαστικά γυμνά. Ένα φαΐ έχει στο εστιατόριο 70 δηνάρια έναντι 35 . Τα μεροκάματα ελάχιστα αυξήθηκαν (100 .40 που είχε.150 δηνάρια). Τα έργα του Βελιγραδίου δεν πηγαίνουν με το ρυθμό που προβλεπόταν. Οι δρόμοι του Βελιγραδίου είναι γεμάτοι ανθρώπους του χωριού απ' αυτούς που διαθέτουν τρόφιμα και τα πάνε στην αγορά σε τιμές μαύρης αγοράς που έχει απλωθεί. Η κλίκα του Βελιγραδίου εκμεταλλεύεται και τα εθνικά αισθήματα ενός λαού που έχει μαχητική. αλλά η μεγάλη τρομοκρατία και η μη εμφάνιση σοβαρής οργανωμένης αντιπολιτευτικής δράσης συγκρατεί ακόμα το καθεστώς. ώστε να έχει ο αναγνώστης του "Ρ" την περισσότερο δυνατή ολοκληρωμένη εικόνα των συνθηκών εκείνης της περιόδου: "Η εντύπωση από την επίσκεψη στη Γιουγκοσλαβία δείχνει αναμφισβήτητη αλλαγή σε σχέση με το προηγούμενο ταξίδι. Το καθεστώς αυτό όλο και πιο πολύ βυθίζεται στη λάσπη και είναι χαρακτηριστικό ότι εντάθηκε η ανοιχτή αντισοβιετική προπαγάνδα και λύσσα που το εκδήλωσε στη συζήτηση και ο ίδιος ο Ράνκοβιτς. Οι πληροφορίες λένε ότι υπάρχει στα εργαζόμενα στρώματα αρκετή δυσφορία για την κατάσταση. Ένα αυγό 14 δηνάρια. ιδιαίτερα αντάρτικη παράδοση. την οποία μάς παραχώρησε το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του ΚΚΕ. Το κρέας σπανίζει. όπως τα είδαμε σε μια βόλτα με το σύντροφό μας Σ.

στερλινών. Φυσικά είναι όπλο του εχθρού που πρέπει να το υπολογίζουμε. Δεύτερο: Δεν πρέπει να παραλειφθεί ότι η εθνικιστική και αντιδιεθνιστική θέση του ΚΚΓ. Αυτό φαίνεται από τη μεγάλη ευαισθησία που δείχνει η κλίκα. αλλά κάτω από ορισμένους όρους μπορεί να σταθεί και παράγοντας ανατροπής της. ίσως.Πρώτα απ' όλα ο αντισοβιετισμός της. Πολύ τους στοίχισε η υπόθεση του σταθμού μας. όπως και για όλο το διεθνές μέτωπό μας από τις ερωτοτροπίες και τα παζαρέματα του Τίτο με τον ιμπεριαλισμό και το μοναρχοφασισμό και την επιθετικότητα των τελευταίων. που θέλει να ποζάρει στο ρόλο κάποιας Γιουγκοσλαβικής "τρίτης δύναμης" ενθαρρύνει φυσικά και τους εθνικιστικούς σοβινισμούς ανάμεσα στους λαούς της Γιουγκοσλαβίας. όπως και η ιμπεριαλιστική προπαγάνδα στο μακεδονικό ζήτημα και τη νέα θέση μας. Τρίτο: Το ελληνικό ζήτημα και ο αγώνας μας δεν είναι από τα μικρότερα εμπόδια που αντιμετωπίζει η γιουγκοσλάβικη ηγεσία στον κατήφορό της. Νομίζω ότι η κλίκα του Βελιγραδίου υπολογίζει πολύ την ενδεχόμενη ανοιχτή θέση μας εναντίον τους και θα ήθελε να κρατηθούμε. που ολοένα και περισσότερο ξεσκεπάζεται και θα ξεσκεπάζεται. έστω στη σημερινή θέση απέναντί της. Αλλά κι από το Μαυροβούνι ίσως και τη Βοσνία Ερζεγοβίνη δεν περιμένει καλές ειδήσεις η γιουγκοσλαβική ηγεσία. Έχει εκτεθεί πολύ απέναντι στο λαό της σ' αυτό το ζήτημα που ίσως είναι σήμερα το μόνο σχεδόν σημείο κάποιας επαφής της με το διεθνές δημοκρατικό στρατόπεδο. Η σύνδεσή της με τον ιμπεριαλισμό μπορεί. Μακεδονίας. παρά τις κερδοσκοπικές . όπου είναι γερές οι φιλοσοβιετικές και φιλορωσικές συμπάθειες. Αυτός είναι και ο λόγος των δισταγμών της. Είχε έρθει εκεί και γαλλική οικονομική αποστολή). όπως και τον κίνδυνο που αυξάνει για τον ελληνικό λαό και για την Αλβανία. δεν μπορεί να μη βάζει σε σκέψη τα πλατιά εργαζόμενα στρώματα. ιδιαίτερα της Σερβίας. μονόπλευρα μόνο να δώσει προσωρινές ελπίδες οικονομικής φύσης(τις μέρες της παραμονής μου στο Βελιγράδι παζάρευαν με τους Άγγλους πίστωση 150 εκατ. Όμως.

Η σημερινή στρατιωτική μας κατάσταση θα έκαμε.ΚΑΛΟΚΑΙΡΙ ΤΟΥ '49 Πριν την τελική σύγκρουση Η ανακατάληψη του Γράμμου από το ΔΣΕ και οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού Μετά την εκκαθάριση της Πελοποννήσου. Είναι ζήτημα χρόνου για συναλλαγές με τους Δυτικούς. Το συμπέρασμα για μας είναι ότι πρέπει να δείξουμε την ίδια σταθερότητα στα πολιτικά ζητήματα απέναντι στη γιουγκοσλαβική ηγεσία.Βόιο έκανε αίσθηση στους κύκλους του Ράνκοβιτς. ίσως. την ήττα του ΔΣΕ στη Φλώρινα και την ανακατάληψη της πόλης του Καρπενησιού από τον κυβερνητικό .αυτές μανούβρες της. 1949 Πέτρος" ΑΝΟΙΞΗ . 12. ακόμα αναγκαία κάποια περιορισμένη συνεργασία. όμως. δεν πρέπει να υπάρχει αμφιβολία ότι είναι έτοιμη για τη χειρότερη προδοσία κι αυτό το δείχνει η στάση της στα ζητήματα που συζητήσαμε. Οι προοπτικές. από την πλευρά των Γιουγκοσλάβων δε μου φαίνονται ελπιδοφόρες. Σημειώνω ότι η τελευταία μας επίθεση στο Γράμμο Σμόλικα . 4. δηλαδή μεταφορά υλικού και ανθρώπων.

ήταν αναγκασμένος να προετοιμαστεί. Από την άλλη ο Δημοκρατικός Στρατός. Τέλος. για να δώσει την τελική μάχη. διαβιβάσεων. στο οποίο θα γινόταν η τελική σύγκρουση. Η μόνη επιλογή των ανταρτών. δύο μοίρες .θεωρούνταν το άπαρτο φρούριο των ανταρτών. με την ενίσχυση τμημάτων τραυματιοφορέων. μεταφορών. περισσότερες από κάθε άλλη φορά. βεβαίως. αφού είχε καταφέρει να απαγκιστρώσει δυνάμεις του που στο παρελθόν χρησιμοποιούνταν σε άλλα μέτωπα.000. Στην επιχείρηση πήραν μέρος η ταξιαρχία της σχολής αξιωματικών του Γενικού Αρχηγείου. Από μέρους του κυβερνητικού στρατού στη μάχη πήραν μέρος τρεις ταξιαρχίες της 8ης μεραρχίας του. στο ζήτημα της έλλειψης εφεδρειών. έχοντας απέναντί του υπέρτερες δυνάμεις. δυνάμεις σαμποτέρ. χωρίς να έχει καταφέρει να ανατρέψει την αρνητική κατάσταση γι' αυτόν. Έτσι έστρεψε την προσοχή του στην εκκαθάριση και άλλων περιοχών της χώρας . πυροβολικό. Ο στρατός της κυβέρνησης των Αθηνών. προς τα τέλη Απρίλη του '49.Γούσια. Η διεύθυνση της επιχείρησης ανατέθηκε στον Μ. Μπαρτζιώτας. που από τη αρχή του εμφυλίου . Οι δυνάμεις ανταρτών που διατέθηκαν αρχικά δεν ήταν πάνω από 4. Βλαντά και Πολιτικός Επίτροπος ορίστηκε ο Β.και μέχρι το καλοκαίρι του '48 . ήταν πλέον αισθητά πιο ενισχυμένος. η ταξιαρχία Καλιανέση (πρώην 8η μεραρχία).στρατό ήταν φανερό ότι οι πολεμικές συγκρούσεις οδηγούνταν στην κορύφωση. Η ανακατάληψη του Γράμμου Το Μάρτη του '49 η ηγεσία του ΔΣΕ αποφάσισε περιορισμένης έκτασης επιχείρηση για την ανακατάληψη του Γράμμου. του δυνατού. η 108η ταξιαρχία. ήταν να φροντίσουν το μέτωπο. στις παραπάνω δυνάμεις προστέθηκε και η 103η ταξιαρχία. Βοντίτσιο . Στην πορεία των μαχών σ' αυτές τις δυνάμεις προστέθηκε και η 16η ταξιαρχία. στο μέτρο.ιδιαίτερα στην εκκαθάριση της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας .ούτως ώστε να περιορίσει σε όσο το δυνατό ελάχιστο χώρο τη δράση των ανταρτών. ενώ η διοίκηση όλων των δυνάμεων ανατέθηκε στο Γ.

συν μία ταξιαρχία της 1ης μεραρχίας. για την ανακατάληψη του Γράμμου. 579). η 45η ταξιαρχία. Εδημιουργήθη εκ νέου η εστία . η 9η και η 16η μεραρχίες. άρχισε στη 1 Απρίλη 1949 και ουσιαστικά μέχρι τα τέλη του μηνός είχε ολοκληρωθεί με επιτυχία. ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος γράφει: "Επετεύχθη πράγματι στρατηγικός και τακτικός αιφνιδιασμός και ούτω κατελήφθησαν οι αντικειμενικοί σκοποί άνευ σοβαράς αντιδράσεως του αντιπάλου και εξηναγκάσθησαν αι εθνικαί δυνάμεις να προβούν εις αναδιάταξιν δυνάμεων διά προσανατολισμού δυνάμεων προς Δυτικόν Γράμμον Σμόλικαν και να εμπλακούν εις αγώνα φθοράς. πυροβολικό και αεροπορία. ("Αντισυμμοριακός Αγών". Ετσι ο Γράμμος ξαναπέρασε στους αντάρτες.ορεινών καταδρομών. η στρατιωτική ηγεσία του κυβερνητικού στρατού είχε επεξεργαστεί . Για τη ανακατάληψη του Γράμμου από τον ΔΣΕ. πολυδάπανου εις απώλειας ανθρώπινου και πολεμικού υλικού και παρέστη ανάγκη νέων αγώνων κατά το 1949 διά την ανακατάληψίν του". Εκκαθαριστικές επιχειρήσεις σε Ρούμελη-Θεσσαλία Για τη συντριβή του Δημοκρατικού Στρατού στη Ρούμελη και τη Θεσσαλία. Η επιχείρηση του ΔΣΕ.2/6/49). Εγένεντο κινήσεις ταχείαι υπό δυσκόλους συνθήκας ατμοσφαιρικάς και εδάφους και μάλιστα κατά τη νύκτα. Σύνολο δυνάμεων πολύ πάνω από 20. όστις μόλις το θέρος του 1948 είχεν εκκαθαρισθεί διά μακροχρονίου (64 ημερών) αγώνος.000 άνδρες.βάσις του Γράμμου. Η νίκη βεβαίως διασφαλίστηκε με την επιτυχημένη μάχη στα Πατώματα (30/ . σελ. η 77η ανεξάρτητη ταξιαρχία. προκαλώντας βαριές απώλειες στον αντίπαλο.

Η ζώνη των επιχειρήσεων περιορίζετο από βορρά υπό της γραμμής Αώου ποταμού (Κόνιτσα) . Η ανακατάληψη του Γράμμου από τον ΔΣΕ ανάγκασε την αντίπαλη στρατιωτική ηγεσία να τροποποιήσει το σχέδιο "ΠΥΡΑΥΛΟΣ". είναι ότι εις τας δυνάμεις ταύτας κρούσεως δεν καθωρίζετο ως αντικειμενικός σκοπός εδαφική ζώνη.Αλιάκμονος ποταμού (Σέρβια) και προς νότον μέχρι Κορινθιακού Κόλπου . Να πώς περιγράφει αυτό το σχέδιο ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος: "Σκοπός: Η εθνική Ηγεσία μετά την ανακατάληψιν του Καρπενησίου και την καταδίωξιν των συμμοριτών προς Αγραφα. 585). της Κεντρικής Ελλάδος και τη συσπείρωσιν προοδευτικώς και συστηματικώς των δυνάμεων διώξεως προς βορράν. Το ιδιάζον εν τη συλλήψει του σχεδίου τούτου. σελ. με σκοπόν τη ριζικήν εκκαθάρισιν εκ Ν. Η επιχείρησις "Πύραυλος" θα άρχιζε μετά την εκκαθάρισιν της Πελοποννήσου προς χρησιμοποίηση των εκεί διατεθεισών δυνάμεων της IX Μεραρχίας. Κρούσεως. προς Β. αποδιοργάνωσιν και εξόντωσιν των συμμοριακών συγκεντρώσεων εν τη άνω περιοχή. της 72ας Ταξιαρχίας και των Μοιρών Καταδρομών" (στο ίδιο.Βενέτικου ποταμού (Γρεβενά) . αλλ' ο συμμοριακός όγκος εις οιανδήποτε περιοχήν και εάν ευρίσκετο ή κατέφευγε καταδιωκόμενος.συγκεκριμένο σχέδιο με την επωνυμία "ΠΥΡΑΥΛΟΣ".Βορείου Ευβοϊκού Κόλπου. και φυσικά προ της εκδηλώσεως της ενεργείας των συμμοριτών προς ανακατάληψιν του Γράμμου. Ο Ζαφειρόπουλος αναφέρει σχετικά: "Μετά την μεσολάβησιν την 1ην Απριλίου της επιχειρήσεως των συμμοριτών "ελιγμός του Γράμμου 1949" διά της ανακαταλήψεως του Δυτικού Γράμμου και Σμόλικα υπό . Εξοντώσεως Συμμοριτών). Για την εφαρμογή του σχεδίου θα δημιουργούνταν ειδικές δυνάμεις κρούσης με την ονομασία ΔΑΚΕΣ (Δυνάμεις Αναζητήσεως. Σχέδιον ενεργείας: Διά την εκκαθάρισιν θα εδημιουργείτο κινητή δύναμις κρούσεως προς καταδίωξιν. είχεν αποφασίσει την ενέργειαν επιχειρήσεων.

400 μαχητές. Έτσι το σχέδιο "ΠΥΡΑΥΛΟΣ" τροποποιήθηκε και στη θέση του εμφανίστηκε το σχέδιο "ΚΥΝΗΓΟΣ". Η 2η Μεραρχία με διοικητή τον Γ. Σύμφωνα με τον Ζαφειρόπουλο στο σχέδιο "Κυνηγός" προβλεπόταν: "α) Η εκκαθάρισης της περιοχής των Αγράφων. Γράμμον. λόγω ανεπάρκειας των διατιθέμενων δυνάμεων" (στο ίδιο. Στρατού εις την περιοχήν Κεντρικής Ελλάδος (Ρούμελη . ότι είναι ασύμφορος η δημιουργία ταυτοχρόνως διμέτωπου αγώνος. αι προϋποθέσεις της επιχειρήσεως "Πύραυλος" από απόψεως δραστηριότητας των συμμοριτών και διαθεσιμότητος εθνικών δυνάμεων τροποποιήθηκαν άρδην. Γράμμον. 588). β) Η εκκαθάρισις της περιοχής της Ρούμελης. σελ. Μ' αλλά λόγια η συνολική δύναμη των ανταρτών. στην καλύτερη των περιπτώσεων. οι υπό εκκαθάριση και εξόντωση δυνάμεις του ΔΣΕ ήταν οι εξής: Η 1η Μεραρχία με διοικητή τον Χ. Αλεξάνδρου (Διαμαντής) είχε δύναμη περίπου 1. σελ. προς εξόντωσιν της II συμμοριακής Μεραρχίας και μονάδων χώρου. . κατά πόσον συμφέρει να αποδυθούν αι εθνικαί δυνάμεις εις ταυτόχρονον διμέτωπον αγώνα. προς εξόντωσιν των εν αυτή συμμοριακών μονάδων της I συμμοριακής Μεραρχίας και διαφόρων μονάδων χώρου και εμπέδων. δεν υπερέβαινε τις 3. Φλωράκη (Γιώτης) είχε δύναμη περίπου 1.500 μαχητές. Κατόπιν συζητήσεως προεκτιμίθη. Το επιτελείο. η φρουρά και η σχολή αξιωματικών του Κλιμακίου Γενικού Αρχηγείου Νοτίου Ελλάδας (ΚΓΑΝΕ) είχε δύναμη περίπου 300 μαχητές. Στις παραμονές της επιχείρησης "ΚΥΝΗΓΟΣ". Στρατού εις τον Δ. 586). προς εξόντωσιν των συμμοριακών δυνάμεων αυτής" (στο ίδιο. γ) Η εκκαθάρισις της περιοχής Ανατολικής ορεινής Θεσσαλίας. Ετέθη τότε το πρόβλημα.600 μαχητές. όσον και υπό του Α` Σ.Αγραφα Θεσσαλία). Κολιγιάννης (Αρβανίτης).των Συμμοριτών και της διεισδύσεως της II συμμοριακής Μεραρχίας εις Ρούμελην. λόγω προσανατολισμού δυνάμεων προς Δ. Διοικητής του ΚΓΑΝΕ ήταν ο Κ. τόσον υπό του Β` Σ.

στη θέση Μάρμαρα σκοτώθηκε ο ίδιος ο διοικητής της. σελ. αγωνιζόμενες μέχρι εσχάτων. που διασώθηκαν με επικεφαλής τον Κ.Η επιχείρηση άρχισε την 1η Μάη του '49. Φλωράκη κατάφερε να ελιχθεί και να φτάσει στις αρχές Ιούλη στο Γράμμο. στο Γράμμο έφτασε κι ένα τμήμα από τις υπόλοιπες δυνάμεις του ΔΣΕ. Κι όπως ήταν αναμενόμενο κατέληξε σε ήττα των δυνάμεων του ΔΣΕ. Τσακαλώτο. Η 1η μεραρχία του Χ. στα Πιέρια. Και τέλος.000 ανδρών με επικεφαλής τον Θρ. Άλλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις Παράλληλα με τις επιχειρήσεις σε Θεσσαλία και Ρούμελη.Έβρου. τόμος Α`. κάνοντας συνεχή πόλεμο στον Ολυμπο. Στο πεδίο της μάχης χάθηκαν πολλά στελέχη και μαχητές. κι απέναντι στις λιγοστές αυτές δυνάμεις του Δημοκρατικού Στρατού ο αντίπαλος εξαπέλυσε δύναμη 70. στην περιοχή Κομοτηνής . στη Χαλκιδική. σημαντικό αριθμό αρμάτων μάχης και τεθωρακισμένων. Τον Μάη και τον Ιούνη πραγματοποιήθηκαν επιθέσεις εναντίον του ΔΣΕ στα Κερδύλια. Ετσι το ΚΓΑΝΕ έπαψε να υπάρχει και τυπικά διαλύθηκε με απόφαση του ΠΓ στις 12 Ιούλη του '49("Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ". Πάνω από ένα μήνα αγωνίστηκε η 2η Μεραρχία. Κολιγιάννη. στις 21 Ιούνη του '49. ο θρυλικός Διαμαντής. 610). ήταν να εξοντωθεί μεγάλο μέρος των δυνάμεων του ΔΣΕ στη Νότια. Το αποτέλεσμα όλων αυτών των εκκαθαριστικών επιχειρήσεων. Επίσης. Κεντρική και Ανατολική Ελλάδα. δυνάμεις του Α` Σώματος Στρατού επιτέθηκαν στην περιοχή του Σουλίου αναγκάζοντας την 159η ταξιαρχία του Δημοκρατικού Στρατού να ελιχθεί προς το Γράμμο. μαζί κι αυτών στην Πελοπόννησο. να στριμωχτούν . Ακόμη. ο κυβερνητικός στρατός πραγματοποίησε εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στη Μακεδονία και τη Θράκη. Σκληρές μάχες έδωσαν και οι υπόλοιπες δυνάμεις των ανταρτών. στο Μπέλες. 60 αεροπλάνα. τα Χάσια και το Σμόλικα. Ο αγώνας ήταν άνισος. 140 πυροβόλα. Τον Ιούλη εκκαθαριστικές επιχειρήσεις έγιναν στο Καϊμακτσαλάν.

αλλά από τη διάθεση να βοηθήσω την ιστορική έρευνα. δηλαδή 20 προς 21 Γενάρη του 1949. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Για την κατάληψη του Καρπενησίου "Το πρώτο είναι ότι δε γίνεται αναφορά στο Λόχο Δημοκρατικής Νεολαίας του ΔΣΕ που ήταν και αυτός από το βράδυ μέσα στο Καρπενήσι. κάτι που ο καθένας πρέπει και έχει υποχρέωση να καταθέσει. Καταθέτω την προσωπική μου μαρτυρία. Όταν ξεκίνησε η μάχη το τάγμα του Πρίκου μπήκε μέσα το πρώτο βράδυ. Τότε ο Ταξίαρχος . καθώς και στο σημείο που αναφέρεται στο άρθρο για τη μη εφαρμογή της διαταγής του Πρίκου για σύμπτυξη. όχι από διάθεση αυτοπροβολής. Το δεύτερο είναι η προσφορά του Λόχου Δημοκρατικής Νεολαίας στη μάχη αυτή. μαζί με το τάγμα του Πρίκου.ουσιαστικά οι δυνάμεις του στο Γράμμο και στο Βίτσι και να απελευθερωθούν ισχυρές κυβερνητικές στρατιωτικές δυνάμεις για την τελική σύγκρουση. Κατά τη 1η ώρα ο Πρίκος ζήτησε ενίσχυση γιατί δεν μπορούσε να καλύψει όλο το χώρο.

Μαζεύουμε και τις δύο ομάδες και αμυνόμαστε συνέχεια.Μπαντέκος έστειλε το λόχο Νεολαίας. γιατί κοιτάτε εκεί. Έφυγε ο σύνδεσμος. Έπρεπε. Ο λοχαγός μου Θανάσης Φοκολόρος (Σιώκας) κράτησε 1 ομάδα από τις 3 που είχε η διμοιρία μου. Εγώ του λέγω. Αντί να τους περιμένουμε θα . Ο κυβερνητικός στρατός πέρασε στην αντεπίθεση. Οι δυο διμοιρίες (1η και 3η) πήραν εντολή να πάνε προς τη Δεξαμενή. Με το λοχαγό και την ομάδα που κράτησε κόπηκε κάθε επικοινωνία από τις 10 το πρωί. Αφού ξημέρωσε και προχώρησε η μέρα άλλαξε το σκηνικό της μάχης. Τι θα κάνουμε. Και αυτό κάναμε. ξηλώνοντας ορισμένες εστίες από Μάυδες. Με τις άλλες δυο ομάδες ξεκαθάρισα το μέρος που μου είπαν. Κατά τις 3 η ώρα ετοιμαζόταν για επίθεση. Στις 11. Στο λόχο Νεολαίας ήμουν κι εγώ ως Διμοιρίτης της 2ης Διμοιρίας. αφού δεν είχαμε επαφή με κανέναν. Μας είχαν πλησιάσει στα 20 μέτρα. Συμφώνησαν όλοι να μείνουμε να αμυνθούμε και το βράδυ να κάνουμε ντου και να φύγουμε. εμείς τους αποκρούουμε. Η δική μου διμοιρία (η 2η) πήρε εντολή να καθαρίσει την περιοχή προς τα δεξιά. να ενεργούμε μόνοι μας. Αφού μπήκαμε βρήκαμε τον Ταγματάρχη Πρίκο μαζί με τον Πολιτικό Επίτροπο του Τάγματος (Στο σημείο αυτό να πω ότι δε θυμάμαι το όνομα του Επιτρόπου καθώς και την τύχη του μετά τη μάχη). Πάντως το παρήγορο ήταν ότι είχαμε σφαίρες αρκετές και πολεμούσαμε άνετα. εμείς θα καθίσουμε να αμυνθούμε ώσπου να νυχτώσει και μετά θα δώσουμε μάχη και θα φύγουμε. Επίσης. Τώρα είμαστε μόνοι μας. Τότε έμασα όλους τους άνδρες και τους είπα την απόφασή μου να μείνουμε και να φύγουμε το βράδυ. Ο Στρατός επιτίθετο συνεχώς. από μια Διμοιρία του στρατού πήραμε λάφυρα 2 οπλοπολυβόλα "μπρεν" και πολλά πυρομαχικά.30 ήρθε ο σύνδεσμος του Πρίκου και μας λέει να συμπτυχθούμε (εντολή του Ταγματάρχη Πρίκου). Τους λέω. Εμείς αμυνόμασταν και αποκρούσαμε όλες τις επιθέσεις. Έτσι έγινε. όσοι φεύγουν σκοτώνονται (πού να περάσεις μέρα μεσημέρι ανά 100 μέτρα φυλάκιο). παιδιά τώρα θα δείξουμε πραγματικά αν είμαστε ΔΣΕ.

αφού δε θα μπορούσαμε να τον πάρουμε (την άλλη μέρα τον θάψαμε στο νεκροταφείο).30 μας κάνανε την τελευταία επίθεση και την αποκρούσαμε. Αφού πλησίαζε να νυχτώσει αρχίσαμε να φωνάζουμε αέρα για να τονώσουμε και το ηθικό. Πήγα προς το μέρος τους και αφού έκανα αναγνώριση είδα πως ήταν αντάρτες. Έτσι έγινε. Επιτεθήκαμε και πραγματικά αιφνιδιάστηκαν τόσο που πετούσαν ακόμα και τα όπλα τους και όπου φύγει φύγει μπήκαν μέσα στα πολυβολεία τους. Πήγα να ελέγξω και συναντήθηκα με το Φεγγάρα που μου είπε την εντολή που είχε από τον Μπαντέκο. γιατί ήταν καλύτερο μέρος να αμυνθούμε και με την προοπτική να φύγουμε μόλις βραδιάσει. Στο μεταξύ νύχτωσε και ετοιμαζόμαστε να φύγουμε. Του το είπαν και ο Μπεγλένης ήρθε μόνος του και συνεννοηθήκαμε να πάω προς το σημείο που ήταν εκείνος. Μόλις άκουσε ο Μπαντέκος ότι είμαστε οργανωμένοι. Έτσι και έγινε. Του λέω πέστε του Μπεγλένη από δω να μη φοβάται. Στη διάρκεια των μαχών ένα κορίτσι κατόρθωσε να φύγει και να φτάσει στην ταξιαρχία και να πει ότι μέσα υπάρχουν ξεκομμένοι. Τις φωνές άκουσαν και από την ομάδα που ήταν με το λοχαγό. . Κατά τις 5. πήγα εκεί.επιτεθούμε εμείς και θα τους αιφνιδιάσουμε. φοβούμενος μήπως τους έχουν πιάσει και είναι παγίδα. Τότε ο Ταξίαρχος έστειλε ένα λόχο του Φεγγάρα να φωνάξει με τα χωνιά να φύγουν οι ξεκομμένοι. Σκάψαμε και θάψαμε το λοχαγό. Με φώναξαν και αφού πήρα κάποιες προφυλάξεις. εδώ είναι η διμοιρία του Πίτσικου. Κατά τις 3.30 έρχεται ένας μαχητής της Διμοιρίας μας και μου είπε ότι πιο πέρα είναι 2 που βάζουν προς το Στρατό. Ο Φεγγάρας πήρε τηλέφωνο τον Μπαντέκο και του είπε την κατάσταση. κατέβηκε αμέσως μόνος του και μόλις ήρθε του εξήγησα την κατάσταση. μαζευτήκαμε και οι δυο διμοιρίες και αμυνθήκαμε. Είχε σκοτωθεί ο λοχαγός. Εμείς όμως πιάσαμε καλύτερες θέσεις. Του είπα ότι είμαστε οργανωμένοι και ότι είμαστε πάνω από το διοικητήριο. Τους ρώτησα τίνος τμήματος ήταν και μου είπαν του Πρίκου και ήταν η διμοιρία του Μπεγλένη.

Όμως. Αντίθετα μάλιστα είναι απαραίτητο αυτό σε μια. Δεν υποστηρίζω ότι δεν πρέπει να παρατίθενται και τα τότε δημοσιευθέντα στοιχεία των αντιπάλων. για τα γεγονότα που συμπεριλαμβάνονταν στα μέρη αυτά. 59 και 60 μέρη του δημοσιεύματος". (Σημείωση "Ρ": Τα μέρη αυτά αναφέρονται αντίστοιχα στη μάχη της Χαλανδρίτσας. ΕΠΟΝίτη και μαχητή του ΔΣΕ. Έχω όμως και μερικές παρατηρήσεις να κάνω. . ο αναγνώστης μας αναφέρεται συγκεκριμένα σε ποιους αγωνιστές του ΔΣΕ μπορούσαμε να είχαμε απευθυνθεί. ιστορική προσέγγιση. με ορισμένες παρατηρήσεις. Παρακολουθώ συνεχώς και με ιδιαίτερο ενδιαφέρον το κατά πάντα αξιόλογο δημοσίευμα ομάδας συντακτών του "Ρ" για τα 50χρονα του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας. πήραμε το παρακάτω σημείωμα. στην κατάληψη του Καρπενησίου και στις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού στην Πελοπόννησο). μαζί με μια δική μας απάντηση. του οποίου και δημοσιεύουμε εκτενή αποσπάσματα. Επισημαίνω ιδιαίτερα και αναφέρομαι στα με αριθμούς 57. αναφορικά με τα ντοκουμέντα των όσων παραθέτουν στο δημοσίευμα αυτό. Παρακάτω. Συγχαίρω τους συντάκτες του. Ορισμένες παρατηρήσεις Από έναν αναγνώστη του "Ρ". ώστε να έχουμε περισσότερες πληροφορίες. κατά μία άποψη. με το παρωνύμιο Όμηρος (δυστυχώς δε μας έγραψε το όνομά του). "Αγαπητέ σύντροφε. δεν επιτρέπεται σε καμιά περίπτωση να αγνοούνται τα στοιχεία και οι απόψεις των στελεχών και μαχητών του ΔΣΕ. με την τακτική της ομάδας των συντακτών.Τότε ο Μπαντέκος δίνει διαταγή να μπει όλη η Ταξιαρχία μέσα και αυτό έγινε και έτσι το πρωί έπεσε όλο το Καρπενήσι". διευθυντή του "Ριζοσπάστη".

Τσακαλώτου και κλείνει το σημείωμά του. με τα παρακάτω: "Αφήνω το ότι ενώ στις αρχές του Γενάρη του 1949 η Βόρεια Πελοπόννησος και συνακόλουθα η έδρα της Μεραρχίας μας είχε κυριολεκτικά διαλυθεί. όταν δεν είχε στη διάθεσή του ούτε καν ομάδα ασφάλειάς του και πολύ περισσότερο ασύρματο για να το στείλει. μόνο από τα βιβλία των στελεχών τότε του κυβερνητικού στρατού. για τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στην Πελοπόννησο. Με συντροφικούς χαιρετισμούς ΟΜΗΡΟΣ ΕΠΟΝίτης και Μαχητής του ΔΣΕ". άλλωστε. Ύστερα απ' αυτά τα λίγα και τις ανεπίτρεπτες αναφορές στους αποστάτες Βλαντά και Γούσια. είχε υπογραμμιστεί από την αρχή . Πετζόπουλου και του στρατηγού. Όσον αφορά τις παρατηρήσεις του θέλουμε να σημειώσουμε τα παρακάτω: α. επειδή χρησιμοποιήσαμε πληροφορίες. Αρχηγείου του ΔΣΕ (κάπου στη Βόρεια Ελλάδα). στο δημοσίευμα εκτίθεται ότι ο μακαρίτης Μέραρχός μας Στέφανος Γκιουζέλης (σκοτώθηκε πολύ αργότερα) φέρεται συντάκτης άρθρου που έστειλε τάχα στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". .κάθε άλλο παρά αποτελεί την ιστορία του ΔΣΕ και της περιόδου εκείνης. Θ. του υποστρατήγου Θ. περιμένω επανόρθωση και αποκατάσταση της αλήθειας. όμως.όπως.Κάνει επίσης κριτική. Οι στόχοι του είναι πολύ λιγότερο υψηλοί και φιλόδοξοι. Το αφιέρωμα του "Ρ" . Η απάντηση του "Ρ" Ευχαριστούμε τον αναγνώστη μας για την καλοσύνη που είχε να μας γράψει και τα καλά του λόγια. να γράφουμε με τη μεγαλύτερη δυνατή ακρίβεια σε όποια ιστορικά γεγονότα αναφερόμαστε. που εκδιδόταν στην έδρα του Γεν. Προσπαθούμε. με ημερομηνία 13/1/49.

". Γκιουζέλη. όμως. . σελ. Δημοσιεύουμε το κείμενο. Το άρθρο του Στ. τα οποία και αξιοποιούμε. κυρίως νέας γενιάς "από καλή σοδειά". αλλά μας είναι αδύνατο να φιλοξενήσουμε και τα δύο σημειώματα. μόνο και μόνο επειδή αναφέρεται σε μια συγκεκριμένη ιστορική στιγμή. για να κάνουμε την έρευνα που προτείνει ο αναγνώστης μας. την πρώτη μάχη παράταξης. Κ. Μιας υπέροχης γενιάς με ιδανικά που αντιπάλεψε με αυτοθυσία τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό. Βαλσάμου και του Κώστα Κατσούφρου. που μας έστειλε σχετικό σημείωμα. είναι υπαρκτό. το μήνα Φλεβάρη του 1949 και φέρει ημερομηνία (πιθανότατα αποστολής του) 13/1/1949. πάνω στον Καρβούνη. γι' αυτό το λόγο μια τέτοια έρευνα ήταν έξω από τους στόχους του αφιερώματος και καλέσαμε από το "Ρ" τους αγωνιστές να μας αποστείλουν σημειώματα. πάνω στα ανυπότακτα βουνά του ακριτικού μας νησιού. μέχρι και πεντηκονταπλάσιο πάνοπλο εχθρό. όποτε συμβαίνει να γράψουμε κάτι λαθεμένο. απ' τον Ιούλη του 1947. που μας έστειλε ο αναγνώστης μας. μέχρι το τέλος Ιούλη του 1949.β. Κατσούφρος. τόμος Β`. που έδωσαν οι μαχητές του Δημοκρατικού Στρατού στο νησί. κλπ. 85). Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" Ο ΔΣΕ στη Σάμο σημείωσε πλούσια και ηρωική δράση. Πρέπει. γ. με αεροπορία και πολεμικό ναυτικό. του προαναφερόμενου αναγνώστη μας. αντιμετωπίζοντας σε περιπτώσεις. Στ. στο περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". Στα δυο αυτά γεμάτα χρόνια της ηρωικής ζωής και δράσης του.. υψώματα. στον Κέρκη. με βαρύ και σύγχρονο οπλισμό. που συγκροτήθηκε το αρχηγείο του. Δημοσιεύτηκε στο περιοδικό. εθελοντών μαχητών. να σημειώσουμε ότι για το μόνο στοιχείο του οποίου ο αναγνώστης μας αμφισβητεί την εγκυρότητά του. Η επανόρθωση και η αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας είναι υποχρέωσή μας και την κάνουμε χωρίς τον παραμικρό δισταγμό. Άλλωστε. αλλά δεν έχουμε τη δυνατότητα. ήταν ένας "πραγματικά Λαϊκός Στρατός. Ευχαριστούμε και τους δύο για τη συμβολή τους. (Βλέπε δίτομη έκδοση του "Ρ": Δημοκρατικός Στρατός. Για τον αγώνα του ΔΣΕ στη Σάμο πήραμε δύο σημειώματα. Όπως σημειώνει ο αναγνώστης μας Σταμάτης Βαλσάμος. κατά τον ποιητή.. Δεν έχουμε καμία πρόθεση αγνόησης των απόψεων των μαχητών του ΔΣΕ. δεν έχει δίκιο. ο Δημοκρατικός Στρατός της Σάμου έδωσε πάνω από 250 μάχες.

Πολεμικός συναγερμός ανάβει τα αίματα των μαχητών του ΔΣ. Οργανώνουν και θωρακίζουν έδαφος και ταμπούρια. το στρατό και τη χωροφυλακή. πάνω στους Γκιναίους. η απελευθέρωση πολλών ορεινών χωριών του Κέρκη και της βόρειας κεντρικής πλευράς του Καρβούνη. Η πληροφορία ότι θα 'χουμε επιχειρήσεις τούς βάζει σε εγρήγορση κι επαναστατικό ενθουσιασμό. δύο τάγματα στρατού και χωροφυλακής θα ενεδρέψουν τα δυτικά περάσματα για όσους ζήσουν και θελήσουν να περάσουν στον Κέρκη. τους Μεσανατολίτες που αποτελούν τη μεγάλη δύναμη του αντάρτικου κινήματος και των ΕΛΑΣιτών. εξοπλίζονται οι κυβερνητικοί. δύο μπρέντες ιταλικές και ένα μπρεν με πολλά φυσίγγια.000 είναι οι ένοπλοι ΚουσουλοΜΑΥδες που θα επιχειρήσουν την εξόντωση του ΔΣ στον Καρβούνη. της ένοπλης αντιπαράθεσης κατά των κυβερνητικών στη Σάμο. καθώς και 4 στεν στα πιο επίκαιρα σημεία που θα μπορούσε να περάσει ο εχθρός. Με τέτοιες σκέψεις και σχέδια. Τα απανωτά χτυπήματα του ΔΣ. Παίρνουν θέσεις τα τρία οπλοπολυβόλα. η κατάσταση γίνεται κρίσιμη για τους ΚουσουλοΜΑΥδες. βρίσκονται έως 710 μαχητές του ΔΣ. τις "γειτονιές". Οι προετοιμασίες Στον Καρβούνη. Οι κυβερνητικές δυνάμεις ετοιμάζονται να ανταποδώσουν το χτύπημα και να ξεμπερδεύουν τώρα. βάζει σε ανησυχία την κυβερνητική και στρατιωτική ηγεσία του νησιού. Από αυτούς. Ιδιαίτερα. Μέχρι 2. με το ολιγάριθμο ακόμη αντάρτικο του βουνού.ΣΑΜΟΣ Η πρώτη μάχη παράταξης του ΔΣΕ στο νησί Από πληροφορίες που καταφθάνουν στο βουνό μετά τη νέα ταχτική που εγκαινιάστηκε από το ΔΣΕ. Ελεύθεροι σκοπευτές θα .

κάτι μοιράστηκε στους μαχητές. Η μάχη άρχισε. Καμιά όρεξη για επίθεση δεν εκδηλώνεται. Η καθυστέρηση των κυβερνητικών για επίθεση και η πείνα που άρχισε να ενοχλεί τα στομάχια μας δεν άντεχαν άλλο. Και ο Μαλαγάρης. μια ομάδα αντάρτες πάνε να πάρουν θέση στο παρατηρητήριο. Ο Σαλάς κάλεσε όλα τα μέλη του αρχηγείου να πράξουν στο ακέραιο το χρέος τους. Χιλιάδες σφαίρες τροχιοδεικτικές διέγραφαν καμπύλες στον αέρα πάνω από τα κεφάλια μας. Ο αυγουστιάτικος ήλιος κατάκορφα μάς ζεματάει. το πρωί 28 Αυγούστου στο Ξεπαγιασμένο. έγινε παράδειγμα. αρχηγός του ΔΣΕ. Υπολογίζαμε πολύ στα λάφυρα και τα "ψώνια". Η διοίκηση του Αρχηγείου στα Μαρμαράκια θα κρατούσε επαφή με όλη τη διάταξη. Η μάχη άναψε. Η οργανωτική διάταξη που πήρε ο ΔΣ είχε τελειώσει. Τα πολεμικά μέσα που χρησιμοποιούν οι κυβερνητικοί δεν μπορούν να ανατρέψουν τις θέσεις των ανταρτών. Οι λάμψεις των εκπυρσοκροτήσεων μέσα στο γλυκοχάραμα γίνονται πρωτόφαντο φαντασμαγορικό θέαμα.500 ένοπλοι ΚουσουλοΜΑΥδες χτυπούν τις θέσεις μας. πίτες και τυρί και φάγαμε. είπε. πάνω από 1. οι σφαίρες πέφτουν βροχή.ελέγχουν τη βόρεια πλευρά από Μαρμαράκια ως το τελευταίο άκρο των πάνω Γκιναίων. Το κενό που μας χώριζε δεν ήταν παραπάνω από 150 και 100 μέτρα. που και αυτά απέτυχαν για κάποια ρήγματα στις θέσεις του ΔΣ. Κοντά μας ο Μαλαγάρης και ο Σαλάς. έδωσε τις τελευταίες οδηγίες στην πρώτη αποφασιστική αναμέτρηση με τον αντίπαλο. Βράδιασε. Μια πρώτη επιτυχία της ομάδας μου. Η ζωή και η τύχη του ΔΣ θα εξαρτηθεί από αυτήν τη μάχη. Πέντε αντάρτες τα 'βαλαν με μια διμοιρία ΜΑΥδων και τους ανατρέψαμε. που θα . Η μάχη Ξημέρωμα 29 Αυγούστου 1947. έφεραν και δύο αντιαρματικά "ΠΙΑΤ". Οσοι "παλικαράδες" αντικομμουνιστές προσπάθησαν να συρθούν πιο κοντά στις θέσεις μας καθηλώθηκαν από τα εύστοχα πυρά των ανταρτών.

με ένα άλμα μπροστά. Γύρισε και με κοίταξε. Σαλά. Ηταν τόση η ταχύτητα και η ορμή που θα νόμιζε κανείς πως πήγαιναν για το πρωτάθλημα των 100 μ. μια ριπή οπλοπολυβόλου βρίσκει τον Μαλαγάρη στην ωμοπλάτη. Ενώ το κενό που θ' άφηνε. απ' το πιο επικίνδυνο οχυρό. μέσα στο οποίο σκοτώθηκε την ίδια ώρα και ο φονιάς του Μαλαγάρη. Έτρεξα κοντά του να δω μην έπαθε κακό. ο Βαγιανός ο Σταύρος. θανάτου. σ' αυτήν την τιτάνια τρεχάλα. Ο ΜΑΥς έγινε άφαντος. όλοι μαζί γύρω στα 50 ντουφέκια. Πόσο ωφέλιμο θα 'τανε για μας. σαρώνουν κυριολεκτικά οι μπρέντες τις θέσεις των κυβερνητικών. κυνηγούσε έναν ΜΑΥ. πανικόβλητοι. σφαίρες . ο Μαλαγάρης με το πιστόλι. τα δύο οπλοπολυβόλα και τα τέσσερα στενς ορμήσαμε καταπάνω τους σαν ξαφνικό μπουρίνι. Ήταν ιδιαίτερα αποφασιστική η έφοδος εκείνη τη στιγμή. Κι ενώ συμβαίνουν όλα αυτά. Σοφούλη. Ευτυχώς που οι υποχωρούντες δε σκέφτηκαν να βάλουν φωτιά στα τσίγκανα και τη φτέρα και θα τους κάλυπτε και θα χάναμε τα λάφυρα. Δεν έχω σφαίρες μου λέει. από την άποψη της στρατιωτικής εμπειρίας. Η έφοδος Και ξαφνικά. Όταν πήγα κοντά του. σαν ένας άνθρωπος. βρέθηκα πλάι με το νεολαίο Θεμ. έτρεχε μπροστά. ήταν μεγάλο. σπαρταρούσε στα γέλια. Θεοδωρή απ' τον Άγιο Κωνσταντίνο. Στην τρελή αυτή έφοδο. Οι ΜΑΥδες. Αυτός ο μαχητής ξεμάκρυνε από τους άλλους. ο Σαλάς με μια χειροβομβίδα στο χέρι κι όσοι μαχητές πέρασαν στην επίθεση. Ο Μαλαγάρης λαβώθηκε βαριά. φεύγουν προς τα πίσω και παρασύρουν με τη φυγή τους και τους άλλους πίσω στις άλλες γραμμές. Ο Νικόλας Σεβαστός με την μπρέντα. Ενώ δυο φορές του 'πεσε ο μπερές κι έπεσε κάτω.κάναμε. Η λύπη μας ήταν πολύ μεγάλη και η ορμή μας μια θύελλα. Το πέσιμό του οφειλόταν στο σκύψιμο να πάρει πέτρες για πετροβόλημα. σε ώρα που η μάχη είχε κιόλας κριθεί. Όταν πηδούσαν έξω απ' τις θέσεις τους οι μαχητές σαν τίγρεις με απανωτές μπαταριές και μέσα στους πρώτους η ομάδα Μαλαγάρη.

που τους είχε βρει. Και το ωραίο εδώ είναι . όταν τους κυνηγούσαμε. Η νίκη εκφράστηκε μπορώ να πω με αυτή τους την τόλμη σ' όλο το μεγαλείο της και χωρίς θύματα. συνειδητά. Ενώ η προστασία τους. Τα σχολιοπαίδια άρχισαν να τρέχουν τον κατήφορο. Η νίκη Ο όρος "η καλύτερη άμυνα είναι η επίθεση". Το τι έγινε. αφού δεν είχαν τίποτα μέσα τους. συναισθανόμενοι αυτή τους την "ατολμία". Χάθηκαν τα ίχνη τους για πολλές μέρες. χωριανοί. Και μόνο ο ξηρός κρότος της καραμπίνας . ε τότε δε θα κάναμε τέτοιες τρέλες και θα βαρούσαμε στο ψαχνό.ότι δεν έφτανε το κακό. να λένε οι ίδιοι "απάνω τους παιδιά". γεμάτη θυσία δεν άφηνε στον αντίπαλο περιθώρια αντίστασης. είχαν από πάνω και τις ροκάνες των μαθητών. Φαίνεται. αποφεύγαμε να τους ντουφεκάμε. Το πάθημα αυτό των ΜΑΥδων πολλοί απ' αυτούς το θυμούνται τώρα και γελούν από μόνοι τους.σε σχέση με την τραγική μορφή που είχε πάρει η φυγή τους . αδέλφια. προς τα Σκιαδάκια. πως κάποιος γοργοπόδαρος έκανε τον κόπο και πήγε και τους είπε ότι τα πράγματα ήρθαν ανάποδα και πίσω έρχονται αυτοί. κουμπάροι. Τότε τα θύματα θα 'ταν πολλά και από τις δυο μεριές και το χάος του διχασμού θα μεγάλωνε. Εμείς σαν μαχητές και σαν αγωνιστές του λαού. αν κρίνει κανένας από το μεγάλο μπούγιο αυτής της οπλισμένης μάζας των ανθρώπων ως τα δόντια. είναι άλλο πράγμα. Η επίθεση του ΔΣ ήταν κεραυνοβόλα... που δεν τόλμησαν να σηκώσουν κεφάλι και καλά έκαναν. όμως. οι αντάρτες. στενοί συνεργάτες για το μεροκάματο. Ο Μαλαγάρης κι ο Σαλάς στην πρώτη γραμμή όρμησαν με την ομάδα πρώτοι. χτεσινοί φίλοι. και μάλιστα πισώπλατα. συγγενείς. βρήκε τη σωστή λύση της. Οι κυβερνητικοί έφευγαν τρομοκρατημένοι σαν τρομοκράτες στον άοπλο λαό.και όπλα. Αν όμως συναντούσαμε κατά την επίθεση από μέρους μας αντιστάσεις. ο Κούσουλας και ο Λάμπρου. προς τη Χώρα πετώντας ροκάνες και σχοινιά. εξαφανίστηκαν. Δεν είχαν καταλάβει ποιοι κυνηγούσαν ποιους.

Αυτός ο στρατευμένος μπράβος του Ν. Ζήλεψαν την παλικαριά μας κι ήθελαν να τη μοιραστούν μαζί μας. να κλέβουν και . Τσαλδάρη που τον έστειλε στη Σάμο να βάλει φωτιά. Οι απώλειες των κυβερνητικών στις δεκατρείς ώρες που κράτησε η μάχη ήταν τρεις νεκροί. αφού τους δόθηκαν οι πρώτες βοήθειες. Ο Κούσουλας. θα ξεμπέρδευσαν με τους αντάρτες. Μα κι όσοι ακόμα βέροι αντικομμουνιστές δεν έκαναν για πόλεμο παρά μονάχα για ροπαλοφόροι. κουράγιο κι ενθουσιασμό στο λαό και τη νεολαία που απ' την επόμενη μέρα κιόλας της νίκης άρχισε η ομαδική έξοδος προς το βουνό. να βρίζουν και ν' ατιμάζουν. που ξεκίνησε στις αρχές του 1947 τέλειωσε άδοξα στο τέλος του Αυγούστου πάνω στους Γκιναίους. ανθρωπιά και πνεύμα ανωτερότητας. Οι κυβερνητικοί κατέρρευσαν. Η πρώτη αντικομμουνιστική εκστρατεία. Οι Μάυδες δεν είχαν και δεν έδειξαν καμιά όρεξη για πόλεμο να σκοτωθούν για ξένα συμφέροντα. Αλλά εκείνος που πραγματικά συντρίφτηκε ήταν σίγουρα ο Κούσουλας. Στα χέρια του ΔΣ έπεσαν πολλά λάφυρα. Θαρρώ πως η στάση μας αυτή έδειχνε αντρειά. έδωσε θάρρος. Πρώτον. Δεύτερον. ο Λάμπρου και ο βασανιστής Μπέτσος πίστεψαν πως με έναν περίπατο στα βουνά της Σάμου. Γελάστηκαν όμως όπως έδειξαν τα πράγματα. δύο οπλοπολυβόλα "Μπρεν". κατανόηση. που έγινε αργότερα διαταγή του αρχηγείου που είχε σαν αποτέλεσμα και πέτυχε τρία σημαντικά ωφελήματα. Τρίτον. 8 τραυματίες και άλλοι τόσοι αιχμάλωτοι που τους αφήσαμε ελεύθερους. Να δέρνουν. πολλοί δεν ξαναπήραν όπλα.πίσω του έφτανε να πετάξει το όπλο του και τις σφαίρες. έδωσε μεγάλο κύρος στο ΔΣ. να εφαρμόσει την πολιτική του διχασμού. με τα δικά τους φτερά. όπου θάφτηκαν ονόματα και "οράματα" των οργανωτών τους. Όπλα. Οι ευεργετικές επιδράσεις της νίκης Πολύμορφα και σοβαρά ήταν τα οφέλη της νίκης αυτής του ΔΣΕ στη Σάμο. πολλά πυρομαχικά και μεταγωγικά φορτωμένα με τρόφιμα.

Γιάννη Μαλαγάρη. Και κάτσαμε κάτω από τους ψηλούς πεύκους της Λυκοφωλιάς. βρέθηκαν χωρίς εξουσία. χάρη στις προσπάθειες και την αυτοθυσία ενός γιατρού απ' το Καρλόβασι. όταν είδε . Η ριπή θρυμμάτισε την ωμοπλάτη και του παρέλυσε το αριστερό του χέρι. Τα φρεσκοζυμωμένα ψωμιά. κυρίαρχοι στο κάστρο μας πάνω στα μετερίζια του όμορφου σα ζωγραφιά Καρβούνη και ξεκουραστήκαμε. Η αποτυχία της μεγάλης αυτής κυβερνητικής εκστρατείας στον Καρβούνη συντάραξε όπως ήταν φυσικό τα μετόπισθεν. αλλά και ολόκληρο το λαό της Σάμου. Ο τραυματισμός του συγκίνησε όχι μόνο βαθιά τους μαχητές. Γλίτωσε το θάνατο. Το τραύμα ήταν πολύ μεγάλο. του Καρλοβάσου. Όμως η ηρωική νίκη των μαχητών του ΔΣΕ είχε την τύχη να συνοδευτεί και με τον τραυματισμό του Αρχηγού του ΔΣΕ. Χορτάσαμε με μπόλικο ψωμί και τυρί και αυγά με αλάτι και πιπέρι. Η εθνικοφροσύνη του Βαθιού (Κοκκαριού. του Μαραθόκαμπου. Ολα τα μεταγωγικά πιάστηκαν φορτωμένα με τρόφιμα και πυρομαχικά κι ενίσχυσαν αφάνταστα τον φτωχό οπλισμό μας. οι δύο μεγάλοι δήμοι του νομού Σάμου. Το Βαθύ και το Καρλόβασι. Ο Κούσουλας και ο Μπέτσος και όσοι υπεύθυνοι συμμετείχαν στην κατάστρωση του σχεδίου εξόντωσης των "συμμοριτών" ανταρτών όπως έλεγαν σ' όλους τους τόνους έγιναν καταγέλαστοι με τη νίλα που πάθανε από μια χούφτα αντάρτες του ΔΣΕ στη Σάμο. μυζήθρες και τυριά "τουλουμουτύρια" και βρασμένα αυγά. Ευτυχώς διαμπερές. Ο Γιάννης ο Σαλάς που μαζί εξόρμησαν κατά του οχυρού του Μάυ. της Χώρας και των Μυτιλινών) και όλη η αντίδραση πανικοβλήθηκε.να καίνε τα σπίτια των ανταρτών και να βασανίζουν άοπλους πολίτες. Εχασαν τ' αυγά και τα καλάθια. των Βουρλιωτών. Από τότε ο Μαλαγάρης έμεινε ανάπηρος. έδωσαν στους πεινασμένους μαχητές του ΔΣ κοντά στην περήφανη νίκη κι αυτή την ξεχωριστή ιδιαίτερη γεύση. του Πύργου. που ανέβαινε κρυφά τα βράδια στο βουνό και φρόντιζε τον τραυματία. Το ανεμομάζωμα αυτό των υποσχέσεων βρέθηκε ξαφνικά στη δίνη του ξεπεσμού και της απόγνωσης. Φόβος και τρόμος επικράτησε στις γραμμές του Μάυκου.

. Για τις μάχες στο Μάλι Μάδι Αγαπητοί φίλοι Είναι γεγονός ότι πραγματοποιείτε. Για τον "Κλέφτη" . νομίζω ότι πάτε αρκετά καλά και σας συγχαίρω. για τα 50χρονα του ΔΣΕ. Ολοκληρώνουμε σήμερα προς το παρόν. των οποίων τα κείμενα δεν έγινε ακόμη δυνατό να φιλοξενηθούν στις σελίδες του "Ρ". Με το γράμμα αυτό θέλω να επισημάνω ορισμένα πράγματα. Θέλουμε και πάλι. με την παρουσίαση βασικών πλευρών της ιστορικής αυτής περιόδου και του ηρωικού αγώνα του ΔΣΕ.να πέφτει λαβωμένος ο σύντροφος Μαλαγάρης στάθηκε πλάι του μαζί με άλλους μαχητές και του έκανε την εξής αυστηρή παρατήρηση: "Δεν έπρεπε να εκτεθείς τόσο πολύ στον αντίπαλο. Δε θέλω να αναμειχτώ στο έργο σας. ήταν στην αφάνεια.. με τη φιλοξενία ορισμένων ακόμη σημειωμάτων αναγνωστών μας. Αυτά έχει ο πόλεμος σύντροφε. που θεωρώ απαραίτητα και τα οποία συγκεκριμενοποιούν ορισμένα παραβλεπόμενα. που επί δεκάδες χρόνια μετά το τέλος του εμφυλίου. μια πολύ ενδιαφέρουσα και υπεύθυνη δουλιά. που αναφέρονται σε ιστορικά γεγονότα. για το "Δημοκρατικό Στρατό". τη δημοσίευση κειμένων. να ευχαριστήσουμε όλους όσοι μας έστειλαν σημειώματα και άλλα υλικά και να ζητήσουμε την κατανόηση των αναγνωστών μας. σύντροφε". Κι ο Μαλαγάρης ματωμένος όπως ήταν μα και γελαστός του λέει: "Νικήσαμε Γιάννη. το αφιέρωμα συνεχίζεται και πάλι. με τα οποία έχει ήδη ασχοληθεί το αφιέρωμα του "Ρ". Από αύριο. ".

Παχή για τις μάχες στον "Κλέφτη" είναι αρκετά παραστατικό και δε χρειάζεται κανείς να προσθέσει τίποτε περισσότερο. τα τμήματα του ΔΣΕ. ένα πολύ ωραίο χρονικό.τι βλέπαμε. αν ξαναεπέστρεψε. Ο. είναι μειωμένα. ό.6 χιλιόμετρα. που τότε έφυγε για τις λαϊκές δημοκρατίες και δε θυμάμαι.Μάδι.. είναι σωστά σχεδόν. Φαράκος. Οι μάχες ήταν ιδιαίτερα αιματηρές τις ημέρες που ήρθε στην πρώτη γραμμή ο στρατηγός Βαν Φλιτ σε απόσταση μόλις 1. Ο γράφων στον "Κλέφτη" άρχισε τη "δημοσιογραφική" του καριέρα.Μάδι και έφτασε πάνω από την Κρυσταλλοπηγή.τι κάναμε κι ό. Σπήλιος. Τελείωσεο κύκλος των μαχών εκείνων στις 22 Σεπτεμβρίου 1948. υπολογίζονταν σε 37. αλλά τις περισσότερες φορές με "δαδί". με αντεπιθέσεις ανακατέλαβαν τις μισές περίπου κορυφές του πετρώδους αυτού υψώματος.Μάδι Οι μάχες στο Μάλι . 3-4 περίπου χιλιόμετρα και από την Κόνιτσα περίπου 5 . Το χρονικό της Ε. Πριν ακόμα κατοχυρώσει τις θέσεις του. Το τάγμα αυτό κρατούσε θέσεις πάνω από την Αγία Κυριακή Καστοριάς. Στον "Κλέφτη" θυμάμαι τραυματίστηκε και ο Γρ.Η ψηλότερη κορυφή του Σμόλικα είναι το 2637 ύψωμα. πάνω από το Ελευθεροχώρι. Την ημέρα είχαμε μάχες. Ο "Κλέφτης" βρίσκεται δυτικότερα απέναντι από την Κόνιτσα. με τον "αέρα" του Γράμμου κατέλαβε αιφνιδιαστικά όλο το Μάλι ..τι αφορά τις δυνάμεις του στρατού της Αθήνας. Εμείς τότε γράφαμε. το βράδυ με κανένα "κερί" ή φακό.000 άνδρες. Ο στρατός της Αθήνας. Για το Μάλι . επικεφαλής του οποίου ήταν ο λοχαγός Σουμελίδης. άρχισαν τέλη Αυγούστου με αρχές Σεπτέμβρη του 1948.500 μέτρων. Οι δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού γύρω από το Βίτσι κι αυτές που έπαιρναν μέρος στις πολεμικές επιχειρήσεις. Για τον "Κλέφτη". Είχα γράψει μερικά "αθώα" ρεπορτάζ. είχε γράψει ο Α. με τη διάλυση του 522 τάγματος του στρατού της Αθήνας. παρά με μαχητές.. . που έβγαζε και πολύ καπνό και μοιάζαμε περισσότερο με "μηχανικούς". Τα στοιχεία που δίνετε για τον αριθμό των δυνάμεων του ΔΣΕ.

Περάσαμε με καταπληκτική ταχύτητα. τη "Χελώνα" ή Γκίνοβα. να περάσουμε στα μετόπισθεν του υψώματος "Σουλιό" και να "πιάσουμε" το διοικητή του τάγματος. όμως. Αλευρά. Είχαν συγκεντρωθεί 18 μαχητές από τα αναρρωτήρια ή τη διάθεση των διοικήσεων. Δε γνωριζόμασταν καν. Προηγούμενα. Συνήθως ο ΔΣΕ. και ξαφνικά. εκείνη άρχισε στις 2 το μεσημέρι. Και ενώ οι επιθέσεις του Δημοκρατικού Στρατού συνεχίζονταν. αδελφού του πρώην (αποθανόντα πλέον) προέδρου της Βουλής Γιάννη Αλευρά. απέναντι από το στρατηγικής σημασίας ύψωμα "Σουλιό". οι ανιχνευτές του ΔΣΕ είχαν επισημάνει τη διοίκηση του αντιπάλου τάγματος. κάπως "ανορθόδοξα" και ένα τυχαίο επεισόδιο. πήραν μέρος 5 5. το τάγμα τότε του Ηλ. που κρατούσε το ύψωμα. υποστηριζόμενοι από ισχυρά πυρά των ολμοβόλων.Στις μάχες εκείνες από μέρους του ΔΣΕ. μετά το Γράμμο.. Ανεβήκαμε "ανενόχλητα" σχεδόν από ένα κοίλωμα του υψώματος πιάνοντας τα κλαδιά και τις ρίζες των θάμνων. και στον ουρανό κυριαρχούσε η αεροπορία του αντιπάλου. που ήταν ήδη διοικητής της 16ης ταξιαρχίας του ΔΣΕ. έτσι και στο Μάλι Μάδι κρατούσε τον κεντρικό τομέα του μετώπου. για να ενισχύσουμε την επίθεση. ο Ηλ. βρεθήκαμε στο σημείο στήριξης των δυο . που τα είχαν φέρει τις παραμονές της επίθεσης (ήταν γερμανικής προέλευσης και είχαν βλήματα 14 κιλών και θεωρήθηκαν το "μυστικό όπλο" του ΔΣΕ). Αλευράς μάς έδωσε αποστολή. Από το πρωί όσοι ήταν ελαφρά τραυματίες και μεταξύ αυτών και ο γράφων. Οι 7 ήταν μαχήτριες. μας έμασαν όλους. Οπως όταν άνοιξε το "ρήγμα" στο βόρειο τμήμα της Αλεβίτσας. Μας χώρισαν σε δύο ομάδες και επικεφαλής είχαν τοποθετήσει τον υπογράφονται.200 μέτρων από τις θέσεις μας και τους πρόποδες του υψώματος. όταν ανεβήκαμε απάνω στο ύψωμα. Την ημέρα. επιτίθονταν τη νύχτα. που πέρασε απαρατήρητο έφερε την αναπάντεχη ανατροπή.. Μας έθεσαν στη διάθεση του Ηλ.500 μαχητές. που βομβάρδιζε και πολυβολούσε ανελέητα. μια απόσταση περίπου 150 . Αλευρά.

Οπως γράφω και παραπάνω.ένα ήταν μυδράλιο ανοίξαμε πυρά στα πλευρά των δύο ταγμάτων δίχως να το ξέρουμε. παίξαμε κάποιο ρόλο που συντέλεσε κι αυτό στην ανατροπή του εχθρού στο Μάλι . Ανάλογα για τους άλλους. Δεν περιμέναμε αυτό το αναπάντεχο. στημένο ασύρματο και σε μια "φουφού" τηγανίζονταν"σαρδέλες". ότι όχι μόνο ο στρατός της Αθήνας αιφνιδιάστηκε. είχαμε πάρει αποστολή να πιάσουμε "γλώσσα" τον ταγματάρχη και δίχως ακόμα καν να το φανταστούμε. ο εχθρός να αιφνιδιαστεί και οι στρατιώτες να εγκαταλείψουν τις θέσεις και να τρέχουν προς τις χαράδρες μπουλούκια. Στον γράφοντα δόθηκε μετά τη μάχη διμοιρία και πρόταση για το βαθμό του ανθυπολοχαγού. κυριάρχησε σ' ολόκληρο το Μάλι Μάδι. Το αποτέλεσμα ήταν. τότε. Υπήρχε κρασί και ούζο στο τραπέζι. Γ. Υστερα από λίγα λεπτά στο ύψωμα ανέβηκαν τα τμήματα της 16ης ταξιαρχίας και μέχρι το σούρουπο ο ΔΣΕ. ήταν ίσως μια από τις σημαντικότερες και ο αριθμός των αιχμαλώτων ο μεγαλύτερος μέχρι τότε. είναι στα πλαίσια της πραγματικότητας. αλλά και η δικιά μας διοίκηση και εμείς.. πίστευε σε κάτι τέτοιο ίσως εκμεταλλευόταν την επιτυχία. Αν η διοίκησή μας. Το σημείο εκείνο ήταν τελείως αφύλαχτο. αλλά αυτός με το επιτελείο του είχε γίνει άφαντος. Τα άλλα που γράφετε εσείς. Το ενδιαφέρον είναι. Ριχτήκαμε να κυνηγήσουμε αυτούς που έφευγαν και κατορθώσαμε να πιάσουμε κάπου 35 37 αιχμαλώτους.Μάδι. Τρέξαμε με μια ομάδα από 5 μαχητές να "πιάσουμε" τον ταγματάρχη.Μάδι.. Εμείς δεν ήμασταν καν συγκροτημένο τμήμα. Η νίκη του ΔΣΕ στο Μαλί . Υστερα από λίγο ο στρατός έφευγε άτακτα από όλα τα υψώματα. ΤΕΡΖΟΠΟΥΛΟΣ " . Με τον ενθουσιασμό που μας κυρίεψε "ξεχάσαμε" την αποστολή μας και με τα δύο οπλοπολυβόλα που είχαμε .ταγμάτων του εχθρού. Με συναγωνιστικούς χαιρετισμούς. Στη διοίκηση βρήκαμε έναν τηλεφωνητή τραυματία στο πόδι.

δημοκρατία. μέρος 48ο. Η έκθεση δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα. σχετικά με την πορεία των άοπλων της Ρούμελης. την ειρήνευση στον τόπο μας. Γιατί αναφέρεται μόνο σε όσα ήταν γνωστά στους συντάκτες της έκθεσης. ΜΑΥδες και χωροφύλακες και . ώσπου να φτάσουν στον προορισμό τους και δεν αναφέρεται καθόλου για άλλους 300 άοπλους. στις 25 Δεκέμβρη 1996. με 300 άοπλους Ρουμελιώτες και Ρουμελιώτισσες. ψηλά στα Πιέρια. χωρίς ξένους "προστάτες". κινήθηκε από τα Καλύβια του Αρβανίτη. ανεξαρτησία. Εκείνη τη μέρα είχαμε κι έναν λιποτάκτη. που με τις επεμβάσεις τους.Για την πορεία των αόπλων της Ρούμελης "Αγαπητέ "Ριζοσπάστη" Παρακαλώ να φιλοξενήσετε στις σελίδες σου τα παρακάτω. που δημοσιεύετε στο "Ρ". στις 24 Απρίλη του 1948. Σχεδόν ύστερα από ένα μήνα. για τα συμφέροντά τους. της 16ης ταξιαρχίας. όπου υπήρχε στρατός. Συγκεκριμένα. δηλαδή στη Λυκόραχη πάνω στο Γράμμο. πορεύτηκε απ' τη Ρούμελη μέχρι το ΓΑ του ΔΣΕ. συμπεραίνω ότι την έχει κάνει ο Γούσιας. σχετικά με την πορεία των αόπλων Ρούμελης. στις 19 Μάρτη 1948. για το σοσιαλισμό. της "Ηρωικής Πορείας Αόπλων Ρούμελης". για το αποφασιστικό πέρασμά μας τη νύχτα προς το Βόρειο Ολυμπο. ΝΑ του χωριού Ρητίνη. ο οποίος έφυγε και παρουσιάστηκε στη Ρητίνη. μαζί με τους άοπλους. στα χρόνια του Εμφύλιου. Το τάγμα αυτό έφτασε στον προορισμό του. πάνω. ενάντια στους Αγγλοαμερικανούς ιμπεριαλιστές και το μοναρχοφασιστικό καθεστώς των Αθηνών.διοικητής . τόσα δεινά έφεραν στην πολύπαθη πατρίδα μας. όπως τη λέγαμε τότε. μέσα σε μια πολύ πυκνή χιονόπτωση και ομίχλη. Η έκθεση. για λευτεριά. αφ' ότου έφτασε ο Γούσιας και οι υπόλοιποι. ο οποίος. που ο λαός μας πάλευε με το όπλο στο χέρι.και με ΠΕ το Σπύρο. το τάγμα του Δούκα . που συγχωνεύτηκαν στο τάγμα του Δούκα.

οι περισσότερες από τις οποίες μας βρήκαν την επομένη στο λημέρι μας. χωρίς να ενδιαφερθούν για τη ζωή τους και παρ' όλες τις φωνές μας να κινούνται για να μην παγώσουν. με προφυλάξεις.. μόλις νύχτωσε κινηθήκαμε τον κατήφορο στα χιόνια. χωρίς υπερβολή.. περάσαμε πάνω από το Λιτόχωρο και τη Λεπτοκαρυά και φτάσαμε μ' ένα μπόι φρέσκο χιόνι. κοντά το πρωί. Τα συγκεντρώναμε. Από το Βόρειο Ολυμπο.Σ' αυτή την ενέδρα χάσαμε περί τους εξήντα άοπλους. Εδώ. μέρα της εθνικής μας γιορτής. βρήκαμε ψωμί! Τα καλαμπόκια και οι πατάτες.. Εδώ. φτάσαμε χαμηλά και πατήσαμε ξύχιονο και βαδίζαμε κάπως ελεύθερα. όπου μείναμε να περάσει η φοβερή νύχτα. φτάσαμε πάνω από το χωριό Καρυά του Ολύμπου. . κρυοπαγημένοι. παγωμένοι στην κυριολεξία. τώρα. μ' ένα κομμάτι μουλαρίσιο κρέας στα στομάχια τους. πέσαμε πάνω στην ενέδρα τους και μας άρχισαν μ' ένα οπλοπολυβόλο να βάζουν με συνεχείς ριπές. κινήσαμε ΒΑ του φιλόξενου λημεριού μας. εμπροσθοφυλακές. όταν κάποτε.. Στις 24 του Μάρτη το μεσημέρι. που φοβήθηκαν από τις ριπές και κρύφτηκαν στους θάμνους. πάνω. βρεθήκαμε στο Νότιο Ολυμπο και σωθήκαμε. περιπόλους και ανιχνεύσεις.ασφαλώς θα εξέθεσε την κατάσταση. στην οποία βρισκόταν το τμήμα και ιδιαίτερα οι άοπλοι. χάσαμε περί τους 40. που εκτόπισαν τους κατοίκους της Καρυάς στη Λάρισα. φτάνοντας σε κάτι ξέλακκα. εκμεταλλευόμενοι την ομίχλη και την πυκνή χιονόπτωση.. Πράγματι. κυρίως άντρες. εκείνο το καταραμένο βράδυ. αλέσαμε . νηστικοί.. που πάγωσαν. Στις 25 Μάρτη. αμάζευτα από το φθινόπωρο. ψηλά. στα τελευταία έλατα του Ολύμπου. κοπέλες. γι' αυτό. κοντά στα ριζά του Ολύμπου. είχαν μείνει στα χωράφια και τα περιβόλια. Ημασταν γνώστες. αφού έπεσαν και κοιμήθηκαν πάνω στα χιόνια. ότι κάπου στο πέρασμά μας θα μας έχουν στήσει καρτέρι.

που ζεστή ήταν σκέτο μέλι! Καθυστερήσαμε....το καλαμπόκι στο μύλο κι έτσι φάγαμε. τότε. Τέλος. πολύ εδώ στα υψώματα της Καρυάς και τούτο γιατί μαζί μας είχαμε περί τους 60 κρυοπαγημένους και τραυματίες. για τον οποίο ο ραδιοσταθμός "Ελεύθερη Ελλάδα" είχε αφιερώσει. αναφερόμενος στο μέρος του αφιερώματος της Κυριακής 19/1/97.Στις 24 Απρίλη 1948. ο οποίος. Και όταν αυτό έγινε κατορθωτό. κινήσαμε στις 18 Απρίλη. επίσης. όμως. αρρώστους και έπρεπε να τους ασφαλίσουμε κάπου. ο αναγνώστης μας από την Αθήνα. Μας διορθώνει ακόμη . Καραντζάς Ηλίας του Νικολάου". χωρίς να συναντήσουμε στρατό πουθενά.. περάσαμε τη δημοσιά Ελασσόνας . Για την ΟΕΝΟ Επιστολή μάς έστειλε. το τόσο επαινετικό για την ανδρεία του σχόλιο ήταν ο Παντελής Κυριακίδης. Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" .. σχετικά με την προσφορά των ναυτεργατών. φτάσαμε στο χωριό Λυκόραχη. ο συσχετισμός που κάνει με τον προαναφερόμενο μαχητή του ΔΣΕ.. μέλος τότε της ΟΕΝΟ (Ομοσπονδίας Ελληνικών Ναυτεργατικών Οργανώσεων).Κατερίνης στο ύψος του Μικρού Ελευθεροχωρίου και περάσαμε στα Αντιχάσια. μπομπότα. μαχητή του ΔΣΕ. δε θα τους αφήναμε τους συντρόφους μας στο έλεος της τύχης τους. ψωμί.και δίκαια τον ακριβή τίτλο της ΟΕΝΟ. και τον αναφερόμενο στην τότε απόφαση του ΠΓ. στην Αετομηλίτσα. Μιχάλης Σαρδής. . φύγαμε για τη Σχολή Αξιωματικών του ΓΑ του ΔΣΕ. ο οποίος δεν αναφερόταν σωστά στο μέρος αυτό του αφιερώματος. Κυριακίδη. σημειώνει τα εξής: Το όνομα του ναυτεργάτη. όπου παραδώσαμε τους άοπλους στο ΓΑ κι εμείς. Κυριαζίδη. δεν είναι σωστός. Πρόκειται περί διαφορετικών προσώπων.

που κατέφυγαν στις μεγάλες πόλεις τα πρώτα χρόνια μετά την απελευθέρωση . έκδοση του Αρχηγείου Στρατού 1971.000 τον αριθμό των βιαίως εκτοπισθέντων από τα χωριά τους.000 Ελληνες της υπαίθρου ξεριζώθηκαν από τα σπίτια τους.κυρίως αγροτών .που υποχρεώθηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.και πριν από το φούντωμα του Εμφυλίου . στον αριθμό αυτό δεν περιλαμβάνονται πολλές κατηγορίες Ελλήνων .Σοβαρό ρόλο στην ήττα του ΔΣΕ έπαιξε η βίαιη εκκένωση από τον τακτικό στρατό των περιοχών. με την εκκένωση των αγροτικών περιοχών από τον πληθυσμό τους Η κυβέρνηση των Αθηνών δικαιολόγησε τις βίαιες εκτοπίσεις χωρικών. ώστε να δημιουργηθεί ένα κενό γύρω από τις μάχιμες μονάδες του Ελληνικός Στρατός κατά τον αντισυμμοριακό Αγώνα (1946-'49)". Χαρακτηριστικότερο παράδειγμα. οι χιλιάδες αριστεροί της Πελοποννήσου. αναφέρονται τα εξής: "680. για τη δημιουργία "νεκρών ζωνών" και την απομόνωση των ανταρτών από τους αγροτικούς πληθυσμούς. Η τακτική της δημιουργίας "νεκρών ζωνών" Η αποστέρηση του ΔΣΕ από πολύτιμες εφεδρείες.000 γυμνητεύοντες και πεινώντες ανταρτόπληκτοι εβεβαίωσαν διά της φυγής των ότι παρ' όλας τας υποσχέσεις του . Οι περισσότεροι ερευνητές της περιόδου εκείνης καταλήγουν ότι συνολικά 800. Ομως.για να γλιτώσουν από την τρομοκρατία των παρακρατικών οργανώσεων της Δεξιάς. Οι επίσημες στατιστικές (αμερικανικές και της κυβέρνησης της Αθήνας) ανεβάζουν στις 684. Τα κείμενα που ακολουθούν αποτελούν συμβολή στο αφιέρωμα συναδέλφου από το χώρο των ΜΜΕ και τον ευχαριστούμε γι' αυτό. της υπαίθρου στον αγώνα του ΔΣΕ οδήγησε τους μοναρχοφασίστες στην εκκένωση των Στο βιβλίο "Ο χωριών. που ήταν θέατρα των μαχών. υποστηρίζοντας ότι ήταν "ανταρτόπληκτοι" ή Η συμπάθεια και η υποστήριξη του πληθυσμού "συμμοριόπληκτοι".

η τραγωδία την οποία έζησαν χιλιάδες ελληνικές οικογένειες. " Το ΚΚΕ και η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση έσπευσαν από την πρώτη στιγμή να καταγγείλουν ότι "οι μοναρχοφασίστες γνωρίζοντας πολύ καλά τη συμπάθεια και την υποστήριξη του πληθυσμού στον αγώνα του ΔΣΕ. όπου περιγράφεται . " (Αύγουστος 1949).. Το σχέδιο του ξεριζωμού Η αναγκαστική μετακίνηση εκατοντάδων χιλιάδων κατοίκων της υπαίθρου . στην Αφρική και την Ασία και εφαρμόστηκε σταδιακά: 1. των αμερικανικών και των αγγλικών υπηρεσιών.. δε δύναται να ζήσουν υπό το κομμουνιστικόν καθεστώς.πολλές φορές με μια ωμή γλώσσα που ξενίζει . ώστε να δημιουργήσουν ένα κενό γύρω από τις μάχιμες μονάδες μας.Πρώτο μέτρο ήταν ο . Ιδιαίτερα αποκαλυπτικά για τους στόχους της επιχείρησης αυτής είναι τα αρχεία του ΟΗΕ.η μεγαλύτερη στη σύγχρονη Ελληνική Ιστορία μετά το ξεκλήρισμα των Μικρασιατών στηρίχτηκε στη βρετανική εμπειρία που είχε δοκιμαστεί με επιτυχία στις αποικίες του στέμματος.συμμοριτισμού. διέταξαν την εκκένωση των χωριών.. διά καλυτέραν αύριον και δημοκρατικήν ελευθερίαν..

Ο Αμερικανός διπλωμάτης προσθέτει πως γίνονται σαφείς διακρίσεις στο θέμα της διανομής τροφίμων και εφοδίων της UNRRA ("Διοίκηση των Ηνωμένων Εθνών για την Ανακούφιση και την Αποκατάσταση"). κάνει λόγο και για θανάτους χωρικών από ασιτία. Μάλιστα.Δεύτερο μέτρο. σε περιοχές δηλαδή που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο του ΔΣΕ. ήταν η απαγόρευση κυκλοφορίας. Ένας άλλος Βρετανός αξιωματούχος της UNRRA σε έκθεσή του επισημαίνει ότι ολόκληρα χωριά στην Ευρυτανία αφήνονταν χωρίς τρόφιμα για να μην πέσουν (τα εφόδια) στα χέρια των ανταρτών. που βρίσκονταν υπό τον έλεγχο του ΔΣΕ και στα οποία επί 18 ολόκληρους μήνες δεν είχε φτάσει ούτε ένα δέμα βοήθειας. κυρίως στις ορεινές περιοχές και η φρούρηση των χωριών από μονάδες του Στρατού. Widney. σε έγγραφο του Ιουλίου του 1948. μετά από περιοδεία του στην Εδεσσα. αναφέρει στους προϊσταμένους του: "Η ελληνική κυβέρνηση έχει υιοθετήσει στη Δυτική και Κεντρική Μακεδονία μια σκληρή πολιτική. 2. Στις 6 Νοέμβρη 1946 ο Αμερικανός υποπρόξενος στη Θεσσαλονίκη George M. ισοδύναμη με καταδίωξη απέναντι σε πρόσωπα και άτομα που εφοδιάζουν τις ένοπλες αριστερές συμμορίες ή που είναι επιδεκτικοί στην επιρροή τους".αποκλεισμός από κάθε βοήθεια των χωριών που δε βρίσκονταν σε ασφαλείς περιοχές. περιλαμβάνεται κατάλογος χωριών του νομού Φλώρινας. τότε προχωρούσαν στο επόμενο στάδιο που ήταν η εκτόπιση των "ανεπιθύμητων" πληθυσμών από τα χωριά. τη Φλώρινα και την Καστοριά. Και σ' αυτό το μέτρο υπήρχαν διαβαθμίσεις: . το Αργος Ορεστικό. που βρίσκεται στα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. σε βάρος χωριών με πληθυσμούς που συμπαθούν την Αριστερά. της Εθνοφυλακής και τις Μονάδες Ασφαλείας Υπαίθρου (τους γνωστούς ΜΑΥδες). Ακόμη. Όταν αυτά τα μέτρα δεν απέδιδαν.

ώστε οι τελευταίοι να μην μπορούν να εξασφαλίσουν εφόδια από αυτά". με στόχο την εκκαθάριση της περιοχής. Αν ο κόσμος επέμενε να μείνει στις πατρογονικές του εστίες. από χωριά της περιοχής του και του έχει εγκαταστήσει σε τρία στρατόπεδα. όμως.. ήταν αποτυχημένη από καθαρά στρατιωτική άποψη. ηλικίας 16 . Απέδωσε.Αρχικά ο Στρατός "συμβούλευε" τους χωρικούς να εγκαταλείψουν τα χωριά τους και να κατέβουν στις πόλεις για λόγους ασφαλείας (σχετικά απόρρητα έγγραφα υπάρχουν στα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ.. την Ηπειρο και τη Μακεδονία. Καλοκαίρι και Φθινόπωρο του 1947) στη Στερεά Ελλάδα.40 ετών. Οι οικογένειές τους θα ακολουθήσουν αργότερα". Οι επικυρίαρχοι Αμερικανοί ζητούσαν τακτικές αναφορές για την πορεία των εκτοπίσεων από τους υπευθύνους των μάχιμων μονάδων του Στρατού. από τα Αγραφα έως την Κοζάνη. Συνδυασμός με τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις Η εκτέλεση του σχεδίου για τις εκτοπίσεις συνδυάστηκε με τις μεγάλες εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του στρατού.500 άνδρες. Έχει απομακρύνει 1.. Η επιχείρηση "Τέρμινους" (Άνοιξη. Στα αρχεία του Στέιτ Ντιπάρτμεντ υπάρχει έγγραφο (του 1947) του Ταγματάρχη Βέρου της Υπηρεσίας Πληροφοριών του Γ' Σώματος Στρατού. τότε η εκκένωση γινόταν βίαια. Αμερικανικές πηγές . SDR 86800/7 . Είναι χαρακτηριστικά τα όσα αναφέρονται σε απόρρητο έγγραφο (της 27ης Οκτωβρίου 1947) του γραφείου του στρατιωτικού ακόλουθου των Ηνωμένων Πολιτειών στην Ελλάδα προς τον γενικό διοικητή της Ομάδας Αμερικανικού Στρατού στην Ελλάδα (USAGG) για τη δραστηριότητα του 35ου Συντάγματος του Στρατού που έδρευε στις Σέρρες: ".2847). από την άποψη των εκτοπίσεων και της καταστροφής του συστήματος υποστήριξης του ΔΣΕ. στο οποίο αναφέρεται ότι "ορισμένοι διοικητές του Γ' Σώματος είχαν ζητήσει να εκκενωθούν περίπου 150 χωριά κοντά στην περιοχή που ελέγχονταν από τους αντάρτες.

επέτρεψε στο Στρατό να "αδειάσει" μεγάλες περιοχές από τους κατοίκους τους. Σύμφωνα με τις επίσημες στατιστικές. 10. Μάλιστα. ενώ τα υπόλοιπα κλείστηκαν στα ιδρύματα της Φρειδερίκης. Στην Πελοπόννησο το 1948. η πλειοψηφία των οποίων ακολούθησε τους γονείς τους στις πόλεις. Ο Φοίβος Γρηγοριάδης αναφέρει πως οι εκκενώσεις των χωριών έγιναν με εξαιρετικά βίαιες μεθόδους.000 ήταν παιδιά.καταγράφουν συρροή κατοίκων των χωριών στις πόλεις: Ο πληθυσμός της Κόνιτσας διπλασιάζεται. από τις 800. Η "Χαραυγή" συμπίπτει με την εξέλιξη της μεγάλης επιχείρησης για τη μεταφορά παιδιών σε "ασφαλείς" περιοχές. που αρνούνταν να εγκαταλείψουν τα χωριά τους. στα Γρεβενά βρίσκονται 11.000 σε σύνολο 56. ο στρατηγός Θρασύβουλος Τσακαλώτος είχε διατάξει τη με συνοπτικές διαδικασίες εκτέλεση των χωρικών ("ληστοτρόφους" τους χαρακτηρίζει).000 κατοίκων του νομού Καστοριάς. Όμως. Τα κεντρικά και νότια διαμερίσματα ελέγχονται από το ΔΣΕ και ο Στρατός αποφεύγει τις διεισδύσεις. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του Αμάραντου και της Καστανιάς. οι 150.000 καθ' οδόν από τα χωριά τους. Η επιχείρηση αυτή γινόταν υπό την επίβλεψη της AMAG (Αμερικανική Αποστολή Βοήθειας στην Ελλάδα) που αποτελούσε και την πραγματική κυβέρνηση της χώρας μας τα χρόνια εκείνα.000 εκτοπισμένους. χωριών του νομού Τρικάλων. ο πληθυσμός τους μειώθηκε κατά 50% μεταξύ των ετών 1940 και 1951. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. το πέρασμα των δυνάμεων του ΔΣΕ υπό τον Διαμαντή στα Άγραφα.000 πρόσφυγες και άλλοι 2. Σε αποτυχία από στρατιωτική άποψη κατέληξε και η επιχείρηση "Χαραυγή" για την εκκαθάριση της Στερεάς. τις γνωστές "παιδουπόλεις" της Φρειδερίκης. ο αριθμός των εκτοπισμένων είναι μικρός. Η αμερικανική πρεσβεία στην Αθήνα αποδίδει . μεταφέρονται στην Καστοριά και το Αργος Ορεστικό.

το 1949 με την έναρξη της επιχείρησης "Περιστερά". Πολλές φορές οι εντεταλμένοι για τις εκτοπίσεις αποδεικνύονται βασιλικότεροι του βασιλέως. Οι πρόσφυγες συνιστούν κρίσιμο εθνικό πρόβλημα. Λίγες ημέρες αργότερα (στις 13 Νοεμβρίου 1947). Ακόμη.. για το οποίο καταστρώνουμε σχέδια από κοινού με την Ελληνική Κυβέρνηση και τον Ελληνικό Στρατό (SDR 86800/ 10 .348). ο αριθμός των προσφύγων αυξάνεται και σύμφωνα με τα στοιχεία των Αμερικανών φθάνει τις 17. του εφιστά την προσοχή γιατί. δε λείπουν οι περιπτώσεις ενεργειών κρατικών οργάνων.000. τις οποίες κρατούν οι αντάρτες. για να πέσει κατακόρυφα με το τέλος των μαχών. Και υπερβάλλων ζήλος. Ο αρχηγός της AMAG Dwight Griswold. ο Griswold πάλι "κατηγορεί" την κυβέρνηση των Αθηνών. σ. Όμως. πως αφήνει τους εκτοπισμένους χωρίς καμιά φροντίδα.: από το ΔΣΕ). Ο Griswold σε τηλεγράφημά του προς την Ουάσιγκτον αναφέρει ότι η εκτόπιση από τις κυβερνητικές δυνάμεις "χιλιάδων παιδιών κάποτε με τη βία" αμαυρώνει τον σκοπό. για να εμποδίσει την αναγκαστική στρατολόγησή τους (σ.. Ο αριθμός των εκτοπισμένων ξεπερνά τους αρχικούς σχεδιασμούς και επιβαρύνεται ο οικονομικός προϋπολογισμός των Αμερικανών. ή στο θέατρο των επιχειρήσεων. που "εκθέτουν" στη διεθνή κοινή γνώμη την κυβέρνηση των Αθηνών και τους προστάτες της.τον μικρό αριθμό των προσφύγων και στην "καλή μεταχείριση των πληθυσμών από τους αντάρτες" (SDR 86800/ 3 . .2747)". που κατέληξε στην καταστροφή των δυνάμεων του ΔΣΕ. κυρίως στη βόρεια και κεντρική Ελλάδα. όπως σημειώνει: "Ο Ελληνικός Στρατός έχει απομακρύνει 300.2448.000 άτομα από σπίτια που βρίσκονται σε περιοχές. για τον οποίο αγωνίζονται η κυβέρνηση των Αθηνών και οι Ηνωμένες Πολιτείες. 86800/9 . με επείγον τηλεγράφημά του (στις 27-10-47) προς τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών.

Όμως. όσο και οι ένοπλοι αντάρτες.Αντίθετα. είχε στόχο να αποστερήσει τους αντάρτες από πηγές διατροφής και πληροφόρησης". Στις 9 Μαΐου 1949.Στην πρώτη περιλαμβάνονταν όσοι θεωρούνταν ότι "εγκατέλειψαν τα χωριά τους για να αποφύγουν τους αντάρτες". Αυτοί ήταν οι λεγόμενοι συμμορίτες της Αυτοάμυνας και συνιστούσαν τόσο μεγάλο κίνδυνο. καταρτίστηκε ο σχετικός Αναγκαστικός Νόμος 894. Για όλους αυτούς προβλεπόταν η παροχή βοήθειας και ενισχύσεων. Στην κατηγορία αυτή. Περισσότερο αποκαλυπτικός για τους στόχους της επιχείρησης ήταν ο τότε Αμερικανός ακόλουθος για θέματα Γεωργίας στην Ελλάδα Jay G. Ηταν οι υπηρεσίες πληροφοριών και εφοδιασμού των ανταρτικών δυνάμεων". Τους χώρισε σε τρεις κατηγορίες: . ενέταξαν τις οικογένειες των επιστρατευμένων και των ανδρών του ΜΑΥ. Η τύχη των ξεριζωμένων Η μεγάλη συγκέντρωση εκτοπισμένων στα αστικά κέντρα και οι άθλιες συνθήκες διαβίωσής τους υποχρέωσαν την κυβέρνηση των Αθηνών να προχωρήσει έστω και αργά στη δημιουργία μηχανισμών για την ανακούφισή τους.Στα τέλη του 1948 οι Αμερικανοί εκτιμούν πως η επιχείρηση δημιουργίας "νεκρών ζωνών" για την απομόνωση του ΔΣΕ αποδίδει. . έτσι όπως έχει συλληφθεί αρχικά. στις οποίες υπάγονταν όλοι οι ύποπτοι για συνεργασία με το . για τις άλλες δύο κατηγορίες. σημειώνονται και τα εξής: "50.000 κομμουνιστές ενταγμένοι σε ένα καλά οργανωμένο σύστημα συλλογής πληροφοριών υπήρχαν σε κάθε χωριό της Ελλάδας. Σε αναφορά του "Τμήματος Σχεδιάσεων και Επιχειρήσεων" του Αμερικανικού Στρατού. Diamond: "Η πολιτική εκκένωσης που ακολουθεί ο Ελληνικός Στρατός. ακόμη και τότε το κράτος φέρθηκε μικρόψυχα σ' αυτούς που τους υποχρέωσε να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους.

Πριν περάσουν λίγα χρόνια. ακόμη και σφαγεία. αφού με τη ζωή στους καταυλισμούς των μεγάλων πόλεων έχουν χάσει την κοινωνική συνοχή τους.Πολλοί απ' αυτούς για να ζήσουν υποχρεώνονται να κάνουν τις πιο βαριές δουλειές και μη παραγωγικά επαγγέλματα. τα χωριά τους είναι κατεστραμμένα από τις μάχες. στρατώνες. Της μετανάστευσης . που είχαν μάθει να ζουν στην ύπαιθρο. τα χωράφια τους είναι πολύ μικρά και η παραγωγικότητα με τον πόλεμο έπεσε κατακόρυφα και ο αριθμός των ζώων τους μειώθηκε δραματικά. Σε έγγραφο του υπουργείου Συντονισμού (Δεκέμβριος 1949) αναφέρεται πως το Σουφλί στον Έβρο είναι γεμάτο από άνεργους "συμμοριόπληκτους πρόσφυγες που ζουν παρασιτικά".πληγής της μεταπολεμικής Ελλάδας.Οι εκτοπισμένοι αγρότες στη συντριπτική τους πλειοψηφία. είτε σε άθλιες κατοικίες στις μεγάλες πόλεις. όπως αυτό του πλανόδιου πωλητή. Σε έγγραφο της στρατιωτικής διοίκησης Θεσσαλονίκης του Οκτωβρίου 1949. Το "Γραφείο . την οποία είχαν προαναγγείλει από τον Ιούλιο ήδη του 1949 οι Αμερικανοί επικυρίαρχοι της χώρας μας. Εκατοντάδες χιλιάδες Έλληνες ζουν κάτω από δραματικές συνθήκες είτε σε πρόχειρα στρατόπεδα. . Και. δεν προβλεπόταν βοήθεια.Δημοκρατικό Στρατό. . υποχρεώνονται τώρα να περνούν τις περισσότερες ώρες της μέρας τους κάτω από φοβερές συνθήκες σε παλιές φυλακές. Επίσης. ακόμη και όταν διατάσσεται η επιστροφή στα χωριά τους. οι ξεριζωμένοι του Εμφυλίου θα αποτελέσουν τη μαγιά του μεγάλου κύματος της εξωτερικής μετανάστευσης. το κυριότερο. Αποκομμένοι βίαια από το φυσικό τους χώρο. αναφέρονται και τα εξής: "Δεν είναι νοητό ουδέ επιτετραμμένον επί ΕΑΜοκρατίας να υπήρχαν Δημοδιδάσκαλοι εις όλα τα χωρία και ήδη ότε πλήρης ασφάλεια παρέχεται εις άπαντα τα επαναπατρισθέντα χωρία να μην υπάρχουν τοιούτοι". πολλοί αρνούνται να γυρίσουν.

θα "εκμηδένιζε" την αναμενόμενη φυσική αύξηση του πληθυσμού. 2. που περιλαμβάνεται στο βιβλίο "Μελέτες για τον Εμφύλιο 1945 .1949 .000 .1949". Σημειώσεις: 1.000 Μάιος 1949: 684. την εξωτερική μετανάστευση 80.000 1948 . κατά την άποψη των Αμερικανών.000 Σεπτέμβριος 1947: 238.000 Μάρτιος 1948: 600.η οποία.10.000 Μάιος 1947: 65.000 Οκτώβριος 1949: 684. Οι εκθέσεις των αμερικανικών υπηρεσιών δημοσιεύονται στη μελέτη της καθηγήτριας Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ Αγγελικής Λα`ϊου. ως λύση στο πρόβλημα του "υπερπληθυσμού" των αγροτικών περιοχών. σύμφωνα με επίσημα αμερικανικά και ελληνικά έγγραφα: Ιανουάριος 1947: 19. Πρόσφυγες σε όλη την Ελλάδα.000 Νοέμβριος 1947: 500. Αναλυτικό ρεπορτάζ για το θέμα των εκτοπισμένων του Εμφυλίου δημοσιεύθηκε στο "Ποντίκι" στις 31/8/1995.000 ατόμων κάθε χρόνο .Αντικατασκοπευτικής Ερευνας του Στέιτ Ντιπάρτμεντ" (OIR: OFFICE OF INTELLIGENCE RESEARCH) σε αναφορά του προτείνει.

δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου οι συγγραφείς ιστορικών ερευνών διακρίνονται από την απολυτότητα στα συμπεράσματα κι από ένα άγχος να χρεώσουν στη Σοβιετική Ένωση κάθε λογής ευθύνη για όσα διαδραματίστηκαν στην Ελλάδα. να σημαίνει επιφυλακτικότητα και προσοχή σ' ό. αφού η διερεύνηση του σχετικού. κανείς δεν .Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της ΕΣΣΔ (α') Το περίφημο "σβαρνούτ" και η αλήθεια Για τη στάση της ΕΣΣΔ απέναντι στον εμφύλιο πόλεμο στην Ελλάδα και ειδικότερα απέναντι στον αγώνα που έδινε ο ΔΣΕ. αρχειακού υλικού μόλις τώρα δειλά δειλά αρχίζει. Βέβαια. είχαμε την ευκαιρία να αναφερθούμε αρκετές φορές. Κι ενώ αυτό είναι μια πραγματικότητα. πολύτιμου σε πληροφορίες.τι ο καθένας γράφει και υποστηρίζει ασχολούμενος με το θέμα. που θα έπρεπε. Αναμφίβολα πρόκειται για ένα κεφάλαιο του εμφυλίου που θα έχριζε ειδικής μελέτης και που δε θα πάψει να απασχολεί ιστορικούς και ερευνητές. αν μη τι άλλο.

Βλάντιμιρ Ντέντιερ. το διάστημα 1948 . Τίτο" (1984). που εκδόθηκε το 1953.ιδεολογικές και αντικομμουνιστικές σκοπιμότητες.σε πολλές περιπτώσεις .1949. Ντέντιερ ισχυρίζεται πως ο Στάλιν στην προαναφερόμενη συνάντηση. την περίοδο 1948 . με αντιπροσωπείες των Γιουγκοσλάβικου και Βουλγάρικου Κομμουνιστικών Κομμάτων. βεβαίως. δηλαδή των νικητών του εμφυλίου.. Αλλά για να υπηρετείται η επιστημονική ιστορική αλήθεια και να αποδίδονται "τα του Καίσαρος τω Καίσαρι.. Κλασική περίπτωση. Οι πληροφορίες που έχουμε για το θέμα προέρχονται κυρίως από γιουγκοσλαβικές πηγές.1949. Η μάχη για την αναγνώριση και την ανεξαρτησία της νέας Γιουγκοσλαβίας 1944 .μπορεί να αρνηθεί ότι η διεθνής κατάσταση επέδρασε αποφασιστικά στις ελληνικές υποθέσεις την περίοδο του εμφυλίου. ". το Φλεβάρη του '48. Στο βιβλίο του "Ο Τίτο μιλάει". Μ. καθόλου παράξενο. αφορά τη συζήτηση που είχε ο Στάλιν στη Μόσχα. αυτή η πραγματικότητα θα πρέπει να ερμηνεύεται μέσα στα πλαίσια της ταξικής πάλης που διεξαγόταν τότε και να λαμβάνεται υπόψη ο συσχετισμός δυνάμεων σε διεθνές και εθνικό επίπεδο. στα βιβλία του "Ο Τίτο μιλάει" (1953) και "Νέα στοιχεία για τη βιογραφία του Γ. ιδιαίτερα στην ελληνική ιστορική φιλολογία γύρω από τον εμφύλιο. αφού συνήθως ο στόχος είναι είτε να υπηρετηθεί ανοιχτά η ιστορική. Το "σβαρνούτ" και η ιστορική αλήθεια Το πιο πολυσυζητημένο θέμα γύρω από τη στάση της ΕΣΣΔ απέναντι στο ελληνικό αντάρτικο. Δυστυχώς. με τους . Ο Μ. εκδοχή της κυρίαρχης τάξης. ο βιογράφος του Τίτο. Πράγμα.1957).το ακριβώς αντίθετο. το Φλεβάρη 1948. που αποδεικνύει αυτού του είδους τις σκοπιμότητες είναι πέραν όλων των άλλων . για τα γεγονότα. συμβαίνει . Τζίλας στα βιβλία του "Συνομιλίες με τον Στάλιν" (1962) και "Εξουσία" (1983) και τέλος ο Εντβαρντ Κάρντελι στο βιβλίο του "Αναμνήσεις. ο Β. Έχουν γράψει σχετικά. είτε να εξυπηρετηθούν εφήμερες πολιτικο .ο μύθος που έχει δημιουργηθεί γύρω από τη θέση της ΕΣΣΔ απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ.

Κάρντελι που περιέχεται στο βιβλίο του "Αναμνήσεις. εκδόσεις ΟΛΚΟΣ.όπως αποδόθηκε στην αγγλική μετάφραση του βιβλίου του "Συνομιλίες με τον Στάλιν" . παραλείπει τη "δήλωση" του Στάλιν για σταμάτημα του ελληνικού αντάρτικου!!! Ευρέως γνωστά και διαδεδομένα είναι όσα έγραψε για το θέμα ο Μ. στη συνάντηση στο Κρεμλίνο το Φλεβάρη του '48.ως το θέσφατο της ιστορικής μαρτυρίας. Εκεί. 295). που σημαίνει "να αναδιπλωθεί" και όχι ."να σταματήσει" (Βλέπε σχετικά: "Μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο 1945 . Το γιατί συμβαίνει αυτό δεν είναι δύσκολο να κατανοηθεί. αυτόπτης μάρτυρας . γιατί δεν είχε προοπτικές νίκης. όμως. στο βιβλίο του "Εξουσία" (κυκλοφόρησε το 1983).παλιό ηγετικό στέλεχος του ΚΚΓ και στενός συνεργάτης του Τίτο . Τίτο". ενώ αναφέρεται στο θέμα. Η μάχη για την αναγνώριση και την ανεξαρτησία της νέας Γιουγκοσλαβίας 1944 .άλλοτε από σκοπιμότητα και άλλοτε από άγνοια . ο Τζίλας ισχυρίζεται πως ο Στάλιν. Ο Κάρντελι.στο βιβλίο του που κυκλοφόρησε το 1962 με τίτλο "Συνομιλίες με τον Στάλιν". Οι σχετικοί διάλογοι που αναφέρονται εκεί κοσμούν. που εκδόθηκε το 1984 με τίτλο "Νέα στοιχεία για τη βιογραφία του Γ. ο Τζίλας αναφέρει πως ο Στάλιν χρησιμοποίησε τη λέξη "σβαρνούτ" για το ελληνικό αντάρτικο.Βούλγαρους και Γιουγκοσλάβους κομμουνιστές ηγέτες. είπε πως ο αγώνας του ΔΣΕ στην Ελλάδα έπρεπε να σταματήσει.1949".1957".των όσων είπε ο Στάλιν για το ελληνικό αντάρτικο το Φλεβάρη του '48. . Στο μεταγενέστερο όμως τρίτομο έργο του. Τζίλας . Παρ' όλα αυτά. ιδιαίτερα στην ελληνική βιβλιογραφία και αρθρογραφία για τον εμφύλιο πόλεμο. ευρέως γνωστά είναι όσα ο Τζίλας έγραψε στις "Συνομιλίες με τον Στάλιν". Αργότερα. Μ. κάθε γραπτό που ασχολείται με τον ελληνικό εμφύλιο και θεωρούνται . (κυκλοφόρησε στη Γιουγκοσλαβία το 1980) αποσιωπάται τις περισσότερες φορές επιμελώς. σχεδόν. με κατηγορηματικό τρόπο υπογράμμισε ότι το αντάρτικο στην Ελλάδα έπρεπε να σταματήσει το ταχύτερο δυνατό. αφού δημοσιεύτηκε στα ελληνικά από την εφημερίδα "ΑΥΓΗ". Αντίθετα η σχετική μαρτυριά του Ε.όπως και ο Τζίλας . σελ. παρόλο που η πρόσβαση σ' αυτήν είναι εύκολη και δυνατή.

161). του ΚΚ Βουλγαρίας και του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. Μολότοφ. Τότε ο Στάλιν τον διέκοψε λέγοντας: "Αν. αρχίζοντας απ' τον πρώτο. Τζίλας αναφέρεται στη συνάντηση που είχαν στις 10 Φλεβάρη του 1948. ". ". έχει ως εξής: Ο Σοβιετικός ηγέτης ρώτησε τον Κάρντελι: "Πιστεύετε στην επιτυχία αυτής της εξέγερσης. σελ.πουθενά δεν αναφέρει δήλωση του Σοβιετικού ηγέτη για σταμάτημα ή αναδίπλωση του αγώνα του ΔΣΕ!!! Τι λέει ο Μ. Όχι δεν έχουν καμιά απολύτως . Κολάροφ και Κοστόφ.. Κάρντελι. Μπάκαριτς και τη βουλγάρικη οι Δημητρόφ. Ζντάνοφ. στο Κρεμλίνο αντιπροσωπείες του ΚΚΣΕ. Καμαρινόπουλος.Κάρντελι για το ελληνικό ζήτημα.. Αθήνα 1962.. σύμφωνα με τον Τζίλας. 160 .. αν. ο Μ. Εκεί ο Στάλιν . Τη σοβιετική αντιπροσωπεία αποτελούσαν οι Στάλιν.πάντα σύμφωνα με όσα μαρτυρεί ο Τζίλας κάποια στιγμή έστρεψε τη συζήτηση στον ελληνικό εμφύλιο και είχε μια διαλογική συζήτηση με τον Κάρντελι. Μαλένκοφ. Χ. Ο Κάρντελι απάντησε "ότι αν η ξένη επέμβαση δεν κλιμακωθεί και αν οι Ελληνες σύντροφοι δε διαπράξουν μεγάλα στρατιωτικά και πολιτικά σφάλματα. Στο βιβλίο του "Συνομιλίες με τον Στάλιν" (Ελληνική έκδοση: Κ. Ο σχετικός διάλογος Στάλιν . Σουσλόφ και Ζόριν. Τζίλας Για πληρέστερη ενημέρωση του αναγνώστη θα σταθούμε πιο αναλυτικά στις μαρτυρίες του Τζίλας και του Κάρντελι. Τη γιουγκοσλάβικη οι Τζίλας.

έχει παραλειφθεί!!! ).οι Ηνωμένες Πολιτείες. πως η Βρετανία και οι Ηνωμένες Πολιτείες . δηλαδή. τι πραγματικά σημαίνουν από πολιτική άποψη. εκδόσεις ΟΛΚΟΣ. Κάρντελι.1949". εκδόσεις ΟΡΦΕΑΣ. Αξίζει περισσότερο να δούμε τι μαρτυρεί ο Ε. καθώς στα όσα ελέχθησαν γύρω από το ελληνικό ζήτημα.προοπτική επιτυχίας. Η μαρτυρία του Κάρντελι Στο βιβλίο του Κάρντελι που προαναφέραμε αποσπάσματα του οποίου μεταφράστηκαν στα ελληνικά και δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα "ΑΥΓΗ" το 1980 . Συγκεκριμένα. Όμως δεν αξίζει να σταθούμε περισσότερο σ' αυτό το ζήτημα. το Φλεβάρη του '48. έχει φτιαχτεί ολόκληρη μυθολογία κι έχουν ειπωθεί τα μύρια όσα για τη στάση της ΕΣΣΔ πάνω στο ελληνικό ζήτημα. σελ. Οικονομίδη: "Πόλεμος. Η διαφορά είναι τεράστια και εύκολα αντιληπτή αν θελήσει κανείς να μεταφέρει αυτές τις φράσεις στις συνθήκες του εμφυλίου πολέμου και να τις μετατρέψει σε πολιτική. το ισχυρότερο κράτος στον κόσμο . Σαχλαμάρες. Και κατέληξε τονίζοντας πως η εξέγερση στην Ελλάδα έπρεπε να αναδιπλωθεί (σβαρνούτ) το συντομότερο δυνατό (Βλέπε: "Μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο 1945 . ότι στην ελληνική έκδοση του βιβλίου "Συνομιλίες με τον Στάλιν". με το να λες "να σταματήσει".θα σας επιτρέψουν να κόψετε τις γραμμές επικοινωνίας τους στη Μεσόγειο. Σημειώνουμε ακόμη. Κι εμείς δεν έχουμε καθόλου ναυτικό". 82 83.ο Γιουγκοσλάβος ηγέτης αναφέρεται εκτενώς στη συνάντηση με τον Στάλιν. Να επιχειρήσει να δει. Αναμφίβολα δεν είναι το ίδιο πράγμα να λες "να αναδιπλωθεί η εξέγερση στην Ελλάδα". σελ. 295 και Φ. Τι νομίζετε. Διείσδυση και Προπαγάνδα". παρόλο που με αυτό το "να σταματήσει το αντάρτικο". η φράση του σοβιετικού ηγέτη "κι εμείς δεν έχουμε καθόλου ναυτικό". ο Κάρντελι λέει: .

Κάλεσα ακόμα και κινέζικη αντιπροσωπεία στη Μόσχα.. " Απάντησα ότι δεν είμαστε εμείς αυτοί που οργάνωσαν την εξέγερση στην Ελλάδα. Είναι καθαρή αυταπάτη να σκέφτεται κανείς ότι οι δυτικές δυνάμεις θα αφήσουν την Ελλάδα στους κομμουνιστές. αν η διεθνής κατάσταση ήταν ικανοποιητική. αν μας φέρνουν ως τα σύνορα τραυματίες κλπ. Ο Στάλιν τότε με διέκοψε: "Αν. Τι να κάνουμε.. Ήμουνα βέβαιος ότι οι Αμερικάνοι θα κάνουν τα πάντα για να καταπνίξουν αυτή την εξέγερση. Εσείς μαζί με τους Έλληνες κομμουνιστές ζείτε σ' έναν κόσμο χίμαιρας. αλλά οι ίδιοι οι Έλληνες. αν η εξέγερση έπαιρνε την απαραίτητη βοήθεια κλπ... Κι όσον αφορά τις δυνατότητες νίκης της εξέγερσης στην Ελλάδα. ."Δεύτερο πρόβλημα που έθεσε ο Στάλιν ήταν η Ελλάδα. Να αποξενωθούμε από αυτό το κίνημα. Η αντιπροσωπεία ήρθε. Εγώ ήδη έχω λαθέψει σε μια τέτοια περίπτωση. αν.. αν. Με ρώτησε ανοιχτά: "Μήπως εσείς πραγματικά σκέπτεστε ότι είναι δυνατή η νίκη της εξέγερσης στην Ελλάδα.. Εμείς που είμαστε στα σύνορά τους δεν μπορούμε να αποφύγουμε να τους δίνουμε βοήθεια. Του είπα: "Σύντροφε Στάλιν. Παρακινούσα το Μάο λέγοντάς του ότι είναι καλύτερα να συμφιλιωθεί με τον Τσανγκ Κάι Σεκ και να σχηματίσει μαζί του κάποια μορφή κυβέρνησης συνασπισμού. ". Ο Στάλιν μου απάντησε αυστηρά: "Ας δώσει ο Θεός να 'χετε δίκιο. μα τι μπορούμε να κάνουμε τώρα εμείς αν στην Ελλάδα και στα σύνορά μας υπάρχει εξέγερση. τέτοια που κάθε επαναστατικό κίνημα θα έδινε σε άλλο επαναστατικό κίνημα. ". Δεν πίστευα στη νίκη των Κινέζων κομμουνιστών.. Αν εκείνοι ζητάνε τη βοήθειά μας. άκουσε όσα της είπα. Ίσως εγώ να 'χω λάθος. Αυτή ήταν η Κίνα. αυτό εξαρτάται από ποικίλους παράγοντες: "Αν αναπτυσσόταν το εργατικό κίνημα στις άλλες χώρες. Και μ' αυτό τον τρόπο μας τοποθετείτε μπροστά σε πολιτικές δυσχέρειες. Μήπως πρέπει να κλείσουμε τα σύνορα.. Όλη η αναμονή σας ξεκινάει από το αν. ".

επίσης. στην οποία έχουμε ήδη αναφερθεί. Ας δώσει ο θεός να γίνει έτσι και στην περίπτωση της Ελλάδας. (Βλέπε: Εφημερίδα "ΑΥΓΗ" 17/2/1980 Μετάφραση από τα σέρβικα: Λ. που λένε σε μία νύχτα και την ευθύνη γι' αυτό την απέδωσε σε μας". πως η παράλειψη αυτής της δήλωσης από τον Γιουγκοσλάβο ηγέτη μπορεί να οφείλεται σε πιθανή έλλειψη μνήμης. ο Μάο άρχισε τη μεγάλη επαναστατική του επίθεση και τελικά νίκησε. αν την κρίνει κανείς με βάση τη μαρτυρία του.συζήτηση με τον Στάλιν και που αναμφίβολα γνώριζε τι είχε γράψει ο Τζίλας γύρω από το θέμα. ενώ από υλική άποψη στην πραγματικότητα ήταν συμβολική.σύμφωνα με την κινέζικη συνήθεια όλοι χαμογελούσαν. Δεν μπορούμε.αν υπήρχε τέτοια δήλωση στην πραγματικότητα αφού δε διστάζει να κατηγορήσει. του Τζίλας. δεν άφηναν περιθώρια να ασθενήσει η μνήμη του Κάρντελι.γίνεται αντιληπτή με γυμνό μάτι η ουσιαστική διαφορά μεταξύ τους. Και δε θα είχε κανένα λόγο να παραλείψει μια τόσο σοβαρή δήλωση από μέρους του Στάλιν . Ο Κάρντελι. ειδικά σ' αυτό το θέμα. Όπως βλέπετε κι εδώ μπορώ να κάνω λάθος. Μόνο μετά από μια τέτοια θέση του Στάλιν. τουλάχιστον. ". Ορισμένα συμπεράσματα Συγκρίνοντας οι δύο μαρτυρίες . Κι αμέσως μόλις φτάσαμε στη σύγκρουση ανάμεσα στο Στάλιν και στο ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. να δεχτούμε. Χατζηπροδρομίδης). μου έγινε σαφές γιατί η σοβιετική βοήθεια στην εξέγερση στην Ελλάδα ήταν μόνο στα λόγια. δεν αναφέρει πουθενά να είπε ο Σοβιετικός ηγέτης. ο οποίος έκανε τη σχετική . εκείνος ξεπούλησε αυτήν την εξέγερση.για τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο . Τα γραπτά. Η Ελλάδα δεν είναι Κίνα. χωρίς περιστροφές. . Κι όταν επέστρεψαν. το Σοβιετικό ηγέτη για ξεπούλημα του αγώνα του ΔΣΕ και του ΚΚΕ. που παραθέσαμε. κουνούσαν συγκαταβατικά τα κεφάλια τους κι έφυγαν. ότι το ελληνικό αντάρτικο έπρεπε να σταματήσει ή να αναδιπλωθεί. Αλλά πρέπει να πω ότι δεν πιστεύω στο Θεό.αυτή του Τζίλας κι αυτή του Κάρντελι . Μια μνήμη που ομολογουμένως δεν ήταν καθόλου κακή.

Η ιστορία ενός ποιήματος Μια συγκινητική επιστολή ενός αναγνώστη μας . Η εκτίμησή του ότι οι Αγγλοαμερικάνοι . Αντίθετα. Ισα ίσα.Συμπερασματικά.τον ελληνικό εμφύλιο στη διεθνή διάστασή του. ποτέ οι Σοβιετικοί στα 1948. από τα στοιχεία που έχουμε υπόψη μας. για να μη χάσουν τον έλεγχο της Μεσογείου. δείχνει πως είχε σαφή. ως αναπόσπαστο στοιχείο της ταξικής πάλης σε παγκόσμιο επίπεδο. που να μας κάνει να δεχτούμε ως πιθανή μια δήλωση του Στάλιν.και ιδιαίτερα οι Αμερικανοί ως ισχυρότερη δύναμη στον κόσμο . άκρως ρεαλιστική και καλοζυγισμένη εκτίμηση του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων. για τις προοπτικές του αγώνα του ΔΣΕ. Ίσως ο Στάλιν.θα έκαναν τα πάντα. που βοήθησαν αυτό τον αγώνα και μόνο τον Απρίλη του 1949 εξέφρασαν τη γνώμη .ως πιθανώς αληθινή. να είχε καταλήξει στο συμπέρασμα.κρατώντας επιφυλάξεις για το πώς διατυπώθηκαν από τον Στάλιν οι διάφορες κρίσεις του . Από τις προαναφερόμενες γιουγκοσλαβικές μαρτυρίες μπορούμε να δεχτούμε . έχοντας προφανώς μια ευρύτερη αντίληψη του διεθνούς συσχετισμού δυνάμεων. σε συνδυασμό με τη φράση του "κι εμείς δεν έχουμε καθόλου ναυτικό". μπορούμε βάσιμα να υποστηρίξουμε πως μέχρι στιγμής τουλάχιστον δεν υπάρχει κανένα στοιχείο. στα όσα αναφέραμε. Πώς αντιλαμβανόταν . για σταμάτημα ή αναδίπλωση του ελληνικού αντάρτικου. ότι το αντάρτικο κίνημα στην Ελλάδα δεν είχε πιθανότητες νίκης. δε ζήτησαν από το ΚΚΕ σταμάτημα ή αναδίπλωση του αγώνα του ΔΣΕ. την εκτίμηση που αποδίδεται στον Σοβιετικό ηγέτη.πως οι αντάρτες έπρεπε να υποχωρήσουν.απευθείας στην ηγεσία του κόμματος . το 1948.πολύ σωστά .

στην πρώτη γραμμή. ποτέ δεν το ξέχασα. βρέθηκα στο Γράμμο. γραμμένο ήταν πολύ επικίνδυνο. σ' ένα πολυβολείο βρήκα ορισμένες προκηρύξεις του ΔΣΕ και ανάμεσά τους ένα ποίημα. τον Αύγουστο του 1945. με τον οποίο είμαστε γείτονες και με αγαπούσε σαν παιδί του. Εκεί. Πενήντα περίπου χρόνια πέρασαν και μένει ανεξίτηλα χαραγμένο στο μυαλό μου. Από τότε. σε πορεία στο Βίτσι απελευθέρωσαν τα σοβιετικά στρατεύματα. Τα πράγματα ήταν πολύ δύσκολα και η ζωή πολύ σκληρή. Όταν το διάβασα. με βρήκε όμηρο στο χιτλερικό στρατόπεδο πολιτικών κρατουμένων του Βραδεμβούργου. συγκλονίστηκα τόσο πολύ."Αγαπητοί σύντροφοι του "Ρ". Επιστρέφοντας στην Ελλάδα. Να το φυλάξω.. που κατάλαβα ότι πρέπει να το διασώσω. απ' όπου με πρώτος.. Έπρεπε να το μάθω απ' έξω και να το κρατήσω στη μνήμη μου. στο Γράμμο. αφιερωμένο στην επίσκεψη του Γάλλου ποιητή. το καλοκαίρι του 1949. Και αυτό έκανα. Πολ Ελιάρ. ότι με αφορμή το αφιέρωμα του "Ρ" το ποίημα αυτό πρέπει να διασωθεί . Και νομίζω. γλίτωσα τη Μακρόνησο και μετά τη βασική εκπαίδευση στην Καλαμάτα. Με ενέργειες του τότε δημάρχου Φιλιατρών Μεσσηνίας. Το 1948 ήρθε η σειρά μου να υπηρετήσω τη στρατιωτική θητεία και με κάλεσαν στρατιώτη. Ο Γάλλος ποιητής Πολ Ελιάρ. ως αντιστασιακό. βρήκα τον πατέρα μου κρατούμενο από το μεταπολεμικό κράτος. απέναντι από τις δυνάμεις του ΔΣΕ. κρυφά από τους άλλους στρατιώτες της μονάδας μου. όμως. Το τέλος του Β' Παγκόσμιου Πολέμου.

πλέον και γραπτά και να βρει μια θέση σ' αυτό. έστω και πενήντα χρόνια μετά. Απόστολος ΣΤΑΥΡΟΠΟΥΛΟΣ Φιλιατρά Μεσσηνίας Υ. Γι' αυτό και σας το αποστέλλω. που εμπνεύστηκε κι έγραψε το υπέροχο αυτό ποίημα". να γνωρίσω τον ποιητή. Ο Πωλ Ελυάρ στο Γράμμο. Πολύ θα ήθελα. Ένας αγέρας λευτεριάς κι περηφάνιας φουσκώνει τα στήθη μας από τις ψηλές κορφές του κόσμου από την αδάμαστη θάλασσα εκατομμυρίων συντρόφων μας. Ο Πωλ Ελυάρ στο Γράμμο Ο Γράμμος μας σύντροφε ορθώνεται να σε φιλήσει στο μέτωπο. Σήμερα γι' αυτόν θα μιλήσουμε στη συνέλευσή μας.Γ. Τι να χαρίσουμε σύντροφοι ενθύμιο του πιστού μας συντρόφου. μαχητή ή μαχήτρια του ΔΣΕ. Μια αδελφούλα μας τρεις φορές λαβωμένη από το μίσος του Τρούμαν . Είναι ο δικός σου πανανθρώπινος Όλυμπος των θνητών που νίκησαν το θάνατο με το Εμπρός ΕΛΑΣ για την Ελλάδα. Σήμερα οι κορυφές του ψήλωσαν κι αστράφτουν πιο τρομερά για τους δήμιους της ελπίδας.

Για να κοιτάζουν τον ήλιο που νικάει κι ανατέλλει.1949 Ο αγώνας του ΔΣΕ και η στάση της ΕΣΣΔ (β`) Οι ανησυχίες του Στάλιν και η πραγματικότητα στη διεθνή σκηνή . Βλαντά "Εμφύλιος πόλεμος 1945 1949) 1948 . Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" και το βιβλίο του Δ.ας του βάλει στο στήθος μετάλλιο τιμής το κόκκινο τούτο αγριόκρινο που άνθισε στο άπαρτο Κάμενικ. Για να μη ντρέπεται ο σύντροφος Ελυάρ και οι τίμιοι άνθρωποι όλου του κόσμου.

αφορά το αν το ΚΚΕ ενημερώθηκε . η ενημέρωση που έκαναν οι Γιουγκοσλάβοι κομμουνιστές στην ηγεσία του ΚΚΕ δεν περιλαμβάνει καμιά δήλωση Στάλιν. είναι το ανέκδοτο ημερολόγιο του Γ. . Κι όπως θα διαπιστώσει ο αναγνώστης.για όσα συζητήθηκαν γύρω από το ελληνικό αντάρτικο στο Κρεμλίνο το Φλεβάρη του '48. που είχε ο Σοβιετικός ηγέτης όσον αφορά την πιθανότητα νίκης του ΔΣΕ και για προειδοποίηση από μέρους του προς τη γιουγκοσλαβική πλευρά. κινδύνους τους οποίους δεν έπρεπε να αψηφά. Η ηγεσία του ΚΚΕ έλαβε γνώση από τους Γιουγκοσλάβους κομμουνιστές ηγέτες. που έχουμε στη διάθεσή μας. Ιωαννίδη αποσπάσματα του οποίου περιήλθαν στην κατοχή του Φ. λογαριάζοντας στη σοβιετική βοήθεια. Οικονομίδη και δημοσιεύτηκαν από τον ίδιο. Οι πηγές από τις οποίες αντλείται η πληροφόρησή μας γύρω από το θέμα της ενημέρωσης του ΚΚΕ. για τους κινδύνους που διέτρεχε από τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό. απαντούν θετικά.Ενα ερώτημα.και με ποιο τρόπο . πρώτη φορά. Τα στοιχεία. που ευθέως προκύπτει απ' όσα έχουμε αναφέρει προηγούμενα. για τις σοβαρές επιφυλάξεις. Γίνεται λόγος απλά. για σταμάτημα ή αναδίπλωση του ελληνικού αντάρτικου. με Αφίσα που κυκλοφόρησε ο Δημοκρατικός πρωτοβουλία των Στρατός το 1948 τελευταίων.

Κάρντελι. Ιωαννίδης αναφέρει: "Εφυγα στις 15 του Φλεβάρη για το Β (σημ. Μπήκε ζήτημα απ' τους φίλους στο Β. Αργότερα.στην εφημερίδα "Ελευθεροτυπία" το Φλεβάρη του 1980 κι ένα υπόμνημα του Ν. "Ρ": Στάλιν) έχει επιφυλάξεις σχετικά με τον αγώνα που διεξάγουμε και ότι τους προειδοποίησε πως αυτός δεν μπορεί να έχει καμιά υποχρέωση αν τους συμβεί τίποτε. Μαζί μου ήτανε ο Πετρής (σημ. Μιλήσαμε για το ζήτημα του παππού. να έλθει ο Νίκος (σημ. Συμφώνησα και κανονίσαμε να φωνάξουμε τον Νίκο. Ο Νίκος είπε ότι δε βλέπει το λόγο να ζητήσει να δει τον παππού και ότι θα προσπαθήσουμε να του αποδείξουμε πως δεν έχει δίκιο" (Βλέπε: Εφημερίδα "Ελευθεροτυπία" 5 .. από την πρώτη μέρα που έφτασα στο Β. Ο Νίκος ήλθε στις 21 του Φλεβάρη.84). "Ρ": Εννοεί πιθανόν τον Ράνκοβιτς). Τζίλας). Αυτοί σκέφτηκαν πως καλό θα είναι να πάει ο Νίκος να δει τον παππού και να λύσει το σοβαρότατο αυτό ζήτημα. Κανονίστηκαν φυσικά ικανοποιητικά μια σειρά ζητήματα που έχουν σχέση με τις ανάγκες μας σε υλικά και τρόφιμα και χρόνος μεταφοράς τους. Στο τραπέζι κάθισαν ο συν/ρχης της δουλιάς. κυρίως. Διείσδυση και Προπαγάνδα".. ζήτησα να έλθω σε επαφή με τον ξάδελφο (σημ.6/2/1980 και Φ. Δηλώσαμε ότι θα συνεχίσουμε οπωσδήποτε τον αγώνα μας και μοναχοί μας. "Ρ": Βελιγράδι). με υπόμνημά του προς το ΚΚΣΕ ο Ζαχαριάδης διευκρίνισε ότι κατά τη διάρκεια εκείνης της συνάντησης . Καθίσαμε εκεί απ' τις 12 το μεσημέρι μέχρι τις 5 το απόγευμα. ο ξάδελφος και η γυναίκα του. "Ρ": Ρούσος). Μετά ο ξάδελφος μού είπε ότι ο παππούς (σημ. Πραγματικά. για να λύσουμε το ζήτημα των μεταφορών υλικού και της μετακίνησης των παιδιών για τις Λαϊκές Δημοκρατίες.ΑΣΚΙ" Στο ημερολόγιό του ο Γ. Ζαχαριάδη προς την ηγεσία του ΚΚΣΕ.. "Ρ": Ζαχαριάδης) για να λυθεί το βασικό ζήτημα της δικής μας υπόθεσης. Την επόμενη μέρα.30 πήγαμε στου Μουργκ. Οικονομίδη: "Πόλεμος. "Ρ": Πιθανόν εννοεί τους Ράνκοβιτς. σελ. 83 . ήταν και τα τρία ξαδέλφια (σημ. με φώναξε και φάγαμε μαζί το μεσημέρι.. δηλαδή στις 18 του Φλεβάρη. Το βράδυ στις 6. το οποίο βρίσκεται στα "Αρχεία ΚΚΕ .

Εχει αξία . δηλαδή στους Βαλκάνιους γείτονες της Ελλάδας και ιδιαίτερα στην Αλβανία""."". σελ. η καλύτερη άμυνα είναι μια δυναμική επίθεση". Ο Φ. Οικονομίδης στο προαναφερόμενο βιβλίο του (σελ. η ΕΣΣΔ δε θα τους δώσει καμία βοήθεια". Οικονομίδη: "Πόλεμος. Οι Αμερικανοί έπρεπε "να έχουν στο μυαλό τους ότι στη διπλωματία. διαμέσου των μυστικών της υπηρεσιών είχε πληροφορίες για ύποπτες κινήσεις στην Ελλάδα. Ηταν δικαιολογημένοι οι φόβοι του Στάλιν. ο Τζίλας ανέφερε ότι ο Στάλιν είχε εκφράσει "αμφιβολία" για τη δυνατότητα νίκης του ΚΚΕ. αλλά και ευρύτερα.με την ηγεσία του ΚΚ Γιουγκοσλαβίας. . Το Σεπτέμβρη του 1947 ο Κρόμι είχε σημειώσει για το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ότι οι ΗΠΑ όφειλαν "να κάνουν τελείως ξεκάθαρο με λόγια και με έργα" ότι ήταν "αποφασισμένες να υπερασπίσουν την Ελλάδα.για την πληρέστερη εξέταση του θέματος γύρω από τη στάση της Σοβιετικής Ενωσης απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ το 1948 . 84 . 84).85) λέει σχετικά: "Φυσικά. αν υπάρχουν. Και συνεχίζει ο Φ. τραβηχτούν σε πόλεμο με τους Αγγλοαμερικάνους. όπως και στον πόλεμο. Διείσδυση και Προπαγάνδα". όπως θα υπεράσπιζαν το Μανχάταν".σχετικά με το ελληνικό ζήτημα. όπου το ελληνικό αντάρτικο ήταν ένα από τα βασικά πιόνια στην αντιπαράθεση με τις ΗΠΑ. (Φ. Η σοβιετική ηγεσία.να εξετάσουμε αν ευσταθούσαν οι φόβοι του Στάλιν για την πολιτική του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού . μπορούσαν να μελετηθούν επιθετικές επιχειρήσεις εναντίον της Αλβανίας. Οικονομίδης: "Στις 19Μαρτίου 1948 ο Ράνκιν ρώτησε τον αντιστράτηγο Βαν Φλιτ και τον Γκρίζγουολντ: "Υπό ποίες προϋποθέσεις. που σκόπευαν εναντίον των βαλκανικών λαϊκών δημοκρατιών.ιδιαίτερα των Αμερικανών . η θέση του Στάλιν ήταν αποτέλεσμα μιας ευρύτερης ματιάς των Σοβιετικών πάνω στη διεθνή σκακιέρα. γι' αυτό έπρεπε "να αρχίσουν να υποσκάπτουν τη Ρωσία στο αδυνατότερό της σημείο. και ο Κάρντελι είχε προσθέσει ότι ο Σοβιετικός ηγέτης "προειδοποίησε" τους Γιουγκοσλάβους πως "αν βοηθώντας τον ΔΣΕ.

στις 16 Ιανουαρίου 1948 το Συμβούλιο Εθνικής Ασφάλειας των Ηνωμένων Πολιτειών σε έκθεσή του έγραφε τα εξής: "Η ασφάλεια της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής είναι ζωτική για την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών. Ελλάδα. Οι ΗΠΑ έδειχναν να μη διστάζουν. οικονομικής και αν είναι ανάγκη και της στρατιωτικής τους δυνάμεως με τον τρόπο που θα θεωρείται πιο αποτελεσματικός" ("Ταχυδρόμος". Δε χωράει καμία αμφιβολία πως ο Στάλιν ήταν εντελώς μέσα στα πράγματα στις εκτιμήσεις του γύρω από την πολιτική του ιμπεριαλισμού στην Ελλάδα και τους κινδύνους που διέτρεχαν οι βαλκανικές λαϊκές δημοκρατίες. απεναντίας προετοιμάζονταν σχετικώς. 1/12/1977). . Τουρκίας και Περσίας.Από τα παραπάνω γίνεται φανερό πως η επιθετικότητα του αμερικανικού ιμπεριαλισμού απέναντι στο προοδευτικό . όπως ήταν φυσικό. Ελλάδας. Υπό το πρίσμα των παραπάνω η πολιτική των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει. Τουρκία ή Περσία. δεν εξαντλούνταν στα στενά πλαίσια του ελληνικού εμφυλίου πολέμου.. Ανατολής. Σαν αναγκαία συνέπεια αυτής της πολιτικής οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να βοηθήσουν στη διατήρηση της εδαφικής ακεραιότητας και της πολιτικής ανεξαρτησίας της Ιταλίας. σύμφωνα με τις αρχές και το πνεύμα του χάρτη των Ηνωμένων Εθνών. να αναλάβουν ακόμη και ενεργό στρατιωτική δράση στην περιοχή.κομμουνιστικό κίνημα. Μεσογείου και της Μ. Η ασφάλεια όλης της Ανατολικής Μεσογείου και της Μέσης Ανατολής θα διατρέξει κίνδυνο αν η Σοβ. αλλά με αφορμή αυτόν τον πόλεμο και για τον περιορισμό ευρύτερα του επαναστατικού κινήματος.. Κι αυτό φαίνεται και από τα αμερικανικά ντοκουμέντα που δημοσιεύτηκαν το Δεκέμβρη του 1977 στο περιοδικό "Ταχυδρόμος". απειλούσε και τις λαϊκές δημοκρατίες στα βαλκάνια. να υποστηρίξει την ασφάλεια της Αν. Συγκεκριμένα. Ενωση πετύχει στις προσπάθειές της να αποκτήσει τον έλεγχο οποιασδήποτε από τις ακόλουθες χώρες: Ιταλία. Ασκώντας αυτή την πολιτική οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να είναι έτοιμες να κάνουν πλήρη χρήση της πολιτικής.

Ετσι η δημιουργία του ΝΑΤΟ ολοκλήρωνε την ανασυγκρότηση του διεθνούς ιμπεριαλισμού με ηγέτη τις Ηνωμένες Πολιτείες. του Λουξεμβούργου. τα στρατιωτικά τους δόγματα ενιαιοποιήθηκαν σ' ένα κοινό αμερικανόπνευστο στρατιωτικό δόγμα. Βεβαίως. Τέλος. Πέραν των όσων άλλων συνέθεταν το παγκόσμιο σκηνικό εκείνης της εποχής. Το σύμφωνο του ΝΑΤΟ υπογράφηκε στην Ουάσιγκτον. η Ελλάδα δεν κλήθηκε να συμμετάσχει στην ιδρυτική διάσκεψη του ΝΑΤΟ.ά. Μέλος του έγινε τρία χρόνια αργότερα. στις 4 Απρίλη του 1949 από τις κυβερνήσεις των ΗΠΑ. της Ιταλίας. Με την υπογραφή αυτού του συμφώνου τα δυτικοευρωπαϊκά κράτη έθεταν τις στρατιωτικές τους δυνάμεις κάτω από τον αποφασιστικό έλεγχο του αμερικανικού Πενταγώνου. της Πορτογαλίας. αυτό της Ατλαντικής Συμμαχίας. Η εξέλιξη αυτή δεν μπορούσε να μην έχει καθοριστική επίδραση στα ελληνικά πράγματα. του Καναδά. της Δανίας και της Νορβηγίας. της Ολλανδίας. Ολες οι προαναφερόμενες κυβερνήσεις υπέγραψαν διμερείς στρατιωτικές συνθήκες με τις ΗΠΑ. της Ισλανδίας. της Μεγάλης Βρετανίας. Αυτό όμως δε σήμαινε τίποτα το ιδιαίτερο. στις οποίες καθορίζονταν οι όροι για την παροχή της αμερικανικής στρατιωτικής βοήθειας. ενώ ο παγκόσμιος συσχετισμός δυνάμεων είχε γείρει ακόμη πιο αποφασιστικά σε βάρος της ΕΣΣΔ και των Λαϊκών Δημοκρατιών. γιατί ήδη ήταν αμερικανικό προτεκτοράτο και οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν είχαν κανένα λόγο να την εντάξουν αμέσως στην . του Βελγίου. ο εξοπλισμός των ενόπλων δυνάμεών τους κ. Μια ανασυγκρότηση που είχε πρωτοχαραχτεί σε οικονομικοπολιτικό επίπεδο με το "Δόγμα Τρούμαν" και το "Σχέδιο Μάρσαλ". της Γαλλίας. η τότε συγκρότηση του ΝΑΤΟ είναι αρκετή απόδειξη. για να κατανοήσει κανείς σε χοντρές γραμμές τη νέα κατάσταση που δημιουργούνταν.1949: Η διεθνής κατάσταση οξύνεται Στα 1949 η διεθνής κατάσταση οξύνθηκε περισσότερο και ο ιμπεριαλισμός εμφανίστηκε πιο απειλητικός.

την Αλβανία αλλά και τη Βουλγαρία . η οποία έβλεπε ότι τα πράγματα εξελίσσονταν επικίνδυνα για την ειρήνη στον πλανήτη. Μάρτης 1948 που είχαν προκύψει στην Ευρώπη μετά το τέλος του Β` Παγκοσμίου Πολέμου. τη Σοβιετική Ενωση. αφού εξυπηρετούνταν άψογα τα συμφέροντά τους και τα σχέδιά τους στην περιοχή. μετά τον ελιγμό.οι . όπως ήταν αναμενόμενο. Ιδιαίτερα ανήσυχη ήταν η ΕΣΣΔ για τις βαλκανικές Λαϊκές Δημοκρατίες . Η αφίσα είναι από το αρχείο του "Ρ" 1949 Η ΕΣΣΔ προτείνει υποχώρηση του ΔΣΕ Αναστολή των σχεδίων υποχώρησης. ύστερα από την εμφάνιση ειρηνευτικών πρωτοβουλιών Η νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε το 1949 θορύβησε. για τους αγωνιζόμενους λαούς στον καπιταλιστικό κόσμο και ειδικότερα για τις λαϊκές δημοκρατίες Επιστροφή από το Βίτσι στο Γράμμο.ατλαντική συμμαχία.

εφόσον δεν μπορούσαμε να νικήσουμε τον αντίπαλο μέσα στο 1949". δημιουργία του ΝΑΤΟ κλπ. Είδαμε και μεις αυτή την ανάγκη. πρότεινε τον τερματισμό της ένοπλης εξέγερσης στην Ελλάδα. Μαρτυρίες για τη σοβιετική πρωτοβουλία Την πρόταση της Σοβιετικής Ενωσης στο ΚΚΕ για τερματισμό του εμφυλίου πολέμου μαρτυρούν ο Β. Καταρτίσαμε και σχέδιο υποχώρησης. το 1948. Και ήμασταν έτοιμοι να το εφαρμόσουμε. Μπαρτζιώτας.) μπαίνει ζήτημα να σκεφτούμε αν πρέπει να σταματήσουμε τον πόλεμο. Το γεγονός αυτό μαρτυρείται από πολλές πλευρές. Με την προσμονή των αποτελεσμάτων της κίνησης για ειρηνική λύση του ελληνικού προβλήματος. με πρωτοβουλία της απευθείας στο ΚΚΕ. Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Ο αγώνας του ΔΣΕ" (σελ.οποίες είχαν υποστεί ρήγμα με την αποσκίρτηση της Γιουγκοσλαβίας και ανά πάσα στιγμή κινδύνευαν από το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής επέμβασης με πρόσχημα την ύπαρξη εμφυλίου πολέμου στην Ελλάδα και τη βοήθεια που έδιναν στο ΔΣΕ. ο Μ. την Ανοιξη του 1949. με απόφαση της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. Στη δικιά του μαρτυρία ο Μ. επειδή άλλαξε η κατάσταση (ψυχροπολεμική κατάσταση. μας πρόλαβε η επίθεση του . Ο Β. Αλλά στο δικό μας το κόμμα μόνο την άνοιξη του 1949 διατύπωσε το ΚΚΣΕ τη γνώμη πως έπρεπε να σταματήσει ο ένοπλος αγώνας. Παρτσαλίδης και ο Γ. αλλά μεσολάβησε μια κίνηση στους κύκλους του ΟΗΕ για λύση του ελληνικού ζητήματος και αναβλήθηκε προσωρινά η εφαρμογή του σχεδίου. Βοντίτσιος Γούσιας. η ηγεσία του ΚΚΣΕ σε συνάντησή της με αντιπροσωπεία του Κομμουνιστικού Κόμματος Γιουγκοσλαβίας υποστήριξε την άποψη πως ο ένοπλος αγώνας στην Ελλάδα δεν έχει πιθανότητες επιτυχίας. Ετσι. 88) αναφέρει: "Το Μάη του 1949 η Σοβιετική Ενωση μας προειδοποίησε ότι. η ηγεσία της Σοβιετικής Ενωσης. Παρτσαλίδης σημειώνει: "Στην πορεία του αγώνα.

σελ. Παρτσαλίδης και μου είπε: "Γιώργη .. Ζαχαριάδης κλήθηκε να πάει στη Μόσχα. ο Μ. Ηρθε και με ξύπνησε ο Μ.. να σταματήσουμε τον ένοπλο αγώνα. Ο Ζαχαριάδης μάς ανακοίνωσε τις συνομιλίες που είχε με το Στάλιν και άλλα μέλη της καθοδήγησης του ΚΚΣΕ. Η Σοβιετική Ενωση λόγω της διακοπής των σχέσεών της με τη Γιουγκοσλαβία δεν μπορεί να βοηθήσει την Αλβανία. Του υπέδειξαν να υποχωρήσουμε στα τέλη του Μάη και να σταματήσουμε τον πόλεμο. Μόλις είχα ξαπλώσει το πρωί στις 20 Απρίλη. γι' αυτό πρέπει να αποφύγουμε να τους δώσουμε αυτό το πρόσχημα".. Δεν είχαμε τίποτα άλλο να κάνουμε από το να πειθαρχήσουμε και να προτιμήσουμε την υποχώρηση. όταν διεξάγονταν οι μάχες στο Γράμμο και τον ανακαταλάβαμε.. Εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ. Του είπαν ότι η Αλβανία και η Βουλγαρία από την 1η Μάη 1949 κλείνουν τα σύνορά τους και δεν μπορούμε να παίρνουμε απολύτως τίποτα κι όποιος μπαίνει θα κρατείται.. Εγώ βρισκόμουν στα τμήματα και γύρισα στο σταθμό του Γενικού Αρχηγείου τα ξημερώματα. μεγάλο κακό πάθαμε.Γούσιας γράφει σχετικά: "Στις 11 Απρίλη 1949. Γιατί έχουν πληροφορίες. 199).. Βοντίτσιος . όσο πικρή κι αν ήταν. με το πρόσχημα των επιχειρήσεων κατά του ΔΣΕ. μαζευτήκαμε ο Ν. γιατί έτσι θα μπορέσουν ν' αποφύγουν τον πόλεμο με τους Αμερικάνους και την κατάληψη της Αλβανίας από τους Αμερικάνους. Στις 19 Απρίλη γύρισε ο Ζαχαριάδης. Παρτσαλίδης κι εγώ.Γιώργη. ο Ν. Ζαχαριάδης. Παρτσαλίδη: "Διπλή αποκατάσταση της Εθνικής Αντίστασης". Ο Ζαχαριάδης πρότεινε να φτιάξουμε έναν κατάλογο . οι Αμερικάνοι θα επιτεθούν και θα πάρουν την Αλβανία. Καμιά βοήθεια δεν μπορούν να μας δώσουν. Τέλος ο Γ.κυβερνητικού στρατού τον Αύγουστο στο Γράμμο και η ήττα μας" (Μ. Το πρωί στις 20 Απρίλη. Μπροστά μας έμπαινε ή να μείνουμε και να εξοντωθούμε μια και μας κλείνανε τα σύνορα ή να υποχωρήσουμε και να πάρουμε το δρόμο της εμιγκράτσιας. ότι τώρα το καλοκαίρι. ο Στάλιν μας έβαλε ζήτημα να υποχωρήσουμε.

εφ' όσον εξασφαλιστεί αυτή η ειρήνη..502.. Ο Ζαχαριάδης μίλησε για τις συζητήσεις που έκανε στη Μόσχα και το ζήτημα της υποχώρησης που του έβαλαν. τόμος Α`.εκδηλώθηκε σοβιετική πρωτοβουλία προς το ΚΚΕ για σταμάτημα του αντάρτικου.τροφίμων και πολεμικού υλικού που χρειαζόμαστε για τα τμήματά μας στο Βίτσι και στο Γράμμο. λέει πως στις 4 Μάη του '49 ο Ζαχαριάδης με τηλεγράφημα από το Βίτσι ειδοποίησε ότι "δημιουργήθηκε νέα κατάσταση για την ώρα" κι ότι τα μέτρα υποχώρησης αναστέλλονταν (Γ. Κι αυτό αποδεικνύεται από το χαρακτήρα των ειρηνευτικών ανακοινώσεων που εξέδωσε εκείνο το διάστημα η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. Ολα αυτά έπρεπε σε 10 μέρες να τα μεταφέρουμε γιατί την 1η Μάη του 1949 τα σύνορα κλείνανε. Κρατώντας επιφυλάξεις για την ακρίβεια του συνόλου όσων αναφέρονται στις μαρτυρίες που παραθέσαμε. Παρτσαλίδης. Πρότεινε η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση να φτιάξει μια έκκληση προς τον ΟΗΕ. Μ. προς το παγκόσμιο συνέδριο ειρήνης. για διάστημα 2 μηνών. οφείλουμε να δεχτούμε ως πραγματικό γεγονός πως τον Απρίλη του 1949 πιθανότερα . 500 . τη διάσπαση του ΚΚΕ και της Ελληνικής Αριστεράς". Μπαρτζιώτας και ο Γούσιας.Γούσιας: "Οι αιτίες για τις ήττες.κι όχι το Μάη που λέει ο Μπαρτζιώτας . αλλά και από μαρτυρίες αγωνιστών του ΔΣΕ που επιβεβαιώνουν ότι . Στις 22 Απρίλη ήρθε ο Β. Βοντίτσιος . Είπε ότι όπως διαγράφτηκε η διεθνής κατάσταση πρέπει να υποχωρήσουμε. που θα προτείνει να μεσολαβήσουν για μια έντιμη δημοκρατική ειρήνευση του τόπου και ότι θα είναι έτοιμη για σταμάτημα του πολέμου. σελ. Πρότεινε τους τρόπους που θα πραγματοποιήσουμε την υποχώρηση τεχνικά και πολιτικά ακριβώς όπως την πρότεινε και στην προηγούμενη σύσκεψη που κάναμε οι τρεις μας". Μπαρτζιώτας απ' το Γράμμο και πραγματοποιούμε συνεδρίαση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ. 507). Στη συνέχεια ο Γούσιας. Δεν έχουμε άλλο δρόμο. αφού αναφέρεται σε διάφορα. Β. Να φτιάξουμε ένα σχέδιο συγκέντρωσης όλων των δυνάμεων της Ρούμελης και Θεσσαλίας προς το Γράμμο . Γιάννης Ιωαννίδης. Πήραν μέρος οι Ν. Ζαχαριάδης.Βίτσι. 504.

Τον τελευταίο καιρό επίσημοι εκπρόσωποι της κυβέρνησης της Αθήνας μίλησαν για την ανάγκη να γίνουν στην Ελλάδα καινούριες βουλευτικές εκλογές. τόμος 6ος. Στην έκκληση. 504 . Σας καλούμε όλους εσάς να μας βοηθήσετε σ' αυτό το έργο. για να αποχτήσει ο Λαός ησυχία. μεταξύ άλλων. ΠΔΚ: Είμαστε έτοιμοι για τις μεγαλύτερες υποχωρήσεις Στις 20 Απρίλη του 1949 . για να ενισχυθεί η παγκόσμια ειρήνη" ("Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". της Ελλάδας και της Ειρήνης. . Οδηγός μας εδώ είναι αποκλειστικά τα συμφέροντα του Λαού.η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση.δόθηκε διαταγή για υποχώρηση. μόλις θα σταματήσουν οι μαζικές εκτελέσεις. Κάνουμε τη δήλωση αυτή αν και ο Δημοκρατικός Στρατός της Ελλάδας παραμένει ακατανίκητος και καταφέρνει πετυχημένα χτυπήματα ενάντια στον αντίπαλό του. σελ. η οποία ανακλήθηκε στη συνέχεια. Είμαστε έτοιμοι να σταματήσουμε τον πόλεμο μόλις στην Ελλάδα εξασφαλιστεί η δυνατότητα να ζει κανείς χωρίς τον τρόμο του θανάτου. Είμαστε έτοιμοι να συμβάλουμε ουσιαστικά για μια τέτοια ειρηνική δημοκρατική διευθέτηση του εσωτερικού προβλήματος στην Ελλάδα για να πάψει η αιματοχυσία. μόλις θα δοθεί γενική αμνηστία και θα εξασφαλιστούν τα πιο στοιχειώδη δημοκρατικά δικαιώματα του ανθρώπου και του πολίτη.αφότου είχε εκδηλωθεί η σοβιετική πρωτοβουλία και είχε ενημερωθεί σχετικά η ηγεσία του αντάρτικου κινήματος στο βουνό . ύστερα από έκτακτη συνεδρίασή της. κατέληξε σε έκκλησή της "προς τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. αναφέρεται: "Για να πετύχουμε ειρήνη και γαλήνη στην Ελλάδα είμαστε έτοιμοι να κάνουμε τις πιο μεγάλες υποχωρήσεις. προς το Παγκόσμιο Συνέδριο των οπαδών της Ειρήνης" και "προς τους δημοκράτες όλου του κόσμου".505).

1949 Διεθνής κινητικότητα για ειρηνική λύση Λίγο μετά τη σοβιετική πρόταση προς το ΚΚΕ για σταμάτημα του ένοπλου αγώνα και την έκκληση της ΠΔΚ. Κι αυτό το γεγονός εξηγεί γιατί ανακλήθηκαν τα μέτρα υποχώρησης του ΔΣΕ από την ηγεσία του. η οποία έθεσε το ζήτημα της ειρήνευσης της Ελλάδας κινούμενη σε δύο κατευθύνσεις: Μέσω της . Τέτοιου χαρακτήρα εκκλήσεις γίνονταν από μέρους της σε όλη τη διάρκεια του εμφυλίου πολέμου. μέσω αυτής της έκκλησης δηλώνεται φανερά η διάθεση για πραγματοποίηση του μέγιστου των υποχωρήσεων. Εχει γραφεί πως πρωταγωνιστής αυτών των πρωτοβουλιών ήταν η ΕΣΣΔ. αφού συστατικό στοιχείο της δράσης του Δημοκρατικού Στρατού και της πολιτικής του ΚΚΕ ήταν και η διερεύνηση της δυνατοτήτων ειρηνικής διευθέτησης του ελληνικού ζητήματος. στη διεθνή σκηνή. τόσο γιατί έρχεται χρονολογικά να επιβεβαιώσει τις μαρτυρίες περί σοβιετικής πρωτοβουλίας για σταμάτημα του ένοπλου αγώνα του ΔΣΕ. Κατά τ' άλλα δεν ήταν η πρώτη φορά που η ΠΔΚ προέβαινε σε ειρηνευτικές εκκλήσεις. για ειρηνική διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος. εμφανίζονται πρωτοβουλίες προς Μαχητές και μαχήτριες της φρουράς του την ίδια Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ κατασκευάζουν ένα αμπρί το 1948 κατεύθυνση.Η παραπάνω έκκληση της ΠΔΚ έχει την ιστορική της σημασία. όσο και γιατί.

Και ο Λ. Γουίτνερ συνεχίζει: "Σε μια αναφορά του. Μακ Νιλ. εκπροσώπου της Μ. Τη σοβιετική αυτή διευκρίνιση επιβεβαιώνει και ο Λόρενς Γουίτνερ στο βιβλίο του "Η αμερικάνικη επέμβαση στην Ελλάδα" (εκδόσεις "Βάνιας" Θεσσαλονίκη 1991).Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ και στα πλαίσια της τετραμερούς διάσκεψης για το γερμανικό ζήτημα που πραγματοποιήθηκε στο Παρίσι. ξεκαθαρίζοντας πως επρόκειτο για αγγλοαμερικανική πρωτοβουλία στην οποία και ανταποκρίθηκε. 358 αναφέρει ότι ο βοηθός υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ για υποθέσεις του ΟΗΕ Ντιν Ρασκ άνοιξε συζήτηση σε Σοβιετικό αξιωματούχο. Βρετανίας. για την πιθανότητα δράσης των μεγάλων δυνάμεων για να τερματίσουν τον ελληνικό εμφύλιο πόλεμο". πως η ειρηνική πρωτοβουλία ξεκίνησε από την ίδια. καθώς και με τη συμμετοχή του Βρετανού υφυπουργού Εξωτερικών. το Μάη του '49 με τη συμμετοχή της ΕΣΣΔ. έτσι που στο ανώτατο όργανο της Ελλάδας επί της διενέργειας των εκλογών να συμπεριληφθούν . των ΗΠΑ. Να οριστούν γενικές ελεύθερες βουλευτικές εκλογές. δήλωσε ότι η Μόσχα ήταν έτοιμη να "συζητήσει το ζήτημα με κάπως πιο συγκεκριμένους όρους"". γ. των ΗΠΑ και της Γαλλίας. Να δοθεί γενική αμνηστία. Εκεί. καλώντας τες να σταματήσουν τις πολεμικές επιχειρήσεις. στις 5 Μάη ο Γκρομίκο. Η Σοβιετική Ένωση διέψευσε τότε. με επίσημη ανακοίνωση του πρακτορείου ΤΑΣΣ και αρθρογραφία της εφημερίδας "Πράβντα". της Μ. Να γίνει έκκληση προς τις αντιμαχόμενες πλευρές από τους εκπροσώπους των δυνάμεων.πρότεινε τα εξής: "α. Οι συζητήσεις πραγματοποιήθηκαν μεταξύ των προαναφερόμενων εκπροσώπων της ΕΣΣΔ. επικεφαλής της σοβιετικής αντιπροσωπείας στον ΟΗΕ. Ε. Βρετανίας στον ΟΗΕ. β.όπως προκύπτει από την ανακοίνωση του ΤΑΣ στις 20/5/1949 και επιβεβαιώνει με όσα γράφει ο Γουίτνερ . ο Γκρομίκο . όπου στη σελ.

χωρίς αποτέλεσμα . . αν και η Σοβιετική Ένωση συνέχιζε . τόμος β` σελ. σελ.μια λύση στο ελληνικό ζήτημα σύμφωνα με τις σοβιετικές προτάσεις. ο Γκρομίκο παρατήρησε ότι θα είναι σκόπιμο δ.αντιπρόσωποι των ελληνικών δημοκρατικών κύκλων που ηγούνται του λαϊκού απελευθερωτικού κινήματος στην Ελλάδα. που.κι είχαν του λόγους τους γι' αυτό . είχαν ως βάση τους τις προτάσεις της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης. 1996. τελικά. κατέληξαν σε ναυάγιο. Το ναυάγιο της ειρηνικής πρωτοβουλίας Οι συζητήσεις. στο ίδιο. Ο Ρασκ και ο Μακ Νιλ δήλωσαν από μέρους τους ότι τις κρίσεις του Γκρομίκο για τα μέτρα αποκατάστασης μιας κανονικής κατάστασης στην Ελλάδα θα τις μελετήσουν και στην επόμενη συνάντησή τους θα εκθέσουν τις απόψεις των κυβερνήσεών τους" (Βλέπε: Ανακοίνωση ΤΑΣ 20/5/1949. Περιοδικό "Δημοκρατικός Στρατός". συμπεριλαμβανομένης και της ΣΕ για τη σωστή διενέργεια των εκλογών στην Ελλάδα. Να αποκατασταθεί εποπτεία από μέρους των αντιπροσώπων των δυνάμεων. ε. ας σημειωθεί. 358). Ο Γκρομίκο δήλωσε ότι με την εγκαθίδρυση ενός τέτοιου ελέγχου πρέπει να κηρυχτεί ότι παύει η στρατιωτική βοήθεια από μέρους ξένων κρατών στην ελληνική κυβέρνηση σε άνδρες και υλικό και πρέπει να καθοριστεί η προθεσμία αποχώρησης των ξένων στρατευμάτων από την Ελλάδα. Γουίτνερ. Εκδοση "Ριζοσπάστη". Οι Αγγλοαμερικάνοι δεν επιθυμούσαν . 442 και Λ.να πιέζει για ειρηνική διευθέτηση του ελληνικού ζητήματος και κατά την τετραμερή διάσκεψη για το γερμανικό που άρχισε στο Παρίσι στις 23 Μάη του '49 και τελείωσε στις 20 Ιούνη του ιδίου έτους. Να σχηματιστεί κοινή επιτροπή των δυνάμεων με συμμετοχή της ΣΕ για τον έλεγχο των συνόρων της Ελλάδας με τα γειτονικά βόρεια κράτη. Ταυτόχρονα.

ανακοίνωσε δημόσια το κλείσιμο των συνόρων. όταν. έκανε περιττή για τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό κάθε ενασχόληση με προσπάθειες για ειρηνική διευθέτηση της κατάστασης στην Ελλάδα. με αντάλλαγμα οικονομικές πιστώσεις. όπως ήταν φυσικό. δεν έλειπαν από μέρους τους και οι ανοιχτές δηλώσεις ότι τη λύση στο ελληνικό ζήτημα θα έδιναν τα όπλα. Από την άλλη. φαινομενικά.έστω και ελάχιστη . αφού στο διάστημα των διαπραγματεύσεων συνέβαιναν εξελίξεις που δικαιολογούσαν μια τέτοια στάση. επικαλούμενοι το επιχείρημα πως ήθελαν σε οτιδήποτε έκαναν να έχουν τη σύμφωνη γνώμη της ελληνικής κυβέρνησης. από ένα σημείο και μετά. απαιτώντας δηλαδή το σταμάτημα οποιασδήποτε βοήθειας προς τον ΔΣΕ ως προϋπόθεση για να περπατήσει οποιαδήποτε ειρηνευτική πρωτοβουλία.Αρνούνταν σαφή απάντηση στις σοβιετικές προτάσεις. Γουίτνερ αναφέρει: "Όσο κι αν η αμερικανική θέση ήταν αδιόρθωτη. Η αγγλοαμερικανική αυτή αδιαλλαξία. Στην ουσία. μετέθεταν το όλο ζήτημα. δε ζητούσαν τίποτε άλλο από την άνευ όρων παράδοση του αντάρτικου κινήματος.και ιδιαίτερα την ανοιχτή πλέον θέση τους. Όταν μιλήσαμε για τη στάση της Γιουγκοσλαβίας απέναντι στον αγώνα του ΔΣΕ. τον Ιούλη του '49. επικαλούμενοι εξωτερικό πρόβλημα της Ελλάδας.παροχή βοήθειας προς τους Έλληνες αντάρτες. ότι δεν υπάρχει περιθώριο διαπραγμάτευσης με τους Έλληνες αντάρτες .ο Λ. είχε κάποια υποστήριξη μετά τα μέσα του 1949. Σημειώσαμε επίσης ότι ο Τίτο εκπλήρωσε και τυπικά τις υποχρεώσεις που ανέλαβε απέναντι στη Δύση. Η εξέλιξη αυτή. αναφέραμε ότι στις αρχές Μάη του 1949 ο Τίτο είχε έρθει σε συνεννόηση με τους Βρετανούς και είχε συμφωνήσει μαζί τους. να κλείσει τα σύνορα και σταματήσει οποιαδήποτε . χάρις στην κατάρρευση της τελευταίας σημαντικής . είναι ακατανόητη αν πάρει κανείς υπόψη του ότι οι βολιδοσκοπήσεις για ειρηνική διευθέτηση του ελληνικού προβλήματος ξεκίνησαν με πρωτοβουλία των ΗΠΑ και της Αγγλίας. επρόκειτο για μια πολύ λογική συμπεριφορά. Ταυτόχρονα. Σχολιάζοντας τη στάση των ΗΠΑ στο ζήτημα της ειρηνικής διευθέτησης του ελληνικού ζητήματος . Στην πραγματικότητα όμως.

τελικά έκανε μια κίνηση για να ξεκόψει από τους αντάρτες" ("Η αμερικάνικη επέμβαση στην Ελλάδα. μέλους του Αρχηγείου του ΔΣ Σάμου. Με μεγάλη αγωνία. Μήπως δε γνωρίζατε τη δράση και τις θυσίες του. μόνο. 1943 . σύντροφοι.1949". ότι δε γράψαμε "ούτε λέξη" για την πράγματι ηρωική και πλούσια δράση του Δημοκρατικού Στρατού στο νησί. Πρέπει να σας πω ότι αισθανόμαστε μεγάλη πικρία. 360). "Αγαπητοί σύντροφοι. όσο και πολλοί σύντροφοί μου και συναγωνιστές του Δημοκρατικού Στρατού Σάμου περιμέναμε να γράψετε σχετικά με τη δράση και τον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού Σάμου. πως το παράπονο . απειλούμενη από την ΚΟΜΙΝΦΟΡΜ. εκτός των . μέχρι σήμερα ούτε μια λέξη. είναι άδικη. Σημειώνουμε. Έχουν γραφτεί τόσα βιβλία. Θα ήταν σκόπιμο να σας πω. σχετικά με τη δράση του ΔΣΕ στη Σάμο. με τη γενική επιμέλεια του Γιάννη Ζαφείρη. Η γιουγκοσλάβικη ηγεσία. στις 30 Γενάρη 1997. Δυστυχώς. Εκεί εξιστορείται γενικά όλη η δράση του.κριτική προς το "Ρ". ότι στη Σάμο από το 1947 έως τον Αύγουστο του 1949 απασχολούσαμε τρεις ταξιαρχίες του κυβερνητικού στρατού. τόσο εγώ. σελ. αφού το 74ο μέρος του αφιερώματος. αφορούσε ακριβώς αυτό το θέμα. Ο ΔΣΕ ΣΤΗ ΣΑΜΟ Δυόμισι χρόνια ηρωικής πορείας Δημοσιεύουμε σήμερα ένα ακόμη σημείωμα αναγνώστη του "Ρ". ένα εκ των οποίων από μια ομάδα αγωνιστών του ΔΣΕ.ξένης βοήθειας προς το αντάρτικο. αποκηρυγμένη από το ΚΚΕ και (όπως αναφέρει ο Κάνον) δεχόμενη πιέσεις "όλη την άνοιξη" από αξιωματούχους των ΗΠΑ "για μια αλλαγή στην ελληνική της πολιτική".

αντισυνταγματάρχης Γιάννης Σαλάς και ο γιατρός Σαράντου από την Ικαρία. έγινε πανελλαδικά γνωστός σαν ιδρυτής της Αντιφασιστικής Στρατιωτικής Οργάνωσης (ΑΣΟ). τρόφιμα. άρχισαν οι συνεχείς επιχειρήσεις. οι οποίοι με τη σωστή καθοδήγησή τους και τον ηρωισμό των μαχητών και στελεχών του Δημοκρατικού Στρατού ελευθερώσαμε τα 22 χωριά της Σάμου και αναγκάσαμε τους κυβερνητικούς να κλειστούν στα έξι υπόλοιπα κέντρα. όμως. κρατήσαμε μέχρι τον Αύγουστο του '49 και οι τελευταίοι έως τον Οκτώβρη. Καρβούνη. τους είχαμε αποκλείσει έως τον Απρίλιο του 1949 σε έξι μεγάλα κέντρα. Παρ' όλα αυτά. Ο πολιτικός επίτροπος του ΔΣ Σάμου ήταν πολύ ισχυρή προσωπικότητα.χωροφυλάκων και των ΜΑΥδων. με πλούσιες εμπειρίες από τη ζωή και τον αγώνα. κλπ. παίρναμε τα πολεμοφόδια και τρόφιμα από αιφνιδιαστικές επιθέσεις εναντίον των κυβερνητικών. το κάψιμο των δασών. ώσπου εξαντληθήκαμε τελείως. Παρ' όλα αυτά.. ώσπου επήλθε η αντίστροφη μέτρηση. κατορθώναμε να επιζούμε. . Χωρίς καμιά βοήθεια από πουθενά. αλλά και με τη συμπαράσταση του σαμιώτικου λαού στα 22 χωριά που ελέγχαμε. στα χρόνια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου. που έδρασε μέσα στις ένοπλες ελληνικές δυνάμεις της Μέσης Ανατολής. Όταν. και σ' αυτά όταν χρειαζόταν πηγαίναμε τα βράδια μέσα και κάναμε επιθέσεις και σαμποτάζ με τον ξακουστό μπουρλοτιέρη Ζάγκα. ήταν επόμενο να μας στερήσουν από το καθετί: Πληροφορίες. και μεις από Καρβούνη. Στέλεχος του ΚΚΕ με πολύχρονους αγώνες και φυλακίσεις. που εκτελέστηκαν στην τοποθεσία Κόκκινα Χώματα του Μαραθόκαμπου. τον στρατιωτικό μας αρχηγό και συνταγματάρχη Γιάννη Μαλαγάρη και πολιτικό αρχηγό τον αντισυνταγματάρχη Γιάννη Σαλά από την Ικαρία. Ακόμα πρέπει να σας πω ότι στη Σάμο είχαμε τους δυο μεγάλους επαναστάτες της Μέσης Ανατολής. τον Απρίλη του 1949 άρχισαν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις από τον κυβερνητικό στρατό και πήραν τον πληθυσμό των χωριών στα ελεγχόμενα απ' αυτούς κέντρα. όταν πιάστηκαν ο πολιτικός επίτροπος. Κέρκη και από Κέρκη.

στην παλικαριά. ότι σε σχέση με τη δύναμή του είχε τους περισσότερους νεκρούς και τραυματίες. Ο Δημοκρατικός Στρατός Σάμου με τη δίχρονη επαναστατική δράση του αναβίωσε στην ακριτική έπαλξη τις παραδόσεις των αθάνατων Καρμανιόλων. Ακόμα και πρώτα απ' όλα διέλυσε το μύθο της αντίδρασης. Δυόμισι χρόνια περίπου συγκρούσεων έδωσε σχεδόν καθημερινά και με πείσμα ο ΔΣ Σάμου με τις αντίπαλες . Κι απέδειξε διεθνώς πόσο συκοφαντικά ήταν αυτά τα συνθήματα με τα οποία προσπαθούσαν να καλύψουν οι Αγγλοαμερικάνοι τη δική τους ωμή επέμβαση στα εσωτερικά της πατρίδας μας. κατά το Μάιο του '49. αποτέλεσαν τα πρότυπα για τους αντάρτες μαχητές. για να υποδείξουν στους υφισταμένους τους σκληρότερα αντιλαϊκά μέτρα και να επιβάλουν την άμεση εκκένωση των χωριών.Σαν πολιτικός επίτροπος. Αξίζει να σημειωθεί. ο Σαλάς ανέπτυξε ασταμάτητη δραστηριότητα. ο Παπάγος και ο επικυρίαρχος Αμερικανός στρατηγός Βαν Φλιτ. και την ανθρωπιά. Οι νεκροί μας κι εκτελεσμένοι ξεπερνούν τους διακόσιους και οι τραυματίες μας τους επτακόσιους. στο ήθος. σύντροφοι. μ' ένα πολεμικό του Στόλου. του Λυκούργου Λογοθέτη. περί έξωθεν βοήθειας και σλάβικης υποκίνησης. Ομαδικές εκτελέσεις αιχμαλώτων στην περιοχή Μπαπακιάς και Ξηρολακιάς. των Σταμάτηδων. υποχρεώθηκαν να έρθουν στη Σάμο. Η ιστορία πρέπει να τα καταλογίσει σαν εγκλήματα πολέμου. Η κυβερνητική ηγεσία του Εμφυλίου παρά την τεράστια υπεροχή τους σε έμψυχο και άψυχο υλικό διέπραξε στη Σάμο ωμότητες σε βάρος των ανταρτών και των οικογενειών τους. Μα δεν ήταν μόνο αυτό. και τους θρύλους των Λαχανάδων. Και για να αποδείξουμε του λόγου το αληθές. στην οποία αντιδρούσαν πολλοί κομματικοί παράγοντες και προύχοντες των περιοχών. δε δικαιολογούνται. στην αυτοθυσία. η σφαγή ολόκληρης της οικογένειας Μαρίνη στο Μαραθόκαμπο. Μαζί με τον στρατιωτικό αρχηγό Γιάννη Μαλαγάρη. και των Μελαχροινέων του Μεγάλου '21. Ο Δημοκρατικός Στρατός Σάμου αποτελούνταν από πέντε συγκροτήματα και πολεμούσε με εικοσαπλάσιες δυνάμεις.

Αντιμετωπίζοντας τρομερές δυσκολίες στον εξοπλισμό του και την τροφοδοσία του. Ρούμελη. Πολέμησε κάτω από συνθήκες άνισης αναμέτρησης για την πραγματική απελευθέρωση της ξενοκρατούμενης πατρίδας. Με συντροφικούς χαιρετισμούς Μανώλης Διακογιάννης" Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΑΥΓΟΥΣΤΟΣ 1949 Η τελική μάχη σε Βίτσι – Γράμμο Μετά τις εκκαθαριστικές επιχειρήσεις του κυβερνητικού στρατού σε Πελοπόννησο. Είναι αναμφισβήτητο όμως ότι ο ΔΣ Σάμου ξεπέρασε τα όρια της ανθρώπινης αντοχής και της απόδοσης. ήταν φανερό ότι τα πράγματα όδευαν προς την τελική σύγκρουση. καθώς και μετά την ανακατάληψη του Γράμμου από τον ΔΣΕ.δυνάμεις. Θεσσαλία και σε άλλες περιοχές της Ελλάδας. Ο στρατός της κυβέρνησης των Αθηνών είχε καταφέρει να απαγκιστρώσει ισχυρές . ατσαλώθηκε μέσα στη στέρηση και την κακουχία κι εξελίχθηκε σαν μοναδικός παρτιζάνος και πολέμησε πραγματικά σαν τάγμα θυσίας.

X. φανερά εξασθενημένος.800 περίπου μαχητέςστο Βίτσι και 6. Επίσης. Το σχέδιο "ΠΥΡΣΟΣ" . Το πολεμικό του υλικό δεν ήταν αρκετό και οι εφεδρείες του . Εκ των πραγμάτων. I. στη μαχητικότητα και στον ηρωισμό των ανταρτών. επρόκειτο για μια μάχη άνιση και το αποτέλεσμά της ήταν αναμενόμενο. Γρηγοριάδης κάνει λόγο για 180.000). λοιπόν. Από την άλλη ο ΔΣΕ. πίεση του εχθρού. ανδρών και γυναικών.500 περίπου μαχητές στο Γράμμο. δύο ανεξάρτητες ταξιαρχίες. ήταν υποχρεωμένος να δώσει τις τελευταίες μάχες βασισμένος στο πείσμα. όπου βρισκόταν συγκεντρωμένος ο κύριος όγκος των ανταρτικών δυνάμεων. Απέναντι σ' αυτή τη δύναμη του αντιπάλου ο ΔΣΕ είχε να αντιπαρατάξει 8. 15 αντιαεροπορικά και 27 αντιαρματικά. χωρίς τη δυνατότητα να πραγματοποιήσει σοβαρές κινήσεις αντιπερισπασμού και να αλαφρύνει το μέτωπο από την ισχυρότατη.ήταν μηδενικές. Ο συσχετισμός δύναμης Στην τελική σύγκρουση ο κυβερνητικός στρατός έριξε στη μάχη 8 μεραρχίες (VIII. XI). 150 περίπου πεδινά και ορειβατικά πυροβόλα. 14 ελαφρά τάγματα πεζικού. πλήθος αεροπλάνων. 200 άρματα μάχης και λοιπά τεθωρακισμένα.δυνάμεις του από τον υπόλοιπο ελλαδικό χώρο και να τις στρέψει προς το Γράμμο και το Βίτσι.όπως προαναφέραμε . XV. αφού δεν μπορούσε από κει να περιμένει τίποτα το ιδιαίτερο. Σύνολο δύναμης πολύ πάνω από 100. Η τελική σύγκρουση ξεκίνησε στις 2 Αυγούστου του 1949 και ολοκληρώθηκε στις 30 του ιδίου μήνα με την ήττα και την υποχώρηση των ανταρτικών δυνάμεων.000 άνδρες (Ο Σ. διέθετε 45 ορειβατικά πυροβόλα. III καταδρομών. χωρίς εφεδρείες και τον οπλισμό του αντιπάλου του. πλέον. Βουρνάς για 150. II. με ανοικτά τα νώτα του από μέρους της Γιουγκοσλαβίας. IX.000 άνδρες και ο Τ.

στο Γράμμο και το Βίτσι είχε την Στη Σχολή Νοσοκόμων του Δημοκρατικού Στρατού στο Βίτσι κωδική ονομασία "ΠΥΡΣΟΣ". "ΠΥΡΣΟΣ Α`" (2 . θα εξελισσόταν στην περιοχή του Βίτσι με σκοπό την κατάληψή της και την εξόντωση των ανταρτών. Στρατού. Συγκεκριμένα: Πρώτη Φάση. 599 .λέει ο Ζαφειρόπουλος . Διά ταύτης η διοίκησις επεδίωκε: Να βελτιώση τας βάσεις εξορμήσεως διά την κυρίαν κατά Γράμμου επιχείρησιν.600). "ΠΥΡΣΟΣ Β`" (10 . Δεύτερη Φάση.16/8/1949): Η φάση αυτή του σχεδίου προέβλεπε ότι η κύρια ενέργεια του κυβερνητικού στρατού. Η εκτέλεσή του προβλεπόταν να γίνει σε τρεις φάσεις. Να δημιουργήση την εντύπωσιν εις τον εχθρόν ότι η κύρια επίθεσις εκτοξεύεται κατά του Γράμμου πρώτον και εν συνεχεία προς Βίτσι" ("Αντισυμμοριακός Αγών".είναι η κύρια ενέργεια της διοικήσεως με σκοπόν τη συντριβή των επί του Βίτσι . το καλοκαίρι του '49. μετά την εφαρμογή του "ΠΥΡΣΟΣ Α`".Το σχέδιο των τελικών επιχειρήσεων του κυβερνητικού στρατού. Να καθηλώση τας δυνάμεις των συμμοριτών επί του Γράμμου και να εμποδίση τη μετάγγιση δυνάμεων εις Βίτσι. Γράμμου.8/8/1949): Στη φάση αυτή προβλέπονταν μέτριες παραπλανητικές επιθέσεις στο Γράμμο. "Αυτή πλέον . Να πώς περιγράφει τον "ΠΥΡΣΟ Α`" ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος: "Προς τον σκοπό επιτεύξεως της στρατηγικής παραπλανήσεως των συμμοριτών καθορίσθη εκτέλεσις δευτερευούσης προσπάθειας κατά του Β. με σκοπό να δημιουργηθεί η αίσθηση στον ΔΣΕ ότι εκεί θα ξεδιπλωνόταν η κύρια επίθεση του αντιπάλου του και να καθηλωθούν οι δυνάμεις του. συντονισμένης εις χρόνον μετά της κατά Βίτσι κυρίας προσπάθειας. σελ. ανατεθείσαν εις το Α` Σ.

προέβλεπε αποφασιστική ενέργεια. Τρίτη Φάση. Δημοσιεύουμε όμως αυτό το σχέδιο . το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ με απόφασή του στις 7 .30/8/1949): Ο "ΠΥΡΣΟΣ Γ`". 625).τροποποιήθηκε αυτό το σχέδιο στη συνέχεια και ιδιαίτερα στο διάστημα που έλαβαν χώρα οι στρατιωτικές επιχειρήσεις δεν το γνωρίζουμε. 602).που ας σημειωθεί μέχρι σήμερα δεν έχει δημοσιευτεί πουθενά .συμμοριακών δυνάμεων και την εδραίωση των εθνικών δυνάμεων επί τούτου" (στο ίδιο.γιατί αποτελεί σημαντικό ιστορικό ντοκουμέντο και ως απόφαση του ΠΓ επίσημο κομματικό κείμενο. Βίτσι: . Το σχέδιο του ΔΣΕ Για την αντιμετώπιση της εκστρατείας του κυβερνητικού στρατού στο Βίτσι και το Γράμμο. για να μην υπάρχει καμιά διέξοδος στις δυνάμεις του ΔΣΕ. Κατά τη διάρκειαν των επιχειρήσεων θα επιδιώκετο αφ' ενός μεν η απαγόρευσις της εισόδου εξ Αλβανίας των συμμοριακών δυνάμεων των αποσυρθεισών εκ του Βίτσι και αφ' ετέρου η παρεμπόδισης διαφυγής των συμμοριακών δυνάμεων του Γράμμου προς την Αλβανίαν" (στο ίδιο. Το αν . σελ. στην περιοχή του Γράμμου. καθώς και φράξιμο των αλβανικών συνόρων. "ΑΠΟΦΑΣΗ Του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ Σχέδιο αντιμετώπισης εχθρικής εκστρατείας στο Βίτσι Γράμμο Α. "ΠΥΡΣΟΣ Γ`" (24 .6/1949 καθόρισε το σχέδιο διάταξης και δράσης των δυνάμεων του ΔΣΕ. Το ντοκουμέντο αυτό υπάρχει στο αρχείο του ΚΚΕ και μας δόθηκε από το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του. με σκοπό την κατάληψή της και την καταστροφή των ανταρτικών δυνάμεων. Ο Ζαφειρόπουλος αναφέρει σχετικά: "Διά της επιχειρήσεως κατά του Γράμμου απεσκοπείτο η κατάληψις του ορεινού συγκροτήματος του Γράμμου και η καταστροφή των συμμοριακών δυνάμεων των αμυνομένων αυτού.και πώς . σελ.

Σε περίπτωση κατάληψής τους από τον εχθρό.1. . 9. στα σημεία αυτά να τοποθετηθεί από τώρα γερή βάση πυρός. . κυρίως προς τα πλευρά και νώτα του εχθρού.Η 7η Μεραρχία με τις δυνάμεις της123 και 192 με βάση τα Πιέρια . 4. 6.Κατά την εξέλιξη της μάχης κι έπειτα από οριστική φθορά του εχθρού εξαπόλυση επιθέσεών μας από μελετημένα βασικά σημεία. Οργάνωση αντεπιθέσεων από τα νώτα σε συνδυασμό με τη δράση μας στο Βίτσι. .Οργάνωση της δράσης μας στα νώτα του εχθρού και στις συγκοινωνίες του. για να κρατήσουμε εκεί και φθείρουμε πολλές δυνάμεις του. . 8.Πρεβάλι . .Διπέλα Βούτα.Μελέτη χτυπήματος στα νώτα του εχθρού στο Βίτσι με μια ταξιαρχία μας από Γράμμο με κατεύθυνση Νεάπολης. 3.Αντιχάσια να πιέσει τον εχθρό προς Κοζάνη είτε από Βέιζια προς Γρεβενά .Γράμμος: .Για το κέντρο δεύτερη γραμμή άμυνας το Λέσιτς. Για όλο το μέτωπο τρίτη γραμμή Βάρμπα .Οργάνωση κυκλική των δύο σημείων Μπούφι και Διπέλα Βούτα (2156) για διατήρησή τους και όταν υπερφαλαγγιστούν από τον εχθρό. . 2. .Νεάπολη Κοζάνη.Κράτημα αποφασιστικό των βασικών υψωμάτων. . . διατήρηση ορισμένων πολυβολείων από δυνάμεις μας και ταυτόχρονα εξαπόλυση αντεπίθεσής μας από εφεδρική δύναμη με συνδυασμό γερής βάσης πυρός για ανακατάληψή τους.Με βάση το σχέδιο άμυνας του Βίτσι κρατάμε με τακτικές ενεργητικής άμυνας των δύο άκρων με ελαστικότητα στο κέντρο.Αράμπεη .Γενική κινητοποίηση και τεχνική προετοιμασία της. 7. 5. . Β.

Γράμμος) αντιμετώπισή της με ίδια ταχτική. 4. Βόιο. 7. Βέσερνικ. . 8. . . Αμμούδα.Με βάση το σχέδιο άμυνας Γράμμο αποφασιστικά διατήρηση της γραμμής από κατεύθυνση Γκόλιο προς 2522. 3. Αρίνες.2522. . Στους υπόλοιπους τομείς της σημερινής διάταξής μας αποφασιστικό χτύπημα και φθορά του εχθρού.Δράση στα νώτα του εχθρού.Μια ταξιαρχία από το Βίτσι θα χτυπήσει από Πολυάνεμο.Η 138 Ταξιαρχία να 'ρθει στο χωριό Γουμάρα Κακαράνιζο. 5. 6. ώστε να μην μπορεί να επέμβει στη βασική γραμμή της άμυνάς μας θα αποτελέσει και ορμητήριο για τις αντεπιθέσεις μας.Οργάνωση στηριγμάτων στη βασική γραμμή Κιάφα Μαύρη Πέτρα 2441 . Φούστα και Σούφλιακα με βάσεις πυρός. . Ακόντιο. Αλιβίτσα. Γ`: . Νεάπολη. Οι δυνάμεις του Σινιάτσικου θα ενεργήσουν πίεση προς Δαμασκηνιά. Μαύρη Πέτρα. 2. 9.Σε περίπτωση ενέργειας στο αριστερό (Ανατ. Νεστόρι. . Σλίμνιτσα. όπου σε συνεργασία με Κώστα Παλαιολόγου να πιέσουν τον εχθρό προς Σμόλικα. . .Κόνιτσα. Σούφλιακα. Γράμμος) αντιμετώπισή της με ενεργητική άμυνα και εξοικονόμηση δυνάμεων από άλλα σημεία που δε δέχονται πίεση για οργάνωση αντεπιθέσεων από βασικά σημεία. με βάση Ορλιακα θα πιέσει τον εχθρό προς Γρεβενά.Σε περίπτωση ενέργειας του εχθρού στο δεξιό (Δυτ.Η 1η Μεραρχία με τις 123 και 192 ταξ. Πεντάλοφο.1. Τσοτύλι.Ο Πετρίτης θα αναπτύξει δράση στην πεδιάδα Γιαννίνων και στο δρόμο Γιάννενα . . Λιόκο προς 2442.

Το Γενικό Αρχηγείο.ΓΡΑΜΜΟΣ Οι τελευταίες μάχες και η ήττα του ΔΣΕ Τη νύχτα 2 προς 3 Αυγούστου του 1949 ο στρατηγός Τσακαλώτος έχοντας στη διάθεσή του δύο μεραρχίες. Οι δυνάμεις . στην κατοχή του οποίου πέρασαν τα υψώματα Ταμπούρι. Στις 10 Αυγούστου μπήκε σε εφαρμογή η επιχείρηση "ΠΥΡΣΟΣ Β`".1949". Το αποτέλεσμα της σύγκρουσης ήταν η ήττα του Δημοκρατικού Στρατού. 6 τάγματα διαβιβάσεων.6 . πολλοί από τους οποίους ήταν μισοανάπηροι. που αποτέλεσαν σοβαρές βάσεις εξορμήσεών του στις κατοπινές επιχειρήσεις στο Γράμμο. πολλά τάγματα ελαφρού πεζικού. Ισχυρές κυβερνητικές δυνάμεις κατάφεραν να διασπάσουν τις γραμμές άμυνας των ανταρτών. δύο ίλες αναγνωρίσεως και έναν ουλαμό αρμάτων. από το στρατηγείο του στην Κόνιτσα έδωσε τη διαταγή για την εφαρμογή της επιχείρησης "ΠΥΡΣΟΣ Α`". Επρόκειτο για μια ενέργεια αποφασιστική με σκοπό την εκκαθάριση της περιοχής Βίτσι και την εξόντωση των ανταρτών.800 περίπου μαχητές. ΒΙΤΣΙ . Ο ΔΣΕ δε διέθετε στο Βίτσι παρά μόνο 8. σε μια ευνοϊκή στιγμή των επιχειρήσεων μπορεί να αποφασίσει μαζικό συγκεντρωτικό χτύπημα για ανατροπή του εχθρού. 87 αεροπλάνα. ενώ ο οπλισμός γενικά ήταν πενιχρός αν συγκριθεί με τα όπλα του αντιπάλου. σε περίπτωση επιθετικής ενέργειας στο Βίτσι είτε Γράμμο. 110 πυροβόλα. Η επιχείρηση κράτησε 6 μέρες και έληξε με επιτυχία του κυβερνητικού στρατού. 1421 και 1806. άνοιξαν ρήγμα και στη συνέχεια διείσδυσαν σε βάθος καταλαμβάνοντας το ύψωμα Λέσιτς. Στην επιχείρηση χρησιμοποιήθηκαν 6 μεραρχίες. μια ανεξάρτητη ταξιαρχία. 7 . άρματα μάχης και θωρακισμένα. τρία ελαφρά συντάγματα πεζικού.

376 . XV. στα αντερείσματα Αγίου Γερμανού. με αποτέλεσμα να το καταλάβει ο εχθρός. Μετά τη νίκη του στο Βίτσι ο κυβερνητικός στρατός έθεσε σε εφαρμογή. Ακόμη διαπίστωνε ότι σοβαρό ρόλο στην έκβαση της μάχης έπαιξε η κατάσταση με τη Γιουγκοσλαβία και προέβαινε στην καταγγελία ότι ο ΔΣΕ δέχτηκε πυρά του γιουγκοσλαβικού στρατού από τα νώτα. Η αεροπορία έσπερνε το θάνατο και ο αντίπαλος προετοίμαζε απόβαση. III) καταδρομών. Ασφαλώς επρόκειτο για υπερβολές που είναι εξηγήσιμες αν τις δει κανείς σ' εκείνες τις συνθήκες κι αν λάβει υπόψη του ότι ο ΔΣΕ είχε ανάγκη από την εμψύχωση των μαχητών του μπροστά στην τελική μάχη. μια . Η τελική αναμέτρηση Το ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ στις 20 Αυγούστου συζήτησε την πορεία και την εξέλιξη των επιχειρήσεων στο Βίτσι και κατέληξε ότι η βασική αιτία της ήττας των δυνάμεων εκεί οφειλόταν στο γεγονός ότι η διοίκηση της XI Μεραρχίας απέσυρε τις δυνάμεις της από το ύψωμα Λέσιτς. σελ. Η καταγγελία αυτή δεν αποδείχτηκε ποτέ και προφανώς στηριζόταν σε λάθος στοιχεία ή υποθέσεις που διογκώθηκαν λόγω της γενικότερης στάσης των Γιουγκοσλάβων απέναντι στο ελληνικό αντάρτικο κίνημα.του ΔΣΕ παρά την ηρωική τους αντίσταση απωθήθηκαν βορειοδυτικά και τελικώς βρήκαν καταφύγιο στη χερσόνησο Πηξός μεταξύ Μεγάλης και Μικρής Πρέσπας. VIII. τόμος 6ος. Επικεφαλής της επιχείρησης τέθηκε ο στρατηγός Τσακαλώτος έχοντας στη διάθεσή του πέντε μεραρχίες (I.382). με πομπώδη τρόπο. Τέλος. το ΠΓ εκτιμούσε ότι "στο Γράμμο έχουμε όλες τις δυνατότητες να καταφέρουμε θανάσιμο πλήγμα στον εχθρό" και επέμενε στο σύνθημα "ο Γράμμος θα γίνει ο τάφος του Μοναρχοφασισμού". Έτσι αναγκάστηκαν να ελιχθούν προς το Γράμμο μέσω αλβανικού εδάφους. την επιχείρηση "ΠΥΡΣΟΣ Γ`". Αλλά κι εκεί δεν μπορούσαν να σταθούν πολύ. IX. (Βλέπε: "Επίσημα Κείμενα ΚΚΕ". Την επιχείρηση κλήθηκαν να παρακολουθήσουν από την περιοχή Αμούδας ο Γλύξμπουγκ και ο Βαν Φλιτ.

αλλά ο αγώνας ήταν άνισος. Πετρίτη (Πολυχρόνη Βάη) στάλθηκαν στη Λάκκα Σούλι. Στις 25 Αυγούστου.ανεξάρτητη ταξιαρχία.000 προερχόμενοι από το Βίτσι. με τις δύο ταξιαρχίες της (16η και 108η) . άφθονα θωρακισμένα και το σύνολο της αεροπορίας. Σύνολο: περί τους 12. Στις 26 Αυγούστου η IX μεραρχία του κυβερνητικού στρατού υπερκέρασε τη γραμμή άμυνας των ανταρτών και εισχώρησε στα μετόπισθεν κατά μήκος των αλβανικών συνόρων. Η μάχη του Γράμμου είχε τελειώσει και μαζί της είχε τελειώσει και ο τρίχρονος ηρωικός αγώνας του Δημοκρατικού Στρατού για την εθνική ανεξαρτησία της Ελλάδας και για τη λαϊκοδημοκρατική της αναγέννηση. όπως τη θυμάται ένας μαχητής του ΔΣΕ Την ανακατάληψη του Γράμμου την άνοιξη του 1949 πραγματοποίησαν με διαταγή του Γενικού Αρχηγείου (ΓΑ) η ΙΧ Μεραρχία. Ενα ημερολόγιο τιμής και μνήμης Η τελική μάχη. στις 5. από το μεσημέρι της 28ης Αυγούστου άρχισε η σύμπτυξη των δυνάμεών του προς το κέντρο του μετώπου και η οργάνωση της υποχώρησης προς την Αλβανία.500 περίπου μαχητών. το Γενικό Αρχηγείο διέταξε τις δυνάμεις της της 1ης Μεραρχίας με διοικητή τον Χ. μέρα τη μέρα. τέσσερα ελαφρά συντάγματα πεζικού. Στις 29 με 30 Αυγούστου έπεσε και το ύψωμα Κάμενικ. λίγο πριν την πτώση του Βίτσι. Ετσι. Τον ίδιο καιρό δυνάμεις με επικεφαλής τον Α. Φλωράκη και Πολιτικό Επίτροπο τον Ν. ο κυβερνητικός στρατός άρχισε την επίθεση στο Γράμμο.30 το πρωί. Ο κίνδυνος πλήρους κυκλώσεως χωρίς έξοδο διαφυγής ήταν πλέον ορατός για το ΔΣΕ. Η αντίσταση των ανταρτών υπήρξε σκληρή και ηρωική.500 μαχητές. 120 πυροβόλα. Αντίθετα ο ΔΣΕ διέθετε δύναμη 6. Μπελογιάννη να διεισδύσουν στη Θεσσαλία. Επίσης για να γίνει δυνατή η απαγκίστρωση δυνάμεων του εχθρού από το Γράμμο και να αλαφρύνει η πίεσή του. στους οποίους προστέθηκαν άλλοι 6.

4).Ανθρωπάκο. καταλαμβάνει την "Γκίνοβα" και στη συνέχεια καταλαμβάνει το "Ταμπούρι . καταλαμβάνονται τα Πατώματα Λυκόραχης και η Οξυά Θεοτόκου. Στη συνέχεια.3. 10. πεδινά και ορειβατικά πυροβόλα. Ο Λόχος γλιτώνει την αιχμαλωσία του χάρη στην αυτοθυσία του.49: Ο κυβερνητικός στρατός επιτίθεται με δύο Ταξιαρχίες στο "Τσάρνο".8. Παπαδημητρίου. Παλαιολόγου και ορισμένα τμήματα της 8ης Μεραρχίας. 2. που υπερασπιζόταν την "Γκίνοβα" και τον κυκλώνει.Τσαγκός . τον υποχρεώνουν να σταματήσει τις επιθέσεις του. όμως.49 και η ΙΧ Μεραρχία στις 1. Στο Γράμμο είχε διεισδύσει πρωτύτερα η Διλοχία του Κ. διεισδύοντας από το Βίτσι στο Γράμμο (η Σχολή Αξ/κων στις 23. με αιφνιδιαστικό δυναμικό. Αποδείχτηκε ότι οι ενέργειες αυτές του κυβερνητικού στρατού ήταν παραπλανητικές.49: Ο κυβερνητικός στρατός εξαπολύει σφοδρή επίθεση στον Α. η 108η ταξιαρχία καταλαμβάνει την Πυρσόγιαννη. Με σκληρές μάχες. Στη μάχη αυτή από βλήμα πυροβολικού σκοτώνεται ο Ταξίαρχος της 16ης Ταξιαρχίας Σ.49: Εξαπολύεται κεραυνοβόλα και με όλα τα μέσα (τανκ.8. αεροπλάνα) μαζική επίθεση των μοναρχοφασιστικών δυνάμεών του στο Βίτσι. μέσα σε άσχημες καιρικές συνθήκες κι ένα μέτρο χιόνι.Καραούλι . όπου τραυματίζεται ο διοικητής της Κόλιας και υποκύπτει. Εισβάλλοντας στο αλβανικό έδαφος χτυπά πισώπλατα το Λόχο. Η σθεναρή αντίσταση των τμημάτων μας και οι σοβαρές απώλειες του στρατού.8. 6.και η Σχολή Αξ/κων του ΓΑ. που απόβλεπαν να καλύψουν την αιφνιδιαστική συγκεντρωτική επίθεσή του στο Βίτσι. που κατέλαβαν τον Πύργο Στράτσανης. η δε Σχολή Αξ/κών δίνει σκληρές μάχες στο Ταμπούρι Φούρκας. Ετσι διαμορφώθηκαν στο Γράμμο συνθήκες αντιμετώπισης των μελλοντικών εχθρικών επιχειρήσεων. τεθωρακισμένα και μηχανοκίνητα. Η 16η ανακαταλαμβάνει την κορυφογραμμή Ψωριάρικα Τσάρνο Βήτο . Γράμμο. Παρά την . Ο στρατός.Καψάλια".

Ανάγνου δ/τής Γ` Γραφείου. Ζήσης Ζωγράφος επιτελάρχης.8. Η έδρα της Μεραρχίας ήταν στην "Αρένα" και μετά την πτώση του Βίτσι. 24.Φούσια . Μια απερίγραπτη γιγαντομαχία διεξάγεται. Στ. Στόχος.8. Τα μισοδιαλυμένα τμήματα του ΔΣΕ. Οικονόμου δικαστικός. που ολημερίς υποστηριζόταν από δεκάδες πυροβόλα. Ζυγούρης (Παλαιολόγος) διοικητής Μεραρχίας.30: Ο κυβερνητικός στρατός με μαζικούς κανονιοβολισμούς δεκάδων πυροβόλων και αεροπορικούς βομβαρδισμούς επί τρεις ώρες σφυροκοπεί τις θέσεις μας και σμπαραλιάζει τις οχυρώσεις μας. στο "Φλάμπουρο". ο κυβερνητικός στρατός σε τέσσερις μέρες καταλαμβάνει το Βίτσι. ταυτόχρονα.Ψωριάρικα.ηρωική αντίσταση των τμημάτων μας στην άνιση αυτή μάχη. Τσερβελής δ/τής Β` Γραφείου Πληροφοριών. όλμους και αεροπλάνα κατευθύνθηκε σε δύο άξονες: Η μία προς Μονόπυλο . Γ.Πέτρα Οσμάν. που το υπεράσπιζαν και. προξενώντας εξοντωτικές απώλειες στα τμήματά μας. Τα τμήματά μας μάχονται . στη χαράδρα "Μπαρούκα". Δήμος Σιδηρόπουλος ΠΕ. ο εγκλωβισμός και η εξόντωση όλων των δυνάμεων του ΔΣΕ και το κλείσιμο της συνοριακής γραμμής με την Αλβανία. Γ. Καραμπίλιας επιμελητής και Β. Θ.49: Από τις πρωινές ώρες με μαζικούς βομβαρδισμούς επί ώρες εξαπολύει με όλες του τις δυνάμεις την τελική γενική επίθεση εναντίον των τμημάτων μας που υπερασπίζονταν το Γράμμο.49. Η επίθεση. με τελικό σκοπό την κατάληψη του 2522 υψώματος και η άλλη προς Ανθρωπάκο . όσα κατόρθωσαν να περισωθούν.Τσάρνο Βήτο . Τη δ/νση της ΙΧ Μεραρχίας αποτελούσαν οι Δημ. 23. Τέμπος Γραφείο Διαβιβάσεων. καθοριστικό πλήγμα στη συνέχιση του αγώνα μας. άλλα μπήκαν στην Αλβανία και άλλα με αυτοθυσία κατόρθωσαν να περάσουν στο Γράμμο. ώρα 17. Λαμπαδιασμένος ο Γράμμος τραντάζεται από τις μαζικές εκρήξεις των ολοήμερων βομβαρδισμών.Πουριά .

όμως. σύγχυση ανάμεσα στους σχηματισμούς. με αποτέλεσμα άλλοι να προλάβουν . ανοίγοντας το δρόμο για την κατάληψη του 2522. πολλές φορές κυκλωμένα και μεμονωμένα.Φούσια και επιτίθεται στην κατεύθυνση "Πέτρα Οσμάν".σκληρά με αφάνταστο ηρωισμό και αυτοθυσία. νηστικοί.8.49: Όλες τις μέρες άυπνοι. με αυταπάρνηση. Επιχειρείται μέσα σ' ένα πανδαιμόνιο και κάτω από το συνεχές σφυροκόπημα των αεροπλάνων. εξαντλημένοι. με άνισους όρους. 26. προωθώντας τους στην Αλβανία. Ένα τμήμα του κινείται τις απογευματινές ώρες προς το Φλάμπουρο. η κεραυνοβόλα ενέργεια του γιατρού Σακελαρίου και του Σπύρου Πεσεξίδη (Φωκάς) (διοίκηση του Νοσοκομείου του ΓΑ) και του Διοικητή της Μονάδας Εφοδιασμού και Μεταφορών του Γράμμου Πετρόμπεη (Σακαλή Αλέκο). Δεν παραδίνονται. μπαρουτοκαπνισμένοι οι μαχητές και οι μαχήτριες πολεμούν σκληρά.30 το μεσημέρι σπάζει την αμυντική γραμμή και καταλαμβάνει την "Πέτρα Οσμάν". Στη 1 το μεσημέρι. σπάζουν κλοιούς και συμπτύσσονται μέσα από τις εχθρικές δυνάμεις. διψασμένοι. έσωσαν από την αιχμαλωσία δεκάδες τραυματίες. Το Νοσοκομείο βρισκόταν στη χαράδρα "Μπαρούκα". φτάνει στην έδρα της Μεραρχίας ο διοικητής Παλαιολόγου. Δίνει εντολή με επικεφαλής τον ίδιο να συμπτυχθούν οι σχηματισμοί της Μεραρχίας στην κατεύθυνση Πλεκάτη.49: Ο κυβερνητικός στρατός καταλαμβάνει τα Πουριά . Εκείνες τις στιγμές.49: Ο κυβερνητικός στρατός βγαίνει με τα τανκς στη συνοριακή γραμμή και καταλαμβάνει το Μονόπυλο. όμως. Δημιουργήθηκε. που την υπεράσπιζε ένα ενισχυμένο τάγμα της 8ης Μεραρχίας. 25. Ο κυβερνητικός στρατός στις 12. όπου βρισκόταν ο Σταθμός Διοίκησης της ΙΧ Μεραρχίας.8. με επικεφαλής τον Μέραρχο Βαγγέλη Φωκά. πιστοί στο δίκιο του αγώνα μας.8. που βρισκόταν τρεις μέρες στην πρώτη γραμμή του μετώπου. 27. πολεμάνε. μέσα σε μια λάβα φωτιάς και σίδερου.

Ο κυβερνητικός στρατός τελικά τις βραδινές ώρες της 28ης Αυγούστου 1949 καταλαμβάνει το 2522. στους συντρόφους μας που βρίσκονταν σε φυλακές και εξορίες. Εγκαταλείποντας τα ποτισμένα με το αίμα μας χώματα της πατρίδας μας. Ρούμελη.και να περάσουν προς Πλεκάτη και άλλοι να κλειστούν στον κλοιό.Ανθρωπάκο. που πολεμούσαν σε Πελοπόννησο. 28. κατά βάθος νιώθαμε τιμή και υπερηφάνεια για τον αγώνα μας. Μύθοι και πραγματικότητες . Οσο κι αν αυτά τα σκληρά πικρά συναισθήματα πλημμύριζαν τις σκέψεις μας και την καρδιά μας.Τσάρνο . οι σκέψεις μας πετούσαν στους συντρόφους μας. καταλαμβάνοντας το Φλάμπουρο.49: Τις πρωινές ώρες συμπτύσσεται και η 16η Ταξιαρχία που όλες τις μέρες αμυνόταν σκληρά στα Ψωριάρικα .ΚΚΣΕ Κοινές εκτιμήσεις για την ήττα και τη νέα κατάσταση Το "Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα" και η απόφαση της συνδιάσκεψης στο Μπουρέλι. νησιά. Θανάσης ΑΝΑΓΝΟΥ ΚΚΕ . κλείνει τη συνοριακή γραμμή και μαζί κυκλώνει τα τμήματα του ΔΣΕ του Γράμμου. Καταλαμβάνει ολοκληρωτικά το Γράμμο. που πραγματοποίησε ο κυβερνητικός στρατός. Τις πρωινές ώρες της 29ης όλα τα τμήματα που συγκεντρωθήκαμε στην Πλεκάτη με κάλυψη οπισθοφυλακής περνάμε τα σύνορα και μπαίνουμε στην Αλβανία. Θεσσαλία.8. Αυτό ήταν ουσιαστικά το τέλος της εποποιίας του ΔΣΕ.

τόσο στο εξωτερικό όσο και στην Ελλάδα. στην ΕΣΣΔ και στις λαϊκές Δημοκρατίες Η πολιτική αυτή γραμμή αποκρυσταλλώθηκε σε ένα κείμενο που είναι ευρύτερα γνωστό ως "Ντοκουμέντο της Μόσχας". ήταν κάτι παραπάνω από υπαρκτός. ιδίως της ΕΣΣΔ και των λαϊκών Δημοκρατιών. Το πρόβλημα δεν ήταν αποκλειστικά των Ελλήνων κομμουνιστών και προοδευτικών ανθρώπων. βρέθηκε μπροστά σε μια καινούρια κατάσταση. για την οποία έπρεπε να χαραχτεί σαφής και συγκεκριμένη πολιτική. ο κίνδυνος εισβολής των ιμπεριαλιστών στις λαϊκές Δημοκρατίες και κυρίως στην Αλβανία. Πέραν όμως αυτού. Η αλήθεια είναι πιο πεζή. Αφορούσε και τα αδελφά κόμματα. αφού χιλιάδες πολιτικοί πρόσφυγες έβρισκαν καταφύγιο στα εδάφη τους και είχαν την ανάγκη της στήριξης και βοήθειάς τους. η ηγεσία του ΚΚΕ αλλά και ολόκληρο το κίνημα. Ζαχαριάδης επισκέφθηκε αμέσως τη Σοβιετική Ενωση για επαφές με τη σοβιετική ηγεσία και τον ίδιο το Στάλιν. ή ως "ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα". Επίσης. Για το ντοκουμέντο αυτό έχουν γραφεί πολλοί μύθοι και αντικομμουνιστικές ανοησίες.Μετά την ήττα στο Βίτσι .για την ήττα και τη στάση του ΚΚΕ μπροστά στη στη νέα κατάσταση που διαμορφώθηκε. Ετσι ο Ν. με προγεφύρωμα την Ελλάδα και με πρόσχημα την παρουσία εκεί του ΔΣΕ.του ΚΚΕ και του ΚΚΣΕ . κανονίστηκαν ζητήματα σχετικά με την εγκατάσταση των πολιτικών προσφύγων μαχητών του ΔΣΕ. Μαρτυρίες για το ντοκουμέντο . Οι επαφές αυτές είχαν ως αποτέλεσμα να συμφωνηθεί ένα πλαίσιο κοινών εκτιμήσεων .Γράμμο και την υποχώρηση του ΔΣΕ στην Αλβανία και τη Βουλγαρία.

που βεβαίως δεν απηχούν τις τότε απόψεις του.ανακατεύονται αληθινά γεγονότα που δεν έχουν χρονική συνάφεια μεταξύ τους δηλαδή έχουν γίνει σε διαφορετικό χρόνο το ένα από το άλλο . μαρτυρίες γύρω από το ντοκουμέντο έχουν δώσει ο Βλαντάς και ο Γούσιας. αλλά πηγάζουν από τη μετέπειτα πορεία που ακολούθησε έξω από το ΚΚΕ. Ο πρώτος συνοδεύει τη μαρτυρία του με διάφορες κρίσεις αντικομμουνιστικού χαρακτήρα. Η μαρτυρία του δεύτερου είναι ένα κράμα αλήθειας και μυθοπλασιών. χωρίς υπερβολή.Από τα τότε ηγετικά στελέχη του Κόμματος. Βλαντάς. μετά την ήττα του ΔΣΕ και το πέρασμά του στην Αλβανία. όπου ο Σοβιετικός ηγέτης παραθέριζε.και συνεπώς το αποτέλεσμα που βγαίνει είναι. μυθιστόρημα. Στην πραγματικότητα η ιστορία που διηγείται είναι ένα κατασκεύασμα. Ας δούμε όμως τις μαρτυρίες αυτές περιοριζόμενοι αποκλειστικά στα στοιχεία που κατατίθενται γύρω από την ιστορία του ντοκουμέντου. ο Ν. Συναντήθηκε με τον Στάλιν στο Καύκασο. Σύμφωνα με όσα λέει ο Δ. τα όσα ισχυρίζεται ο Γούσιας ότι συζήτησαν ο Στάλιν με το Ζαχαριάδη. κυρίως. Εκεί ο Ζαχαριάδης παρέδωσε στο Η 16χρονη μαχήτρια του ΔΣΕ Ελενίτσα . σε μια βίλα στις όχθες της λίμνης Ρίτσα. Η επισήμανσή μας αυτή αφορά. αφού πέραν των μυθοπλασιών . Ζαχαριάδης πήγε στη Σοβιετική Ενωση για επαφές με το ΚΚΣΕ.

Για ταξίδι του Ζαχαριάδη στη Σοβιετική Ενωση. τόμος β'. Απλά αναφέρει ότι επιστρέφοντας ο Ζαχαριάδης στην Αλβανία έφερε μαζί του απόφαση της ΚΕ του ΚΚΣΕ και της Σοβιετικής Ενωσης με την οποία γίνονταν δεχτοί στην ΕΣΣΔ. Στο τέλος το υπέγραψε ιδιοχείρως.Γράμμου του ΔΣΕ. οι μαχητές του ΔΣΕ που πολέμησαν στο Βίτσι .13).Γούσιας: "Οι αιτίες για τις ήττες. συμφωνεί απόλυτα με όσα λέει ο Βλαντάς για ταξίδι του Ζαχαριάδη στην ΕΣΣΔ και συνάντηση του με το Στάλιν στη λίμνη Ρίτσα. τη διάσπαση του ΚΚΕ και της ελληνικής αριστεράς". μιλάει και ο Β. ως πολιτικοί πρόσφυγες. όπου στα Τίρανα συγκλήθηκε το ΠΓ και ενέκρινε το κείμενο αυτό καθιστώντας το απόφασή του και συνεπώς επίσημο κείμενο του Κόμματος. Ομως δεν κάνει καμία αναφορά στο ντοκουμέντο. (Βλέπε: Γ. τη νύχτα. μετά την ήττα και την υποχώρηση του ΔΣΕ. Βοντίτσιος . .1967: Τραγωδία του ΚΚΕ". (Βλέπε Δ. Η πιο σοβαρή διόρθωση ήταν να σβήσει από το κείμενο την εκτίμηση ότι "η υποχώρηση του ΔΣΕ ήταν προσωρινή". Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Εξήντα χρόνια Κομμουνιστής" (σελ.Γράμμο. Ο Γούσιας αναφέρει επίσης ότι ο Ζαχαριάδης αναχώρησε για τη Σοβιετική Ενωση στις 4/9/1949. Βλαντά: "1950 . Για διορθώσεις του Στάλιν πάνω στο ντοκουμέντο δεν αναφέρει τίποτα πέρα από το ότι ο Σοβιετικός ηγέτης το υπέγραψε. σελ. σελ. που συγκλήθηκε στις 29 .Στάλιν ένα κείμενο θέσεων για τις αιτίες ήττας του ΔΣΕ και τα καθήκοντα του Κόμματος μπροστά στην καινούρια κατάσταση που είχε διαμορφωθεί. 11). Το κείμενο αυτό ήταν στα ρώσικα. 12 . Στη συνέχεια ο Ζαχαριάδης επέστρεψε στην Αλβανία.30/9/1949 στο Μπουρέλι της Αλβανίας. Κατόπιν το ντοκουμέντο αυτό και η πολιτική γραμμή που χάρασσε για το Κόμμα εγκρίθηκε από τη συνδιάσκεψη των κομματικών οργανώσεων των τμημάτων Βίτσι . Ο ηγέτης της ΕΣΣΔ έκανε ορισμένες επουσιώδης διορθώσεις. 314 . Η μαρτυρία του Γούσια.315).

ορίζουν τη 16η Σεπτεμβρίου 1949. 44 και Π. Ελευθερίου και Π. 172). Πριν τη συνάντηση ο Στάλιν ζήτησε από τον ηγέτη του ΚΚΕ ένα κείμενο θέσεων για τις αιτίες της ήττας του ΔΣΕ και τα νέα καθήκοντα του ΚΚΕ.και υπογραφής του από τον Στάλιν . Ελευθερίου: "Συνομιλίες με το Ν.οι Ελευθερίου και Ανταίος. Σύμφωνα με τα γραπτά του Ελευθερίου και του Ανταίου. Ανταίος: "Ν. Κατόπιν. (Βλέπε: Λ.Ιστορικά στοιχεία για το ντοκουμέντο έχουν δώσει κι άλλοι. σελ. Ορισμένες παρατηρήσεις .Μαλένκοφ.έκαναν αρχικά παρατηρήσεις οι Μολότοφ . Ζαχαριάδη". ο Στάλιν έγραψε κάτω από το διορθωμένο κείμενο τη ρώσικη λέξη "πράβιλνο" (σωστά) και το υπέγραψε. Στο κείμενο αυτό .πάντα κατά τον Ελευθερίου και τον Ανταίο . Τα γραπτά των τελευταίων είναι ένα ανακάτεμα της αλήθειας με τα παραμύθια. ενώ ο Στάλιν επέμεινε να υπογραμμιστεί στις αιτίες ήττας του ΔΣΕ "η προδοσία του Τίτο". σελ. Ζαχαριάδης: Θύτης και θύμα". Εντούτοις. Ανταίος. απ' όσα λένε επιβεβαιώνεται πως το επονομαζόμενο Ντοκουμέντο της Μόσχας κάθε άλλο παρά ήταν δημιούργημα των Σοβιετικών. Ως ημερομηνία τελικής επεξεργασίας του ντοκουμέντου από τον Ζαχαριάδη και τη σοβιετική ηγεσία . ο Ζαχαριάδης πήγε στην ΕΣΣΔ μετά την ήττα του ΔΣΕ και συναντήθηκε με τον Στάλιν στη Μόσχα. μεταξύ των οποίων οι Λ.

το 505 . Ζαχαριάδης: Θύτης Αντιαεροπορικά του ΔΣΕ στο και θύμα". Τέλος. πριν το θάνατό του. εν δράσει. Επίσης. Ζαχαριάδης στο τελευταίο.Είναι αναμφισβήτητο γεγονός ότι μετά την ήττα του ΔΣΕ υπήρξε συνάντηση Στάλιν Ζαχαριάδη. ο Στάλιν έγραψε τη λέξη "Σύμφωνος" (στο ίδιο. Προφανώς αυτό έγινε γιατί ο Σοβιετικός . των μελών και των οπαδών του Κόμματος.506). Γενικό Αρχηγείο. σελ. σελ. 506). Σύμφωνα με τον Ζαχαριάδη. 1948 στην Πύλη της Πρέσπας είναι γεγονός ότι αυτό το ντοκουμέντο δεν ήταν τίποτε άλλο παρά ένα κείμενο που συντάχθηκε από τον Ζαχαριάδη και διορθώθηκε σε επιμέρους πλευρές του από τον Σοβιετικό ηγέτη. Ανταίος: "Ν. Η συνάντηση αυτή έγινε στη λίμνη Ρίτσα. Πρέπει ακόμη να θεωρηθεί μάλλον ορθή η πληροφορία που δίνει ο Βλαντάς ότι ο Στάλιν διέγραψε την εκτίμηση για προσωρινή υποχώρηση του ΔΣΕ. Και τούτο διότι η ηγεσία του ΚΚΕ αμέσως μετά την υποχώρηση προέβαλε αυτή τη θέση πιθανόν για να κρατήσει υψηλό το ηθικό των μαχητών του ΔΣΕ. απόρροια της οποίας ήταν το επονομαζόμενο "Ντοκουμέντο της Μόσχας" ή "Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα". ανταποκρίνεται στην αλήθεια ότι το Ντοκουμέντο αυτό φέρει ιδιόχειρη σημείωση του Στάλιν. γράμμα (Βλέπε: Π. όπως βεβαιώνει ο Ν.

Το Ντοκουμέντο δεν ήταν τίποτα περισσότερο και τίποτα λιγότερο από μια βάση κοινών εκτιμήσεων ΚΚΕ . τόμος Α'. Η δε "προδοσία του Τίτο" καταγράφεται τρίτη στη σειρά. με σαφή και κατηγορηματικό τρόπο. λίγες μέρες αργότερα. έγινε δηλαδή επίσημο κείμενο του ΚΚΕ και πολιτικός του μπούσουλας.98).ανεξαρτήτως του τι πίστευε ή τι ήθελε . δεν επιβεβαιώνονται από πουθενά. εκδόσεις ΘΕΜΕΛΙΟ. πρέπει να ληφθούν ως ορθές οι μαρτυρίες που παραθέσαμε και οι οποίες αναφέρουν ότι αυτό το ντοκουμέντο υιοθετήθηκε από το ΠΓ. αξίζει να προσεχτεί ότι το ντοκουμέντο αναφέρει τρεις αιτίες για την ήττα.πλην του σημείου "ε" της παραγράφου 5 - .24 Φλεβάρη 1957 . 97 . το 1957. Τέλος. Αλλωστε στη βάση των θέσεων που περιέχει στηρίχτηκαν οι αποφάσεις της κομματικής συνδιάσκεψης στο Μπουρέλι και της 6ης Ολομέλειας της ΚΕ. κυρίως από τον Ζαχαριάδη και τον Παρτσαλίδη. Ορισμένα επιπλέον στοιχεία Μιλώντας στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. ο Στάλιν . Το ίδιο το ΚΚΕ υπογράμμιζε αυτή την προδοσία και μάλιστα δημόσια. 211 .ΚΚΣΕ. Δημητρίου: "Η διάσπαση του ΚΚΕ". Τα όσα ισχυρίζονται οι Ανταίος .212 και Π. πράγμα που σημαίνει πως αν υπήρχε επιμονή του Στάλιν να υπογραμμιστεί ιδιαίτερα. Ζαχαριάδης ανέφερε αυτολεξεί ολόκληρο το ντοκουμέντο (Βλέπε: "7η πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ. Ζαχαριάδης το παραθέτει ολόκληρο .Μόνο για εσωκομματική χρήση" σελ.Ελευθερίου περί επιμονής του Στάλιν για υπογράμμιση της προδοσίας του Τίτο. Καταρχήν. Αναφορές στο ντοκουμέντο γίνονται εκτενώς και στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ του 1950. Επίσης. 18 . η καταγραφή της σίγουρα θα ήταν σε διαφορετική θέση.δεν είχε κανένα λόγο να επιμείνει στην υπογράμμιση της προδοσίας του Τίτο.ηγέτης και το ΚΚΣΕ ήθελαν να βοηθήσουν το ΚΚΕ να αποφύγει τις αδικαιολόγητες τριβές που ήταν δυνατό να εμφανιστούν στο Κόμμα μετά από μια τέτοια ήττα. Πρόκειται για αυθαιρεσίες που καμία σχέση δεν έχουν με την πραγματικότητα. σελ. Επίσης ο Ν. ο Ν.

Για να έχει πλήρη γνώση του θέματος ο αναγνώστης παραθέτουμε ολόκληρο το "Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα" . γ) Η προδοσία της κλίκας του Τίτο.38). Παρτσαλίδη. 2. Το ντοκουμέντο στην πρωτότυπη μορφή του ήταν στα ρώσικα. Οι αιτίες της ήττας του ΔΣ είναι οι ακόλουθες: α) Η αδυναμία του ΚΚΕ να λύσει το πρόβλημα των εφεδρειών του ΔΣΕ. σελ. σύμφωνα με τη μαρτυρία του Ν. καθώς και του εφοδιασμού των τμημάτων του ΔΣΕ που βρίσκονταν στις περιοχές της Κεντρικής και Νότιας Ελλάδας.Στην καινούρια κατάσταση που δημιουργήθηκε.τι και να γίνει" με την αναπόφευκτη συνέπεια της συντριβής των στελεχών και εφαρμόζοντας την τακτική της υποχώρησης που έδωσε τη δυνατότητα να σωθούν τα στελέχη από τα . η καθοδήγηση του ΚΚΕ ενέργησε σωστά αποκρούοντας την τυχοδιωκτική "τακτική συνέχισης της επίθεσης ό.τι αφορά το "Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα" σημειώνουμε ότι μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει δυνατός ο εντοπισμός του ρώσικου πρωτοτύπου.όπως υπάρχει μεταφρασμένο στα ελληνικά καθώς και την απόφαση της συνδιάσκεψης στο Μπουρέλι. Τα υλικά αυτά προέρχονται από το αρχείο του ΚΚΕ και μας παραδόθηκαν από το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του. η κατάσταση στην Ελλάδα άλλαξε.Υστερα από την ήττα του ΔΣΕ (Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας) στο Βίτσι . Σε ό. πράγμα που υποχρεώνει το ΚΚΕ να αλλάξει την πολιτική του γραμμή. β) Η βοήθεια που οι Αμερικάνοι και οι Εγγλέζοι έδωσαν στο μοναρχοφασισμό. Μεταφράστηκε δε στα ελληνικά από τον Μ.στην παράνομη μπροσούρα του "Προβλήματα της κρίσης του ΚΚΕ" (Εκδόσεις ΓΛΑΡΟΣ. 36 . Ζαχαριάδη που κατατέθηκε στην 7η Ολομέλεια της ΚΕ το 1950.Γράμμο. Το Ντοκουμέντο της Λίμνης Ρίτσα "1.

επαγγελματικά συνδικάτα. η πολιτική και οικονομική κατάστασή του παραμένει οξυμένη. Τύπο. 3. και ακόμη να δημιουργήσει καινούριες για τη συγκέντρωση των μαζών. γ) Πάνω στη βάση του προγράμματος του αγώνα για την ανεξαρτησία και τη δημοκρατικοποίηση της Ελλάδας. πάνω στη βάση των προτάσεων της σοβιετικής κυβέρνησης. το ΚΚΕ πρέπει να δημιουργήσει πλατύ δημοκρατικό . για όσο το δυνατό μεγαλύτερη δημοκρατική ειρήνευση στον τόπο.Παρά τις στρατιωτικές επιτυχίες του μοναρχοφασισμού. κρατώντας μικρά παρτιζάνικα τμήματα σαν μέσο πίεσης πάνω στο μοναρχοφασισμό.Πάνω στη βάση των παραπάνω. το ΚΚΕ πρέπει: α) Να σταματήσει σήμερα τον ένοπλο αγώνα. για την οργάνωσή τους. θ' αναπτυχθεί σε συνδυασμό με την οικονομική κρίση και τις διαφωνίες μέσα στο φασιστικό στρατόπεδο. για την καθοδήγηση των πολιτικών και οικονομικών τους αγώνων.χτυπήματα και να φυλαχτούνε για τους μελλοντικούς αγώνες. θα βαθαίνει τις δυσκολίες των κυρίαρχων τάξεων και του μοναρχοφασισμού. που στα 1949 δυνάμωσε. 4. 5. Στηριζόμενο στη δυνατή παράνομη κομματική οργάνωση. β) Να μεταφέρει το κέντρο βάρους της δουλιάς του στην οργάνωση και καθοδήγηση των οικονομικών και πολιτικών αγώνων όλων των στρωμάτων του εργαζόμενου λαού.Το ξεπούλημα της Ελλάδας στους Αμερικάνους που μετέτρεψε τη χώρα σε πολεμική τους βάση ενάντια στη Σοβιετική Ενωση και τις χώρες της Λαϊκής Δημοκρατίας μεγαλώνει τις ανησυχίες των λαϊκών μαζών που δε θέλουνε τον πόλεμο. Το μαζικό λαϊκό κίνημα. καθώς επίσης κι εκεί όπου το βγάλσιμο τμημάτων του ΔΣΕ έξω από την Ελλάδα παρουσιάζει σοβαρές δυσκολίες (Πελοπόννησο. κάθε είδους πολιτικά αιρετά όργανα). το ΚΚΕ πρέπει να χρησιμοποιήσει όλες τις νόμιμες δυνατότητες (συνεταιρισμούς. συλλόγους. νησιά).

στ) Το ΚΚΕ πρέπει να ξεδιπλώσει πλατιά ιδεολογική. χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες που υπάρχουν. μαζική πολιτική εφημερίδα.Η σωστή κατανόηση και εφαρμογή στη ζωή της στροφής στην πολιτική του κόμματος μέσα στις συνθήκες της κρίσης του μοναρχοφασισμού. θα δώσει τη δυνατότητα για γρήγορη σταθεροποίηση και ανάπτυξη του ελληνικού λαϊκού δημοκρατικού κινήματος στην Ελλάδα. στο μέλλον. Το ΚΚΕ πρέπει να εξασφαλίσει την παραπέρα πολεμική προετοιμασία και τελειοποίηση των αξιωματικών και μαχητών. της δημοκρατίας και του σοσιαλισμού σ' όλο τον κόσμο. πολιτική και οργανωτική δουλιά στα τμήματα του ΔΣΕ που τραβήχτηκαν από την Ελλάδα. όπου να τραβηχτούνε όσοι δέχονται το μίνιμουμ αυτό πρόγραμμα δημοκρατικής ανάπτυξης της Ελλάδας. καθώς και την κομματική τους διαπαιδαγώγηση και την ανύψωση του πολιτικού και ιδεολογικού τους επιπέδου.Γράμμου. που συνήλθε στις 29 . δ) Το ΚΚΕ. αφού άκουσε και συζήτησε την έκθεση του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ για τη διαμόρφωση στην πολιτική κατάσταση ύστερα απ' τη μάχη στο Βίτσι - . ε) Το ΚΚΕ πρέπει να προετοιμάσει και να στείλει στις μεγάλες πόλεις ολόκληρη σειρά κομματικά στελέχη. της αύξησης των δυσκολιών στο ιμπεριαλιστικό στρατόπεδο και της ανάπτυξης των δυνάμεων της ειρήνης. Η κομματική συνδιάσκεψη στο Μπουρέλι "ΑΠΟΦΑΣΗ Η Συνδιάσκεψη των Κομματικών Οργανώσεων των τμημάτων του ΔΣΕ Βίτσι . περιοδική. 6. 16/9/49".30 του Σεπτέμβρη 1949. νόμιμη.συνασπισμό. πρέπει να βγάλει στην Αθήνα. για το δυνάμωμα και την αναδιοργάνωση των τοπικών κομματικών οργανώσεων και για την εξασφάλισης της εφαρμογής της καινούριας γραμμής.

καθήκοντα που απορρέουν απ' τη νέα κατάσταση που διαμορφώθηκε σήμερα στη χώρα μας και να φανούν πάλι άξια της εμπιστοσύνης του λαού. Δεύτερο: Εγκρίνει την καινούρια αποστολή που η καθοδήγηση του ΚΚΕ καθορίζει για τα τμήματα Βίτσι Γράμμου του ΔΣΕ και διαδηλώνει την πιο ατράνταχτη απόφασή της να δουλέψει με όλες τις δυνάμεις της για να εκπληρωθούν ολοκληρωτικά τα νέα καθήκοντα που μπαίνουν σήμερα μπροστά στα τμήματα Βίτσι .ΓΡΑΜΜΟΥ ΤΟΥ ΔΣΕ". μαχητές . ατσαλώνοντας την ψυχή. διοικητές και πολιτικοί επίτροποι εκπλήρωσαν βασικά το καθήκον τους στο πεδίο της μάχης στο Βίτσι . αποτελούν εγγύηση για την εφαρμογή στη ζωή των καινούριων καθηκόντων που το κόμμα σήμερα βάζει μπροστά μας. Μαχητές και μαχήτριες. Επιδοκιμάζει βασικά την πραχτική καθοδήγηση του αγώνα στα τρία χρόνια της νέας ένοπλης λαϊκο-απελευθερωτικής πάλης του λαού της Ελλάδας. Οι κομμουνιστές και κομμουνίστριες. το μυαλό και το κορμί για τους καινούριους αγώνες. Η ηρωική συμβολή της γυναίκας .Γράμμου του ΔΣΕ. 30 Σεπτέμβρη 1949 Η ΣΥΝΔΙΑΣΚΕΨΗ ΤΩΝ ΚΟΜΜΑΤΙΚΩΝ ΟΡΓΑΝΩΣΕΩΝ ΤΩΝ ΤΜΗΜΑΤΩΝ ΒΙΤΣΙ . Με την ίδια πίστη και αποφασιστικότητα. που αντιπροσωπεύονται στη συνδιάσκεψη αυτή.Γράμμο και τη νέα αποστολή των τμημάτων Βίτσι Γράμμου αποφασίζει: Πρώτο: Εγκρίνει την πολιτική της ηγεσίας του ΚΚΕ στο διάστημα της νέας αντίστασης.Γράμμο και φάνηκαν άξια παιδιά του λαού. για την απελευθέρωση της Ελλάδας. αγώνες που ωριμάζουν και πλησιάζουν.μαχήτριες και στελέχη του ΔΣΕ θα ριχτούν στα καινούρια καθήκοντα που τους βάζει το κόμμα. ενάντια στο μοναρχοφασισμό και τον αμερικανοαγγλικό ιμπεριαλισμό.

το 1948. 13). Δ. Οι μεταφορές τις περισσότερες φορές γίνονταν κάτω από το συνεχή βομβαρδισμό του πυροβολικού και της αεροπορίας του εχθρού. Το 30% των μάχιμων τμημάτων του ΔΣΕ ήταν γυναίκες.Εκδοση Π.Η Ελληνίδα γυναίκα πρωταγωνίστησε στη σύγχρονη ιστορία του τόπου μας. Ήταν μια δουλειά όχι απλώς βαριά. Στα οχυρωματικά έργα στο Βίτσι π. ενώ συντριπτικά πλειοψηφούσαν (αποτελούσαν το 80%) στο προσωπικό της υγειονομικής υπηρεσίας. ως τραυματιοφορέας και ως νοσοκόμα. σύμφωνα με τα στοιχεία που κατατέθηκαν στην Α` Πανελλαδική Συνδιάσκεψη της Πανελλαδικής Δημοκρατικής Ένωσης Γυναικών (βλέπε: Εισήγηση στη Συνδιάσκεψη της Ρούλας Κουκούλου . τρόφιμα και άλλο πολεμικό υλικό στους αντάρτες. Σε 688 ανέρχονται οι γυναίκες στελέχη. όπου 500 γυναίκες επί ένα μήνα πραγματοποιούσαν μεταφορές πολεμικού υλικού βαδίζοντας 10-15 ώρες τη μέρα. Στη Φλώρινα π. Απρίλης 1949. σε 244 δόθηκε προαγωγή για ανδραγαθίες. σε 29 Λαϊκά Συμβούλια ήταν μέλη 52 γυναίκες. Γ. ως τηλεφωνήτρια στις διαβιβάσεις. δεν υστέρησε σε τίποτα από αυτόν ως μαχήτρια. Ίση στην πράξη με τον άνδρα. Ηρωική και αναντικατάστατη ήταν η συμβολή των γυναικών στα μετόπισθεν και στην κατασκευή των οχυρωματικών έργων. τη μεταφορά οπλισμού και την πραγματοποίηση οχυρωματικών έργων. είναι από τα σπουδαιότερα κεφάλαια της ιστορίας του ελληνικού γυναικείου κινήματος. σελ. γιατί γινόταν στην πρώτη γραμμή του μετώπου. ως ενεργό μέλος στα όργανα της λαϊκής εξουσίας. Το ίδιο . αν κρίνει κανείς από τον ηρωισμό και την αυταπάρνηση που επέδειξε. γίνεται δικαστίνα στα Λαϊκά Δικαστήρια. Έκδοση "Ριζοσπάστης 1996". Σε 55 απονεμήθηκαν μετάλλια ανδρείας.ίσως και περισσότερο .ηρωική ήταν η δουλειά των γυναικών στην κατασκευή οχυρωματικών έργων. Στις σχολές συνδέσεων και διαβιβάσεων του Δημοκρατικού Στρατού πάνω από το 50% ήταν γυναίκες.500 ήταν γυναίκες οργανωμένες σε λόχους και λαϊκές ταξιαρχίες. στο Επαρχιακό Συμβούλιο 2. Ενδεικτικά είναι τα παρακάτω στοιχεία: Γύρω στα τέλη του 1948 πάνω από το 20% των λαϊκών οργάνων ήταν γυναίκες. ο. για πρώτη φορά λαμβάνει μέρος στις εκλογές. Στα 53 Λαϊκά Συμβούλια συμμετείχαν 78 γυναίκες. στις περιοχές δηλαδή που ήταν υπό αντάρτικο έλεγχο. Λεύτερη Ελλάδα. όπως και η συμβολή της στην Εθνική Αντίσταση. ενώ εκατοντάδες πήραν έπαινο (βλέπε: "Για να θριαμβεύσει η ζωή". 18). χ. κ. γίνεται φρούραρχος. στα Λαϊκά . Γριές και νέες άλλοτε με το ζώο ή το κάρο κι άλλοτε στην πλάτη. το ρουχισμό και την υπόδηση του αντάρτη. Στο ΔΣΕ η γυναίκα συνέχισε το έπος της Αντίστασης και το ξεπέρασε. Ε. Από αυτά οι 2. Στο Επαρχιακό Συμβούλιο οι γυναίκες . σελ. κουβαλούσαν πολεμοφόδια. συχνά ξυπόλυτες μέσα στα χιόνια και τις λάσπες. Η γυναίκα στο ΔΣΕ είχε κερδίσει με το σπαθί της την ισότητα με τον άνδρα και μια εξέχουσα θέση στη ζωή της Ελεύθερης Ελλάδας.500 άτομα. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των μαχών στο Γράμμο και το Βίτσι. Σ' αυτές τις περιοχές. κερδίζοντας την εμπιστοσύνη της κοινωνίας και υπεύθυνες θέσεις στη Λαϊκή Εξουσία. . Η συμβολή της στο Δημοκρατικό Στρατό. αλλά και ριψοκίνδυνη.μέλη ήταν 3. Γίνεται μέλος του Λαϊκού Συμβουλίου του χωριού ή του Επαρχιακού Συμβουλίου. ως αξιωματικός στην οργάνωση και εκτέλεση επιχειρήσεων. ως πολύτιμη δύναμη στα μετόπισθεν για να εξασφαλίζει το ψωμί. χ. Στην Καστοριά η εικόνα ήταν αντίστοιχη. αγροφύλακας κ. Στα 23 Λαϊκά Δικαστήρια συμμετείχαν 38 γυναίκες και στα Αναθεωρητικά 2. στην πρώτη γραμμή της μάχης. εκλέγει και εκλέγεται. αξιωματικοί και υπαξιωματικοί του ΔΣΕ.μετά τη μάχη του Γράμμου το 1948 πήραν μέρος 3. ως σαμποτέρ.

τα ανακοινωθέντα.". είχαμε το χρόνο και τη δυνατότητα. στα σπίτια μαζί με τις άλλες γυναίκες.Δικαστήρια 14 και στα Αναθεωρητικά 2. το λόγο στις αυθεντικές μαρτυρίες δυο μαχητριών του ΔΣΕ. (Βλέπε αναλυτικά: Ειδική ελληνογαλλική έκδοση του ΔΣΕ με τίτλο: "Η ΓΥΝΑΙΚΑ ΤΗΣ ΕΛΛΑΔΑΣ ΣΤΟΝ ΑΓΩΝΑ"). όπως και αρκετές γυναίκες. που ασχολούνταν στα εργαστήρια και σε άλλες υπηρεσίες. τρόπο ζωής και περιεχόμενο. αποσπάστηκα στη Διοίκηση του ΔΣΕ στο χωριό Ζέρμα. ίσως κανείς αναρωτηθεί: "Μα δεν ήταν βαριά αυτή η ζωή για τις γυναίκες. Την απάντηση την έχουν δώσει οι ίδιες οι αγωνίστριες του ΔΣΕ. Εκεί στη Ζέρμα υπήρχαν συνεργεία. Οι τεχνίτες ήταν αντάρτες. τις οποίες και ευχαριστούμε για τη συμβολή τους στο αφιέρωμα. μακριά από το μέτωπο του πολέμου. όμως. Απ' όσα αναφέραμε. εθελοντές και στρατολογημένοι. όταν. όπου κι αν πρόσφεραν υπηρεσίες. Διηγήματα από την Κατοχή και την . οι οποίες σε παρόμοια ερωτήματα απαντούσαν: "Βαρύτερο απ' τη σκλαβιά και την τυραννία τίποτα δεν υπάρχει". Ήταν Νοέμβρης του 1947. Αργότερα έγιναν και αυτές μαχήτριες τηλεφωνήτριες. Ηταν όλα έτοιμα για την εγκατάστασή τους. με εντολή του Γενικού Αρχηγείου. της Ηρώς Μπαρτζώτα και της Χρυσούλας Γκόγκογλου.Α. Ας δώσουμε. Τους έγινε μια ζεστή υποδοχή. Στο διάστημα αυτό. Χρειάστηκε λίγος χρόνος για την ξεκούραση και την προσαρμογή τους στις νέες δυσκολίες και σκληρές συνθήκες. να οργανώσουμε διάφορες εκδηλώσεις ψυχαγωγίας. Στις αρχές του Δεκέμβρη 1947 έφτασε και μια άλλη ομάδα από γυναίκες εθελόντριες και στρατολογημένες. τις εφημερίδες μας. απ' αυτές που ζούσαν. της προσαρμογής. σαν υπεύθυνη στο Κέντρο Παραλαβής Ρουχισμού και Υφασμάτων (που μας στέλνονταν από τις τότε σοσιαλιστικές χώρες) και με τη χρέωση για την πολιτική δουλιά στις γυναίκες. εργαστήρια κύρια ραφτάδικα που έφτιαχναν στολές για τους μαχητές και μαχήτριες του ΔΣΕ. Διαβάζαμε τα δελτία του Γ. νοσοκόμες κλπ.

τηλεφωνήτριες. την εκπαίδευσή μας. ή μια εύκολη κίνηση. Η Κωνσταντινιά Είχαμε όμως και μια μοναδική περίπτωση. Γελώντας οι σ. καλά Χρυσούλα τις "έβαλες" τα παντελόνια. έλεγαν. Πολύ γρήγορα έγινε η γνωριμία μας και αναπτύχθηκε μια φιλία ανάμεσά μας. Την Κωνσταντινιά.Εθνική Αντίσταση από τη Σοβιετική παρτιζάνικη λογοτεχνία. Το επόμενο βήμα ήταν να φαινόμαστε. Και μια που τα υφάσματα τα είχαμε στη Ζέρμα και τα ραφτάδικα. ερωτήσεις πώς και γιατί ξαναπήραμε τα όπλα και βγήκαμε στο βουνό και για ποιο σκοπό πολεμάμε. Σαν μαχήτριες. τις είδαμε ξαφνικά να περπατούν όλες με τα χέρια στις τσέπες. "Το ωραίο ήταν ότι μόλις οι κοπέλες έβαλαν τα παντελόνια. ίσως ο χειμώνας. τώρα κοίταξε να τις βγάλεις τα χέρια από τις τσέπες". σύμφωνα με τις ανάγκες του πολέμου. Ετσι πολύ ομαλά αρχίσαμε να οργανώνουμε τη ζωή μας. τα βράδια γύρω από το τζάκι με το φως του δαδιού. Γίνονταν συζητήσεις. στο ντύσιμό μας και σαν μαχήτριες. η Διοίκηση αποφάσισε να ραφτούν το γρηγορότερο στολές για τις γυναίκες. . στην εμφάνιση. Η Κωνσταντινιά ήταν στρατολογημένη.

Οι συμβουλές της μάνας της ήταν οι μόνες γνώσεις της για τον κόσμο. Αγνό. Καλά Κωνσταντινιά μου πάρε τη στολή σου και όταν θελήσεις φόρεσέ τη. πάντα γελαστό. "Όχι συναγωνίστρια Χρυσούλα. μπροστά στον κίνδυνο των βομβαρδισμών και του πολέμου να συμφωνήσουν να απομακρυνθούν τα παιδιά τους από το χώρο του πολέμου. Στην πρώτη γραμμή . πολύ καλοσυνάτο. από συγκεκριμένες περιπτώσεις παντρεμένων γυναικών. στελεχών του ΚΚΕ και του ΔΣΕ. Έτσι θεσμοθετήθηκε η γυναίκα πολιτικός επίτροπος. Παρ' όλες τις εξηγήσεις ότι το παντελόνι δε θα την εμπόδιζε να παντρευτεί και άλλα παραδείγματα. για να σωθούν. Στα μέσα του Φλεβάρη του 1948 πραγματοποιήθηκε στο χωριό Λυκορράχη η ιδρυτική σύσκεψη γυναικών. με τη ρόκα στο χέρι να κλώθει το μαλλί για το προικιό της. για το μέλλον. Γίναμε φίλες. αλλά το είδε από μακριά όταν έβοσκε τα προβατάκια της. με τη χοντρή φορεσιά της. βοηθός του πολιτικού επιτρόπου για την ιδιαίτερη δουλειά στις γυναίκες μαχήτριες. Επίσης χρεωθήκαμε και την προσπάθεια που έπρεπε να κάνουμε στις μάνες των παιδιών. Να μεγαλώσει να κάνει το προικιό της. να παντρευτεί και να κάνει παιδιά. Θα τοποθετούνταν γυναίκα ως βοηθός των Πολιτικών Επιτροπών από το Αρχηγείο ως τη Διμοιρία.Ένα κορίτσι της φύσης και του βουνού. Δεν είχε μπει ποτέ σε αυτοκίνητο. η Κωνσταντινιά έμεινε αμετάπειστη. με ένα μπούστο σφιγμένο πάνω της κι ένα κοτσιδάκι να κρέμεται στην πλάτη της. εγώ θέλω να παντρευτώ και δε βάζω παντελόνι". Εκεί μας ανακοινώθηκε από αντιπροσωπεία του ΠΓ της ΚΕ του ΚΚΕ και του ΓΑ η απόφαση του Κόμματος και του ΓΑ για την ιδιαίτερη δουλειά στις γυναίκες του ΔΣΕ.

υπεύθυνη για την ιδιαίτερη δουλειά στις γυναίκες μαχήτριες. ήταν στο τέλος του Ιούλη.τότε .με το φιλότιμο που διακρίνει τη γυναίκα . Μια μέρα. Διοικητής της Ταξιαρχίας . για τη συμμετοχή της στις μάχες. για την τόλμη της. να πολεμήσω κι εγώ όπως όλες σας. με μεγάλη μου έκπληξη. Βασιλικός.τη θέση της και πήρε μόνη της την απόφαση να γίνει μαχήτρια. "Συναγωνίστρια Χρυσούλα μόνη μου ζήτησα και ήρθα εδώ στο μέτωπο. Η Κωνσταντίνα δεν πήγε στο χαράκωμα με το πιστόλι στον κρόταφο. Στις 14 Ιούνη άρχισαν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο Γράμμο. εγώ δεν μπορώ. Ήρθε και ο ομαδάρχης της. "Εδώ με έχουνε σαν αδελφή". Η Ταξιαρχία κάλυπτε μια μεγάλη έκταση.στον πύργο της Κοτύλης. Κατάλαβε. προσπαθώντας να φτάσω στο ύψωμα .ήταν ο Γ. στο χαράκωμα. Περάσαμε από το Γράμμο στο Βίτσι. Σε λίγες μέρες έγινε ο ελιγμός. όπως ισχυρίζεται ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος. Ο τομέας δεχόταν μεγάλη πίεση κι ενισχύθηκε και από άλλες δυνάμεις Ταξιαρχίας. Αγκαλιαστήκαμε με την πίστη και την ελπίδα ότι θα ξανανταμώσουμε. η Κωνσταντίνα. αλλά με τη θέλησή της. συνειδητοποίησε . κι έδειξε τη στολή της με καμάρι. όπως έτρεχα πάνω από τα χαρακώματα. Μίλησε επαινετικά για την Κωνσταντίνα. Χρυσούλα". Γυρίζω και βλέπω να ξεπροβάλλει από το χαράκωμα.ακούω μια γλυκιά γυναικεία φωνή "συναγωνίστρια Χρυσούλα. Γιατί. Γεωργιάδης και Πολιτικός Επίτροπος ο Γ. στον λεγόμενο Χάρο. Κοίτα με". που είχε μαχήτριες . Δεν ξανανταμώσαμε. .Μετά το τέλος της σύσκεψης πήραμε τα φύλλα πορείας για τις Ταξιαρχίες. Εγώ αποσπάστηκα στη 14 Ταξιαρχία ως βοηθός του πολιτικού επιτρόπου της Ταξιαρχίας. Πάντα γελαστή άπλωσε τα χέρια της και συγκινημένες αγκαλιαστήκαμε σαν καλές παλιές φίλες και τώρα συμμαχήτριες "εν όπλοις".

τις διώξεις. πίστευαν στο δίκαιο του αγώνα τους. Οι μαχήτριες ορμούσαν με το τραγούδι στις κορφές και τα μετερίζια της επίθεσης και της αντίστασης. τα κορίτσια των αγωνιστών και αγωνιστριών που γνώρισαν την πρωτοφανέρωτη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. Και οι στρατολογημένοι άντρες και γυναίκες πίστεψαν σ' αυτούς τους σκοπούς του αγώνα και ενώθηκαν μαζί τους. με λεβεντιά και αυτοθυσία. της προκοπής και του σοσιαλισμού. ήταν ανιδιοτελείς. Είδαν να . Πολλές γυναίκες στρατολογημένες παρασημοφορήθηκαν με μετάλλια ανδρείας και με μετάλλια "Ηλέκτρας".Η περίπτωση αυτή της Κωνσταντίνας είναι πολύ χαρακτηριστική. Ποιες ήταν όμως αυτές οι "ύαινες". Τα πρόβατα πανικοβάλλονται και σκορπούν με την πρώτη κανονιά. όπως έγραψαν διάφοροι σχολιογράφοι και χρονογράφοι. της εθνικής ανεξαρτησίας. Ο δε χρονογράφος του "Βήματος" Παλαιολόγος έγραφε: "Όπως διηγούνται όσοι τις γνώρισαν στη μάχη της Καρδίτσας. Οτι οι στρατολογημένοι οδηγούνταν με την τρομοκρατία και με το πιστόλι στον κρόταφο σαν άβουλα πρόβατα στη σφαγή. Γι' αυτά τα ιδανικά έδιναν τη ζωή τους. Ήταν οι αγωνίστριες της Εθνικής Αντίστασης. είχαν οράματα. Ο "Ταχυδρόμος" του Βόλου έγραφε για τις μαχήτριες στη μάχη της Καρδίτσας: "Έδειξαν μαχητικότητα και ορμή. τα βασανιστήρια. τις δολοφονίες. είναι μια απάντηση στις συκοφαντίες και διαστρεβλώσεις σ' αυτά που γράφει ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος για το ρόλο και τη συμπεριφορά των Πολιτικών Επιτρόπων του ΔΣΕ και την περιφρόνηση στην προσωπικότητα των στρατολογημένων αντρών και γυναικών. οι ΕΠΟΝίτισσες. Οι μαχητές και οι μαχήτριες του ΔΣΕ είχαν ιδανικά. Αυτές ήταν οι γυναίκες μαχήτριες. με το όπλο και τη χειροβομβίδα στο χέρι. για μια Ελλάδα της λευτεριάς. Εν πολλοίς ανωτέραν των ανδρών". πολέμησαν με αυτοθυσία και ηρωισμό. πρόκειται για φανατισμένες ύαινες".

τα παιδιά τους. τους Αγγλοαμερικάνους ιμπεριαλιστές. την τιμή. την αξιοπρέπειά τους. οι πατεράδες τους. Γνώρισαν την κτηνωδία τους. Βγήκα από τη Θεσσαλονίκη στις 21 Δεκέμβρη του 1947. με μια ομάδα συναγωνιστών κι ένα σύνδεσμο και φθάσαμε στο Αρχηγείο του Μπέλες την . οι άντρες τους. Και το χειρότερο. όταν τους έκοβαν σύριζα τα μαλλιά. έφευγαν για να γλιτώσουν τον ομαδικό βιασμό από αυτά τα ανθρωπόμορφα τέρατα. από τις μοναρχοφασιστικές συμμορίες και τους χωροφύλακες. που κατέφυγαν στο βουνό και άδραξαν τα όπλα για να υπερασπίσουν τη ζωή. Αυτές ήταν οι "ύαινες".δολοφονούνται και να σέρνονται στους δρόμους οι αγαπημένοι τους. Άδραξαν τα όπλα για τη λευτεριά και την εθνική ανεξαρτησία της πατρίδας μας από τους καινούριους κατακτητές αυτή τη φορά. Χρυσούλα Γκόγκογλου Μαχήτρια του ΔΣΕ Υπολοχαγός Πολιτικός Επίτροπος Μια μαχήτρια διηγείται Η Ηρώ Μπαρτζώτα γράφει για τη συμμετοχή της γυναίκας στο Δημοκρατικό Στρατό Στο ΔΣΕ ήμουν εθελόντρια. Μέσα σε ένα χρόνο βιάστηκαν 165 γυναίκες.

περπατούσαμε. Πρώτες ανάμεσα στους πρώτους Οι μαχήτριες του ΔΣΕ.πρωτοχρονιά του 1948. με τον ηρωισμό. σαν η πιο αρμονική ισοτιμία ανάμεσα στον άνδρα και τη γυναίκα".δυο τάξεις του δημοτικού. Έφθαναν στο ΔΣΕ. Υστερα από 2 . σε έμψυχο και άψυχο υλικό. Και ο Ανρί Μπασίς. που έπεσαν όλοι στο πεδίο της μάχης μα δεν υποχώρησαν. Οι μαχήτριες και οι μαχητές. χωρίς οι περισσότερες να έχουν . στα κατσάβραχα. παρά τη μεγάλη υπεροχή του αντίπαλου στρατού. την αυταπάρνηση. Λίγες ήταν από τις πόλεις της Θεσσαλίας. μαχήτριες και μαχητές. αγράμματες. της Μακεδονίας . Στη μάχη η εικόνα ήταν μια: Αυτή που περιγράφει η Ελένη Παχή (φύλ. Είναι η προσωποποίηση του ηρωισμού και της τρυφερότητας της Ελλάδας". την υπομονή και την επιμονή τους έκαναν τις περισσότερες φορές τη ζυγαριά να κλίνει προς το μέρος μας. Το ατομικό μου βιβλιάριο. στην πλειοψηφία τους ήταν αγρότισσες. Από τα χωριά. Ολες αυτές τις μέρες ή μάλλον τις νύχτες. την αυτοθυσία. γράφει σε αυτόγραφο: "Οι Ελληνίδες αδελφές μας με τον ηρωισμό τους θεωρούνται στον κόσμο. στη μικρή Πρέσπα.Α. με διαφορετικούς διοικητές. είναι επίσης οι αδελφές της δικής μας Ντανιέλ Καζανοβά. του ΔΣΕ.10119 και ημερομηνία κατάταξης την 12. εθελόντριες ή επιστρατευμένες. Ο μεγάλος Γάλλος κομμουνιστής ποιητής Πωλ Ελυάρ.Μ. με τους διοικητές τους επικεφαλής. που τον συνόδευε σ' αυτό το ταξίδι: "Οι γυναίκες της Ελλάδας. που επισκέφθηκε το Γράμμο το 1949. του μαχητή του ΔΣΕ.3 μέρες μ' έστειλαν στο Γ. Η υπηρεσία που μου ανατέθηκε ήταν η πολιτική δουλιά στις μαχήτριες κι έτσι μου δινόταν η ευκαιρία να βρίσκομαι σε διαφορετικά τμήματα. Οι περισσότερες είχαν τελειώσει μια . έχει τον αριθμό Γ. που είχε έδρα τότε στην Πύλη. "Ρ" 1/1/1997). αδελφές της Ηλέκτρας Αποστόλου. Δεν είναι λίγες φορές.1.1948.Θράκης και ελάχιστες από την Αθήνα και τον Πειραιά.

όμως και στη δουλειά. πείθονταν να φορέσουν τη στρατιωτική στολή. με μαξιλάρι το γυλιό και σκέπασμα τη χλαίνη. χάρη. για να ανακτηθούν οι δυνάμεις και να συνεχίσεις την πορεία. Δεν ήταν. για ευκολία. μην αργοπορήσεις και χάσεις τους συντρόφους σου. για να μη δει κανείς το πικρό τους δάκρυ. Στον πόλεμο. παρ' όλες τις παραπανίσιες δυσκολίες που αντιμετώπιζαν ως γυναίκες. πού ακριβώς πηγαίνουν.γιούρια. να πέφτεις στο χώμα.επίγνωση.. Στις πορείες.. τραγουδούσαν τ' αγαπημένα αντάρτικα τραγούδια. πιασμένοι από τους ώμους. για νερό κρύο να φέρει. έδεναν και καμιά κόκκινη κορδέλα στα μαλλιά τους. χωρίς να τους γίνεται κανένα σκόντο.. πολύ γρήγορα προσαρμόζονταν. απλότητα κι ευθυμία. χωρίς νερό. χτενίζονταν. που ξαπλώνοντας τη νύχτα να ξαποστάσουν λίγες ώρες. μα ακόμα νοικοκύρευαν το τμήμα τους και πολλές φορές έπλεναν και τα ρούχα όλων. αφού πλύνονταν. με φεγγάρι ή σκοτάδι. πλάι πλάι με τους μαχητές. . ή το "Κίνησε η γερακίνα.". σε κύκλο. να σε παίρνει ο ύπνος για ένα δευτερόλεπτο. Όμως. τα παιδιά τους οι μεγαλύτερες και σκέπαζαν το πρόσωπό τους. για να ρουφήξεις λίγη δροσιά. θυμούνταν τα χωριά. μέσα στη σιωπή της νύχτας. πάντα και παντού. ίσες με τους μαχητές. ακόμα και να κόψουν τα μαλλιά τους. όμως. άντε κι ο πόλεμος θέλει τραγούδια. Μετά τη μάχη ή την οποιαδήποτε υπηρεσία. πίσω στη σκληρή πραγματικότητα. Στις ολιγόστιγμες στάσεις. Σκορπούσαν στην τραχιά και γεμάτη κινδύνους ζωή δροσιά. όπως "Αντε γιούρια . παράσερναν τους πάντες στο χορό και το τραγούδι. Χορεύοντας.". γιατί βάλλονταν από το εχθρικό πυροβολικό όλες οι πηγές και οι βρυσούλες και το παγούρι ήταν αδειανό! Στην πεντάλεπτη στάση. χωρίς ψωμί. Αυτά ήταν στις ελάχιστες ώρες της ανάπαυσης. πολλές φορές αποκομμένοι. τους γονείς τους. για να ονειρευτείς το αναμμένο τζάκι και τη σούπα να βράζει στην πυροστιά. όχι μόνο τα 'βγαζαν πέρα παλικαρίσια. Στα τμήματα.. ο ύπνος γέμιζε και τα 300 δευτερόλεπτα. λίγες και οι φορές. κρεβάτι στρωμένο με καθαρά σεντόνια και ζεστά παπλώματα! Την άλλη στιγμή. πρώτες ανάμεσα στους πρώτους.

μετέφεραν τραυματίες. Η Κατίνα Ανδρεοπούλου (Τοβέτα) . έπεσαν ηρωικά η Δήμητρα Γαλάνη. κλπ. η οποία μιλώντας στο Συνέδριο. όπως η Ελευθερία Ιωαννίδου. Υπάρχουν νέα κορίτσια. Επίσης. που ξεπερνάνε όλες τις τόσο πλούσιες. έκαναν επιθέσεις με πάντζερ. που έπεσαν ηρωικά. με το Μετάλλιο Ανδρείας. Περίπου 100 ονομάστηκαν αξιωματικοί και πάρα πολλές υπαξιωματικοί. Επικεφαλής ήταν η πρόεδρος της Πανελλήνιας Δημοκρατικής Ένωσης Γυναικών. Χρύσα Χατζηβασιλείου. Ηρωικές μορφές Πολλές μαχήτριες. ομαδικών και ατομικών. στις 3/8/48.. θυσιάζοντας τα νιάτα τους στο βωμό της λευτεριάς. Στο 2ο Συνέδριο της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Γυναικών.". ίσος προς ίσον.Οι μαχήτριες υπηρετούσαν παντού. ηρωικές μας παραδόσεις. πήρε μέρος και αντιπροσωπεία από την Ελλάδα. έμπαιναν για πληροφορίες στα κατεχόμενα χωριά. Ακόμα πήγαιναν γι' ανίχνευση. Δεν αρκούνται μονάχα στα καθήκοντα των αγωνιστών των μετόπισθεν. Αξιωματικοί. ανάμεσα σε άλλα.. που έγινε στη Βουδαπέστη. Πολλές είναι οι νεκρές μαχήτριες και αξιωματικοί. Το 15% της δύναμης του ΔΣΕ αποτελείται από γυναίκες. Οι αδελφές Καλαϊτζίδου Αθανασία και Λυδία. το Δεκέμβρη του 1948. μιλούσαν με το "χωνί" για να προσελκύσουν τους φαντάρους του κυβερνητικού στρατού.Κάμενικ. που έπεσε στη μάχη του Γκόλιο . είπε: "Οι γυναίκες της Ελλάδας έδειξαν ότι ξέρουν να σηκώνουν τόσα βάρη όσα δικαιώματα ζητούν και διεκδικούν. η . φύλαγαν σκοπιά. απόκτησαν και λαμπρές διοικητικές ικανότητες.. πολιτικός επίτροπος τάγματος. Υπάρχουν ακόμα παραδείγματα ηρωισμών. σε διαφορετικές όμως μάχες. τραυματίστηκε 4 φορές και τιμήθηκε δύο φορές. που σκοτώθηκαν την ίδια μέρα στο Ταμπούρι του Γράμμου το 1948.. σε όλα τα όπλα και τις υπηρεσίες. αλλά πήραν τα όπλα και αντιμετώπισαν τον εχθρό. έπιαναν "γλώσσες". που πήραν μέρος σε 100 τουλάχιστον μάχες. που πήρε μέρος σε 80 μάχες. όμως. ήταν νοσοκόμες στα ορεινά χειρουργεία και στα προωθημένα τμήματα. από την Αγόριανη Δομοκού.

ότι θα γυρνούσαμε ξανά πίσω στην πατρίδα μας. 12 . που σκοτώθηκε τον Ιούνη του 1949.6/12/1948. εξαιτίας της οπωσδήποτε δύσκολης . που έπεσαν στις μάχες. που τραυματίστηκαν και αρκετές που έμειναν ανάπηρες και άλλες που πέθαναν αργότερα στην προσφυγιά. Πολλές απ' αυτές τιμήθηκαν με τα παράσημα Ηλέκτρας και Ανδρείας.Παναγιώτα Γεωργακοπούλου από το Τσακνοχώρι Βο`ϊου. Ωστόσο. οι ελπίδες μας δε δικαιώθηκαν. Βουδαπέστη 1 . μα όχι υποταγμένες. επίσης από την Αγόριανη. μαζί με τον αξέχαστο Διαμαντή. που ο λίγος χώρος μιας διήγησης δε φθάνει. Όμως. Πολλές είναι κι αυτές. όλες μας ήμασταν φοβερά πικραμένες και απέραντα ψυχικά πληγωμένες. Ας με συγχωρέσουν. Πηγές: 1. Εκδόσεις Πανελλαδικής Δημοκρατικής Ενωσης Γυναικών. η Δήμητρα Παπαδοπούλου από την Κάτω Αγόριανη Δομοκού.για τις γυναίκες . ήμασταν απόλυτα βέβαιες. η Πίπη Κυρίτση από τα Γιαννιτσά. μια από τις πιο λαμπρές σελίδες της ιστορίας του ΚΚΕ. η Θεανώ Πάτσιου. Οτι αυτός είναι ένας εφιάλτης προσωρινός. της ιστορίας των δίκαιων αγώνων του ελληνικού λαού. Εκείνη τη νύχτα. η Θάλεια Λάγκα. όλες διακρίθηκαν για το ήθος και τη λεβεντιά τους. Δυστυχώς. μετά την ήττα μας στον άνισο πόλεμο. για να αναφερθούν όλα τα ονόματα των ηρωίδων. στα αγαπημένα μας βουνά και μάλιστα. διοικητή της 2ης Μεραρχίας του ΔΣΕ και πολλές άλλες. σελ. πολύ γρήγορα. η 3χρονη εποποιία του ΔΣΕ θα είναι αιώνια. Υποχωρώντας τον Αύγουστο του 1949.δουλειάς του πολεμιστή. η Αφροδίτη Καρρά από το Αηδονοχώρι Καρδίτσας. στους βομβαρδισμούς και στις άλλες πράξεις του εχθρού. όπως άλλωστε και οι μαχητές. που θα περάσει. Το 2ο Συνέδριο της Παγκόσμιας Δημοκρατικής Ομοσπονδίας Γυναικών. εκείνη την εφιαλτική νύχτα. με το ολόγιομο φεγγάρι και την απόλυτη σιγαλιά. επίτροπος λόχου από το Δισπήλιο Καστοριάς.

αν δεν ξεπερνάει . Πρόκειται για την επιβεβαίωση και δικαίωση των ιδανικών του αγωνιζόμενου ελληνικού λαού αφού ό. αν και ελάχιστα έχουν γραφεί. Η σκέψη μας συχνά κάνει την εξής απλοποίηση: Στον πόλεμο ή επιζείς και συνεχίζεις ή πεθαίνεις και συνεχίζουν οι άλλοι στη δική σου θέση.το ιδανικό της αποστολής τους. που αφιέρωσαν στις μαχήτριες του ΔΣΕ ο Πωλ Ελυάρ και ο Ανρί Μπασίς Ηρώ ΜΠΑΡΤΖΩΤΑ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" ΟΙ ΑΓΝΩΣΤΟΙ ΗΡΩΕΣ Το υγειονομικό του ΔΣΕ Οταν αναφερόμαστε στις δυσκολίες του αγώνα του ΔΣΕ.άλλοτε μικρότερο κι άλλοτε μεγαλύτερο σε χρόνο . εκδόσεις ΔΣΕ. Είναι ο πόλεμος των γιατρών. Είναι το διάλειμμα που επιφέρουν οι τραυματισμοί και οι αρρώστιες. των τραυματιοφορέων. Ονομασίες και προαγωγές του ΔΣΕ. Κι όμως πρόκειται για συνέχιση του πολέμου ή ακόμη καλύτερα για έναν ιδιότυπο πόλεμο που σε τίποτα δεν έχει να υστερήσει σε ηρωισμό και αυταπάρνηση από τον πραγματικό πόλεμο των ντουφεκιών. Αυτόγραφα.2. που ανεβάζει σε πρωτόγνωρα ύψη την έννοια του ανθρώπου. Απ' αυτό το διάλειμμα πολέμου . που αδρανοποιεί πολεμικά το στρατιώτη και που συνήθως μετά τον πόλεμο δεν το θυμούνται ή δεν του αποδίδουν αξία ούτε αυτοί που συγγράφουν την ιστορία αλλά ούτε και κείνοι που τη διαβάζουν. Είναι το ίδιο σαν να έχεις πεθάνει αν δεν υπάρξει η απαραίτητη βοήθεια που θα σ' επαναφέρει στην ενεργό δράση. των ασθενών με τον ίδιο πάντα εχθρό.δύναται να περάσει ολόκληρος ο στρατός που βρίσκεται σε πόλεμο. Από διατάγματα και ημερήσιες διαταγές. τον αγώνα για ζωή ή για θάνατο. Η σελίδα της ιστορίας του υγειονομικού του ΔΣΕ είναι από τις ηρωικότερες. το θάνατο. φέρνουμε στη σκέψη μας τις μάχες σώμα με σώμα. των κανονιών και των οβίδων. Πρόκειται για μια λαμπρή στιγμή της ιατρικής επιστήμης και των υγειονομικών υπηρεσιών που αγγίζει . Συχνά επιζείς αλλά δεν είσαι σε θέση να συνεχίσεις. Οταν μιλάμε για τον ηρωισμό και την αυταπάρνηση των ανταρτών. Πρόκειται για μια σελίδα γεμάτη ανθρωπιά. κυρίως τις εντοπίζουμε στο στρατιωτικό ή στο πολιτικό επίπεδο. τις ανάγκες που είχαν και τις δυνατότητες υγειονομικής περίθαλψης που υπήρχαν από περιοχή σε περιοχή.τι κατορθώθηκε για τη σωτηρία της ανθρώπινης . "Μορφές Ηρώων". εκδόσεις "Νέα Ελλάδα" 1953 3. Ιούλης 1949. ανεξάντλητη ηθική και σωματική δύναμη. 4. Η φτώχεια των πληροφοριών σ' αυτόν τον τομέα υπογραμμίζεται έντονα αν αναλογιστεί κανείς τις συνθήκες κάτω από τις οποίες πολεμούσαν οι αντάρτες. Ομως δεν είναι πάντοτε έτσι τα πράγματα. των νοσοκόμων.

Τα ιδανικά της εθνικής ανεξαρτησίας και της λαϊκοδημοκρατικής αναγέννησης της Ελλάδας.ζωής σε κείνες τις συνθήκες. όταν αυτό εκφραζόταν μέσα από τις ανταρτοομάδες. . μέσα στα δάση με κίνδυνο να πέσουν στα χέρια του εχθρού. η υγειονομική περίθαλψη ήταν σχεδόν ανύπαρκτη. Οι ελαφριά τραυματίες ακολουθούσαν τα τμήματα. αν και σε κάποιες περιπτώσεις γινόταν περιοδικά δυνατή η στοιχειώδης προμήθειά του μέσω συνδέσμων με την Εθνική Αλληλεγγύη. Τις έπλεναν με νερό. Μαζί μ' αυτούς τον ίδιο κίνδυνο διέτρεχαν και οι αντάρτες της υποτυπώδους υγειονομικής υπηρεσίας που τους φύλαγαν και τους παρείχαν στοιχειώδη βοήθεια. είχε ως κίνητρο αυτά τα ιδανικά. οι πρώτοι αντάρτες τις περιποιούνταν μόνοι τους. από την πρώτη στιγμή που δημιουργήθηκαν οι αντάρτικες ομάδες των καταδιωκόμενων αγωνιστών του μεταβαρκιζιανού καθεστώτος. Γιατροί στο βουνό δεν υπήρχαν κι όσοι είχαν κάποιες γνώσεις νοσοκόμου μοιράζονταν στα τμήματα και αποτελούσαν μέρος της μάχιμης δύναμής τους. ενώ όσοι δεν μπορούσαν να μετακινηθούν κρύβονταν σε μαντριά. Τον πρώτο καιρό του αντάρτικου κινήματος. τόσο οι ανάγκες αυτές μεγάλωναν. Κι όσο το αντάρτικο φούντωνε. Ανύπαρκτο ήταν επίσης και το φαρμακευτικό υλικό. όπως ήταν φυσικό. με αποτέλεσμα να είναι άκρως απαραίτητη ο οργάνωση υγειονομικής υπηρεσίας. ενώ με τα νοσοκομειακά τους καθήκοντα ασχολούνταν μετά το τέλος των μαχών. Οι ανάγκες περίθαλψης τραυματιών και αρρώστων εμφανίστηκαν. σε σπηλιές. με κρασί ή με λάδι και για επιδέσμους χρησιμοποιούσαν πανιά ή κομμάτια από ρούχα. Τις ελαφριές πληγές τους.

όπως ο πατέρας . Εντούτοις είναι αδύνατο να παραλείψουμε την αναφορά στο πρόσωπο του Πέτρου Κόκκαλη. που υπηρέτησε το ΔΣΕ και ως γιατρός και ως σημαίνον πολιτικό στέλεχος. που στη συνέχεια τοποθετήθηκε αρχίατρος του ΚΓΑΝΕ. όπως ο Νώντας Σακελλαρίου. που ήρθε μέσω Μπούλκες από τη Βιέννη αλλά και ξένοι γιατροί . Τζαμαλούκας.από την Πολωνία). Μήτσος και Θόδωρος (Ψευδώνυμα .σε περιορισμένο αριθμό .όπως ονομάστηκε . ακολούθησαν κι άλλοι που έφευγαν από τους τόπους που δούλευαν για να σωθούν από τη μοναρχοφασιστική τρομοκρατία.χ. όπως π. . Πετρόπουλος. στη διάρκεια του εμφυλίου. ο Τάκης Σκύφτης. Ιπποκράτης και Αρης ή Ομηρος (Ψευδώνυμα . αφού υπήρξε υπουργός Υγείας. γνωστοί στους αντάρτες με τα ονόματα Τίμπορ (από την Ουγγαρία). Η παραπάνω αναφορά είναι απλώς ενδεικτική των συνθηκών που επικρατούσαν. Δε θα ήταν μάλιστα υπερβολή να πούμε πως επρόκειτο για ένα από τα σοβαρότερα προβλήματα που αντιμετώπισε ο ΔΣΕ. Πρόνοιας και Παιδείας στην Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. κ.Οι δυσκολίες συνεχίστηκαν και όταν το αντάρτικο φούντωσε. Τότε βγήκαν στο βουνό και οι πρώτοι γιατροί. ο Τ. όπως ο Νίκος Παλιούρας ή Κοκολιός και ο Β.από τη Βουλγαρία και οι δύο). και χρησιμοποιήθηκαν στις υγειονομικές του υπηρεσίες. Γιατροί στα βουνά Από το καλοκαίρι του '46 το αντάρτικο άρχισε να φουντώνει.ά.σιγά.της αντάρτικης χειρουργικής Γ. Δαδαλιάρης. Φυσικά δεν είναι δυνατό να αναφερθούμε στο σύνολο των ηρωικών αυτών ανθρώπων και λαμπρών επιστημόνων που πρόσφεραν ανυπέρβλητες υπηρεσίες στον αγώνα του Δημοκρατικού Στρατού.κυρίως χειρούργοι από τις λαϊκές Δημοκρατίες. Το ιατρικό προσωπικό του ΔΣΕ συμπληρώνουν και οι γιατροί του κυβερνητικού στρατού που αιχμαλωτίστηκαν από τους αντάρτες. Σ' αυτούς προστέθηκαν στην πορεία και Ελληνες γιατροί. Σιγά .

την ελευθερία και τον ψυχωμένο γύρω του αντάρτη. "Ο γιατρός στο αντάρτικο . αλλού περισσότερο και αλλού λιγότερο. Πρωτόγονα μέσα άσκησης της ιατρικής .Μεγάλες ανάγκες . Δεν έχει τη δυνατότητα να προμηθευτεί. Σακελλαρίου . ανάλογα με τις συνθήκες διεξαγωγής του πολέμου και τις κατά τόπους δυνατότητες.γράφει ο αρχίατρος του ΔΣΕ Ν. Εχει μονάχα το βουνίσιο καθαρό αέρα. Εκδόσεις "Τολίδη".αντιμετωπίζει και τις πιο στοιχειώδεις ελλείψεις. στερείται τα πάντα.γιατί δεν έγινε δυνατό να δημιουργηθούν .μικρές δυνατότητες Η εμφάνιση των γιατρών στο βουνό αναμφίβολα βελτίωσε τις συνθήκες υγειονομικής περίθαλψης των ανταρτών. τα υποφέρει όλα και με τη συμπεριφορά του δίνει κουράγιο στον γιατρό και τον βοηθάει να τραβάει μπροστά". Σακελλαρίου: "Το υγειονομικό του ΔΣΕ". σελ. που στέκει ατάραχος. γυρίζεις πίσω σου να δεις κανένα κομμάτι πανί ή πουκάμισο να το σχίσεις και να το χρησιμοποιήσεις για γάζα. Και Συνεχίζει: "Είναι πολύ για ένα γιατρό να βρίσκεται μπροστά σ' έναν τραυματία που το μάτι του ζητάει βοήθεια και μια γάζα να τον επιδέσεις και συ κάθεσαι. πουθενά δεν υπήρξαν . έχει μονάχα ένα στηθοσκόπιο. Τέτοιες στιγμές στο αντάρτικο ήταν κάθε μέρα" (Ν. Γενικά πάντως. τον βλέπεις χωρίς να μπορείς να του προσφέρεις καμιά βοήθεια. να συμπληρώσει καμιά έλλειψή του. 7 και 38).εκείνες οι συνθήκες που είναι απαραίτητες για να μπορέσει ένας γιατρός να προσφέρει στο βαθμό που χρειάζεται και μπορεί τις υπηρεσίες του.

χειρουργικά γάντια δεν υπήρχαν. Τζαμαλούκας όταν στα τέλη του '47 έφτασε στο βουνό και παρέλαβε ένα αντάρτικο νοσοκομείο: "Ρώτησα .θώρακας κλπ. Μ' αυτές τις συνθήκες γίνονταν όλες οι εγχειρήσεις . κρανίου κλπ.Ο Εμφύλιος". Και δεν είναι λίγες εκείνες οι στιγμές που γιατροί χειρούργησαν ασθενείς με πρωτόγονα μέσα και χωρίς να έχουν σχετική ειδίκευση και μέσα. η ανεπάρκεια υγειονομικών και γιατρών όλων των κατηγοριών και ο πόλεμος αντιμετωπίζονταν με την ανθρωπιά. Σκύφτης ορισμένες από τις δυσκολίες στα τμήματα της Νοτίου Ελλάδας που κυρίως δρούσαν παρτιζάνικα: "Πώς παρέχονταν η περίθαλψη των τραυματιών: Σε κάθε σχεδιαζόμενη επίθεση των τμημάτων εγκαθιστούσαμε το χειρουργείο σε απόσταση μικρότερη από δύο ώρες μακριά από τον στόχο. 242 . Βουρνά: "Ιστορία της Σύγχρονης Ελλάδας . κατάλληλων ειδικοτήτων σε ιατρικό προσωπικό. Μπόλικος αιθέρας και άλλα ναρκωτικά δεν υπήρχαν. Τοποθετούσαμε τέσσερα παλούκια στο έδαφος. Πολλές φορές χειρουργούσαμε με κεριά τη νύχτα ή με λάμπες αν είχαμε πετρέλαιο. όπως και ναρκωτές . Χαρακτηριστικά είναι και τα όσα αναφέρει ο γιατρός Γ.το συνάδελφο Σακελλαρίου για τη θεραπεία τραυματιών και των αρρώστων.που είχαν γίνει πολύτιμοι. τον ηρωισμό και τη λεβεντιά των ανθρώπων που στελέχωσαν τις υγειονομικές υπηρεσίες του ΔΣΕ. ξύλα και κλαδιά σχημάτιζαν το χειρουργικό τραπέζι. είναι δύσκολο να τα πιστέψει" (Βλέπε: Τ.243).Η έλλειψη μέσων. Πολλές φορές έπεφταν και σταγόνες βροχής ή φύλλα δέντρων στα τραύματα.κοιλιάς.σπάνια σε σπίτι. βράζαμε τις μπλούζες και πάντα τις φορούσαμε βρεγμένες και όταν δεν είχαμε πακεταρισμένες αποστειρωμένες γάζες. Κρατούσαμε πάντα ρεζέρβες για εγχειρήσεις που μόνο υπό νάρκωση μπορούσαν να γίνουν (κοιλιά . Κλίβανος δεν υπήρχε. Βοηθοί ήταν νοσοκόμες. συνήθως κάτω από δέντρα . Οποιος γιατρός δεν έζησε αυτή την ιατρική περιπέτεια. Δηλαδή τι μέσα και τι φάρμακα . βράζαμε λοιπόν τα εργαλεία σε τέντζερη. σελ. Να πώς περιγράφει ο γιατρός Τ.).λέει . βράζαμε και τις γάζες. θώρακα.

τους μιλούσα για την αρρώστια τους και τα τραύματά τους και με ελάχιστα φάρμακα και τη βοήθεια του οργανισμού σιγά . . σελ. Τιτάνιος αγώνας για βελτίωση της κατάστασης Με την έξοδό τους στο βουνό οι γιατροί κατέβαλαν υπεράνθρωπες προσπάθειες για τη βελτίωση των συνθηκών υγειονομικής περίθαλψης των ανταρτών. Οπου ήταν δυνατό δημιούργησαν μέσα στα δάση ή σε σπηλιές αναρρωτήρια και νοσοκομεία.χρησιμοποιούν. θερμαινόταν αρκετά.σιγά οι άρρωστοι και οι τραυματίες θεραπεύονταν. Εκδόσεις "Νέα Βιβλία". την τύλιγα σ' ένα πανί και την τοποθετούσα στο μέρος που πονούσε. Την ημέρα αυτή άρχιζα να σχηματίζω μια καθαρή και συγκεκριμένη εικόνα για τις δυσκολίες του αντάρτικου. Στις προσπάθειές τους αυτές σημαντική ήταν η διεθνιστική βοήθεια που τους δόθηκε με ιατρικό και φαρμακευτικό υλικό από τις λαϊκές Δημοκρατίες. Με δυσκολία βγάζαμε πότε . Ανοιγα μαζί τους συζήτηση πάνω σε πολιτικά θέματα. και οι αντάρτες συχνά αστειεύονταν για τη "σύγχρονη" ιατρική" (Βλέπε: Γιώργη Τζαμαλούκα: "Ενάντια στο Θάνατο στο Γράμμο και το Βίτσι". εκπαίδευσαν νοσηλευτικό προσωπικό. Εκανα καθημερινή "ψυχολογική" θεραπεία στους τραυματίες και άρρωστους αντάρτες. που στις διάφορες συγκρούσεις και μάχες μαζί του. Την έβαζα στη φωτιά. Η ζέστη ανακούφιζε τον πόνο. Η "θεραπεία" αυτή έγινε πασίγνωστη. όπως και στα όπλα και στα πυρομαχικά. τους έκανα διάφορες ομιλίες για ιατρικά ζητήματα. Θυμάμαι ότι σαν θεραπευτικό μέσο για διάφορους πόνους χρησιμοποιούσα μια πέτρα ζεστή. τα 'φηνε όλα και το 'βαζε στα πόδια. Από τις προαναφερόμενες μαρτυρίες ο αναγνώστης μπορεί να φανταστεί πώς ήταν η κατάσταση στην Πελοπόννησο και τα νησιά. Κύριος εφοδιαστής μας και στα φάρμακα.πότε από τις πόλεις. 27). Μου απάντησε με φανερή λύπη ότι για την ώρα τα φάρμακα που είχαμε στη διάθεσή μας ήταν ελάχιστα. Αρχισα να προσαρμόζω και την ιατρική μου στον παρτιζάνικο τρόπο ζωής. Αφησα για την ώρα στην άκρη τη χειρουργική κι άρχισα να ασκώ γενική ιατρική. ήταν ο αντίπαλος.

χειρουργικές ομάδες. Να δημιουργήσουμε σχολές υγειονομικών στελεχών. Μάλιστα μετά από τις μάχες οι γιατροί προέβαιναν στην εξαγωγή δικών τους συμπερασμάτων για τη βελτίωση των υπηρεσιών που προσέφεραν. Να εξασφαλίσουμε τους υγειονομικούς σχηματισμούς. Δημιουργήθηκαν αρκετά Κινητά Ορεινά Χειρουργεία. με τίτλο "Απλές οδηγίες για το νοσοκόμο και τον αντάρτη". φτιάχτηκε κεντρική .γράφει ο Ν. τάγμα τραυματιοφορέων. Εμπαιναν άμεσα προβλήματα. Η υλοποίηση των παραπάνω πραγματοποιήθηκε. αντάρτες κι επιστήμονες. Σακελλαρίου . Ετσι έγινε και με τη μάχη του Γράμμου. οργανώθηκε τάγμα τραυματιοφορέων. 87). οργανώθηκε στο χώρο του Βίτσι άξονας διακομιδής των τραυματιών. αφού με το δικό τους τρόπο συμμετείχαν στις μάχες ακολουθώντας τα τμήματα στις πολεμικές επιχειρήσεις. Ολα αυτά έπρεπε γρήγορα να βρουν τη λύση τους και ακόμα να προσαρμόσουμε την οργάνωσή μας με βάση και το οδικό δίκτυο του χώρου" (στο ίδιο. νοσοκομεία.πολλά μας δίδαξε. σταθμούς επίδεσης και προώθησης και άλλα από τον κίνδυνο αεροπορικού βομβαρδισμού. β. αναρρωτήρια. που να είναι σε θέση να πλαισιώνουν τις ταξιαρχίες και τα τάγματα μια και δεν ήταν εύκολο να εξασφαλίσουμε γιατρούς. α. όπως αναφέρουν στα γραπτά τους ο Τζαμαλούκας και ο Σακελλαρίου. φτιάχτηκαν σχολές μεσαίων υγειονομικών στελεχών από τις οποίες αποφοίτησαν 152 άτομα που ονομάστηκαν ανθυπολοχαγοί. "Η Μάχη του Γράμμου . Ακόμη από την υγειονομική υπηρεσία του Γενικού Αρχηγείου εκδόθηκε κι ένα βιβλιαράκι πρώτων βοηθειών που μοιράστηκε στους νοσοκόμους και τους αντάρτες. Να οργανώσουμε σχολές νοσοκόμων σε ευρεία κλίμακα.δημιούργησαν κινητές ιατρικές μονάδες με τα πρόχειρα απαρχαιωμένα μέσα που διέθεταν κι ήταν μαζί άνθρωποι. σελ. τα οποία έπρεπε να υλοποιηθούν". γ.

οργανώθηκε η τροφοδοσία των ασθενών ούτως ώστε να μην έχουν ελλείψεις τροφών που είχαν ανάγκη για τη θεραπεία τους κ. στο κλίμα της εποχής της εποποιίας του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας.κ.ο. νοσοκομεία. μας δίνει χαρακτηριστικά στιγμιότυπα των τεκταινόμενων της περιόδου. σχολές κλπ. Μας μεταφέρει με τον δικό της τρόπο. ως νοσοκόμα. που κατατάχθηκε. στις γραμμές του στις αρχές του 1948. Οι παραπάνω βελτιώσεις αναμφίβολα ήταν άθλος παρ' όλο που δεν έγινε δυνατό να αγγίξουν όλες τις περιοχές της Ελλάδας που δρούσαν αντάρτικα τμήματα. Ενας άθλος που δείχνει τι μπορεί να καταφέρει ο άνθρωπος όταν δένει την επιστήμη με τα πιο ανθρώπινα ιδανικά. επισκέφτηκε και ο Πωλ Ελυάρ.φαρμακαποθήκη. ηΕυανθία Ζωίδη. Το δίκτυο αυτό των υγειονομικών υπηρεσιών του Γενικού Αρχηγείου. από τις μάχες και τη δράση του ΔΣΕ. Αντιπαλεύοντας το θάνατο Αναμοχλεύοντας τις αναμνήσεις της. . χειρουργεία.

Κοντά στους θαλάμους υπήρχαν και αμπριά. Υπήρχαν ομάδες τραυματιοφορέων. Τραυματίες κατέφθαναν πολλοί. νύχτα μέρα ήμασταν επί ποδός. Για παθολόγους τον αρχίατρο Σακελαρίου και τους Φωτόπουλο. Μονόπυλο Καστοριάς. Μέσα στο δάσος είχαν φτιάξει τέλειους θαλάμους από κορμούς πεύκων. Ολη μέρα επιδέναμε τραυματίες. που κράτησαν 70-72 μέρες. Ξεψυχούσε στο χειρουργικό τραπέζι.ώρα 5 το απόγευμα . Σε λίγο άνοιξε τα μάτια της. που βρισκόταν στο χωριό μου. Εβδομήντα μέρες "επί ποδός" "Αρχισαν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις το 1948 στο Γράμμο. Βρήκαμε έτοιμο χειρουργείο.τον μετέφεραν σε φορείο 4 άτομα. Η χαρά μας δεν περιγραφόταν. έπειτα τους βγάζαμε γιατί τα αμπριά είχαν πολύ υγρασία. τα αεροπλάνα μάς βομβάρδιζαν. Εκεί μας περίμεναν φορτηγά αυτοκίνητα που . Ολο το προσωπικό του Νοσοκομείου γνώριζε σε ποια ομάδα αίματος ανήκαμε. Το απόγευμα σχεδόν όλο το προσωπικό μετατρέπονταν σε τραυματιοφορείς. Τον βαριά τραυματισμένο . τον Πετρόπουλο. Στην αρχή σε παθολογικό τμήμα και αργότερα σε χειρουργικό τμήμα. Ξεκινούσαμε . Η κουζίνα και το πλυντήριο είχαν τοποθετηθεί μακριά από το Νοσοκομείο για να μη γίνει στόχος από τον καπνό.αφού του δίνονταν οι πρώτες βοήθειες . Σε ώρες ανάγκης. Ως γιατρούς χειρούργους είχαμε τον Τζιαμαλούκα. αμέσως βρήκε ποια από τις νοσοκόμες είχε την ομάδα αίματος που χρειάζονταν. Μπαρτσιώτα... Πήραν από το αίμα της και το έβαλαν στην τραυματισμένη. Δαδαλιάρη και Τράγγα. όπως και τα κρεβάτια τους.Ηλία. Ο γιατρός Τζαμαλούκας. Υστερα από λίγο καιρό το Νοσοκομείο μεταφέρθηκε στο Γράμμο."Θα σας πω ένα χαρακτηριστικό: Μας ήρθε μια μαχήτρια ακρωτηριασμένη και από τα δυο της πόδια.από τα δάση και από τα μονοπάτια."Εγώ πήγα να εργαστώ στο Νοσοκομείο του ΔΣΕ. Φτάναμε στον προορισμό μας στις 10 το πρωί. φαρμακείο με φαρμακοποιό τον μπαρμπα.". Οταν χτυπούσε συναγερμός όλοι οι τραυματίες μεταφέρονταν στα αμπριά. καθώς και Ούγγρους εθελοντές. δίναμε το αίμα μας".

Εγώ ήμουν με την Ελεονώρα και την Ελένη. Πήρε τους τραυματίες και κρύφτηκαν στους θάμνους. Πριν μια μέρα από την οπισθοχώρηση μας είπαν ότι όσοι είναι τραυματίες. Επίσης πηγαίναμε στα μάχιμα τμήματα και ελέγχαμε ό.στο χωριό Βροντερό. τα αεροπλάνα πετούσαν τόσο χαμηλά που μας μυδριοβολούσαν. Πήραμε μέρος σε όλες τις μάχες του Μπίκοβικ και της Φλώρινας. Ολοι μείναμε.τι αφορούσε την υγειονομική υπηρεσία.μετέφεραν τους τραυματίες στον προορισμό τους. ψάξαμε και τους βρήκαμε". το επόμενο βράδυ πήγαμε. Το προσωπικό του πήγαινε κοντά στις μάχες για τις πρώτες βοήθειες. το οποίο και βοηθούσαμε". θα αυτοκτονήσουμε. Εμείς πίσω πάλι για να συνεχίσουμε το έργο μας. "Ο αρχίατρος Σακελαρίου. Δε σταματήσαμε να είμαστε μαχήτριες και νοσοκόμες. άρρωστοι και αδύνατοι. "Αρχίζουν οι εκκαθαριστικές επιχειρήσεις στο Βίτσι και οπισθοχωρούμε στο Γράμμο. Αυτό γινόταν επί 70 μέρες. Σύντομα θα οπισθοχωρήσουμε και από το Γράμμο. Οταν συμπτυχθήκαμε είδαμε ότι έλειπε η νοσοκόμα και δύο αγωνιστές.αν θυμούμαι καλά .Βίτσι. Μέσα στον πανικό. "Αρχίζει η πορεία Γράμμο . τον Οκτώβρη του 1949. είχε οργανωθεί Λαϊκό Νοσοκομείο. βρέθηκα μόνη μου. Εγώ με άλλες συναγωνίστριες. Ορκιστήκαμε ότι αν πρόκειται να μας πιάσουν. το οποίο ήταν . καταταχθήκαμε στην 14η Ταξιαρχία. να φύγουν στα μετόπισθεν. Πραγματικά. Τότε καταλάβαμε ότι υπάρχουν τραυματίες και κάπου θα έχουν κρυφτεί. Φτάνοντας στο Βίτσι μας έστειλαν σε μάχιμα τμήματα. Η νοσοκόμα. . Σε μια από τις επιχειρήσεις είχαμε τραυματίες. Ελεονώρα Ελευθερίου είχε δύο τραυματίες και δεν μπόρεσαν να οπισθοχωρήσουν. Την επόμενη μέρα πέσαμε σε κλοιό. Μας έστειλε σε υγειονομική σχολή. Τελειώνοντας μας έδωσαν το βαθμό του ανθυπολοχαγού. μας βρήκε εκεί που ήμασταν και μας συγκέντρωσε. Κανένας από εμάς δεν έφυγε. Στην περιοχή της Καστοριάς. Η κούραση και η εξάντληση δεν περιγράφεται". κοντά στο Βίτσι. Ξανά δημιουργήθηκε το χειρουργείο.

την Ανθρακιά. τον Δημοσθένη Τζουτζούφη.. έμπειρος μαχητής. Αλλά δυστυχώς πιάστηκα στην Καλαμπάκα. στο χωριό Ανθρακιά. Εκείνες τις μέρες είχε έρθει το κλιμάκιο από το Μπούλκες. Παπαδόπουλου. ο Γιάννης Αλεξίου και στη συνέχεια βρήκαμε μια άλλη μαχήτρια που μας έβγαλε από τον κλοιό και συνδεθήκαμε με τα υπόλοιπα τμήματα στο Πυλκάτη. Το εξυπηρετούσαν 1 γιατρός Χρήστος από το Κηπουργιό Γρεβενών με το νοσοκόμο Τάκη από τη Γριά Γρεβενών και τις νοσοκόμες Αγορίτσα Μητράκη Τσακίρη. Σταυρούλα Γιωργούλα και . μετά από διωγμούς των ανθρώπων που είχαν πάρει μέρος στην Εθνική Αντίσταση. κρατήθηκα στο τμήμα 20 μέρες και μετά.". ότι στη Δεσκάτη είχαν πιαστεί ορισμένοι δάσκαλοι. σκοτώθηκε στο Γράμμο. αναρρωτήριο. Εκείνο το διάστημα βρέθηκα στην Ανθρακιά. η αγαπημένη μου αγωνίστρια και ηρωίδα που ήταν πάντα πρώτη και χαμογελαστή.. ελλείψει στοιχείων. Η ίδρυση του πρώτου αναρρωτηρίου στα Χάσια Το Σεπτέμβρη του 1946 στα Χάσια. τους ξυλοκόπησαν και θα τους εκτελούσαν την επομένη. άρχισαν να δημιουργούνται οι ομάδες των ανταρτών και μετά την ενοποίησή τους τα συγκροτήματα. Ελπίδα Γιωργούλα. είχε ιδρυθεί το πρώτο αναρρωτήριο. βγήκε μπροστά μου ένας γνωστός μου. τους ελευθέρωσαν και τους φέρανε στο χωριό. Ιδρύθηκε πρόχειρος καταυλισμός για αναρρωτήριο. Εκείνη τη στιγμή υπήρχαν 25 τραυματίες. στο δάσος. ήταν επικίνδυνο να μείνουν στο χωριό και αποφασίστηκε να γίνει έξω από το χωριό. Τάκη Λαζαρίδη και του Χρ. με ελευθέρωσαν και με άλλους 4 στρατιώτες και έναν αξιωματικό από τη Δεσκάτη. Υψηλάντη. γύρισα ξανά στην Ανθρακιά.Στην καλή μου τύχη. Εδωσαν μάχη τα τμήματα των ανταρτών. Αργότερα έμαθα πώς η Ελεονώρα. Εμεινα τρεις μέρες και με εντολή της διοίκησης έπρεπε να φύγω για να προμηθευτώ φάρμακα για τους τραυματίες. Το 1946 ήρθε ειδοποίηση στην ομάδα του Α. Απ' τις αρχές του 1946. Εκεί υπήρχαν κι άλλοι 3 τραυματίες.

Επειδή στα Τρίκαλα μόνο εγώ γνώριζα την Αλληλεγγύη.. Μετά από κει αρχίζει ο μεγάλος Γολγοθάς μέσα σε διάφορες φυλακές και βγήκα το 1954. ΑΓΝΩΣΤΗ ΚΑΙ ΤΡΑΓΙΚΗ ΠΛΕΥΡΑ. στο αναρρωτήριο έμενε το εντελώς απαραίτητο προσωπικό. Το Τμήμα Χωροφυλακής με την Ασφάλεια με παρέδωσαν στο στρατό που έδρευε στην Καλαμπάκα και από κει στο Μούργκανι. "παρέλαση" στο Στάδιο κι αμέσως μετά στο σφαγείο του Γράμμου . που ήταν στο τμήμα μας με τον Αρη Βελουχιώτη.. την ώρα που πήγαινα να φύγω. επειδή είχαν φύγει οι αντάρτες για τη μάχη. με εντολή του Καρτσιώτη (Βάγιας Γιώργος) κατέβηκα στα Τρίκαλα και αφού τελείωσα την αποστολή μου. ένας χωριανός μου με γνώρισε και με παρέδωσε σε χωροφύλακα. Βγαίναμε σκοπιά. Από προδοσία μάς περικύκλωσε ο στρατός και με μεγάλη δυσκολία καταφέραμε να σώσουμε τους τραυματίες μεταφέροντάς τους σε άλλο σημείο. Με πολύ μεγάλες δυσκολίες προμηθευόμασταν τα φάρμακα και φροντίζαμε για την ασφάλεια των τραυματιών. Μετά τη μάχη στο Κηπουργιό. Ρίτσα ΤΣΙΑΚΙΡΗ Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Η ΑΛΛΗ. Το 1947 βρέθηκα στον Κόζιακα και από τα Χάσια μας ζητούσαν φάρμακα. Οι φαντάροι του κυβερνητικού στρατού είναι αδέλφια μας! Απ' τη "χαράδρα" και τα μαρτύρια της Μακρονήσου.Δέσποινα.

παρελαύνει οποιονδήποτε στο Στάδιο παρουσία δημοσίων τρόπο της υπαλλήλων και μαθητών των Σοβιετικής Ένωσης. Παράλληλα. όχι μόνο πολιτικά. τα επεκτατικά αυτά σχέδια των στρατοκρατών ιμπεριαλιστών αποκαλύπτονται κι από ομολογίες επώνυμων ανώτατων αξιωματούχων της ελληνικής στρατιωτικής ηγεσίας. ο στρατηγός Μερεντίτης σε άρθρο του στο "Βήμα" της 17. δηλαδή τον Το Μακρονησιώτικο 596 ΤΠ. που είχαν μεταφερθεί Αποκαλυπτικές υποχρεωτικά για να ομολογίες . προκειμένου να υποτάξουν το λαό μας... να μετατρέψουν την Ελλάδα σε στρατιωτική βάση και ορμητήριο για τις επεκτατικές τους βλέψεις στις πρώην σοσιαλιστικές βαλκανικές χώρες.1952 γράφει: . Συγκεκριμένα.2. Σχολείων της Αθήνας και του Πειραιά.χειροκροτούν Άλλωστε. που εδραιώνουν απόλυτα το ιστορικό πια γεγονός. με απώτερη προοπτική την επίτευξη του κύριου στόχου τους. με έλεγχο με όπλα χωρίς σφαίρες. αλλά και οικονομικά. ότι ο Εμφύλιος στην Ελλάδα ήταν αποκλειστικά δημιούργημα του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού και της ελληνικής αντιδραστικής κλίκας."Ο ΑΓΩΝΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ ΕΙΝΑΙ ΦΑΣΗ ΤΟΥ ΠΑΓΚΟΣΜΙΟΥ ΑΓΩΝΑ ΜΕΤΑΞΥ ΗΠΑ ΚΑΙ ΣΟΒΙΕΤΙΚΗΣ ΕΝΩΣΗΣ" Το αφιέρωμα του "Ρ" στα 50χρονα του ΔΣΕ δίνει την αφορμή να έρθουν στο φως για πρώτη φορά αδιάψευστα στοιχεία.

που δυναμικά καθοδηγούνταν από το ΚΚΕ. "Συνωμοσίες" και "ύποπτοι" . Σ' αυτή την κατεύθυνση άλλωστε "διαπαιδαγωγούσαν" τους Έλληνες φαντάρους. για να χτυπηθεί το προοδευτικό κίνημα. Μόσχα είναι τ' όνειρό μας. στη διάρκεια της τριπλής φασιστικής κατοχής..Σόφια.. ουστ Θράκη και Μακεδονία δε θα δείτε πια. συμπίπτει με το "φούντωμα" των αγώνων του λαού μας. που είχε αρχίσει στη χώρα μας... βορειότερον των συνόρων της. Εις περίπτωσιν ευνοϊκών συνθηκών να προελάσουν οι δυνάμεις της μετά των άλλων."Η Ελλάδα να θέση από τούδε εις την διάθεσιν των συμμαχικών αναγκών υπό τα όπλα. οι παλιότεροι θα θυμούνται και το εμβατήριο που ανάγκαζαν τους φαντάρους να τραγουδάνε: ". καλλιεργώντας το μίσος ενάντια στους βόρειους γείτονές μας και κύρια στη Βουλγαρία." Μετά την απαραίτητη αυτή παρένθεση πρέπει να πούμε ότι η επέμβαση των Αγγλοαμερικανών και των αντιδραστικών κύκλων της Αθήνας.. συμπεριλαμβανομένων και των ιταλικών.. με μπροστάρη το ΕΑΜ. Εξω Βουλγαριά. προετοιμάζοντας το στρατό και το λαό ψυχολογικά για τη μελλοντική εισβολή.. όσας δυνάμεις το Ανώτατον Συμμαχικόν Στρατηγείον κρίνει αναγκαίας.. Πέρα απ' τις ομιλίες στις στρατιωτικές μονάδες από τους κατηχητές αξιωματικούς "Ηθικής Αγωγής" με θέμα "Οι προαιώνιοι εχθροί μας". ".

Ν. ήταν οι χιλιάδες έγκλειστοι στις φυλακές. 509/1947. που είχε προλάβει να τους πιάσει έγκαιρα το αντιδραστικό κράτος της Δεξιάς με βάση τον Α. για ν' αγρότες. που το πλήρωσε πολύ ακριβά. κρεμασμένη στο λαιμό τη Ήταν. . Εμείς να πούμε μόνο ότι εκείνοι που μπορούσαν ν' αποτελέσουν τις εφεδρείες του ΔΣΕ και ασφαλώς θα 'ταν πολύτιμο έμψυχο δυναμικό. Ν. ούτε θα γίνει αναφορά στις δικαιολογημένες ή αδικαιολόγητες αιτίες αυτού του γεγονότος.από μακριά βέβαια . φωτογραφική μηχανή. δηλαδή.Το χτύπημα ήταν σκληρό για το λαό μας. ήταν σχετικά μικρό. και το Μεταξικό Α. Εδώ βέβαια δε θ' αναλυθεί το σοβαρό κι ενδιαφέρον αυτό κεφάλαιο της ένδοξης ιστορίας του ΔΣΕ.τις μάχες στην οροσειρά και κωμοπόλεων. Σκληρότερο για την ελληνική επαρχία. το του Γράμμου. στα ξερονήσια και τα στρατόπεδα κομμουνιστές. ορεινών χωριών παρακολουθεί . κάτοικοι απαθανατίσει το μακελειό. ποσοστό των στελεχών και Μπαλοδήμος. που ανθυπολοχαγός διερμηνέας προέρχονταν απ' τα μεγάλα αστικά κέντρα. προοδευτικοί αριστεροί πολίτες. με ελληνική επαρχία. Αντίθετα. που τιμωρούσε με ισόβια κάθειρξη "την απόπειρα συνωμοσίας" και με θάνατο την "εφαρμογή συνωμοσίας". το περιώνυμο Γ` Ψήφισμα του Ιούνη 1946. Ζαϊμης και ο μαχητών. Δίπλα του οι επιτελικοί αξιωματικοί Βεντήρης. που πρόβλεπε την ποινή του θανάτου για "διάδοσιν ιδεών εχουσών σκοπόν την ανατροπήν του κρατούντος κοινωνικού συστήματος". Αυτός είναι ο βασικός λόγος που η μεγάλη πλειοψηφία των κυνηγημένων και στη συνέχεια μαχητών του ΔΣΕ Στο κέντρο της φωτογραφίας ο ήταν απ' την Αμερικανός στρατηγός.

Αυτά νομιμοποίησε η Βουλή τον Οκτώβρη του 1949 με ειδικό ψήφισμα που κατέθεσε ο Παναγιώτης Κανελλόπουλος.βρίσκονταν 17. στην Ικαρία και τ' άλλα νησιά.000 καταδικασμένοι και πάνω από 5.12. που είχαν μετατραπεί σε τόπους εξορίας. συλλόγους ή πολιτικές κινήσεις που βρίσκονταν κάτω απ' την επιρροή του. με βάση τον Α. ενώ αρκετές χιλιάδες μεταφέρονταν στο Τρίκκερι. παρέτεινε επ' αόριστον το χρόνο εκτόπισης των "υπόπτων".000 εντάλματα σύλληψης για ισάριθμους αγωνιστές της Εθνικής Αντίστασης.000 υπόδικοι. 509/1947 έβγαλαν εκτός νόμου το ΚΚΕ και τις Οργανώσεις του. που ίσχυσε και στις δεκαετίες 1950 και 1960.000 κομμουνιστές και προοδευτικούς πολίτες στην εξορία. της συμφιλίωσης του λαού και που αποτελούσε τη συνισταμένη του πολιτικού αγώνα που έκανε τότε το ΚΚΕ. δόθηκαν τέτοιες αρμοδιότητες στις διωκτικές αρχές. Παράλληλα. με γενικό εισηγητή τον βουλευτή Παναγή Παπαληγούρα.Απρίλης 1950 . εκεί που έγιναν τα πιο φρικιαστικά εγκλήματα. και γ` βαθμού! Την έννοια "συνωμοσία" και "ύποπτος" έδιναν οι μακελάρηδες των 25 Στρατοδικείων. που λειτουργούσαν στη χώρα τα χρόνια εκείνα. Ετσι. "Ευτυχείς" και "υπερήφανοι" . λοιπόν. Το Νοέμβρη του 1945 είχαν εκδοθεί 80. είχε "επιστρατευτεί" όλη η σχετική προπολεμική νομοθεσία.1936. που οδήγησαν με αποφάσεις των "Επιτροπών" Ασφαλείας 40. σε κάθε ενέργεια που εκφραζόταν με την υπεράσπιση της ειρήνης. ενώ επεξέτεινε τις διώξεις σε συγγενείς των "υπόπτων" α`. υπουργός Στρατιωτικών τότε.375/18. ενώ στις φυλακές . Δυο χρόνια μετά το 1947 "ανοίγει" η Μακρόνησος. καθώς κι άλλους μαζικούς φορείς. που "καταδίκαζε τη σκέψη". Ν. β`. Επίσης. το ελληνικό Νταχάου.

σ' όλο το περιεχόμενο του αξιωματούχοι Γκρέιντ και Χόφμαν υποδέχονται τους Αμερικανούς βιβλίου αυτού.3. η Φρειδερίκη. Όσοι το διαβάσουν ας βγάλουν τα συμπεράσματά Στις αρχές του καλοκαιριού του τους. δεδομένου ότι έχουν χαρακτηριστεί "άκρως απόρρητα και εμπιστευτικά". ο υπουργός Στρατιωτικών. ο αρχηγός της Αμερικανικής Στρατιωτικής Αποστολής.Στο σημείο αυτό θα 'ταν χρήσιμο να δημοσιεύσουμε ένα ντοκουμέντο. Καραμανλής. Μακρονήσου. δεν είναι δυνατή η πρόσβαση. διοικητή . στρατηγός Βαν Φλιτ. για να γραφείο του Γ..1949 πάνε στη Μακρόνησο ο βασιλιάς Παύλος Γλύξμπουργκ. Διαβάστε τι έγραψαν "για την ηθική και εθνική αγωγή" των κρατουμένων. ο Παναγ.. Τα κείμενα δεν επιδέχονται αμφισβήτηση γιατί έχει διαπιστωθεί η γνησιότητα του γραφικού χαρακτήρα του καθένα απ' τους προαναφερόμενους. Στη φωτογραφία περιχαρείς στρατοπεδάρχη ο Κ. λοιπόν. Είναι 1949 με το αμερικανικό απόσπασμα απ' το αεροπλανοφόρο "Σικελία" "Βιβλίο μεταφέρονται στο Φάληρο 49 επισκεπτών" που "Χελ Ντάιβερ" καθέτου υπήρχε στο εφορμήσεως. ο υπουργός Δικαιοσύνης. ο πρίγκιπας Γεώργιος. της 23. χρησιμοποιηθούν στις Μπαϊρακτάρη. Μελάς. Το πρωί. πιλότους όπως και σ' άλλα έγγραφα της περιόδου εκείνης. "Η σημερινή επίσκεψη εις Μακρόνησον υπήρξε δι' εμέ μια από τις ευτυχέστερες ημέρες της ζωής μου. Παναγιώτης Κανελλόπουλος. κι η γυναίκα του Νίτσα. ενώ έχει συμπληρωθεί 50ετία.γενικού επιχειρήσεις του Γράμμου και του Βίτσι. Κανελλόπουλος και οι Αμερικανοί Δυστυχώς. Γ. Αληθινόν .

"Είμαι υπερήφανος που Σας αντίκρυσα. τον Βα`ϊτσα. ήταν φανερός. Καραδήμα . Ετσι. Στην Αθήνα συγκροτήθηκε το 596 Τάγμα Πεζικού. 16ης ταξιαρχίας του ΔΣΕ . στο περιφέρεται από τον Αμερικανό στρατηγό Βαν Φλιτ (στο κέντρο). οι φαντάροι είχαν κρεμασμένα στους ώμους όπλα που όμως ήταν άδεια. δεν έπεσαν έξω.να υποκύψουν και να πάνε στο μακελειό του Γράμμου. Βαν Φλιτ".εθνικόν βάπτισμα. τον Κοθρή. Χαρακτηριστικό είναι ότι όταν συγκροτήθηκε το 596 ΤΠ και έκανε παρέλαση στους κεντρικούς δρόμους της Αθήνας και στο Παναθηναϊκό Στάδιο. Οι αντοχές στα φριχτά βασανιστήρια στο Μακρονήσι δεν ήταν ίδιες για όλες τις χιλιάδες των κρατουμένων. υπήρξαν φαντάροι που προτίμησαν .είναι η σημαία της λοιπόν στο Λιόκο. Και πραγματικά. χρησιμοποιήθηκε στον εμφύλιο της Κορέας. τον Φοίφα . τον Καραφώτη. Ολαι αι ευχαί μου απευθύνονται διά παλληκάρια της Μακρονήσου.για ν' αποφύγουν τα μεσαιωνικά βασανιστήρια απ' τον Σούλη.που στο Τσάρνο. Σε κανέναν δεν είχαν δώσει σφαίρες! Ο φόβος ότι οι Μακρονησιώτες φαντάροι μπορεί να στρέψουν τα όπλα ενάντια σ' αυτούς που είχαν διατάξει το βασανισμό τους. που το 'ριξαν αμέσως στις φονικές μάχες με το ΔΣΕ στο Γράμμο και που αργότερα. τον στρατηγό Θρ. Μη λυπάστε το αίμα τους! Περήφανοι για την κατάκτηση του Στις επιχειρήσεις "λαφύρου" . άνδρες του Β` Τάγματος Σκαπανέων. τον Τσιμπλή. αφού αντικατέστησε τον αγγλικό οπλισμό του με αμερικανικό στον Τύρναβο. Παναγιώτης Κανελλόπουλος". Τσακαλώτο (δεξιά) και τον αντιστράτηγο Π. Σας συγχαίρω και Σας υπόσχομαι να μείνω ψυχικά πάντοτε κοντά Σας.

Αυτό έγινε και στις 18 . που σήμαινε την κυριαρχία του αντικειμενικού σκοπού. είχε τρομερές απώλειες. Τρεις απόπειρες έγιναν για την κατάληψη του υψώματος και οι τρεις χωρίς αποτέλεσμα. στον Κλέφτη. είχε δώσει αυστηρή διαταγή να πυροβολούνται επιτόπου απ' τους διοικητές των μονάδων όσοι έδειχναν τέτοιες διαθέσεις.. στο Ταμπούρι. Το αίμα των φαντάρων της Μακρονήσου χυνόταν άφθονο. Μακρονησιώτες φαντάροι "αυτομολούσαν" με κάθε ευκαιρία που τους δινόταν. που είχε την ονομασία "Τάγμα Ανανηψάντων". στο Πάτωμα.. Κετσέας τού δήλωσε απ' τον ασύρματο: "Μη λυπάσθε το αίμα τους. ο Θ. που είχε ξεκινήσει απ' το χωριό Πληκάτι για να "πιάσει" το Γράμμο. Κετσέα για τα πυρά που δέχτηκαν απ' το ΔΣΕ και που θέριζαν τις εμπροσθοφυλακές του τάγματος. γιατί ανήκε σε αριστερούς φαντάρους και γι' αυτό ήταν φτηνό. Μια συνομιλία. Μάλιστα. Υστερα από αναφορά του διοικητή του 596 ΤΠ προς τον Θεμ. Η Μακρόνησος βγάζει συνέχεια. ο διοικητής της 1ης Μεραρχίας του κυβερνητικού στρατού.Σκύρτση. το Τάγμα αυτό. με έδρα την Κόνιτσα.20 Αυγούστου στη μάχη για την κατάληψη του υψώματος Σκύρτση. στη Φούρκα. είναι χαρακτηριστική. που βασικά οφείλονταν στην άρνηση των φαντάρων να χτυπήσουν τ' αδέλφια τους. που καταγράφηκε τα χρόνια εκείνα. Σ' όλες τις πολεμικές ενέργειες από την πλευρά του κυβερνητικού στρατού προηγούνταν αεροπορικός βομβαρδισμός των θέσεων των μαχητών του ΔΣΕ και βολές πυροβολικού. Τα νεκρά κορμιά των Μακρονησιωτών γιόμιζαν τα νεροφαγώματα και τα χαντάκια του υψώματος.". Κι αυτό το αίμα ανταλλάχτηκε για λόγους σκοπιμότητας μ' ένα σηματάκι από τσίγκο που κρέμασαν στο μανίκι του χιτωνίου όσοι υπηρέτησαν στο 596 ΤΠ. Δεν είναι τυχαίο ότι η τακτική αυτή στη διάρκεια του Εμφύλιου δεν εφαρμοζόταν μόνο όταν στις επιχειρήσεις συμμετείχε το 596 ΤΠ. δηλαδή του υψώματος "2520" του τριγωνομετρικού του Γράμμου. Στις επιχειρήσεις με το ΔΣΕ. καθώς και στην .

που το απένειμε μάλιστα η Γερμανίδα Φρειδερίκη. 541. αυτή τη φορά απ' τον στρατηγό Θρ. εσταμάτησαν δύο ταξιαρχίας. ίσως και 2 όλμοι.. την ελληνική η ναυαρχίδα του 6ου αντιδραστική Αμερικανικού Στόλου της κλίκα... Κι αυτό το συναίσθημα έγινε .". 470 . Μεσογείου. κατέπλεε τακτικά στο Φάληρο για πολλούς και "Πίστη ακλόνητη.. είναι χαρακτηριστική της πίστης των μαχητών του ΔΣΕ: "Μια αντικειμενική κρίσις θα μας δώσει την εντύπωσιν ότι 8 οπλοπολυβόλα. Μια βαρύγδουπη ονομασία. Ηταν το Διακριτικό Αγώνος Διασώσεως Ιερών Οσίων Φυλής (ΔΑΔΙΟΦ).. εξυπηρέτησε τον αμερικανικό ιμπεριαλισμό και Το αεροπλανοφόρο "Φόρεσταλ". Τόμος 2ος. γιατί ακριβώς ήταν κι αυτοί σπλάχνα του ίδιου λαού. σελ.471 δεν μπορεί παρά την προσπάθειά του να αποφύγει τελικά να ομολογήσει: "Αυτοί που βγήκαν στο βουνό επέδειξαν πίστη ακλόνητη και εξαιρετικό πνεύμα αυτοθυσίας. Τσακαλώτο στο βιβλίο του "40 χρόνια στρατιώτης". 26 πυροβόλα και ανάλογον αεροπορίαν. Γιατί ο Εμφύλιος έγινε για τα ξένα συμφέροντα. Και το σημαντικότερο. Αβέρωφ στο βιβλίο του "Φωτιά και τσεκούρι". σελ. Ο Ευάγγ.. που έκρυβε υποκρισία.". Ο αγώνας του ΔΣΕ είχε παλικαριά. διαφόρους λόγους.. αλλά και την αιτία του μακελειού. πνεύμα αυτοθυσίας" Μια άλλη ομολογία...5η Μοίρα των ΛΟΚ. οι μαχητές του ένιωθαν αδελφοσύνη για τους φαντάρους του κυβερνητικού στρατού.

όσο σίδερο οι ξένοι κι αν ρίξουν νικητής θα 'ναι πάντα ο λαός.τραγούδι στα χείλια των μαχητών του ΔΣΕ. .Αδέλφια μου φαντάροι είναι κρίμα για τους ξένους να πέσεις νεκρός.. Τα ίδια αισθήματα έτρεφαν οι μαχητές του ΔΣΕ απέναντι και στους επιστρατευμένους ΜΑΥδες.... Σώθηκε η μάνα. Οι στίχοι είναι του Νίκου Τριανταφύλλου: ". με τόσην ευκολίαν και τα παρέδιδαν εις τους αντάρτας.". Αυτή η συμπεριφορά του ΔΣΕ απέναντι τους άντρες των ΜΑΥ είχε τον αντίκτυπό της..". που καταπλέουν έριχναν τα αεροπλάνα. Τον αποκαλύπτει με τη χαρακτηριστική του φράση ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος: ". Στο λιμάνι του οι καυστικές χημικές ουσίες και τα Πειραιά βαρέλια με πετρέλαιο. Και απετέλεσαν την καλυτέραν πηγήν εξοπλισμού των συμμοριακών ομάδων. τα τρία παιδιά και το γαϊδουράκι τους. δοκιμάστηκαν οι βόμβες Ναπάλμ...Με όσην απροθυμίαν εδέχθησαν τα όπλα.... που υποχρεώνονταν όταν τέλειωναν τις δουλιές τους στα χωράφια να παίρνουν τα όπλα και κάθε βράδυ να φυλάνε σκοπιά στις παρυφές των χωριών τους.... Ανάμειξη των Αμερικανών παντού Οταν τα "γεράκια" του αμερικανικού Πενταγώνου πήραν τη σκυτάλη απ' τους Αγγλους ανέλαβαν να εξοπλίσουν τον κυβερνητικό στρατό με Για πρώτη φορά στα Γραμμοχώρια σύγχρονα όπλα. τους αγρότες. ο κόσμος κατέφυγε στο δάσος. Το σπίτι στο χωριό κάηκε..

. οι Αμερικανοί ήταν αποφασισμένοι να χτυπήσουν το ΔΣΕ. εκτοξευτές ρουκετών. και εκτός απ' την αμέριστη βοήθεια στον κυβερνητικό στρατό με πολεμικό υλικό.υποστηρίζοντας ότι η επιτυχία της αμερικανικής πολιτικής στην Ευρώπη. το λένε ξεκάθαρα: "Διαλέξαμε την Ελλάδα και την Τουρκία. που αλυσόδεσε το λαό μας και στρεφόταν ενάντια στα δικαιώματα και τις κοινωνικές κατακτήσεις του. C. Ιατρίδης. απαιτούσε μια πολύ σταθερή στάση στην Ελλάδα". Πιο καθαρά ο αρχιστράτηγος S. J.όπως ομολόγησαν οι Αμερικανοί αξιωματούχοι . όχι γιατί χρειάζονται βοήθεια ή γιατί είναι λαμπρά υποδείγματα δημοκρατίας και ύπαρξης των τεσσάρων ελευθεριών. αλλά γιατί αποτελούν για μας τις στρατηγικές πύλες της Μαύρης Θάλασσας και της καρδιάς της Σοβιετικής Ενωσης". να μεταφέρουν στην Ελλάδα και μάχιμα αμερικανικά τμήματα ". Η Ελλάδα είχε ενταχθεί στο Δόγμα Τρούμαν. Σύμφωνα με όσα έχουν αποκαλυφθεί. καθηγητής Διεθνούς Πολιτικής στο S. ημιαυτόματα τηλεβόλα. COLLEGE). ορεινά πυροβόλα. με το στόμα του Τρούμαν. ST.για το λαό του Βιετνάμ. που χρησιμοποιήθηκαν για πρώτη φορά στα χωριά μας κι ήταν η πρόβα . Οι Αμερικανοί.. (Γιάννης Ο. (Εφημερίδα "Νιου Γιορκ Χέραλντ Τρίμπιουν" της 6 Απρίλη 1947).αμερικανικά οχηματαγωγά που μεταφέρουν πολεμικό υλικό κατάλληλο για "ορεινές επιχειρήσεις" και κυρίως όλμους των 60 και 81. CHAMBERLIN αναφέρει σε έκθεσή του: . καθώς και του ευρωπαϊκού προγράμματος οικονομικής βοήθειας. μέχρι και βόμβες ναπάλμ.

δηλώνουν οι Βαν Φλιτ και επαληθεύει τις Παναγιώτης Κανελλόπουλος κατά προθέσεις των την επίσκεψή τους στη Αμερικανών με την Μακρόνησο στις 23. Τις επιχειρήσεις στη Μουργκάνα τις κατεύθυνε προσωπικά ο επιστήθιος φίλος και έμπιστος της Φρειδερίκης στρατηγός Βαν Φλιτ. στις επιχειρήσεις το 1948 (Σχέδιο "Κορωνίς") και το 1949 (Σχέδιο "Πυρσός Α` και Β`") συμμετέχουν ανώτεροι Αμερικανοί αξιωματικοί του στρατού.. αναφερόμενος στο Ευτυχείς και υπερήφανοι Δόγμα Τρούμαν. Ο στρατηγός Ζαφειρόπουλος στο βιβλίο του "Ο αντισυμμοριακός αγών".Δεν ήτο μόνο απλή ηθική ενίσχυσις. στον παγκόσμιο αγώνα μεταξύ ΗΠΑ και Σοβιετικής Ενωσης".". ωστόσο.. Οι εξουσίες στους Αμερικανούς δόθηκαν απ' την ελληνική . Η ανάμειξη των Αμερικανών υπάρχει παντού. αλλά ενείχε την έννοιαν της προωθημένης προπομπού του αμερικανικού στρατού εις την Βαλκανικήν". Ακόμη και στα γραφεία της Ασφάλειας Αθηνών εγκαθίσταται ο Αμερικανός αξιωματούχος Ρόμπερτ Ντρίσκαλ..49 ομολογία του: ".. ενώ ουσιαστικά τις μάχες ανάμεσα στο ΔΣΕ και τις υπέρτερες δυνάμεις του κυβερνητικού στρατού τις διευθύνανε Αμερικανοί αξιωματικοί που είχαν τοποθετηθεί στις διοικήσεις των Μεραρχιών κι αργότερα των Ταξιαρχιών.3.Ουσιαστικά ο αγώνας στην Ελλάδα είναι απλώς μια φάση σημαντική. που κατευθύνει τις συλλήψεις δημοκρατικών πολιτών.

που αντικαταστάθηκε αργότερα απ' τον σκληροτράχηλο στρατηγό Βαν Φλιτ. Επίσης.000 πληρώματα πολεμικών πλοίων. Σκόπιμα αποκρύβονται όλα αυτά τα σοβαρά και πολύτιμα στοιχεία. που συνθέτουν την ιστορία της άλλης πλευράς του Εμφύλιου. πάνω από μισός αιώνας από τότε. Τα πλέον γνωστά ονόματα απ' το σύνολο των Αμερικανών αξιωματικών ήταν ο αρχηγός της αμερικανικής στρατιωτικής αποστολής. στο στρατιωτικό αεροπλάνο τύπου "Χάρβαντ" που καταρρίφθηκε στις παρυφές του Καρπενησίου στις 21 Γενάρη 1949. 7. τον Οκτώβρη 1948. γι' αυτόν ακριβώς το λόγο ο υπουργός Στρατιωτικών Ρόαγιαλ μαζί με τον υπουργό Εξωτερικών. Καραμανλής) να δημιουργήσει ένα πανίσχυρο στρατό που συνολικά αποτελούνταν από 150. το ξαναλέμε. Δυστυχώς.000 χωροφύλακες. Να μάθει ο λαός την πραγματική αλήθεια Η μεγάλη οικονομική βοήθεια απ' τους Αμερικανούς δίνει τη δυνατότητα στην ελληνική κυβέρνηση (όπου συμμετέχουν οι Γ. όταν έφτασαν. στρατηγός Γουίλιαμ Λισβέι. Κι έχει περάσει. 26.000 άντρες. 51. 14. στρατηγό Μάρσαλ.κυβέρνηση. Παπανδρέου και Κ. το κατάστρωσε ο Αμερικανός ταξίαρχος Τρούμαν Θίρσον. επέβαινε και ο Αμερικανός αντισυνταγματάρχης Εντνερ. 6. Στους αριθμούς αυτούς πρέπει να προστεθούν οι ΜΑΥδες και χιλιάδες αστυνομικοί ένστολοι και με πολιτικά. στην Αθήνα.000 εθνοφύλακες. Στη Ρούμελη το σχέδιο "Χαραυγή" για τις "εκκαθαριστικές" επιχειρήσεις τον Ιούλη 1948. σιδερένιες ντουλάπες που ανοίγουν με κωδικούς αριθμούς κρύβουν τους φακέλους με τα στοιχεία αυτά. ενώ στη λεγόμενη "εκστρατεία Ρούμελης" συμμετείχαν ο Αγγλος συνταγματάρχης Κρουκ και ο Αμερικανός Πεντικόρ. ο αντισυνταγματάρχης Τζέκινς κι άλλοι.000 αστυνομικούς. Οταν ζήτησα .500 πληρώματα πολεμικών αεροπλάνων και προσωπικό αεροδρομίου.

υποτάσσοντάς τη στην πραγματικότητα. αφού στην κυριολεξία πουλήθηκαν σε οικογένειες αλλοδαπών. Απ' όποια πλευρά κι αν εξετάσει κανείς το θέμα. έκαναν σκληρούς . άλλα έμειναν χωρίς σπίτι και οικογένεια. Άλλα σκοτώθηκαν ή έμειναν ανάπηρα. Τα παιδιά του εμφυλίου πολέμου Ξεχωριστή σελίδα στην ιστορία του εμφυλίου πολέμου καταλαμβάνει αναμφισβήτητα το παιδί. Κι όμως είναι ανάγκη. άλλα πέθαναν από αρρώστιες. στα πλαίσια ενός ατέλειωτου παζαριού. πληρώνοντας γιατί είχαν γονείς . Το αφιέρωμα έγραψε και επιμελήθηκε ο δημοσιογράφος Δημήτρης ΣΕΡΒΟΣ.φυλακές του μετεμφυλιακού καθεστώτος και στις "παιδουπόλεις" της βασίλισσας Φρειδερίκης. χάνοντας από πολύ νωρίς το παιδικό τους χαμόγελο. αφού οι συνθήκες που έζησαν τους αφαίρεσαν την παιδική αγνότητα και αφέλεια. εθνική ανάγκη. οι αρμόδιες υπηρεσίες. την πραγματική αλήθεια κι όχι την ιστορία του Εμφύλιου όπως την έχουν σερβίρει γιατί έτσι τους συμφέρει. του Πολεμικού Μουσείου και της ΓΓΤΠ.. πολιτικές και κυρίως στρατιωτικές. άλλα κατέληξαν στα περιβόητα αναμορφωτήρια .ήταν το ανυποψίαστο θύμα των πολεμικών συγκρούσεων.απλησίαστη. Όχι βέβαια γιατί έπαιξε κάποιο ρόλο στα πολεμικά γεγονότα. Οι φωτογραφίες είναι από το προσωπικό του αρχείο και από τα φωτογραφικά τμήματα του Μουσείου Μπενάκη. άλλα έχασαν τις ρίζες τους.. αλλά γιατί όπως συμβαίνει σε κάθε πόλεμο . τα παιδιά εκείνης της περιόδου υπέστησαν όσο κανείς τις συνέπειες του πολέμου.να έχω πληροφόρηση. αρνήθηκαν. στράγγισαν τη φαντασία τους. τις διαστάσεις του οποίου ακόμη δε γνωρίζουμε.μονότονους τους χτύπους της καρδιά τους και την ψυχή τους τραχιά . να μάθει ο λαός μας την αλήθεια.

Είναι τα παιδιά του λεγόμενου παιδομαζώματος.κομμουνιστές. γιατί έτσι ήθελαν οι νικητές του εμφυλίου και ξαναεπέστρεψαν . Έτσι θα περιοριστούμε σε ορισμένες βασικές πλευρές του ζητήματος και συγκεκριμένα στις πιο πολυσυζητημένες. Αντικειμενικά. Εκ των πραγμάτων δεν είμαστε σε θέση να αναφερθούμε σε όλες τις πτυχές του θέματος που αφορούν τη ζωή και τη μοίρα των παιδιών του εμφυλίου. λοιπόν. φιλοδοξώντας να δώσουμε μια όσο το δυνατό περιεκτική και ουσιαστική εικόνα. γενικά το κοινωνικό περιθώριο. με όλα τα τραύματα που μπορεί να δημιουργήσει ένας πόλεμος.στην πατρική τους γη σε μεγάλη ηλικία. Είναι εκείνα τα παιδιά που αν και βρήκαν στοργή και φιλοξενία στις νέες τους εστίες. Μια κατηγορία των παιδιών της Ελλάδας εκείνης της περιόδου. αν και δεν τους έλειψε η φροντίδα. που όλοι τα έχουμε γνωρίσει μέσα από τα φρικιαστικά παραμύθια του μετεμφυλιακού καθεστώτος.όσα επέστρεψαν . τροφοδοτώντας με το πέρασμα του χρόνου την εγκληματικότητα. . στις σοσιαλιστικές χώρες. Για το θέμα αυτό υπάρχει πολύ ανεξερεύνητο υλικό. Είναι εκείνα τα παιδιά που αναγκάστηκαν να μεγαλώσουν μακριά από τον τόπο τους. άλλα γνώρισαν την πιο σκληρή εκμετάλλευση ανθρώπου από άνθρωπο μπαίνοντας στα σκλαβοπάζαρα της παιδικής εργασίας. ακολούθησε το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς. την πορνεία. δεν μπορούμε να ανταποκριθούμε σε κάτι τέτοιο. άλλα βρέθηκαν στους δρόμους των μεγάλων πόλεων κι έμειναν γνωστά στις θύμησες των ανθρώπων ως οι "αλητοεπαίτες". η προσοχή και ο σεβασμός των μεγαλυτέρων στις ανάγκες τους χρησιμοποιήθηκαν από την ντόπια αντίδραση ως αντικείμενο της πιο αισχρής αντικομμουνιστικής προπαγάνδας. ικανό για τη συγγραφή πλήθους βιβλίων.

χ. που άσκησε το μεταβαρκιζιανό καθεστώς. έτσι προσφυγικά σχολεία και παιδικοί ώστε να είναι σταθμοί δυνατή η κατανόηση του θέματος στην ευρύτερη διάστασή του. πήραν από νωρίς το δρόμο της προσφυγιάς. Ορισμένα από αυτά. που έχασαν τη ζωή τους. Μια δεύτερη αξιοσημείωτη πλευρά του Εμφυλίου είναι το άδειασμα των αγροτικών περιοχών που πραγματοποίησε ο . που υπέστησαν πλήθος συνεπειών. όπου δημιουργήθηκε αυτοδιοικούμενη ελληνική κοινότητα.Οι καταστάσεις και οι κίνδυνοι που βιώνει ένα παιδί στον πόλεμο δεν είναι δύσκολο να γίνουν αντιληπτές. δύο νηπιαγωγεία κι ένας βρεφικός σταθμός. σπίτια. Τέτοιος προσφυγικός τόπος για τους καταδιωκόμενους αγωνιστές με τις οικογένειές τους αμέσως μετά τη Βάρκιζα ήταν το Μπούλκες της Γιουγκοσλαβίας. Εκεί ιδρύθηκαν τα πρώτα προσφυγικά σχολεία και παιδικοί σταθμοί. κάηκαν περιουσίες. όπως είναι γνωστό. φυλακίστηκαν και διώχτηκαν. ακολουθώντας τους γονείς τους και τη μόνη διέξοδο σωτηρίας που είχαν. Θύματα αυτής της κατάστασης ήταν και χιλιάδες παιδιά. η μοναρχοφασιστική τρομοκρατία. ενώ δεν ήταν λίγοι αυτοί που ξαναβγήκαν στα βουνά μη μπορώντας να σταθούν σε χλωρό κλαρί. στον ελληνικό Εμφύλιο Στις σοσιαλιστικές χώρες. όπου έγινε κατορθωτό. άλλοι ξυλοκοπήθηκαν. Σε κείνες τις συνθήκες. Μια πλευρά είναι ο μονόπλευρος εμφύλιος πόλεμος. που βρέθηκαν στους δρόμους. π. όμως. Ειδικά.. που αξίζει να ιδρύθηκαν και τα πρώτα σημειωθούν. διαλύθηκαν οικογένειες. με σκοπό να καθυποτάξει και να εξοντώσει το ΕΑΜικό κίνημα. λειτουργούσαν τρία δημοτικά σχολεία. Το 1947. αμέσως υπάρχουν μετά τις πρώτες αποστολές ορισμένες πλευρές παιδιών από την Ελλάδα. δολοφονήθηκαν χιλιάδες αγωνιστές.

Ανάμεσά τους και χιλιάδες παιδιά (υπολογίζεται ότι ήταν γύρω στις 150. Αυτή η πολιτική αδειάσματος της υπαίθρου. που ακολούθησαν τη μοίρα των γονιών ή των κηδεμόνων τους. με σκοπό να στερήσει τους αντάρτες από τη βοήθεια και την ενίσχυση του λαού. κάνοντας λόγο για "απαγωγή παιδιών πέρα από τα σύνορα" αναφέρεται σ' αυτό που η ντόπια αντίδραση κατηγορώντας το ΔΣΕ και το ΚΚΕ . Για . (Βλέπε: Βασίλισσα Φρειδερίκη: "Μέτρον κατανοήσεως" σελ. Αναφέρει επίσης ότι σ' αυτές τις παιδουπόλεις συγκεντρώθηκαν 25.περί διαπαιδαγώγησης των παιδιών και διαμόρφωσής τους σε εχθρούς της πατρίδας . έστω ως θέμα.000 παιδιά. Η ίδια η Φρειδερίκη περιγράφει το σκοπό του εγχειρήματος ως εξής: "Στην αρχή το κύριο σχέδιο ήταν να σώσουμε τα παιδιά μας των βορείων επαρχιών από την απαγωγή πέρα από τα σύνορα και τη διαπαιδαγώγησή τους σε εχθρούς της πατρίδας". δεν υπήρχαν το 1947.000). Γύρω στις 800.ονόμασε "παιδομάζωμα". επιχειρεί να δικαιολογήσει τη δημιουργία των "παιδουπόλεων" επικαλούμενη δήθεν γεγονότα. 176 177). Συγκεκριμένα. Η Φρειδερίκη. Οι "παιδουπόλεις" δημιουργήθηκαν στα 1947 (στα πλαίσια του Οργανισμού Βασιλικής Πρόνοιας. όπως γίνεται εύκολα αντιληπτό. είχε και μια ειδική ξεχωριστή πλευρά. χωρίς να τους παρέχεται καμιά φροντίδα και καμιά προστασία.που αρπάζονταν από τις εμπόλεμες περιοχές και η διαπαιδαγώγησή τους σύμφωνα με την εθνικόφρονη αντικομμουνιστική ιδεολογία. το 1947 τέτοιο θέμα δεν υπήρχε.κυβερνητικός στρατός. η οποία αφορά στις γνωστές "παιδουπόλεις της Φρειδερίκης". Ομως. βίαιου ξεριζωμού των αγροτών και στοιβάγματός τους στις πόλεις.κυρίως ανταρτόπαιδων .είναι άκρως χρήσιμα για να καταλάβει κανείς και τους σκοπούς των "παιδουπόλεων" και τη διαπαιδαγώγηση που παρείχαν. Σκοπός αυτής της κίνησης ήταν η συγκέντρωση παιδιών . που. Οσο για τα υπόλοιπα που αναφέρει . που συγκροτήθηκε τον Ιούλη του ίδιου έτους) με πρωτοβουλία της τότε βασίλισσας και άλλων κυριών της υψηλής κοινωνίας.000 υπολογίζονται αυτοί που ξεσπιτώθηκαν από την ύπαιθρο με τη βία και στοιβάχτηκαν στις πόλεις για να ζήσουν σε ελεεινές συνθήκες.

ήταν κάτι παραπάνω από φανερή. σχετικές ανακοινώσεις έκανε ο ραδιοσταθμός "Ελεύθερη Ελλάδα" (Βλέπε: "Δελτίο ειδήσεων ΔΣΕ".φυλακές επρόκειτο και για τίποτε άλλο.που είχαν μεταφερθεί στις ανταρτοκρατούμενες περιοχές από τους γονείς τους για να προστατευτούν. Τους μεγαλύτερους κινδύνους στον Εμφύλιο αντιμετώπιζαν τα παιδιά των εμπόλεμων περιοχών. Ζούσαν καθημερινά με τον κίνδυνο του θανάτου. Ευθύς εξαρχής υπήρχε το ζήτημα της εξασφάλισης των παιδιών ανταρτών . 3/3/1948). η ένταση του πολέμου. ενώ το υπουργείο Εσωτερικών της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης .με μαζικό και οργανωμένο τρόπο . έλαβαν μαζικό χαρακτήρα. Για το θέμα αυτό. Είναι δε χαρακτηριστικό ότι ο κυβερνητικός στρατός βομβάρδιζε με την αεροπορία του κατοικημένες περιοχές σπέρνοντας τον αφανισμό. όσο και η ΠΔΚ απηύθυναν σχετικό αίτημα στις χώρες αυτές και η μεταφορά των παιδιών άρχισε να πραγματοποιείται .από την κατεχόμενη Ελλάδα . Η μόνη διέξοδος για τη λύση του προβλήματος ήταν η μεταφορά αυτών των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες.αντικομμουνιστικά αναμορφωτήρια . Η αλήθεια για το λεγόμενο παιδομάζωμα Προς το τέλος του 1947 ο εμφύλιος πόλεμος φούντωσε για τα καλά και η ανάγκη για να υπάρξει ειδική μέριμνα για τα παιδιά . Τεράστιες ήταν οι απώλειες σε έμψυχο και άψυχο υλικό από τη ρίψη βομβών Ναπάλμ. ιδιαίτερα αυτά που βρίσκονταν σε ανταρτοκρατούμενες περιοχές. μάλιστα. αντιμετώπιζαν οξύ πρόβλημα διατροφής και δεν ήταν λίγα αυτά που έχαναν αναίτια τη ζωή τους.από το Μάρτη του 1948. Τόσο οι λαϊκές οργανώσεις των ανταρτοκρατούμενων περιοχών. Όμως. Στις περιοχές που έλεγχαν οι αντάρτες αυτή η ανάγκη έπαιρνε καθημερινά επιτακτικό χαρακτήρα. γενίκευσε το πρόβλημα και ο εκκλήσεις των κατοίκων της Ελεύθερης Ελλάδας προς την Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση να πάρει μέτρα. όπως και έγινε.ούτως ώστε να μην υποστούν με τη ζωή τους τις συνέπειες . σιγά σιγά.

στις 7/3/1948 έδωσε στη δημοσιότητα την εξής ανακοίνωση: "Λαϊκές και άλλες οργανώσεις πρόνοιας και προστασίας του παιδιού της Ελεύθερης Ελλάδας. με τις συνεχείς καταστροφές και λεηλασίες που συστηματικά εφάρμοζε και εφαρμόζει ο μοναρχοφασισμός σε βάρος του λαού και της περιουσίας του. αποδέχτηκαν τις εκκλήσεις αυτές και ανέλαβαν να περιθάλψουν τα Ελληνόπουλα για όσο διάστημα θα χρειαστεί. αποφάσισε να κάνει αποδεκτές τις αιτήσεις των λαϊκών οργανώσεων και των γονιών και να εγκρίνει την αποστολή και παραμονή των παιδιών. Οι φιλανθρωπικές και οργανώσεις προστασίας της παιδικής ηλικίας. . Με το εγκληματικό πέταμα στους δρόμους των πόλεων 150. βλέποντας πως με την καταστροφική πολιτική. με εξαιρετική χαρά και ευχαρίστηση. καθώς και διάφορες οργανώσεις της νεολαίας των χωρών αυτών. μέχρις ότου οι συνθήκες στη χώρα μας θα επιτρέψουν την επιστροφή τους. που διέταξε τους υποτακτικούς της να συγκεντρώσουν όλα ανεξαιρέτως τα παιδιά στα αστικά κέντρα για να τα μετατρέψουν σε γενίτσαρους και να τα βάλουν αναγκαστικά στις αγαπητές της χιτλερικές οργανώσεις νεολαίας. από τους οποίους τον τελευταίο καιρό σκοτώθηκαν 120 παιδάκια. Με την τελευταία διαταγή της Φρειδερίκης.000 και πάνω παιδιών. Ακόμα δε και με τους άνανδρους βομβαρδισμούς των ανυπεράσπιστων γυναικόπαιδων. που από το 1945 εφαρμόστηκε στην Ελλάδα από ξένους και ντόπιους εκμεταλλευτές. καθώς και χιλιάδες γονείς και κηδεμόνες απευθύνθηκαν προ καιρού με εκκλήσεις στις φιλανθρωπικές οργανώσεις των Λαϊκοδημοκρατικών Χωρών και ζήτησαν απ' αυτές να περιθάλψουν και να προστατέψουν την ελληνική παιδική νεολαία που κινδύνευε από τον υποσιτισμό και τη βαρβαρότητα του μοναρχοφασισμού. Η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. ελαττώθηκαν οι δυνατότητες ανάλογης διατροφής που έχει ανάγκη η παιδική ηλικία. που καθημερινά δεκάδες απ' αυτά πεθαίνουν.

Η ψευτοκυβέρνηση της Αθήνας και οι πάτρωνές της σηκώνουν καπνούς συκοφαντίας για να σκεπάσουν τις συνεχείς ήττες και διαλύσεις μονάδων του στρατού τους. ιδίως τις τελευταίες μέρες στην Πελοπόννησο. τα οποία προωθήθηκαν στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες. για τη δημιουργία σε γενικές γραμμές όλων εκείνων των συνθηκών άνετης διαβίωσης και μόρφωσής τους. που κατά εκατοντάδες κατακλύζουν τη Δημοκρατική Κυβέρνηση σ' όλες τις γωνιές της Ελλάδας. για τη διατροφή τους και την ιατροφαρμακευτική τους περίθαλψη. η Τσεχοσλοβακία. Απάντηση στις συκοφαντίες της δίνουν τα ευχαριστήρια τηλεγραφήματα. Ανά 25 παιδιά υπήρχε κι ένας τέτοιος συνοδός (Βλέπε: "Δελτίο Ειδήσεων ΔΣΕ" 3/3/1948). η Ρουμανία. τη Θεσσαλία και τη Ρούμελη. είχαν φροντίσει για τη μεταφορά και την εγκατάσταση των παιδιών από τη στιγμή που περνούσαν τα σύνορα. Οι χώρες υποδοχής. με τη σύμφωνη γνώμη των στενών τους συγγενών.20). (βλέπε: Θ. κι όπου δεν υπήρχαν γονείς. 15 . Επρόκειτο για παιδιά που στη μεγάλη τους πλειοψηφία ήταν παιδιά ανταρτών ή συγγενείς τους. ελεύθερης και σκλαβωμένης" (Βλέπε: Δελτίο Ειδήσεων ΔΣΕ. 8/3/1948 και εφημερίδα "Εξόρμηση" 15/3/1948). η Πολωνία. Χώρες που δέχτηκαν παιδιά ήταν η Γιουγκοσλαβία. Η μεταφορά και η εγκατάσταση των παιδιών στις ΛΔ Η αποστολή των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες έγινε με τη σύμφωνη γνώμη των γονιών τους. η Βουλγαρία. η Ουγγαρία. Θεσσαλία και Ήπειρο. Μητσόπουλου: "Μείναμε Ελληνες". καθώς και η ΕΣΣΔ μετά την ήττα του ΔΣΕ και το πέρασμα . Τα παιδιά καταγράφονταν σε ειδικές καταστάσεις και συνοδεύονταν στη χώρα υποδοχής από άνθρωπο που είχε εκλεγεί από τα συμβούλια γονέων της Ελεύθερης Ελλάδας. Η αποστολή ήταν οργανωμένη τόσο από μέρους των ανταρτών όσο και από τις χώρες υποδοχής. που υφίστανται από επιχειρήσεις του ΔΣΕ. Επίσης. η Ανατολική Γερμανία (ΓΛΔ). αν και ανάμεσά τους υπήρχαν ανταρτόπαιδα από τη Νότια Ελλάδα. Προέρχονταν κυρίως από τις βόρειες περιοχές της χώρας. σελ. σε συνεργασία με την ΠΔΚ. παιδιά δέχτηκε και η Αλβανία.

κ. η Μ. ο Θ. Αθανασιάδης. η γνωστή λογοτέχνης Ελλη Αλεξίου. Για την παρακολούθηση. Μητσόπουλος. Τσιαραντζίδης. οι εκπαιδευτικοί Στρ. Μινεέμη κ.κυρίως ανταρτόπαιδων . Υγιή ήταν μόνο το 10. το 17. που συγκροτήθηκε τον Ιούλη του ίδιου χρόνου. 46 και 62).5%. στο ίδιο. δεν ήταν παρά η συγκέντρωση παιδιών . το 17. Κόκκαλης (επικεφαλής).ο.5% από βρογχικά. Αναφέρουμε ενδεικτικά: Από το σύνολο των παιδιών που στάλθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες έπασχαν: το 26% από πνευμονικές παθήσεις. σελ. από το σύνολο αυτών που ήταν σχολικής ηλικίας το 60% ήταν τελείως αγράμματα. το 10.που αρπάζονταν από τις εμπόλεμες περιοχές και στοιβάζονταν στα "τολ". το 21. Επίσης.5% είχε πάει μέχρι την Α` δημοτικού. Η υποκρισία της αντίδρασης Η κυβέρνηση των Αθηνών από την πρώτη στιγμή που η ΠΔΚ ανακοίνωσε την αποστολή των παιδιών στις Λαϊκές Δημοκρατίες επιχείρησε να χρησιμοποιήσει το θέμα για προπαγανδιστικούς Οι "παιδουπόλεις" που δημιουργήθηκαν το 1947 στα πλαίσια του Οργανισμού Βασιλικής Πρόνοιας.5% από νευρικές παθήσεις.των ανταρτών στην πολιτική προσφυγιά. το 5% μέχρι τη Γ` και πάνω από τη Γ` τάξη μόνο το 4% (Βλέπε: Θ. την οποία στελέχωσαν εξαίρετοι επιστήμονες και παιδαγωγοί όπως ο Π. το 14% από ψώρα. Η ανάγκη μεταφοράς των παιδιών μπορεί να διαπιστωθεί από πολλές πλευρές.5% από ρευματικά και άλλες αρρώστιες. τη φροντίδα και τη μόρφωση των παιδιών το ΚΚΕ και η ΠΔΚ από το Μάη του 1948 ίδρυσαν την Επιτροπή Βοήθειας στο Παιδί (ΕΒΟΠ). το 14% μέχρι τη Β` τάξη. ο παιδαγωγός Γ. Μητσόπουλου. για να διαπαιδαγωγηθούν σύμφωνα με την εθνικόφρονη αντικομμουνιστική ιδεολογία .

Ο Επικεφαλής της Αμερικανικής Επιτροπής Βοήθειας Ντ. Τόση δε ήταν η πρεμούρα της κυβέρνησης των Αθηνών που στους διεθνείς οργανισμούς απαιτούσε την επιστροφή όλων ανεξαιρέτως. μη λογαριάζοντας το γεγονός ότι μια τέτοια απαίτηση ήταν το λιγότερο παράλογη. κατέληξαν στο συμπέρασμα πως ήταν ανεπαρκής η τεκμηρίωση των ισχυρισμών της ελληνικής κυβέρνησης πως τα παιδιά είχαν απαχθεί με τη βία. Η διεθνής της καμπάνια κράτησε έως το 1952. 151). όπως ήταν αναμενόμενο. αφού στην πράξη θα σήμαινε την αφαίρεση πολλών παιδιών από τους γονείς τους. Γκρίσγουόλντ. Φυσικά η Γενική Συνέλευση των Ηνωμένων Εθνών δεν μπορούσε να δεχτεί αυτό τον παραλογισμό και συνέστησε . Ετσι μέσω του ΟΗΕ και του Διεθνούς Ερυθρού Σταυρού ξεκίνησε μια καμπάνια για την επιστροφή των παιδιών από τις Λαϊκές Δημοκρατίες. με τηλεγράφημά του προς την Ουάσιγκτον στις 23/3/1948. εκτιμούσε πως η βασίλισσα Φρειδερίκη είχε "αντιδράσει με υπερβολικό τρόπο" στην αποστολή παιδιών στις ΛΔ από τους αντάρτες και τόνιζε "πως η εκτόπιση από την ίδια την κυβέρνηση χιλιάδων παιδιών. Εκδόσεις ΟΛΚΟΣ. Στις συνέχεια οι υπηρεσίες των ΗΠΑ. Πάντως οι Αμερικανοί βοήθησαν τους ντόπιους υποτακτικούς τους στη δημιουργία διεθνούς θορύβου. εξετάζοντας το θέμα. Ο ίδιος ο Μάρσαλ είχε καταλήξει σ' αυτές τις εκτιμήσεις. κάποτε με τη βία από ανταρτοκρατούμενα εδάφη. οι οποίοι αρχικά εκτίμησαν ότι ήταν ένα καλό χαρτί αντικομμουνιστικής προπαγάνδας. σελ. 152). Στη συνέχεια όμως άρχισαν να αναρωτιούνται μήπως η όλη ιστορία γύριζε μπούμερανγκ. αφού η κυβέρνηση των Αθηνών δεν είχε καταφέρει να στοιχειοθετήσει αξιόπιστα τις καταγγελίες της (στο ίδιο. τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό. σελ. ανακατεύθηκαν και οι Αμερικανοί.αντικομμουνιστικούς σκοπούς. Στόχος της ήταν από τη μια μεριά να συκοφαντήσει τον αγώνα του ΔΣΕ και το ΚΚΕ και από την άλλη να κρύψει το γεγονός ότι πραγματικό παιδομάζωμα και επιχείρηση γενιτσαρισμού πραγματοποιούσε η ίδια. Στην όλη υπόθεση. αλλά στο εσωτερικό της χώρας το θέμα διατηρήθηκε για αρκετές δεκαετίες. θα μπορούσε να αμαυρώσει το σκοπό για τον οποίο αγωνίζεται η κυβέρνηση" ("Μελέτες για τον εμφύλιο πόλεμο 1945-1949".

".484 παιδιά δε βρίσκονταν στα μητρώα των παιδιών που φιλοξενούνταν στις χώρες της ΛΔ. 1. με υπόμνημά της στους διεθνείς οργανισμούς. Το θέμα των αιτήσεων για επιστροφή των παιδιών στην Ελλάδα . αλλά ενήλικα άτομα που ζούσαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες και κατά τη διάρκεια του εμφυλίου είχαν αγωνιστεί μέσα από τις τάξεις του ΔΣΕ.000. 2. 213 αιτήσεις πλαστές για διάφορους λόγους. 188 αιτήσεις ήταν γραμμένες δυο φορές για τα ίδια πρόσωπα. Δημιουργήθηκε στη χώρα ολόκληρη βιομηχανία πλαστών ή αστήριχτων αιτήσεων με τις οποίες ζητούνταν η επιστροφή παιδιών.650 αιτήσεις με ανεπαρκή στοιχεία για εξακρίβωση ("Η Αλήθεια για τα παιδιά της Ελλάδας". Αυτόν τον αριθμό δίνει ο Θ. Από τον έλεγχο που έγινε αποδείχτηκε: 552 από αυτά τα παιδιά ζούσαν και με τους δύο γονείς τους στις Λαϊκές Δημοκρατίες. Μητσόπουλος . Π.συντηρήθηκε στους διεθνείς οργανισμούς ως τα 1952. γίνεται λόγος για 25.την επιστροφή παιδιών που τα ζητούσαν οι γονείς τους ή εφόσον αυτοί δεν υπήρχαν ο πλησιέστερος συγγενής τους. 2. ΒΟ. Αλλά και πάλι η ντόπια αντίδραση δεν κάμφθηκε. Εκδοση της Ε.000 κατά προσέγγιση. Από κει και μετά διατηρήθηκε ως θέμα στο εσωτερικό της χώρας για να θρέφει τον μπαμπούλα του κομμουνισμού.838 παιδιών.. Η κυβέρνηση των Αθηνών έκανε λόγο για 28.496 ζούσαν στις ΛΔ με τον ένα γονέα τους. Ο αριθμός των παιδιών Ένα ερώτημα που προκύπτει είναι "πόσα παιδιά στάλθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες. από στελέχη του που γνώριζαν την κατάσταση και δούλεψαν στην ΕΒΟΠ.όπως προαναφέραμε . στις 20/8/1951: Μέσω του Διεθνούς ερυθρού Σταυρού διαβιβάστηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες κατάλογοι αιτήσεων μέσω των οποίων εζητείτο η επιστροφή 9.223 παιδιά δεν ήταν στην πραγματικότητα παιδιά. ΒΟ. Το υπόμνημα υπογράφει η Ελλη Αλεξίου). Απρίλης 1952. Από μέρους του ΚΚΕ. 2. Π. Να τι κατήγγειλε η Ε.

ως αυτή τη στιγμή. Με απόλυτη ακρίβεια δεν έχει προσδιοριστεί ο αριθμός γιατί δεν έχει γίνει δυνατή. η σχετική αρχειακή έρευνα που χρειάζεται. 130). όπως κατανεμήθηκαν στις χώρες της Λαϊκής Δημοκρατίας.000 παιδιά. μέχρι το 1954.στο προαναφερόμενο βιβλίο του αλλά και ο Β.από τη στιγμή . Ο Θ. Οι διευκρινίσεις αυτές είναι απαραίτητες για να κατανοηθεί ότι δεν είναι μόνιμος και σταθερός ο αριθμός των παιδιών .000) στάλθηκαν αρχικά στη Γιουγκοσλαβία. 16 . Ακόμη ορισμένα από τα παιδιά έφυγαν από την Ελλάδα σε μεγάλη ηλικία. παρουσιάζει τις εξής δυσκολίες: Τα πρώτα χρόνια της πολιτικής προσφυγιάς η κατάσταση παρουσίαζε ρευστότητα. Ορισμένα επίσης στοιχεία . Στη συνέχεια ορισμένος αριθμός από αυτά μετακινήθηκε στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες κι από τη στιγμή που το ΚΚΕ και το ΚΚΓ ήρθαν σε σύγκρουση.δόθηκαν και στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ στην εισήγηση που παρουσίασε ο Β. Τέλος γύρω στα 5. η ΕΒΟΠ και οι Έλληνες κομμουνιστές δεν μπορούσαν να έχουν καμιά άμεση σχέση με το θέμα. Επίσης πολλά παιδιά που στάλθηκαν στις άλλες Λαϊκές Δημοκρατίες δεν παρέμειναν στην αρχική χώρα υποδοχής τους αλλά μετακινήθηκαν σε κάποια άλλη όπου βρίσκονταν οι γονείς ή οι συγγενείς τους. επιστράφηκαν στους γονείς τους που τα ζήτησαν αφού είχαν μείνει πίσω στην Ελλάδα ή βρίσκονταν σε κάποια χώρα του εξωτερικού.όχι ολοκληρωμένα . Επίσης δεν είναι γνωστοί οι ακριβείς αριθμοί των παιδιών.τόσο ο συνολικός όσο και αυτός που αναφέρεται σε κάθε μία χώρα ξεχωριστά . όπως στον Καναδά ή την Αυστραλία. δεν υπολογίζονταν σαν παιδιά και συνεπώς το γεγονός αυτό τροποποιεί την εικόνα των αριθμών από χρόνο σε χρόνο. Πολλά παιδιά (γύρω στις 11. Μπαρτζιώτας. Μπαρτζιώτας στο βιβλίο του "Ο αγώνας του ΔΣΕ" (σελ. Το πρόβλημα του ακριβούς προσδιορισμού του αριθμού των παιδιών σαν σύνολο και κατά χώρα.τι φαίνεται εγγίζουν την πραγματικότητα. Μητσόπουλος δίνει ορισμένα στοιχεία κατά προσέγγιση που απ' ό.17 ετών και πολύ σύντομα έπαψαν να καταγράφονται στους καταλόγους.

που άρχισαν οι αποστολές και σ' όλο το μετέπειτα χρονικό διάστημα. σαν σύνολο ή σε κάθε χώρα ξεχωριστά.902. Αναμφίβολα αυτό το νούμερο υπολείπεται του πραγματικού αν ληφθεί υπόψη και μόνο το γεγονός ότι δεν καταγράφεται ο αριθμός των παιδιών σε γιουγκοσλαβικό έδαφος. βασισμένος στην απογραφή μιας χρονικής περιόδου που έκανε η ΕΒΟΠ. Έτσι θα ήταν πλάνη π. την ελληνική ιστορία.ήταν 17.πλην της Γιουγκοσλαβίας . την ελληνική γεωγραφία. να πει κανείς ότι έχει τον ακριβή αριθμό των παιδιών. χ. αναφέρεται ότι τα παιδιά που ζούσαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες . για να μην ξεχνούν από πού . χ. Στην 3η Συνδιάσκεψη π.. την ελληνική λογοτεχνία. με βάση στοιχεία που είχε δώσει η ΕΒΟΠ. Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Τα πολιτικά όπλα του ΔΣΕ Η τύχη των παιδιών του Εμφυλίου Τα παιδιά που στάλθηκαν και έζησαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες έμειναν πραγματικοί Ελληνες. Στα σχολεία που πήγαιναν διδάχθηκαν την ελληνική γλώσσα.

μη εργαζόμενοι 1. 50. Χαρακτηριστικά είναι τα στοιχεία που ακολουθούν: Μέχρι το 1974. γεωπόνοι .300. Τους δόθηκε η δυνατότητα να λάβουν ανώτατη μόρφωση και τεχνική επαγγελματική ειδίκευση και δεν είναι λίγα απ' αυτά που διέπρεψαν. Οι απόφοιτοι λυκείων ή μέσων επαγγελματικών σχολών 8. Από τους εργαζόμενους: Οι απόφοιτοι επαγγελματικών σχολών ήταν 14.φαρμακοποιοί 350.300.800 και συνταξιούχοι 7. γιατροί . "Το 1/7 επαγγελματική ειδίκευση και δεν είναι λίγα αυτά που πραγματικά διέπρεψαν .000 ήταν διπλωματούχοι Πολυτεχνείου όλων των ειδικοτήτων. χωρίς 1. προκύπτει ότι το 51. Η τύχη των άλλων παιδιών Για την τύχη που είχαν τα παιδιά του Εμφυλίου που έμειναν στην Ελλάδα αναφέραμε συνοπτικά ορισμένα πράγματα στην αρχή της ανάλυσης του θέματος. απ' αυτά τα παιδιά 1. Επίσης.200.369. το 1979 είχε υψηλή επιστημονική και τεχνική ειδίκευση. χημικοί 300.κτηνίατροι 300. οικονομολόγοι 430.75% του συνόλου των πολιτικών προσφύγων. διπλωματούχοι ινστιτούτων Καλών Τεχνών κλπ. Η εικόνα Στις σοσιαλιστικές χώρες. δόθηκε που παρουσίαζε η στα προσφυγόπουλα η Ελλάδα στο τέλος δυνατότητα να λάβουν ανώτατη του Εμφυλίου ήταν μόρφωση και τεχνική τραγική. κοινωνικοί επιστήμονες καθηγητές 450. Απ' αυτά τα στοιχεία.κατάγονται και ποιος είναι ο τόπος τους. οι απόφοιτοι ανώτατης εκπαίδευσης 5.066.329. η κατάσταση στους πολιτικούς πρόσφυγες το 1979 παρουσίαζε την εξής εικόνα: Τα παιδιά που βρίσκονταν στις διάφορες βαθμίδες της εκπαίδευσης και η σπουδάζουσα νεολαία ήταν 17. Συνολικά.

από 12 . Κοριτσάκια 10 .000 παιδικού πληθυσμού τα ορφανά είναι περίπου 380.850.11 χρονών 25 . Η εκμετάλλευσή τους από τους ιδιοκτήτες νυχτερινών κέντρων και εμπόρους είναι πραγματικό .000..30% θετική.000 κατοίκων 3. εκ μέρους του ΟΗΕ.18% χρονών 50 . διαφθείρονται πλανώμενα νυχτερινές ώρες στα διάφορα νυχτερινά κέντρα (καμπαρέ κλπ. δήλωνε το 1949: "900 χιλιάδες παιδιά έχουν επείγουσαν ανάγκην βοηθείας. Το Μάρτη του '49 η Τερέζε Μπρος.000. διευθύντρια του επιστημονικού και εκπαιδευτικού προγράμματος του ΟΗΕ. απεσταλμένος στην Ελλάδα. Δεκάδες χιλιάδες γυρίζουν στους δρόμους της Αθήνας και των άλλων μεγαλυτέρων πόλεων.000. Είναι γνωστόν ότι μια πολύ μεγάλη αναλογία των ανεπαρκώς τρεφόμενων παιδιών έχει προσβληθεί από φυματίωσιν". Η κατάσταση των παιδιών ήταν κάτι περισσότερο από απελπιστική. όχι απλώς του συνήθους.13 χρονών 40% θετική. αλλά και των μεγαλύτερων σε ηλικία. Ο Μόρις Πάιτ. ήταν και η δυστυχία των ορφανών παιδιών. αλλά του κοινωνικώς ανεκτού. από 14 . διευθυντής του ιδρύματος για τα υποσιτιζόμενα παιδιά. παρουσιάζουν μια από τις πιο θλιβερές εικόνες που μπορεί κανείς να δει. Αν σ' όλα αυτά προστεθεί και η τραγική εικόνα της ανεπαρκούς νοσοκομειακής περίθαλψης... Η εφημερίδα "Ελευθερία" στις 18/10/1949 έδινε τα εξής στοιχεία για την προσβολή των παιδιών από τη φυματίωση: "σε 237.έγραφε η εφημερίδα "Ελευθερία" στις 14/9/1949 .000 λεία της δυστυχίας". Δίπλα σ' αυτή τη δυστυχία.του πληθυσμού .67% θετική". Το "Βήμα" στις 15/1/1949 τόνιζε: "Στην Αθήνα γυρίζουν παιδιά στους δρόμους. Και η γαλλική "LE MONDE" στις 13/2/1950 συμπλήρωνε: "Αυτά τα παιδάκια. η δυστυχία έχει ξεπεράσει τα όρια. με το πρόσχημα ότι πουλούν λουλούδια..αδυνατεί να αγοράσει μισή οκά ψωμί. δήλωνε ότι "στην Ελλάδα εκ του συνολικού αριθμού 2. γίνεται αντιληπτό για ποια κατάσταση μιλάμε όσον αφορά την υγειονομική περίθαλψη των παιδιών.968 μαθητές που υποβλήθηκαν στη δοκιμασία της φυματιοαντιδράσεως τα αποτελέσματα ήταν: από 8 .)". επί 7.15 χρονών. αλητεύουν και ζητιανεύουν μέρα και νύχτα και προετοιμάζονται να εξελιχθούν σε εγκληματίες. που δεν ξέρουν τίποτα από τις χαρές της παιδικής ηλικίας.

Να τι έγραφε η εφημερίδα "Δημοκρατική" στις . αφού η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι υπολόγιζαν ότι το οικογενειακό ή άλλο παρελθόν τους μπορούσε να έχει επίδραση στην κοινωνική τους συμπεριφορά. είναι αδύνατο να περιγραφεί ακόμη κι απ' αυτούς που την έζησαν.000.τι περιγράφεται στα παραπάνω.αν το επέτρεπε η ηλικία τους . ιδρύματα με 2. και μιαν άλλη τραγική πλευρά.είχαν στο παρελθόν κάποια δραστηριότητα στα πλαίσια του λαϊκού κινήματος. Αυτά τα στρατόπεδα ονομάζονταν από την επίσημη πολιτεία σχολές.500 και διάφορα άλλα. Δηλαδή όλο το σύστημα ..φυλακές ανήλικων πολιτικών κρατουμένων. Πολλά απ' αυτά τα παιδιά έφεραν στις πλάτες τους καταδίκες σε θάνατο. αναμορφωτήρια κ. που ..σκάνδαλο.κ. Τριανταφύλλου και τα οποία δημοσιεύτηκαν στον αθηναϊκό Τύπο στις 8/4/1951.που ξόδεψαν εκατομμύρια δολάρια για την εξόντωση του ΔΣΕ . Αυτή η κατάσταση είχε. συν τω χρόνω.000 ορφανά πλανιούνται σαν στοιχειά μες στις ελληνικές νύχτες". 52 αγροτικά νηπιοτροφεία με 3. Στόχος της κράτησής τους ήταν η . 120. Για την ακρίβεια. Επίσης στη Μακρόνησο.. στην Κηφισιά.000 τρόφιμους. παιδουπόλεις.200 τρόφιμους. τρόπος του λέγειν. Σύμφωνα με τα στοιχεία που ανακοίνωσε ο γενικός διευθυντής Υγιεινής κ. στη Λέρο.πρόνοιας περιέθαλπε 14. αλλά και να εμποδιστεί η όποια αριστερή . 96 παιδικοί σταθμοί με 4. Στοιχεία ακριβή για τον αριθμό τους δεν υπάρχουν. 49 ορφανοτροφεία με 4. στη Βίδο.217 τρόφιμους. που έχει ήδη αποκαλυφθεί. Στην πραγματικότητα.500 τρόφιμους. τίποτα.κομμουνιστική τους δραστηριότητα. Η εικόνα ήταν ακόμη πιο ζοφερή απ' ό.εθνικόφρονη αναμόρφωση των συνειδήσεών τους.200 παιδιά και βρέφη μαζί.για την προστασία αυτών των παιδιών. σ' όλη την Ελλάδα υπήρχαν: 10 βρεφοκομεία με 1. βέβαια. Τα παιδιά που κρατούνταν εκεί ήταν παιδιά κομμουνιστών ή παιδιά. Υπολογίζεται ότι ήταν πάνω από 15.ο. το εμπόριο παιδιών.. Τι έκανε όμως η κυβέρνηση των Αθηνών και οι ξένοι προστάτες της . στο Ιτζεδίν και σε άλλα σημεία της χώρας υπήρχαν στρατόπεδα συγκέντρωσης .

για το ξύλο και τα βασανιστήρια των παιδιών στις φυλακές και τα στρατόπεδα συγκέντρωσης ανηλίκων. στα κελιά των φυλακών. για τη τύχη των παιδιών του εμφυλίου. Για να συμπληρώσουμε κάπως την εικόνα. Λύση για μας. Τέτοιες μαρτυρίες κι ακόμη πιο φρικιαστικές. δημοσιεύτηκαν αρκετές στον Τύπο της εποχής. Το βουνό. Στις φυλακές ανηλίκων Κηφισιάς είναι 98 κορίτσια. μέσα σ' ένα κοινωνικό σύστημα που δεν είχε περιθώρια ψυχής και ανθρωπισμού. "Δεν πίστευα σ' αυτά που έβλεπα" Μια αυθεντική μαρτυρία.Ζούσαμε τότε παράνομα σ' ένα σπίτι προς το Βαρδάρη. Αυτή ήταν . . Μια μοίρα τραγική. είναι καταδικασμένες σε θάνατο".4/1/1952: "Δεκατριών και δεκαπέντε χρονών παιδιά μπήκαν στις φυλακές προ εφτά ετών και σήμερα είναι ώριμοι. αφού οι μητέρες τους ήταν κρατούμενες.. Απέναντι από το σπίτι μας. αλλά είχε περίσσευμα θράσους και υποκρισίας. που βρέθηκαν στη φιλόξενη αγκαλιά των λαϊκών δημοκρατιών δίνει το παρακάτω σημείωμα της Ελλης Ερυθριάδου. ήταν μόνο μία.η μοίρα των παιδιών που έμειναν στην Ελλάδα. αξίζει να σημειώσουμε ότι κάμποσα παιδιά εκείνης της περιόδου είδαν το φως και έκαναν τα πρώτα τους βήματα.σε συντομία . ελληνικό και ξένο. που μέσα στοιβάζονταν οι συλληφθέντες και γέμιζαν και άδειαζαν αστραπή. ώστε να ξεσηκώνει τη διεθνή κοινή γνώμη. Τρεις απ' αυτές. οι Δήμητρα Γκοτζινοπούλου. κατηγορώντας τους αντιπάλους του για "παιδομάζωμα" και "επιχείρηση γενιτσαρισμού". Κατίνα Καλλάτου.. Τασία Γιαραμανίδου. την οποία και ευχαριστούμε για τη συμβολή της. βλέπαμε το εργοστάσιο μακαρονοποιίας ΑΒΕΖ και τα καπνομάγαζα. ".

για να χορηγηθεί στα παιδιά του παιδικού σταθμού. αποφασίζουν να μην πάρουν για κάποιο διάστημα το κασέρι του δελτίου.! Ύστερα από μακρόχρονη απουσία μου στις φυλακές Αβέρωφ. Είχαν εξασφαλιστεί οι δάσκαλοι. το προσωπικό που ανέλαβε τη φροντίδα τους. Έλληνες και Βούλγαροι. τι τραγική αντίθεση με τα παιδιά. ακούρευτα. αν θυμάμαι καλά. Επίσης νοσοκομείο με γιατρό και νοσηλευτικό προσωπικό για τις πρώτες βοήθειες. όπου γέννησα το δεύτερο παιδί μου.. στην Αλικαρνασσό. Στο Σταθμό λειτουργεί το σχολείο από την 1η μέχρι την 6η τάξη με Ελληνες δασκάλους. με ξυλοδαρμούς. ντύθηκαν. όπου τα παιδιά υποχρεώνονταν να πηδούν τους μαντρότοιχους της Σχολής για να καταγγείλουν στον κόσμο τις τραγικές συνθήκες που ζούσαν. Στο Κάρλοβο. βιασμούς και όλα τα φοβερά εγκλήματα που έγιναν σε βάρος τους. που έζησαν το πραγματικό παιδομάζωμα της βασίλισσας Φρειδερίκης στη σχολή της Λέρου. ξεπερνούν τους 20. στη Γυάρο.Έτσι. σε συνέλευσή τους. Είναι το πρώτο στάδιο των παιδιών του "παιδομαζώματος". με τη βοήθεια της ΕΒΟΠ οργανώνεται τρίμηνη σχολή δασκάλων και διοχετεύονται σε όλες τις Λαϊκές Δημοκρατίες. μα από τα παιδιά δε λείπει τίποτα για τη σωστή διατροφή τους. έγιναν σαν όλα τα παιδιά του κόσμου. ξαναπήγα στη . είναι η περίοδος των δελτίων τροφίμων. Είναι ακόμη δύσκολη η πρώτη περίοδος για τον ίδιο το βουλγάρικο λαό. Πριν γίνει 40 ημερών. πλύθηκαν. Αλήθεια. έφυγα για τη Λαϊκή Δημοκρατία της Βουλγαρίας στον Παιδικό Σταθμό Καρλόβου. τα παιδιά μας ψωριασμένα από τις δυσκολίες που πέρασαν στις ακριτικές περιοχές. όπως μου έλεγαν οι συναγωνιστές που βρίσκονταν ήδη εκεί. που. 689 παιδιά ηλικίας από 6. Οι εργάτες του Καρλόβου. Για τους ντόπιους. βρέθηκα με ένα παιδί στην αγκαλιά και ένα στην κοιλιά στο Δημοκρατικό Στρατό και από κει στη συνέχεια στο Μπούλκες. 7 μέχρι 17 χρονών από το "παιδομάζωμα".

που μας κατηγορούν ότι κάναμε. αλλά και ψυχαγωγίας . ένδυσης. όπως καταγράφηκε από το ΚΚΕ και παρουσιάστηκε στην IIIη συνδιάσκεψή του. τροφής. κάνανε οικογένειες. μόρφωσης. την ήταν οι αγωνιστές . χιλιάδες την υγιεινή διαβίωσή τους. Σε μια συγκέντρωση που οργανώθηκε για να ξανασυναντηθούμε με τα παιδιά αυτά είχα τόσο συγκινηθεί. το 1950 Οι οργανώσεις των προσφύγων Μετά την ήττα και στις σοσιαλιστικές χώρες έλαβαν την υποχώρηση ειδική μέριμνα για τα παιδιά. σχολειά. πανεπιστήμια. για του ΔΣΕ. Τα άλλα κορίτσια και αγόρια είχαν τελειώσει μέσες σχολές ή τεχνικές. Αυτό ήταν το "παιδομάζωμα". Οι δυσκολίες που είχαν ξεπεράστηκαν και ο βουλγάρικος λαός έχτιζε σπίτια. για να δω τα παιδιά μου παλικάρια και την κόρη μου φοιτήτρια.ΛΔ της Βουλγαρίας. Ο σταθμός του Καρλόβου είχε 17 επιστήμονες και επιστημόνισσες. τεχνικές σχολές. που δεν πίστευα σ' αυτά που έβλεπα και άκουγα. δούλευαν στην παραγωγή.εξασφάλιση ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. διαμονής. Ελλη ΕΡΥΘΡΙΑΔΟΥ" Οι φωτογραφίες είναι από το αρχείο του "Ρ" Στο δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς Η πρώτη εικόνα των πολιτικών προσφύγων.

το ΚΚΕ και η Προσωρινή Δημοκρατική Κυβέρνηση. αριστερό και κομμουνιστικό κίνημα της χώρας μας.των εμπόλεμων περιοχών . να μισήσουν δηλαδή τους γονείς τους νεκρούς ή ζωντανούς . Αυτά τα παιδιά χρησιμοποιήθηκαν ως εμπόρευμα και πουλούνταν. Το παιδομάζωμα το έκανε η ντόπια αντίδραση με πρωταγωνίστρια τη βασίλισσα Φρειδερίκη. που οργάνωνε ολόκληρες παιδουπόλεις με παιδιά αγωνιστών. Σ' αυτά τα παιδιά επιχειρήθηκε να περάσει ο γενιτσαρισμός. η αλήθεια έχει πλέον αποκαλυφθεί. στους ξένους. Τη σωτηρία αυτών των παιδιών η ντόπια αντίδραση και οι ξένοι προστάτες της την ονόμασαν "παιδομάζωμα" και επιχείρηση διαμόρφωσης "γενιτσάρων". Κάποτε ο ιστορικός ίσως να είναι σε θέση να δώσει όλα τα στοιχεία που συνθέτουν αυτή την τραγωδία. Αλλά κι αυτά που σήμερα έρχονται στο φως της δημοσιότητας. με παιδιά ορφανά που στη δίνη του πολέμου είχαν χάσει τους γονείς τους. εξορίστων.που πήραν το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς. βέβαια.άνδρες και γυναίκες .διαρκεί ακόμη.που από τους πρώτους μήνες του 1948. για να σωθούν από τον πόλεμο. Τώρα. την πείνα και τις αρρώστιες. σαν να ήταν πρόβατα.πολιτικούς πρόσφυγες. . παιδιά .και τις ιδέες για τις οποίες αυτοί πολέμησαν και μάτωσαν. είναι αρκετά για να καταλάβει κανείς τι πραγματικά συνέβη. Το παιδομάζωμα δεν το έκανε ο ΔΣΕ. πρέπει να προστεθούν και τα χιλιάδες. Στα όσα έχουμε γράψει για τον τρίχρονο αγώνα του ΔΣΕ. επιδιώκοντας έτσι να σπιλώσουν τους αγώνες του ΔΣΕ και του ΚΚΕ. επίσης. Στους χιλιάδες αυτούς αγωνιστές .τους μη Ελληνες το γένος . να σπιλώσουν στο σύνολό του το προοδευτικό. Μιας προσφυγιάς που κράτησε ολόκληρες δεκαετίες και που για μια κατηγορία αγωνιστών . εκτελεσμένων. φυλακισμένων. μεταφέρθηκαν στις Λαϊκές Δημοκρατίες με τη συγκατάθεση των γονιών τους ή των στενών συγγενών τους (όπου δεν υπήρχαν γονείς).

δική του. 263 . Εντούτοις είναι στοιχεία αξιοποιήσιμα γιατί φανερώνουν και το μέγεθος της πολιτικής προσφυγιάς και την κατάσταση που συνάντησαν οι αγωνιστές και οι αγωνίστριες στις χώρες υποδοχής τους. λόγοι. Απλά.Μόνο για εσωκομματική χρήση . Μπαρτζιώτας στην 3η Συνδιάσκεψη του Κόμματος (10 14/10/1950. δεν υπάρχουν στοιχεία για την Αλβανία γιατί εκεί δεν έμειναν πολιτικοί πρόσφυγες και παιδιά. βασισμένοι στα επίσημα στοιχεία που είχε συγκεντρώσει το ΚΚΕ αμέσως μετά τον Εμφύλιο. σελ. εισηγήσεις. αποφάσεις . ώστε να μη δοθεί το πρόσχημα στην ελληνική αντίδραση και τους Αμερικανούς για επιθετικές ενέργειες εναντίον της. Πρόκειται για στοιχεία που βρίσκονταν σε εξέλιξη αφού τροποποιούνταν καθημερινά. Τα στοιχεία αυτά καταγράφουν την εικόνα που υπήρχε στο διάστημα που πραγματοποιήθηκε η 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ. δε θα επιχειρήσουμε να γράψουμε την ιστορία αυτής της προσφυγιάς. Αναφέρονται στους πολιτικούς πρόσφυγες. Πηγή μας για την άντλησή τους είναι η εισήγηση που έκανε ο Β. που προφανώς η καταγραφή δεν ήταν δυνατή λόγω μη ύπαρξης σχέσεων μεταξύ των δύο κομμάτων και της αδυναμίας του ΚΚΕ να έχει σαφή. μακριά από την πατρίδα τους. Μπαρτζιώτα: Η κατάσταση και τα προβλήματα των πολιτικών προσφύγων στις Λαϊκές Δημοκρατίες". πλην της Γιουγκοσλαβίας. Επίσης. Φυσικά.οργανώσεις προσφύγων . αφού το ντόπιο και ξένο κατεστημένο τούς τη στέρησε. Χώρες υποδοχής . θα περιοριστούμε να παρουσιάσουμε την πρώτη εικόνα γύρω από το θέμα.Εισήγηση Β.θεωρήσαμε ότι θα ήταν παράλειψη να μη δώσουμε ορισμένα στοιχεία γύρω από τους αγωνιστές και τις αγωνίστριες. εμπεριστατωμένη γνώση και γνώμη. Φυσικά. που πήραν το δρόμο της πολιτικής προσφυγιάς. Βλέπε: "III Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ.311). δεν πρόκειται για στοιχεία που δίνουν την πλήρη. Αυτή είναι ένα ξεχωριστό κεφάλαιο της σύγχρονης ιστορίας του τόπου μας και αναμφίβολα χρήζει ιδιαίτερης έρευνας και μελέτης. τελική και ολοκληρωμένη εικόνα της πολιτικής προσφυγιάς. που βρίσκονταν σε όλες τις Λαϊκές Δημοκρατίες και την ΕΣΣΔ.

και στα πλαίσιά της . Στην ίδια περίπου κατεύθυνση κινήθηκαν και οι κυβερνήσεις των άλλων Λαϊκών Δημοκρατιών.). εκτός των κεντρικών τους οργάνων. Το πρώτο πρόβλημα που αντιμετώπισαν οι πολιτικοί πρόσφυγες ήταν η επαγγελματική τους απασχόληση. το ΝΟΦ. βεβαίως. Ρουμανία. καθόρισε ότι οι πολιτικοί πρόσφυγες στο έδαφός της θα έτρωγαν για έξι μήνες εντελώς δωρεάν και για τους άλλους 6. Δίπλα στην ΚΕΠΕ . που με αποφάσεις τους εξασφάλισαν τη δωρεάν διατροφή όλων των προσφύγων . Και οι δύο οργανώσεις. ούτως ώστε να μπορέσουν να ζήσουν και να δημιουργήσουν στους νέους τόπους που βρέθηκαν. λειτουργούσαν και οι οργανώσεις που υπήρχαν στα χρόνια του Εμφυλίου. παρόλο που σ' αυτό το δεύτερο εξάμηνο το 97% των εκεί προσφύγων είχε ήδη επαγγελματικά αποκατασταθεί. μέχρι το τέλος του 1950. Γερμανία (η μετέπειτα ΓΛΔ). είχαν παραρτήματα σε όλες τις χώρες που βρίσκονταν πρόσφυγες και παιδιά. Για την καλύτερη τακτοποίηση των προσφύγων και οργάνωση της ζωής τους το ΚΚΕ δημιούργησε την Κεντρική Επιτροπή Προσφύγων Ελλάδας (ΚΕΠΕ). Η σοβιετική κυβέρνηση. οι κυβερνήσεις των Λαϊκών Δημοκρατιών και της ΕΣΣΔ εξασφάλισαν στους πρόσφυγες τους βασικούς όρους ζωής (τροφή. στέγη). η ΕΠΟΝ. Τσεχοσλοβακία.Τους πολιτικούς πρόσφυγες και τα παιδιά υποδέχτηκαν οι εξής χώρες: ΕΣΣΔ. το ΚΚΕ. Βουλγαρία. με δύο αποφάσεις που έφεραν την υπογραφή του Στάλιν. Ουγγαρία. η ΠΔΕΓ κλπ. θα πλήρωναν το 50% της τροφής τους.δημιουργήθηκε η Επιτροπή Βοήθειας Παιδιών (ΕΒΟΠ). Παράλληλα. Μέχρι όμως να γίνει αυτό. Πολωνία. ένδυση.

Κόκκαλη. ένδυσης αλλά και μόρφωσης. την συγγραφέα Ελλη Αλεξίου. τους δασκάλους παιδαγωγούς όπως ο Α. Υποθέτουμε ότι μπορεί να οφείλονται είτε σε ατελή . όπως παρουσιάστηκαν στην III Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ. Ακόμη. Αλλά κι αυτοί που άλλοτε είχαν δουλέψει στη βιομηχανία και τη βιοτεχνία. ο Θ. από τους παρακάτω πίνακες που κατατέθηκαν εκεί.ά. σε συνεργασία με τις οργανώσεις των προσφύγων και το ΚΚΕ. οι κυβερνήσεις της ΕΣΣΔ και των Λαϊκών Δημοκρατιών φρόντισαν για την εκπαίδευση και επαγγελματική ειδίκευση των προσφύγων. αλλά και για την εξασφάλιση υποφερτής ζωής στους καθολικά ανάπηρους και τους γέρους. αφού η πλειοψηφία των μαχητών του ΔΣΕ ήταν αγροτόπαιδα. που δεν είχαν ιδέα από εργοστάσια και μηχανές. έλαβαν ειδική μέριμνα για την υγιεινή διαβίωσή τους. των διώξεων. των εξοριών. Ας δούμε όμως συνολικά τα στοιχεία για τους πολιτικούς πρόσφυγες και τα παιδιά. των φυλακίσεων. Όσον αφορά στα παιδιά. η ΕΒΟΠ. την εξασφάλιση ιατροφαρμακευτικής περίθαλψης. για τη βοήθεια στα παιδιά είχε δημιουργηθεί ειδική οργάνωση. Οπως προαναφέραμε.για τους πρώτους μήνες εγκατάστασής τους και κατόπιν το μέτρο παρέμεινε εν ισχύι για όσους δεν είχαν επαγγελματικά αποκατασταθεί. μεγάλη βοήθεια δόθηκε για την εξασφάλιση ειδικής ειδίκευσης και απασχόλησης στους μισοανάπηρους. Κι αυτό ήταν άκρως απαραίτητο. Δούπης. Τέλος. οι Λαϊκές Δημοκρατίες και η ΕΣΣΔ. Μητσόπουλος κ. διαμονής. ήταν εντελώς ξεκομμένοι από την παραγωγή λόγω των πολύχρονων αγώνων. Οι μικρές αποκλίσεις των αριθμών από πίνακα σε πίνακα δεν αλλάζουν τη γενική εικόνα. με επικεφαλής τον καθηγητή Π. τροφής.

ήταν φυσιολογική. Μπαρτζιώτα προς τη Συνδιάσκεψη χωρίς να προσεχτούν και να διορθωθούν. Πρώτη Σημείωση "Ρ": Όπως αναφέρεται στην εισήγηση του Β.160 προσφύγων.έγινε σε διαφορετικούς χρόνους κι από διαφορετικά όργανα. Δεύτερη Σημείωση "Ρ": Αν προσθέσει κανείς τον αριθμό των επαγγελματικά αποκαταστημένων και αυτών που δεν είχαν ακόμη βρει δουλειά (ικανοί . θα σημειώνουμε και τις αποκλίσεις που παρουσιάζουν μεταξύ τους για διευκόλυνση του αναγνώστη. είτε σε λάθη κατά την καταγραφή. όμως.καταγραφή των στοιχείων.μισοϊκανοί) βγαίνει ένα άθροισμα 36. κατά το διάστημα των εργασιών της. οπότε λόγω της ρευστότητας της κατάστασης η τροποποίησή τους. είχαν πιάσει δουλειά. που πέρασαν στο εισηγητικό κείμενο του Β. Από μέρους μας παραθέτοντας τους πίνακες των στοιχείων που ο Β. τα στοιχεία για την Πολωνία είχαν αλλάξει. Ο Πίνακας II.που περιλαμβάνονται σε κάθε πίνακα . συν τω χρόνω. Μπαρτζιώτας κατέθεσε στην 3η Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ. αν προστεθεί ο . Μπαρτζιώτα στην 3η Συνδιάσκεψη. είτε στο γεγονός ότι μάλλον η συλλογή των στοιχείων . αφού πολιτικοί πρόσφυγες που είχαν απογραφεί στους μη επαγγελματικά αποκαταστημένους.

984. μέλος της σύνταξης της εφημερίδας .παιδιά). δίνει σύνολο 37.αριθμός των γυναικών και των ανδρών πολιτικών προσφύγων. υπεύθυνος της εφημερίδας . αναπληρωτής του υπευθύνου διαφώτισης. Παναγιώτης Μαυρομάτης. Υπάρχει δηλαδή μια απόκλιση. είναι 55. σε σχέση με το συνολικό αριθμό που δίνει ο Πίνακας I. επικεφαλής της διαφώτισης. Σημείωση "Ρ": Ο συνολικός αριθμός προσφύγων που παρουσιάζεται εδώ (άνδρες . αν προσθέσει κανείς τα νούμερα. Συγκεκριμένα.IV υπάρχει μια διαφορά 1. Πιθανόν επρόκειτο για γέροντες και ανάπηρους.οργάνου του ΓΑ και Ζήνων Ζορζοβίλης. Από τ' αριστερά: Λευτέρης Ελευθερίου.368 πρόσφυγες. Δηλαδή ανάμεσα στους πίνακες II και ΙΙΙ . Η φωτογραφία είναι από το αρχείο του "Ρ" Τα πολιτικά όπλα του ΔΣΕ Ζωτικά απαραίτητα και αναγκαία μέσα στο σκληρό αγώνα Μέλη της διαφώτισης του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ.824 προσφύγων που δεν καταγράφονται στους πίνακες III και IV. δεν καταγράφονται ίσως για κάποιον από τους λόγους που προαναφέραμε . εντελώς ανίκανους για εργασία.γυναίκες .513. Παρίσης Αγγελίδης.

των δικαιωμάτων και του πόθου τους για λευτεριά και εθνική ανεξαρτησία. από τα μέτωπα και . με σχόλια. θεώρηση και φώτισμα των προβλημάτων της ένοπλης πάλης. Η εμπλοκή στις διαδικασίες συγκρότησης των εν λόγω δημοσιογραφικών οργάνων του ΓΑ και ειδικά της εφημερίδας και του ραδιοσταθμού επηρεαζόταν από τις σοβαρές ελλείψεις και αδυναμίες στελέχωσής τους.του ΔΣΕ για δημοκρατία. Δύο απ' αυτά τα όπλα. παράλληλα με το περιοδικό ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΟΣ ΣΤΡΑΤΟΣ. κοινωνική δικαιοσύνη. Έτσι. διαφώτισης και εκλαΐκευσης της υπέρ βωμών και εστιών προσπάθειάς του. Που. να εκφράσουν τους σκοπούς τους σαν υπερασπιστή των συμφερόντων. ήταν και τα εξίσου σημαντικά. οδυνηρού. για να συνδεθούμε με το ραδιοσταθμό ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ και να συμβάλλουμε στην τακτικότερη έκδοση της ΕΞΟΡΜΗΣΗΣ και του ΔΕΛΤΙΟΥ ΕΙΔΗΣΕΩΝ. ελευθερία και εθνική ανεξαρτησία. στα μέσα του '47 βγήκαμε στο βουνό. Τα όπλα μαζικής προπαγάνδας. σκληρού. μαζί με το στρατιωτικό εξοπλισμό του. στα πλαίσια του Γραφείου Διαφώτισης του Γενικού Αρχηγείου του ΔΣΕ. προσπάθησαν να καλλιεργήσουν και να διαδώσουν το πνεύμα ενότητας του ΔΣΕ με τους εργαζόμενους. ήταν η εφημερίδα ΕΞΟΡΜΗΣΗ . μακροχρόνιου και αιματηρού εμφύλιου πολέμου. με την κυρίως ιδεολογική . όταν. για ειρηνική διευθέτηση του προβλήματος που προέκυψε με την ωμή επέμβαση του αγγλοαμερικανικού ιμπεριαλισμού στα εσωτερικά της πατρίδας μας. Στελέχωση.το δημοσιογραφικό όργανό τουκαι ο ραδιοσταθμός ΕΛΕΥΘΕΡΗ ΕΛΛΑΔΑ. ύστερα από παραμονή τριών περίπου μηνών στη διαφώτιση του Αρχηγείου Δυτικής Μακεδονίας. Επεξεργαζόμασταν για το ραδιοσταθμό τα πολεμικά ανακοινωθέντα των μονάδων και τις σχετικές ανταποκρίσεις και ειδήσεις. η οποία ξεκίνησε με ένα δυο αγωνιστές. προέκυψε η ανάγκη να μετατεθούμε στο Γραφείο Διαφώτισης του ΓΑ. Επέμβαση που κατέληξε στην πρόκληση απ' την πλευρά τους του πιο ανεπιθύμητου για το λαό. τα πολιτικά του όπλα.ταξική του προσέγγιση.

τη ζωή των μαχητών και μαχητριών του ΔΣΕ και ταυτόχρονα τις αξιοποιούσαμε για την εφημερίδα και το Δελτίο Ειδήσεων. Αυτές τις δυσκολίες και ελλείψεις τις έζησε, για πολύ μικρό χρονικό διάστημα, και ο αξέχαστος σ. Νίκος Μπελογιάννης, που κλήθηκε να αναλάβει την ευθύνη της διαφώτισης. Δεν πρόλαβε, όμως, να προχωρήσει στη θεμελίωση της προσπάθειας, γιατί άλλες σοβαρότερες ανάγκες υπαγόρευσαν τη μετάθεσή του στην ανάληψη ευθυνών στην καθοδήγηση μεγάλης μονάδας του ΔΣΕ. Με την καθοδήγηση και βοήθεια κατόπιν του πρώτου επιτρόπου του ΓΑ Λεωνίδα Στρίγγου και αργότερα του διαδόχου του Βασίλη Μπαρτζιώτα προσπαθήσαμε να οργανώσουμε τη ροή και επεξεργασία κειμένων από τις μονάδες, τα τμήματα, από τις σχολές, τα νοσοκομεία, τα έμπεδα, τις ελεύθερες περιοχές και την αποστολή τους με ασύρματο στο Ραδιοσταθμό, παράλληλα με τον εφοδιασμό της εφημερίδας και του Δελτίου Ειδήσεων.

Η "Εξόρμηση" Η εφημερίδα, σύμφωνα με την απόφαση του 2ου Κλιμακίου του ΠΓ της ΚΕ της 12.12.1947 "Για την πολιτική δουλιά στο ΔΣΕ" ανέλαβε το καθήκον να δίνει την απαραίτητη Στο Γράμμο, κοντά στον ποταμό πολιτική τροφή και Σαραντάπορο, το 1948. Πρώτος το σωστό πολιτικό από αριστερά ο αρχίατρος του ΓΑ προσανατολισμό του ΔΣΕ συνταγματάρχης Νώντας στους μαχητές και Σακελλαρίου, ο υπεύθυνος του Γ' αξιωματικούς, να εκφράζει Γραφείου του ΓΑ, αντικειμενικά τη αντισυνταγματάρχης Γιάννης Κοχλιάδης (Δόξας) μαζί με στελέχη του ΔΣΕ

ζωή και τα προβλήματα του ΔΣΕ, τονίζοντας τα θετικά σημεία της δουλιάς, να έχει ανταποκρίσεις. Στα πλαίσια των σεμνών δυνατοτήτων της η εφημερίδα καταγινόταν με τις παραπάνω υποχρεώσεις της, χωρίς όμως να υπεισέρχεται στις αδυναμίες και υπερβολές στη δράση του στρατού μας, όπως επίσης υπέδειχνε η απόφαση του ΠΓ. Γιατί δεν μπορούσε να έχει τη δική της αντίληψη για τα επιμέρους περιστατικά. Δεν είχε την ευχέρεια διάθεσης συντακτών κι ούτε μπορούσε ν' αναθέσει αυτή την ευθύνη σε ανταποκριτές, οι οποίοι είχαν, βέβαια, την υπόδειξή της να σημειώνουν και περιγράφουν τις περιπτώσεις αδυναμιών, υπερβολών, παρεκτροπών, αλλά η οριστική και δημόσια, αν χρειαζόταν, αποτίμησή τους ήταν αρμοδιότητα των διοικήσεων των μονάδων σε συνεργασία και έλεγχο των ανώτερων κλιμακίων. Στις αρχές του '48 η διαφώτιση ενισχύθηκε με ορισμένα στελέχη από την Κομματική Οργάνωση Θεσσαλονίκης τον Λευτέρη Ελευθερίου και τη σύζυγό του και τον Γαβρήλο Παπαδόπουλο. Και η σύνταξη της εφημερίδας επιδόθηκε στην ανίχνευση και αναζήτηση στελεχών που θα μπορούσαν να γράφουν. Έτσι, από κάμποσες ανταποκρίσεις "ψαρέψαμε" τους συναδέλφους μας Νίκο Κυτόπουλο από τον Εβρο, Τάκη Μαμάτση από τη Θεσσαλία, τον Ζήνωνα Ζορζοβίλη από τα Γρεβενά. Σε συνέχεια ήρθε ο Αλέξης Πάρνης από τον Πειραιά, η φοιτήτρια φιλολογίας Βυζουκίδου από τη Θεσσαλονίκη. Και στις αρχές του '49 ο αείμνηστος δημοσιογράφος και εξαιρετικός λογοτέχνης συγγραφέας Τάκης Χατζής, που με την παρουσία και το γράψιμό του, σαν χαρακτήρας και πνευματική προσωπικότητα δημιουργούσε πολύ ευχάριστη ατμόσφαιρα. Με την εμφάνιση στην περίοδο αυτή και του Παναγιώτη Μαυρομάτη και την ανάληψη από τον ίδιο της ευθύνης του Γραφείου Διαφώτισης συμπίπτει, χωρίς να συνδέεται μ' αυτόν, η, με άνωθεν υπόδειξη, μετονομασία της "Εξόρμησης" στον τίτλο "Προς τη Νίκη". Οταν, άλλοι

σαφέστατα και άλλοι με τη διαίσθηση, όλοι βλέπαμε ότι οδεύουμε προς την ήττα. Όμως, ο μοναρχοφασισμός, πιστός και τυφλός δούλος των θελήσεων του αμερικανικού ιμπεριαλισμού όχι μόνο κώφευε στις ακατάπαυστες προτάσεις προς διαπραγμάτευση του ΓΑ του ΔΣΕ, του ΚΚΕ και της Προσωρινής Δημοκρατικής Κυβέρνησης για κατάπαυση του εμφυλίου πολέμου, αλλά, ενισχυόμενος αδιάκοπα και αφειδώς από τον ξένο παράγοντα, απαντούσε με τον πολλαπλασιασμό των αγριοτήτων του σε βάρος των δημοκρατικών δυνάμεων και όλου του λαού, στο ΔΣΕ δεν έμενε παρά μόνο ο δρόμος της μέχρις εσχάτων αντίστασης στη φασιστική βαρβαρότητα και η υπεράσπιση της τιμής και της αξιοπρέπειας της δικής του και όλης της χώρας. Κι εμείς απ' την πλευρά μας αναπολήσαμε τη γνώση και την πείρα από την πρόσφατη ακόμη Εθνική Αντίσταση ως προς το ρόλο και τη σημασία του Τύπου, τώρα μάλιστα στον εθνικοαπελευθερωτικό και συνάμα ταξικό αγώνα και δώσαμε να καταλάβει ο αντίπαλος ότι το ίδιο καυτά είναι τα βόλια και των δημοσιογραφικών όπλων του ΓΑ του ΔΣΕ. Οπως σημείωνε ο Μπράιαν, οι σφαίρες και η πένα είναι φτιαγμένες από το ίδιο μέταλλο. Και διευρύναμε την εμβέλειά τους με την εντατικότερη ενημέρωση των μαχητών μας, με σύντομη και περιεκτική ειδησεογραφία από το ευρωπαϊκό και διεθνές κίνημα αλληλεγγύης και συμπαράστασης προς τον αγώνα του ΔΣΕ, που εκφράστηκε και με την άφιξη στο ΓΑ του μεγάλου Γάλλου ποιητή Πολ Ελιάρ, του συμπατριώτη του πρώην υπουργού Ιβ Φαρζ προηγούμενα της Γαλλίδας δημοσιογράφου και συγγραφέα Σιμόν Τερί. Με τη φροντίδα μας για ψυχαγωγία των μαχητών και την καλλιέργεια της διάθεσης για διάβασμα βιβλίων προοδευτικών πατριωτών και ξένων συγγραφέων και ποιητών που διαβάζονταν με δίψα στα αμπριά, στις σκηνές, στην ανάπαυλα. Με ειδική φροντίδα για τις μαχήτριες με ανάλογα κείμενα. Ταραχή στις τάξεις των φανατικών αξιωματικών του αστικού στρατού προκαλούσε η διαφώτισή μας προς τους

φαντάρους με εκφώνηση κειμένων από την"Εξόρμηση" και την "Προς τη νίκη", με διακίνηση της εφημερίδας του ΓΑ του Δελτίου Ειδήσεων, του "Νέου μαχητή", που επιμελούνταν ο Ζήνωνας Ζορζοβίλης, με το πέταγμα των εντύπων μας ακόμη και στη διάρκεια μαχών ανάμεσα στους φαντάρους και το μπάσιμό τους στ' αμπριά και τους καταυλισμούς τους. Με την αξιοποίηση αυθεντικών κειμένων, όπως επιστολών από αιχμαλώτους και πληροφοριών από αξιωματικούς, με την επικοινωνία με τους φαντάρους από τα αντίπερα χαρακώματα με τους τηλεβόες των ανταποκριτών της εφημερίδας μας και άλλων μαχητών που μετέδιδαν κείμενα του ειδικού Τμήματος της Διαφώτισης για τη δουλιά στους φαντάρους, που επιμελούνταν ο Γαβρήλος Παπαδόπουλος και προκαλούσαν ζωηρή αίσθηση και εντύπωση σε πολλούς απ' αυτούς και αρκετοί, όπως μας έλεγαν σαν αιχμάλωτοι πια, έκρυβαν τις εφημερίδες μας και τις διάβαζαν κρυφά. Με το θάρρος, τα τολμήματα και τις αποκοτιές πολλών παλικαριών, την ευρηματική και πρωτοπόρα δράση των πολιτικών και στρατιωτικών στελεχών του ΚΚΕ, την αλληλεγγύη τους προς τους συμμαχητές τους, τη φλογερή διάθεση συναδέλφωσης με τους φαντάρους, με τη μαχητική παρουσία στις πρώτες γραμμές μαχητριών μας, που προκαλούσε στους φαντάρους αίσθηση χαλάρωσης και προβληματισμούς. Αναρίθμητα παρόμοια περιστατικά ενέπνευσαν τους ένστολους αγωνιστές δημοσιογράφους του ΓΑ του ΔΣΕ, που κατέθεσαν κατά δύναμη τη συμμετοχή και τη συμβολή τους στον ανεπανάληπτο σε πίστη και αγάπη αγώνα για την πατρίδα, το λαό, για μια Ελλάδα λεύτερη, ανεξάρτητη και δημοκρατική. Τέτοιες αναμνήσεις και αισθήματα αγωνιστικής αξιοπρέπειας ρίζωσαν στις συνειδήσεις των πρώην μαχητών του ΕΛΑΣ και του ΔΣΕ από τις οροσειρές της Πίνδου, του Ταϋγέτου και των βουνών της Μακεδονίας και της Θράκης, και όλων των άλλων συμμαχητών τους. Αφήστε τα παιδιά να γυρίσουν!

"Κύριοι της κυβέρνησης. Αφήστε τα παιδιά μου να έρθουν στην πατρίδα τους..!". Η κραυγή διαμαρτυρίας και απόγνωσης, του 83χρονου Παύλου Κούφη, δάσκαλου από τα Αλωνα Φλώρινας αποκαλύπτει για άλλη μια φορά, ότι πενήντα σχεδόν χρόνια μετά το τέλος του Εμφυλίου, κάποιοι Ελληνες συνεχίζουν να "πληρώνουν" ακριβά τη μισαλλοδοξία του επίσημου ελληνικού κράτους. Η "δημοκρατική" μας πολιτεία επιμένει, ακόμα και σήμερα, να χωρίζει τους πολιτικούς πρόσφυγες, σε επιθυμητούς και ανεπιθύμητους, σε Ελληνες και μη Έλληνες κατά το "γένος"... και να τους απαγορεύει την επιστροφή τους στον τόπο που για πρώτη φορά είδαν το φως του κόσμου. Το ολιγόλογο γράμμα του δάσκαλου στάλθηκε στο "Ρ", ενώ είχε αρχίσει το αφιέρωμα στα 50χρονα του ΔΣΕ. Το δημοσιεύουμε σήμερα, με αφορμή και το γεγονός ότι από το αφιέρωμα παρουσιάστηκαν ήδη και τα ζητήματα της πολιτικής προσφυγιάς, έτσι που να γίνεται περισσότερο κατανοητό, ειδικά στους νεότερους, ότι αυτές οι πληγές δεν έχουν ακόμα κλείσει. Στα 83 του χρόνια ο Παύλος Κούφης, τ' άντεξε όλα: Την κατοχή, τον πόλεμο, την προσφυγιά... Αλλά τούτο εδώ είναι αβάσταχτο. Απαιτεί τα δυο παιδιά, ο Συμεών και η Ελένη, που ανάθρεψε σαν δικά του, σε δύσκολους καιρούς, να επιστρέψουν στην πατρίδα τους, "να αφήσουν λίγα λουλούδια στους τάφους των γονιών τους...". Και το πικρό γράμμα του περήφανου μαχητή του Δημοκρατικού Στρατού Ελλάδας, του δάσκαλου που εκεί στη Ρουμανία, μάθαινε στα προσφυγόπουλα την ελληνική γλώσσα, καταλήγει: "Πετάξτε στα άχρηστα εκείνη την κατάπτυστη απόφαση - διαταγή της "σοσιαλιστικής" κυβέρνησης του ΠΑΣΟΚ το 1982, που απαγορεύει δια ροπάλου τον επαναπατρισμό των πολιτικών προσφύγων. Είναι καιρός..!". Πράγματι είναι καιρός, σύντροφε, όμως φαίνεται ότι για κάποιους το ρολόι της ιστορίας κόλλησε εκεί στο 1949...

Το σημερινό κείμενο του αφιερώματος, καθώς και οι φωτογραφίες, είναι του Παρίση Αγγελίδη

Δημοσιεύουμε το 91ο και τελευταίο μέρος του αφιερώματος του "Ρ",

για το Δημοκρατικό Στρατό Ελλάδας, που πραγματοποιήθηκε με αφορμή την επέτειο των 50 χρόνων από την ίδρυσή του. Θέλουμε να πιστεύουμε ότι η προσπάθεια αυτή του "Ρ" εκπλήρωσε σε ικανοποιητικό βαθμό τους στόχους, για τους οποίους πραγματοποιήθηκε. Απότισε φόρο τιμής στον ηρωικό αγώνα του ΔΣΕ και ανέδειξε το βαθιά πατριωτικό, δημοκρατικό και αντιμπεριαλιστικό του χαρακτήρα, όπως και τις πραγματικές αιτίες του εμφύλιου, το ρόλο των ωμών, αγγλοαμερικανικών επεμβάσεων και της ντόπιας άρχουσας τάξης. Ανέδειξε επίσης τις υψηλές αξίες και τα ιδανικά, που φλόγιζαν τις καρδιές και τα μυαλά των μαχητών και των μαχητριών του ΔΣΕ, όπως και τους σκοπούς του ηρωικού τους αγώνα, που παραμένουν ανεκπλήρωτοι και πάντα και πολύ περισσότερο σήμερα επίκαιροι. Έφερε ακόμη στο φως της δημοσιότητας άγνωστα στους πολλούς ντοκουμέντα και γεγονότα, που μπορούν να αποτελέσουν πολύτιμη συμβολή στους μελλοντικούς ιστορικούς και ερευνητές της αλήθειας και της πραγματικής ιστορίας, αυτής της δύσκολης για τον τόπο περίοδο.

Θέλουμε και πάλι να ευχαριστήσουμε τους δεκάδες αναγνώστες του "Ρ", που έστειλαν σημειώματα, φωτογραφίες και άλλα υλικά, που αποτέλεσαν πολύτιμη βοήθεια για τη συγγραφή και παρουσίαση του αφιερώματος. Να ευχαριστήσουμε επίσης το Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του ΚΚΕ, για την πολύμορφη και αναντικατάστατη συμβολή του, όπως και πάρα πολλούς αναγνώστες, για τα καλά τους λόγια, αλλά και τις παρατηρήσεις, τις διορθώσεις και τις συμπληρώσεις τους. Δυστυχώς, δεν έγινε δυνατό, να δημοσιεύσουμε όλα τα σχετικά σημειώματα που έφτασαν στην εφημερίδα. Θεωρούμε, όμως, σκόπιμο να τους αναφέρουμε ονομαστικά και να τους ενημερώσουμε, πως και τα δικά τους σημειώματα - που αποτελούν πολύτιμο ιστορικό υλικό - θα παραδοθούν μαζί με όλα τ' άλλα στο Ιστορικό Τμήμα της ΚΕ του Κόμματος. Ακόμη, να μας επιτρέψουν την ενδεχόμενη μελλοντική αξιοποίησή τους στο "Ρ", με άλλη ευκαιρία. Οι αναγνώστες, που μας έστειλαν σημειώματα ή αποσπάσματα ανέκδοτων βιβλίων, κλπ., και δε δημοσιεύτηκαν είναι οι παρακάτω: Κυριάκος Αθανασιάδης, Ηλίας Αρμάγος, Χριστόφορος Δαμάνης, Δημ. Ζώης, Σταύρος Καλφιώτης, Γιώργος Καραπάνος, Κ. Α. Καρατζιός, Δημ. Κηπουρός, Νίκος Κοσμάς, Παναγιώτης Κυμιατζής, Ρούλα Μουπεράκη, Χρυσόστομος Μπαγής, Γιώργος Παππάς, Αντώνης Παρούσης, Χρήστος Ραχιώτης, Δημήτρης Τουσλιανός, Νίκος Τερζόγλου, Γιάννα Τρικαλλινού,

Δημήτρης Τσαόπουλος, Χαράλ. Τσιρίδης, Βασίλης Φιλιόπουλος, Δημ. Ξανθόπουλος.

Οι εξελίξεις μετά την ήττα του 1949

Τραγικές οι συνέπειες για το λαό και τη χώρα
Ο ΔΣΕ, στρατός λαϊκός και επαναστατικός, πάλεψε ηρωικά και με απαράμιλλη αυτοθυσία ενάντια στην αγγλοαμερικανική ιμπεριαλιστική επέμβαση και την ντόπια αντίδραση. Ο τρίχρονος αγώνας του, ανεξάρτητα από την τελική έκβασή του, ήταν αγώνας δίκαιος, απελευθερωτικός και αντιιμπεριαλιστικός. Ήταν συνέχεια της ένδοξης ΕΑΜικής Αντίστασης και των σκληρών μαχών του Δεκέμβρη. Μια νέα προσπάθεια, ένα νέο θαρραλέο επαναστατικό τόλμημα των πατριωτικών και δημοκρατικών δυνάμεων, με πρωτοπόρους, οργανωτές και καθοδηγητές τους κομμουνιστές, για την απαλλαγή της χώρας μας από την ξένη εξάρτηση, το σταμάτημα των ωμών και απροσχημάτιστων ιμπεριαλιστικών επεμβάσεων και το άνοιγμα του δρόμου για την αποκατάσταση της εθνικής ανεξαρτησίας, την περιφρούρηση της εδαφικής ακεραιότητας και την αναγνώριση της λαϊκής κυριαρχίας και της κοινωνικής ισότητας και δικαιοσύνης.

Ένας μικρός Δαβίδ ξεσηκώθηκε και πάλι ενάντια σ' έναν πανίσχυρο Γολιάθ: Τον αγγλοαμερικανικό ιμπεριαλισμό και τους ντόπιους υπηρέτες του, που, με την ωμή στρατιωτική βία, τους επανέφερε ξανά στην εξουσία και ανέκοψε την ομαλή δημοκρατική εξέλιξη και δημοκρατική ανάπλαση της χώρας μας. Ένας προς δέκα πολεμούσαν στο Γράμμο και στο Βίτσι. Ένα προς 100 και 150 ήταν ο πολεμικός εξοπλισμός τους. Ο κυβερνητικός στρατός εφοδιαζόταν ασταμάτητα από τους Αμερικανούς ιμπεριαλιστές, που διαδέχτηκαν τους Άγγλους ομογάλακτούς τους στην Ελλάδα, με τα πιο σύγχροναπολεμικά μέσα. Υπολογίζεται ότι στην τριετία 1947 - 1950 μεταφέρθηκαν στη χώρα μας με 500 αμερικανικά πλοία 528.000 τόνοι "βοήθειας", που στο μεγαλύτερο μέρος ήταν πολεμικό υλικό. Παρ' όλα αυτά, οι μαχητές, οι μαχήτριες και τα στελέχη του ΔΣΕ αγωνίστηκαν με αξιοθαύμαστο ηρωισμό και ακλόνητη πίστη στα ύψιστα ιδανικά τους και έγραψαν, με το αίμα και πολλοί με τη θυσία τους, νέες σελίδες δόξας στην πλούσια αγωνιστική ιστορία του λαού μας. Μπροστάρηδες και πρωτομάχοι στάθηκαν και πάλι οι κομμουνιστές και οι κομμουνίστριες που πρόσθεσαν νέους άθλους και ανέδειξαν νέους ήρωες και μάρτυρες. Δυστυχώς, όμως, δεν μπόρεσαν τελικά να νικήσουν. Υπέκυψαν στις υπέρτατες αριθμητικά και ασύγκριτα καλύτερα εξοπλισμένες δυνάμεις του αντιπάλου και υποχρεώθηκαν να υποχωρήσουν και να περάσουν στο έδαφος της Αλβανίας και της Βουλγαρίας. "Αυτό ήταν τονίζεται στο Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ. Α` Τόμος 1918 1949, σελ. 619 - το τραγικό τέλος ενός ακόμη σκληρού και ηρωικού αγώνα πουκράτησε τρία και πάνω χρόνια, με οργανωτές, καθοδηγητές, αλλά και κυρίως αιμοδότες τους κομμουνιστές και τις κομμουνίστριες, ενάντια στις δοσίλογες αντιδραστικές δυνάμεις και τους Αγγλοαμερικανούς ιμπεριαλιστές". Αλλαγή στην κατάσταση

Η ήττα του ΔΣΕ, τον Αύγουστο του 1949, έφερε, όπως ήταν επόμενο, αλλαγή στην κατάσταση, με τραγικές συνέπειες για το λαό και τον τόπο. Αν ο ΔΣΕ νικούσε και, πολύ 25η Μάρτη 1951, εθνική γιορτή περισσότερο, αν στη Γιούρα. Η φωτογραφία είναι θριάμβευε η βγαλμένη στο προαύλιο του ΕΑΜική Εθνική πρώτου όρμου από τον αντίσταση θα ήταν, κρατούμενο Τζαβάρα οπωσδήποτε, διαφορετική η τύχη της πατρίδας μας. Θα ήταν ο λαός κυρίαρχος και νοικοκύρης στον τόπο του, χωρίς ξένους αφέντες και "προστάτες". Θα είχε πάρει τις τύχες του στα χέρια του και θα βάδιζε στο δρόμο της οικονομικής ανάπτυξης της χώρας και της κοινωνικής προόδου, της ειρήνης, της φιλίας και της συνεργασίας με τους γειτονικούς και με όλους τους άλλους λαούς του κόσμου. Διαφορετική θα ήταν και η κατάσταση στα Βαλκάνια και τη Μεσόγειο. Με την ήττα, όμως, του ΔΣΕ, που οφείλεται, όπως υπογραμμίζεται στο Δοκίμιο Ιστορίας του ΚΚΕ Α` τόμος σελ. 623, κατά πρώτο και κύριο λόγο στην ωμή ιμπεριαλιστική επέμβαση και την απλόχερη και πολύπλευρη "βοήθεια" στις ντόπιες αντιδραστικές δυνάμεις, έκλεισε μια σημαντική φάση του λαϊκού επαναστατικού κινήματός του. Και άνοιξε μια νέα περίοδος, η περίοδος της αμερικανοκρατίας και της αντίδρασης, της κατάλυσης της εθνικής ανεξαρτησίας και της μετατροπής της χώρας σε ιμπεριαλιστικό προγεφύρωμα ενάντια στη Σοβιετική Ένωση και τις γειτονικές λαϊκοδημοκρατικές χώρες, η περίοδος της ανέλεγκτης εκμετάλλευσης και καταπίεσης των εργαζομένων της χώρας μας.

Αυτή είναι η κύρια βαριά και καταθλιπτική συνέπεια σε βάρος των εργαζομένων και γενικότερα της συντριπτικής πλειοψηφίας του λαού. Συνέπεια, που δεν μπορεί να αμφισβητηθεί, γιατί επιβεβαιώνεται από τη σκληρή και αδυσώπητη πραγματικότητα. Πριν απ' όλα, δεν μπορεί να αμφισβητηθεί ότι μετά την ήττα του ΔΣΕ οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές γίνονται κυρίαρχοι και παντοκράτορες στη χώρα μας. Ελέγχουν όλους τους τομείς οικονομικής και πολιτικής ζωής. Σε όλα τα υπουργεία, στις ένοπλες δυνάμεις και στα σώματα ασφάλειας, στις επιχειρήσεις κοινής ωφελείας και στη Νομισματική Επιτροπή υπάρχουν Αμερικανοί σύμβουλοι, που επιβλέπουν και καθοδηγούν τα πάντα. Καμιά απόφαση δεν μπορεί να παρθεί χωρίς την έγκρισή τους. Το ίδιο συμβαίνει και με την κυβέρνηση. Υπερκυβερνήτης είναι ο Αμερικανός πρεσβευτής στην Αθήνα που κατεβάζει και ανεβάζει κυβερνήσεις. Ο Γκρέιντι - για να αναφέρουμε ένα μόνο παράδειγμα - έδιωξε, λίγους μήνες μετά την ήττα του ΔΣΕ, από την πρωθυπουργία τον Σοφοκλή Βενιζέλο, που τον είχε ορίσει ο τότε βασιλιάς Παύλος, με υπόδειξη των Αγγλων και επέβαλε τον Πλαστήρα, που τον θεωρούσε αμερικανόφιλο και πιο ικανό να εξαπατήσει το λαό με τη δημαγωγία και τη μάσκα του "δημοκράτη". Οι Αμερικανοί, όπως γράφει ο Σόλωνας Γρηγοριάδης στο βιβλίο του "Τα φοβερά ντοκουμέντα", σελ. 109, επέβαλαν στην ελληνική πολιτική, που κάθε άλλο παρά ελληνική ήταν, τρεις βασικούς κανόνες: "Να εφαρμόζεται σταθερά από τις ελληνικές κυβερνήσεις αντικομμουνιστική στρατηγική, να ασκούν μεσογειακή πολιτική. Να μην έχει καμιά επαφή η Ελλάδα με τον Ανατολικό Κόσμο". Οι κανόνες αυτοί κι όχι μόνο τηρήθηκαν και εφαρμόστηκαν πειθήνια και αδιαμαρτύρητα από τους πολιτικούς της αστικής τάξης, δεξιούς και "κεντρώους". Υπήρξε μάλιστα και ανταγωνισμός μεταξύ τους για το ποιος θα φανεί και θα αποδειχτεί πιο αμερικανόδουλος και πιο καλός και αποτελεσματικός υπηρέτης των ΗΠΑ. Και πρέπει να ομολογήσουμε ότι σε πολλές περιπτώσεις οι λεγόμενοι "κεντρώοι" πολιτικοί (Πλαστήρας, Σοφ.

Βενιζέλος, Παπανδρέου κ.ά.) ξεπέρασαν τους δεξιούς σε δουλοφροσύνη και υποταγή. Ο Πλαστήρας ήταν εκείνος, που, υπακούοντας στους Αμερικανούς, έστειλε 6 αεροπλάνα "ντακότα", με τα πληρώματά τους στη μακρινή Κορέα, για να βοηθήσουν την επέμβαση των ΗΠΑ και ο Βενιζέλος έστειλε σε συνέχεια στρατό. Με την πειθήνια και δουλοπρεπή υποστήριξη των ντόπιων κυβερνήσεων, οι Αμερικανοί μετατρέπουν τη χώρα μας σε πολεμικό τους προγεφύρωμα ενάντια στη Σοβιετική Ενωση και τις γειτονικές λαϊκοδημοκρατικές χώρες. Χτίζουν πολεμικές βάσεις, οργανώνουν συνδυασμένα γυμνάσια, εντείνουν τις προκλήσεις σε βάρος της Αλβανίας και της Βουλγαρίας και προωθούν τα τυχοδιωκτικά πολεμικά τους σχέδια στα Βαλκάνια και στη Μεσόγειο. Όπως κατάγγειλε το Κόμμα μας, με απόφαση του ΓΓ της ΚΕ του στις 26.4.1950, οι Αμερικανοί ιμπεριαλιστές είχαν ξοδέψει ως τότε "για τον πόλεμο ενάντια στο λαό της Ελλάδας και για τον πόλεμο που ετοίμαζαν πυρετώδικα ενάντια στις λαϊκές δημοκρατίες και τη Σοβιετική Ένωση, κοντά 2 δισεκατομμύρια 250 εκατομμύρια δολάρια. Το θλιβερό είναι ότι υπήρξαν και πολιτικοί και στρατιωτικοί παράγοντες, που ανοιχτά και ξεδιάντροπα ζητούσαν να παραχωρηθούν τα πάντα στους Αμερικανούς ιμπεριαλιστές για την προώθηση των τυχοδιωκτικών σχεδίων τους". Ο στρατηγός Μεραντίτης, π. χ. σε άρθρο του στο "ΒΗΜΑ" στις 17.2.1952 έγραφε: "Η Ελλάδα να θέση από τούδε εις τη διάθεσιν των συμμαχικών αναγκών το έδαφος, τα αεροδρόμια και τους λιμένας της και να διατηρήση υπό τα όπλα όσας δυνάμεις το Ανώτατον Συμμαχικόν Στρατηγείον κρίνει αναγκαίον. Εις περίπτωσιν ευνοϊκών συνθηκών να προελάσουν οι δυνάμεις της μετά των άλλων, συμπεριλαμβανομένων και των Ιταλικών Βορειότερων των συνόρων της!". Ο στρατάρχης Παπάγος έγραψε στην "Καθημερινή" στις 3.6.1952: "Η Ελλάς κατέχει κεντρική θέσιν και προσφέρεται ως μία σημαντική βάσις τόσον από πλευράς διανοιγομένων κατευθύνσεων προς ζωτικούς χώρους του σοβιετικού συνασπισμού, όσον και από πλευράς εξυπηρετήσεων των επιχειρήσεων τούτων...". Και ο Π. Κανελλόπουλος, που ήταν υπουργός Αμυνας, διακήρυσσε

τρία χρόνια αργότερα, δηλ. το 1955, πως "Ημείς οι Ελληνες θεωρούμεν τη χώραν μας ως ένα προκεχωρημένο φυλάκιον αυτών τούτων των Ηνωμένων Πολιτειών". Ο ίδιος απευθυνόμενος στον Αμερικανό στρατηγό Βουν Φλιτ είχε πει το περιβόητο "Ιδού ο στρατός σας"! δείχνοντας το ελληνικό στρατιωτικό άγημα. Και τι να πρωτοθυμηθεί κανείς από την απαράμιλλη δουλοφροσύνη των τότε πολιτικών που δυστυχώς χαρακτηρίζει σε σημαντικό βαθμό και σημερινούς απογόνους τους... Είναι γνωστό ότι η αμερικανική επικυριαρχία στη χώρα μας κατοχυρώθηκε και επίσημα με την υπογραφή της κατάπτυστης συμφωνίας της 12 Οκτώβρη 1953 και αργότερα με την ένταξή της στο ΝΑΤΟ, στο οποίο παραμένει αμετακίνητα ως σήμερα, αντιμετωπίζοντας σοβαρούς κινδύνους. Βαριές συνέπειες στην οικονομία Όπως ήταν επόμενο, ο εμφύλιος πόλεμος και τα αντιλαϊκά μέτρα που πήραν οι αμερικανόδουλες κυβερνήσεις για την αντιμετώπιση του ΔΣΕ προκάλεσαν φοβερές ζημιές στην οικονομία. Σύμφωνα με στοιχεία που δημοσίευσε στις 18.3.1952 αθηναϊκή εφημερίδα μετά το τέλος του πολέμου υπήρχαν 800.000 ξεσηκωμένοι αγρότες, 14.626 σπίτια ολικά καταστραμμένα και 22.000 μερικά καταστραμμένα, 15.139 αγροτικά νοικοκυριά καταστραμμένα, 1.600 σχολεία καταστραμμένα, 476 οδικές γέφυρες καταστραμμένες, 439 σιδηροδρομικές γέφυρες καταστραμμένες και 241 εργοστάσια και νοσοκομεία καταστρεμμένα. Επίσης, κι αυτό είναι το σοβαρότερο, σκοτώθηκαν 154.000 άτομα και χάθηκαν 1.480.669 ζώα. Θα περίμενε κανείς να στραφεί η προσοχή και η δραστηριότητα των μετεμφυλιακών κυβερνήσεων στην επούλωση των πληγών και στην ανόρθωση της οικονομίας. Και, φυσικά, στη βελτίωση του χαμηλού βιοτικού επιπέδου του λαού, στην καταπολέμηση της ανεργίας, στην αύξηση των μισθών, ημερομισθίων και συντάξεων, στη βελτίωση των συνθηκών εργασίας. Δεν

έγινε όμως καμιά σοβαρή προσπάθεια. Σ' αυτό συνέβαλε κατά κύριο λόγο και η αδιαφορία των Αμερικανών για την ανάπτυξη της εθνικής μας οικονομίας. Θα ήθελαν να παραμείνει η χώρα μας αγροτική, αποικιακό εξάρτημα που να εξασφαλίζει μόνο πρώτες ύλες. Γι' αυτό και αμέσως μετά τον τερματισμό του εμφυλίου πολέμου περιόρισαν σημαντικά τη διαβόητη βοήθεια με το Σχέδιο Μάρσαλ και ζήτησαν από τον αποστραγγισμένο ελληνικό λαό οικονομικές θυσίες. Την απαίτησή τους αυτή έσπευσαν να ικανοποιήσουν οι υπάκουες κυβερνήσεις. Με τα πρώτα κιόλας μέτρα τους, αύξησαν τους φόρους. Έδιωξαν από τη δουλειά χιλιάδες υπαλλήλους, με κύριο κριτήριο τα πολιτικά τους φρονήματα. Έκοψαν τις συντάξεις. Απαγόρευσαν τις αυξήσεις στα μεροκάματα και τους μισθούς. Φούντωσαν την ακρίβεια και αύξησαν ακόμη περισσότερο την ανεργία... Τα αγροτικά προϊόντα εκτοπίζονταν από τα αμερικάνικα και ολόκληροι κλάδοι της αγροτικής οικονομίας που ήταν ανταγωνιστικοί των αντίστοιχων αμερικανικών απειλούνταν με κατάργηση. Οι Αμερικανοί ζητούσαν επίμονα τότε να σταματήσει η καπνοκαλλιέργεια και να αντικατασταθεί από την πατατοκαλλιέργεια! Η κατεύθυνση που είχαν χαράξει γενικότερα στον οικονομικό τομέα ήταν: Όλα τα βάρη στο λαό. Αντίθετα, η πλουτοκρατική ολιγαρχία, όχι μόνο δε θίγεται, δεν επιβαρύνεται, αλλά διατηρεί και επεκτείνει τα προνόμια της. Καταβροχθίζει τεράστια ποσά από την αμερικανική βοήθεια. Βουτιέται ως τα μπούνια στο βούρκο των καταχρήσεων και των σκανδάλων που είχαν δηλητηριάσει την ελληνική ατμόσφαιρα και είχαν αναγκάσει τον Πλαστήρα να δηλώσει ότι "θα πατάξει τα σκάνδαλα αν υπήρχαν". Δε γνώριζε αν υπάρχουν; όταν το γνώριζαν ακόμη και οι πέτρες....! Ο εργαζόμενος ελληνικός λαός πλήρωσε και πληρώνει και σήμερα ακόμη πολύ ακριβά την ήττα του ΔΣΕ και την υποταγή της χώρας στους Αμερικανούς ιμπεριαλιστές.

Ολοκλήρωση του αντιδημοκρατικού αστυνομικού κράτους Μια άλλη συνέπεια από την ήττα του ΔΣΕ ήταν η ολοκλήρωση, με την αμέριστη υποστήριξη και τις οδηγίες των Αμερικανών, του αντιλαϊκού, αντιδημοκρατικού αστυνομικού κράτους. Αν και ο εμφύλιος πόλεμος σταμάτησε και οι δυνάμεις του ΔΣΕ κατέφυγαν στις πρώην ...Ο αγώνας συνεχίζεται στη σοσιαλιστικές Μακρόνησο, με το κεφάλι ψηλά χώρες και στη Σοβιετική Ένωση, όπου βρήκαν πολιτικό άσυλο και θέρμη φιλοζωία, οι ντόπιες αντιδραστικές δυνάμεις και οι Αμερικανοί προστάτες τους δεν είχαν απαλλαγή ακόμα από το φόβο και τον τρόμο που έζησαν. Εκτός από αυτό, είχαν να αντιμετωπίσουν την αγανάκτηση, τις διαμαρτυρίες και τις κινητοποιήσεις του ξεσπιτωμένων, των ανέργων, των εργαζομένων που φυτοζωούσαν και υπόφεραν. Και επί πλέον, ήθελαν να σύρουν τον ελληνικό λαό στους πολεμικούς τυχοδιωκτισμούς που σχεδίαζαν. Γι' αυτό και ενίσχυαν το αντιλαϊκό αστυνομικό κράτος. Για το σκοπό αυτό επανέφεραν σε ισχύ, μετά το τέλος του εμφυλίου πολέμου, το νόμο 509 του 1947, τα άρθρα του Γ' ψηφίσματος για τον Τύπο και το νόμο της βασιλομεταξικής δικτατορίας 375 περί "κατά συνέπειας". Στο ίδιο διάστημα κρατούν στις φυλακές και τα ξερονήσια δεκάδες χιλιάδες αγωνιστές και αγωνίστριες, δημοκράτες και δημοκράτισσες, που καταδικάστηκαν από τα στρατοδικεία της σκοπιμότητας σε διάφορες ποινές ή ήταν υπόδικοι (τον Απρίλη του 1950 οι καταδικασμένοι ήταν 17.000 και οι υπόδικοι 5.000). Διατηρούν το φοβερό σύμβολο του μοναρχοφασισμού, το Μακρονήσι, όπου κρατούνται 13.000 αγωνιστές και πατριώτες. Και συνεχίζουν τις εκτελέσεις. Μέχρι το 1955, οπότε κάτω

από την παγκόσμια κατακραυγή και την αποφασιστική παρέμβαση της Σοβιετικής Ένωσης και άλλων χωρών στον ΟΗΕ, αναγκάστηκαν να τις σταματήσουν. Είχαν, ωστόσο εκτελέσει αρκετούς αγωνιστές και πατριώτες και ανάμεσά τους, τον Νίκο Μπελογιάννη, τον Νίκο Πλουμπίδη, τον Νικηφορίδη και άλλους. Στον αιματηρό τρομοκρατικό όργιο πρωτοστατούν οι μαύρες αντιδραστικές δυνάμεις, με επικεφαλής το παλάτι και τους στρατοκράτες, που εμφορούνται από πνεύμα αντεκδίκησης και μισαλλοδοξίας. Αλλά δε μένουν πίσω και οι "κεντρώοι δημοκράτες". Ο βασιλιάς Παύλος, μιλώντας στη Θεσσαλονίκη στις 17.11.1950, είχε διακηρύξει: "σήμερον συμβιβασμός με τους κομμουνιστές και στους συνοδοιπόρους δε χωρά". Αλλά και ο "Γέρος της Δημοκρατίας", ο Γ. Παπανδρέου, όπως έγραψε ο Λέων Σπαης στο βιβλίο του "Πενήντα χρόνια στρατιώτης" (σελ. 291) δήλωνε με κομπασμό: "Δεν προλαμβάνω να συλλαμβάνω κομμουνιστές..!". Δεν είναι άμοιρος ευθυνών και ο Νικ. Πλαστήρας. Αρκεί να αναφέρουμε ότι όχι μόνο διαχώρισε, παρά τις αντίθετες προεκλογικές διακηρύξεις του, το Μακρονήσι και τα στρατόπεδα εξορίας και δήλωσε υπακούοντας στον Γκρέιντι που τον διόρισε πρωθυπουργό, ότι δεν μπορεί να γίνει λόγος για γενική αμνηστία, αλλά επέτρεψε να εκτελεστεί και ο ήρωας του λαού μας, Νίκος Μπελογιάννης. Είναι αλήθεια ότι από τότε, από τη μαύρη εκείνη εποχή, πέρασαν σαράντα και πάνω χρόνια, και τα χάσματα που είχε ανοίξει ο εμφύλιος πόλεμος έκλεισαν, αλλά δεν μπορεί να αποσιωπηθούν ορισμένα αμείλιχτα και φοβερά γεγονότα, όταν μάλιστα γίνεται προσπάθεια να εμφανίζονται πολιτικοί, όπως ο Γ. Παπανδρέου, που φέρει βαρύτατες ευθύνες και για τις γνωστές εξελίξεις μετά την απελευθέρωση της πατρίδας μας από τον χιτλερικό ζυγό και για το Δεκέμβρη του 1944, σαν "μεγάλοι δημοκράτες". Η ιστορική αλήθεια πρέπει να λέγεται και να βγαίνουν απ' αυτήν σωστές εκτιμήσεις και σωστά συμπεράσματα και διδάγματα.

η διαστρέβλωση της ιστορικής αλήθειας. Η ήττα του ΔΣΕ αξιοποιήθηκε από την αντίδραση και προπαγάνδα. ηρωικός για το καλό του λαού και της χώρας μας. Οτι ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν μάταιος και δεν έπρεπε να γίνει. Ανεξάρτητα. όμως.Ταυτόχρονα με την ωμή και απάνθρωπη αστυνομική βία χρησιμοποιήθηκε και η κατασυκοφάντηση του αγώνα του ΔΣΕ και των μαχητών και μαχητριών του. ο αγώνας του ΔΣΕ ήταν αναπόφευκτος στις συνθήκες που δημιουργήθηκαν μετά το Δεκέμβρη. τη συμφωνία της Βάρκιζας και το μεταβαρκιζιανό τρομοκρατικό και δολοφονικό όργιο του κράτους και παρακράτους των δωσιλόγων και των Αγγλοαμερικάνων ιμπεριαλιστών. τις ιδέες και τους αγώνες του ΚΚΕ. Και ο αγώνας αυτός ήταν και παραμένει αγώνας δίκαιος. Και έγιναν αναμφισβήτητα τέτοια. αλλά και από ορισμένους. όπως και του ΕΛΑΣ και της ΕΑΜικής Αντίστασης. ο αντισοσιαλισμός και αντισοβιετισμός. για να ενισχύσουν τη λαθολογία σε βάρος του ΚΚΕ. Οτι το ΚΚΕ είναι κόμμα των λαθών και όχι κόμμα των ασταμάτητων αγώνων και των αμέτρητων θυσιών. Ο λαός δεν υπέκυψε . απαρνήθηκαν τους αγώνες και τις ιδέες τους. που για διάφορους λόγους. Ιδιαίτερο βάρος δόθηκε στη διαπαιδαγώγηση της νεολαίας με τον αντικομμουνισμό και αντισοβιετισμό και στο ξέκομμα της από τις επαναστατικές παραδόσεις. Ακούστηκαν πολλά και διάφορα. Οτι έπρεπε να προβληθεί από την ηγεσία του Κόμματος η αποτυχία και της δεύτερης επανάστασης και διάφορα άλλα. από τα λάθη που έγιναν.

για τη γενική αμνηστία. την αναγνώριση της Εθνικής Αντίστασης και τον χωρίς όρους επαναπατρισμό των πολιτικών προσφύγων. για το ψωμί του. Το πιο χαρακτηριστικό γεγονός εκείνης της περιόδου. που έδειξε με χειροπιαστό τρόπο ότι ο δημοκρατικός λαός δεν .Παρά την ήττα του ΔΣΕ και παρά την ολομέτωπη επίθεση των Αμερικανών και των ντόπιων αντιδραστικών δυνάμεων. τη δημοκρατία. Και από τον Οκτώβρη του 1950 μέχρι το Σεπτέμβρη του 1951 πάνω από 400 χιλιάδες. δεν εξαπατήθηκε. για την ειρήνη. Το λαϊκό . Συνέχισε με νέες μορφές την πάλη του. που εντάθηκε ακόμη περισσότερο και υποστηρίχτηκε και από τους "κεντρώους" πολιτικούς με την ψευτοδημοκρατική τους δημαγωγία και απάτη. δε λύγισε.δημοκρατικό κίνημα ανασυγκροτήθηκε σιγά σιγά και προχώρησε σε σκληρούς αγώνες ενάντια στην αμερικανοκρατία και την ντόπια πλουτοκρατία ολιγαρχία. για τη λύση των προβλημάτων και την ικανοποίηση των αιτημάτων του. για την κατάργηση των αντιδημοκρατικών νόμων και ψηφισμάτων και την απελευθέρωση των κρατουμένων και εξορίστων. δεν υπέκυψε. μέσα στις νέες συνθήκες. Είναι ενδεικτικό ότι από τον Οκτώβρη του 1949 μέχρι τον Απρίλη του 1950 απέργησαν 300 χιλιάδες εργαζόμενοι. ο λαός δεν παρασύρθηκε. Επίμονοι αγώνες αναπτύχθηκαν για το σταμάτημα των διώξεων και των συλλήψεων. την εθνική ανεξαρτησία και την κοινωνική πρόοδο.

Αυτό και έκανε η 6η Ολομέλεια της ΚΕ που συνήλθε στις 9 του Οκτώβρη 1949 στο εξωτερικό. με την ενισχυμένη αναλογική. πήρε 163 χιλιάδες ψήφους και έβγαλε 18 βουλευτές. Η ΕΔΑ. συγκέντρωσε 180 χιλιάδες ψήφους και ανέδειξε. πράγμα που εμπόδισε το μοναρχοφασισμό να πετύχει τη στρατήγηση και επιδίωξή τους. που έπρεπε χωρίς καθυστέρηση να μελετήσει και να αναπροσαρμόσει την πολιτική και την πρακτική δραστηριότητά του. το 1951. που υπέφερε και τις διώξεις και επιθέσεις που δέχτηκαν. ήταν το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών το Μάρτη του 1950. την εκμηδένιση της κύριας δύναμης του ΔΣΕ στο Βίτσι . Η Ολομέλεια. Απέκρουσε την ταχτική "της συνέχισης οπωσδήποτε του ένοπλου αγώνα. πολύ διαφορετική κατάσταση. που συγκροτήθηκε με την πρωτοβουλία και τις επίμονες προσπάθειες του Κόμματός μας. γιατί αυτό Θα 'δινε τη δυνατότητα στον αντίπαλο να καταφέρει συντριπτικό χτύπημα στους αγωνιστές και στελέχη του λαϊκού επαναστατικού κινήματος". και ότι "αυτό επιβάλλει μια αλλαγή και στην πολιτική μας γραμμή". παρά τα βάσανα. Η "Δημοκρατική Παράταξη".τα έβαλε κάτω. Σημαντική ήταν και η επιτυχία στις εκλογές που έγιναν τον επόμενο χρόνο. αφού έκανε μια σύντομη ανασκόπηση της πορείας του Κόμματος από το Δεκέμβρη 1944 και του τρόπου που οργάνωσε και καθοδήγησε τη νέα ένοπλη .Γράμμο". Το ΚΚΕ προσαρμόζει την πολιτική του Το Κόμμα μας. που ήταν όλοι εξόριστοι και φυλακισμένοι. που πρωτοστάτησε στη δημιουργία και στην ηρωική δράση του ΔΣΕ. Η Ολομέλεια εκτίμησε ότι η ήττα σημείωσε μια αλλαγή στην κατάσταση. "σωστά ενεργώντας το ΠΓ της ΚΕ ακολούθησε την τακτική της υποχώρησης. να καθορίσει τα νέα καθήκοντα. Και διαπίστωσε ότι. που υποστηρίχτηκε από το βαριά τραυματισμένο τότε ΚΚΕ. 10 βουλευτές. μετά την ήττα του βρέθηκε σε μια νέα.

την ανεξαρτησία της και την υπεράσπιση της ειρήνης. .Με βάση το πρόγραμμα για τη δημοκρατικοποίηση της Ελλάδας. το ΚΚΕ προσανατόλισε και ανέπτυξε τη δράση του στη νέα κατάσταση που δημιουργήθηκε. στηριζόμενο σ' ένα γερό παράνομο κομματικό μηχανισμό.Στο κέντρο της προσοχής του Κόμματος να μένει το πρόβλημα της υπεράσπισης της ειρήνης. Αντιγράφουμε μερικά απ' αυτά.Να σταματήσει το Κόμμα τον ένοπλο αγώνα. για την καθοδήγηση των καθημερινών οικονομικών και πολιτικών τους αγώνων. για την οργάνωσή τους. όλους εκείνους που δέχονται ένα μίνιμουμ πρόγραμμα δημοκρατικοποίησης της Ελλάδας. . στην πρώτη γραμμή της εργαζόμενης τάξης και των υπαλλήλων. όλους τους δημοκράτες. . σαν μέσο πίεσης για όσο το δυνατόν περισσότερο εκδημοκρατισμό της πολιτικής ζωής του τόπου και σαν μορφή άμυνας εναντίον του δολοφονικού οργίου των κρατικών και παρακρατικών οργάνων του μοναρχοφασισμού. Με βάση τα καθήκοντα αυτά. χάραξε τα βασικά καθήκοντα του στη νέα φάση του λαϊκού επαναστατικού κινήματος. των γυναικών και της νεολαίας.πάλη. αφήνοντας μόνο μικρά παρτιζάνικα τμήματα.Να μεταφέρει το κέντρο βάρους της δουλειάς του στην οργάνωση και καθοδήγηση των οικονομικών και πολιτικών αγώνων όλων των στρωμάτων του εργαζόμενου λαού. Ο συνασπισμός αυτός θα ενώνει όλον τον ΕΑΜικό κόσμο. . να χρησιμοποιήσει όλες τις νόμιμες δυνατότητες και να δημιουργήσει κάθε είδους καινούριες προϋποθέσεις για τη συγκέντρωση των μαζών. για τη δημιουργία γερών βάσεων μέσα στο στρατό. . αναπήρων και θυμάτων πολέμου. των ξενιτεμένων αγροτών. Το Κόμμα. των εκατοντάδων χιλιάδων τραυματιών. σε στενή συνεργασία με το ΑΚΕ (Αγροτικό Κόμμα Ελλάδας) να δημιουργήσει πλατύ δημοκρατικό συνασπισμό.

ανεξάρτητη. και αποφασιστικότητα για τα συμφέροντα του λαού και του τόπου. όπως και μέχρι τότε. του μόνου ικανού να οδηγήσει σε διέξοδο και λύεις προς όφελος του λαού και του τόπου. αντιμονοπωλιακού. χωρίς ξένους προστάτες. Μ' αυτό τον τρόπο θα εκπληρωθούν και τα ανεκπλήρωτα ιδανικά του ΔΣΕ και της ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης. και λαθεμένες εκτιμήσεις και διαπιστώσεις. σταθερότητα. αλλά αγωνίστηκε. με συνέπεια.com/dse/dse. ΤΕΛΟΣ ΠΟΛΙΤΙΚΟ ΚΑΦΕΝΕΙΟ http://politikokafeneio. πρωτοστατώντας στη συγκρότηση του αντιιμπεριαλιστικού.com Τα κείμενα και οι φωτογραφίες βρίσκονται ΕΔΩ: http://www.Αντιμετώπισε και πάλι φοβερές δυσκολίες. με το λαό νοικοκύρη και κυρίαρχο. για μια Ελλάδα λεύτερη. δημοκρατική. δημοκρατικού μετώπου.ht m .politikokafeneio. χρειάστηκε να ξεπεράσει νέα εμπόδια. Αυτό τον αγώνα συνέχισε και συνεχίζει και σήμερα. Έκανε ασφαλώς και άλλα λάθη.