Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος) alopsis
Αποµαγνητοφωνηµένη οµιλία του π. Κωνσταντίνου, στην Αγία Παρασκευή του οµωνύµου προαστίου Αθηνών, στις 18-3-2003. Εισαγωγή Τί είναι πρόσληψη; Τί είναι ψυχιατρική; Τί είναι ψυχολογία; Τι είναι ψυχοθεραπευτική; Υπάρχει ορισµός της ψυχής στην Ψυχοθεραπευτική; Ορισµός της ψυχής, σύµφωνα µε τους Πατέρες της Εκκλησίας. Πρώτο θεολογικό σηµείο. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Τρίτο θεολογικό σηµείο. Τι είναι οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες; Μπορούν οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες να γιατρέψουν την ψυχή; Πώς θεραπεύεται το "εγώ" σύµφωνα µε τον Άγιο Μάξιµο τον Οµολογητή. Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου, ούτος σώσει αυτήν. Μπορεί το Μυστήριο να δεχτεί τεχνικές και µεθοδολογίες; Έχουµε µπροστά µας ένα θέµα πάρα πολύ καίριο πραγµατικά, πολύ λεπτεπίλεπτο, που πρέπει να το δούµε µε πλεονάζουσα σοβαρότητα, γιατί ακριβώς αυτή η συγκριτική που θέτει το θέµα µπροστά µας, «Ψυχοθεραπεία και Εξοµολόγηση», µπορεί να δηµιουργήσει συγχύσεις ή ακόµη και περιττές αντιπαλότητες. Επειδή το θέµα είναι πάρα πολύ µεγάλο, στα λίγα λεπτά που διαθέτω µπροστά µου, θα προσπαθήσω να το σκιαγραφήσω πολύ απλά, πολύ αδρά, να πω πολύ µεγάλες έννοιες µε απλά λόγια, να το ορίσω στην αγάπη σας και να ΄χετε κάποιο στοιχείο, κάποιο επίπεδο, για να µπορείτε όταν γίνονται αυτές οι αναλύσεις να τις καταλαβαίνετε λίγο καλύτερα. Πρώτα-πρώτα, πού στοχεύει αυτή η συγκριτική; Τι στόχο έχει; «Εξοµολόγηση ή ψυχοθεραπεία». Πρώτα-πρώτα για ένα ξεκαθάρισµα εννοιών, να ξέρουµε τι έχουµε µπροστά µας και ποιες είναι οι έννοιες, ποιες είναι οι ορολογίες. Τι εννοούµε «ψυχοθεραπεία». Και ένα δεύτερο, πάρα πολύ ουσιαστικό και πολύ καίριο για την Εκκλησία µας, είναι για να µη γίνει πρόσληψη λαθεµένων στοιχείων. Τι είναι πρόσληψη : ξέρετε, η Εκκλησία µας όταν µπει σ’ ένα χώρο για να κάνει ποιµαντική, όταν κάνει ιεραποστολή, προσλαµβάνει τα στοιχεία του πολιτισµού που είναι εκεί του τόπου- τη «σάρκα» του τόπου και µέσα σ’ αυτή τη «σάρκα» ορίζει την αγάπη του Θεού. Και ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη σάρκα, την ανθρώπινη φύση. Έτσι λοιπόν η πρόσληψη είναι ένα καίριο θέµα˙ τι προσλαµβάνουµε. Ό,τι είναι προς πρόσληψη, προς αγιασµό, το προσλαµβάνουµε. Βλέπετε, ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση. ∆εν προσέλαβε την αµαρτία της ανθρώπινης φύσης. Έχουµε εµείς κάτι να προσλάβουµε από αυτούς τους χώρους που γίνονται αυτές οι διεργασίες, ή όχι; Έχουµε να πάρουµε κάτι από όλες αυτές τις µεθοδολογίες που αναπτύσσονται, εµείς, ως νέες τεχνικές προσεγγίσεως των ψυχικών δεδοµένων; Πρέπει να τονίσω εκ προοιµίου, για τους χώρους που θα αναφερθώ, της 1
ψυχοθεραπείας ειδικά. Μπορεί κι ένας ψυχίατρος να ξεφύγει από τα όριά του και να κάνει ψυχοθεραπεία. ο οποίος εκφράζει διάφορες φιλοσοφικές αντιλήψεις. του νευρικού συστήµατος και των νευροδιαβιβαστών. Να αρχίσω πρώτα-πρώτα να ξεκαθαρίζω τους όρους. ότι είναι νευρικό στο σχολείο). Θέλουν να βοηθήσουν τον σήµερα κουρασµένο και τραυµατισµένο άνθρωπο. δεν έχουµε τίποτα µε την ψυχιατρική υπ΄ αυτήν την έννοια. Εφόσον προσδιορίζει αρρωστηµένο εγκεφαλικό µέγεθος. Η ψυχοθεραπεία. ∆ιαπιστώνει πώς συµπεριφέρεται ο άνθρωπος κάτω από διάφορες συνθήκες. αν ένας εργάτης δουλεύει σ’ ένα εργοστάσιο που έχει θόρυβο. Βλέπετε και µόνο ο όρος συγχύζει τα πράγµατα. Γιατί το περιεχόµενό του είναι σωµατικό. για θεραπεία του ανθρώπου. οµολογουµένως. Οι πιο γνωστοί όροι που έχουµε µπροστά µας είναι οι όροι : ψυχιατρική. Να πω πού διαφέρουν και τι είναι. Για να ξέρουν και οι χριστιανοί να µη συγχύζονται και µπλέκουν τα πράγµατα. Έχουν γραφτεί κείµενα. Είναι η προσπάθεια πια. πιστεύω να το καταλάβατε. αυτός ο άνθρωπος είναι στενοχωρηµένος». Αυτό το παρατηρεί η ψυχολογία. θετικός. Απλώς παρατηρεί συµπεριφορά. κάνει φασαρία. Μπορεί να είσαι ένας ψυχοθεραπευτής. Η ψυχοθεραπεία είναι µία έκφραση διαφόρων φιλοσοφικών αντιλήψεων περί 2 . Αυτό το ξεκαθαρίζουµε. ψυχολογία και ψυχοθεραπευτική. και στην Ελλάδα µας και στο εξωτερικό για το ατυχές του όρου «ψυχιατρική». Τα λέω πολύ απλά. Είναι µια προσπάθεια να βοηθήσουν τον άνθρωπο. Είναι παρατήρηση συµπεριφοράς. επειδή είναι ο θόρυβος µεγάλος. Απλά τα λέω τώρα. Είναι ένα οργανικό µέγεθος και. σήµερα ο µεγαλύτερος χώρος της ψυχιατρικής οµολογεί πως ο όρος «ψυχιατρική» είναι ατυχής. Αλλά παρατήρηση δεν είναι ο λόγος περί ψυχής. του νευρικού συστήµατος (ένα όργανο είναι) και των λεγοµένων νευροδιαβιβαστών. Και υπάρχει και η ψυχοθεραπευτική. ∆ιαφέρουν αυτοί οι τρεις όροι. Αλλά το θέµα είναι το πώς θα βοηθήσουν τον άνθρωπο. Άρα. που είναι µια προσπάθεια που κάνει σήµερα η επιστήµη να βρει βαθύτερες οργανικές διεργασίες. Εξάλλου σ’ άλλες χώρες δεν µιλάνε καν για ψυχιατρική. εφόσον η ίδια δεν προσπαθεί να µπει σ΄ άλλους χώρους που δεν τους κατέχει.τι αφορά δηλαδή τα σωµατικά µεγέθη. κάποιων. Και όπως σεβόµαστε την ιατρική για όλα τα µέλη του σώµατός µας. είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Τονίζω πως δεν είναι ανάγκη να είσαι ψυχίατρος για να κάνεις ψυχοθεραπευτική. Βλέπει η ψυχολογία και λέει «όταν υπάρχει θόρυβος. Η ψυχιατρική ασχολείται -ως ιατρικός κλάδος. Ε. Μπορεί κι ένας ψυχολόγος να ξεφύγει από τα όριά του (παρατήρηση απλώς: να πει για ένα παιδί το οποίο είναι σε µια οικογένεια η οποία φωνάζει. ότι όσοι ασχολήθηκαν έχουν ένα καλό κοίταγµα. η ψυχολογία. ούτε ψυχολόγος. Είναι σωµατική διεργασία. Είναι µια ψυχολογική παρατήρηση. νευρικό σύστηµα ή οτιδήποτε άλλο αφορά το σώµα. Ό. ∆εύτερον. Είναι µια παρατήρηση µιας συµπεριφοράς. το σώµα να αρρωσταίνει από τις διεργασίες της ψυχής. Είναι η προσπάθεια να θεραπευτεί η ψυχή. Έτσι λοιπόν. φυσικά. Και εδώ ο όρος είναι ατυχής. αυτός κουράζεται και αρρωσταίνει. σεβόµαστε και εκείνους που προσεγγίζουν τα οργανικά µεγέθη του εγκεφάλου. Μπορεί να το δούµε σε λίγο αυτό. πάρα πολλά. ∆ηλαδή. αισθάνεται λίγο άσχηµα. Κοιµάται ένας σ’ ένα χώρο που είναι χωρίς ήλιο. δεν υπάρχει δηλαδή κακότητα. Μπορεί. µια καλή διάθεση. Γιατί η ψυχολογία τι κάνει. αλλά πιστεύω να καταλάβατε πως η ψυχιατρική είναι ένας κλάδος επιστηµονικός.µε τις διεργασίες του εγκεφάλου. λοιπόν. Παρατηρεί απλώς πώς κινείται η ψυχή που δεν την ξέρει. για να θεραπεύσουν την ψυχή. δε µας αφορά τώρα η ψυχιατρική. Είναι µια προσέγγιση σωµατική. µιλάνε για διανοητικές νόσους (mental diseases). Γι’ αυτό δεν διαθέτουµε καµία αµφιβολία. κοιτάζει το σώµα˙ απλώς έτυχε κάτω από µια λανθασµένη ορολογία να εκφράζει αυτό που εκφράζει. Είναι µια παρατήρηση πώς εκφέρεται η ψυχή.
Έναν πιο προχωρηµένο ορισµό.δεν ξέρει το αντικείµενο µε το οποίο ασχολείται. να σας δώσω τι λέει η Εκκλησία µας και µετά θα κάνω µια συγκριτική. δηλαδή τραγούδια). αλλά πολύ ουσιαστικός. απλή. Είναι κορυφαία ποιήµατα δογµατικά. Έτσι λοιπόν αν καταλάβατε αυτή τη βασική αφετηριακή τοποθέτησή µου εξ απόψεως ορισµών. είναι ουσία ζώσα. Κι έτσι είναι. Έχω βρει κάποιους ορισµούς της ψυχής σε κείµενα των πατέρων. Γι’ αυτό ακριβώς να αρχίσω τώρα να κάνω µια θεολογική προσέγγιση. ∆εν υπάρχει ορισµός της ψυχής στην ψυχοθεραπευτική. Άρα δεν ξέρουν µε τι ασχολούνται.που λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». Τι ορίζεται ως ψυχή. Ο ψυχοθεραπευτής και φυσικά και ο ψυχολόγος -που απλώς βλέπει τις αντιδράσεις της ψυχής στις διάφορες καταστάσεις. γιατί η ψυχοθεραπευτική θέλει να θεραπεύσει την ψυχή και προτείνει µάλιστα και µεθοδολογίες θεραπείας της ψυχής. Το πρώτο ερώτηµα: η ίδια η ψυχιατρική αρχίζει να αρνείται τον όρο ψυχή. Ο ορισµός της ψυχής δε δίνεται πουθενά. Ουδείς. που δίνεται πρώτα-πρώτα από τον Άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο. Μάλιστα αυτός ο ορισµός είναι γραµµένος σ’ ένα από τα κείµενά του. αφού όλα αυτά τα έχει πάρει κατά φύσιν από το ∆ηµιουργό της. σε εκείνο το περίφηµο βιβλίο του -εύχοµαι όλοι οι Χριστιανοί να το διαβάσουν. Όταν λέω «γεωλόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τη γη. Ασχολούµεθα δηλαδή µε κάτι αν είµαστε ψυχοθεραπευτές.τι έδωσε ο Θεός να τη συντροφεύει». µε τα θέµατα της εκκλησιαστικής ποιµαντικής θεραπευτικής και εξοµολογήσεως. Άρα το περιεχόµενο της ερεύνης του είναι η γη. τα «∆ογµατικά Έπη» («Έπη». που είναι γραµµένα στο πρωτότυπο σε αρχαία Ελληνική γλώσσα και µάλιστα σε ρυθµό αρχαίων και ιαµβικών στίχων. Προσέξτε τη λέξη «ουσία». Πώς γιατρεύουν. Αυτή είναι η προσέγγιση του Γρηγορίου του Θεολόγου. Υπάρχει ένας απλός ορισµός. παρατήρηση συµπεριφοράς είναι). Γι’ αυτό εκείνο που µας αγγίζει εµάς κι εκεί που µπορεί να γίνει µίξη. τα δόγµατα της πίστεώς µας. Τι είναι αυτό που λένε αυτοί ψυχή. Είναι καίρια για την ανάλυσή 3 . Και εδώ είναι το επικίνδυνο. έχω κοιτάξει και πολλά συγγράµµατα και πολλά λεξικά που αναφέρονται σ΄ αυτόν τον χώρο των ψυχοεπιστηµών. όπου ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός βάζει κάτω και αναλύει. Τα άλλα -είπα. όχι σωστή µίξη. Ενώ χρησιµοποιεί ως όργανο το σώµα και παρέχει σ’ αυτό ζωή και αύξηση και αίσθηση και γέννηση. Όλες αυτές οι επιστήµες έχουν ένα κέντρο. ασώµατη. θελητική. Αρκεί κι αυτοί να µην εκτρέπονται (µπορεί ένας ψυχολόγος να κάνει ψυχοθεραπευτική˙ εξετράπη από την παρατήρηση.ψυχής. τρεπτή. είναι η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. το σώµα δηλαδή. ενεργητική. λογική και νοερή. Να διαβάσω το κείµενο που γράφει εδώ ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός˙ ορισµός της ψυχής: «ψυχή. απ΄ όπου πήρε το είναι κατά φύσιν». πολύ προχωρηµένο ορισµό. αυτεξούσια. περί ψυχής: «Η ψυχή είναι πνοή του Θεού και δέχθηκε σύντροφό της ό. απλά και γλαφυρά. αλλά είναι η ίδια καθαρή. ∆εν υπάρχει. ∆εν τον ξέρει. Λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος στα «∆ογµατικά Έπη». λοιπόν. µετά από µερικούς αιώνες απ΄ το Γρηγόριο το Θεολόγο δίνει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός.και δεν ξέρουµε ούτε το περιεχόµενο της αναζητήσεώς µας. Άρα στέκοµαι τι είναι αυτή η ψυχοθεραπεία. πραγµατικά θα χρειαζόταν µια ώρα για ανάλυση του ορισµού. µπορώ να προχωρήσω. δηλαδή εθελότρεπτη˙ είναι και κτιστή. Απλώς να παραθέσω δύο από τους πατέρες που προσεγγίζουν την έννοια της ψυχής και δίνουν ορισµό της ψυχής. Γι΄ αυτό λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». αόρατη κατά τη φύση της στα σωµατικά µας τα µάτια. χωρίς να έχει αλλού νου στην περιοχή της. «Πνοή έδωσε ο Θεός». απλή. Πολύ βαθύς ορισµός. Όσο µπόρεσα. Όταν λέω «βιολόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τα του οργανικού βίου του ανθρώπου. πάρα πολύ δύσκολα γραµµένα.είναι συγκεκριµένα. αλλά εγώ θα διαβάσω µετάφραση. ασχηµάτιστη. Τι τολµάνε να γιατρέψουν.
Για πρώτη φορά καταθέτω το πρώτο µου σχέδιο εδώ στην αγάπη σας. 4 . είναι κι αυτή απλή. ∆εν είναι αυτή η ψυχή που λέµε εµείς. Και εφόσον η ψυχή είναι κτίσµα του. µια ουσία που δεν µπορούµε να την προσεγγίσουµε.τι βλέπουµε να εκφράζεται: τα αισθήµατα. ∆εν υπάρχει όµως ουσία της ψυχής. λέει ότι τα ζώα έχουν ψυχή. κινείται. ο γνωστός Βασίλειος Καισαρείας (λέω δική του «Εξαήµερο». Ενέργεια είναι ό. Αυτή είναι η ουσία του Θεού. θα µπορούµε να κάνουµε τη συγκριτική µας χωρίς αντιπαλότητες.στις κορυφαίες εκφράσεις τους. γι΄ αυτό και όταν διαλύεται το σώµα. Βλέπετε τα ζώα είναι ορµητικά (έχουν και ορµές) και αυτό είναι ενέργεια. ∆ηλαδή δεν είναι φτιαγµένη να έχει διχασµούς. δηλαδή δεν έχει διχασµούς µέσα Του. Να ξέρουµε τι έχουµε εµείς ως θησαυρό στα χέρια µας και µετά βλέποντας το άλλο που έχουν οι άλλοι. γιατί άλλοι έγραψαν «Εξαήµερο»): «επειδή τα ζώα δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. τα οποία δίνουν πραγµατικά απαντήσεις σ’ όλη µας την αναζήτηση. Λέει ο Άγιος Μάξιµος ο Οµολογητής : «η ψυχή του ανθρώπου κινείται. Ουσία και ενέργεια. αυτό είναι η ενέργεια της ψυχής). Μόνο ο άνθρωπος έχει την ουσία. έχουν το ορµητικό. αλλά είναι εικόνα του Θεού. όχι ουσία. Πρώτο θεολογικό σηµείο. είναι θρεπτική και αυξητική». γι΄ αυτό λέει πάρα πολύ ωραία ο Βασίλειος Καισαρείας. αλλά είναι λέει και λογική. τα καίρια. ο Θεός αναπλήρωσε την έλλειψη του λογικού µε την υπεροχή των αισθητηρίων». η κατ΄ εικόνα. έχει φτιαχτεί από κάποιον. Γράφει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς κάτι καταπληκτικό. Άλλο που δε λέω ότι είναι βλάσφηµοι -δεν ξέρουν. έχει µία κίνηση. έλλογος˙ πάνω στην ψυχή έρχεται και εγκαθιδρύεται η Χάρις του Θεού. Πιθανώς κι απ΄ την αυτοκτονία. χορεύουν. Για να δούµε λοιπόν τρία καίρια σηµεία της θεολογίας µας. Μίλησαν πολλοί πατέρες της Εκκλησίας µας. πηδούν. ∆εν τις λέω ακόµη ποιες είναι. Πεινούν. αλλά τι ψυχή) είναι η ζωή του σώµατός τους. Ενέργεια είναι όλα αυτά µε τα οποία εκφέρεται η συµπεριφορά µας. σέβοµαι τον κόπο και τον µόχθο αυτών των ανθρώπων˙ προσπαθούν κάπου να κρατήσουν κάποιους ανθρώπους. αλλά δεν έχουν το έλλογο. λογική και νοερή. Είναι µια ενέργεια αυτό. Άρα βλέπετε. λέω. Το λέει και η Αγία Γραφή. Τα ενεργήµατα είναι κάποιες κινήσεις ζωικές. αλλά είναι µόνο ενέργειες. έχουµε ουσία και ενέργεια στην ψυχή µας. τότε θα έχουµε στο χέρι µας τα όπλα για τη διαφοροποίηση και τη διάκρισή µας από όλες τις ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες. Και φυσικά είναι αόρατη. συνδιαλύεται και αυτή η ενέργεια µαζί. ο ∆ηµιουργός την έδωσε. Το σέβοµαι! Αλλά αυτό δε σηµαίνει ότι δέχοµαι τη µεθοδολογία ή τους ορισµούς τους.κι άλλο που εµείς έχουµε µια πλεονάζουσα θεολογία που έχει να δώσει κάλλος και σ΄ αυτό που κι εκείνοι κάνουν. Μην µπλέκεστε µε τις ορολογίες. Λέει «το αίµα του ζώου ψυχή αυτού εστί».µας η λέξη «ουσία» που είναι «απλή». Είπα. ένας πατέρας της Εκκλησίας που έγραψε µία δική του «Εξαήµερο». Είναι λέει και «ορµητική». Κρατήστε λοιπόν ότι είναι ουσία ζώσα. Παρακαλώ τώρα την αγάπη σας όσο µπορείτε να µε ακολουθήσετε σε τρία κεφαλαιώδη σηµεία. τα θεολογικά. γιατί δεν έχουν τίποτα άλλο εκτός από τα ενεργούµενα µέσω του σώµατος. τα συναισθήµατα είναι ενεργήµατα της ουσίας που δεν την προσεγγίζουµε. (Αυξάνει. απλή κι όλα τα άλλα που είπα και φυσικά είναι κτιστή. ότι η ψυχή του ανθρώπου έχει ουσία και ενέργεια. Τα ζώα έχουν το αυξητικό. Αυτά που σας παρουσιάζω σήµερα έχω τη µεγάλη χαρά για πρώτη φορά να τα παρουσιάζω σε σας σαν ένα σχεδιάγραµµα ενός µεγάλου βιβλίου που ετοιµάζω γι΄ αυτά τα θέµατα. επέλεξα ελάχιστα κοµµάτια και περικοπές -να µην σας κουράζω. αλλά είναι µια ενέργεια. θρέφεται. είναι µόνο ενέργεια. ∆εν είναι µόνο σάρκα το ζώο. Λέει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς. που αν γίνουν κατανοητά από το πλήρωµα της Εκκλησίας. Να θυµηθούµε πάλι το Γρηγόριο το Θεολόγο που λέει πως ο Θεός είναι «απλός». Ποια είναι αυτά τα τρία σηµεία. η ψυχή των ζώων (προσέξτε.
Βλέπετε πώς συνδυάζεται η µετάνοια: εξοµολόγηση. Η Εκκλησία µας µας βάζει να κινηθούµε : προσευχήσου. τότε πώς προσεγγίζω την ψυχή. κινείται γιατί φτιάχτηκε από το Θεό˙ κινείται. Λέει. ∆ε λέει ο Απόστολος Παύλος «από δόξα εις δόξαν». Τι λέει η Εκκλησία. καθετί και φυσικά ο άνθρωπος που έλαβε την ύπαρξη -το είναι. κάνε µια κίνηση. Αλλά κάπου αναπαύεται στο Θεό. αλλά δεν παύει. λέει ο µεγάλος θεολόγος Μάξιµος ο Οµολογητής. δεν κάναµε τίποτα. Θα σας το πω µε ένα απλό σχήµα. Σου λέει. βάλε το είναι σου. Αλλά τους λείπει η ουσία του πράγµατος. Αν βγάλω την ουσία που την ξέρει µόνο η Εκκλησία η οποία έδωσε ορισµό.Βλέπετε. Ενώ βλέπετε. αλλά κινούµεθα προς το Θεό και η θεραπευτική της Εκκλησίας µας είναι να κινηθούµε προς το Θεό. Άλλοι δεν κάνουνε τίποτα και µόνο αναπαύονται. όπου εδράζεται το λογικό. ταχύτητα. όλα τ΄ άλλα τι είναι. Αν αγνοήσω την ουσία της ψυχής. Ακόµη και στο χώρο της Εκκλησίας. Λάθος και τα δύο. Πώς θα κινηθεί ο τεµπέλης. κάνε µετάνοια. Τρέχουνε. λάθος τρέχεις. Μέσα στο ατέλειωτο. Μέσα στο αιώνιο. και είναι µόνο το ορµητικό και το θρεπτικό. του Γρηγορίου Θεολόγου και του Μαξίµου. για ποια ψυχή οµιλώ. η Λειτουργία. αγωνία. Αν δεν κινείσαι. Επειδή τον έφτιαξε µία αιτία και κινείται. που είναι η µόνη θεραπευτική κίνηση που έχει ο άνθρωπος. τρέχουν πιο γρήγορα από εµάς. Να κινηθεί το σώµα. χωρίς να φτάσεις στην ατρεψία. Τι είναι η 5 . Αν δεν ξέρω αυτό το σηµείο διακρίσεως ουσίας και ενέργειας της ψυχής του Παλαµά. γίνεται ο άνθρωπος άτρεπτος. Η κίνηση της ψυχής προς το ∆ηµιουργό της ως θεραπευτική τοµή. η ψυχή του πια κινείται και πάλι κινείται. Και εµείς πέφτουµε. Αν τρέχεις. Μέσα στο απέραντο. Και αυτοί που τρέχουν αρρωσταίνουν και αυτοί που δεν τρέχουν αρρωσταίνουν. µέχρις ότου καταλήξει µέσα στο Θεό.ενώ δεν ήταν τίποτε -από το µη είναι. Γι΄ αυτό γίνεται η κίνηση. να κινηθείς σ΄ Αυτόν. δεν πεινώ. Πιστεύω αυτό να το καταλάβατε. πεινώ. Να λοιπόν κάτι σπουδαίο. αλλά αµαρτάνουµε λίγο από δω. πάλι αρρώστια είναι. Αν δεν καταλάβουµε αυτήν την κίνηση του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητή προς το Θεό. τα ζώα πηδάνε πιο πολύ από εµάς. Και οι δυο θα κινηθούν προς το Θεό. γιατί δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. του Βασιλείου Καισαρείας. Ο άνθρωπος έτσι φτιάχτηκε από το Θεό. Που τι σηµαίνει. χωρίς να τρέχεις προς το ∆ηµιουργό σου. Πώς µπορεί λοιπόν να γιατρέψουν την ψυχή όλη. λίγο από κει. Έρχεται από το κάλλος της θεολογίας του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητού. Πού να σταµατήσει. Άλλοι τρέχουν πολύ και κουράζονται και άλλοι επειδή κουράστηκαν πάνε να ξεκουραστούν.ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες αγνοούν το λογικό µέρος της ψυχής και κινούνται στο πώς θα χαλιναγωγήσουν ή και θα ερεθίσουν τα ένστικτα σαν θεραπευτική µεθοδολογία. ∆εν είναι δηλαδή τον τεµπέλη να τον βάλω να δουλέψει. κινούµεθα προς το Θεό. όπου. και αυτός πολύ απαραίτητος. Και τα δύο είναι αρρώστιες. Είναι µια κίνηση πάντοτε αναγωγική. υποκύπτουµε στους λογισµούς. Έγινε άτρεπτος άνθρωπος πια. ή αυτόν που δουλεύει πολύ να τον βάλω να ξεκουραστεί λίγο. Θα δούµε σε λίγο -µερικά παραδείγµατα θα δώσω. Ανάπαυση στο Θεό σηµαίνει πια µια ακινησία που δεν είναι ακινησία. είναι σε µια συνεχή κίνηση. εκεί φτάνει σε µία κατάσταση όπου φαίνεται ότι παύει. που είπαµε είναι µια στάση. προς τα πάνω και συνέχεια κινείται ο άνθρωπος προς το Θεό. Κινούνται οι άνθρωποι οριζόντια. κάνουν πράγµατα που δεν τα κάνουµε εµείς. µας έρχονται λογισµοί. Τι είναι η γονυκλισία.κινείται. Ζωώδεις εκφράσεις: θυµός. νεύρα. Ο Θεός είναι ατελείωτος. ∆εύτερος ορισµός. αφού δεν ξέρουν ότι η ψυχή είναι ουσία και ενέργεια και λένε ότι είναι µόνο ενέργεια. πώς µπορείς να προσεγγίσεις τη θεραπευτική. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Αυτή η κίνηση είναι φτιαγµένη από το Θεό για να πηγαίνει τον άνθρωπο στο Θεό. Ακούστε τι γίνεται στον κόσµο. Αγνοώντας την κίνηση αυτή. Τι είναι η νηστεία. είναι αιώνιος. ο οκνηρός και πώς θα κινηθεί ο δυναµικός και ο δραστήριος. έχω ανάγκες.
Ήρθε η οδύνη και καλύπτει την ηδονή του ανθρώπου. Καίρια. Είναι η κίνηση του όλου ανθρώπου προς το Θεό. Αυτά τα τρία καίρια σηµεία τα θεολογικά -επιτρέψτε µου να τα επαναλάβω απλώς να τα θυµάστε για τη συνέχειά µας. Το λέει «έκσταση». την έτρεψε τώρα προς τις αισθήσεις του. το τρίτο σηµείο το θεολογικό. Ο άνθρωπος έχει µέσα του την κίνηση προς ηδονή. καίριο σηµείο αυτό σε µια ψυχοθεραπευτική διαδικασία και µάλιστα τονίζει ο Μάξιµος «και επειδή είδε ο Θεός πως ο άνθρωπος έτρεψε όλη την ηδονή. της εικόνας. Μια συνεχής ενεργοποίηση προς Αυτόν. Έβαλε λοιπόν την οδύνη ως φάρµακο. που είναι γραµµένο από τους µεγάλους αυτούς πατέρες. Τρίτη. Βλέπετε. Να. αλλά δεν µπορεί πάντα να τον συγκρατεί. έδωσε κίνηση προς ηδονή προς το Θεό. αλλά τι ηδονή. Οι άνθρωποι έχουν καλές προθέσεις και κουράζονται και ιδρώνουν κοντά στους ανθρώπους. Μια συνεχής κίνηση: Ώρες˙ Πρώτη. τότε στρέφεται και γίνεται ηδονή των αισθήσεων και εκεί αρχίζει η αµαρτία. λέει. αισθανόµαστε τα πάντα. όλες οι αισθήσεις -αυτό που κάνει η Ορθοδοξία µας. να µην αυτοκτονήσει. το Μάξιµο και τον Παλαµά. αλλά ο Θεός. έχει καίρια σηµασία. αν δεν τον βάλει σ’ αυτή την κίνηση. αν η κίνηση για ηδονή δεν πάει στο Θεό. συνέχεια κινείσαι «από δόξα εις δόξαν». γιατί εκεί θα στηριχθούµεορίζουν την ουσιαστική διαφορά του µυστηρίου της Εκκλησίας. µπορεί να δώσει αυτή τη διαφορά. «ο οποίος δηµιούργησε την ανθρώπινη φύση. Αυτό το σηµείο λοιπόν της κινήσεως για µια στιγµή ο Μάξιµος ο Οµολογητής το λέει (είπα αναπαύεται). λέει. Τι είναι όλες αυτές οι σωµατικές πράξεις που κάνουµε στην Ορθοδοξία µας και πολλοί άλλων οµολογιών δεν τις καταλαβαίνουν. απλώς τον ταλαιπωρεί από δω κι από κει. ακούµε. Ενάτη. Ορίζω το δεύτερο˙ η κίνηση προς το Θεό και καµία άλλη κίνηση δεν 6 . Αν οι αισθήσεις στραφούν στο Θεό και κινηθούν προς το Θεό. µεσηµέρι. υπάρχει όµως µέσα. να αγαπάς το Θεό. Και ένα καίριο σηµείο. όλα τ΄ άλλα είναι αισθήσεις (η γεύση κτλ). Βλέπουµε. Αν έχουµε την κίνηση προς ηδονή. κουράζονται πραγµατικά. Είµαστε γεµάτοι από αισθήσεις. Βλέπετε. Τι είναι αυτός ο συνεχής κύκλος των ακολουθιών της Εκκλησίας µας. το λέει και λίγο αλλιώτικα ο Μάξιµος. «Ο Θεός». Θέλω να σταθώ ένα λεπτό. λέει ο Μάξιµος. Η κίνηση πρωί. Και ενώ αναπαύεσαι είσαι εκεί µέσα. Βλέπετε «στάση» δεν είναι καλή λέξη. Τον συγκρατεί. ανεπανάληπτη διαφορά της Εκκλησίας µας απ’ οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική διαδικασία και ας έχει τις καλύτερες προθέσεις. Όρθρος. έβαλε την οδύνη.«αλλά κάποια νοερή δύναµη προς ηδονή». όπου µες την οδύνη και τον πόνο η ηδονή που πάει να ξεσπάσει. Να διαβάσω το κείµενο του Μάξιµου. να µην καταστρέφει τον κόσµο. Απόδειπνο. Εσπερινός. ουσία είναι το έλλογο. πρώτα ήταν η ουσία και η ενέργεια και µετά έρχεται αυτή η κίνηση. να γίνει κάτι κυρίαρχο αρχίζει και υποτάσσεται. Αυτή η ηδονή του «εράσθαι τον Θεόν». Ενέργειες είναι οι εκφράσεις οι εξωτερικές. ακούστε πώς το ερµηνεύει. προς το Θεό. ο Θεός έβαλε ένα φάρµακο και ένα θεραπευτήριο. βράδυ: Μεσονυκτικό. η συνεχής κίνηση προς το Θεό. την κίνηση προς ηδονή που είχε προς το Θεό. Έκτη. Οι αισθήσεις είναι απ΄ το Θεό. Μες το Θεό. η θεραπευτική της Εκκλησίας µας. από οποιαδήποτε άλλη καλοπροαίρετη και έντιµη κατά τα κοσµικά προσπάθεια θεραπευτικής. Είναι µια άλλου είδους στάση. αυτό το µέγεθος το ορίζει ως θεραπεία. Τονίζω πρώτα˙ η διαφορά ουσίας και ενέργειας στην ψυχή. η µοναδική θεραπευτική. σπουδαίο θεραπευτήριο. Αν κάποιος δεν ορίσει τον υπό θεραπεία κάτω απ’ αυτήν την κίνηση. να µην απογοητευτεί. το΄χει µέσα του.ενατένιση µε το µάτι. Καλά κάνει και τον συγκρατεί. όλα είναι αισθήσεις. της θεραπευτικής της. Αλλά δεν είναι η έξοδος της τραγωδίας εκεί που ψάχνουν απλώς. δεν έβαλε µέσα της ηδονή» -µην το παρεξηγήσετε. Άρα. Είναι κάτι πράγµατι καταπληκτικό. βλέπετε µια άλλη ειδοποιός διαφορά. Και επειδή ο Θεός είναι απέραντος. δεν έδωσε ηδονή στην κάθε αίσθηση. Προσέξτε. Το ξαναλέω˙ δε θέλω να παρεξηγηθώ.
έκσταση και ξανά κίνηση. εφόσον µελετούν την ψυχήπράγµα που δεν το όρισαν. Μα. Και εδώ είναι το µπλέξιµο. Άρα παν κτιστόν µη ερευνώµενον. Και άρχισαν να κάνουν υποθέσεις.θα΄ πρεπε τουλάχιστον να ψάξουν. Θα τονίσω κάτι πάλι πάρα πολύ καίριο. Ξεκαθάρισα την ψυχιατρική ως σωµατικές διεργασίες. αυτό ξεσπάει στα οριζόντια µεγέθη. αλλά µη ερευνώµενη. Ξεκίνησαν λοιπόν χωρίς να ξέρουν αυτήν την ιστορία. Κανονικά έπρεπε να τα ξέρουν. Ο καθένας πιάνει κάτι. Και είπαν 200 και 300 αιτίες. Οι ψυχοθεραπευτές αυτά που σας είπα δεν τα ήξεραν. Απλώς προσπαθεί να τ΄ αποκαλύψει. το µη ερευνώµενο από τον άνθρωπο είναι η ουσία της ψυχής που είναι κτιστή µεν. ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες είναι φιλοσοφικές µεθοδολογίες. µε το νευρικό σύστηµα. Όλα που λέµε. Βλέπουν τον άνθρωπο κουρασµένο. η ψυχοθεραπεία της σύγχρονης κοινωνίας. βλέπετε λέει κίνηση. Η υπόθεση είναι πάντα υπόθεση. Απλώς µένει η λανθασµένη ορολογία «ψυχιατρική». γι’ αυτό σήµερα µπορεί να έχουµε 200 και 300 σχολές ψυχοθεραπευτικής. δεν έχουµε αυτήν την κίνηση να αγαπήσουµε το Θεό ως ηδονή. ∆ε θέλω να σας κουράσω. που δεν την έχουνε την ουσία της ψυχής τα ζώα είπαµε. Μπορεί κάπου να ΄χει ένα στοιχείο αλήθειας. Ερώτηση: δε µου λέτε. Κτιστή δεν είναι. Τώρα να δούµε τι κάνει η οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. γαστριµαργία… Αυτή η έκρηξη είναι πια.» Αυτή η νοερή κίνηση στο Θεό. εµείς το ορίσαµε µε την ορολογία του Αγίου Ιωάννη του ∆αµασκηνού. Και τρίτον˙ η δοµή της ηδονής. ξέρει εκ προοιµίου τι είναι η αιτία. αυτό˙ αν πει ένας ότι είναι το σεξουαλικό. Ότι «παν κτιστόν µη ερευνώµενον». αλλά ηδονή του «εράν Αυτόν». σκάει κάτω οριζόντια και συντρίβει τα πάντα στο γύρω περιβάλλον. Αυτό γίνεται. Γιατί ο άνθρωπος είναι έτσι. 7 . διαλυµένο. Ξέρετε τι λέει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός.θεραπεύει τον άνθρωπο παρά µόνο η κίνηση προς το Θεό. λένε. κτιστή είναι. Και συνεχίζει ο ίδιος Άγιος: «Τι είναι το οµοειδές των ανθρώπων µε τις ουράνιες δυνάµεις. τι έχουν πει οι προηγούµενοι αιώνες περί ψυχής. «ψυχώσεις». η κίνηση που γίνεται παύση. οι ουράνιες δυνάµεις των Αρχαγγέλων είναι κτιστές ή όχι. Κινείσαι στο Θεό και µετά έρχεται αυτή η ηδονή. είναι υπόθεση. Αν πει ένας ότι είναι εγωισµός. Τρία λοιπόν καίρια θεολογικά σηµεία. Αφού είναι κτιστό υπόκειται σε έρευνα. ξεσπάει προς τα κάτω και περνάει µέσα σ΄ όλες τις αισθήσεις του ανθρώπου και ο άνθρωπος γίνεται άνθρωπος της ηδονής. Καµιά σχέση. Και ξεκινώντας η οποιαδήποτε σχολή να θεραπεύσει. ∆εν είναι επιστηµονικές προσεγγίσεις. µε τους νευροδιαβιβαστές). ραία. δύο βασικές ορολογίες είναι : «νευρώσεις». µόνο ενέργειες έχουνε. Και θαρρείς και κρατάς στα χέρια σου έναν πύραυλο που πρέπει να εκτοξευτεί προς τα πάνω. του αγαπάν Αυτόν και είναι η κίνηση προς ηδονή. αν αποτύχει η διαδικασία της εκτοξεύσεως. ξεκαθάρισα την ψυχολογία ως απλώς παρατήρηση πώς συµπεριφέρεσαι και µένει αυτό µόνο. Ο Θεός µόνο είναι άκτιστος. Ξέρει από πριν τι είναι σαν υπόθεση φιλοσοφική και ψάχνει να βρει αυτό που όρισε. ∆εν έχουν καµιά σχέση µε την ψυχιατρική (µε τον εγκέφαλο. αυτό. Αν δεν εκφραστεί προς τα πάνω. Ποια είναι η αιτία της νευρώσεως. η τάση για την ηδονή. Άρχισαν να κάνουν υποθέσεις. αφού µιλούν για ψυχή. Λένε αυτοί «µα ας µην ξέρουµε τον ορισµό της ψυχής. ∆εν θα µπω στην ανάλυσή τους. επειδή έχει αυτό το δυναµικό. Αυτή η δύναµη για ηδονή που έδωσε ο Θεός. ΟΧΙ. Η µεγάλη αγωνία των ψυχοθεραπευτών˙ πώς θα θεραπεύσουν τη νεύρωση. Και είπαν η αιτία είναι αυτή. Προσέξτε τώρα το καίριο σηµείο. σε µικροσκόπιο. που επειδή δεν την έχουµε προς το Θεό. Βλέπετε. Κτιστές είναι. Το καθετί κτιστό είναι ερευνώµενο». σε παρατήρηση. τι λες Ιωάννη. Ερευνώνται. όπως τα όρισα από τον Μάξιµο τον Οµολογητή. κτιστή δε λέτε ότι είναι η ψυχή. Άλλο αυτό και άλλο η φιλοσοφία περί της παθήσεως. αυτή κι αυτή. Η υπόθεση έχει µέσα της µια φιλοσοφική πρόταση. Έβαλαν ορολογίες.
λίγο οι ορµές µου. είναι κρυµµένο µέσα. Να λοιπόν ο Φρόυντ. ως κοινωνικός λειτουργός. το καταπιεσµένο «εγώ». Άρα η ψυχή δεν ερευνάται. αυτό που βγαίνει στη µέση είναι το «εγώ». να λες. το τονίζω. έτσι ξεκινάει. λέει. Και θεραπεία. προσδιορίζει πολύ σωστά ότι η ρίζα του πράγµατος είναι στα ένστικτα. Τι θα γίνει µ΄ αυτή την ηδονή. Εδώ στο δικό του µέγεθος. Το πρώτο γνωστό παράδειγµα. Άρα έγινε φιλόσοφος. να πάρετε µια µικρή γεύση. τι εµφανίζοµαι εγώ.όλες. κάνει λάθος. υπάρχουν εντολές. προσεγγίζουν τον άνθρωπο χωρίς το κάλλος αυτών των τριών µεγεθών που σας είπα. προτάσεις περί θεραπείας. αδύνατον να γιατρευτεί η ψυχή. µερικές νύξεις απ΄ όλες αυτές τις σχολές. το Φροϋδικό. υπάρχουν νόµοι. µα όλες. και πάνε να τον γιατρέψουν. Κάνει σωστό προσδιορισµό. Και αρχίζει πια η πρόταση της κάθε σχολής να είναι ή παράλληλη µε το Φρόυντ ή λίγο διαφορετική. πώς θα το θεραπεύσει. Και τονίζω. ∆εν έχει το ανοδικό. γι΄ αυτό σήµερα στην Ελλάδα πολλοί ψυχοθεραπευτές δεν είναι γιατροί. τον έξω από το Θεό. τις φοβάσαι λίγο και δεν εκδηλώνεις τα ένστικτά σου αυτά. Είναι φιλόσοφος. να λες. παρόλες τις έντιµες προσπάθειες πολλών απ΄ αυτούς. Το τονίζω˙ η κάθε ψυχοθεραπεία είναι φιλοσοφική προσέγγιση. αυτό που βλέπουµε. αρχαία. αλλά εγκαινίασε το χώρο του συνδυασµού της ψυχοθεραπευτικής µε την ιατρική. νόµοι ηθικοί -µόνο στον ψυχοθεραπευτή τα λες. Και αρχίζει ο µεγάλος κυκεώνας πια της ψυχοθεραπευτικής. Στα ένστικτα. Πώς. το ξέρετε πολύ καλά. Μπορεί να περάσουν από ένα σεµινάριο ενός χρόνου. Βλέπετε. είναι να αρχίσεις να λες τη ζωή σου. µη γνωρίζοντας αυτό το ανοδικό. Θα σας δώσω µερικά υποδείγµατα. Θα πούνε κάποιοι : µια µέρα θα έρθει µια επιστηµονική µεθοδολογία που θα την ανακαλύψει. Για πάρα πολύ καιρό. βγαίνει. Αν ο προσδιορισµός είναι το σεξουαλικό ένστικτο. πάνω από µένα και µε καταπιέζουν. Είναι µέσα.Κατά το οµοειδές µε τις ουράνιες δυνάµεις. Να λοιπόν η κάθε σχολή έρχεται τώρα να κάνει προτάσεις. αλλά µη ερευνώµενο. Κτιστό. Ενέργειες θα προσδιορίζει. Αλλά είναι αδύνατον και την ψυχή να ερευνήσουν και να δώσουν στην ψυχή αυτά που σας είπα: ουσία. Και εκεί βάζει τον όρο «υποσυνείδητο». ε. την κίνηση προς το Θεό. Είναι φιλοσοφική προσέγγιση. το λογικό που είναι του Χριστού µας. Και επειδή υπάρχουν κάποιοι ορισµοί απ΄ την κοινωνία. σωστά το προσδιορίζει. τα ένστικτα. ψυχίατρος ήταν. Κι αρχίζει να λέει ποια είναι τα πιο κυρίαρχα ένστικτα. την κίνηση προς το Θεό και την κάλυψη της ηδονής -προς τα πού. αλλά ποια ένστικτα. ∆εν µπορεί. Εάν λοιπόν προσπαθούν να την βρουν την ψυχή. Βλέπουν τον άνθρωπο. του πατέρα αυτών των ψυχοθεραπευτικών µεθοδολογιών. Προσέξτε. ε. Άρα. Όχι ουσία ψυχής. δεν µπορούν να την ερευνήσουν. το πολύ γνωστό παράδειγµα. Όλες οι θεωρίες αυτές -από όλες αυτές κάπου 25 κυριαρχούν στην Ελλάδα σήµερα. τα φοβάσαι.βγαίνει. να απελευθερωθείς απ΄ τα ταµπού. να πάρετε ένα µάθηµα ψυχοθεραπευτικής και να γίνετε ψυχοθεραπευτής. Η ουσία. Πώς θα θεραπεύσει αυτά τα ένστικτα. Μπορεί να πάτε σε µια σχολή κοινωνικών λειτουργών. Να λοιπόν µερικά παραδείγµατα. Θέλω µερικά πράγµατα να κάνω µε τα ένστικτα. ποτέ. Όλες λοιπόν οι προτεινόµενες προτάσεις τους κινούνται στο επίπεδο το οριζόντιο. Και λίγο η καταπίεση του νόµου. Εκεί δεν είναι επιστήµων. Πώς θα γιατρέψει. δεν έχει την ηδονή-οδύνη. Πού θα στραφεί αυτή η ανώµαλη 8 . βγαίνει και θα βγει από µέσα σου αυτό (το υποσυνείδητο). Ενέργειες. Η κίνηση. Προσέξτε. Όχι. Αυτές τις εντολές τις λέει «υπερεγώ». Και βάζει το σεξουαλισµό. µε εµποδίζει ο νόµος και η ηθική και είµαι αυτό το «εγώ». από όλο αυτό το «υπερεγώ» που σε καταπιέζει. Η βασική. πρωτογενής µέθοδος του Φρόυντ ήταν µέχρι 5-6-7 χρόνια να κάνεις την κουβέντα αυτή και σιγά-σιγά να αναδυθεί από µέσα σου. Στην ηδονή. Η ηδονή. Όποιος τολµήσει να πει ότι είναι υποκείµενο ερεύνης. ενάµισι χρόνου και να γίνουν ψυχοθεραπευτές. της ηθικής.
όπου ο άρρωστος έχει µια σχέση ιδιότυπη µε τον θεραπευτή του. Ο Θεοντόρ Ράιχ λέει κάτι άλλο. είναι η αιτία του αρχέγονου άγχους. Εδώ είναι η µεγάλη ιστορία. Γιατί έχει περάσει και από αυτά τα ένστικτα τα εσωτερικά που και λάθος εκφράστηκαν και βρίσκει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. Κι αυτό καθορίζει τη ζωή σου. Ή παίρνει ιδεατά και τη θέση του εραστή. αυτοί εκ προοιµίου ξέρουν ότι είσαι νευρωτικός. γιατί αυτό οφείλεται στην έλλειψη της µητρικής φροντίδας στα πρώτα έτη της ζωής σου και ψάχνουν εκεί την ιστορία. όπου ο θεραπευόµενος -αυτό είναι βασική µεθοδολογία της κλασικής φροϋδικής προσέγγισης. Να βρεθεί µπρος το Θεό. το ψάχνει ο ψυχοθεραπευτής… Αν πας δηλαδή σε µια σχολή των Ραϊχιστών. «Πρέπει όλοι να περάσουν από 9 . Βλέπετε. Μπορεί και κάτι να είναι έτσι. για να καθηλωθεί.εξιδανικεύει το γιατρό του. Χωρίς το Θεό είναι ένα ηδονικό «εγώ». ∆εν υπάρχουν απαντήσεις. ταπεινούµενο «εγώ» και βρίσκεις το πρόσωπό σου µπρος το Θεό. µερικές άλλες παρατηρήσεις. «Εγώ ειµί ο ν» και εσύ -που είσαι εσύ. το ψάχνει. Φταίει το σεξ». Γιατί η κοινωνία είναι το παν που ορίζει τα µεγέθη». ο Γιουνγκ που λέει τι συµβολίζει αυτό που κάνει ο άνθρωπος. όποιο ψυχολογικό πρόβληµα. ο γνωστός Έριχ Φροµ που λέει «για να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. Μπαίνει σε µια χαώδη διαδικασία. το θεραπευτή του. Λέω. Μπορεί κάτι να συµβολίζει. Αλλά δεν είναι όλα έτσι. το «εγώ» πάλι. ο Ότο Ρανκ λέει το τραύµα της γέννησης. Η γέννηση. Μεταθέτει την προηγούµενη θεωρία. Ή θα πάτε σε άλλες µεθοδολογίες. Υπάρχει µια φοβερή διαδικασία. παραδείγµατος χάριν. Βλέπετε. όπως ο Έριχ Φροµ. δεν είχε το παιδί κοντά της κτλ. Πού θα εκδηλωθεί. Πού θα πάει το «εγώ». Και οτιδήποτε παθαίνει. Μια µητέρα που ήταν λίγο ανέµελη. Και µετά από κει πια. Και µάλιστα έχει γράψει ένα βιβλίο που λέγεται «Ακούγοντας µε το τρίτο µάτι». την ώρα που γεννιέται. Αλλά δεν είναι εκεί η θεραπεία. Να. υπάρχουν αυτοί οι µαθητές του Φρόυντ που αρνούνται το Φρόυντ και κάνουν δικές τους σχολές. Πώς έφτασε. Ε. Λέει ο Μάξιµος ο Οµολογητής: το «εγώ» θα πάει στο Θεό και θα γίνει πραγµατικό «εγώ». η οποία µάλιστα περνάει και από µια άλλη φιλοσοφική µέθοδο. Πού θα τη στρέψεις. Αλλά εκεί είναι η θεραπεία. συνεχώς. όπου γίνεται µια δέσµευση του προσώπου του θεραπευόµενου µε το πρόσωπο του θεραπευτή και αυτό θέλει χρόνια διαδικασία. Λέει να βρω πού είναι αυτό και να δω πόσο σωστά θα εκφραστεί.βρίσκεις τον «εγώ ειµί ο ν». Αλλά αυτό είναι ένα ταπεινό. να γίνει ηγέτης». Τι θα γίνει πια αυτό το «εγώ». που λέγεται «µεταβίβαση». Και αρχίζει αυτή η φοβερή ιστορία της «µεταβίβασης». λέει. Λέει ο Άντλερ : «Τι προσπαθεί να πετύχει ο άρρωστος µ΄ αυτό που κάνει. ∆ε λέει πώς γιατρεύεται. αν τολµούσαµε. Μία περίπτωση µπορεί να είναι κι έτσι. Η έλλειψη µητρικής φροντίδας στα πρώτα στάδια της ζωής µας. µηχανισµοί. Λέει είναι το ένστικτο της ανωτερότητας. δούλευε. το ότι βγαίνεις από τη µήτρα της µητέρας σου και πας στον έξω κόσµο είναι ένα σοκ. Το λέει ο Ρανκ. λέει. Αρχίζουν οι συµβολισµοί. Τι συµβολίζει αυτό που κάνεις. Εµείς το λέµε εγωισµό αυτό. ένας στοιχειώδης προσδιορισµός του σεξουαλικού ενστίκτου χωρίς θεραπευτική και µε λάθος µεθοδολογία. πώς θα θεραπευτεί η κοινωνία. Και το βρήκε. Γιατί δεν το ΄χε ποτέ. το πλάσµα. Ε. Πώς θα γιατρευτεί αυτό. Γιατί δεν το ’χε ποτέ. Βλέπετε. δεν αρκεί να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. είναι αυτό το τραύµα της γέννησης. Ρωτάει ο Φρόυντ: «Πώς έφτασε ο άνθρωπος σ΄ αυτή την κατάσταση. Και εξιδανικεύει και έχει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. Μια σχέση όπου ο θεραπευτής παίρνει τη θέση του γονιού. Πρέπει να θεραπευτεί όλη η κοινωνία.ηδονή. περνάει ένα σοκ κι αυτό του µένει για πάντα. Κι αν δεν είναι έτσι. Και µπορεί µια περίπτωση να είναι και έτσι. τις πρώτες εβδοµάδες της ζωής µας. το τραύµα της γέννησης στα πρώτα χρόνια. Κι έρχεται ένας τρίτος. Η γνωστή ιστορία του Άντλερ. αρχίζει µια ολόκληρη ιστορία. Τρόποι. Ένα παιδί.
Βλέπετε. γιατί είναι έτσι. να χτυπιέσαι -συγνώµη γι΄ αυτά που θα πω.να κάνεις καταναγκαστικό εµετό. Η έκρηξη της σεξουαλικότητας. µε την άσκηση και τον πόνο. Να το λέει ο Χριστός. θεωρίες. εδώ είναι πια όλη η ηδονή βαλµένη σε µια έκφραση προς τα έξω. λέει. Οι ενέργειες. Εδώ δε µιλάµε καν για την τάση προς ηδονή. Θα καταλάβατε πρώτα-πρώτα πως σε αυτές τις θεραπείες (που σας λέω οι άνθρωποι είναι έντιµοι. Ο ένας φωνάζει «έχω αρρωστήσει απ΄ τη µητέρα µου». Με την κίνηση. για το λόγο.) δε γίνεται λόγος για θεραπεία των παθών. κάποια αιτία να είχε. ούτος σώσει αυτήν». να µισήσει την ψυχή αυτού». Αυτό έχει µια απολυτότητα. για την ηδονή.αλλά πώς. η ανάλυση του Έρικσον. Έρχεται µια άλλη θεωρία. Ακούστε τη θεραπευτική µέθοδο του Ράιχ: να ουρλιάζεις. ψάχνουν να βρουν κάτι να βοηθήσουν τους ανθρώπους . Η έκρηξη. µπορεί να γίνει αυτό το πράγµα. Κι έρχονται πολλές άλλες θέσεις. «Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου. το πρόβληµα γιατί ζούµε. Και µπαίνεις µε µία αρρώστια και βγαίνεις µε είκοσι. για τίποτε απ΄ όλα αυτά. πώς είναι. Την ψυχή µας έδωσες. Τι σχέση έχουν αυτά µ΄ όλο το κάλλος της Εκκλησίας µας. που δεν έχει να δώσει τίποτε σ΄ αυτήν µας την αναζήτηση. το πρόσωπο πώς θεραπεύεται. Λέει ότι η αιτία της νευρώσεως είναι ότι δεν εκφραζόµαστε σωµατικά. να κάνεις αµοιβαίο αυνανισµό. Ακούστε τι λέει ένας τροµερός ψυχοθεραπευτής. θα ΄χουµε το µαζικό. ερµηνευτικό: «µα την ψυχή που κινείται χωρίς ουσία και µόνο µε τις ενέργειες. στην οµαδική ψυχοθεραπεία. σ΄ άλλο χώρο να ήταν. Η Εκκλησία τι λέει. Τι θα γιατρέψει αυτό το πράγµα. ότι δεν αφήνουµε το σώµα µας να εκφραστεί. ∆υστυχώς η ώρα πέρασε ήδη για να διαβάσω κείµενα των πατέρων. ευφραίνου. η οποία λέει ότι ο άνθρωπος κατανοείται µόνο υπό τη βάσει της ολότητάς του. Να ξεσπάσει το σώµα. έχεις πολλά αγαθά». µε την οδύνη. λέει ο Βίλχελµ Ράιχ. Χριστέ µου. πίε. να πω δυο-τρία πράγµατα καταληκτήρια. για την άσκηση.. η αγωνία του ανθρώπου. τι τρώει κτλ. τότε σώζουµε τη ζωή µας. Κανένας λόγος δε γίνεται. και ο κάθε ασθενής µπορεί να ήταν κάπου αλλού. µόνο έτσι θα θεραπεύσεις. Μα.ψυχανάλυση». Θεραπεύουµε το πρόσωπο κι αυτό µεταµορφώνει την κοινωνία. Πολλά ονόµατα˙ ορθολογική ψυχοθεραπεία του Άλµπερτ Έλλις : αδυναµία να αποδείξουµε τίποτα στη ζωή µας. Λέει να τους βάλω όλους µαζί και αν ακουστούν όλες οι περιπτώσεις. Τραγικό δεν είναι. Αλλά. Και η απόλυτη έκφραση είναι η απόλυτη σεξουαλικότητα. Και η 10 . Γι΄ αυτό «ψυχή φάγε. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». Κι ακούς 20 αιτίες αρρώστιας και λες όλες είναι δικές µας. Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντοµη ανάλυση. ο άλλος «έχω αρρωστήσει γιατί δεν εξέφρασα το σώµα µου». ο Βίλχελµ Ράιχ. του Ρόλλο Μέη. ∆εν µπορεί να γίνει. Ένα απέραντο χάος. Απίθανες υποθέσεις. όταν έλεγε «όποιος θέλει να σωθεί. Τα ΄χω µπροστά µου και ζαλίζοµαι που τα βλέπω. ανάλυση του Μάσλοου : αν αυτοπραγµατωθούµε. Τ΄ ακούς όλα αυτά σε µια οµάδα και σου λέει: «κάπου µέσα σ΄ όλα αυτά είσαι και συ». ο άλλος «γιατί είχα αυτό το στάδιο του σοκ της γεννήσεως». Το σκεφτήκατε ποτέ. για την ψυχή. γιατί υπάρχουµε. κατά τα ζωικά της µεγέθη». όλον τον κόσµο να είναι εν Χριστώ κοινωνία. Ερµηνεύσατε ποτέ το λόγο του Χριστού µας. Κι εµείς θέλουµε την εν Χριστώ κοινωνία. Μα τι λες. Λέγεται µορφολογική θεραπεία αυτή. η υπαρξιακή ανάλυση. Μπορεί κάπου να σας βοηθήσουν. των ορµών. µια έκρηξη και πρέπει όλο αυτό να εκφραστεί. Όλα αυτά τα κείµενα των πατέρων για όλες αυτές τις θέσεις θα τα καταθέσω σ΄ αυτό το ταπεινό πόνηµα που ετοιµάζω. να κάνεις αυνανισµό. Είναι µια κάθετη άποψη που δεν έχει τίποτε να πει. αµοιβαίο σεξ και οµαδικό σεξ. Και τελικά θυµάµαι αυτό που είχε πει ο Χριστός σε εκείνον τον καταπληκτικό του λόγο και οι πατέρες τον ερµηνεύουν. όπου είδαν ότι έλεγαν θεωρίες ο καθένας. Και όλη αυτή η ιστορία καταλήγει µετά σε µια µετεξέλιξη. Και λένε οι πατέρες µε ένα φοβερό κάλλος. πρέπει να καταλάβεις πού ζει. άλλος «γιατί είχα το σεξουαλικό».
ψυχή µου. ∆εν µπορεί να µπει στο Μυστήριο µέσα καµιά τέτοια δοµή κατά τα µέτρα πολύ απλά που σας τ΄ ανέλυσα. γύρω. καλό κάνουν κι αυτοί. οι νευροδιαβιβαστές. ∆εν είναι δυνατό. Άλλο ότι η Εκκλησία για να κάνει Λειτουργία µπορεί να πάρει το πρόσφορο κι απ΄ το φούρνο. Οι τεχνικές είναι οι φιλοσοφικές εκφράσεις και προσπάθειες να συγκρατήσουµε τον άνθρωπο από το να µην ξεσπάσει από τα πάθη του πιο πολύ. Λένε. να καταλάβουµε µερικά πράγµατα παραπάνω.πλεονάζουσα ενασχόληση µε την ψυχή. Ήταν πολύ µεγάλα θέµατα. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». Είναι άνοµο για την Εκκλησία µας. Να προσλάβουµε από την ψυχιατρική πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος. ένα παιδάκι το οποίο είναι σε µια οικογένεια όπου είναι καταπιεσµένο. µε την οποία ασχολείσαι γύρω. Τι τεχνική. να τα κάνω µικρά. Κι έρχεται πια το µυστήριο της Εξοµολογήσεως. Ποια τεχνική. έστω αν βοηθούν αυτούς τους ανθρώπους για να µην πηδούνε απ΄ τα παράθυρα -µέχρι να βρουν την Εκκλησία. ∆εν το δεχόµαστε. χωρίς την κίνηση. κάπου για να ξέρετε λίγο πού θα σταθείτε σ΄ αυτό το χάος που επικρατεί σήµερα. µικρά. να βρεθεί µέσα ο Λόγος Χριστός και τότε πια δεν είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου έχεις πολλά αγαθά». µικρά µηνύµατα στην αγάπη σας. τι µου βάζει κανόνα. του σώµατος. ανάστα. Θα µισήσεις αυτήν την ψυχή. είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου.» Βλέπετε τη διαφοροποίηση. οριζόντια.ε. Είναι Μεγάλη Σαρακοστή. γύρω. Και να πάει σ΄ άλλο χώρο τον πιστό. 11 . δεν µπορούµε να προσλάβουµε τίποτα απ΄ όλα αυτά. από µεθοδολογίες. ακόµη κι απ΄ τον ψυχολόγο˙ «να. Και πια το Μυστήριο δε δέχεται τεχνικές αυτών των µεθοδολογιών. Αυτός είναι ο κανόνας: στροφή στο Θεό. χωρίς την ουσία και χωρίς τον πόνο και την οδύνη. ∆εν έχουµε να προσλάβουµε µεθοδολογία. Εκεί να ορίσετε τη θεραπευτική. τον πόνο τον ασκητικό. προσπάθησα να τα απλοποιήσω. Κατά τ΄ άλλα όσοι δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. Αλλά µεθοδολογία ψυχοθεραπευτική δεν µπορούµε να προσλάβουµε. η λογοποίηση της ψυχής. Ναι. να τ’ ακούσουµε σαν µια παρατήρηση. όλης της υπάρξεώς µου. κατά τα ενεργήµατα. θα αφήσεις αυτό που ξέρεις και θα πας στη λογοποίηση της ψυχής σου (ουσία). τι καθεύδεις. Όχι εδώ. των αισθήσεων. Να τ΄ ακούσουµε. Καµιά τεχνική δεν µπορούµε να δανειστούµε. Κι έρχοµαι σ΄ αυτό µε το οποίο ξεκίνησα. µια πρόσληψη είναι. Το υποστήριξαν αυτό µερικοί. στην κίνηση προς το Θεό (το δεύτερο θεραπευτικό µέγεθος) και τρίτον σ΄ αυτή την έκφραση του ξεπεράσµατος της ηδονής δια της στροφής στο Θεό και της οδύνης. στο σχολείο είναι στενοχωρηµένο».
