Η παρούσα έκδοση ετοιμάστηκε στο Εργαστήρι της Ελευθεριακής Κουλτούρας με γενική επιμέλεια έκδοσης του Παναγιώτη Καλαμα ρά και κυκλοφόρησε στη μητρόπολη της Αθήνας σε περιορισμένο αριθμό αντιτύπων τον χειμώνα του 2011-12, με τη χρήση να είναι ελεύθερη αποκλειστικά για τους σκοπούς των κινημάτων του κοινω νικού ανταγωνισμού. Κεντρική διάθεση στο βιβλιοπωλείο «Ο χώρος της Ελευθεριακής Κουλτούρας», Ερεσσού 52, Εξάρχεια. Τηλέφωνο επικοινωνίας: 210.38.04.525. Email: xwroselkoul@yahoo.gr Blogspot: http://\v\v\v.x\vro^lkouli>.log?;p.ot.com
Gunther Anders ΒΙΑ ΝΑΙ Η ΟΧΙ Μια αναγκαία συζήτηση ΕΛΕΥΘΕΡΙΑΚΗ ΚΟΥΛΤΟΥΡΑ .
.
Κατα λαβαίνεις πολύ καλά ότι αυτή η φήμη μας ξάφνιασε. πρέπει και αυτοί να ζουν στην αγωνία. ας μην υπερβάλλουμε. Αλλά εκείνο που ξέρω είναι ότι χωρίς την αντι-απειλή μας δεν θα καταφέρουμε τίποτα». αν κανείς δεν απειλείται. Φλεβάρης 1986 1.ΜΙΑ ΦΑΝΤΑΣΤΙΚΗ ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΗ «Κανείς από εκείνους. δεν ξέρω αν με τις αντι-απειλές μας μπορούμε ακόμη να εξουδετερώσουμε τον κίνδυνο που κρέμεται πάνω από την ανθρωπότητα. Εκείνο που θέλω να πω. πρέπει και αυτοί να απειλούνται από εμάς. απειλώντας ή απλώς αποδεχόμενοι την πιθανότητα μιας μαζικής αιματοχυσίας εξαιτίας μιας βλάβης των υποτιθέμενων ειρηνικών πυ ρηνικών εγκαταστάσεων. εν κατακλείδι. δεν θα απειλούνται ούτε και αυτοί. Αφού αυτοί συμβάλλουν με προγραμματισμένο και επαγγελματικό τρόπο στη διατήρηση μιας διαρκούς αγωνίας. τους στρατηγούς. ε λοιπόν. Δεν ξέρω αν θα γίνει κάτι τέτοιο. Μοντρεάλ. και αναφέρομαι κυρίως στους πολιτικούς. Charles Meunier «Le Canard Dechanine». τουλάχιστον κάθε πόλεμος ανάμεσα 5 . μοιάζει να αποδέχεται άκριτα την άποψη ότι μπορούν να επι τευχθούν πολιτικοί στόχοι και με ειρηνικές μεθόδους. αλλά και να είναι κυριευμένοι από τον φόβο' μέχρις ότου να ξανασκεφτούν τα πράγματα και να οδηγηθούν σε μια αλλαγή πορείας. Όμως αφού τώρα πια δεν είναι αυτή η περίπτωσή μας. To τέλος του ειρηνισμού Ψιθυρίζεται ότι δεν θέλεις να προσδιορίζεσαι ως «ειρηνιστής». Αφού. αρνούμενος μια τέτοια κατηγοριοποΐηση. τελικά. κανείς από αυτούς δεν μπορεί ή δεν πρέπει να αισθάνεται σίγουρος για τη ζωή του. δεδομένου ότι σήμερα κάθε πόλεμος. Αυτοί που μας απειλούν. τους επιστήμονες και τους δημοσιογράφους. κανείς από εκείνους που ετοιμάζουν τη μαζική πυρηνική απειλή και αιματοχυ σία. Μέχρι που μας τρόμαξε. είναι απλώς ότι όποιος σήμερα συνεχίζει ακόμη να προσδιορίζεται ως «ειρηνιστής». όχι μόνο πρέπει να νιώθουν ότι απειλούνται. Ε όχι. Και θέτοντας σε πρακτική εφαρμογή εδώ και εκεί τις α πειλές μας.
Και γι’ αυτό εγώ δεν είμαι ειρηνιστής.. μια ιδιαίτερη έκφραση όπως «είμαι ειρηνι στής». Τι φήμη. αλλά εγώ δεν έχω κάποια σχέση με μια τέ τοια φήμη.θα κατέληγε αυτομάτως.στις υπερδυνάμεις -όμω ς τώρα πια έχουν «ενηλικιωθεί πυρηνι κά» ακόμη και μικρότερα κράτη.δεν υπάρχει πλέον κανείς σκοπός του πολέμου που να μην ακυρώνεται από το αποτέλεσμα που έχει ο ίδιος ο πόλεμος (αφού κάθε αποτέλεσμα του πολέμου είναι απείρως μεγαλύτε ρο σε σχέση με οποιονδήποτε νοητό ή επιθυμητό σκοπό).. Συγχώρα με. είναι η καθαρή αλήθεια. [2] Όντας έτσι τα πράγματα. και πιθανώς μέσα σε λίγα λεπτά. Ότι εσύ.. καθίσταται περιττή. δεν υπάρχει καμία εναλ λακτική πρόταση στο να είναι κανείς ειρηνιστής. σε μια ολοκληρωτική καταστρο φή' εφόσον -όπω ς έχω υποστηρίξει εδώ και τριάντα χρόνια [1]. . Μα δεν πρόκειται για φήμη. περιέργως. λένε για σένα και κάτι άλλο. 6 . Σου είμαστε ευγνώμονες για αυτή τη διευκρίνηση. Τι λένε.. Στη θέση του σαφώς μη ορθού συνθήματος «ο σκοπός αγιάζει τα μέσα». οφείλουμε σήμερα να βάλουμε τη ρεαλιστική άποψη που λέει ότι «τα μέσα καταστρέφουν τον σκοπό». Ότι έχεις δηλώσει σαφώς αντίθετος στο να αποδεχτούμε σαν υπέρτα τη αξία τη μη βία.. δεν εμπεριέχεται καμία εναλλακτική πρόταση στο να είναι κανείς ειρηνιστής. Εκεί που δεν υπάρχει καμία εναλλα κτική πρόταση. Πολύ δε περισσό τερο ευγνώμονες από τη στιγμή που..
. «Ολική αλλαγή». μοιάζει να πίστευες ότι εγώ κάποια στιγμή ήμουν αυστηρά προσκολλημένος στην αρχή της μη βίας. ούτε καν έχω μιλήσει. Πάντοτε η ίδια αντιστροφή! 7 . θα ήταν ιδιαίτερο και θα χρειαζόταν επε ξήγηση αν δεν είχα φτάσει σε μια τέτοια θέση.2. Το δικαίωμα στην αυτοάμυνα για όποιον απειλείται με θάνατο και κάθε στιγμή μπορεί να υποστεί επίθεση είναι φυσικά φυσικό! Το ίδιο το φυσικό δίκαι ο . φυσικά.. Και αυτό περιλαμβάνει όλα τα άτομα του σήμερα και του αύριο. Και πάλι αυτό το «λες»! Αυτή είναι νόμιμη άμυνα! Αφού είναι δεδομένο ότι η απειλή είναι γενική και ο πιθανός αφανισμός θα είναι οικουμενικός. Αυτήν την ολική αλλαγή την αποκαλείς «φυσική». Η ηθική νικά τη νομιμότητα Πώς και γιατί έφτασες σε αυτή. 3. τότε και η δική μας νόμιμη άμυνα πρέπει να είναι γενική και οικουμενική. Την άρνηση της μη βίας εσύ τη λες «νόμιμη άμυνα». Το ξάφνιασμά σου μου φαίνεται πολύ ειλικρινές... Η άρνηση από μέρους μας της μη βίας είναι η κατάφαση στο δικαίωμά μας στην αυτοάμυνα σε μια κατάσταση έκτα κτης ανάγκης. Αντιθέτως. Πρόκειται για τον αμυντικό πόλεμο όλων των απειλούμενων. Την αποκαλώ. την ιδιαίτερη θέση. Για αυτήν. Ιδιαίτερη. Η καθαρή αλήθεια.
της Χιροσίμας. αφού πάντοτε σκεφτόταν τόσο με την καρδιά όσο και με το μυαλό. Όποιος. . της Αλγερίας και του Βιετνάμ ε... Συνεπώς όποιος βρισκόταν. και βρίσκεται ακόμη.... Με τον ίδιο τρόπο λοιπόν... ε .Ε ναι λοιπόν. όποιος ήταν σύγχρονος του Βερντέν και του Άουσβιτς. 77 πράγμα. από τον Αύγουστο του 1914. καταδικασμένος να ζει μέρα με τη μέρα και χρόνο με τον χρόνο αυτή την εποχή που κραυγάζει χωρίς σταματημό. Όποιος βίωσε συνειδητά αυτή την εποχή. Και δεν είναι ωφέλιμο. δηλαδή όποιος ούτε για μια στιγμή στη ζωή του δεν έχασε ή δεν μπόρεσε να χάσει από τα μάτια του τις καταστροφές που λάμβαναν χώρα γύρω του. που ανήκει στη γενιά μου. (Ο συνεντευξιαστής. Ναι. τότε θα έπρεπε αμέσως να κλείσεις τα αυτιά σου. ανεξαρτήτως από το μέρος όπου συνέβαινε κάτι τέτοιο (αφού η απόσταση δεν μειώνει την υπευθυνότητά μας) και όποιος δεν απέστρεψε το βλέμμα ακόμη και σε στιγμές χαράς και σε εποχές ευτυχίας. τρομαγμένος. αφού οι κραυγές δεν σταματούν ούτε μία στιγμή και φτάνουν ταυτοχρόνως από όλα τα σημεία του ορί ζοντα . κλείνει τα αυτιά του) Λοιπόν θα αδιαφορήσουμε.. εφόσον μπορούσες να ακούσεις τον κόσμο (αλλά η πλειοψηφία από εμάς είναι κουφή). (Ο συνεντευξιαστής δείχνει πως δεν καταλαβαίνει τίποτα) Κάτι που βεβαίως δεν ήταν καθόλου ωφέλιμο. ε. έζησε αυτή την εποχή που κρατά εδώ και 70 χρόνια. όπως εγώ.. έζησε σε μια εποχή επιθετικών πολέμων και δικτατοριών' όποιος.. Μέχρι που μπορεΐ να είναι και επιβλαβές..
εν κατακλείδι να γίνει αποδεκτή από οποιοδήποτε κράτος. σε καντιανούς όπως εμείς. πόσο μάλλον εναντίον πράξεων βίας. όπως σου έλεγα.. που παρόμοιά της δεν είχαμε δει ποτέ μέχρι σήμερα.μπορεί να προσφύγει. κολ λάνε την ετικέτα του «κακούργου». Τότε δεν μπορεί και δεν πρέπει να είναι ή να γίνει με κάθε τί μημα υπερασπιστής της μη βίας. εμείς που είμαστε εναντίον των πυρηνικών δίνουμε μια αμυντική μάχη εναντίον μιας τόσο τεράστιας απειλής. Και τώρα φτάνω ακριβώς σε αυτό που εσύ δεν φανταζόσουν. Λοιπόν. 9 . μέχρι και που είναι υποχρεωμένος να κάνει κάτι τέτοιο.Ναι. οφείλουμε να αποδεχτούμε ήρεμα ακόμη και αυτόν τον τίτλο όπως έναν τίτλο τιμής. Το γεγονός ότι σήμερα. όπου η ηθική επιβάλλεται της νομιμότητας. μολονότι αυτή δεν μπορεί να υπολογίζει πως θα γίνει αποδεκτή από οποιαδήποτε «διοικητική» ή «νομι κή» εξουσία. Δύο αιώ νες μετά τον Καντ είναι πραγματικά υπερβολικό να επικαλού μαστε ιδιαίτερους λόγους για να υποστηρίξουμε αυτήν την ά ποψη. αν και όταν ακούω αυτή τη λέξη πιστεύω ότι είναι προϊόν υπερβολικής μπυροποσίας' αυτή η κατηγορία δεν είναι παρά η απόδειξη του ηθικού αναλφαβητισμού εκείνων που βά ζουν αυτές τις ετικέτες. Συνεπώς έχουμε το δικαίωμα να ασκή σουμε μια αντιβία.. δεν πρέπει να μας ανησυχεί και τόσο. στη νόμιμη άμυνα εναντίον απειλών βίας. Αλλά είναι η κατάσταση εκτάκτου ανάγκης που νομιμοποιεί την αυτοάμυνα. αφού όποιος απειλείται και δέχεται επίθεση -και αυτό το προβλέπει όχι μόνο το Διεθνές Δίκαιο αλλά και το Κανονικό Δίκαιο. Και αφού ξέρουμε πλέον ποιος είναι ο «ευφυής» επινοητής αυτής της λοιδορίας και πρόκειται για τον ίδιο άνθρωπο που μερικά χρόνια πριν θα μας αποκαλούσε «μύγες» και «αρουραίους». Συνεπώς. Τουλάχιστον έτσι κάνω εγώ.
δεν υπάρχει κανένα Υπουργείο Επίθεσης αλλά ένα Υπουργείο Άμυνας. Από τη στιγμή που παρουσιάζουν την εξουσία. ούτε το Βιετνάμ ούτε η μικρή Λιβύη ονειρεύτηκαν πο 10 . φυσικά. αντιθέτως. όσον αφορά την επιχειρηματολογία τους για το Βάκερσντορφ κλπ. εκλαμβάνοντάς τα σαν απόδειξη ανεμελιάς και συνεπώς εγκλη ματικότητας και υπακοής στα σοβιέτ. Πίσω από τις χημικές δηλητηριάσεις στο Βιετνάμ. Η αντιστροφή Ενώ εμείς. ακριβώς. ωστόσο είναι οι Στράους και οι Τσίμερμαν. Μολονότι κάτι τέτοιο μπορεί να ακούγεται ακατάλη πτο.4. όλες οι πραγ ματικά βίαιες εξουσίες αυτοπροσδιορίζονται σαν «αμυντικές». αν και. ή πιο πρό σφατα πίσω από τον βομβαρδισμό της Τρίπολης. ενώ.|3] που προχωρούν στη διαπίστωση πως όσοι διαδηλώνουν εναντίον των ατομικών όπλων είναι απλώς ανώριμα άτομα και με μα κριά μαλλιά. εμείς ipso facto καταλήγουμε να είμαστε οι «άτακτοι»' και σαν τέτοιοι. μπορεί να θεωρηθούμε και «κακούργοι» από όποιον θέλει να έχει άποψη ακόμη και για το μήκος των μαλλιών μας -α ν και για τον Ντύρερ και τον Σίλερ ήταν προφανές πως θα έπρεπε να τα έχουμε μακριά-. προσδιοριζόμαστε σαν «βίαιοι». σαν Τάξη. υπερασπιστές της ειρήνης και αντίπαλοι της απει λής. Όποιος έχει μακριά μαλλιά (αν και στην πραγματικότητα ο αριθμός των κεφαλιών με πολλά μαλλιά ανάμεσα στους αντιπυρηνικούς διαδηλωτές είναι μάλλον περιορισμένος) είναι σαφές πως δεν έχει κανένα δικαίωμα να ασχολείται με το δικαίωμα επιβίωσης της ανθρω πότητας. Η ικανότητα άσκησης βίας. αν δεν περιοριζόμαστε σε απλές λεκτικές διαμαρτυρίες. [4] 5. τη δική τους εξουσία. σφετερίζεται το μονοπώλιο της νομιμότητας Συνεπώς: αυτοί μας αποκαλούν «κακούργους» επειδή δεν ανα γνωρίζουμε το μονοπώλιο της εξουσίας τους (δηλαδή την ικα νότητα να απειλούν και να χτυπούν) που θεμελιώνεται στη βία. επονομαζόμενη και «εξουσί α».
Για τα χάπενινγκς και τη διαλεκτική της βίας Η έκφραση σου «κατάσταση έκτακτης ανάγκης» με ανησυχεί. δεν έχουν τον παραμικρό δισταγμό να βάζουν και διαφη μίζουν μια τέτοια ψευδή ετικέτα). Όχι..τέ ή θέλησαν (ή θα μπορούσαν) να επιτεθούν στις ΗΠΑ.όπλα. Ωστόσο. Για σκέψου το λιγάκι. Πάντως δεν υπάρχει λόγος να εκφραζό μαστε με έναν τόσο υπερφίαλο τρόπο. Αυτή τους η αντεπαναστατική δραστηριότητα μας κάνει στην πραγματικότητα επαναστάτες και δημιουργείται μια κατάστα ση που μοιάζει στ’ αλήθεια με έναν μη κηρυγμένο εμφύλιο πό λεμο. έναν Ρουβίκωνα. Μα δεν είμαι εγώ που τον πέρασα. που χωρίς αμφιβολία είναι πολεμικά όπλα. πώς να το πούμε. Έναν. Χρησι μοποιώντας έναν τέτοιον όρο δεν περνάς έναν. 6. Και εννοώ εκείνους που μας απειλούν. τότε εκείνοι ισχυρίζονται πως η ευθύνη είναι δική του. Τον έχουν διαβεί άλλοι εδώ και πολύ καιρό. φυσικά όχι. Αν οι επιτιθέμενοι ονομάζονται «αμυνόμενοι» (και. εμάς που αγωνιζόμαστε για την ειρήνη. Για ένα ζήτημα όπως αυτό. τότε δεν πρέπει επίσης να προκαλεί έκπληξη το γεγονός ότι αυτοί μας θεωρούν. η αλαζονεία με ανθρωπιστικό πρόσωπο είναι εκτός τό 11 . αφού αυτός είναι ο επιτιθέ μενος. αν ένας πολίτης υποστεί μια βλάβη. Ή μή πως θεωρείς κι εσύ ενόχους εκείνους που αμύνονται.. όντας διεφθαρμέ νοι. σαν «επιτιθέμενους» και συνεπώς χρησιμοποιούν εναντίον μας -όπω ς για παράδειγμα στο Βάκερσντορφ. Θα μπο ρούσες να ισχυριστείς ότι εμείς αμυνόμαστε χωρίς λόγο. Τον! Ακριβώς.
θα καταλάβεις και θα αποδε χτείς αυτό που λέω αν ρίξεις μια ματιά στο παρελθόν. αναμφι σβήτητα. έως και γελοίες. Ποιος θα ήταν ο καταλληλότερος αγώνας εναντίον του Χίτλερ. Θα ήταν ίσως ηθικό να μην πάθει τίποτα (όπως άλλωστε συνέβη. Γιατί ήταν η γενική πρόβα. εκα τομμύρια και εκατομμύρια ανθρώπους για τους τρελούς σκο πούς του. Τι θέλεις να πεις. μέχρι που δείχνει ανανδρία. Θεωρείς τις λίγες απόπειρες να τον εξουδετερώσουν και που δυστυχώς απέτυχαν. πέρα από μια μικρή εξαίρε ση). χωρίς αναστολές. αλλά φοβάμαι ότι δεν θέλεις να καταλάβεις. έχουμε σήμερα μπροστά μας. ανήθικες. Μα πώς μπορείς να συγκρίνεις το σήμερα με εκείνη την εποχή. Και ανήθικες. παρότι ήταν γνωστό ότι θυσίαζε.. Το έχω ήδη κάνει. παρά τα 60 εκατομμύρια νεκρούς. Όσο χειρότερα είναι τα πράγματα τόσο πιο εγκρατείς πρέπει να είμαστε.που και χρόνου. Και πώς θα εκφραζόσουν εσύ για όλα αυτά. Όπως μπορείς ή ίσως οφείλεις. Δεν έχω καμία δυσκολία να απαντήσω στην ερώτησή σου! Α φού το τότε. Άλλωστε. καθόλου. ήταν στην πραγματικότητα απλώς η γενική πρόβα αυτού που. Αυτό που πιστεύω είναι το εξής: οι απλές λεκτικές προτάσεις είναι αναποτελεσματικές.. 12 .
που σαφώς δεν κάνουν κακό ούτε στους Χίτ λερ ούτε στους Ρέηγκαν ούτε στους Στράους. Οι Χίτλερ όχι μόνο δεν φοβούνται τέτοιες ενέργειες. Και δεν είναι μονάχα παραλληλι σμός. θέ λουν να πιέσουν μια υπερδύναμη μέσω της άρνησής τους να δεχτούν τροφή. ακριβώς επειδή αποδείχτηκαν όντως επικίνδυνοι.. (Ο συνεντευξιαστής σταματάει να σκεφτεϊ) Αλλά ας επιστρέφουμε στο κύριο θέμα μας. 13 . αντιθέτως. κι έτσι ούτε καν τους αναγνωρίζεις. Είναι χάπενινγκς. που με ένα αρχαϊκό στυλ θρησκευτικής θυσίας. Με μόνο τα μη βίαια μέσα (που πιθανώς δεν είναι καθόλου μέσα δεδομένου ότι παραμένουν μη βίαια) δεν κατέστη δυνατόν να παλέψουμε τους Χίτλερ του παρελθόντος και δεν μπορούμε ούτε πρέπει να παλέψουμε τους Χίτλερ του σήμερα.. Όμως οι πιέσεις ή η βλάβη που προκαλούν στον ίδιο τους τον εαυτό ποτέ δεν απείλησαν έναν θεό ή μια υπερδύναμη. αλλά πολύ απλά τις χλευά ζουν. Και γιατί παρακαλώ. τα χάπενινγκς δεν αρκούν! (Εκπληκτος) Χάπενινγκς! Μα αυτός ο παραλληλισμός ξεπερνά στ’ αλήθεια. Τους σημερι νούς. Φοβάμαι ότι εσύ θεωρείς επικίνδυνους μονάχα τους Χίτλερ του παρελθόντος. είναι πολύ πιο επικίνδυνοι από τον Χίτλερ. Οι πράξεις της μη βίαιης αντίστασης δεν είναι απλώς παρόμοιες με τα χάπενινγκς. Εν κατακλείδι. επειδή βρέθηκαν να έχουν στα χέ ρια τους όπλα που ούτε καν θα έπρεπε να αποκαλούνται «ό πλα». προτιμάς να μην τους θεωρείς επικίνδυνους αυτούς καθαυτούς. αλλά μόνο σε εκείνους. Δεν ξεπερνά τίποτα.Γιατί οι σημερινοί Χίτλερ. Άλλο τόσο εκτός συζήτησης είναι οι «μέθοδοι αγώνα» που έχουν έναν παθητικό χαρακτήρα. Όχι. όπως για παράδειγμα οι απεργίες πείνας.
αντιθέτως.. του λάχιστον μέχρι λίγους μήνες πριν. Α λλά.απέναντι σε πρόσωπα που θεωρούνταν το κοινό. Και τέτοια «ως σαν» και πράξεις επιφανειακές που θέλουν να περνούν για δράσεις συνιστούσαν ακριβώς. Το ίδιο ισχύει για το ύφος και τον κοινωνι κό ρόλο τέτοιων πρωτοβουλιών. φυσι κά. οι δικές μας μη βίαιες δράσεις αντίστασης είναι μαζικές πρωτοβουλίες. τις εκδηλώσεις αντίστασης (στο μεταξύ η ντροπή να απαγγέλλεις απλώς μια κωμωδία μοιάζει σιγά σιγά να επεκτείνεται). ουσιαστικά πραγματοποιούνταν από άτομα -και ενίοτε ήταν προετοιμασμένα κατά τρόπο ευφυή και σου ρεαλιστικό. Ακόμη και οι ηθοποιοί και το κοινό (ή οι αντίπαλοι) δεν είναι πλέον οι ίδιοι. συχνά επιτηδευμένους και ψευτοσοβαρούς. σήμερα. Είναι σαφές. η κοινωνική διαφορά αλλά και η διαφορά ως προς το ύφος α νάμεσα στα χάπενινγκς του χθες και του σήμερα δεν μπορεί να αμφισβητηθεί. Ή μήπως πιστεύεις ότι πρόκειται απλώς για ιστορική σύμπτωση το γεγονός ότι αυτές οι δύο μορφές του «ως σαν». Ενώ τα πρώτα χάπενινγκς. [5] Α υτό είναι αλήθεια. ανάμεσα σε σοβαρότητα και παιχνίδι.. Εν τούτοις διατηρείται η ασάφεια μεταξύ ουσίας και φαίνεσθαι. που φαντάζονται ότι είναι κάτι παραπάνω: δηλαδή πραγματικές πράξεις ή τουλάχιστον μπασταρδέματα ανάμεσα σε ουσία και φαίνεσθαι.Για τον απλό λόγο ότι τα χάπενινγκς είναι πράξεις επιφανειακές και χαμένες. ούτε καν έχουν ακούσει τη λέξη «σουρεαλι σμός»' ως επί το πλείστον. στις οποίες ούτε καν περνάει η ιδέα από το μυαλό των συμμετεχόντων να κάνουν κάτι αυθε ντικό ή ευφυές. Λέγοντας κάτι τέτοιο. πρόκειται για μικροα στούς. σοβαρότητας και παιχνιδιού. του τύπου «ως σαν». είκοσι χρόνια πριν. αντιθέτως. Κανένα «αλλά». αυτές οι δύο μορφές φαινο 14 . δεν θέλω να υποστηρίξω ότι μεταξύ των χάπενινγκς της δεκαετίας του ’60 και των σημερινών δεν υπάρχει κάποια δια φορά.
Τρομακτικά καλά. Θάρρος για ζωή. Πέρα από αυτό. τολμούν να ισχυρίζονται ότι αντλούν την έμπνεύση τους από τον Ιησού. Ιησούς. μέσα σε μια γενική οπτι κ ή. Είναι αμφότερα καλά παραδείγματα του τύπου «ως σαν». Αυτοί βα 15 . Μήπως είναι αμφότερες σαφή σπαράγματα του ανθρώπινου είναι. αναμφιβόλως. Στην καλύτερη των περιπτώσεων πρόκειται -χρησιμοποιώ την απρόσωπη φόρμα πρόκειται. Στην πραγματικότη τα πλασάρουν πομπωδώς τη μη επικινδυνότητά τους είτε σαν «ανθρωπισμό» είτε σαν βαθύ σεβασμό είτε.. Τρομακτικά καλά. Σ τ’ αλήθεια δεν καταλαβαίνω πλέον για τι πράγμα μιλάς. σαν «το πνεύμα της επί του όρους ομιλίας».. αφού θα πήγαινε πολύ να μιλάμε εδώ για πρόσω πα που επιχειρούν κάτι στην πραγματικότητα. δεν υπάρχει τίποτα πιο τρομερό από το γεγονός ότι ένα τέτοιο «να είμαστε καλοί» και ένα τέτοιο «θάρρος για ζωή».. Ακριβώς.μενικής εναντίωσης και φαινομενικής επανάστασης (χάπενινγκς και μη βία).. Από τη στιγμή που οι ακτιβιστές του «ως σαν» εκ θειάζονται ακριβώς γι’ αυτό το «ως σαν». εμφανίζονται στο ίδιο τέταρτο του αιώνα. Μήπως είναι αμφότερες συμπτώματα της ίδιας και μοναδικής ασθένει ας. Ε λοιπόν ήρθε η στιγμή να το κάνεις. Για όλες τις επιφανειακές δραστηριότητες.. Ποτέ δεν έβαλα αυτά τα δύο πράγματα μαζί. που καταβλήθηκε και συνεπώς κατέστη απαρχαιωμένο από την ανωτερότητα των μηχανών.για αμφισβητίες που παραμένουν μη βίαιοι επειδή δεν έχουν οποιαδήποτε τε χνική δυνατότητα επίδειξης μιας πραγματικής αντίστασης απέ ναντι σε μηχανές απείρως πιο ανώτερες από αυτούς.
δεδομένου ότι το πλαίσιο των στοιχείων που αναφέρεις δεν είναι έργο ή εκτίμηση δική μου. Αφού η αναγκαιότητα του αγώνα δεν πρέπει να ακυρώνεται από τη δυσκολία του. Και πάλι: «συγκρότηση με συστηματικό τρόπο» είναι μια λαν θασμένη έκφραση. αλλά για λόγους αναγκαιότητας. σύμφωνα με την οποία οι μηχανές που δημιουργούμε είναι ανώτερες από εμάς τους δημιουρ γούς τους. όπως επίσης στην κριτική ότι έχεις στραφεί στη μη βία και εκφράζεις έναν σκεπτικισμό σχετικά με την επανάσταση. εξαιτίας της εξουσίας των μηχανών και αυτών που είναι κυρίαρχοι των μηχανών. Σε τι πράγμα αναφέρεσαι. 16 .σίζονται στο «ως σαν» όχι για λόγους αρχής. Αλλά φυσικά το να επιστήσουμε την προσοχή στον απαρχαιωμένο χαρακτήρα δεν πρέ πει να μας αποσπά από το να σκεφτούμε ποιοι νέοι τύποι επα νάστασης πρέπει να επινοηθούν και να τεθούν σε κίνηση. Στη θέση που υποστηρίζεις εδώ και δεκαετίες. Οι φιλοσοφίες δεν «συγκροτούνται» με συστηματικό τρόπο. Άλλωστε ο Γκάντι ικανοποιούνταν μόνο με χάπενινγκς. Ο τρίτος τόμος του έργου μου Ο άνθρωπος είναι απαρχαιωμένος θα πρέπει δυστυχώς να περιλαμβάνει ένα κεφάλαιο για τον «χαρακτήρα που έχει απαρχαιωθεΐ από τις επαναστάσεις». Μέχρι και υπέρμετρα φιλόφρων. Έχεις στ’ αλήθεια συγκροτήσει τις φιλοσοφικές σου θέσεις μ ε τόσο συστηματικό τρόπο. Αλλά υπάρχει κάτι που δεν ταιριάζει σε αυτή την εξομοίωση χάπενινγκς και μη βίας. Αυτό υπάρχει στην πραγματικότητα και το μόνο που χρειάζεται είναι να κάτσουμε να το δούμε.
17 . Μια «διαλεκτική της βίας» αν προτιμάτε. Και αυτό ισχύει άπαξ δια παντός. Πάντως δεν κατάφερε ούτε να ανα κόψει την εκβιομηχάνιση ούτε να αμφισβητήσει ουσιαστικά το άθλιο φαινόμενο της ύπαρξης των ινδικών καστών. Συνεπώς σε πρώτο επίπεδο δεν υπήρχε η αποδοχή ενός «χωρίς» (χωρίς όπλα). φωτογραφημένη χι λιάδες και χιλιάδες φορές. το έκανε faut de mieux. αλλά την α ντιμετώπιζε ως έναν ενδεχόμενο τρόπο άσκησης μιας πραγμα τικής αντίστασης. Ή θα ήθελες να πιστεύεις ότι η δράση του γυμνού υφαντουργού σε στυλ Γκάντι. Ελπίζω δηλαδή πως όχι. να περιοριστεί και τελικά να εξαφανιστεί αυτή η αναγκαιότητα. ωστόσο μπορού με να επιδείξουμε μιά κάποια μορφή αντίστασης».(Μετά από μια παύση για σκέψη): βάσει μιας συνολικής οπτι κής. Όχι. Εμείς καταφεύγουμε στην αυτοάμυνα μόνο κάι μόνο προκειμένου να καταστεί περιττή. φυσικά όχι. Της βίας για αυτοάμυνα.η μη βία καθαυτή (σαν μοναδική μέθοδος που επιτρέπει η ηθική είτε σαν αξία είτε σαν σκοπός). είναι κάτι περισσότερο από ένα α πλό παιγνιώδες χάπενινγκ. Συνεπώς γι’ αυτόν δεν ήταν αποφασιστική -και σε αυτό έγκειται η ουσία του ζητήματος. Ισχύει μόνο στον βαθμό που η αυτοάμυνα καθίσταται αναγκαία σε ένα καθεστώς έκτακτης ανάγκης. Με λίγα λόγια: είσαι υπέρ της βίας. φοβάμαι πως ναι. αλλά μάλλον ενός «παρά» (παρά την έλλειψη όπλων). Σκεφτόταν σε σχέση με αυτό: «Μολονότι στερούμαστε τη δυνατότητα και συνεπώς την αναγκαία ισχύ για να δράσουμε. Πι θανώς δεν ήταν υπερήφανος γι’ αυτό και υπέφερε από το γεγο νός ότι έπρεπε να ικανοποιείται με κάτι τέτοιο. Αν ο Γκάντι κάλεσε σε «μη βίαιη αντίσταση». παρά το γεγονός ότι ήταν άοπλος.
Αλλά εφόσον οι συντεταγμένες εξουσίες ασκούν βία εναντίον μας (και μάλιστα εναντίον των παιδιών των παιδιών μας). Γιατί εμείς αναγνωρίζουμε έναν μοναδικό σκοπό. Με άλλα λόγια. Ακριβώς. τη διατήρηση της ειρήνης. δίνοντας στους α δίστακτους την ευκαιρία να καταστρέψουν εμάς. εμείς οι χωρίς εξουσία.Συνεπώς μια βία με σκοπό το ξεπέρασμα της βίας. κάτι για το οποίο οφείλουμε να αμφιβάλλουμε συνεχώς) δεν θα υπάρχει πλέον ανάγκη για βία. σε αυτή την κατάσταση έκτακτης ανάγκης. ελπίζοντας ότι μετά τη νίκη (σε περί πτωση που την επιτύχουμε. να μας εκβιάσουν. όπως κάνει το 99% των συμπολιτών μας. αντιθέτως είναι ένδειξη -συγχώρα με γι’ αυτήν την απρεπή μου έκφραση. εμείς που εκείνες μας στερούν σκοπίμως οποιαδήποτε εξουσία αδιάφορα αν αυτό συμβαίνει μέσω της απειλής μετατροπής των τόπων κατοικίας μας σε περιοχές εναπόθεσης τοξικών α ποβλήτων ή μέσω της κατασκευής υποτίθεται ακίνδυνων πυρη νικών εγκαταστάσεων-. πάντοτε και αποκλειστικά ως αντιβία. Τι θέλεις να πεις. Το να βλέπεις ατάραχα αυτόν τον κίνδυνο και να κάθεσαι με σταυρωμένα χέρια. 18 . εμείς που οι συντεταγμένες εξουσίες προσπαθούν να μας κυριαρχήσουν. να αρνηθούμε την άρνησή μας της βίας.απλώς ενδοτικότητας. τα παιδιά μας και τα παιδιά των παιδιών μας. δεν πρέπει για κανέναν λόγο να απαρνηθούμε την αγάπη μας για την ειρήνη. δεν είναι ένδειξη θάρρους ούτε ένδειξη τόλμης. πάντοτε και αποκλειστικά ως προσωρινότητα. να μας υποτάξουν και να μας εξοντώσουν. Η δική μας προσφυγή στη βία πρέπει πάντοτε και αποκλειστι κά να συμβαίνει. εμείς είμαστε δυστυχώς υποχρεωμένοι. σε καταστάσεις α πελπισίας. αποδεχόμενες και μόνο τον κίνδυνο να συμβεί μια καταστροφή (αλλά αρκετά με αυτό το «μόνο»!). με τη μορφή εργαλείου.
όλα αυτά ακούγονται αρκούντως απίστευ τα. Λ υτό το συνεχές πέρασμα από τη βία στη μη βία. Βλέπω ότι είσαι πραγματικά υπέρ της βίας! Για μια ακόμη φορά: είμαι υπέρ της αιηιβίας. προσομοιάζει στο απόφθεγμά μου. σημαίνει ακρι βώς το αντίθετο από το απόφθεγμά μου! Στην πραγματικότητα εκείνο που θέλω να πω εγώ -κ ι εσύ ξέρεις πόσο απρόθυμα κά νω κάτι τέτοιο. Είναι σχεδόν το ίδιο αντιφατικά μ ε τα λόγια του υπουργού Τσίμερμαν. Και σε ποιο σημείο αυτή η εξίσωση. Και συνεπώς στην παγίωση της ειρήνης που τίθεται (όχι από εμάς) σε κίνδυνο. αυτό το dictum που συ μπυκνώνει τις αρχές όλων των δικτατοριών. Αυτή η εξίσωση. αλλά ακριβώς το αντίθετο: η άσκηση της αντιβίας στην οποία είμαστε υποχρεωμέ νοι να καταφεύγουμε είναι νόμιμη μόνο και μόνο γιατί αυτή στοχεύει στη δημιουργία μιας κατάστασης μη βίας. Είναι νόμιμη μόνο και αποκλειστικά σε αυτή την περίπτωση.δεν είναι ότι η μη βία είναι βία. Ναι. Δηλαδή η αντίσταση είναι καθαυτή βίαιη. Ωραία εξίσωση. στ’ αλήθεια. που αποκαλείται «νόμιμη άμυνα». Η σύγκριση δεν είναι πειστική. Όπως αυτός. Για τον απλό λόγο ότι είναι αντίσταση». Σύμφωνα με την εφημερίδα «Welt» αυτός δήλωσε ότι: «ακόμη και η μη βίαιη αντίσταση είναι βία. κι εσύ εξαλείφεις τη διαφορά μεταξύ βίας και μη βίας. Στα 19 .Ότι απέναντι στους αδίστακτους δεν υπάρχει πλέον χώρος για ενδοτικότητα. η άποψή σου «για μια βία που δεν είναι βία».
Α υτό συνεπώς σημαίνει. Πρέπει να το επαναλάβω για μια ακόμη φορά. οποιαδήποτε αντιλογία. Γι’ αυτό καταλήγω πάντοτε στο ίδιο συμπέρασμα: εναντίον της βίας η μη βία δεν χρησιμεύει σε τίποτα. οποιαδήποτε έκφραση ανεξάρτητης σκέψης.σοβαρά πιστεύεις ότι ως προς την ηθική του διάσταση αυτό το απόφθεγμα είναι αντιφατικό στον ίδιο βαθμό με την εξίσωση του Τσΐμερμαν.. ενός «quantum θωπειών» (όπως θέλουν να τις αποκαλούν κάποιοι κακόγουστοι) και την αρωγή των επι χειρημάτων μας για σύνεση. Εκείνοι που ετοιμάζουν ή τουλάχιστον αποδέχονται τον κίνδυνο εξάλειψης εκατομμυρίων ατόμων σήμερα και αύριο (συνεπώς μιλάμε για την οριστική μας εξάλειψη). Επισημαίνει ότι με τη βοήθεια της φιλικής μας συμπεριφοράς. δεν πρέπει να υπάρ χουν πλέον. που καταδικάζει σαν εξέγερση οποιαδήποτε ελεύθερη γνώμη. 20 . Σ τ’ αλήθεια ξαφνιάζει που ένας διαφωτιστής και ορθολογιστής όπως εσύ επιχειρηματολογεί σε τέτοιο βαθμό εναντίον του λόγου και των επιχειρημάτων! Ακριβώς γι’ αυτό! Μονάχα οι ονειροπόλοι υπερεκτιμούν τη δύναμη του λόγου! Τ ο πρώτο καθήκον του ορθολογιστή συνίσταται στο να μην έχει καμία αυταπάτη αναφορικά με τη δύναμη του λό γου και τη δύναμη της πειθούς που αυτός διαθέτει.. (Ο συνεντευξιαστής σιωπά) Κατά κάποια έννοια το απόφθεγμά μου πράγματι εμπεριέχει και κάτι αρνητικό. παραμένουμε ανίκανοι να κρίνου με επαρκώς τους κατασκευαστές των πυραύλων και τις εγκατα στάσεις εμπλουτισμού του πλουτωνίου. πρέπει να εξαφανιστούν.
(ο συνεντευξιαστής. Τόσο το χειρότερο για μένα. Χίμλερ και σία. Το να ζει κανείς στον κόσμο μας δεν είναι αυτό που θα έλεγε κανείς καλοπέραση. οι άνθρωποι δεν είχαν ούτε τον παρα μικρό δισταγμό να κάψουν ομοίους τους. να αποτεφρώσουν εκατομμύρια άτομα προκειμένου να χρησιμεύσουν σαν καύσι μη ύλη (δεν είναι ανυπόφορο το γεγονός ότι αυτή η έκφραση βρίσκεται ακόμη και σήμερα στα χείλη κάποιων αφελών). Τι πιστεύεις λοιπόν.. όταν έγινε ξεκάθαρο-και αυτό είχε γίνει ήδη πριν τη σύνοδο της Βανζέε[6] ..ανήθικος. Δεν εντυπώθηκε στον εγκέφαλό σου. Μα το ξέρεις κι εσύ ο ίδιος: 21 . Πρέπει να περιοριζόμαστε σε συνετές και ευγενικές διαδηλώσεις απέναντι σε τέτοια άτομα. Θα πρέπει να επιτρέπουμε την παρουσία τους.ότι αυτοί. Μην προσπαθείς να φανείς πιο χαζός απ’ ότι είσαι στην πραγ ματικότητα. λογικέψου! Κατά τη γνώμη σου τι θα μπορούσε και θα έπρεπε να συμβεί με τους Χίτλερ. Και όποιος δεν βρίσκει το κουράγιο να αναλάβει το ρίσκο να μη γίνει συνένοχος. κουνάει με πάθος το κεφάλι του) Σε παρακαλώ.. δύσπιστος. ... Και. παρα μένει ανώριμος κ α ι. Σίγουρα εκείνοι δεν θα το κά νουν από μόνοι τους. σε παρακαλώ..Ναι. Α υτό συνεπώς σημαίνει ότι πρέπει να εξαλειφθούν.
. Θα αγαλλιάζουν με δάδες. Το ξέρω. Και μάλλον. Αυτό είναι πέραν κάθε συζητήσεως.. έτσι όπως την εννοεί ο Τσίμερμαν. Το απόλυτο αρνητικό σαν απόλυτο θετικό. Ότι δεν θα θέλουν πια να διαμαρτύρονται. Γιατί. δεν αντιλαμβάνονται ότι θα φτάσει η στιγμή που δεν θα μπορούν πλέον όχι απλώς να διαμαρτύρονται αλλά και μάλλον. Θα ευχα ριστούνται από το γεγονός ότι δεν θα μπορούν πλέον να διαμαρτύρο νται. Αντιθέτως! Θα αγαλλιά ζουν. Γιατί όσοι δεν αντιστέκονται απέναντι σε κάτι τέτοιο έστω και για μία φορά. θα θεωρείται καθαυτή βίαιη. 22 . Συνεπώς πρέπει να απαλλαγούμε από αυτούς. Με στενοχωρεί πάρα πολύ. Γιατί τα πράγματα θα γί νουν ακόμα χειρότερα. Δεν είναι δικό τους το φταίξιμο. Προσπάθησε να φανταστείς τι πρόκειται να συμβεί. Θα ευχαριστιούνται με την πλήρη υποταγή λες και πρόκειται για τη μεγαλύτερη απόλαυση. με ταμπούρλα και σάλπιγγες για το γεγονός ότι δεν τους επιτρέπεται πλέον να διαμαρτύρονται...δεν θα τολμούμε πια να κάνουμε ούτε καν ειρηνικές διαδηλώ σεις. Αλλά αυτοί δεν θα έπρεπε να εκ μηδενίσουν τους εκμηδενιστές. αλλά των γονέων τους. Αυτό δεν ακούγεται και πολύ ενθαρρυντικό. Μέχρι και αυτό δεν θα είναι δυνατό. Αφού η αντίσταση. Ακριβώς.
Εφόσον σήμερα διακυβεύονται πολύ περισσότερα. διάθεση κριτικής απέναντι στα παιχνίδια του πολέμου. οποιαδήποτε κριτική της συντεταγμέ νης εξουσίας. Πραγματικά πιστεύεις ότι έχουμε φτάσει σε αυτό το σημείο. Αλλά ας επιστρέφουμε για μια ακόμη φορά στα απρεπή λόγια του Τσίμερμαν. αλλά και καυχιέται γι’ αυτήν. Πρόκειται για την ηχώ ενός λόγου με πενήντα χρόνια καθυστέρηση. ως μορφή αντίστασης. Το θέμα δεν είναι αν το πιστεύω.Πιθανώς ναι. Του τότε. αλλά σκληρά. αρνείται το δικαίωμα ύπαρξης οποιασδήποτε αντίρρησης. Και εσύ τώρα παρομοιάζεις αυτούς που είναι απειλητι κοί σήμερα με εκείνους που ήταν απειλητικοί τότε. Σαφώς. μεταμορφώνοντας σε αυθάδεια που αξίζει τιμωρίας οποιαδή ποτε έκφραση γνώμης. για παράδειγμα. Το ξέρω. Αυτά τα λόγια θα μπορούσαν κάλλιστα να βγουν από το στόμα που γάβγιζε του Χίτλερ. Αλλά και τους μη αντιστεκόμενους του σήμερα με τους μη αντιστεκόμενους του τότε. Δεν αμφιβάλλω. σε αυτά τα λόγια που δεν είναι ούτε χριστιανικά ούτε δημοκρατικά. Και ίσως ακόμη μεγαλύτερο και ακόμη πιο επείγον από τότε. ακόμη και φιλική. Έτσι. Μέσα από αυτή τη διατύπωση ο Τσίμερμαν όχι μόνο επιβεβαιώνει τη δικτατορική του νοοτροπία. είναι βία. Το σημερινό καθήκον δεν είναι μικρότερο από εκείνο του τότε. αδιά φορα και εκμηδενιστικά ως προς τα δικαιώματα: «Η μη βίαιη αντίσταση είναι βία εφόσον είναι αντίσταση» -αυτό το «εφό σον» είναι στ’ αλήθεια το πιο επονείδιστο πράγμα που έχω ακούσει ποτέ. Κι αυτό σημαίνει το τέλος κάθε είδους ελευθερί ας. θα μπορούσε να διατρέχει τον κίνδυνο να χαρακτηριστεί βίαιη 23 . οποιαδήποτε. Όποιος σαν τον Τσίμερμαν δηλώνει ότι η μη βίαιη αντίσταση.
Εκείνο που μπορεί το υψωμένο και πρόθυμο χέρι να πετΰχει έναντι του κατεστημένου (και είναι κάτι το οποίο πραγ ματικά μπορεί και πρέπει να πετύχει. μήπως αρέσκονται στη μη βία μόνο και μόνο γιατί ξέρουν πως όταν δεν μπορούν να πραγματο ποιήσουν τους σκοπούς τους με το καλό. ασχολούμενα με κάτι που επισήμως δεν απα γορεύεται ή με κάτι που όντως απαγορεύεται διοικητικά. Στα μάτια των Τσίμερμαν ο ευγενικός τρόπος παρέμβασης (κάτι που ενίοτε συμβαίνει) δεν είναι παρά ένα τέχνασμα. αυτοί στους οποίους ανήκει νομίμως το μονοπώλιο της βίας) δεν μπορούν να ανεχτούν τους λύκους μεταμφιεσμένους σε πρόβατα. Οι ισχυροί. Το γεγονός ότι κάτι τέτοιο δεν πρόκειται ποτέ να το αποδεχτούν οι Τσίμερμαν είναι ίδιον της φύσης τους.ενα ντίον των λεγάμενων «φιλελεύθερων αξιών».ενέργεια -καμουφλαρισμένη σαν χριστιανική ή μη βίαιη. ακόμη και οι ισχυρές εκκλησίες. Εξ ου οι αυθεντικοί λύκοι (οι φορείς της εξου σίας. Και η τρυφερότητα τίποτ’ άλλο από καμουφλαρισμένη βία. Και όντως -μ α φυσικά χωρίς να λέγεται ρητώς.οι επιτυχίες μπο ρούν να έρθουν αποκλειστικά μέσω της απειλής της βίας (κάτι που κάνει η εξουσία. οι αυθεντικοί χριστιανοί είναι eo ipso υποκριτές. Φυσικά δεν μπορεί να αρνηθεί κανείς ότι ενίοτε υπάρχουν περιπτώσεις στις οποίες ευγενικά άτομα. Αλλά στα μάτια των Τσίμερμαν οι επιτυχίες είναι αποκλειστικό δικαίωμα των φορέων της εξουσίας.). Δεν υπάρχει άραγε ένας κόκκος αλήθειας στη δυσπιστία απέναντι στη μη βία. Γι’ αυτούς κάθε πρόβατο είναι λύκος μεταμφιεσμέ νος σε πρόβατο -στην οπτική των ισχυρών δεν υπάρχουν αυ θεντικά πρόβατα και αυτό φυσικά σημαίνει επίσης ότι στα μά τια εκείνων που παρέχουν νομιμοποίηση μόνο στη βία. προσπαθώντας έτσι να επιβάλλει τη νομιμότητά της). μπορούν οποιαδήποτε στιγμή 24 . δεν πρέπει να εκχωρηθεί στο στοργικό χέρι. ακόμη και εκείνες που ενσαρκώνουν τη θρησκεία της αγάπης. αυτούς που παριστάνουν τους «μη βίαιους». και μάλιστα στη βία που θεμελιώνεται στην εξουσία. έχουν ευκαιριακά κάποιες επιτυχίες.
απλώς δεν είναι αλήθεια: στο Άουσβιτς και τη Χιροσίμα είναι γνωστό πως δεν υπήρχε εκεί κοντά τίποτα το σωτήριο. Αφού για μένα η ειρήνη δεν είναι το μέσο αλλά ο σκοπός. ενώ κάποιοι βίαιοι άνθρωποι εκθέτουν εμάς και τους απογόνους μας σε έναν θανάσιμο κίνδυνο' δεν αντέχω πλέον να βλέπω να φοβόμαστε να χρησιμοποιήσουμε βία ενα ντίον της βίας που μας απειλεί. Αυτό είναι αλήθεια. Δεν αντέχω πλέον να βλέπω να καθόμαστε με σταυρω μένα τα χέρια.να επιστρέφουν στη χρήση της βίας. Αλλά τώρα εσύ μιλάς για τη μη βία που οι ισχυροί. Πράγματι. μπορούν ενίοτε να επιτρέπουν την παρουσία της για μια μακρά περίοδο. Και όμως. Είναι δικό μας καθήκον να λει τουργήσουμε ως σωτήρες: δηλαδή να εκμηδενίσουμε τον κίν δυνο θέτοντας σε κίνδυνο τους εκμηδενιστές. Αυτό όμως δεν είναι ακρι βώς το θέμα μας. για εκείνους που βρίσκονται σε μια κατάσταση έκτακτης ανάγκης και δεν μπορούν να προβαί νουν. Τελειώσαμε. Ο ισχυρισμός του Χαίντερλιν. Εν κατακλείδι δεν μπορούμε πλέον να σε θεωρούμε πασιφιστή. όλη αυτή την ώρα μιλάμε για ε κείνους που δεν έχουν εξουσία. χρησιμοποιώντάς τη σαν μοχλό πίεσης. ακριβώς λόγω της δύναμής τους. σε μια καταγγελία της βίας' για εκείνους που συνεπώς είναι υποχρεωμένοι να περάσουν στην αυτοάμυνα ή τουλάχιστον να προσπαθήσουν να σώσουν την ανθρωπότητα με βίαιες πράξεις. 25 . αν θέλουν να επιβιώσουν. Και γιατί ξέρουν ότι οι αδύνατοι γνωρίζουν κάτι τέτοιο. που με τόση προθυμία τσιτάρουν οι αφελείς ρήτορες και σύμ φωνα με τον οποίο εκεί που βρίσκεται ο απειλητικός κίνδυνος βρίσκεται και η αρχή της σωτηρίας. είμαι.
Μόναχο 1987.Ε. Το Βάκερσντορφ είναι μια πόλη της Βαυαρίας στην περιοχή της οποίας η ομοσπονδιακή γερμανική κυβέρνηση είχε αποφασίσει την εγκατάσταση ενός πυρηνικού εργοστασίου. G. αφού -κάτι που οι κύριοι φιλισταίοι και ακαλλιέργητοι φυσικά αγνοούν. 26 . 5. Anders. Ο άνθρωπος είναι απαρχαιωμένος. αλλά και για εκείνους που την κάνουν. 3. δηλαδή τη συστηματική εξόντωση όλων των Εβραίων της Ευρώπης. Όπως συχνά συμβαίνει.259. 2. Όπ. G. Σε αρκετές περιπτώσεις οι διαμαρτυρόμενοι αντιμετώπιζαν τη βίαιη επίθεση της αστυνομίας και του στρατού. σ.τ. Η φιλισταϊκή έκκληση εκείνων με τα κοντά μαλλιά (=καθαροί) απ’ όλες τις χώρες είναι ακόμη πιο γελοία. Για πολλά χρόνια άν θρωποι από κάθε μέρος της χώρας συγκεντρώνονταν εκεί για να αντισταθούν. τόμος II. με μαχητικές διαδηλώσεις και καθιστικές διαμαρτυρίες. εκδόσεις Kjtaur. Έγινε το 1941 σε μια τοποθεσία στα νότια του Βερολίνου και εκεί οι άνθρωποι του Χίμλερ αποφάσισαν τη λεγάμενη Τελική Λύση του εβραϊκού «προβλήματος». [σ. τόμος I.· Σημειώσεις 1.τ. Θέλω να πω και κάτι τελευταίο: στα νεκροταφεία στα ο ποία θα μας εναποθέσουν δεν θα υπάρξει κανείς για να μας κλάψει: οι νεκροί δεν μπορούν να κλάψουν τους νεκρούς. στην πραγματοποίηση αυτού του σχεδίου. σ. και σε αυτή την περίπτωση η άγνοια έγινε ιστορική πηγή' όχι μόνο πηγή για εκείνους που γράφουν την ιστορί α.] 4. 6. [σ.55.Ε] Η ανωτέρω συνέντευξη όπως και αυτή που ακολουθεί.250. Ο άνθρωπος είναι απαρχαιωμένος.Όχι. Eine notwendige discussion. σ. Anders.π.την τόσο υποληπτόμενη μόδα των κομμένων μαλλιών εισήγαγαν οι αβράκωτοι. ως έν δειξη διαμαρτυρίας απέναντι στους ευγενείς που φορούσαν περούκες. περιλαμβάνονται στο βιβλίο Gewalt-ja oder nein.
Β: Δεν ξέρω πώς να το πω ακριβώς. Σε παρακαλώ προσπάθησε να με καταλάβεις λιγάκι παραπάνω. (παύση).. για το Βάκερσντορφ και πάει λέγοντας. A: Ε και γιατί πρόκειται λοιπόν. Β: Πώς. ξεκίνησες τον εμφύλιο πόλεμο. Α: Για τι πράγμα να συζητήσουμε. Α: Σε σχέση με τι πράγμα. Μα πιστεύεις ότι η επίθεση στη Βαστίλη διακόσια χρόνια πριν περιελάμβανε αυτό το «μονά χα». Αλλά ήδη εδώ και καιρό εξαιτίας αυτής της κατάστασης έχουμε αναστείλει τη σαββατιάτικη σάουνα και την κυριακάτικη συναυ λία μας. 27 . Τις θυσιάσαμε.. Εσύ συζητάς μονάχα το Σάββατο και την Κυριακή. Για μια τέτοια συζήτηση θα έχουμε χρόνο μονάχα το σαββατοκύριακο.Μονάχα το σαββατοκύριακο Α: Λοιπόν. Β: (τρομαγμένος) Εμφύλιο πόλεμο. Όμως ίσως να θέλεις α πλώς να με κοροϊδέψεις. Α: Τα συγχαρητήριά μου στα θύματα. Α: Ούτε που τολμάς να ξεστομίσεις ολόκληρη τη λέξη! Β: Τέλος πάντων. Β: Ακριβώς γι’ αυτό που εσύ αποκαλείς εμφύλιο πό λ.
Μήπως πιστεύεις ότι οι φαντασιώσεις σου έχουν τον δικό τους χρόνο και η τηλεόραση τον δικό της. Β: Για να πω την αλήθεια ναι (ωστόσο παραμένει). Εμείς. πράγματα που αφορούν και εμάς τους ίδιους. Κυριολεκτικά τα πάντα. 28 . Μέσω της λανθασμένης χρήσης αυτού του παραθέματος. μπροστά στην τηλεόραση. στην πραγματικότητα δεν έχουμε χρόνο για παρόμοια πράγματα (κοιτάζει το ρολόι). Β: Κάθε πράγμα στον καιρό του. μιλάμε για μια ρήξη του χρόνου. Α: Τι θέλεις να πεις. αντιθέτως. πρέπει να καθόμαστε στο σπίτι. Α: Πάρε για παράδειγμα στο Βάκερσντορφ. καλά το λες. Α: «Για παρόμοια πράγματα». Αν δεν είχαμε τηλεόραση θα ξέραμε τι συμ βαίνει στον κόσμο. Β: Τι θες να πεις. Τη δουλειά. Με λίγα λόγια: υποστηρίζεις ότι να γνωρίζουμε αυτά που συμβαίνουν στον κόσμο. Στις ημέρες που δουλεύ ουμε.Β: Σε σχέση με τη ζωή όλων ημών. Εκείνος είχε μπροστά του την αιώνια επανάληψη. Α: Προπαντώς αυτήν την τελευταία. Β: (σωπαίνει) Α: Αυτά τα λόγια του σοφού Σολομώντα δεν έχουν κανένα νόημα εδώ. Το αυτοκίνητο. επιβεβαιώνεις οριστικά τη μη σοβαρότητα και την ήττα σου. Ή πιστεύεις ότι πρέπει να ακολουθήσω τη γραμμή που σε οδηγεί να χάσεις τα πάντα. Τον εαυτό σου. Τα μικρά. Βιάζεσαι πολύ. Την τηλεόραση.
Β: To «Newsweek». θα κάνουμε την ε πανάσταση με τάξη. δηλαδή σαν επαναστάτες του ελεύθερου χρό νου και σαν εξεγερμένους του σαββατοκύριακου. Και μόνο τότε. Β: Τι πράγμα. Κάτι τέτοιο έχει ήδη έχει επαληθευθεί μία φορά. Α: Δεν είναι ότι θεωρώ αυτό το περιοδικό πολύ ευφυές. Αφού μια τόσο μακρά διάρκεια θα ισοδυναμούσε με ήττα. Ακριβώς όπως συνέβαινε πριν με τη σάουνα. Α: Όχι. δηλαδή περιμένουμε πολύ καιρό τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού και αυτό μας έχει οδηγήσει στο να μην τον περιμένουμε πλέον πραγματικά. όχι για όλη τη ζωή. μαζί με όλη την οικογένειά μου. Σε σχέση με τι. Β: Τέλος πάντων. Α: Η παρουσία. αλλά έχει όντως επικεντρωθεί στο κρίσιμο σημείο όταν προσφάτως μας περιγελούσε σαν «weekend rebels» και σαν «leisure-timerevolutionaries». Κάθε Σάββατο και Κυριακή. έχουμε συνηθίσει στη μη άφιξή του και συνεπώς η απουσία του έχει σε τέτοιο βαθμό 29 . ανακοινώνοντας το πρόγραμμα και προχωρώντας μετά κανονικά στην εκτέλεσή του σε καθορισμένες ημέρες της εβδομάδας.Β: (σιωπά) Α: Λοιπόν το «Newsweek» είχε πράγματι δίκιο. έχοντας και το απαραίτητο διάλειμμα. Στ’ αλήθεια πιστεύεις ότι μπορούμε να κάνουμε επανάσταση λες και πρό κειται για συναυλίες συμφωνικής μουσικής. εσύ πιστεύεις πως πρέπει να γίνω επαναστά της για όλη μου τη ζωή. Και αφού δώ σουμε το ραντεβού. κάνουμε τις αναγκαίες προπαρασκευαστι κές συναντήσεις και ορίσουμε τα εγκαίνια.
κατά λάθος. Και τα παιδιά σας θα αποκαλούν αυτές τις ανολοκλήρωτες μέρες «μέ ρες της επανάστασης». Και ακριβώς γι’ αυτό νιώθω την ανάγκη να καταλάβω. που φαίνεται σαν παρουσία. να λέει ότι οι ελεύθεροι πολίτες έχουν το δικαίωμα. να εγκρί νουν. ακριβώς όπως έκαναν οι ναζί με την πρωτομαγιά. Αλλά αν κάποια μέρα. τότε θα σας πιάσει η μεγάλη tristitia post. μέχρι και να οργανώνουν τις μέρες σας σαν μια εθνική εορτή. να παίζουν τους επαναστάτες. ή θα μπου χτίσετε λίαν συντόμως από όλα αυτά -και αυτό αντιστοιχεί στη «λάθος παρουσία». δη λαδή πραγματώσετε όντως αυτό που θέλατε και αγαπούσατε τόσο καιρό. Α: Και εγώ δεν είμαι. Οπότε δεν σας μένει τίποτ’ άλλο από το να επιστρέφετε στη σάουνα. κάτι του τύπου υπάρχει-δεν υπάρχει στη συνείδηση του πιστού. Μου φαίνεται ότι ακούω ήδη από τα μεγάφωνα τη φωνή του υπουρ γού Βάλμαν στη θορυβώδη του συγκέντρωση. με αυτά τα κανονικά χρονικά διαλείμματα. Τελικά δεν υπάρχει τίποτα που να καταστρέφει πιο βαθιά το νόημα της ζωής από την προσήλωση σε έναν σκοπό.· 30 .αντιστραφεί. Και τελικά θα περιμένετε. συμβεί να έχετε πραγματική επιτυχία. οι κυβερνήσεις να αναγνωρίσουν. μπορεί και να το απαιτήσετε.ή θα μετατραπούν σε μια ευχάριστη συνή θεια την οποία θα απαιτείτε υπό τύπο δικαιώματος. Β: Α! Α: Για να το πω εν συντομία: φοβάμαι πως αν συνεχίσετε να επαναστατείτε μονάχα το σαββατοκύριακο και με τόσο πεζό τρόπο. τουλάχιστον μια φορά την εβδομάδα. Β: Δεν είμαι θεολόγος και δόξα τω θεώ δεν καταλαβαίνω γρι από όλα αυτά. αφού από εκεί και πέρα δεν θα ξέρετε τι να κάνετε στα σαββατοκύ ριακά σας.
το 1936 μετανάστευσε στις Ηνωμένες Πολιτείες όπου έκανε τις πιο διαφορετικές δουλειές. Μη δενισμός και ύπαρξη. του Ernst Cassirer· το 1922 μετεγγράφηκε στο πανεπιστήμιο του Φράιμπουργκ. Το 1950 επέστρεψε στην Ευρώπη και εγκαταστάθηκε στη Βιέν 31 . Διαφεύγοντας στο Παρίσι. Για την φευδο-συγκεκριμενικότητα της φιλοσοφίας του Heidegga) και στη μελέτη της τέχνης. Δοκίμιο για τη μη ταύτιση. αποκτώντας άμεση εμπειρία από την αλυσίδα συναρμολόγησης και τις νέες τεχνικές εξελίξεις· τα χρόνια που έμεινε στην Αμερική συνέχισε τη φιλοσοφική παραγωγή του. που επικεντρώθηκε στην κριτική της υπαρξιστικής φαινομενο λογίας του Heidegger (Ο Εσωτερισμός της φιλοσοφικής γλώσσας. λίγο πριν ο ναζιστικός τρόμος τον υποχρεώσει να διαφύγει στη Γαλλία. To 1924 συζήτησε το ντοκτορά του με τον Husserl και το 1925 πήγε στο Μάρμπουργκ να παρακολουθήσει τα μαθήματα του Heidegger· εδώ γνώρισε μέσω του φίλου του Hans Jonas εκείνη που θα γίνει στο μέλλον η πρώτη του σύζυγος. που στα γερμανικά σημαίνει «διαφορετικός». με την οποία θα μοιραστεί το υπόλοιπο της ζωής του.Βιογραφικό σημείωμα Ο Gunter Stern γεννήθηκε στις 12 Ιούλη 1902 στην Μπρεσλάβια. τη Hannah Arendt. Μέ χρι το 1933. από γονείς ψυχολόγους. εβραϊκής καταγω γής. δούλεψε το σατιρικό μυθιστόρημα Η κατακόμβη των μαλακίων. Στο πανεπιστήμιο του Αμβούργου συμμετείχε στα μαθήματα. Για το έχειν. Το 1929 διάβασε στην καντιανή εταιρία του Αμβούργου και της Φρανκφούρτης ένα δοκίμιο με τίτλο Η αποξέ νωση του ανθρώπου στον κόσμο. όπου σπούδασε φαινομενολογική φιλοσοφία. που σήμερα ανήκει στην Πολωνία αλλά τότε συμπεριλαμβανόταν στη γερμανική Σιλεσία. Χωρίζοντας από την Arendt. Ανάμεσα στα τέλη της δεκαετίας του ’20 και τις αρχές αυτής του ’30 δούλεψε στο Βερολίνο στις πολιτι στικές στήλες διάφορων εφημερίδων. «άλλος». την Clara και τον William Stern. πέραν από εκείνα που έδινε ο πατέρας του. ξεκινώντας να υπογράφει σαν Anders. όταν μετακόμισαν εκεί οι γονείς του το 1915. δημοσίευσε το 1934 την Παθολογία της ελευθερίας. πρώτα κοντά στον Edmund Husserl και μετά κοντά στον Martin Heidegger. To 1928 κυκλο φόρησε το πρώτο του βιβλίο. Επτά κεφάλαια για την αν θολογία της συνείδησης. Λύκειο πήγε αρχικά στην Μπρεσλάβια και μετά στο Αμβούργο. Το 1948 παντρεύτηκε την Eli sabeth Freunlich.
Το αλφαβητάριο των σημερινών επιθέσεων. ■ 32 . Στη συνέ χεια εγκαινίασε μια σχέση μέσω επιστολών με τον πιλότο που έριξε τη βόμβα στη Χιροσίμα. ενώ συμμετείχε ενεργώς στο κίνημα εναντίον των πυρηνικών εγκαταστάσεων (Η ατο μική απειλή. όπου έζησε μέχρι τον θάνατό του.νη. στην προσπάθεια του να επεξεργαστεί μια ηθική κατάλληλη για τη νέα ατομική εποχή· και προσπάθησε ματαίως να έχει αλληλογραφία με τον γιο ενός από τους κύριους υπεύθυ νους της μεταφοράς στα λάγκερ των Εβραίων. απ’ όπου γεννήθηκε το βιβλίο του Vint Beautiful Vietnam. Ριζοσπαστικές ακέφεις). Η σκέψη και ο λόγος του κινήθηκαν ολοένα και περισσότερο γύρω από την κατάσταση του ανθρώπου στην εποχή της τεχνολογίας (Το βλέμ μα στο φεγγάρι. Το 1967 κλήθηκε να συμμετάσχει στο δικαστήριο Russel εναντίον των αμερικανικών ε γκλημάτων πολέμου στο Βιετνάμ. Το 1958 βρέθηκε στην Ιαπωνία για ένα διεθνές συνέδριο εναντίον των ατομικών εξοπλισμών και τον επόμενο χρόνο δημοσίευσε ένα ημερολόγιο από αυτό το ταξίδι. Το 1980 βγήκε ο δεύτερος τόμος του έργου Ο άνθρωπος είναι απαρχαιωμένος και το 1987 το τελευταίο του βιβλίο (απ’ όπου μεταφράστηκε και η ανά χεϊρας μπροσούρα) Βία. ναι ή όχι. Σκέψεις για τις διαστημικές πτήσεις). το 1992. Το 1956 κυκλοφό ρησε ο πρώτος τόμος του μεγαλύτερου φιλοσοφικού του έργου Ο άνθρωπος είναι απαρχαιωμένος.
