: ΣΥΓΚΡΟΥΣΗ Η ΣΥΜΠΟΡΕΥΣΗ; Τεκµηριωµένη τοποθέτηση στό ἄρθρο «Ψυχολογία καί πνευµατική ζωή» τοῦ ἱερέως καί ψυχοθεραπευτοῦ Ἀδαµαντίου Αὐγουστίδου, τό ὁποῖο δηµοσιεύθηκε σέ τέσσερα (!) τοὐλάχιστον περιοδικά. Μέ τήν τοποθέτηση αὐτή ὁ π. Στέφανος ἀπαντᾶ στήν πρόκληση τῆς ψευδοεπιστήµης τῆς ψυχαναλύσεως καί στήν ἀπόπειρα εἰσβολῆς τῶν «ψυχο-ειδικῶν» στό ἄδυτο τῆς Θεολογίας καί τῆς ἐν γένει πνευµατικῆς ζωῆς.
1
12-13) τῆς Ἱερᾶς Μητροπόλεως Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου περιλήψη ἄρθρου τοῦ π. τὶς πρακτικὲς καὶ κυρίως στις ἐπιλεχθεῖσες µεθόδους παρουσιάσεως τῶν θέσεων αὐτῶν καὶ µάλιστα µέσα ἀπὸ ἐκκλησιαστικὰ ἔντυπα εὐρείας ἀποδοχῆς καὶ κύρους! Στο σηµείο αυτό είναι ανάκγη να τονιστεί το ότι δεν αποδεχόµαστε την µονοπώληση της αγάπης και της "φιλόστοργης" διακονίας από κανέναν αφού αυτή είναι κοινή διακονία όλων µας (οι εξαιρέσεις δεν αποτελούν κανόνα!) αλλά και χάρισµα που ο Θεός µας αξιώνει να φέρουµε για να προσφέρουµε στον άνθρωπο! 2 . Τιµούµε καὶ σεβόµαστε τὰ πρόσωπα καὶ τὰ "σχὴµατα" ἀλλὰ ἀντιτιθέµεθα στις ἰδέες. Τὸ πραγµατικὰ λυπηρὸ εἶναι τὸ ὅτι ὁ π. Ἀδαµαντίου Αὐγουστίδη µε τίτλο : "Ψυχολογία καὶ πνευµατικὴ ζωή".Μὲ µεγάλη ἐκπλήξῃ ἀλλὰ καὶ ἀπογοήτευση διαβάσαµε στο ἔντυπο "Ἐκκλησιαστικὴ Παρέµβαση" (τεῦχος 80. Σεπτεµβρίου 2002. Ἀδαµάντιος χρησιµοποιεὶ µιᾷ ἐξαιρετικὰ δυσνόητη γλῶσσα ἰδίως για τὸν µέσο ἀναγνώστῃ (καί) πρὸς τὸν ὁποῖο ἀπευθύνονται τὰ παραπάνω ἔντυπα. Είναι ἀπορίας άξιο το πὼς ἔνας σεβαστὸς ποιµένας καὶ ἐπιστήµονας χρησιµοποιεὶ τὴν θεολογική γλῶσσα για να παρουσιάσει µιᾷ ἐπιστήµη ἀνθρωπίνῃ µέν. Τὸ ἴδιο ἄρθρο (σε ἐκτενέστερη µορφή) δηµοσιεύθηκε στον "Ὀρθόδοξο Τύπο" στα φύλλα τῆς 20ης καὶ 27ης Σεπτεµβρίου 2002 ἀλλὰ καὶ στον τελευταῖο "Ἐφηµέριο" (τεῦχος Ὀκτωβρίου 2002). Στῇ συνέχεια θα τονιστοὺν ὁρισµένα σηµεῖα τοῦ ἄρθρου για να καταδειχθεὶ τὸ παραπάνω συµπέρασµα χωρὶς ἴχνος ἐµπάθειας καὶ προκαταλήψεως πρὸς συγκεκριµένα πρόσωπα ἀλλὰ ὄχι καὶ χωρὶς ἀντίθεσή σε συγκεκριµένες ἰδέες. σελ. Θέλουµε να επιµείνουµε σε τούτο για να διαβεβαιώσουµε πως κίνητρό µας δεν είναι η απαξίωση των επιστηµών και πολύ περισσότερο των επιστηµόνων αλλά η αγάπη προς το ποίµνιό µας και η συναίσθηση της ποιµαντικής µας ευθύνης. χωρὶς Θεὸ δέ.
Ἄλλο εἶναι. Μπορεῖτε να µας ἐξηγήσετε κατά πως διαφέρουν οἱ "συµπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις" καὶ οἱ "διαταραχὲς στο ἐπίπεδο τῶν διαπροσωπικὼν σχέσεων" µέ τις ἐκδηλώσεις-ἐνέργειες τῆς ψυχῆς . εἶναι ἀδύνατον να διατυπωθεὶ οὐσιαστικὸς λόγος για τό τι εἶναι 3 .Σηµεῖο 1ο : "Οἱ ἐν λόγῳ ἐπιστῆµες ("Ψυχολογία". "Ψυχἰατρική". κοινὴ αἰτία ὑπάρξεως. ἡ ζήλια τῶν ἀδελφῶν µεταξὺ τοὺς καὶ ἄλλο ἡ ζηλοφθονία. δηλαδὴ τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας. Τὶ να συζητήσουν µεταξὺ τοὺς ὅταν ὅπως παραδέχεται ὁ π. Ἀδαµάντιος γράφοντάς πως: "…οἱ ἀνθρωπολογικὲς συνέπειες τῆς ἐνσάρκωσης τοῦ ΘεοῦΛόγου βρίσκονται ἕκτος τοῦ πεδίου τῶν ἐνδιαφερόντων τῆς (Ψυχολογίας)". για παράδειγµα. Αὐτὸ ἀκριβὼς παραδέχεται καὶ ὁ π.…ἀλλά µέ τις συµπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις καί τις διαταραχὲς στο ἐπίπεδο τῶν διαπροσωπικὼν σχέσεων τῆς πεπτωκυίας ἀνθρωπίνης φύσεως". Τότε ὅµως πως θα µιλήσουµε για διάλογο Θεολογίας καὶ Ψυχολογίας. "Ψυχο-θεραπεία") δεν ἀσχολούνται µε τὴν ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου κατ' οὐσίαν. "Ψυχ-ἀναλύσῃ". Ἄλλο ὁ φθόνος καὶ ἄλλο τὸ µῖσος. δηµιουργοῦνται στον ἐγκέφαλο καὶ µόνον καὶ ἐποµένως ἀναγάγουµε ἑαυτοὺς (τουλάχιστον) σὲ ψυχικοὺς ἢ ἐγκεφαλικοὺς ἀνθρώπους καὶ ὄχι σε καρδιακούς. τὴν ὑπάρξῃ καί τις ἐνέργειες τῶν δαιµόνων. πνευµατικούς. ∆εν ἔχουν ὅλα αὐτὰ κοινὴ ῥίζα. Ἂν πάλι εἶναι διαφορετικὰ τότε πόσες ψυχὲς ἔχει κάθε ἄνθρωπος. ἐνέργειες καὶ ἀντιµετώπιση τῶν παθῶν. Ἂν δεν ἔχουν διαφορὰ µεταξὺ τοὺς γιατὶ "βαπτίζουµε" τὶς ἐνέργειες τῆς ψυχῆς "συµπεριφορικὲς ἐκδηλώσεις" καὶ τὰ πάθη τῆς "διαταραχές". τῆς "ἀµαυρωθείσης" εἰκόνας τοῦ Θεοῦ τοῦ πεπτωκότος ἀνθρώπου. Ἄλλο ἡ ἐκδικητικότητα καὶ ἄλλο ἡ µνησικακία. Ἀδαµάντιος " χωρὶς τῇ νηπτικὴ ἐµπειρία τῶν κατὰ Χάριν θεῶν. τῇ διαφορᾷ προπτωτικὴς καὶ µεταπτωτικὴς καταστάσεως τοῦ ἀνθρώπου καθὼς καὶ τῆς ἐπιστροφῆς τοῦ στο "ἀρχαῖον κάλλος". γένεση. Ἢ µήπως οἱ ἐκδηλώσεις µας αὐτὲς προκαλοῦνται. Ἄλλο εἶναι ἡ ψυχὴ τῆς Θεολογίας καὶ ἄλλο ἡ ψυχὴ τῆς Ψυχολογίας. Ἀλλὰ µιᾷ τέτοια τοποθέτηση ἐπιπλέον µας ὁδηγεὶ ἐκ τοῦ ἀσφαλοῦς στο συµπέρασµα ὅτι ἡ Ψυχιατρικὴ ἀγνοεῖ τὴν ὑπάρξῃ.
ἂν ἡ ἀνακούφιση ἀπὸ τὸν πόνο τοῦ βίου εἶναι ἀρκετή. ἡ Ψυχολογία ἢ ἡ Θεολογία. Ἀδαµάντιε. οὔτε βοηθιέται ἀπὸ τὴν Ψυχολογία ὁ ἄνθρωπος αφού δεν θεραπεύεται η ψυχὴ τοῦ. δεν γνωρίζει οὐσιαστικὰ καί πως να τὸν θεραπεύσει! Ἄρα δεν σῴζεται. κρατώντας τὴν ἁγία ἐκείνη. ὁ π. ποῖος ἀνακουφίζει π. Σ' ἐµᾶς πάντως ἔτσι φαίνεται ἀφοῦ µάλιστα παρακάτω γίνεται πιο σαφὴς ἡ ἄποψη ὅτι αὐτό. στο δρόµο τῆς θεώσεως ἀλλὰ να καταφεύγει καὶ στον Ψυχολογο/Ψυχιατρο για να ἀνακουφιστεί! Στο σηµεῖο αὐτὸ ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος διαφωνεῖ ῥιζικὰ ἀφοῦ σε συνέντευξή που παρεχώρησε στον π. δηλαδὴ ἡ καθοδήγηση καὶ ἡ ἀνακούφιση. Τώρα.πραγµατικὰ ὁ ἄνθρωπος". Ἢ 4 . εἶναι ἔργο τῶν "εἰδικών". Τελικά. Ἀφοῦ ὅµως δεν γνωρίζει ἡ Ψυχολογία τὸν ἄνθρωπο. στον ἁγιασµὸ καὶ τὴν θέωση τοῦ ἀνθρώπου". τότε εἶναι σαν να παίρνουµε ἀσπιρίνη που καταπραύνει τὸν πόνο στο στῆθος ἀλλὰ να µὴν µπαίνουµε στο χειρουργεῖο για να ἐγχειριστοῦµε κὶ ἔτσι ἀργὰ ἢ γρήγορα ἡ καρδία σταµατὰ καὶ ὁ ἀσθενὴς πεθαίνει! Σηµεῖο 2ο : "…δεν ἀποσκοπεῖ (ἡ ἐξοµολογήσῃ) στην "ψυχο"λογικὴ ἀνακούφιση ἀλλὰ στην κάθαρση ἀπὸ τὰ πάθη. Μήπως καταβάλλεται προσπάθεια να ἀποσυνδεθεὶ ἡ Ἱερὰ Ἐξοµολόγησις ἀπὸ τὴν πνευµατικὴ καθοδήγηση καὶ µοιραία τὴν ἀπό-ἱεροποίηση τοῦ µυστηρίου. ὁ ἁγιασµὸς καὶ ἡ θέωση δεν προσφέρουν τὴν ἀνακούφιση στον ἄνθρωπο. ἰσορροπία στην ψυχὴ τοῦ πρῶτα καὶ στο περιβάλλον ὕστερα…". Χρυσόστοµο Παπαθανασίου καὶ δηµοσιεύεται στο περιοδικὸ "Τόλµη" (Νοέµβριος 2002) εἶναι κατηγορηµατικός: "Ὁ Ὀρθόδοξος Χριστιανός…ζει "ἐκκλησιαστικά"…αὐτὸ τὸν βοηθάει να προοδεύει πνευµατικά. ἐνὼ για τὸν ἐξοµολόγο εἶναι εἴσοδός σε "ξένα χωράφια"! Μιᾷ ἐρωτήσῃ που προκύπτει ἀπὸ τὴν παραπάνω φράσῃ εἶναι ἡ ἐξῄς: ἡ κάθαρση ἀπὸ τὰ πάθη. θα ἔλεγα. Ἀδαµάντιος πέφτει σε ἀντίφαση γιατὶ λίγο πιο πάνω στο ἴδιο κείµενό του γράφει χαρακτηριστικὰ : "Ἡ Ὀρθόδοξη Ποιµαντικὴ Θεολογία…ἐνδιαφέρεται…στῇ συνέχεια για τὴν ἀνακούφιση τῶν ὀδυνῶν τοῦ παρόντος βίου". Βέβαια. Μπορεὶ κανεὶς να βρίσκεται. χάριτι Θεοῦ.
ὅταν µάλιστα πρόκειται περὶ ἰδιοσυγκρασιῶν εὐαισθήτων ἐξ ὑπερεντάσεως τῶν νεύρων καὶ ὑπερκοπώσεως καὶ ἐξ ἀφετηρίας προκαταλήψεως-ὅπως ἀκριβὼς συνέβαινε κατ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον εἰς τὸν ὅσιον τοῦτον-να λάβωσι χώραν καὶ τοιαῦται ἐκδηλώσεις". Cloud καὶ Dr. Ἔτσι ὁ ἀείµνηστος ἐξηγοῦσέ τις νηπτικές. τεύχ. Κάτι τέτοιο πάντως εἶχε ἰσχυριστεὶ ὁ ἀείµνηστος Καθηγητὴς τῆς ∆ογµατικὴς Π. σελ. "Ἀθωνικοὶ ∆ιάλογοι". Στο βιβλίο τοῦ "Μυστικισµός-Ἀποφατισµός. καταπιεσµένα παιδικὰ βιώµατα και ψυχικὲς διαταραχές. 29/30). Βασιλείου Θερµοῦ. ὅπως ἀναφέρθηκε νωρίτερα. Καταφατικὴ Θεολογία (1974-5) ἔγραφε : "…δεν ἀποκλείοµεν. Τὸ βιβλίο αὐτὸ(κατά την άποψή µας) κάνει µιᾷ περίεργη για τον κοινό νου. Εἶναι δυνατὸν να ὑπάρχουν ἅγιοι. 5 . ἀφοῦ µάλιστα τῆς φορτώνει τὴν βαρύτατη κατηγορία ὅτι "…ἔχει ἀναγάγει τὴν κακοποίηση τῶν λέξεων αὐτῶν (ἀγάπη καὶ καθῆκον) σὲ ἐπιστήµη"!!! Ἂν ἀναρωτιέστε που τὸ ἀναφέρει αὐτό. Αθηνα 2001.ἐνὼ δεν εἶχε κάποιον "εἰδικό" για να τὸν ἀνακουφίση! Θεωροῦµε σκόπιµο ὅµως να σταθοῦµε λίγο σ' αὐτό που ὁ Μακαριώτατος ἀποκαλεῖ "ἐκκλησιαστικὴ ζωή". αὐτὸς ἔπασχε-ἀνισόρροπος ὧν. για τὴν ψυχικὴ ὑγεία καὶ σωτηρία τῶν ἀνθρώπων. Τρεµπέλας για τὸν Ἅγιο Συµεὼν τὸν Νέο Θεολόγο (βλ. κόµπλεξ. Ὁ π.µήπως ἡ Θεολογία ἐνδιαφέρεται ἁπλᾶ για τὴν ἀνακούφιση τοῦ ἀνθρώπου ἀλλὰ ἐπειδὴ δῆθεν δεν µπορεὶ να τοῦ τὴν προσφέρῃ τὸν στέλνει στον "εἰδικό" µὲ τὸν ὁποῖο καὶ συνεργάζεται. θεούµενοι χωρὶς ψυχολογικὴ ἀνακούφιση. ἠσυχαστικὲς ἐµπειρίες τοῦ θεούµενου ὁσίου ὁ ὁποῖος ἂν καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ ἀπένειµε τὸν τίτλο τοῦ Θεολόγου τὸν ὁποῖο ἐπεφύλαξε µόνο σε 3 µεγάλους ἁγίους. J. σᾶς ὑπενθυµίζουµε να διαβάσετε τὸν πρόλογο τοῦ βιβλίου "Ὅρια Ζωῆς" τῶν Dr. Ἕνα ἀκόµη σοβαρότατο πρόβληµα δηµιουργεῖται ὡς πρὸς τὸ 2ο αὐτὸ σηµεῖο. H. Πρέπει να ξεκαθαριστεὶ ἅπαξ διὰ παντὸς ἂν εἶναι "στραβὸς ὁ γυαλός" ἢ "στραβὰ θεολογοῦµε"! Κὶ αὐτὸ γιατὶ δεν εἶναι αὐτὴ που ξέρουµε ἡ ἴδια ἐκκλησία µε αὐτὴν τοῦ π. Βασίλειος περιγράφει µιαν ἄλλῃ "ἐκκλησίᾳ" ἄγνωστη σ' ἐµᾶς. µὲ ἀπωθηµένα. Townsend (Ἐκδόσεις "Ἡ Ἔλαφος".8).
παρά τις περὶ 6 . ὁ π. τὰ δάκρυα. δυστυχώς. ∆ιαφορετικά. Βασίλειος στο σηµεῖο να ἐπαινεῖ τοὺς δυο συγγραφεὶς ποὺ προσπαθοὺν να δώσουν λύσεις στα (δῆθεν) ἐρωτήµατα ποὺ ἀπασχολοὺν (τάχα) τὸν σύγχρονο χριστιανὸ ἄνθρωπο ὅπως : "Πὼς µπορὼ να ἀγαπῶ χωρὶς να αὐτοκαταργηθώ. αγωνιστές. Ας βεβαιώσουµε εδώ ότι και εµείς προβληµατιζόµαστε πολύ και βασανιζόµαστε για να δώσουµε απαντήσεις στα θέµατα αυτά. τότε ὁ Τελώνης που ." Ὁ Τελώνης πάντως δεν διαλύθηκε. Ἀδαµάντιος να µας ἐξηγήσει τι ἐννοεῖ ὅταν γράφει περὶ " ψυχολογικὴς τάξεως συναισθηµατικὴ ἐκφόρτιση." Ἐµεὶς πάντως καταλαβαίνουµε (ἂν µεταφράζουµε σωστά) τὴν κατάνυξη. ∆ιαφορετικά. τὴν αὐτοµεµψία µε ἐσωτερικὲς ἐκδηλώσεις τῆς ψυχῆς ἀλλὰ καί µε ἐξωτερικὰ σηµεῖα ὅπως ὁ Τελώνης που "ἔτυπτε τὸ στῆθος τοῦ"." καὶ "Πὼς να εἷµαι ταπεινὸς χωρὶς να διαλυθῶ. δηλαδή για πλήρη απαξίωσή της! Σηµεῖο 3ο : Μπορεὶ ὁ π.προσέγγιση στῇ γνωστὴ µέθοδο τῆς "θετικῆς σκέψης". συνειδητοποιηµένους Χριστιανούς. ἕκτος κὶ ἂν ἡ Θεία Χάρις που προσελκύεται ἀπὸ τὴν ἀπεριόριστη (ἄνευ ὁρῶν καὶ ὁρίων) ταπείνωση (καὶ ὄχι ταπεινολογία) θεωρεῖται προσωπικὴ ἐξουθένωσις! Ποία ἐκκλησία εἶναι λοιπὸν αὐτή που συµπληρώνει καὶ διορθώνει ὁ π. µέχρι καί τις ἐκδηλώσεις τῶν διὰ Χριστὸν σάλων. όµως δεν µπορούµε και να κατηγορούµε τις αρετές ή αυτούς τους πνευµατικούς που µε την Χάρη του Θεού και την βοήθεια των ερµηνειών των αγίων πατέρων προσπαθούν να γνωρίσουν στους ανθρώπους τα ασφαλή ορθόδοξα κριτήρια ζωής. µπορούµε να µιλήσουµε για όρια εφαρµογής της θεολογίας. Φθάνει. κοντά στο Θεό. επειδή ο κόσµος έχει αποµακρυνθεί από τον Θεό και πελαγοδροµεί και επίσης επειδή δεν ακούει παρά σπανιότατα τον πατερικό λόγο (και τον εκλαµβάνει ως αραµαική γλώσσα!) θα πρέπει να συγκαταβούµε σε αυτή του την αδυναµία και να µην του γνωρίσουµε το θέληµα του Θεού ως δήθεν απάνθρωπη τακτική περασµένων αιώνων. µπορεί µε τη βοήθεια του Θεού σε λίγα χρόνια να έχουµε πιο υγιείς ψυχικά ανθρώπους. Ἂν ἰσχύουν αὐτά. Κι όµως αν αρχίσουµε από σήµερα αυτού του είδους την κατήχηση. τὸ χαροποιὸν πένθος. Βασίλειος.
ἕσεις µπαίνετέ σε "ξένα χωράφια" ἀφοῦ µπαίνετε στο πεδίο τῆς Νευρολογίας που µικρή έχει σχέση µε τὸ γνωστικὸ ἀντικείµενο σᾶς! Θα ἤταν πολὺ χρήσιµο ὅµως ἂν µας ἀναφέρατε ποιες ἀκριβὼς εἶναι αὐτὲς οἱ νοσηρὲς καταστάσεις τις ὁποῖες ἀνακουφίζει ἡ ἐπιστήµη. τότε ἡ ἀνακούφισή που παρέχει οὐδόλως προσφέρει τὴν πλήρη ἰάσῃ. Ἀδαµάντιε ὅτι ἄλλα εἶναι τὰ ἐνδιαφέροντα τῆς Ψυχολογίας καὶ ὅτι αὐτὴ δεν ἀναγνωρίζει προπτωτικὴ καταστάσῃ ἄρα καὶ ὑπάρξῃ τοῦ ∆ιαβόλου. Πάντως πρέπει να σᾶς ποῦµέ πως εἶναι µαταιοπονία (αὐτὴ εἶναι ἡ γνώµη µας) ἡ ὅλη προσπάθεια ἀφοῦ ἡ ἀνακούφιση δεν εἶναι θεραπεία καὶ δεν ἔχει καµία σχέση µέ τις πραγµατικὲς αἰτίες τῆς ψυχικῆς ἀσθενείας. Οἱ ἀνθρώπινες ἐπιστῆµες ἢ ἡ Θεολογία ὅπως ἰσχυρίζεστε παραπάνω ἢ συµπλέκονται. Εἶναι γεγονὸς ὅτι ὅλοι οἱ ἐξοµολογοῖ δεν εἶναι καὶ ἔµπειροι στην πνευµατικὴ καθοδήγηση. Ἔδω ἔχουµε τὴν ἐντύπωση ὅτι καταβάλλεται προσπάθεια να ἀποσυνδεθεὶ ἡ ἰδιότητα τοῦ ἐξοµολογοῦ ἀπὸ αὐτὴν τῆς πνευµατικῆς καθοδηγήσεως. θα µποροῦσε να ἀποτελέσει ἀντικείµενο ἐρευνᾷς καὶ ἀκόµη καὶ ἐπιστηµονικοὺ συνεδρίου! Σηµεῖο 4ο : "Οἱ διάφορες ἀνθρώπινες θεραπευτικὲς µέθοδοι…προσφέρουν ἀνακούφιση ἢ ἰάσῃ κάποιων ἀπό τις νοσηρὲς ἐκδηλώσεις τῆς πεπτωκυίας φύσεως…" Τελικά. Σηµεῖο 5ο : "…οὔτε ἡ Ἱερὰ Ἐξοµολόγησις ἐπιτρέπεται να θεωρεῖται-εὐτελιζοµένη-ὡς θρησκευτικοὺ τύπου "ψυχο"-λογικὴ θεραπεία".τοῦ ἀντιθέτου τοποθετήσεις τῆς σύγχρονης Ψυχολογιας/Ψυχιατρικης . ἄρα "σε δουλεία να βρισκόµαστε". Γιατὶ ἂν συµπλέκονται γιατὶ µιλάτε για ὅρια καὶ για "ξένα χωράφια". ποῖος προσφέρει τὴν ἀνακούφιση τοῦ ἀνθρωπίνου πονοῦ. Ἀφοῦ λοιπὸν δεν ἀναγνωρίζει τὸν Σατανᾶ. σώθηκε ἀφοῦ ὁ Κύριος ἐδέχθη τὴν µετάνοιά του.(Κάτι ὅπως ὁ βελονισµὸς δηλαδή!) Κὶ αὐτὸ γιατὶ προηγουµένως παραδεχτήκατε π. Εἶναι ἀκόµη γεγονὸς προβληµατικὸ ἡ 7 . Ἄκοµα καὶ ἂν τὰ ὅρια τὰ βάζετε στις περιπτώσεις που χρειάζεται να ἀντιµετωπιστούν µε φαρµακευτικὴ ἀγωγή.
Ἀντώνιος ὅπως καὶ τόσοι ἄλλοι ἀββάδες. Μήπως ὅλοι αὐτοὶ οἱ ἄνθρωποί που ἔτρεχαν να ἀκούσουν ἕνα λόγο τοὺς ἀλλὰ καὶ οἱ ἴδιοι οἱ ἅγιοι εὐτέλιζαν τὸ µυστήριο. Ἐν τοιαύτῃ περιπτώσει τι ἀκριβὼς σηµαίνει αὐτῇ ἡ φράσῃ "Εἰπὲ Γέρων". ∆εν µας ἐξουσιοδοτοὺν ὅµως αὐτὲς οἱ ακραίες καταστάσεις να ἀποσυνδέουµε τὰ δυο αὐτὰ µεγέθη για να "µυθοποιήσουµε" τὴν "ἀνάγκη" ὑπάρξῃς εἰδικοὺ συµβούλου. στ) "…δεν στηρίζεταί σε 8 . Πιο συγκεκριµένα ἀναφέρει ἀρχικὰ τὰ ἐξῄς: ἅ) "…ὁ ἐµπλουτισµὸς τῶν ἐπιστηµὼν τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ τὸν θησαυρὸ τῆς Ὀρθόδοξης Νηπτικὴς Παράδοσης θα εἶναι πρὸς τὸ συµφέρον τοὺς…" β) "…να µὴν υἱοθετούνται ἀνθρωπολογικὲς ἀντιλήψεις ἀσύµβατές µε τὴν Ὀρθόδοξη Παράδοση". γ) "∆ιχὼς τὴν νηπτικὴ ἐµπειρία τῶν κατὰ Χάριν θεῶν. δ) "Τὸ θεόσδοτο αὐτὸ µυστήριο τῆς µετανοίας…δεν πρέπει να συγχέεταί µε καµιὰ ἀπό τις διάφορες "ψυχο"-λογικὲς µεθόδους καὶ "ψυχο"-θεραπευτικὲς τεχνικές". Ἀδαµάντιος προβαίνει σε µιᾷ σειρᾷ διαπιστώσεων καὶ συµπερασµάτων σχετικά µε τὴν Ἱερὰ Ἐξοµολογήσῃ καὶ µετά τις ἀπορρίπτει ὄλες ἀφοῦ ὑποστηρίζει ἐντελὼς διαφορετικὰ συµπεράσµατα (βλ. Τὶ καλύτερο ἀπὸ τὸ να εἶναι ἔνας ἐξοµολόγος σε θέση να κατευθύνει(ὄχι µε τὴν ἔννοια τοῦ γεροντισµού) τὰ πνευµατικὰ τοῦ παιδία σε θέµατά που µπορεὶ να µὴν εἶναι καµιά φορά ἄµεσα καὶ ἐµφανὼς πνευµατικὰ θέµατα. Σηµεῖο 6ο : Ὁ π. Μήπως ὁ Μ. ἀλλὰ ποὺ ὅµως ἐπιβαρύνουν τὴν καθηµερινὴ µας ζωή. ἔ) "…δεν στηρίζεταί σε ὀρθολογικὲς τεχνικὲς ἀλλὰ στον φωτισµὸ ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦµα". Γιατὶ ὁ κόσµος κατέφευγε σ' αὐτοὺς ὅπως οἱ µέλισσες γυρεύουν τὰ εὐωδιαστὰ πολύχρωµα λουλούδια. Γιατὶ εἶναι κακὸ πατέρες ὁ πνευµατικὸς να δινεῖ πνευµατικὲς συµβουλὲς ἡ ἄκοµα καὶ µὴ (ἄµεσα τουλάχιστον). δηλαδὴ τῶν ἁγίων τῆς Ἐκκλησίας. ἀµµάδες καὶ ὅσιοι µέχρι τοὺς σοφοὺς ἁγίους "γέροντες" τῆς ἐποχὴς µας ὅπως ὁ Γέροντας Παίσιος ὑπῆρξαν ἱερεῖς ἐξοµολογοῖ."εἰδωλοποίηση" τοῦ προσώπου τοῦ πνευµατικοῦ που ὁδηγεὶ στον "γεροντισµό". "διγλωσσία"). εἶναι ἀδύνατον να διατυπωθεὶ οὐσιαστικὸς λόγος για τό τι εἶναι πραγµατικὰ ὁ ἄνθρωπος".
775) η λέξις "καταρτίζω" σηµαίνει "προσφέρω σε κάποιον τις κατάλληλες γνώσεις ώστε να είναι κατατοπισµένος και προσανατολισµένος"! Ἄλλο λοιπὸν ἡ ἐνηµέρωση καὶ ἄλλο ὁ καταρτισµός! Ἀλλὰ καὶ ἡ ἔγκυρη καὶ ἔγκριτη ἐνηµέρωση πρέπει να ἔχει τὴν µορφὴ τῆς συνεχοµένης ἐπιµόρφωσης(τουλάχιστον) για να γνωρίζει ὁ κάθε κληρικὸς ἀνὰ πᾶσα στιγµή τις ἐξελίξεις 9 . καὶ θ) "…ἡ Ἐκκλησία µας να µὴν ἀποκλίνῃ ἀπὸ τὴν φιλοκαλικὴ τῆς παράδοση καὶ τὴν ὀρθόδοξη αὐτοσυνειδησία τῆς…". πλήρης" ενώ η κατάρτισις ορίζεται και ως "εκπαίδευσις"! Αλλά και στο λεξικό της νέας ελληνικής γλώσσης (Εκδ. ἡ) "Ὁ πνευµατικὸς πρέπει να ἐξοµολογεῖ ἐλεύθερος ἀπὸ προσχηµατισµένες ἀντιλήψεις καὶ ψυχολογικὰ ἐρµηνευτικὰ µοντέλα. κατὰ τὸν κοινὸ νοῦ. ζ) "…καµία ἀνθρωπίνη "ψυχο"θεραπευτικὴ µέθοδος δεν µπορεὶ να θεωρηθεὶ ὑποκατάστατο τῆς Ἱερᾶς Ἐξοµολογήσεως…".λ.κτιστὲς µεθόδους…". Κατά το λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης του Ι. Ναὶ ἢ ὄχι. "Πελεκάνος". σηµαίνει ὅτι πρέπει να "ἐκπαιδευτεί" στο συγκεκριµένο ἀντικείµενο. Σταµατάκου (σελ. καταρτισµοὺ κ. Ἀδαµάντιος δεν µας πείθει για τὰ περὶ ἐνηµέρωσης. Παρὰ τὴν φιλοτιµῇ προσπάθειά του ὁ π. Ὄλες οἱ παραπάνω θέσεις καταρρίπτονται ἀπὸ τὴν ἀµέσως ἑποµένη φράσῃ : "Ἃς µὴν λησµονοῦµε ὅτι οἱ-καθόλου σπάνιεςψυχιατρικὲς παθήσεις συνεπάγονται πολὺ πόνο για τοὺς νοσοῦντες καῖ για τὶς οἰκογένειες τοὺς. ἀλλὰ προσευχόµενος καὶ παρακαλώντας τὸν Θεὸ να τὸν φωτίση καὶ να τοῦ ἀποκαλύψη τὴν σωστὴ στάσῃ καὶ λύσῃ στο πρόβληµά που καλεῖται να ἀντιµετωπίσει". διότι ἐπιµένει στους ὅρους ἐνηµέρωση ἀλλὰ καὶ καταρτισµό! Για να καταρτιστεὶ κάποιός σε κάτι. τῶν ἱερέων καὶ κυρίως δεν µπορεὶ να µας πείσει ὅτι ὅπως γράφει στην ἑποµένη παράγραφο "δεν ἀποσκοπεῖ στην µετατροπὴ τῶν ποιµένων σε ψυχολόγους ἢ ψυχοθεραπευτές".π. 507) ο καταρτισµένος είναι ο "καλώς εφοδιασµένος. σελ. (ἡ ὑπογράµµιση δίκη µας). Ἀκριβὼς αὐτὸς εἶναι καὶ ὁ λόγος που τὰ στελέχη τῆς Ἐκκλησίας µας χρειάζεται να ἔχουν ἔγκυρη καὶ ἔγκριτη ἐνηµέρωση καὶ καταρτισµὸ σχετικά µε αὐτὰ τὰ προβλήµατα".
Πράγµατι. τὰς τυπικὰς διατάξεις. ὁ Ἅγιος Νεκτάριος γράφει ἀκριβὼς αὐτὸ στο σύγγραµά του "Ποιµαντική" (Ἐκδ. Καθὼς καταλαβαίνουµε ὁ ἅγιος ἐπίσκοπος ἐννοεῖ τὴν γνώση τοῦ κανονικοὺ δικαίου τῆς Ἐκκλησίας για να µπορεὶ καὶ να διοικεῖ ἀλλὰ καὶ να ἀποκρούει τοὺς αἱρετικοὺς καὶ τοὺς ἀνυπάκουους καὶ ὄχι τοὺς ψυχικὰ 10 . Τάξιν. Ἂν ἐξετάσουµε τὴν λέξῃ σύµφωνά µε τὰ σηµερινὰ δεδοµένα ἐννοεῖ τὴν γενικὴ µόρφωσή που πρέπει να ἔχει κανεὶς χωρίς βέβαια να ὑπονοεὶ µόνο ἢ κυρίως τὴν ψυχολογική! Ἃς ἀφήσουµε ὅµως τὸν Ἅγιο να µας πει τὶ ἐννοεῖ χωρὶς δικὲς µας αὐθαίρετες τοποθετήσεις καὶ ὑποθέσεις.…τὴν Ἐκκλ. Κεφ. Ἐξηγεῖ ἀρχικὰ ὁ Ἅγιος Νεκτάριος ὅτι ὁ ποιµένας χρειάζεται ἅ) φιλολογικὴ καὶ θεολογικὴ µόρφωση για να χειρίζεταί µε εὐκολία τὸ "ὄπλο" τοῦ λόγου. τὰς ἀκολουθίας. Σηµεῖο 7ο : Για να δικαιολογήσει ὁ ἀρθρογράφος τὴν παραπάνω ἄποψη περὶ ἐνηµέρωσης καὶ καταρτισµοὺ τῶν στελεχῶν τῆς Ἐκκλησίας µας. 4ο "Ἐπίκτητα διανοητικὰ προσόντα". "Ἅγιος Νικόδηµος" στο Β' µέρος "Περὶ τῶν προσόντων τῶν πνευµατικῶν ποιµένων". καὶ να γνωρίζει τὴν Θεολογία µε "συντεταγµένες θεολογικὲς γνώσεις καὶ ὄχι συγκεχυµένες καὶ ἀσύντακτες". σελ. Μουσικήν"(σελ. Τὶ ἐννοεῖ ὅµως µε τὴν λέξῃ "ἐγκυκλοπαιδική".καὶ τὰ ἀποτελέσµατα τῶν θεωριῶν καὶ τῶν µεθόδων που χρησιµοποιεὶ ἡ ἐπιστήµη. 127-130). καὶ γ) τὴν ἐγκυκλοπαιδικὴ µόρφωση. καὶ τὴν Ἐκκλ. ὅπως κατ' αὐτοὺς κρίνῃ καὶ διοικεῖ τὴν ἐκκλησίαν καὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ ζητήµατα καὶ δύναται κατὰ τὸ πνεῦµα αὐτῶν να νοµοθετῇ". 126). β) τὴν ἐκκλησιαστικὴ µόρφωσή που συµπεριλαµβάνει τὴν "Ἐκκλ. βάζει στο στόµα τοῦ Ἁγίου Νεκταρίου λόγιά πού ποτε δεν εἶπε ἀλλὰ καὶ δεν ἐννόησε! Εἶναι (συγχωρέστε µας τὴν ἔκφραση) ἡ γνωστὴ καραµέλα τῆς ἐγκυκλοπαιδικὴς µορφώσεως. Για τὴν τελευταία διευκρινίζει ὅτι αὐτός που δεν τὴν κατέχει "στερεῖται τῶν µέσων καὶ τῶν ἀναγκαίων ἐπιχειρηµάτων ὅπως ἀποκρούσῃ καὶ ἀποστοµίση τοὺς θρασεῖς ἀντιλέγοντας…δι' ὁ ὀφείλει να γινώσκη ἀκριβὼς καὶ τοὺς κανόνας τῆς Ἐκκλησίας ἤτοι τὸ κανονικὸν δίκαιον. Λειτουργίαν.
Στο παραπάνω κείµενο πουθενὰ δεν ἀναφέρει ὁ ἅγιος Νεκτάριος τὸ παραµικρὸ για τοὺς ψυχικὰ ἀσθενεῖς ἢ για τὴν ψυχολογικὴ ἀνακούφιση τοὺς ἀπὸ τοὺς πνευµατικούς. ἤτοι να ἢ γνώστης τῆς δογµατικὴς διδασκαλίας αὐτῶν…ὥστε να δύνηται να ἀποκρούῃ πάσας τὰς προσβολὰς τῶν ἐσωτερικὼν καὶ ἐξωτερικὼν ἐχθρῶν τῆς Ἐκκλησίας καὶ να λύῃ πάσας τὰς ἀπορίας διὰ λόγου πειστικοῦ καὶ παρακαλῇ τοὺς πάντας ἐν τῇ ὑγιαινούσῃ διδασκαλίᾳ. ἢ φιλοσοφίας ἢ φυσικῆς φέροντα ἐπιχειρήµατα κατὰ τῆς Ἐκκλησίας καὶ τοῦ Χριστιανισµού". ∆ηλαδή. Ἀντίθετα. ὅταν ὁ Ἱερέας βρίσκεται µπροστά σε ψυχιατρικὸ πρόβληµα. διότι ἐστὶ χρεία να γινώσκη τὰς δοξασίας τῶν ἑτεροδόξων ἐκκλησιῶν. ἐπεξηγεὶ ἀκριβώς τι ἐννοεῖ µε τὴν φράσῃ "ἐγκυκλοπαιδικὴ µόρφωση" για να µὴν ὑπάρχει περιθώριο παρερµηνείας.ἀσθενεῖς! Στην συνέχεια ὁ ἅγιος τονίζει ὅτι "ὁ ἐπίσκοπος ὀφείλει να ἢ πολυµαθής. ἀλλὰ τὸν παραπέµπει στον κατάλληλο εἰδικὸ για τὸ πρόβληµα τῆς ὑγείας τοῦ". Εἰδικά. τότε δεν ἀποπέµπει τὸν ἐξοµολογούµενο. Ἀλήθεια. µπορεὶ ὁ Θεὸς να µὴν ξέρει ἢ να µὴν θέλει να ἀποκαλύψη στον πνευµατικὸ τὴν σωστὴ λύσῃ τοῦ προβλήµατος ὥστε να µπορεὶ να ἐπέµβει ὁ "εἰδικός". Σηµεῖο 8ο : "Ὁ πνευµατικὸς πρέπει να ἐξοµολογεῖ ἐλεύθερος από προσχηµατισµένες αντιλήψεις…προσευχόµενος και παρακαλώντας το Θεό να τον φωτίσει και να του αποκαλύψει τη σωστή στάση και λύση στο πρόβληµα που καλείται να αντιµετωπίσει. διακριτικὸ καὶ 11 . Ἐπίσης ὅπως παλαίση πρὸς τὸν ἐκ τῆς ἱστορίας. Ἔδω βλέπουµε ὅτι ἔχουν πέσει τὰ προσχήµατα καὶ πλέον ἀναφερόµαστε καθαρά σε "κατάλληλους εἰδικούς" τῆς ψυχικῆς ὑγείας! Μήπως τέλος αὐτὴ ἡ µὴ ἀπαντήση ἀπὸ µέρους τοῦ Θεοῦ ὑποκρύπτει µίαν ἀρρωστηµένη ψυχολογία ὁρισµένων ἀπὸ ἐµᾶς τοὺς κληρικοὺς ὅτι δεν χρειαζόµαστε οἱ ἴδιοι ἐξοµολογήσῃ ἐνὼ τὴν συστήνουµε στους ἄλλους. ἂν ὁ ἱερέας αὐτός σε µιᾷ τέτοια δυσκόλῃ περίπτωση ἀπευθυνόταν στον πνευµατικὸ τοῦ ἤ σε ἔµπιστο.
τὶ γινόταν τόσους αἰῶνες πρὶν ἔρθει ἡ "βοήθεια" τῶν εἰδικών. Μπορεὶ ὁ π. δεν ἐλαφρύνεται ἀπό τις ὀδύνες τοῦ ἐπιγείου βίου τοῦ! Σηµεῖο 10ο : "Εἶναι ἀναγκαῖο ὅµως να εἶναι σαφῆ καὶ διάκριτα τὰ ὅρια µεταξὺ τῆς µυστηριακὴς προσφορὰς τῶν σωστικὼν δωρεῶν τῆς Θείας Χάριτος καὶ τῶν ἀνθρωπίνων µέσων ἀνακούφισης τοῦ ἀνθρωπίνου πονοῦ". Ἀδαµάντιος ὅρια στην ἄκτιστη Θεία Χαρῇ µετὰ ἀπὸ τὰ ὁποῖα κινεῖται ἕκτος ἀντικειµένου στα ἄγονα. ἂν καὶ θεούµενος. Κατὰ τὸ δεῖ λεγόµενον. χέρσα χωράφια τῆς ἀνθρωπίνης µικρότητος καὶ ἀνεπαρκείας. Ἀδαµαντίου πως "τὸ κατ' ἐξοχὴν ἔργο καὶ σκοπὸς τῆς Ἐκκλησίας…εἶναι ἡ σωτηρία τοῦ ἀνθρώπου. Εὐχόµαστε µόνον να γίνει σύντοµα ἀνάκληση τοῦ ἐπιχειρήµατος αὐτού! Σηµεῖο 11ο : "Καλούµαστε να ἀναζητήσουµε τρόπους φιλόστοργης παρουσίας τῆς ἐκκλησιαστικὴς διακονίας στον 12 . Κατὰ τὴν γνώµη τοῦ λοιπὸν ἡ σωτηριώδης ἀποστολὴ τῆς Ἐκκλησίας δεν προσφέρει στον ἄνθρωπο παρὰ µόνο τὴν θέωσή του. νοουµένη ὡς ἡ ἀπαλλαγῇ τοῦ ἀπὸ τὰ πάθη τῆς πεπτωκυίας τοῦ φύσεως."χαριτωµένο" γέροντα τὰ πράγµατα θα ἤταν πολύ διαφορετικά. Πολὺ φοβούµαστε πὼς ἕνα τέτοιο ἐπιχείρηµα πλησιάζει την βλασφηµία κατὰ τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος! Τίποτε ἄλλο δεν θα ποῦµε για τὸ σηµεῖο αὐτὸ γιατὶ θα πρέπει να ποῦµε πράγµατα καὶ ἀλήθειές που θα πονέσουν πολύ. ὁ ἁγιασµὸς τοῦ καὶ ἡ θέωσή του…Τοῦτο δεν σηµαίνει ὅµως ὅτι ἡ Ἐκκλησία παραβλέπει τις ὀδύνες τοῦ ἀνθρωπίνου βίου". ὁ φωτισµὸς τοῦ. "πήγαιναν" οἱ ἄνθρωποι σαν τὰ σκυλιὰ στα ἀµπέλια. Καὶ τέλος. Ἀδαµάντιος να ἐκφράζει τὴν ἄποψή του ὄχι ὅµως καὶ να τὴν παρουσιάζει ὡς θέση τῆς Ἐκκλησίας. Σηµεῖο 9ο : Θεωροῦµε ἀπαράδεκτη τὴν ἄποψη τοῦ π. Μιᾷ "θέωση" ποὺ δεν καθαρίζει την ἀµαύρωση της εἰκόνας (κατ' εικόνα) τοῦ Θεού ἀφοῦ ο άγιος ή ο θεούµενος. Τὶ να πρωτοπεὶ ἔδω κανεὶς ἢ για τὶ να πρωτοκλάψει! Βάζει ὁ π.
Ἄλλο π. Freud θεωρεῖ ὡς "νευρωτικὸ τελετουργικὸ πρὸς τὰς ἱερὰς τελετὰς τοῦ 13 . Για να ἀπαντήσουµε στο θέµα αὐτὸ θα σᾶς παραπέµψουµε στο 68ο τεῦχος τῆς "Θεολογίας" στην ἐκτενέστατη καὶ ἀξιοµνηµονεύτη ἐργασία τοῦ καθηγητοῦ Μ. Νικητὰς Στηθάτος! Τὸν ἴδιο φόβο ἡ Ψυχολογία διὰ στόµατος S. ἐπαγγελµατίες παπάδες. Μάξιµος ὁ Ὁµολογητής. οὔτε καὶ αὐτοί που θα δώσουν τὰ "φῶτα" τούς σε ἀµαθεῖς. Φαράντου "Ἐπιστήµη καὶ Θρησκεία" (σελ. ). Ἰωάννης τῆς Κλίµακος.π. Γρηγόριος ὁ Θεολόγος. Θέλετε µερικὰ παραδείγµατα. 797 καὶ ἐξ. εἰς ἀντίθεσιν πρὸς τὸν Ψυχοθεραπευτήν. ἀδελφοὶ Ξανθόπουλοι. προσωπικῆς προβολὴς κ.λ. Ἀδαµάντιε τὸ να ἀγαπήσουµε τὸν πονεµένο ἄνθρωπο ὅπως ἔκαναν οἱ παππούληδες µας πρὶν πολλὰ χρόνιά που ἡ κοινωνία µας ἤταν πιο ἀνθρωπίνη καὶ ἄλλο τὸ να ξεκινήσουµε τὴν ἐρευνᾷ για ἐξεύρεση φιλοστόργων τρόπων διακονίας ὦσαν να µὴν ὑπάρχουν πολλὰ τέτοια δείγµατα στῇ σηµερινὴ πολυσχιδὴ ἐκκλησιαστικὴ διακονία.…µὲ κίνητρα οἰκονοµικά. στο να µισοῦν τὴν ἁµαρτία καὶ να τηροῦν τις ἐντολὲς τοῦ Θεοῦ καὶ αὐτὸ τὸ ἐπιβεβαιώνουν Πατέρες ὅπως οἱ: Πέτρος ὁ ∆αµασκηνός. Ἔχει πιο πολλὴ ἀγάπη για τὸ πλάσµα τοῦ Θεοῦ ὁ "εἰδικός" ἀπὸ τὸν πνευµατικό.εὐαίσθητο χῶρο συνάντησης τῆς σύγχρονης ποιµαντικὴς πράξῃς µε τὸ µεῖζον πρόβληµα διαταραχὼν καὶ τῶν ἐπιπτώσεων τοὺς στῇ ζωὴ τῶν ἀνθρώπων". ἄσπλαχνους." Γιατὶ προσπαθοῦµε ὅµως να ἀποπροσανατολίσουµε τοὺς πάντες µε δῆθεν φιλόστοργες ἀναζητήσεις. Για τὴν Θεολογία µας αὐτὸς εἶναι φόβος που ὁδηγεὶ τοὺς ἀρχαρίους στην πιστὴ. ∆εν εἶναι µήπως λίαν ἀγαπητικὴ ἡ σχέση πνευµατικοῦ πατρὸς καὶ πνευµατικοῦ τέκνου τοῦ. Συγκεκριµένα στην σελίδα 797 ὁ Καθηγητὴς γράφει πολὺ χαρακτηριστικὰ : "Μέγιστον κίνητρον τοῦ Ἐξοµολογοῦ εἶναι ἡ ἀγάπη τοῦ πρὸς τὸν πάσχοντα Ἁµαρτωλόν. Μὴν παρουσιάζεστε ὡς οἱ φωστῆρές που θα ὑποκαταστήσουν ή έστω θα υποδείξουν κατά τις ανάγκες του "σύγχρονου" ανθρώπου τὸ ἀγαπητικὸ ἔργο τῆς Ἐκκλησίας. Πρῶταπρῶτα ὁ λεγόµενος φόβος τῶν ἀρχαρίων. Ἡ διαφορὰ µεταξὺ Ψυχολογιας/Ψυχιατρικης καὶ Θεολογίας εἶναι χαώδης.
οἱ "εἰδικοί" αὐτοὶ διερρήγνυαν τὰ ἱµάτια τοὺς ὅτι "τὰ φάρµακα δεν εἶναι ἐθιστικά". τὴν θεολογικὴ καὶ τὴν ἐγκυκλοπαιδικὴ µόρφωση! Στο σηµεῖο αὐτὸ δραττώµεθα τῆς εὐκαιρίας να ἐκφράσουµε τὴν ἀντίθεση µας µὲ συγκεκριµένες πρακτικὲς ἄλλων σεβαστὼν ἐπιστηµόνων ὅπως ὁ Καθηγητὴς κ. Καλὸν θα ἤταν να δώσουµε µερικὰ ἀκόµη παραδείγµατα για να γίνουµε πιο σαφεῖς.θρησκευτικοὺ τυπικού…" καθὼς µας διευκρινίζει ὁ Μ. Φαράντος. Πρὶν λίγο καιρὸ κυκλοφόρησε ἕνα διαφηµιστικὸ ἔντυπο τῆς Ε. Ὁ ἴδιος βεβαιώνει πως ἄλλοι "εἰδικοί" ἀποκαλοῦν τις θρησκευτικὲς διδασκαλίες ὡς "ψευδαισθήσεις" καὶ τὴν θρησκεία ως "νεύρωση ποὺ κατάγεται ἐκ τοῦ Οἰδιποδείου συµπλέγµατος"! Τὶ θα συζητήσουµε λοιπόν µε ὅλους αὐτους.µέσῳ τῶν ἐφηµερίδων. για ἕνα πιο ἔµπειρο καὶ διακριτικὸ πνευµατικὸ ποὺ δόξα τῷ Θεῷ ἀκόµη ὑπάρχουν ἀρκετοί. δηλαδὴ τὴν φιλολογική. Α. σελ. Πὼς θα τοὺς ἀντιµετωπίσουµε.Ι. Στο ἔντυπο αὐτὸ ἀναφερόταν ἀρχικὰ πὼς ὁ ῥόλος τῆς κληρονοµικότητος εἶναι σηµαντικός. Μάλλον µε τὰ ὅπλα που συστήνει ὁ Ἅγιος Νεκτάριος για τὴν ἀποκρούσῃ τῶν εξωτερικών ἐχθρῶν τῆς Ἐκκλησίας. Σταυρόπουλός που µάλλον θολώνει τὰ νερὰ ὅταν γράφει στον "Ἐφηµέριο" (τευχ.Ψ. µὲ θέµα τὴν σχιζοφρένεια. Ἀναφερόµενος πάντα στο Γραφεῖο Συµβουλευτικής που τελεῖ ὑπὸ τὴν ἐποπτεία τοῦ Τµήµατος Κοινωνικῆς Θεολογίας τῆς Θεολογικῆς Σχολὴς τοῦ Πανεπιστηµίου Ἀθηνῶν σε συνεργασία µε τὸ Κέντρο Ψυχικῆς Ὑγείας! Μήπως να συστήσουµε στους ἱερεῖς αὐτοὺς να βρουν πνευµατικὸ ἢ να ψάξουν. 13-17) πὼς "ἀκόµη καὶ ἱερεῖς καὶ οἱ οἰκογένειες τοὺς καταφεύγουν στους ψυχολόγους για να βρουν τὴν ἀνακούφιση καὶ τὴν λύσῃ τῶν προβληµάτων τοὺς".Ὑ (Ἐρευνητικὸ Πανεπιστηµιακὸ Ἰνστιτοῦτο Ψυχικῆς Ὑγιεινής) .Π. Αναφερθήκαµε πιο πάνω στη "διγλωσσία" ή να πούµε καλύτερα στη σύγχυση που επικρατεί µεταξύ "ψυχο"-ειδικών. ἐνὼ ἄλλου τοὺς 14 . ἐνώ σε ἄλλο σηµεῖο ὅτι ἡ οἰκογένεια δεν εὐθύνεται για τὴν αἰτιολογία τῆς σχιζοφρένειας! Ἐπίσης. µὲ τὴν βοήθεια τοῦ Θεοῦ. ∆εκεµβρίου 2000.
ἐνώ σε ἄλλο σηµεῖο παραδέχεταί πως "ἀναµφισβήτητα ἡ ἁγιότητα σηµαίνει ἀνακαινισµένο ἄνθρωπο καί…τότε ὅλα τὰ σκοτεινὰ σηµεῖα φωτίζονται καὶ ἡ προσωπικότητα ἰσορροπεί"! Για τὴν Ψυχολογία µπορεὶ να εἶναι κανεὶς ἰσορροπηµένος ψυχολογικὰ εἴτε εἶναι κοντὰ στο Θεὸ εἴτε Τὸν ἔχει ἀρνηθεί! Για τὴν Θεολογία ὅµως αὐτὸ εἶναι ἀντίφασις για να µὴν ποῦµε αντίφασις! Ὁ Καθηγητὴς κ. να ἀπέχει ἀπὸ τὸν Θεό. ὅπως για παράδειγµα ἡ "νευρολογικὴ ἢ ψυχιατρικὴ κλινικὴ σηµειολογία" ἡ ὁποία ταξινοµεὶ καὶ παραθέτει τὰ βασικὰ συµπτώµατα τῶν ψυχιατρικὼν διαταραχών. ὅπως τὸν Ἅγιο Ἰσαὰκ τὸν Σύρο. Στυλιανάκης ἐξηγεῖ τὰ τῆς Ψυχολογίας. καὶ βάρος τοῦ σώµατος πολὺ µετὰ ἀτονίας τῶν ὤµων. Στῇ σελίδα 95 ὁ Ἀββᾶς ἀνφέρεται στις ἐπιπτώσεις ἀπό τὴν ἀνυπαρξία τῆς νηστείας: "ἔρχεται ζάλη εἰς τὴν κεφαλήν.htm) ὅπου ὁ π. Α.) µάλλον πως οἱ σχιζοφρενεὶς "ἐνδέχεται να ἐµφανίσουν ἐπικίνδυνη συµπεριφορὰ ἡ ὁποία ὀφείλεται στην παραµέληση τῆς φαρµακευτικὴς θεραπείας" καὶ "ὅτι ἡ διακοπῇ τῶν φαρµάκων διπλασιάζει σχεδόν τις πιθανότητες για ὑποτροπή"! Ἕνα ἄλλο παράδειγµα συναντὰ κανεὶς στο διαδίκτυο (http://users. Ἐκ τούτου προέρχεται ἡ ἀµέλεια…σκότωσις καὶ ψυχρότης τῆς διανοίας. Α. Ἀντώνιος ἰσχυρίζεταί πως"…µπορεὶ κανεὶς να εἶναι ἰσορροπηµένος ψυχολογικά…καὶ να ἀπέχει ἀπὸ τὴν σωτηρία. σελ. 19-21) "ἂν ὑπάρχει κάτι ἀνάλογο στην Ὀρθόδοξη Θεολογία. Σταυρόπουλος να µελετήσει ἔστω ἔναν ἀπὸ τοὺς Πατέρες-κλινικοὺς ψυχολόγους. ἀναφέρουµε λίγα ψήγµατα τῆς θεφώτιστης σκέψης τοῦ. Για να τὸν διευκολύνουµε. νοῦς χαῦνος καὶ παχὺς καὶ ἀδιάκριτος…ἀκηδία πολλὴ εἰς πᾶσαν θείαν 15 .ξέφυγε(.…" Ἐντύπωση µεγάλη προκαλεῖ αὐτὴ ἡ ἀπορία τοῦ καθηγητοῦ ἀφοῦ µάλιστα τὰ πατερικὰ κείµενα βρίθουν "κλινικὴς σηµειολογίας"! Ἃς κάνει τὸν κόπο ὁ κ.gr/~styliant/psycho-analysis. Σταυρόπουλος διερωτάται στον "Ἐφηµέριο" (Ἰούλιος 2000.otenet. Ὁ π. ἀφοῦ τὸν ἔχει ἀρνηθεί". ὅθεν ἀναγκάζεται να παραλείπῃ τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ ἐπειδὴ ἐπέρχεται αὐτῷ ἡ ὀκνηρία.
θεολόγους καὶ µή. ἢ ἐκ τοῦ κόρου τῆς κοιλίας". "Συζητήσεις για τὴν Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία". καὶ ἐκ τῶν µαταίων συνοµιλιών. ο διακριτικός πνευµατικός που µελετά την Ορθόδοξη Πατερική Ψυχοθεραπεία µπορεί κάλλιστα να συστήσει περισσότερη νηστεία. 126) διδάσκει πως "ἡ ἀκηδία γεννᾶται ἐκ τοῦ µετεωρισµοὺ τῆς διανοίας. Ἱερόθεος φιλοξενεὶ στο περιοδικὸ τοῦ ἕνα τέτοιο ἄρθρο. Ἀκόµη (σελ. καὶ τόσα ἄλλα που ἐνέπνευσαν πολλοὺς κληρικοὺς καὶ λαικούς. ὁ δὲ µετεωρισµὸς ἐκ τῆς ἀργίας τῶν ἔργων καὶ τῆς ἀναγνώσεως. αλλά υική παράκλησις). Ἐµεὶς πάντως ἀποδεχόµαστέ τις θέσεις τοῦ Σεβασµιωτάτου σχετικά µε τὴν Ψυχυθεραπεία (ἀπὸ τὸ βιβλίο "Ψυχικὴ ἀσθένεια 16 . εγκράτεια κ. "Ψυχικὴ ἀσθένεια καὶ ὑγεία". Συνεχίζει ὁ Σεβασµιώτατος να ἀσπάζεται τὰ ὅσα ἔχει γράψει µέχρι τώρα στα βιβλία τοῦ :"Ἡ Ἀποκάλυψη τοῦ Θεοῦ". Ἂν αὐτὴ ἡ δηµοσίευση σηµαίνει καὶ ἀναθεώρηση τῶν µέχρι πρότινος πατερικὼν τοποθετήσεών του καλόν θα ήταν να έχουµε µια σχετική ενηµέρωση (δεν είναι προσταγή ή έλεγχος αυτή η επιθυµία.ἐργασίαν…ἀργία πολλὴ εἰς τὰ ἀναγκαῖα τοῦ σώµατος…χυµὸς πολὺς συναγόµενος εἰς ὅλα τὰ µέλῃ τοῦ σώµατος.α. σε κάποιον που πάσχει από ακάθαρτες φαντασιώσεις κατά την διάρκεια της νυκτός. σε βαθµό που να µην τραυµατίσει. 73) ἀποδεικνύει ὅτι "ὅστις δεν γνωρίζει τὴν ἰδίαν αὐτοὺ ἀσθένειαν. ὁ δὲ στερηµένος τῆς ταπεινώσεως. ὁ δὲ στερηµένος τῆς τελειότητος.κ. πάντοτε εἶναι περίφοβος…" Πολλὰ ἄλλα µπορεὶ να µελετήσει στα ὑπέροχα πατερικὰ συγγράµατα. αντί να θεραπεύσει. στερεῖται τῆς ταπεινώσεως. Σύµφωνα δε µε τα παραπάνω εκτεθέντα. ὑπάρχει στερηµένος καὶ τῆς τελειότητος. "Ὀρθόδοξη Ψυχοθεραπεία". προσευχή. "Ἐκκλησιαστικὸ Φρόνηµα". Εἶναι ὅµως ὥρα να κλείσουµε αὐτὴν τὴν παρέµβαση ἐκφράζοντας τὴν ἀπορία µας γιατὶ ὁ Σεβασµιώτατος Μητροπολίτης Ναυπάκτου καὶ Ἁγίου Βλασίου κ. φαντασίαι ἀκάθαρτες καὶ αἰσχρὲς κατὰ τὰς νύκτας…". την ψυχή αλλά και το σώµα του ανθρώπου! Ο Ψυχίατρος πως θα τον αντιµετωπίσει και τι είδους φάρµακα θα του δώσει. Σὲ ἄλλο σηµεῖο ὁ Ἅγιος Ἰσαὰκ (σελ.
ελάχιστα ἐνδιαφερθήκαµε να καταρτιστοῦµε καὶ να ἐνηµερωθοῦµε από ἀνεξάντλητη πηγὴ και εµπειρία ψυχοθεραπείας. 75. εἶναι οἱ ἄνθρωποί που δεν θέλουν να ἔχουν σχέση µε τὴν Ἐκκλησία καὶ τὰ µυστήρια τῆς.56 Π. Ὅταν µιλάµε για "ἀπεξηραµµένα βότανα" καὶ "ἐποχή" τῶν πατέρων ἡ ὁποία ἔχει λήξει ἔδω καὶ πολλοὺς αἰῶνες. "…ἡ τσιτατολογική(sic) χρήσῃ τῶν Πατέρων ὡς αὐθεντιὼν προδίδει ἀσφαλὼς τὴν ἠµιµάθεια τοῦ χρηστή…"(τ. Πρώτη. τὴν Ὀρθόδοξη Πατερικὴ Θεολογία (τουλάχιστον συστηµατικά). Ἐπίσης. Ὅταν συστήνεται να µὴν χρησιµοποιούνται τὰ πατερικὰ χωρία στα κηρύγµατα ἀπὸ ἄµβωνος. Κάτι εἶναι καὶ αὐτό…στῇ φρικτὴ φυλακὴ τῆς ἀπελπισίας στην ὁποία βρίσκονται". σελ. 73. Σ' αὐτὴν τὴν περίπτωση δεχόµαστε. Ὅταν αὐτὴ δεν διδάσκεται ἐπαρκὼς καὶ εἰδικώς(πρὸς τοὺς κληρικούς) ἀπὸ τοὺς ἀκαδηµαικοὺς θεολόγους. Καὶ ἔτσι δώσαµέ µε τὴν δίκη µας "ἀγραµµατοσύνη" στους "εἰδικούς" να φαντάζουν ὡς ἐπίγειοι "σωτῆρες". για να µὴν φθάσουν στην τρέλλα. Ὅταν ἐνὼ ὁ Μακαριώτατος Ἀρχιεπίσκοπος ὁµιλεῖ καὶ γράφει περὶ τῆς Πατερικὴς Θεολογίας καὶ τῆς Παραδόσεως τῆς Ἐκκλησίας µας. µιᾷ ἀκόµη ἀλήθεια εἶναι τὸ ὅτι ἐµεὶς οἱ ποιµένες (διοικοῦντες καῖ διοικούµενοι) -παντὸς βαθµοῦ. 54): "∆εχόµαστε κατ' οἰκονοµίαν τις ἀπόψεις τῆς συγχρόνου Ψυχολογίας καὶ Ψυχοθεραπείας σε δυο περιπτώσεις. Ε. Μαζί µε τὴν "ἀγραµµατοσύνη" καὶ ἡ δίκη µας ἀφασία ὅπως ἔλεγε ὁ Μακαριώτατος πρὸ ἐτῶν για κάποιο ἄλλο θέµα! Μὰ πὼς να διδαχθοῦµε τὴν Πατερικὴ σοφία ὅταν ἐµεὶς οἱ ἴδιοι δεν ἐνδιφερόµαστε γι' αὐτήν. Βουλγαράκη-Πισινά). κυρίως.καὶ ὑγεία". τὴν νευρολογία. ἄλλοι γράφουν στῇ "Σύναξη" : "…εἶναι καιρὸς να προχωρήσουµέ σε µίαν ὑπερβάσῃ τῆς "Πατερικής" Θεολογίας…µὲ ὑπερβάσῃ τοῦ "πνεύµατος" καὶ τοῦ "ὕφους" τῆς πατερικὴς περιόδου…"(τευχ. 38. Βασιλειάδη). σελ. Νοµίζω αὐτοὶ µποροὺν να βοηθηθούν. σελ. "Τὰ Πατερικὰ κείµενα…µετετρέπονταί σε σύµβολα συσπειρώσεως καὶ 17 . ∆εύτερη. για ἐκείνους τοὺς ἀνθρώπους τῶν ὁποίων…ἐβλάφθησαν τὰ νεῦρα τοῦ σώµατος.
ἀλλὰ να ἐφοδιαστοῦµέ µε ὅλα τὰ ἀπαραίτητα ἐφόδια πατερικὴς σοφίας για να προσφέρουµε στον συνάνθρωπο µας τὴν µεγίστη δυνατὴ βοήθεια. Κορναράκης ἔγραφε πρόσφατα ὅτι "δεν ὑπάρχει Ὀρθόδοξη Θεολογία ἐξωεκκλησιαστική. ἀλλὰ να ἀποτελεῖ κοινὴ πρακτικὴ για ὅλους ἀφοῦ ὅλοι κάποια στιγµὴ 18 . µερικά στοιχεῖα τῆς συµπτωµατολογίας και εφ' όσον αναγνωρίσουν στον άνθρωπο προπτωτική κατάσταση µε ότι αυτό συνεπάγεται). Μιᾷ τελευταία σκέψις µας εἶναι να καταρτιστοὺν καὶ ἐνηµερωθοὺν οἱ "Ψυχο"-εἰδικοὶ κληρικοὶ καὶ λαικοὶ στα νάµατα τῆς Ὀρθοδόξου Παραδόσεως καὶ ἀφοῦ πρῶτα ξεκαθαρίσουν τὰ στοιχεῖα ἐκεῖνα τῶν ἐπιστηµὼν αὐτῶν που βοηθοῦν στην ἀναγνώριση τῶν διαφόρων προβληµάτων τοῦ κόσµου (ἐπιλεκτικά. 74. σελ. ἀθρήσκους καὶ ἀρνητὲς τῆς πίστεως µας καὶ µόνον! ∆εν ἐπιθυµοῦµε να γίνουµε κριτὲς τῶν ἄλλων. για ἀνάπτυξη προσωπικῶν "θεολογιῶν" ἀπαξιωτικὼν τῆς γνησιότητος τῆς ὀρθοδόξου µας παραδόσεως…" ("Ὀρθ. 56. ἢ ὑποκειµενικὴ ἢ ἰδιωτικὴ ἢ ἀκαδηµαικὴ ἢ ὀρθολογιστικὴ ἢ "θεολογία τῶν καθηγητῶν" κατὰ προτεσταντικὰ πρότυπα…ἡ Ἱεραρχία (ἡ ἑκάστοτε) διευκόλυνε ἢ ἀνέχθηκε σιωπηρὼς τὴν δηµιουργία αὐτονόητου ψυχολογικοὺ κλίµατος. Ι. Ἕκτος καὶ ἂν επιµένουν να δίνουν ὀρθόδοξη µαρτυρία στους ἀλλοθρήσκους. γιατὶ τὸ ζητούµενο δεν εἶναι να τὸ κάνει ὁποῖος θέλει καὶ ἐνδιαφέρεται. Ὅταν . να συνεργαστοὺν τότε µε τοὺς πνευµατικοὺς για να ἐφαρµόσουν θεραπευτικὲς µεθόδους που χρησιµοποιεὶ ἡ Ἐκκλησία µας.ὀπλοστάσια για τὴν προάσπιση τῶν ὑποκειµενικὼν ἐπιλογών…ἀναδύεται ἔνας σκληρὸς φονταµενταλισµός που νεκρώνει τὴν ἀλήθεια τῆς πίστεως…"(τ. ὅταν…! Ἄλλη Θεολογία ἔχουµε ἐµεὶς οἱ "φονταµενταλιστές" (σύµφωνα µε τα λεγόµενα του προαναφερθέντος καθηγητού!) καὶ ἄλλη οἱ κύριοι καθηγητὲς τῶν σχολὼν µας. 17 Μαίου 2002). Ὁ Καθηγητὴς κ. Γ. Τύπος". Μὴν πεῖτε ὅτι κανεὶς δεν µας ἐµποδίζει να τὸ πράξουµε τοῦτο ὁ καθένας κατ' ἰδίαν. Μαντζαρίδης) καὶ τόσα ἄλλα "ἀνερυθρίαστα" κείµενα.
ἀλλὰ οὔτε δυνατὸν να αἰσθανθεὶ αὐτὴν παντελὼς ἐν αἰσθήσει… ἕως ὅτου δεν ἀπαρνηθῶσι τὴν κοσµικὴν γνῶσιν… καὶ τὴν πολύπλοκον αὐτῆς µέθοδον καὶ να σταθῶσιν εἰς τὸ νηπιῶδες φρόνηµα τῆς πνευµατικῆς γνώσεως…διὰ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος εἶπεν "ἐὰν µὴ στραφῆτε καὶ γένησθε ὡς τὰ µικρὰ παιδία. "Ἀπόστολος Βαρνάβας" σελ. Θεσ/νίκη 1976. 144) : "…νοσεῖ τὸ λογικὸν τῆς ψυχῆς ἐκείνου.µπαίνουν στον χῶρο διακονίας τοῦ συνανθρώπου µέσα ἀπὸ τὸν ἕνα ἢ τὸν ἄλλο τρόπο. Πρεσβύτερος Στέφανος Στεφόπουλος 19 . Μετὰ τιµῆς. Θεοκλήτου ∆ιονυσιάτου. Κλείνουµε ἀσπαζόµενοι τὴν διδασκαλία τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαµὰ (Μον. ποὺ νοµίζει τὴν διάνοιάν του πιστοτέραν ἀπὸ τὴν διδασκαλίαν τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος καὶ µὴ ἀποδεχόµενος. ἀλλὰ καὶ τοῦ Ἁγίου Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου ("Οἱ Ἀσκητικοὶ Λόγοι Ἀββᾶ Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου". σελ. Ἐκδ. 60): "… ὁ ἔχων τὴν κοσµικὴν γνῶσιν… ὄχι µόνο εἶναι ἀδύνατον να ὑποδεχθεὶ ἐκείνην τὴν πνευµατικὴν γνῶσιν. "Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαµάς". ὅτι αἱ θεῖαι ἐντολαὶ ἀποτελοῦν <<µέγα καὶ τέλειον ἴαµα ψυχῆς>>. δεν δύνασθε να εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ".
