Ενώ βρισκόταν στη φυλακή, το παρακάτω ντοκουμέντο υπαγορεύτηκε στην αστυνομία από τον Ravachol.

Παρέμεινε αδημοσίευτο μέχρι που ο ιστορικός Jean Maitron το ανακάλυψε στα Αρχεία της Παρισινής Αστυνομίας το 1964. Μεταφράζεται για πρώτη φορά από την aixmi. Ο άνωθεν, αφού έφαγε το συσσίτιό του, μας είπε τα εξής: “Messieurs, είναι συνήθειο, όπου και αν είμαι, να κάνω προπαγάνδα. Ξέρετε τί είναι αναρχισμός;” Απαντήσαμε ”Όχι” στην ερώτηση. “Δεν με εκπλήσσει”, απάντησε. “Η εργατική τάξη που, όπως εσείς, είναι αναγκασμένη να δουλεύει για να βγάζει το ψωμί της, δεν έχει χρόνο να αφιερώσει στην ανάγνωση των φυλλαδίων που της δίνονται. Το ίδιο ισχύει για σας. “Αναρχία είναι η κατάργηση της ιδιοκτησίας. “Υπάρχουν αυτήν τη στιγμή πολλά άχρηστα πράγματα· πολλά επαγγέλματα είναι επίσης άχρηστα, για παράδειγμα, τα λογιστικά. Με την αναρχία δεν υπάρχει πλέον ανάγκη για περισσότερα χρήματα, καμία περαιτέρω ανάγκη για τήρηση βιβλίων και των άλλων μορφών απασχόλησης που απορρέουν απ’ αυτά. “Υπάρχουν αυτήν τη στιγμή πάρα πολλοί πολίτες που υποφέρουν ενώ άλλα κολυμπούν στη χλιδή, στην αφθονία. Η κατάσταση αυτή δεν μπορεί να συνεχιστεί· όλοι θα πρέπει να κερδίζουμε από την υπεραξία των πλουσίων· αλλά ακόμη περισσότερο να αποκτήσουμε, όπως αυτοί, ό,τι είναι αναγκαίο. Στη σημερινή κοινωνία, δεν είναι δυνατόν να φθάσουμε σ’ αυτόν το στόχο. Τίποτε, ούτε ακόμη η φορολογία του εισοδήματος, θα μπορούσε ν’ αλλάξει την όψη των πραγμάτων. Παρ’ όλα αυτά, το μεγαλύτερο μέρος των εργαζομένων πιστεύει ότι εάν ενεργήσουμε με αυτόν τον τρόπο, τα πράγματα θα βελτιωθούν. Είναι λάθος να σκεφτόμαστε έτσι. Εάν φορολογήσουμε τον ιδιοκτήτη, θα αυξήσει τα ενοίκιά του και με τον τρόπο αυτό θα φροντίσουμε για κείνους που υποφέρουν να πληρώνουν τα νέα τέλη που τους επιβάλλονται. Σε κάθε περίπτωση, κανένας νόμος δεν μπορεί ν’ αγγίξει τους ιδιοκτήτες, από το να είναι κύριοι των εμπορευμάτων τους, δεν μπορούμε να τους εμποδίσουμε να κάνουν ό,τι θέλουν μ’ αυτά. Τί θα πρέπει να γίνει, τότε; Εξαλείψτε την ιδιοκτησία και, έτσι, εξαφανίζονται αυτοί που τα παίρνουν όλα. Εάν αυτή η κατάργηση γίνει εφικτή, θ’ απαλλαγούμε επίσης και από τα χρήματα, ώστε θα αποτραπεί οποιαδήποτε ιδέα συσσώρευσης, που θα αναγκάσει την επιστροφή στο ισχύον καθεστώς. “Στην ουσία το χρήμα είναι η πηγή για όλες τις διαφωνίες, για όλα τα μίση, για όλες τις φιλοδοξίες· είναι, με μία λέξη, ο δημιουργός της ιδιοκτησίας. Το εν λόγω μέταλλο, στην πραγματικότητα, δεν έχει τίποτε, παρά μια συμφωνία πάνω στην τιμή, που δημιουργήθηκε από τη σπανιότητά του. Εάν δεν είμασταν πλέον υποχρεωμένοι να δώσουμε κάτι σαν αντάλλαγμα γι’ αυτά τα πράγματα που χρειαζόμαστε για να ζήσουμε, ο χρυσός θα έχανε την αξία του και κανείς δεν θα τον αναζητούσε. Ούτε θα μπορούσαν κάποιοι να πλουτίζουν, διότι τίποτε από ό,τι θα συσσώρευαν δεν θα μπορούσε να χρησιμεύσει για την απόκτηση μιας καλύτερης ζωής από ό,τι των άλλων. Δεν θα υπάρχει πλέον καμία ανάγκη για νόμους, καμία ανάγκη για αφεντικά. “Όσο για τις θρησκείες, θα έχουν καταστραφεί, διότι η ηθική επιρροή τους δεν θα έχει πλέον κανένα λόγο ύπαρξης. Δεν θα υπάρχει πλέον η ανοησία να πιστεύεις σε ένα Θεό που δεν υπάρχει, δεδομένου ότι μετά θάνατο τα πάντα τελειώνουν. Γι’ αυτό θα πρέπει να κρατηθούμε επίμονα στη ζωή, αλλά όταν λέω ζωή εννοώ ζωή, πράγμα που δεν σημαίνει δουλεία όλη την ημέρα για να παχαίνουν τα αφεντικά και, ενώ κάποιος λοιμοκτονεί, να γινόμαστε οι συντάκτες της δικής τους ευημερίας. 

“Τα αφεντικά δεν είναι απαραίτητα, αυτοί οι άνθρωποι που η οκνηρία τους συντηρείται με τη δουλεία μας· καθένας πρέπει να γίνεται χρήσιμος για την κοινωνία, με το οποίο εννοώ να εργάζεται σύμφωνα με την ικανότητα και την κλίση του. Με αυτόν τον τρόπο, ένας θα μπορούσε να είναι φούρναρης, ένας άλλος καθηγητής, κτλ. Σύμφωνα με αυτήν την αρχή, η εργασία θα μειωνόταν, και ο καθένας μας θα είχε μόνο μία ή δύο ώρες εργασία τη μέρα. Ο άνθρωπος, που δεν είναι σε θέση να παραμείνει χωρίς κάποια μορφή ενασχόλησης, θα έβρισκε την περίσπασή του στην εργασία· δεν θα υπήρχαν τεμπέληδες, και αν υπήρχαν, θα ήταν τόσο λίγοι που θα μπορούσαμε να τους αφήσουμε στην ησυχία τους και, χωρίς παράπονο, θα τους αφήναμε να ζουν από την εργασία των άλλων. “Δεδομένου ότι δεν υπάρχουν πια νόμοι, ο γάμος θα καταστρεφόταν. Θα ενωνόμασταν με τη φυσική προδιάθεση, και η οικογένεια θα στηριζόταν στην αγάπη του πατέρα και της μητέρας για τα παιδιά τους. Για παράδειγμα, εάν μια γυναίκα δεν αγαπούσε πλέον αυτόν που είχε επιλέξει ως σύντροφο, θα μπορούσε να χωρίσει απ’ αυτόν και να δημιουργήσει μια νέα μορφή σχέσης. Με μία λέξη, πλήρης ελευθερία να ζήσουμε μ’ αυτούς που αγαπάμε. Στην περίπτωση που απλά παρέθετα ότι υπήρχαν παιδιά, η κοινωνία θα τα ανέτρεφε, δηλαδή, εκείνοι που θα αγαπούν τα παιδιά θα τα αναλάβουν. “Με αυτήν την ελεύθερη ένωση, δεν θα υπάρχει πια πορνεία. Κρυφές ασθένειες δεν θα υπήρχαν πλέον, αφού αυτές γεννιούνται μονάχα απ’ την κατάχρηση της επαφής των δύο φύλων· κατάχρηση στην οποία οι γυναίκες αναγκάζονται να υποβληθούν, εφόσον οι σημερινές συνθήκες της κοινωνίας τους υποχρεώνουν να το κάνουν αυτό σαν δουλειά με σκοπό να επιβιώσουν. Δεν είναι απαραίτητα τα χρήματα για να ζήσουν, να τα κερδίζουν με οποιοδήποτε κόστος; “Σύμφωνα με τις αρχές μου, τις οποίες δεν μπορώ σε τόσο λίγο χρόνο να αναφερθώ σε όλες τους τις λεπτομέρειες, ο στρατός δεν θα έχει πλέον κανένα λόγο ύπαρξης, εφόσον δεν θα υπάρχουν πλέον χωριστά έθνη· η ιδιωτική περιουσία θα καταστρεφόταν, και όλα τα έθνη θα έχουν προσχωρήσει σε ένα, τη λεγόμενη Οικουμένη. “Όχι πλέον πόλεμος, όχι πλέον φιλονικίες, όχι πλέον ζήλια, όχι πλέον κλοπή, όχι πλέον δολοφονία, όχι πλέον δικαστικό σύστημα, όχι πλέον αστυνομία, όχι πλέον διοίκηση. “Οι αναρχικοί δεν έχουν ακόμη υπεισέλθει σε λεπτομέρειες σχετικά με τη συγκρότητή τους: κοντός ψαλμός αλληλούια. Σήμερα οι αναρχικοί είναι αρκετοί ώστε να ανατρέψουν τη σημερινή τάξη πραγμάτων, και αν αυτό δεν έχει ακόμα συμβεί, είναι διότι πρέπει να ολοκληρώσουμε την διαπεδαγώγηση των οπαδών, να δώσουμε ζωή σ’ αυτούς με την ενέργεια και τη ακλόνητη θέληση ώστε να βοηθήσουν στην πραγματοποίηση των σχεδίων τους. Το μόνο που χρειάζεται γι’ αυτό είναι μια σπρωξιά, που κάποιος θα τους βοηθήσει στο να το συνειδητοποιήσουν και η επανάσταση θα λάβει χώρα. “Αυτός που ανατινάζει σπίτια έχει σαν στόχο την εξόντωση όλων εκείνων που, από την κοινωνική θέση ή από τις πράξεις τους, είναι επιβλαβείς για την αναρχία. Αν μπορούσε να επιτεθεί ανοιχτά σ’ αυτούς τους ανθρώπους δίχως να φοβάται την αστυνομία, και έτσι για το κεφάλι του, δεν θα καταστρέφαμε τα σπίτια τους με εκρηκτικούς μηχανισμούς, που θα μπορούσαν να σκοτώσουν μαζί με αυτούς τις εξαθλιωμένες τάξεις που έχουν στην υπηρεσία τους.”