Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος) alopsis
Αποµαγνητοφωνηµένη οµιλία του π. Κωνσταντίνου, στην Αγία Παρασκευή του οµωνύµου προαστίου Αθηνών, στις 18-3-2003. Εισαγωγή Τί είναι πρόσληψη; Τί είναι ψυχιατρική; Τί είναι ψυχολογία; Τι είναι ψυχοθεραπευτική; Υπάρχει ορισµός της ψυχής στην Ψυχοθεραπευτική; Ορισµός της ψυχής, σύµφωνα µε τους Πατέρες της Εκκλησίας. Πρώτο θεολογικό σηµείο. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Τρίτο θεολογικό σηµείο. Τι είναι οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες; Μπορούν οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες να γιατρέψουν την ψυχή; Πώς θεραπεύεται το "εγώ" σύµφωνα µε τον Άγιο Μάξιµο τον Οµολογητή. Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου, ούτος σώσει αυτήν. Μπορεί το Μυστήριο να δεχτεί τεχνικές και µεθοδολογίες; Έχουµε µπροστά µας ένα θέµα πάρα πολύ καίριο πραγµατικά, πολύ λεπτεπίλεπτο, που πρέπει να το δούµε µε πλεονάζουσα σοβαρότητα, γιατί ακριβώς αυτή η συγκριτική που θέτει το θέµα µπροστά µας, «Ψυχοθεραπεία και Εξοµολόγηση», µπορεί να δηµιουργήσει συγχύσεις ή ακόµη και περιττές αντιπαλότητες. Επειδή το θέµα είναι πάρα πολύ µεγάλο, στα λίγα λεπτά που διαθέτω µπροστά µου, θα προσπαθήσω να το σκιαγραφήσω πολύ απλά, πολύ αδρά, να πω πολύ µεγάλες έννοιες µε απλά λόγια, να το ορίσω στην αγάπη σας και να ΄χετε κάποιο στοιχείο, κάποιο επίπεδο, για να µπορείτε όταν γίνονται αυτές οι αναλύσεις να τις καταλαβαίνετε λίγο καλύτερα. Πρώτα-πρώτα, πού στοχεύει αυτή η συγκριτική; Τι στόχο έχει; «Εξοµολόγηση ή ψυχοθεραπεία». Πρώτα-πρώτα για ένα ξεκαθάρισµα εννοιών, να ξέρουµε τι έχουµε µπροστά µας και ποιες είναι οι έννοιες, ποιες είναι οι ορολογίες. Τι εννοούµε «ψυχοθεραπεία». Και ένα δεύτερο, πάρα πολύ ουσιαστικό και πολύ καίριο για την Εκκλησία µας, είναι για να µη γίνει πρόσληψη λαθεµένων στοιχείων. Τι είναι πρόσληψη : ξέρετε, η Εκκλησία µας όταν µπει σ’ ένα χώρο για να κάνει ποιµαντική, όταν κάνει ιεραποστολή, προσλαµβάνει τα στοιχεία του πολιτισµού που είναι εκεί του τόπου- τη «σάρκα» του τόπου και µέσα σ’ αυτή τη «σάρκα» ορίζει την αγάπη του Θεού. Και ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη σάρκα, την ανθρώπινη φύση. Έτσι λοιπόν η πρόσληψη είναι ένα καίριο θέµα˙ τι προσλαµβάνουµε. Ό,τι είναι προς πρόσληψη, προς αγιασµό, το προσλαµβάνουµε. Βλέπετε, ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση. ∆εν προσέλαβε την αµαρτία της ανθρώπινης φύσης. Έχουµε εµείς κάτι να προσλάβουµε από αυτούς τους χώρους που γίνονται αυτές οι διεργασίες, ή όχι; Έχουµε να πάρουµε κάτι από όλες αυτές τις µεθοδολογίες που αναπτύσσονται, εµείς, ως νέες τεχνικές προσεγγίσεως των ψυχικών δεδοµένων; Πρέπει να τονίσω εκ προοιµίου, για τους χώρους που θα αναφερθώ, της 1
Αλλά το θέµα είναι το πώς θα βοηθήσουν τον άνθρωπο. Ό. Η ψυχοθεραπεία. Ε. Η ψυχιατρική ασχολείται -ως ιατρικός κλάδος. σήµερα ο µεγαλύτερος χώρος της ψυχιατρικής οµολογεί πως ο όρος «ψυχιατρική» είναι ατυχής. οµολογουµένως. Μπορεί να είσαι ένας ψυχοθεραπευτής. πάρα πολλά. Να πω πού διαφέρουν και τι είναι. Είναι µια ψυχολογική παρατήρηση. Να αρχίσω πρώτα-πρώτα να ξεκαθαρίζω τους όρους. Οι πιο γνωστοί όροι που έχουµε µπροστά µας είναι οι όροι : ψυχιατρική. Αλλά παρατήρηση δεν είναι ο λόγος περί ψυχής. Κοιµάται ένας σ’ ένα χώρο που είναι χωρίς ήλιο. Απλώς παρατηρεί συµπεριφορά. Είναι µια προσέγγιση σωµατική. Είναι ένα οργανικό µέγεθος και. ότι όσοι ασχολήθηκαν έχουν ένα καλό κοίταγµα. ψυχολογία και ψυχοθεραπευτική. και στην Ελλάδα µας και στο εξωτερικό για το ατυχές του όρου «ψυχιατρική». Γιατί το περιεχόµενό του είναι σωµατικό. σεβόµαστε και εκείνους που προσεγγίζουν τα οργανικά µεγέθη του εγκεφάλου. Εφόσον προσδιορίζει αρρωστηµένο εγκεφαλικό µέγεθος. εφόσον η ίδια δεν προσπαθεί να µπει σ΄ άλλους χώρους που δεν τους κατέχει. για να θεραπεύσουν την ψυχή. ∆ιαπιστώνει πώς συµπεριφέρεται ο άνθρωπος κάτω από διάφορες συνθήκες. κάνει φασαρία. Και εδώ ο όρος είναι ατυχής. Αυτό το ξεκαθαρίζουµε. ούτε ψυχολόγος. αλλά πιστεύω να καταλάβατε πως η ψυχιατρική είναι ένας κλάδος επιστηµονικός. Μπορεί να το δούµε σε λίγο αυτό. δεν έχουµε τίποτα µε την ψυχιατρική υπ΄ αυτήν την έννοια. Είναι παρατήρηση συµπεριφοράς. που είναι µια προσπάθεια που κάνει σήµερα η επιστήµη να βρει βαθύτερες οργανικές διεργασίες. είναι κάτι τελείως διαφορετικό. θετικός. Έχουν γραφτεί κείµενα. Τονίζω πως δεν είναι ανάγκη να είσαι ψυχίατρος για να κάνεις ψυχοθεραπευτική. Παρατηρεί απλώς πώς κινείται η ψυχή που δεν την ξέρει. ο οποίος εκφράζει διάφορες φιλοσοφικές αντιλήψεις. φυσικά. Και υπάρχει και η ψυχοθεραπευτική. Απλά τα λέω τώρα. ∆εύτερον. επειδή είναι ο θόρυβος µεγάλος. Μπορεί. Είναι µια παρατήρηση µιας συµπεριφοράς. κοιτάζει το σώµα˙ απλώς έτυχε κάτω από µια λανθασµένη ορολογία να εκφράζει αυτό που εκφράζει. για θεραπεία του ανθρώπου. Είναι η προσπάθεια πια. ότι είναι νευρικό στο σχολείο). κάποιων. δε µας αφορά τώρα η ψυχιατρική. του νευρικού συστήµατος και των νευροδιαβιβαστών. η ψυχολογία. Μπορεί κι ένας ψυχίατρος να ξεφύγει από τα όριά του και να κάνει ψυχοθεραπεία. Βλέπετε και µόνο ο όρος συγχύζει τα πράγµατα. Και όπως σεβόµαστε την ιατρική για όλα τα µέλη του σώµατός µας. ∆ηλαδή. Αυτό το παρατηρεί η ψυχολογία. Μπορεί κι ένας ψυχολόγος να ξεφύγει από τα όριά του (παρατήρηση απλώς: να πει για ένα παιδί το οποίο είναι σε µια οικογένεια η οποία φωνάζει. αισθάνεται λίγο άσχηµα. αυτός ο άνθρωπος είναι στενοχωρηµένος». το σώµα να αρρωσταίνει από τις διεργασίες της ψυχής. Άρα. Βλέπει η ψυχολογία και λέει «όταν υπάρχει θόρυβος. Εξάλλου σ’ άλλες χώρες δεν µιλάνε καν για ψυχιατρική. Είναι σωµατική διεργασία. Είναι η προσπάθεια να θεραπευτεί η ψυχή. Θέλουν να βοηθήσουν τον σήµερα κουρασµένο και τραυµατισµένο άνθρωπο. πιστεύω να το καταλάβατε.ψυχοθεραπείας ειδικά. Γιατί η ψυχολογία τι κάνει.µε τις διεργασίες του εγκεφάλου.τι αφορά δηλαδή τα σωµατικά µεγέθη. του νευρικού συστήµατος (ένα όργανο είναι) και των λεγοµένων νευροδιαβιβαστών. Γι’ αυτό δεν διαθέτουµε καµία αµφιβολία. δεν υπάρχει δηλαδή κακότητα. αυτός κουράζεται και αρρωσταίνει. νευρικό σύστηµα ή οτιδήποτε άλλο αφορά το σώµα. Τα λέω πολύ απλά. Είναι µια προσπάθεια να βοηθήσουν τον άνθρωπο. Είναι µια παρατήρηση πώς εκφέρεται η ψυχή. µια καλή διάθεση. ∆ιαφέρουν αυτοί οι τρεις όροι. Έτσι λοιπόν. λοιπόν. Η ψυχοθεραπεία είναι µία έκφραση διαφόρων φιλοσοφικών αντιλήψεων περί 2 . αν ένας εργάτης δουλεύει σ’ ένα εργοστάσιο που έχει θόρυβο. Για να ξέρουν και οι χριστιανοί να µη συγχύζονται και µπλέκουν τα πράγµατα. µιλάνε για διανοητικές νόσους (mental diseases).
λογική και νοερή. αλλά εγώ θα διαβάσω µετάφραση. πραγµατικά θα χρειαζόταν µια ώρα για ανάλυση του ορισµού. αλλά είναι η ίδια καθαρή. Όταν λέω «γεωλόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τη γη. Όσο µπόρεσα. Είναι κορυφαία ποιήµατα δογµατικά. περί ψυχής: «Η ψυχή είναι πνοή του Θεού και δέχθηκε σύντροφό της ό. Πολύ βαθύς ορισµός. ενεργητική.και δεν ξέρουµε ούτε το περιεχόµενο της αναζητήσεώς µας. γιατί η ψυχοθεραπευτική θέλει να θεραπεύσει την ψυχή και προτείνει µάλιστα και µεθοδολογίες θεραπείας της ψυχής. Απλώς να παραθέσω δύο από τους πατέρες που προσεγγίζουν την έννοια της ψυχής και δίνουν ορισµό της ψυχής. παρατήρηση συµπεριφοράς είναι). Και εδώ είναι το επικίνδυνο. Ουδείς. Αυτή είναι η προσέγγιση του Γρηγορίου του Θεολόγου. Ενώ χρησιµοποιεί ως όργανο το σώµα και παρέχει σ’ αυτό ζωή και αύξηση και αίσθηση και γέννηση. Προσέξτε τη λέξη «ουσία». όπου ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός βάζει κάτω και αναλύει. είναι η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. τα δόγµατα της πίστεώς µας. Γι΄ αυτό λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». είναι ουσία ζώσα. τα «∆ογµατικά Έπη» («Έπη». απλή. αυτεξούσια. Τα άλλα -είπα. Άρα στέκοµαι τι είναι αυτή η ψυχοθεραπεία. Λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος στα «∆ογµατικά Έπη». Όταν λέω «βιολόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τα του οργανικού βίου του ανθρώπου. θελητική. Τι είναι αυτό που λένε αυτοί ψυχή. µπορώ να προχωρήσω. αλλά πολύ ουσιαστικός. ∆εν υπάρχει ορισµός της ψυχής στην ψυχοθεραπευτική. σε εκείνο το περίφηµο βιβλίο του -εύχοµαι όλοι οι Χριστιανοί να το διαβάσουν. Ο ορισµός της ψυχής δε δίνεται πουθενά. ασχηµάτιστη. απ΄ όπου πήρε το είναι κατά φύσιν». δηλαδή εθελότρεπτη˙ είναι και κτιστή. αόρατη κατά τη φύση της στα σωµατικά µας τα µάτια. Το πρώτο ερώτηµα: η ίδια η ψυχιατρική αρχίζει να αρνείται τον όρο ψυχή. χωρίς να έχει αλλού νου στην περιοχή της. λοιπόν. ∆εν τον ξέρει. Γι’ αυτό ακριβώς να αρχίσω τώρα να κάνω µια θεολογική προσέγγιση.τι έδωσε ο Θεός να τη συντροφεύει». µετά από µερικούς αιώνες απ΄ το Γρηγόριο το Θεολόγο δίνει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. Τι τολµάνε να γιατρέψουν. Μάλιστα αυτός ο ορισµός είναι γραµµένος σ’ ένα από τα κείµενά του.ψυχής. Έχω βρει κάποιους ορισµούς της ψυχής σε κείµενα των πατέρων. Όλες αυτές οι επιστήµες έχουν ένα κέντρο. Πώς γιατρεύουν. όχι σωστή µίξη. απλή. Κι έτσι είναι. Άρα δεν ξέρουν µε τι ασχολούνται. ασώµατη. Έναν πιο προχωρηµένο ορισµό. Έτσι λοιπόν αν καταλάβατε αυτή τη βασική αφετηριακή τοποθέτησή µου εξ απόψεως ορισµών. Αρκεί κι αυτοί να µην εκτρέπονται (µπορεί ένας ψυχολόγος να κάνει ψυχοθεραπευτική˙ εξετράπη από την παρατήρηση. Υπάρχει ένας απλός ορισµός. απλά και γλαφυρά. αφού όλα αυτά τα έχει πάρει κατά φύσιν από το ∆ηµιουργό της. µε τα θέµατα της εκκλησιαστικής ποιµαντικής θεραπευτικής και εξοµολογήσεως. πάρα πολύ δύσκολα γραµµένα. πολύ προχωρηµένο ορισµό. τρεπτή. Είναι καίρια για την ανάλυσή 3 . που δίνεται πρώτα-πρώτα από τον Άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο. έχω κοιτάξει και πολλά συγγράµµατα και πολλά λεξικά που αναφέρονται σ΄ αυτόν τον χώρο των ψυχοεπιστηµών. Να διαβάσω το κείµενο που γράφει εδώ ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός˙ ορισµός της ψυχής: «ψυχή. που είναι γραµµένα στο πρωτότυπο σε αρχαία Ελληνική γλώσσα και µάλιστα σε ρυθµό αρχαίων και ιαµβικών στίχων. δηλαδή τραγούδια). Άρα το περιεχόµενο της ερεύνης του είναι η γη. το σώµα δηλαδή.που λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». «Πνοή έδωσε ο Θεός».είναι συγκεκριµένα. να σας δώσω τι λέει η Εκκλησία µας και µετά θα κάνω µια συγκριτική. Ασχολούµεθα δηλαδή µε κάτι αν είµαστε ψυχοθεραπευτές. ∆εν υπάρχει. Τι ορίζεται ως ψυχή. Γι’ αυτό εκείνο που µας αγγίζει εµάς κι εκεί που µπορεί να γίνει µίξη.δεν ξέρει το αντικείµενο µε το οποίο ασχολείται. Ο ψυχοθεραπευτής και φυσικά και ο ψυχολόγος -που απλώς βλέπει τις αντιδράσεις της ψυχής στις διάφορες καταστάσεις.
έλλογος˙ πάνω στην ψυχή έρχεται και εγκαθιδρύεται η Χάρις του Θεού. Πιθανώς κι απ΄ την αυτοκτονία. αλλά τι ψυχή) είναι η ζωή του σώµατός τους. επέλεξα ελάχιστα κοµµάτια και περικοπές -να µην σας κουράζω. αλλά είναι µια ενέργεια. Για να δούµε λοιπόν τρία καίρια σηµεία της θεολογίας µας. Το σέβοµαι! Αλλά αυτό δε σηµαίνει ότι δέχοµαι τη µεθοδολογία ή τους ορισµούς τους. Λέει «το αίµα του ζώου ψυχή αυτού εστί». συνδιαλύεται και αυτή η ενέργεια µαζί. όχι ουσία. ο γνωστός Βασίλειος Καισαρείας (λέω δική του «Εξαήµερο».µας η λέξη «ουσία» που είναι «απλή». τα καίρια. είναι κι αυτή απλή. Να ξέρουµε τι έχουµε εµείς ως θησαυρό στα χέρια µας και µετά βλέποντας το άλλο που έχουν οι άλλοι.στις κορυφαίες εκφράσεις τους. ∆εν είναι αυτή η ψυχή που λέµε εµείς. Να θυµηθούµε πάλι το Γρηγόριο το Θεολόγο που λέει πως ο Θεός είναι «απλός». έχουν το ορµητικό. Παρακαλώ τώρα την αγάπη σας όσο µπορείτε να µε ακολουθήσετε σε τρία κεφαλαιώδη σηµεία. Ποια είναι αυτά τα τρία σηµεία. Και εφόσον η ψυχή είναι κτίσµα του. ο Θεός αναπλήρωσε την έλλειψη του λογικού µε την υπεροχή των αισθητηρίων». χορεύουν. πηδούν. Μην µπλέκεστε µε τις ορολογίες. Ενέργεια είναι όλα αυτά µε τα οποία εκφέρεται η συµπεριφορά µας. αλλά είναι εικόνα του Θεού. Για πρώτη φορά καταθέτω το πρώτο µου σχέδιο εδώ στην αγάπη σας. Αυτή είναι η ουσία του Θεού. τότε θα έχουµε στο χέρι µας τα όπλα για τη διαφοροποίηση και τη διάκρισή µας από όλες τις ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες. γι΄ αυτό και όταν διαλύεται το σώµα. θρέφεται.κι άλλο που εµείς έχουµε µια πλεονάζουσα θεολογία που έχει να δώσει κάλλος και σ΄ αυτό που κι εκείνοι κάνουν. ένας πατέρας της Εκκλησίας που έγραψε µία δική του «Εξαήµερο». Μόνο ο άνθρωπος έχει την ουσία. Άλλο που δε λέω ότι είναι βλάσφηµοι -δεν ξέρουν. είναι µόνο ενέργεια. Λέει ο Άγιος Μάξιµος ο Οµολογητής : «η ψυχή του ανθρώπου κινείται. έχει µία κίνηση. αλλά δεν έχουν το έλλογο. κινείται. Και φυσικά είναι αόρατη. Ενέργεια είναι ό. Λέει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς. Τα ενεργήµατα είναι κάποιες κινήσεις ζωικές. Αυτά που σας παρουσιάζω σήµερα έχω τη µεγάλη χαρά για πρώτη φορά να τα παρουσιάζω σε σας σαν ένα σχεδιάγραµµα ενός µεγάλου βιβλίου που ετοιµάζω γι΄ αυτά τα θέµατα. ∆ηλαδή δεν είναι φτιαγµένη να έχει διχασµούς. ∆εν υπάρχει όµως ουσία της ψυχής. λέει ότι τα ζώα έχουν ψυχή. Ουσία και ενέργεια. Είναι µια ενέργεια αυτό. γι΄ αυτό λέει πάρα πολύ ωραία ο Βασίλειος Καισαρείας. τα συναισθήµατα είναι ενεργήµατα της ουσίας που δεν την προσεγγίζουµε. δηλαδή δεν έχει διχασµούς µέσα Του. γιατί δεν έχουν τίποτα άλλο εκτός από τα ενεργούµενα µέσω του σώµατος. τα οποία δίνουν πραγµατικά απαντήσεις σ’ όλη µας την αναζήτηση. Άρα βλέπετε. αλλά είναι µόνο ενέργειες. Κρατήστε λοιπόν ότι είναι ουσία ζώσα. που αν γίνουν κατανοητά από το πλήρωµα της Εκκλησίας. απλή κι όλα τα άλλα που είπα και φυσικά είναι κτιστή. η ψυχή των ζώων (προσέξτε. έχουµε ουσία και ενέργεια στην ψυχή µας. ότι η ψυχή του ανθρώπου έχει ουσία και ενέργεια. είναι θρεπτική και αυξητική». Πεινούν. Τα ζώα έχουν το αυξητικό.τι βλέπουµε να εκφράζεται: τα αισθήµατα. λέω. Γράφει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς κάτι καταπληκτικό. έχει φτιαχτεί από κάποιον. ∆εν τις λέω ακόµη ποιες είναι. Πρώτο θεολογικό σηµείο. γιατί άλλοι έγραψαν «Εξαήµερο»): «επειδή τα ζώα δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. Μίλησαν πολλοί πατέρες της Εκκλησίας µας. Το λέει και η Αγία Γραφή. σέβοµαι τον κόπο και τον µόχθο αυτών των ανθρώπων˙ προσπαθούν κάπου να κρατήσουν κάποιους ανθρώπους. 4 . θα µπορούµε να κάνουµε τη συγκριτική µας χωρίς αντιπαλότητες. µια ουσία που δεν µπορούµε να την προσεγγίσουµε. (Αυξάνει. Είναι λέει και «ορµητική». αυτό είναι η ενέργεια της ψυχής). αλλά είναι λέει και λογική. η κατ΄ εικόνα. Είπα. ο ∆ηµιουργός την έδωσε. ∆εν είναι µόνο σάρκα το ζώο. λογική και νοερή. τα θεολογικά. Βλέπετε τα ζώα είναι ορµητικά (έχουν και ορµές) και αυτό είναι ενέργεια.
πώς µπορείς να προσεγγίσεις τη θεραπευτική. Αν βγάλω την ουσία που την ξέρει µόνο η Εκκλησία η οποία έδωσε ορισµό.ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες αγνοούν το λογικό µέρος της ψυχής και κινούνται στο πώς θα χαλιναγωγήσουν ή και θα ερεθίσουν τα ένστικτα σαν θεραπευτική µεθοδολογία. του Γρηγορίου Θεολόγου και του Μαξίµου. για ποια ψυχή οµιλώ. και είναι µόνο το ορµητικό και το θρεπτικό. Μέσα στο ατέλειωτο. βάλε το είναι σου. Και εµείς πέφτουµε. Πώς θα κινηθεί ο τεµπέλης. Μέσα στο αιώνιο. χωρίς να φτάσεις στην ατρεψία. Που τι σηµαίνει. γιατί δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Κινούνται οι άνθρωποι οριζόντια. που είναι η µόνη θεραπευτική κίνηση που έχει ο άνθρωπος. τότε πώς προσεγγίζω την ψυχή. δεν πεινώ. προς τα πάνω και συνέχεια κινείται ο άνθρωπος προς το Θεό. Τι είναι η νηστεία. Πού να σταµατήσει. Ακούστε τι γίνεται στον κόσµο. νεύρα. λίγο από κει. Αν αγνοήσω την ουσία της ψυχής. Τι λέει η Εκκλησία. καθετί και φυσικά ο άνθρωπος που έλαβε την ύπαρξη -το είναι. Και αυτοί που τρέχουν αρρωσταίνουν και αυτοί που δεν τρέχουν αρρωσταίνουν. Ανάπαυση στο Θεό σηµαίνει πια µια ακινησία που δεν είναι ακινησία. υποκύπτουµε στους λογισµούς. Η Εκκλησία µας µας βάζει να κινηθούµε : προσευχήσου. Η κίνηση της ψυχής προς το ∆ηµιουργό της ως θεραπευτική τοµή. Άλλοι τρέχουν πολύ και κουράζονται και άλλοι επειδή κουράστηκαν πάνε να ξεκουραστούν. πεινώ. Τι είναι η 5 . κάνε µετάνοια. χωρίς να τρέχεις προς το ∆ηµιουργό σου. Αυτή η κίνηση είναι φτιαγµένη από το Θεό για να πηγαίνει τον άνθρωπο στο Θεό. ∆εν είναι δηλαδή τον τεµπέλη να τον βάλω να δουλέψει. Αν δεν ξέρω αυτό το σηµείο διακρίσεως ουσίας και ενέργειας της ψυχής του Παλαµά. Σου λέει. αλλά αµαρτάνουµε λίγο από δω. Ο άνθρωπος έτσι φτιάχτηκε από το Θεό. γίνεται ο άνθρωπος άτρεπτος. και αυτός πολύ απαραίτητος. Βλέπετε πώς συνδυάζεται η µετάνοια: εξοµολόγηση. εκεί φτάνει σε µία κατάσταση όπου φαίνεται ότι παύει. είναι σε µια συνεχή κίνηση. Ο Θεός είναι ατελείωτος. αλλά κινούµεθα προς το Θεό και η θεραπευτική της Εκκλησίας µας είναι να κινηθούµε προς το Θεό. Θα δούµε σε λίγο -µερικά παραδείγµατα θα δώσω. Αν δεν καταλάβουµε αυτήν την κίνηση του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητή προς το Θεό. Τρέχουνε. Ακόµη και στο χώρο της Εκκλησίας. του Βασιλείου Καισαρείας. να κινηθείς σ΄ Αυτόν. λέει ο µεγάλος θεολόγος Μάξιµος ο Οµολογητής. Έγινε άτρεπτος άνθρωπος πια. ταχύτητα. Αν δεν κινείσαι. έχω ανάγκες. Και οι δυο θα κινηθούν προς το Θεό. ο οκνηρός και πώς θα κινηθεί ο δυναµικός και ο δραστήριος. Αλλά κάπου αναπαύεται στο Θεό. Να κινηθεί το σώµα. Λάθος και τα δύο. Γι΄ αυτό γίνεται η κίνηση. όλα τ΄ άλλα τι είναι. Τι είναι η γονυκλισία. τα ζώα πηδάνε πιο πολύ από εµάς. ∆εύτερος ορισµός. Λέει. αφού δεν ξέρουν ότι η ψυχή είναι ουσία και ενέργεια και λένε ότι είναι µόνο ενέργεια. Αγνοώντας την κίνηση αυτή. Έρχεται από το κάλλος της θεολογίας του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητού. κάνε µια κίνηση. που είπαµε είναι µια στάση. Άλλοι δεν κάνουνε τίποτα και µόνο αναπαύονται. Αν τρέχεις.κινείται. Να λοιπόν κάτι σπουδαίο. Επειδή τον έφτιαξε µία αιτία και κινείται.Βλέπετε. δεν κάναµε τίποτα. όπου. τρέχουν πιο γρήγορα από εµάς. Πώς µπορεί λοιπόν να γιατρέψουν την ψυχή όλη. Πιστεύω αυτό να το καταλάβατε. κάνουν πράγµατα που δεν τα κάνουµε εµείς. Είναι µια κίνηση πάντοτε αναγωγική. Θα σας το πω µε ένα απλό σχήµα. Μέσα στο απέραντο. ∆ε λέει ο Απόστολος Παύλος «από δόξα εις δόξαν».ενώ δεν ήταν τίποτε -από το µη είναι. κινείται γιατί φτιάχτηκε από το Θεό˙ κινείται. λάθος τρέχεις. όπου εδράζεται το λογικό. Και τα δύο είναι αρρώστιες. αλλά δεν παύει. µέχρις ότου καταλήξει µέσα στο Θεό. η Λειτουργία. πάλι αρρώστια είναι. µας έρχονται λογισµοί. κινούµεθα προς το Θεό. Αλλά τους λείπει η ουσία του πράγµατος. Ζωώδεις εκφράσεις: θυµός. ή αυτόν που δουλεύει πολύ να τον βάλω να ξεκουραστεί λίγο. Ενώ βλέπετε. η ψυχή του πια κινείται και πάλι κινείται. είναι αιώνιος. αγωνία.
αλλά ο Θεός. Βλέπετε. Να. Η κίνηση πρωί. το λέει και λίγο αλλιώτικα ο Μάξιµος. συνέχεια κινείσαι «από δόξα εις δόξαν». Όρθρος. «Ο Θεός». την έτρεψε τώρα προς τις αισθήσεις του. Έβαλε λοιπόν την οδύνη ως φάρµακο. Καλά κάνει και τον συγκρατεί. η θεραπευτική της Εκκλησίας µας. ακούµε. Αν οι αισθήσεις στραφούν στο Θεό και κινηθούν προς το Θεό. βλέπετε µια άλλη ειδοποιός διαφορά. όλα είναι αισθήσεις. αλλά τι ηδονή. Το ξαναλέω˙ δε θέλω να παρεξηγηθώ. της θεραπευτικής της. Ο άνθρωπος έχει µέσα του την κίνηση προς ηδονή. Ενέργειες είναι οι εκφράσεις οι εξωτερικές. Βλέπετε. καίριο σηµείο αυτό σε µια ψυχοθεραπευτική διαδικασία και µάλιστα τονίζει ο Μάξιµος «και επειδή είδε ο Θεός πως ο άνθρωπος έτρεψε όλη την ηδονή. Εσπερινός. Τι είναι όλες αυτές οι σωµατικές πράξεις που κάνουµε στην Ορθοδοξία µας και πολλοί άλλων οµολογιών δεν τις καταλαβαίνουν. Και ενώ αναπαύεσαι είσαι εκεί µέσα. Αν έχουµε την κίνηση προς ηδονή. σπουδαίο θεραπευτήριο. κουράζονται πραγµατικά. Οι αισθήσεις είναι απ΄ το Θεό. υπάρχει όµως µέσα. αισθανόµαστε τα πάντα. Βλέπετε «στάση» δεν είναι καλή λέξη. αυτό το µέγεθος το ορίζει ως θεραπεία. Μια συνεχής ενεργοποίηση προς Αυτόν. δεν έδωσε ηδονή στην κάθε αίσθηση. «ο οποίος δηµιούργησε την ανθρώπινη φύση. ο Θεός έβαλε ένα φάρµακο και ένα θεραπευτήριο. Ήρθε η οδύνη και καλύπτει την ηδονή του ανθρώπου. Είναι η κίνηση του όλου ανθρώπου προς το Θεό. Ενάτη. της εικόνας. από οποιαδήποτε άλλη καλοπροαίρετη και έντιµη κατά τα κοσµικά προσπάθεια θεραπευτικής. ουσία είναι το έλλογο. να µην καταστρέφει τον κόσµο. Αν κάποιος δεν ορίσει τον υπό θεραπεία κάτω απ’ αυτήν την κίνηση. απλώς τον ταλαιπωρεί από δω κι από κει.ενατένιση µε το µάτι. έδωσε κίνηση προς ηδονή προς το Θεό. Είναι µια άλλου είδους στάση. Είναι κάτι πράγµατι καταπληκτικό. το΄χει µέσα του. η µοναδική θεραπευτική. Άρα. Ορίζω το δεύτερο˙ η κίνηση προς το Θεό και καµία άλλη κίνηση δεν 6 . αν δεν τον βάλει σ’ αυτή την κίνηση. Προσέξτε. Και επειδή ο Θεός είναι απέραντος. Αυτά τα τρία καίρια σηµεία τα θεολογικά -επιτρέψτε µου να τα επαναλάβω απλώς να τα θυµάστε για τη συνέχειά µας. Οι άνθρωποι έχουν καλές προθέσεις και κουράζονται και ιδρώνουν κοντά στους ανθρώπους. λέει ο Μάξιµος. έβαλε την οδύνη. η συνεχής κίνηση προς το Θεό. Θέλω να σταθώ ένα λεπτό. πρώτα ήταν η ουσία και η ενέργεια και µετά έρχεται αυτή η κίνηση. αν η κίνηση για ηδονή δεν πάει στο Θεό. Αυτή η ηδονή του «εράσθαι τον Θεόν». ανεπανάληπτη διαφορά της Εκκλησίας µας απ’ οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική διαδικασία και ας έχει τις καλύτερες προθέσεις. Βλέπουµε. Και ένα καίριο σηµείο. Αυτό το σηµείο λοιπόν της κινήσεως για µια στιγµή ο Μάξιµος ο Οµολογητής το λέει (είπα αναπαύεται). να µην απογοητευτεί. Το λέει «έκσταση». Τονίζω πρώτα˙ η διαφορά ουσίας και ενέργειας στην ψυχή.«αλλά κάποια νοερή δύναµη προς ηδονή». έχει καίρια σηµασία. αλλά δεν µπορεί πάντα να τον συγκρατεί. µπορεί να δώσει αυτή τη διαφορά. Καίρια. όλες οι αισθήσεις -αυτό που κάνει η Ορθοδοξία µας. µεσηµέρι. Τον συγκρατεί. Είµαστε γεµάτοι από αισθήσεις. να αγαπάς το Θεό. το Μάξιµο και τον Παλαµά. γιατί εκεί θα στηριχθούµεορίζουν την ουσιαστική διαφορά του µυστηρίου της Εκκλησίας. Έκτη. Απόδειπνο. που είναι γραµµένο από τους µεγάλους αυτούς πατέρες. Μια συνεχής κίνηση: Ώρες˙ Πρώτη. να µην αυτοκτονήσει. το τρίτο σηµείο το θεολογικό. λέει. Να διαβάσω το κείµενο του Μάξιµου. Αλλά δεν είναι η έξοδος της τραγωδίας εκεί που ψάχνουν απλώς. Τι είναι αυτός ο συνεχής κύκλος των ακολουθιών της Εκκλησίας µας. ακούστε πώς το ερµηνεύει. όλα τ΄ άλλα είναι αισθήσεις (η γεύση κτλ). προς το Θεό. Μες το Θεό. την κίνηση προς ηδονή που είχε προς το Θεό. τότε στρέφεται και γίνεται ηδονή των αισθήσεων και εκεί αρχίζει η αµαρτία. βράδυ: Μεσονυκτικό. Τρίτη. δεν έβαλε µέσα της ηδονή» -µην το παρεξηγήσετε. λέει. να γίνει κάτι κυρίαρχο αρχίζει και υποτάσσεται. όπου µες την οδύνη και τον πόνο η ηδονή που πάει να ξεσπάσει.
∆εν είναι επιστηµονικές προσεγγίσεις. Αν πει ένας ότι είναι εγωισµός. Άρχισαν να κάνουν υποθέσεις. βλέπετε λέει κίνηση. αφού µιλούν για ψυχή. δεν έχουµε αυτήν την κίνηση να αγαπήσουµε το Θεό ως ηδονή. είναι υπόθεση. Έβαλαν ορολογίες. Κτιστές είναι. Ο καθένας πιάνει κάτι. αυτό ξεσπάει στα οριζόντια µεγέθη. Η υπόθεση έχει µέσα της µια φιλοσοφική πρόταση. αλλά ηδονή του «εράν Αυτόν». ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες είναι φιλοσοφικές µεθοδολογίες. Και είπαν η αιτία είναι αυτή. η ψυχοθεραπεία της σύγχρονης κοινωνίας. ραία. τι έχουν πει οι προηγούµενοι αιώνες περί ψυχής. αυτή κι αυτή. όπως τα όρισα από τον Μάξιµο τον Οµολογητή. Τώρα να δούµε τι κάνει η οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Και εδώ είναι το µπλέξιµο. εµείς το ορίσαµε µε την ορολογία του Αγίου Ιωάννη του ∆αµασκηνού. Και τρίτον˙ η δοµή της ηδονής. Άρα παν κτιστόν µη ερευνώµενον. Ποια είναι η αιτία της νευρώσεως. Ο Θεός µόνο είναι άκτιστος. Ερευνώνται. λένε. «ψυχώσεις».» Αυτή η νοερή κίνηση στο Θεό.θα΄ πρεπε τουλάχιστον να ψάξουν. Και ξεκινώντας η οποιαδήποτε σχολή να θεραπεύσει. εφόσον µελετούν την ψυχήπράγµα που δεν το όρισαν. ∆εν θα µπω στην ανάλυσή τους. Ξέρετε τι λέει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. δύο βασικές ορολογίες είναι : «νευρώσεις». Μπορεί κάπου να ΄χει ένα στοιχείο αλήθειας. Θα τονίσω κάτι πάλι πάρα πολύ καίριο. Βλέπουν τον άνθρωπο κουρασµένο. ΟΧΙ. διαλυµένο. Και είπαν 200 και 300 αιτίες. Μα. Αν δεν εκφραστεί προς τα πάνω. Και συνεχίζει ο ίδιος Άγιος: «Τι είναι το οµοειδές των ανθρώπων µε τις ουράνιες δυνάµεις. η τάση για την ηδονή. που επειδή δεν την έχουµε προς το Θεό. Η µεγάλη αγωνία των ψυχοθεραπευτών˙ πώς θα θεραπεύσουν τη νεύρωση. που δεν την έχουνε την ουσία της ψυχής τα ζώα είπαµε. Ξεκαθάρισα την ψυχιατρική ως σωµατικές διεργασίες. Καµιά σχέση.θεραπεύει τον άνθρωπο παρά µόνο η κίνηση προς το Θεό. Τρία λοιπόν καίρια θεολογικά σηµεία. η κίνηση που γίνεται παύση. µόνο ενέργειες έχουνε. Όλα που λέµε. Αυτό γίνεται. ∆εν έχουν καµιά σχέση µε την ψυχιατρική (µε τον εγκέφαλο. γαστριµαργία… Αυτή η έκρηξη είναι πια. Ότι «παν κτιστόν µη ερευνώµενον». Κινείσαι στο Θεό και µετά έρχεται αυτή η ηδονή. ∆ε θέλω να σας κουράσω. επειδή έχει αυτό το δυναµικό. Η υπόθεση είναι πάντα υπόθεση. Ξέρει από πριν τι είναι σαν υπόθεση φιλοσοφική και ψάχνει να βρει αυτό που όρισε. του αγαπάν Αυτόν και είναι η κίνηση προς ηδονή. Λένε αυτοί «µα ας µην ξέρουµε τον ορισµό της ψυχής. τι λες Ιωάννη. Βλέπετε. κτιστή δε λέτε ότι είναι η ψυχή. σκάει κάτω οριζόντια και συντρίβει τα πάντα στο γύρω περιβάλλον. το µη ερευνώµενο από τον άνθρωπο είναι η ουσία της ψυχής που είναι κτιστή µεν. Το καθετί κτιστό είναι ερευνώµενο». Οι ψυχοθεραπευτές αυτά που σας είπα δεν τα ήξεραν. µε το νευρικό σύστηµα. αυτό. ξεκαθάρισα την ψυχολογία ως απλώς παρατήρηση πώς συµπεριφέρεσαι και µένει αυτό µόνο. µε τους νευροδιαβιβαστές). κτιστή είναι. έκσταση και ξανά κίνηση. οι ουράνιες δυνάµεις των Αρχαγγέλων είναι κτιστές ή όχι. Κτιστή δεν είναι. ξέρει εκ προοιµίου τι είναι η αιτία. αν αποτύχει η διαδικασία της εκτοξεύσεως. γι’ αυτό σήµερα µπορεί να έχουµε 200 και 300 σχολές ψυχοθεραπευτικής. Απλώς µένει η λανθασµένη ορολογία «ψυχιατρική». Αφού είναι κτιστό υπόκειται σε έρευνα. Ερώτηση: δε µου λέτε. σε µικροσκόπιο. ξεσπάει προς τα κάτω και περνάει µέσα σ΄ όλες τις αισθήσεις του ανθρώπου και ο άνθρωπος γίνεται άνθρωπος της ηδονής. Προσέξτε τώρα το καίριο σηµείο. αλλά µη ερευνώµενη. αυτό˙ αν πει ένας ότι είναι το σεξουαλικό. Απλώς προσπαθεί να τ΄ αποκαλύψει. Ξεκίνησαν λοιπόν χωρίς να ξέρουν αυτήν την ιστορία. 7 . Γιατί ο άνθρωπος είναι έτσι. Άλλο αυτό και άλλο η φιλοσοφία περί της παθήσεως. σε παρατήρηση. Αυτή η δύναµη για ηδονή που έδωσε ο Θεός. Κανονικά έπρεπε να τα ξέρουν. Και άρχισαν να κάνουν υποθέσεις. Και θαρρείς και κρατάς στα χέρια σου έναν πύραυλο που πρέπει να εκτοξευτεί προς τα πάνω.
Εάν λοιπόν προσπαθούν να την βρουν την ψυχή. Όλες οι θεωρίες αυτές -από όλες αυτές κάπου 25 κυριαρχούν στην Ελλάδα σήµερα. ψυχίατρος ήταν. βγαίνει και θα βγει από µέσα σου αυτό (το υποσυνείδητο). Και θεραπεία. το πολύ γνωστό παράδειγµα. Και βάζει το σεξουαλισµό. Η κίνηση. Εκεί δεν είναι επιστήµων. Εδώ στο δικό του µέγεθος. Βλέπουν τον άνθρωπο. προσεγγίζουν τον άνθρωπο χωρίς το κάλλος αυτών των τριών µεγεθών που σας είπα. ενάµισι χρόνου και να γίνουν ψυχοθεραπευτές. αλλά εγκαινίασε το χώρο του συνδυασµού της ψυχοθεραπευτικής µε την ιατρική. τι εµφανίζοµαι εγώ. Θα σας δώσω µερικά υποδείγµατα. ως κοινωνικός λειτουργός. Βλέπετε. Ενέργειες. Θα πούνε κάποιοι : µια µέρα θα έρθει µια επιστηµονική µεθοδολογία που θα την ανακαλύψει. να πάρετε µια µικρή γεύση. Η ηδονή. αυτό που βλέπουµε. Να λοιπόν ο Φρόυντ. Η βασική. είναι κρυµµένο µέσα. Είναι φιλοσοφική προσέγγιση. ε. γι΄ αυτό σήµερα στην Ελλάδα πολλοί ψυχοθεραπευτές δεν είναι γιατροί. Είναι µέσα. Και επειδή υπάρχουν κάποιοι ορισµοί απ΄ την κοινωνία. Θέλω µερικά πράγµατα να κάνω µε τα ένστικτα. κάνει λάθος.όλες. Πώς θα θεραπεύσει αυτά τα ένστικτα. και πάνε να τον γιατρέψουν. από όλο αυτό το «υπερεγώ» που σε καταπιέζει. να απελευθερωθείς απ΄ τα ταµπού.βγαίνει. Να λοιπόν η κάθε σχολή έρχεται τώρα να κάνει προτάσεις. το καταπιεσµένο «εγώ». Προσέξτε. βγαίνει.Κατά το οµοειδές µε τις ουράνιες δυνάµεις. τα φοβάσαι. Αν ο προσδιορισµός είναι το σεξουαλικό ένστικτο. Πού θα στραφεί αυτή η ανώµαλη 8 . να λες. ∆εν έχει το ανοδικό. Και αρχίζει ο µεγάλος κυκεώνας πια της ψυχοθεραπευτικής. δεν µπορούν να την ερευνήσουν. Άρα έγινε φιλόσοφος. Το τονίζω˙ η κάθε ψυχοθεραπεία είναι φιλοσοφική προσέγγιση. λίγο οι ορµές µου. Όλες λοιπόν οι προτεινόµενες προτάσεις τους κινούνται στο επίπεδο το οριζόντιο. Η ουσία. Στα ένστικτα. Πώς θα γιατρέψει. πρωτογενής µέθοδος του Φρόυντ ήταν µέχρι 5-6-7 χρόνια να κάνεις την κουβέντα αυτή και σιγά-σιγά να αναδυθεί από µέσα σου. αλλά µη ερευνώµενο. είναι να αρχίσεις να λες τη ζωή σου. δεν έχει την ηδονή-οδύνη. Όχι ουσία ψυχής. Μπορεί να περάσουν από ένα σεµινάριο ενός χρόνου. Προσέξτε. έτσι ξεκινάει. Και εκεί βάζει τον όρο «υποσυνείδητο». αδύνατον να γιατρευτεί η ψυχή. Και αρχίζει πια η πρόταση της κάθε σχολής να είναι ή παράλληλη µε το Φρόυντ ή λίγο διαφορετική. µα όλες. τον έξω από το Θεό. το λογικό που είναι του Χριστού µας. µη γνωρίζοντας αυτό το ανοδικό. την κίνηση προς το Θεό και την κάλυψη της ηδονής -προς τα πού. Κάνει σωστό προσδιορισµό. το ξέρετε πολύ καλά. Και τονίζω. το τονίζω. νόµοι ηθικοί -µόνο στον ψυχοθεραπευτή τα λες. Κι αρχίζει να λέει ποια είναι τα πιο κυρίαρχα ένστικτα. σωστά το προσδιορίζει. Πώς. Όποιος τολµήσει να πει ότι είναι υποκείµενο ερεύνης. πώς θα το θεραπεύσει. Κτιστό. Άρα. προσδιορίζει πολύ σωστά ότι η ρίζα του πράγµατος είναι στα ένστικτα. την κίνηση προς το Θεό. Είναι φιλόσοφος. Τι θα γίνει µ΄ αυτή την ηδονή. Να λοιπόν µερικά παραδείγµατα. Όχι. πάνω από µένα και µε καταπιέζουν. Για πάρα πολύ καιρό. αλλά ποια ένστικτα. Άρα η ψυχή δεν ερευνάται. τις φοβάσαι λίγο και δεν εκδηλώνεις τα ένστικτά σου αυτά. της ηθικής. να λες. Το πρώτο γνωστό παράδειγµα. Αυτές τις εντολές τις λέει «υπερεγώ». υπάρχουν εντολές. τα ένστικτα. λέει. το Φροϋδικό. Στην ηδονή. Μπορεί να πάτε σε µια σχολή κοινωνικών λειτουργών. αυτό που βγαίνει στη µέση είναι το «εγώ». ∆εν µπορεί. µερικές νύξεις απ΄ όλες αυτές τις σχολές. Ενέργειες θα προσδιορίζει. ε. ποτέ. προτάσεις περί θεραπείας. παρόλες τις έντιµες προσπάθειες πολλών απ΄ αυτούς. υπάρχουν νόµοι. µε εµποδίζει ο νόµος και η ηθική και είµαι αυτό το «εγώ». Αλλά είναι αδύνατον και την ψυχή να ερευνήσουν και να δώσουν στην ψυχή αυτά που σας είπα: ουσία. αρχαία. να πάρετε ένα µάθηµα ψυχοθεραπευτικής και να γίνετε ψυχοθεραπευτής. του πατέρα αυτών των ψυχοθεραπευτικών µεθοδολογιών. Και λίγο η καταπίεση του νόµου.
Πρέπει να θεραπευτεί όλη η κοινωνία. όποιο ψυχολογικό πρόβληµα. Μπαίνει σε µια χαώδη διαδικασία.εξιδανικεύει το γιατρό του. Ένα παιδί. Λέει είναι το ένστικτο της ανωτερότητας. να γίνει ηγέτης». Ρωτάει ο Φρόυντ: «Πώς έφτασε ο άνθρωπος σ΄ αυτή την κατάσταση. το ότι βγαίνεις από τη µήτρα της µητέρας σου και πας στον έξω κόσµο είναι ένα σοκ. Και αρχίζει αυτή η φοβερή ιστορία της «µεταβίβασης». «Πρέπει όλοι να περάσουν από 9 . Χωρίς το Θεό είναι ένα ηδονικό «εγώ». λέει. υπάρχουν αυτοί οι µαθητές του Φρόυντ που αρνούνται το Φρόυντ και κάνουν δικές τους σχολές. δούλευε. Βλέπετε. ∆εν υπάρχουν απαντήσεις. Βλέπετε. την ώρα που γεννιέται. περνάει ένα σοκ κι αυτό του µένει για πάντα. Γιατί δεν το ΄χε ποτέ. είναι αυτό το τραύµα της γέννησης. Πού θα τη στρέψεις. δεν είχε το παιδί κοντά της κτλ. Και µάλιστα έχει γράψει ένα βιβλίο που λέγεται «Ακούγοντας µε το τρίτο µάτι». Και το βρήκε. Λέει να βρω πού είναι αυτό και να δω πόσο σωστά θα εκφραστεί. µηχανισµοί. Γιατί έχει περάσει και από αυτά τα ένστικτα τα εσωτερικά που και λάθος εκφράστηκαν και βρίσκει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. Τι συµβολίζει αυτό που κάνεις. αν τολµούσαµε. Και µπορεί µια περίπτωση να είναι και έτσι. Υπάρχει µια φοβερή διαδικασία. Μπορεί κάτι να συµβολίζει. Μια µητέρα που ήταν λίγο ανέµελη. Και µετά από κει πια. Φταίει το σεξ». Κι αν δεν είναι έτσι. ∆ε λέει πώς γιατρεύεται. ταπεινούµενο «εγώ» και βρίσκεις το πρόσωπό σου µπρος το Θεό. ένας στοιχειώδης προσδιορισµός του σεξουαλικού ενστίκτου χωρίς θεραπευτική και µε λάθος µεθοδολογία. το «εγώ» πάλι. η οποία µάλιστα περνάει και από µια άλλη φιλοσοφική µέθοδο. Βλέπετε. Εµείς το λέµε εγωισµό αυτό. Μια σχέση όπου ο θεραπευτής παίρνει τη θέση του γονιού. ο Ότο Ρανκ λέει το τραύµα της γέννησης. γιατί αυτό οφείλεται στην έλλειψη της µητρικής φροντίδας στα πρώτα έτη της ζωής σου και ψάχνουν εκεί την ιστορία. Εδώ είναι η µεγάλη ιστορία. Κι έρχεται ένας τρίτος. παραδείγµατος χάριν. Τρόποι. για να καθηλωθεί. «Εγώ ειµί ο ν» και εσύ -που είσαι εσύ. Αλλά εκεί είναι η θεραπεία. που λέγεται «µεταβίβαση». Γιατί η κοινωνία είναι το παν που ορίζει τα µεγέθη». όπου γίνεται µια δέσµευση του προσώπου του θεραπευόµενου µε το πρόσωπο του θεραπευτή και αυτό θέλει χρόνια διαδικασία. το ψάχνει ο ψυχοθεραπευτής… Αν πας δηλαδή σε µια σχολή των Ραϊχιστών. αυτοί εκ προοιµίου ξέρουν ότι είσαι νευρωτικός. πώς θα θεραπευτεί η κοινωνία. το τραύµα της γέννησης στα πρώτα χρόνια. Ο Θεοντόρ Ράιχ λέει κάτι άλλο. Ε. Αρχίζουν οι συµβολισµοί. Να. ο γνωστός Έριχ Φροµ που λέει «για να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. Και εξιδανικεύει και έχει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. ο Γιουνγκ που λέει τι συµβολίζει αυτό που κάνει ο άνθρωπος.ηδονή. Μία περίπτωση µπορεί να είναι κι έτσι. λέει. Λέει ο Άντλερ : «Τι προσπαθεί να πετύχει ο άρρωστος µ΄ αυτό που κάνει. το θεραπευτή του. συνεχώς. δεν αρκεί να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. µερικές άλλες παρατηρήσεις. είναι η αιτία του αρχέγονου άγχους. Να βρεθεί µπρος το Θεό. Η γέννηση. Πού θα πάει το «εγώ». Τι θα γίνει πια αυτό το «εγώ». Η γνωστή ιστορία του Άντλερ. Ή θα πάτε σε άλλες µεθοδολογίες. Μπορεί και κάτι να είναι έτσι. όπως ο Έριχ Φροµ. Αλλά δεν είναι όλα έτσι. όπου ο άρρωστος έχει µια σχέση ιδιότυπη µε τον θεραπευτή του. τις πρώτες εβδοµάδες της ζωής µας. Το λέει ο Ρανκ. Λέω. Ή παίρνει ιδεατά και τη θέση του εραστή. Λέει ο Μάξιµος ο Οµολογητής: το «εγώ» θα πάει στο Θεό και θα γίνει πραγµατικό «εγώ». Η έλλειψη µητρικής φροντίδας στα πρώτα στάδια της ζωής µας. Μεταθέτει την προηγούµενη θεωρία. όπου ο θεραπευόµενος -αυτό είναι βασική µεθοδολογία της κλασικής φροϋδικής προσέγγισης.βρίσκεις τον «εγώ ειµί ο ν». Πού θα εκδηλωθεί. Και οτιδήποτε παθαίνει. Γιατί δεν το ’χε ποτέ. Ε. το πλάσµα. Πώς θα γιατρευτεί αυτό. Πώς έφτασε. Αλλά αυτό είναι ένα ταπεινό. αρχίζει µια ολόκληρη ιστορία. Κι αυτό καθορίζει τη ζωή σου. Αλλά δεν είναι εκεί η θεραπεία. το ψάχνει.
γιατί είναι έτσι. Λέγεται µορφολογική θεραπεία αυτή. Και η 10 . Ακούστε τι λέει ένας τροµερός ψυχοθεραπευτής. πρέπει να καταλάβεις πού ζει. Πολλά ονόµατα˙ ορθολογική ψυχοθεραπεία του Άλµπερτ Έλλις : αδυναµία να αποδείξουµε τίποτα στη ζωή µας. σ΄ άλλο χώρο να ήταν. Και όλη αυτή η ιστορία καταλήγει µετά σε µια µετεξέλιξη. Είναι µια κάθετη άποψη που δεν έχει τίποτε να πει. ευφραίνου. Η Εκκλησία τι λέει. ανάλυση του Μάσλοου : αν αυτοπραγµατωθούµε. η υπαρξιακή ανάλυση. Χριστέ µου. πίε. λέει ο Βίλχελµ Ράιχ. Τα ΄χω µπροστά µου και ζαλίζοµαι που τα βλέπω. Ένα απέραντο χάος. Αυτό έχει µια απολυτότητα. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντοµη ανάλυση. των ορµών. στην οµαδική ψυχοθεραπεία. που δεν έχει να δώσει τίποτε σ΄ αυτήν µας την αναζήτηση. ∆εν µπορεί να γίνει. Και τελικά θυµάµαι αυτό που είχε πει ο Χριστός σε εκείνον τον καταπληκτικό του λόγο και οι πατέρες τον ερµηνεύουν. να χτυπιέσαι -συγνώµη γι΄ αυτά που θα πω. Με την κίνηση. θεωρίες. Μπορεί κάπου να σας βοηθήσουν. η αγωνία του ανθρώπου. το πρόβληµα γιατί ζούµε. Η έκρηξη της σεξουαλικότητας. µε την άσκηση και τον πόνο. ψάχνουν να βρουν κάτι να βοηθήσουν τους ανθρώπους . Η έκρηξη. για την ηδονή. για την άσκηση. το πρόσωπο πώς θεραπεύεται. έχεις πολλά αγαθά». Έρχεται µια άλλη θεωρία. ο άλλος «έχω αρρωστήσει γιατί δεν εξέφρασα το σώµα µου». Θεραπεύουµε το πρόσωπο κι αυτό µεταµορφώνει την κοινωνία. Λέει ότι η αιτία της νευρώσεως είναι ότι δεν εκφραζόµαστε σωµατικά. να κάνεις αµοιβαίο αυνανισµό.να κάνεις καταναγκαστικό εµετό. Να το λέει ο Χριστός. Τι θα γιατρέψει αυτό το πράγµα. του Ρόλλο Μέη. Την ψυχή µας έδωσες. να κάνεις αυνανισµό. Όλα αυτά τα κείµενα των πατέρων για όλες αυτές τις θέσεις θα τα καταθέσω σ΄ αυτό το ταπεινό πόνηµα που ετοιµάζω.) δε γίνεται λόγος για θεραπεία των παθών. για το λόγο. Τ΄ ακούς όλα αυτά σε µια οµάδα και σου λέει: «κάπου µέσα σ΄ όλα αυτά είσαι και συ». Μα. πώς είναι. για τίποτε απ΄ όλα αυτά. Ερµηνεύσατε ποτέ το λόγο του Χριστού µας. Και λένε οι πατέρες µε ένα φοβερό κάλλος. να πω δυο-τρία πράγµατα καταληκτήρια..ψυχανάλυση». κάποια αιτία να είχε. ότι δεν αφήνουµε το σώµα µας να εκφραστεί. η οποία λέει ότι ο άνθρωπος κατανοείται µόνο υπό τη βάσει της ολότητάς του. κατά τα ζωικά της µεγέθη». η ανάλυση του Έρικσον. να µισήσει την ψυχή αυτού». άλλος «γιατί είχα το σεξουαλικό». µπορεί να γίνει αυτό το πράγµα. Κι ακούς 20 αιτίες αρρώστιας και λες όλες είναι δικές µας. γιατί υπάρχουµε. µε την οδύνη. Γι΄ αυτό «ψυχή φάγε. Λέει να τους βάλω όλους µαζί και αν ακουστούν όλες οι περιπτώσεις. λέει. Κι έρχονται πολλές άλλες θέσεις. Μα τι λες. Ακούστε τη θεραπευτική µέθοδο του Ράιχ: να ουρλιάζεις. θα ΄χουµε το µαζικό. Κι εµείς θέλουµε την εν Χριστώ κοινωνία. Ο ένας φωνάζει «έχω αρρωστήσει απ΄ τη µητέρα µου». Τι σχέση έχουν αυτά µ΄ όλο το κάλλος της Εκκλησίας µας. Να ξεσπάσει το σώµα. και ο κάθε ασθενής µπορεί να ήταν κάπου αλλού. όταν έλεγε «όποιος θέλει να σωθεί. όπου είδαν ότι έλεγαν θεωρίες ο καθένας. Το σκεφτήκατε ποτέ. για την ψυχή.αλλά πώς. Αλλά. Θα καταλάβατε πρώτα-πρώτα πως σε αυτές τις θεραπείες (που σας λέω οι άνθρωποι είναι έντιµοι. Εδώ δε µιλάµε καν για την τάση προς ηδονή. Και µπαίνεις µε µία αρρώστια και βγαίνεις µε είκοσι. «Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου. ούτος σώσει αυτήν». ο Βίλχελµ Ράιχ. ∆υστυχώς η ώρα πέρασε ήδη για να διαβάσω κείµενα των πατέρων. όλον τον κόσµο να είναι εν Χριστώ κοινωνία. Βλέπετε. Και η απόλυτη έκφραση είναι η απόλυτη σεξουαλικότητα. αµοιβαίο σεξ και οµαδικό σεξ. ερµηνευτικό: «µα την ψυχή που κινείται χωρίς ουσία και µόνο µε τις ενέργειες. τι τρώει κτλ. Κανένας λόγος δε γίνεται. µόνο έτσι θα θεραπεύσεις. ο άλλος «γιατί είχα αυτό το στάδιο του σοκ της γεννήσεως». Οι ενέργειες. τότε σώζουµε τη ζωή µας. µια έκρηξη και πρέπει όλο αυτό να εκφραστεί. Απίθανες υποθέσεις. εδώ είναι πια όλη η ηδονή βαλµένη σε µια έκφραση προς τα έξω. Τραγικό δεν είναι.
οι νευροδιαβιβαστές. Το υποστήριξαν αυτό µερικοί. ένα παιδάκι το οποίο είναι σε µια οικογένεια όπου είναι καταπιεσµένο. Τι τεχνική. να βρεθεί µέσα ο Λόγος Χριστός και τότε πια δεν είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου έχεις πολλά αγαθά». στην κίνηση προς το Θεό (το δεύτερο θεραπευτικό µέγεθος) και τρίτον σ΄ αυτή την έκφραση του ξεπεράσµατος της ηδονής δια της στροφής στο Θεό και της οδύνης. Κι έρχεται πια το µυστήριο της Εξοµολογήσεως. Αλλά µεθοδολογία ψυχοθεραπευτική δεν µπορούµε να προσλάβουµε. µικρά. τι µου βάζει κανόνα. Καµιά τεχνική δεν µπορούµε να δανειστούµε. 11 . χωρίς την κίνηση. καλό κάνουν κι αυτοί.ε. χωρίς την ουσία και χωρίς τον πόνο και την οδύνη. στο σχολείο είναι στενοχωρηµένο». Ποια τεχνική. Θα µισήσεις αυτήν την ψυχή. γύρω. µε την οποία ασχολείσαι γύρω. Κι έρχοµαι σ΄ αυτό µε το οποίο ξεκίνησα. ψυχή µου. Οι τεχνικές είναι οι φιλοσοφικές εκφράσεις και προσπάθειες να συγκρατήσουµε τον άνθρωπο από το να µην ξεσπάσει από τα πάθη του πιο πολύ. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». Και να πάει σ΄ άλλο χώρο τον πιστό. θα αφήσεις αυτό που ξέρεις και θα πας στη λογοποίηση της ψυχής σου (ουσία). µια πρόσληψη είναι. κατά τα ενεργήµατα. ∆εν είναι δυνατό. τι καθεύδεις. ∆εν µπορεί να µπει στο Μυστήριο µέσα καµιά τέτοια δοµή κατά τα µέτρα πολύ απλά που σας τ΄ ανέλυσα. Κατά τ΄ άλλα όσοι δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. Ήταν πολύ µεγάλα θέµατα. ακόµη κι απ΄ τον ψυχολόγο˙ «να. τον πόνο τον ασκητικό. µικρά µηνύµατα στην αγάπη σας. Ναι. οριζόντια. Όχι εδώ.πλεονάζουσα ενασχόληση µε την ψυχή. να τα κάνω µικρά. να τ’ ακούσουµε σαν µια παρατήρηση. Και πια το Μυστήριο δε δέχεται τεχνικές αυτών των µεθοδολογιών. κάπου για να ξέρετε λίγο πού θα σταθείτε σ΄ αυτό το χάος που επικρατεί σήµερα. Αυτός είναι ο κανόνας: στροφή στο Θεό. όλης της υπάρξεώς µου. έστω αν βοηθούν αυτούς τους ανθρώπους για να µην πηδούνε απ΄ τα παράθυρα -µέχρι να βρουν την Εκκλησία. του σώµατος. ∆εν το δεχόµαστε. Να τ΄ ακούσουµε. Είναι άνοµο για την Εκκλησία µας. Άλλο ότι η Εκκλησία για να κάνει Λειτουργία µπορεί να πάρει το πρόσφορο κι απ΄ το φούρνο. Εκεί να ορίσετε τη θεραπευτική. η λογοποίηση της ψυχής. από µεθοδολογίες. Είναι Μεγάλη Σαρακοστή. Να προσλάβουµε από την ψυχιατρική πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος. να καταλάβουµε µερικά πράγµατα παραπάνω. ∆εν έχουµε να προσλάβουµε µεθοδολογία. γύρω. Λένε. των αισθήσεων. είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου. προσπάθησα να τα απλοποιήσω. ανάστα.» Βλέπετε τη διαφοροποίηση. δεν µπορούµε να προσλάβουµε τίποτα απ΄ όλα αυτά.
