Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος) alopsis
Αποµαγνητοφωνηµένη οµιλία του π. Κωνσταντίνου, στην Αγία Παρασκευή του οµωνύµου προαστίου Αθηνών, στις 18-3-2003. Εισαγωγή Τί είναι πρόσληψη; Τί είναι ψυχιατρική; Τί είναι ψυχολογία; Τι είναι ψυχοθεραπευτική; Υπάρχει ορισµός της ψυχής στην Ψυχοθεραπευτική; Ορισµός της ψυχής, σύµφωνα µε τους Πατέρες της Εκκλησίας. Πρώτο θεολογικό σηµείο. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Τρίτο θεολογικό σηµείο. Τι είναι οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες; Μπορούν οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες να γιατρέψουν την ψυχή; Πώς θεραπεύεται το "εγώ" σύµφωνα µε τον Άγιο Μάξιµο τον Οµολογητή. Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου, ούτος σώσει αυτήν. Μπορεί το Μυστήριο να δεχτεί τεχνικές και µεθοδολογίες; Έχουµε µπροστά µας ένα θέµα πάρα πολύ καίριο πραγµατικά, πολύ λεπτεπίλεπτο, που πρέπει να το δούµε µε πλεονάζουσα σοβαρότητα, γιατί ακριβώς αυτή η συγκριτική που θέτει το θέµα µπροστά µας, «Ψυχοθεραπεία και Εξοµολόγηση», µπορεί να δηµιουργήσει συγχύσεις ή ακόµη και περιττές αντιπαλότητες. Επειδή το θέµα είναι πάρα πολύ µεγάλο, στα λίγα λεπτά που διαθέτω µπροστά µου, θα προσπαθήσω να το σκιαγραφήσω πολύ απλά, πολύ αδρά, να πω πολύ µεγάλες έννοιες µε απλά λόγια, να το ορίσω στην αγάπη σας και να ΄χετε κάποιο στοιχείο, κάποιο επίπεδο, για να µπορείτε όταν γίνονται αυτές οι αναλύσεις να τις καταλαβαίνετε λίγο καλύτερα. Πρώτα-πρώτα, πού στοχεύει αυτή η συγκριτική; Τι στόχο έχει; «Εξοµολόγηση ή ψυχοθεραπεία». Πρώτα-πρώτα για ένα ξεκαθάρισµα εννοιών, να ξέρουµε τι έχουµε µπροστά µας και ποιες είναι οι έννοιες, ποιες είναι οι ορολογίες. Τι εννοούµε «ψυχοθεραπεία». Και ένα δεύτερο, πάρα πολύ ουσιαστικό και πολύ καίριο για την Εκκλησία µας, είναι για να µη γίνει πρόσληψη λαθεµένων στοιχείων. Τι είναι πρόσληψη : ξέρετε, η Εκκλησία µας όταν µπει σ’ ένα χώρο για να κάνει ποιµαντική, όταν κάνει ιεραποστολή, προσλαµβάνει τα στοιχεία του πολιτισµού που είναι εκεί του τόπου- τη «σάρκα» του τόπου και µέσα σ’ αυτή τη «σάρκα» ορίζει την αγάπη του Θεού. Και ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη σάρκα, την ανθρώπινη φύση. Έτσι λοιπόν η πρόσληψη είναι ένα καίριο θέµα˙ τι προσλαµβάνουµε. Ό,τι είναι προς πρόσληψη, προς αγιασµό, το προσλαµβάνουµε. Βλέπετε, ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση. ∆εν προσέλαβε την αµαρτία της ανθρώπινης φύσης. Έχουµε εµείς κάτι να προσλάβουµε από αυτούς τους χώρους που γίνονται αυτές οι διεργασίες, ή όχι; Έχουµε να πάρουµε κάτι από όλες αυτές τις µεθοδολογίες που αναπτύσσονται, εµείς, ως νέες τεχνικές προσεγγίσεως των ψυχικών δεδοµένων; Πρέπει να τονίσω εκ προοιµίου, για τους χώρους που θα αναφερθώ, της 1
Τονίζω πως δεν είναι ανάγκη να είσαι ψυχίατρος για να κάνεις ψυχοθεραπευτική. Είναι µια προσπάθεια να βοηθήσουν τον άνθρωπο. Είναι η προσπάθεια να θεραπευτεί η ψυχή. ∆ηλαδή. αλλά πιστεύω να καταλάβατε πως η ψυχιατρική είναι ένας κλάδος επιστηµονικός. σήµερα ο µεγαλύτερος χώρος της ψυχιατρικής οµολογεί πως ο όρος «ψυχιατρική» είναι ατυχής.τι αφορά δηλαδή τα σωµατικά µεγέθη. Είναι σωµατική διεργασία. Είναι µια παρατήρηση πώς εκφέρεται η ψυχή. κοιτάζει το σώµα˙ απλώς έτυχε κάτω από µια λανθασµένη ορολογία να εκφράζει αυτό που εκφράζει. νευρικό σύστηµα ή οτιδήποτε άλλο αφορά το σώµα. Μπορεί να το δούµε σε λίγο αυτό. πάρα πολλά. είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Αυτό το παρατηρεί η ψυχολογία. λοιπόν. και στην Ελλάδα µας και στο εξωτερικό για το ατυχές του όρου «ψυχιατρική». αυτός κουράζεται και αρρωσταίνει. Να πω πού διαφέρουν και τι είναι. αυτός ο άνθρωπος είναι στενοχωρηµένος». φυσικά. Κοιµάται ένας σ’ ένα χώρο που είναι χωρίς ήλιο. Και εδώ ο όρος είναι ατυχής. Ό. αν ένας εργάτης δουλεύει σ’ ένα εργοστάσιο που έχει θόρυβο. Η ψυχοθεραπεία. ότι είναι νευρικό στο σχολείο). ∆εύτερον. για θεραπεία του ανθρώπου. Είναι η προσπάθεια πια. Αλλά παρατήρηση δεν είναι ο λόγος περί ψυχής. Είναι µια παρατήρηση µιας συµπεριφοράς. Γι’ αυτό δεν διαθέτουµε καµία αµφιβολία. πιστεύω να το καταλάβατε. Παρατηρεί απλώς πώς κινείται η ψυχή που δεν την ξέρει. δεν έχουµε τίποτα µε την ψυχιατρική υπ΄ αυτήν την έννοια. δεν υπάρχει δηλαδή κακότητα. ∆ιαπιστώνει πώς συµπεριφέρεται ο άνθρωπος κάτω από διάφορες συνθήκες. Για να ξέρουν και οι χριστιανοί να µη συγχύζονται και µπλέκουν τα πράγµατα. Είναι µια ψυχολογική παρατήρηση. για να θεραπεύσουν την ψυχή. Εφόσον προσδιορίζει αρρωστηµένο εγκεφαλικό µέγεθος. του νευρικού συστήµατος (ένα όργανο είναι) και των λεγοµένων νευροδιαβιβαστών. Είναι µια προσέγγιση σωµατική. αισθάνεται λίγο άσχηµα. ψυχολογία και ψυχοθεραπευτική. Άρα. Μπορεί κι ένας ψυχολόγος να ξεφύγει από τα όριά του (παρατήρηση απλώς: να πει για ένα παιδί το οποίο είναι σε µια οικογένεια η οποία φωνάζει. Ε. Οι πιο γνωστοί όροι που έχουµε µπροστά µας είναι οι όροι : ψυχιατρική. σεβόµαστε και εκείνους που προσεγγίζουν τα οργανικά µεγέθη του εγκεφάλου. Αυτό το ξεκαθαρίζουµε. Η ψυχιατρική ασχολείται -ως ιατρικός κλάδος. του νευρικού συστήµατος και των νευροδιαβιβαστών. Βλέπετε και µόνο ο όρος συγχύζει τα πράγµατα. Είναι παρατήρηση συµπεριφοράς. Και υπάρχει και η ψυχοθεραπευτική. δε µας αφορά τώρα η ψυχιατρική. Μπορεί κι ένας ψυχίατρος να ξεφύγει από τα όριά του και να κάνει ψυχοθεραπεία. Μπορεί να είσαι ένας ψυχοθεραπευτής. Απλώς παρατηρεί συµπεριφορά. Να αρχίσω πρώτα-πρώτα να ξεκαθαρίζω τους όρους. Θέλουν να βοηθήσουν τον σήµερα κουρασµένο και τραυµατισµένο άνθρωπο. ότι όσοι ασχολήθηκαν έχουν ένα καλό κοίταγµα. µια καλή διάθεση. ∆ιαφέρουν αυτοί οι τρεις όροι.ψυχοθεραπείας ειδικά. Γιατί το περιεχόµενό του είναι σωµατικό. Και όπως σεβόµαστε την ιατρική για όλα τα µέλη του σώµατός µας. Η ψυχοθεραπεία είναι µία έκφραση διαφόρων φιλοσοφικών αντιλήψεων περί 2 . η ψυχολογία. Απλά τα λέω τώρα. Αλλά το θέµα είναι το πώς θα βοηθήσουν τον άνθρωπο. το σώµα να αρρωσταίνει από τις διεργασίες της ψυχής. επειδή είναι ο θόρυβος µεγάλος. ο οποίος εκφράζει διάφορες φιλοσοφικές αντιλήψεις. Τα λέω πολύ απλά. Είναι ένα οργανικό µέγεθος και. Έτσι λοιπόν. Μπορεί. εφόσον η ίδια δεν προσπαθεί να µπει σ΄ άλλους χώρους που δεν τους κατέχει. µιλάνε για διανοητικές νόσους (mental diseases). Γιατί η ψυχολογία τι κάνει.µε τις διεργασίες του εγκεφάλου. οµολογουµένως. Βλέπει η ψυχολογία και λέει «όταν υπάρχει θόρυβος. Εξάλλου σ’ άλλες χώρες δεν µιλάνε καν για ψυχιατρική. κάποιων. θετικός. που είναι µια προσπάθεια που κάνει σήµερα η επιστήµη να βρει βαθύτερες οργανικές διεργασίες. ούτε ψυχολόγος. Έχουν γραφτεί κείµενα. κάνει φασαρία.
αλλά πολύ ουσιαστικός. πάρα πολύ δύσκολα γραµµένα. Μάλιστα αυτός ο ορισµός είναι γραµµένος σ’ ένα από τα κείµενά του. αλλά εγώ θα διαβάσω µετάφραση. αόρατη κατά τη φύση της στα σωµατικά µας τα µάτια. σε εκείνο το περίφηµο βιβλίο του -εύχοµαι όλοι οι Χριστιανοί να το διαβάσουν. Άρα στέκοµαι τι είναι αυτή η ψυχοθεραπεία. Όταν λέω «γεωλόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τη γη.ψυχής. Κι έτσι είναι. όπου ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός βάζει κάτω και αναλύει. Τι είναι αυτό που λένε αυτοί ψυχή. πραγµατικά θα χρειαζόταν µια ώρα για ανάλυση του ορισµού. δηλαδή εθελότρεπτη˙ είναι και κτιστή. ∆εν υπάρχει ορισµός της ψυχής στην ψυχοθεραπευτική.και δεν ξέρουµε ούτε το περιεχόµενο της αναζητήσεώς µας. Τι ορίζεται ως ψυχή. ασώµατη. όχι σωστή µίξη. απλή. Όσο µπόρεσα. Άρα δεν ξέρουν µε τι ασχολούνται. Και εδώ είναι το επικίνδυνο. Τι τολµάνε να γιατρέψουν. αφού όλα αυτά τα έχει πάρει κατά φύσιν από το ∆ηµιουργό της. Γι’ αυτό εκείνο που µας αγγίζει εµάς κι εκεί που µπορεί να γίνει µίξη. το σώµα δηλαδή. Όλες αυτές οι επιστήµες έχουν ένα κέντρο. ασχηµάτιστη. λοιπόν. Το πρώτο ερώτηµα: η ίδια η ψυχιατρική αρχίζει να αρνείται τον όρο ψυχή. να σας δώσω τι λέει η Εκκλησία µας και µετά θα κάνω µια συγκριτική. τα δόγµατα της πίστεώς µας. που δίνεται πρώτα-πρώτα από τον Άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο.τι έδωσε ο Θεός να τη συντροφεύει». παρατήρηση συµπεριφοράς είναι). λογική και νοερή. Υπάρχει ένας απλός ορισµός. απλή. απλά και γλαφυρά. που είναι γραµµένα στο πρωτότυπο σε αρχαία Ελληνική γλώσσα και µάλιστα σε ρυθµό αρχαίων και ιαµβικών στίχων. τρεπτή. τα «∆ογµατικά Έπη» («Έπη». Γι΄ αυτό λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». µετά από µερικούς αιώνες απ΄ το Γρηγόριο το Θεολόγο δίνει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. Τα άλλα -είπα. µε τα θέµατα της εκκλησιαστικής ποιµαντικής θεραπευτικής και εξοµολογήσεως. Ο ψυχοθεραπευτής και φυσικά και ο ψυχολόγος -που απλώς βλέπει τις αντιδράσεις της ψυχής στις διάφορες καταστάσεις. δηλαδή τραγούδια). Έχω βρει κάποιους ορισµούς της ψυχής σε κείµενα των πατέρων. απ΄ όπου πήρε το είναι κατά φύσιν». ενεργητική. Είναι καίρια για την ανάλυσή 3 . αυτεξούσια. Αρκεί κι αυτοί να µην εκτρέπονται (µπορεί ένας ψυχολόγος να κάνει ψυχοθεραπευτική˙ εξετράπη από την παρατήρηση. πολύ προχωρηµένο ορισµό. είναι ουσία ζώσα. Ο ορισµός της ψυχής δε δίνεται πουθενά. Ουδείς. Απλώς να παραθέσω δύο από τους πατέρες που προσεγγίζουν την έννοια της ψυχής και δίνουν ορισµό της ψυχής. Ενώ χρησιµοποιεί ως όργανο το σώµα και παρέχει σ’ αυτό ζωή και αύξηση και αίσθηση και γέννηση. Πώς γιατρεύουν.δεν ξέρει το αντικείµενο µε το οποίο ασχολείται. Όταν λέω «βιολόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τα του οργανικού βίου του ανθρώπου. Αυτή είναι η προσέγγιση του Γρηγορίου του Θεολόγου. Πολύ βαθύς ορισµός. γιατί η ψυχοθεραπευτική θέλει να θεραπεύσει την ψυχή και προτείνει µάλιστα και µεθοδολογίες θεραπείας της ψυχής. Να διαβάσω το κείµενο που γράφει εδώ ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός˙ ορισµός της ψυχής: «ψυχή. «Πνοή έδωσε ο Θεός». περί ψυχής: «Η ψυχή είναι πνοή του Θεού και δέχθηκε σύντροφό της ό.που λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». ∆εν τον ξέρει. Ασχολούµεθα δηλαδή µε κάτι αν είµαστε ψυχοθεραπευτές. έχω κοιτάξει και πολλά συγγράµµατα και πολλά λεξικά που αναφέρονται σ΄ αυτόν τον χώρο των ψυχοεπιστηµών. αλλά είναι η ίδια καθαρή. µπορώ να προχωρήσω. Έναν πιο προχωρηµένο ορισµό. ∆εν υπάρχει. Προσέξτε τη λέξη «ουσία». θελητική.είναι συγκεκριµένα. Λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος στα «∆ογµατικά Έπη». Έτσι λοιπόν αν καταλάβατε αυτή τη βασική αφετηριακή τοποθέτησή µου εξ απόψεως ορισµών. χωρίς να έχει αλλού νου στην περιοχή της. είναι η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Άρα το περιεχόµενο της ερεύνης του είναι η γη. Γι’ αυτό ακριβώς να αρχίσω τώρα να κάνω µια θεολογική προσέγγιση. Είναι κορυφαία ποιήµατα δογµατικά.
Να ξέρουµε τι έχουµε εµείς ως θησαυρό στα χέρια µας και µετά βλέποντας το άλλο που έχουν οι άλλοι. αυτό είναι η ενέργεια της ψυχής). Πιθανώς κι απ΄ την αυτοκτονία. ο ∆ηµιουργός την έδωσε. Είπα. τα καίρια.µας η λέξη «ουσία» που είναι «απλή». αλλά δεν έχουν το έλλογο. είναι θρεπτική και αυξητική».στις κορυφαίες εκφράσεις τους. Κρατήστε λοιπόν ότι είναι ουσία ζώσα. Λέει «το αίµα του ζώου ψυχή αυτού εστί». Ουσία και ενέργεια. (Αυξάνει. τα οποία δίνουν πραγµατικά απαντήσεις σ’ όλη µας την αναζήτηση. γι΄ αυτό και όταν διαλύεται το σώµα. µια ουσία που δεν µπορούµε να την προσεγγίσουµε. όχι ουσία. Για να δούµε λοιπόν τρία καίρια σηµεία της θεολογίας µας. Γράφει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς κάτι καταπληκτικό. η κατ΄ εικόνα. ένας πατέρας της Εκκλησίας που έγραψε µία δική του «Εξαήµερο». Τα ζώα έχουν το αυξητικό. Το σέβοµαι! Αλλά αυτό δε σηµαίνει ότι δέχοµαι τη µεθοδολογία ή τους ορισµούς τους. χορεύουν. Ποια είναι αυτά τα τρία σηµεία. ότι η ψυχή του ανθρώπου έχει ουσία και ενέργεια. Άρα βλέπετε. ∆εν είναι µόνο σάρκα το ζώο. λέω. ∆εν υπάρχει όµως ουσία της ψυχής. έχουµε ουσία και ενέργεια στην ψυχή µας. Τα ενεργήµατα είναι κάποιες κινήσεις ζωικές. τα συναισθήµατα είναι ενεργήµατα της ουσίας που δεν την προσεγγίζουµε. λογική και νοερή. σέβοµαι τον κόπο και τον µόχθο αυτών των ανθρώπων˙ προσπαθούν κάπου να κρατήσουν κάποιους ανθρώπους. αλλά είναι εικόνα του Θεού. αλλά είναι λέει και λογική. Λέει ο Άγιος Μάξιµος ο Οµολογητής : «η ψυχή του ανθρώπου κινείται. ∆ηλαδή δεν είναι φτιαγµένη να έχει διχασµούς. γι΄ αυτό λέει πάρα πολύ ωραία ο Βασίλειος Καισαρείας. Είναι µια ενέργεια αυτό. Ενέργεια είναι ό. αλλά είναι µόνο ενέργειες. Λέει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς. κινείται. έχουν το ορµητικό. γιατί δεν έχουν τίποτα άλλο εκτός από τα ενεργούµενα µέσω του σώµατος. Και φυσικά είναι αόρατη. Βλέπετε τα ζώα είναι ορµητικά (έχουν και ορµές) και αυτό είναι ενέργεια. η ψυχή των ζώων (προσέξτε. έλλογος˙ πάνω στην ψυχή έρχεται και εγκαθιδρύεται η Χάρις του Θεού. Μίλησαν πολλοί πατέρες της Εκκλησίας µας. Αυτή είναι η ουσία του Θεού. Να θυµηθούµε πάλι το Γρηγόριο το Θεολόγο που λέει πως ο Θεός είναι «απλός». δηλαδή δεν έχει διχασµούς µέσα Του. Παρακαλώ τώρα την αγάπη σας όσο µπορείτε να µε ακολουθήσετε σε τρία κεφαλαιώδη σηµεία. γιατί άλλοι έγραψαν «Εξαήµερο»): «επειδή τα ζώα δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. επέλεξα ελάχιστα κοµµάτια και περικοπές -να µην σας κουράζω. Πρώτο θεολογικό σηµείο. 4 . Μόνο ο άνθρωπος έχει την ουσία. συνδιαλύεται και αυτή η ενέργεια µαζί. Πεινούν. Για πρώτη φορά καταθέτω το πρώτο µου σχέδιο εδώ στην αγάπη σας. Είναι λέει και «ορµητική».τι βλέπουµε να εκφράζεται: τα αισθήµατα. ∆εν τις λέω ακόµη ποιες είναι. λέει ότι τα ζώα έχουν ψυχή. Άλλο που δε λέω ότι είναι βλάσφηµοι -δεν ξέρουν. ο γνωστός Βασίλειος Καισαρείας (λέω δική του «Εξαήµερο». θα µπορούµε να κάνουµε τη συγκριτική µας χωρίς αντιπαλότητες. Το λέει και η Αγία Γραφή. είναι κι αυτή απλή. θρέφεται. αλλά τι ψυχή) είναι η ζωή του σώµατός τους. τότε θα έχουµε στο χέρι µας τα όπλα για τη διαφοροποίηση και τη διάκρισή µας από όλες τις ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες.κι άλλο που εµείς έχουµε µια πλεονάζουσα θεολογία που έχει να δώσει κάλλος και σ΄ αυτό που κι εκείνοι κάνουν. πηδούν. αλλά είναι µια ενέργεια. Και εφόσον η ψυχή είναι κτίσµα του. Αυτά που σας παρουσιάζω σήµερα έχω τη µεγάλη χαρά για πρώτη φορά να τα παρουσιάζω σε σας σαν ένα σχεδιάγραµµα ενός µεγάλου βιβλίου που ετοιµάζω γι΄ αυτά τα θέµατα. που αν γίνουν κατανοητά από το πλήρωµα της Εκκλησίας. ο Θεός αναπλήρωσε την έλλειψη του λογικού µε την υπεροχή των αισθητηρίων». Μην µπλέκεστε µε τις ορολογίες. έχει µία κίνηση. απλή κι όλα τα άλλα που είπα και φυσικά είναι κτιστή. είναι µόνο ενέργεια. έχει φτιαχτεί από κάποιον. Ενέργεια είναι όλα αυτά µε τα οποία εκφέρεται η συµπεριφορά µας. τα θεολογικά. ∆εν είναι αυτή η ψυχή που λέµε εµείς.
µας έρχονται λογισµοί. Επειδή τον έφτιαξε µία αιτία και κινείται. Είναι µια κίνηση πάντοτε αναγωγική. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. και αυτός πολύ απαραίτητος. Μέσα στο αιώνιο. Η κίνηση της ψυχής προς το ∆ηµιουργό της ως θεραπευτική τοµή. δεν πεινώ. Ζωώδεις εκφράσεις: θυµός. Σου λέει. Θα σας το πω µε ένα απλό σχήµα. γιατί δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. Αν τρέχεις.ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες αγνοούν το λογικό µέρος της ψυχής και κινούνται στο πώς θα χαλιναγωγήσουν ή και θα ερεθίσουν τα ένστικτα σαν θεραπευτική µεθοδολογία. τρέχουν πιο γρήγορα από εµάς. Αλλά τους λείπει η ουσία του πράγµατος. Ακόµη και στο χώρο της Εκκλησίας. Τι είναι η γονυκλισία. κάνε µετάνοια. Αυτή η κίνηση είναι φτιαγµένη από το Θεό για να πηγαίνει τον άνθρωπο στο Θεό.κινείται. γίνεται ο άνθρωπος άτρεπτος. για ποια ψυχή οµιλώ. όπου εδράζεται το λογικό. Αγνοώντας την κίνηση αυτή. υποκύπτουµε στους λογισµούς. είναι αιώνιος. κάνε µια κίνηση. Και τα δύο είναι αρρώστιες. τα ζώα πηδάνε πιο πολύ από εµάς. Τρέχουνε. όλα τ΄ άλλα τι είναι. έχω ανάγκες. τότε πώς προσεγγίζω την ψυχή. Τι λέει η Εκκλησία. κινείται γιατί φτιάχτηκε από το Θεό˙ κινείται. αφού δεν ξέρουν ότι η ψυχή είναι ουσία και ενέργεια και λένε ότι είναι µόνο ενέργεια. που είπαµε είναι µια στάση. Ο άνθρωπος έτσι φτιάχτηκε από το Θεό. Πώς µπορεί λοιπόν να γιατρέψουν την ψυχή όλη. ∆ε λέει ο Απόστολος Παύλος «από δόξα εις δόξαν». Λάθος και τα δύο. κάνουν πράγµατα που δεν τα κάνουµε εµείς. Και εµείς πέφτουµε. ∆εύτερος ορισµός. Άλλοι δεν κάνουνε τίποτα και µόνο αναπαύονται. Αν αγνοήσω την ουσία της ψυχής. ταχύτητα. καθετί και φυσικά ο άνθρωπος που έλαβε την ύπαρξη -το είναι. η Λειτουργία. κινούµεθα προς το Θεό. πώς µπορείς να προσεγγίσεις τη θεραπευτική. να κινηθείς σ΄ Αυτόν. λέει ο µεγάλος θεολόγος Μάξιµος ο Οµολογητής. η ψυχή του πια κινείται και πάλι κινείται. Βλέπετε πώς συνδυάζεται η µετάνοια: εξοµολόγηση. Έρχεται από το κάλλος της θεολογίας του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητού. που είναι η µόνη θεραπευτική κίνηση που έχει ο άνθρωπος. Η Εκκλησία µας µας βάζει να κινηθούµε : προσευχήσου. Μέσα στο ατέλειωτο. λάθος τρέχεις. αλλά δεν παύει. χωρίς να τρέχεις προς το ∆ηµιουργό σου. λίγο από κει. Ενώ βλέπετε. του Βασιλείου Καισαρείας. Πού να σταµατήσει. Αν δεν καταλάβουµε αυτήν την κίνηση του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητή προς το Θεό.ενώ δεν ήταν τίποτε -από το µη είναι. του Γρηγορίου Θεολόγου και του Μαξίµου. και είναι µόνο το ορµητικό και το θρεπτικό. αλλά κινούµεθα προς το Θεό και η θεραπευτική της Εκκλησίας µας είναι να κινηθούµε προς το Θεό. Μέσα στο απέραντο. όπου. Αν δεν κινείσαι. ο οκνηρός και πώς θα κινηθεί ο δυναµικός και ο δραστήριος. Λέει. Αλλά κάπου αναπαύεται στο Θεό. Πώς θα κινηθεί ο τεµπέλης. Γι΄ αυτό γίνεται η κίνηση. βάλε το είναι σου. Πιστεύω αυτό να το καταλάβατε. µέχρις ότου καταλήξει µέσα στο Θεό. αγωνία. Αν δεν ξέρω αυτό το σηµείο διακρίσεως ουσίας και ενέργειας της ψυχής του Παλαµά. Ανάπαυση στο Θεό σηµαίνει πια µια ακινησία που δεν είναι ακινησία. Και αυτοί που τρέχουν αρρωσταίνουν και αυτοί που δεν τρέχουν αρρωσταίνουν. Που τι σηµαίνει. Άλλοι τρέχουν πολύ και κουράζονται και άλλοι επειδή κουράστηκαν πάνε να ξεκουραστούν. εκεί φτάνει σε µία κατάσταση όπου φαίνεται ότι παύει. Κινούνται οι άνθρωποι οριζόντια. Ακούστε τι γίνεται στον κόσµο. Τι είναι η νηστεία. νεύρα. ή αυτόν που δουλεύει πολύ να τον βάλω να ξεκουραστεί λίγο. χωρίς να φτάσεις στην ατρεψία. Αν βγάλω την ουσία που την ξέρει µόνο η Εκκλησία η οποία έδωσε ορισµό. είναι σε µια συνεχή κίνηση. Ο Θεός είναι ατελείωτος. δεν κάναµε τίποτα. ∆εν είναι δηλαδή τον τεµπέλη να τον βάλω να δουλέψει.Βλέπετε. προς τα πάνω και συνέχεια κινείται ο άνθρωπος προς το Θεό. Έγινε άτρεπτος άνθρωπος πια. Και οι δυο θα κινηθούν προς το Θεό. Να λοιπόν κάτι σπουδαίο. πάλι αρρώστια είναι. Τι είναι η 5 . πεινώ. Θα δούµε σε λίγο -µερικά παραδείγµατα θα δώσω. Να κινηθεί το σώµα. αλλά αµαρτάνουµε λίγο από δω.
Εσπερινός. Αυτό το σηµείο λοιπόν της κινήσεως για µια στιγµή ο Μάξιµος ο Οµολογητής το λέει (είπα αναπαύεται). Είµαστε γεµάτοι από αισθήσεις. να αγαπάς το Θεό. Τονίζω πρώτα˙ η διαφορά ουσίας και ενέργειας στην ψυχή. τότε στρέφεται και γίνεται ηδονή των αισθήσεων και εκεί αρχίζει η αµαρτία. Άρα. Θέλω να σταθώ ένα λεπτό. Τι είναι αυτός ο συνεχής κύκλος των ακολουθιών της Εκκλησίας µας. ουσία είναι το έλλογο. Αν οι αισθήσεις στραφούν στο Θεό και κινηθούν προς το Θεό. συνέχεια κινείσαι «από δόξα εις δόξαν». Οι αισθήσεις είναι απ΄ το Θεό. Τρίτη.ενατένιση µε το µάτι. Βλέπετε «στάση» δεν είναι καλή λέξη. Μια συνεχής ενεργοποίηση προς Αυτόν. µπορεί να δώσει αυτή τη διαφορά. αν δεν τον βάλει σ’ αυτή την κίνηση. έδωσε κίνηση προς ηδονή προς το Θεό. αισθανόµαστε τα πάντα. Το ξαναλέω˙ δε θέλω να παρεξηγηθώ. λέει. αν η κίνηση για ηδονή δεν πάει στο Θεό. Έκτη. Και ένα καίριο σηµείο. Η κίνηση πρωί. Όρθρος. που είναι γραµµένο από τους µεγάλους αυτούς πατέρες. Καίρια. να µην αυτοκτονήσει. λέει ο Μάξιµος. Ενέργειες είναι οι εκφράσεις οι εξωτερικές. Να. ανεπανάληπτη διαφορά της Εκκλησίας µας απ’ οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική διαδικασία και ας έχει τις καλύτερες προθέσεις. δεν έδωσε ηδονή στην κάθε αίσθηση. Αν έχουµε την κίνηση προς ηδονή. Βλέπετε. αλλά τι ηδονή. να γίνει κάτι κυρίαρχο αρχίζει και υποτάσσεται. πρώτα ήταν η ουσία και η ενέργεια και µετά έρχεται αυτή η κίνηση. απλώς τον ταλαιπωρεί από δω κι από κει. Ο άνθρωπος έχει µέσα του την κίνηση προς ηδονή.«αλλά κάποια νοερή δύναµη προς ηδονή». προς το Θεό. το Μάξιµο και τον Παλαµά. αυτό το µέγεθος το ορίζει ως θεραπεία. Βλέπουµε. Αυτή η ηδονή του «εράσθαι τον Θεόν». της εικόνας. έχει καίρια σηµασία. Μια συνεχής κίνηση: Ώρες˙ Πρώτη. Ήρθε η οδύνη και καλύπτει την ηδονή του ανθρώπου. Και ενώ αναπαύεσαι είσαι εκεί µέσα. να µην καταστρέφει τον κόσµο. Βλέπετε. Ορίζω το δεύτερο˙ η κίνηση προς το Θεό και καµία άλλη κίνηση δεν 6 . όλα είναι αισθήσεις. υπάρχει όµως µέσα. καίριο σηµείο αυτό σε µια ψυχοθεραπευτική διαδικασία και µάλιστα τονίζει ο Μάξιµος «και επειδή είδε ο Θεός πως ο άνθρωπος έτρεψε όλη την ηδονή. όλα τ΄ άλλα είναι αισθήσεις (η γεύση κτλ). όπου µες την οδύνη και τον πόνο η ηδονή που πάει να ξεσπάσει. κουράζονται πραγµατικά. ακούστε πώς το ερµηνεύει. Είναι κάτι πράγµατι καταπληκτικό. Αυτά τα τρία καίρια σηµεία τα θεολογικά -επιτρέψτε µου να τα επαναλάβω απλώς να τα θυµάστε για τη συνέχειά µας. Έβαλε λοιπόν την οδύνη ως φάρµακο. της θεραπευτικής της. Είναι η κίνηση του όλου ανθρώπου προς το Θεό. Να διαβάσω το κείµενο του Μάξιµου. Είναι µια άλλου είδους στάση. η συνεχής κίνηση προς το Θεό. όλες οι αισθήσεις -αυτό που κάνει η Ορθοδοξία µας. από οποιαδήποτε άλλη καλοπροαίρετη και έντιµη κατά τα κοσµικά προσπάθεια θεραπευτικής. γιατί εκεί θα στηριχθούµεορίζουν την ουσιαστική διαφορά του µυστηρίου της Εκκλησίας. έβαλε την οδύνη. σπουδαίο θεραπευτήριο. Προσέξτε. αλλά δεν µπορεί πάντα να τον συγκρατεί. Ενάτη. ο Θεός έβαλε ένα φάρµακο και ένα θεραπευτήριο. βράδυ: Μεσονυκτικό. µεσηµέρι. Αλλά δεν είναι η έξοδος της τραγωδίας εκεί που ψάχνουν απλώς. το΄χει µέσα του. Τον συγκρατεί. Τι είναι όλες αυτές οι σωµατικές πράξεις που κάνουµε στην Ορθοδοξία µας και πολλοί άλλων οµολογιών δεν τις καταλαβαίνουν. να µην απογοητευτεί. δεν έβαλε µέσα της ηδονή» -µην το παρεξηγήσετε. Οι άνθρωποι έχουν καλές προθέσεις και κουράζονται και ιδρώνουν κοντά στους ανθρώπους. αλλά ο Θεός. Το λέει «έκσταση». λέει. Απόδειπνο. το λέει και λίγο αλλιώτικα ο Μάξιµος. το τρίτο σηµείο το θεολογικό. Καλά κάνει και τον συγκρατεί. την έτρεψε τώρα προς τις αισθήσεις του. την κίνηση προς ηδονή που είχε προς το Θεό. ακούµε. Αν κάποιος δεν ορίσει τον υπό θεραπεία κάτω απ’ αυτήν την κίνηση. βλέπετε µια άλλη ειδοποιός διαφορά. «ο οποίος δηµιούργησε την ανθρώπινη φύση. η θεραπευτική της Εκκλησίας µας. «Ο Θεός». Και επειδή ο Θεός είναι απέραντος. η µοναδική θεραπευτική. Μες το Θεό.
Γιατί ο άνθρωπος είναι έτσι. Και θαρρείς και κρατάς στα χέρια σου έναν πύραυλο που πρέπει να εκτοξευτεί προς τα πάνω. που δεν την έχουνε την ουσία της ψυχής τα ζώα είπαµε. κτιστή δε λέτε ότι είναι η ψυχή. Οι ψυχοθεραπευτές αυτά που σας είπα δεν τα ήξεραν. αυτό ξεσπάει στα οριζόντια µεγέθη. ξεκαθάρισα την ψυχολογία ως απλώς παρατήρηση πώς συµπεριφέρεσαι και µένει αυτό µόνο. Ξέρει από πριν τι είναι σαν υπόθεση φιλοσοφική και ψάχνει να βρει αυτό που όρισε. λένε. τι έχουν πει οι προηγούµενοι αιώνες περί ψυχής. βλέπετε λέει κίνηση. αυτή κι αυτή. µε το νευρικό σύστηµα. Μπορεί κάπου να ΄χει ένα στοιχείο αλήθειας. Ότι «παν κτιστόν µη ερευνώµενον». ∆εν θα µπω στην ανάλυσή τους. Απλώς µένει η λανθασµένη ορολογία «ψυχιατρική». Έβαλαν ορολογίες. Λένε αυτοί «µα ας µην ξέρουµε τον ορισµό της ψυχής. Κινείσαι στο Θεό και µετά έρχεται αυτή η ηδονή. Αν πει ένας ότι είναι εγωισµός. Άρχισαν να κάνουν υποθέσεις. Και είπαν 200 και 300 αιτίες. Κτιστή δεν είναι. ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες είναι φιλοσοφικές µεθοδολογίες. δύο βασικές ορολογίες είναι : «νευρώσεις». Ο καθένας πιάνει κάτι. Θα τονίσω κάτι πάλι πάρα πολύ καίριο. µόνο ενέργειες έχουνε. Ερευνώνται. Κανονικά έπρεπε να τα ξέρουν. γι’ αυτό σήµερα µπορεί να έχουµε 200 και 300 σχολές ψυχοθεραπευτικής. διαλυµένο. σε παρατήρηση. η ψυχοθεραπεία της σύγχρονης κοινωνίας. Ο Θεός µόνο είναι άκτιστος. δεν έχουµε αυτήν την κίνηση να αγαπήσουµε το Θεό ως ηδονή. Βλέπετε. σε µικροσκόπιο. Ξεκίνησαν λοιπόν χωρίς να ξέρουν αυτήν την ιστορία. ΟΧΙ. Άλλο αυτό και άλλο η φιλοσοφία περί της παθήσεως. Και άρχισαν να κάνουν υποθέσεις.θεραπεύει τον άνθρωπο παρά µόνο η κίνηση προς το Θεό. οι ουράνιες δυνάµεις των Αρχαγγέλων είναι κτιστές ή όχι. επειδή έχει αυτό το δυναµικό. εµείς το ορίσαµε µε την ορολογία του Αγίου Ιωάννη του ∆αµασκηνού. αυτό. Η υπόθεση είναι πάντα υπόθεση. Αυτή η δύναµη για ηδονή που έδωσε ο Θεός. Τώρα να δούµε τι κάνει η οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. Μα. Αυτό γίνεται. Ποια είναι η αιτία της νευρώσεως.θα΄ πρεπε τουλάχιστον να ψάξουν. Ξεκαθάρισα την ψυχιατρική ως σωµατικές διεργασίες. Η υπόθεση έχει µέσα της µια φιλοσοφική πρόταση. «ψυχώσεις». µε τους νευροδιαβιβαστές). Προσέξτε τώρα το καίριο σηµείο. Και εδώ είναι το µπλέξιµο. Το καθετί κτιστό είναι ερευνώµενο». του αγαπάν Αυτόν και είναι η κίνηση προς ηδονή. έκσταση και ξανά κίνηση. όπως τα όρισα από τον Μάξιµο τον Οµολογητή. Η µεγάλη αγωνία των ψυχοθεραπευτών˙ πώς θα θεραπεύσουν τη νεύρωση. Αν δεν εκφραστεί προς τα πάνω. Και ξεκινώντας η οποιαδήποτε σχολή να θεραπεύσει. αλλά µη ερευνώµενη. γαστριµαργία… Αυτή η έκρηξη είναι πια. εφόσον µελετούν την ψυχήπράγµα που δεν το όρισαν. ∆εν έχουν καµιά σχέση µε την ψυχιατρική (µε τον εγκέφαλο. Τρία λοιπόν καίρια θεολογικά σηµεία. Κτιστές είναι. τι λες Ιωάννη. Απλώς προσπαθεί να τ΄ αποκαλύψει. αυτό˙ αν πει ένας ότι είναι το σεξουαλικό. η κίνηση που γίνεται παύση. αν αποτύχει η διαδικασία της εκτοξεύσεως. Όλα που λέµε. Και είπαν η αιτία είναι αυτή. Ξέρετε τι λέει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. κτιστή είναι. είναι υπόθεση. Ερώτηση: δε µου λέτε. ξεσπάει προς τα κάτω και περνάει µέσα σ΄ όλες τις αισθήσεις του ανθρώπου και ο άνθρωπος γίνεται άνθρωπος της ηδονής. Και συνεχίζει ο ίδιος Άγιος: «Τι είναι το οµοειδές των ανθρώπων µε τις ουράνιες δυνάµεις. αλλά ηδονή του «εράν Αυτόν». Αφού είναι κτιστό υπόκειται σε έρευνα. το µη ερευνώµενο από τον άνθρωπο είναι η ουσία της ψυχής που είναι κτιστή µεν.» Αυτή η νοερή κίνηση στο Θεό. Άρα παν κτιστόν µη ερευνώµενον. ραία. αφού µιλούν για ψυχή. Βλέπουν τον άνθρωπο κουρασµένο. Και τρίτον˙ η δοµή της ηδονής. που επειδή δεν την έχουµε προς το Θεό. σκάει κάτω οριζόντια και συντρίβει τα πάντα στο γύρω περιβάλλον. Καµιά σχέση. ∆ε θέλω να σας κουράσω. ∆εν είναι επιστηµονικές προσεγγίσεις. ξέρει εκ προοιµίου τι είναι η αιτία. 7 . η τάση για την ηδονή.
αλλά ποια ένστικτα. να λες. Και βάζει το σεξουαλισµό. Πώς. Αν ο προσδιορισµός είναι το σεξουαλικό ένστικτο. την κίνηση προς το Θεό. Η ουσία. Κτιστό. Βλέπετε. Θέλω µερικά πράγµατα να κάνω µε τα ένστικτα. ∆εν έχει το ανοδικό.Κατά το οµοειδές µε τις ουράνιες δυνάµεις. Πού θα στραφεί αυτή η ανώµαλη 8 . Για πάρα πολύ καιρό. αυτό που βλέπουµε. πώς θα το θεραπεύσει. Η κίνηση. είναι κρυµµένο µέσα. Πώς θα γιατρέψει. την κίνηση προς το Θεό και την κάλυψη της ηδονής -προς τα πού.βγαίνει. Θα σας δώσω µερικά υποδείγµατα. σωστά το προσδιορίζει. να πάρετε ένα µάθηµα ψυχοθεραπευτικής και να γίνετε ψυχοθεραπευτής. τις φοβάσαι λίγο και δεν εκδηλώνεις τα ένστικτά σου αυτά. Και λίγο η καταπίεση του νόµου. Η βασική. Και εκεί βάζει τον όρο «υποσυνείδητο». υπάρχουν νόµοι. Να λοιπόν µερικά παραδείγµατα. κάνει λάθος. Όχι ουσία ψυχής. µε εµποδίζει ο νόµος και η ηθική και είµαι αυτό το «εγώ». µερικές νύξεις απ΄ όλες αυτές τις σχολές. Και τονίζω. ε. τον έξω από το Θεό. αδύνατον να γιατρευτεί η ψυχή. ποτέ. τι εµφανίζοµαι εγώ. ∆εν µπορεί. το ξέρετε πολύ καλά. έτσι ξεκινάει. Εδώ στο δικό του µέγεθος. δεν έχει την ηδονή-οδύνη. αυτό που βγαίνει στη µέση είναι το «εγώ». Το τονίζω˙ η κάθε ψυχοθεραπεία είναι φιλοσοφική προσέγγιση. Είναι φιλόσοφος. Πώς θα θεραπεύσει αυτά τα ένστικτα. προτάσεις περί θεραπείας. Κάνει σωστό προσδιορισµό. υπάρχουν εντολές. ψυχίατρος ήταν.όλες. Όχι. αλλά εγκαινίασε το χώρο του συνδυασµού της ψυχοθεραπευτικής µε την ιατρική. λέει. από όλο αυτό το «υπερεγώ» που σε καταπιέζει. Να λοιπόν ο Φρόυντ. Το πρώτο γνωστό παράδειγµα. Και αρχίζει πια η πρόταση της κάθε σχολής να είναι ή παράλληλη µε το Φρόυντ ή λίγο διαφορετική. να πάρετε µια µικρή γεύση. το λογικό που είναι του Χριστού µας. Τι θα γίνει µ΄ αυτή την ηδονή. Στα ένστικτα. Και αρχίζει ο µεγάλος κυκεώνας πια της ψυχοθεραπευτικής. Ενέργειες. Η ηδονή. Είναι µέσα. δεν µπορούν να την ερευνήσουν. Άρα η ψυχή δεν ερευνάται. λίγο οι ορµές µου. και πάνε να τον γιατρέψουν. ενάµισι χρόνου και να γίνουν ψυχοθεραπευτές. βγαίνει. παρόλες τις έντιµες προσπάθειες πολλών απ΄ αυτούς. να λες. της ηθικής. Και θεραπεία. τα φοβάσαι. του πατέρα αυτών των ψυχοθεραπευτικών µεθοδολογιών. Και επειδή υπάρχουν κάποιοι ορισµοί απ΄ την κοινωνία. Κι αρχίζει να λέει ποια είναι τα πιο κυρίαρχα ένστικτα. Άρα. Άρα έγινε φιλόσοφος. Όλες λοιπόν οι προτεινόµενες προτάσεις τους κινούνται στο επίπεδο το οριζόντιο. Να λοιπόν η κάθε σχολή έρχεται τώρα να κάνει προτάσεις. Είναι φιλοσοφική προσέγγιση. Εάν λοιπόν προσπαθούν να την βρουν την ψυχή. Αυτές τις εντολές τις λέει «υπερεγώ». το καταπιεσµένο «εγώ». Όλες οι θεωρίες αυτές -από όλες αυτές κάπου 25 κυριαρχούν στην Ελλάδα σήµερα. Εκεί δεν είναι επιστήµων. Ενέργειες θα προσδιορίζει. Προσέξτε. µα όλες. πάνω από µένα και µε καταπιέζουν. να απελευθερωθείς απ΄ τα ταµπού. ως κοινωνικός λειτουργός. Θα πούνε κάποιοι : µια µέρα θα έρθει µια επιστηµονική µεθοδολογία που θα την ανακαλύψει. τα ένστικτα. το πολύ γνωστό παράδειγµα. Βλέπουν τον άνθρωπο. προσεγγίζουν τον άνθρωπο χωρίς το κάλλος αυτών των τριών µεγεθών που σας είπα. βγαίνει και θα βγει από µέσα σου αυτό (το υποσυνείδητο). Όποιος τολµήσει να πει ότι είναι υποκείµενο ερεύνης. Αλλά είναι αδύνατον και την ψυχή να ερευνήσουν και να δώσουν στην ψυχή αυτά που σας είπα: ουσία. αλλά µη ερευνώµενο. είναι να αρχίσεις να λες τη ζωή σου. το Φροϋδικό. Μπορεί να περάσουν από ένα σεµινάριο ενός χρόνου. προσδιορίζει πολύ σωστά ότι η ρίζα του πράγµατος είναι στα ένστικτα. αρχαία. γι΄ αυτό σήµερα στην Ελλάδα πολλοί ψυχοθεραπευτές δεν είναι γιατροί. Μπορεί να πάτε σε µια σχολή κοινωνικών λειτουργών. ε. Στην ηδονή. το τονίζω. πρωτογενής µέθοδος του Φρόυντ ήταν µέχρι 5-6-7 χρόνια να κάνεις την κουβέντα αυτή και σιγά-σιγά να αναδυθεί από µέσα σου. µη γνωρίζοντας αυτό το ανοδικό. Προσέξτε. νόµοι ηθικοί -µόνο στον ψυχοθεραπευτή τα λες.
δεν είχε το παιδί κοντά της κτλ. µηχανισµοί. ο Ότο Ρανκ λέει το τραύµα της γέννησης.εξιδανικεύει το γιατρό του. είναι αυτό το τραύµα της γέννησης. µερικές άλλες παρατηρήσεις. το θεραπευτή του. Λέει ο Μάξιµος ο Οµολογητής: το «εγώ» θα πάει στο Θεό και θα γίνει πραγµατικό «εγώ». αρχίζει µια ολόκληρη ιστορία. ο γνωστός Έριχ Φροµ που λέει «για να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. Η γέννηση. όπου ο άρρωστος έχει µια σχέση ιδιότυπη µε τον θεραπευτή του. Γιατί η κοινωνία είναι το παν που ορίζει τα µεγέθη». Χωρίς το Θεό είναι ένα ηδονικό «εγώ». Πρέπει να θεραπευτεί όλη η κοινωνία. Μπαίνει σε µια χαώδη διαδικασία. είναι η αιτία του αρχέγονου άγχους. Ρωτάει ο Φρόυντ: «Πώς έφτασε ο άνθρωπος σ΄ αυτή την κατάσταση. ∆ε λέει πώς γιατρεύεται. Πώς έφτασε. να γίνει ηγέτης». Η γνωστή ιστορία του Άντλερ. Λέει να βρω πού είναι αυτό και να δω πόσο σωστά θα εκφραστεί. Γιατί δεν το ’χε ποτέ. «Πρέπει όλοι να περάσουν από 9 . Πού θα πάει το «εγώ». το ψάχνει ο ψυχοθεραπευτής… Αν πας δηλαδή σε µια σχολή των Ραϊχιστών. Κι αυτό καθορίζει τη ζωή σου. ταπεινούµενο «εγώ» και βρίσκεις το πρόσωπό σου µπρος το Θεό.βρίσκεις τον «εγώ ειµί ο ν». Η έλλειψη µητρικής φροντίδας στα πρώτα στάδια της ζωής µας. Και µετά από κει πια. όπου γίνεται µια δέσµευση του προσώπου του θεραπευόµενου µε το πρόσωπο του θεραπευτή και αυτό θέλει χρόνια διαδικασία. Να. περνάει ένα σοκ κι αυτό του µένει για πάντα. Ε. Βλέπετε. Ή παίρνει ιδεατά και τη θέση του εραστή. το ότι βγαίνεις από τη µήτρα της µητέρας σου και πας στον έξω κόσµο είναι ένα σοκ. Αλλά δεν είναι εκεί η θεραπεία. τις πρώτες εβδοµάδες της ζωής µας. Αλλά εκεί είναι η θεραπεία. «Εγώ ειµί ο ν» και εσύ -που είσαι εσύ. ο Γιουνγκ που λέει τι συµβολίζει αυτό που κάνει ο άνθρωπος. Να βρεθεί µπρος το Θεό. το τραύµα της γέννησης στα πρώτα χρόνια. Τι συµβολίζει αυτό που κάνεις. Τι θα γίνει πια αυτό το «εγώ». Μπορεί και κάτι να είναι έτσι. Γιατί έχει περάσει και από αυτά τα ένστικτα τα εσωτερικά που και λάθος εκφράστηκαν και βρίσκει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. όπου ο θεραπευόµενος -αυτό είναι βασική µεθοδολογία της κλασικής φροϋδικής προσέγγισης. Και εξιδανικεύει και έχει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. Κι αν δεν είναι έτσι. Τρόποι. παραδείγµατος χάριν. Υπάρχει µια φοβερή διαδικασία. Ο Θεοντόρ Ράιχ λέει κάτι άλλο. λέει. υπάρχουν αυτοί οι µαθητές του Φρόυντ που αρνούνται το Φρόυντ και κάνουν δικές τους σχολές. Αλλά αυτό είναι ένα ταπεινό. η οποία µάλιστα περνάει και από µια άλλη φιλοσοφική µέθοδο. γιατί αυτό οφείλεται στην έλλειψη της µητρικής φροντίδας στα πρώτα έτη της ζωής σου και ψάχνουν εκεί την ιστορία. όποιο ψυχολογικό πρόβληµα. Πού θα εκδηλωθεί. Βλέπετε. Και αρχίζει αυτή η φοβερή ιστορία της «µεταβίβασης». Ε. δεν αρκεί να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. το πλάσµα. Πού θα τη στρέψεις.ηδονή. λέει. Και το βρήκε. ένας στοιχειώδης προσδιορισµός του σεξουαλικού ενστίκτου χωρίς θεραπευτική και µε λάθος µεθοδολογία. Μεταθέτει την προηγούµενη θεωρία. αυτοί εκ προοιµίου ξέρουν ότι είσαι νευρωτικός. για να καθηλωθεί. Μια µητέρα που ήταν λίγο ανέµελη. αν τολµούσαµε. όπως ο Έριχ Φροµ. Ένα παιδί. Λέει είναι το ένστικτο της ανωτερότητας. Λέει ο Άντλερ : «Τι προσπαθεί να πετύχει ο άρρωστος µ΄ αυτό που κάνει. δούλευε. Ή θα πάτε σε άλλες µεθοδολογίες. Και οτιδήποτε παθαίνει. Μπορεί κάτι να συµβολίζει. το ψάχνει. Πώς θα γιατρευτεί αυτό. Και µπορεί µια περίπτωση να είναι και έτσι. Αρχίζουν οι συµβολισµοί. την ώρα που γεννιέται. Βλέπετε. Μια σχέση όπου ο θεραπευτής παίρνει τη θέση του γονιού. που λέγεται «µεταβίβαση». Μία περίπτωση µπορεί να είναι κι έτσι. Εδώ είναι η µεγάλη ιστορία. το «εγώ» πάλι. Και µάλιστα έχει γράψει ένα βιβλίο που λέγεται «Ακούγοντας µε το τρίτο µάτι». ∆εν υπάρχουν απαντήσεις. πώς θα θεραπευτεί η κοινωνία. Εµείς το λέµε εγωισµό αυτό. Γιατί δεν το ΄χε ποτέ. Φταίει το σεξ». Κι έρχεται ένας τρίτος. συνεχώς. Το λέει ο Ρανκ. Λέω. Αλλά δεν είναι όλα έτσι.
για την άσκηση. Να το λέει ο Χριστός. Θα καταλάβατε πρώτα-πρώτα πως σε αυτές τις θεραπείες (που σας λέω οι άνθρωποι είναι έντιµοι. του Ρόλλο Μέη.ψυχανάλυση». γιατί υπάρχουµε. Χριστέ µου. Βλέπετε. Και η 10 . Τραγικό δεν είναι. πώς είναι.) δε γίνεται λόγος για θεραπεία των παθών. Ο ένας φωνάζει «έχω αρρωστήσει απ΄ τη µητέρα µου». Λέγεται µορφολογική θεραπεία αυτή. ο άλλος «γιατί είχα αυτό το στάδιο του σοκ της γεννήσεως». η αγωνία του ανθρώπου. Ακούστε τι λέει ένας τροµερός ψυχοθεραπευτής. Αυτό έχει µια απολυτότητα. Κανένας λόγος δε γίνεται. για την ψυχή. εδώ είναι πια όλη η ηδονή βαλµένη σε µια έκφραση προς τα έξω. θα ΄χουµε το µαζικό. Τι θα γιατρέψει αυτό το πράγµα. Η έκρηξη. ο άλλος «έχω αρρωστήσει γιατί δεν εξέφρασα το σώµα µου». Τι σχέση έχουν αυτά µ΄ όλο το κάλλος της Εκκλησίας µας. Μα. Λέει να τους βάλω όλους µαζί και αν ακουστούν όλες οι περιπτώσεις. στην οµαδική ψυχοθεραπεία. ευφραίνου. µε την άσκηση και τον πόνο. Λέει ότι η αιτία της νευρώσεως είναι ότι δεν εκφραζόµαστε σωµατικά.να κάνεις καταναγκαστικό εµετό. ανάλυση του Μάσλοου : αν αυτοπραγµατωθούµε. Εδώ δε µιλάµε καν για την τάση προς ηδονή. να χτυπιέσαι -συγνώµη γι΄ αυτά που θα πω. Οι ενέργειες. τι τρώει κτλ. µόνο έτσι θα θεραπεύσεις. για την ηδονή. Και λένε οι πατέρες µε ένα φοβερό κάλλος. Η έκρηξη της σεξουαλικότητας. µπορεί να γίνει αυτό το πράγµα. όπου είδαν ότι έλεγαν θεωρίες ο καθένας. που δεν έχει να δώσει τίποτε σ΄ αυτήν µας την αναζήτηση. Αλλά. Κι εµείς θέλουµε την εν Χριστώ κοινωνία. Κι έρχονται πολλές άλλες θέσεις. Έρχεται µια άλλη θεωρία. ότι δεν αφήνουµε το σώµα µας να εκφραστεί. µια έκρηξη και πρέπει όλο αυτό να εκφραστεί. Και όλη αυτή η ιστορία καταλήγει µετά σε µια µετεξέλιξη. για το λόγο. σ΄ άλλο χώρο να ήταν. ο Βίλχελµ Ράιχ. το πρόσωπο πώς θεραπεύεται. για τίποτε απ΄ όλα αυτά. η υπαρξιακή ανάλυση. Και τελικά θυµάµαι αυτό που είχε πει ο Χριστός σε εκείνον τον καταπληκτικό του λόγο και οι πατέρες τον ερµηνεύουν. άλλος «γιατί είχα το σεξουαλικό». Ένα απέραντο χάος. ∆υστυχώς η ώρα πέρασε ήδη για να διαβάσω κείµενα των πατέρων. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». η οποία λέει ότι ο άνθρωπος κατανοείται µόνο υπό τη βάσει της ολότητάς του. να µισήσει την ψυχή αυτού». έχεις πολλά αγαθά». όταν έλεγε «όποιος θέλει να σωθεί. Όλα αυτά τα κείµενα των πατέρων για όλες αυτές τις θέσεις θα τα καταθέσω σ΄ αυτό το ταπεινό πόνηµα που ετοιµάζω. Κι ακούς 20 αιτίες αρρώστιας και λες όλες είναι δικές µας. να πω δυο-τρία πράγµατα καταληκτήρια. Θεραπεύουµε το πρόσωπο κι αυτό µεταµορφώνει την κοινωνία. ∆εν µπορεί να γίνει. Τ΄ ακούς όλα αυτά σε µια οµάδα και σου λέει: «κάπου µέσα σ΄ όλα αυτά είσαι και συ».αλλά πώς. η ανάλυση του Έρικσον. Να ξεσπάσει το σώµα. θεωρίες. Το σκεφτήκατε ποτέ. Πολλά ονόµατα˙ ορθολογική ψυχοθεραπεία του Άλµπερτ Έλλις : αδυναµία να αποδείξουµε τίποτα στη ζωή µας. Τα ΄χω µπροστά µου και ζαλίζοµαι που τα βλέπω. να κάνεις αµοιβαίο αυνανισµό. κάποια αιτία να είχε. ερµηνευτικό: «µα την ψυχή που κινείται χωρίς ουσία και µόνο µε τις ενέργειες. να κάνεις αυνανισµό. λέει. Απίθανες υποθέσεις.. πίε. λέει ο Βίλχελµ Ράιχ. Γι΄ αυτό «ψυχή φάγε. «Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου. Με την κίνηση. και ο κάθε ασθενής µπορεί να ήταν κάπου αλλού. Μπορεί κάπου να σας βοηθήσουν. πρέπει να καταλάβεις πού ζει. Ακούστε τη θεραπευτική µέθοδο του Ράιχ: να ουρλιάζεις. µε την οδύνη. Και µπαίνεις µε µία αρρώστια και βγαίνεις µε είκοσι. το πρόβληµα γιατί ζούµε. αµοιβαίο σεξ και οµαδικό σεξ. Την ψυχή µας έδωσες. των ορµών. Μα τι λες. Και η απόλυτη έκφραση είναι η απόλυτη σεξουαλικότητα. ψάχνουν να βρουν κάτι να βοηθήσουν τους ανθρώπους . Η Εκκλησία τι λέει. ούτος σώσει αυτήν». Είναι µια κάθετη άποψη που δεν έχει τίποτε να πει. κατά τα ζωικά της µεγέθη». τότε σώζουµε τη ζωή µας. Ερµηνεύσατε ποτέ το λόγο του Χριστού µας. όλον τον κόσµο να είναι εν Χριστώ κοινωνία. Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντοµη ανάλυση. γιατί είναι έτσι.
στην κίνηση προς το Θεό (το δεύτερο θεραπευτικό µέγεθος) και τρίτον σ΄ αυτή την έκφραση του ξεπεράσµατος της ηδονής δια της στροφής στο Θεό και της οδύνης. να τ’ ακούσουµε σαν µια παρατήρηση. να βρεθεί µέσα ο Λόγος Χριστός και τότε πια δεν είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου έχεις πολλά αγαθά». καλό κάνουν κι αυτοί. γύρω. γύρω. όλης της υπάρξεώς µου. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». δεν µπορούµε να προσλάβουµε τίποτα απ΄ όλα αυτά. χωρίς την ουσία και χωρίς τον πόνο και την οδύνη. Αυτός είναι ο κανόνας: στροφή στο Θεό. Άλλο ότι η Εκκλησία για να κάνει Λειτουργία µπορεί να πάρει το πρόσφορο κι απ΄ το φούρνο. θα αφήσεις αυτό που ξέρεις και θα πας στη λογοποίηση της ψυχής σου (ουσία). του σώµατος. κατά τα ενεργήµατα. χωρίς την κίνηση. Να τ΄ ακούσουµε. ∆εν το δεχόµαστε. Ήταν πολύ µεγάλα θέµατα. ψυχή µου. Είναι άνοµο για την Εκκλησία µας. µικρά. να καταλάβουµε µερικά πράγµατα παραπάνω. Καµιά τεχνική δεν µπορούµε να δανειστούµε. µικρά µηνύµατα στην αγάπη σας. ακόµη κι απ΄ τον ψυχολόγο˙ «να. Αλλά µεθοδολογία ψυχοθεραπευτική δεν µπορούµε να προσλάβουµε. Το υποστήριξαν αυτό µερικοί. Τι τεχνική. Όχι εδώ. τον πόνο τον ασκητικό. µε την οποία ασχολείσαι γύρω. Θα µισήσεις αυτήν την ψυχή. τι µου βάζει κανόνα. Εκεί να ορίσετε τη θεραπευτική. οριζόντια. Ναι. έστω αν βοηθούν αυτούς τους ανθρώπους για να µην πηδούνε απ΄ τα παράθυρα -µέχρι να βρουν την Εκκλησία. 11 . να τα κάνω µικρά. Ποια τεχνική. ανάστα. ∆εν είναι δυνατό. Κι έρχεται πια το µυστήριο της Εξοµολογήσεως. ∆εν έχουµε να προσλάβουµε µεθοδολογία. στο σχολείο είναι στενοχωρηµένο». Και να πάει σ΄ άλλο χώρο τον πιστό.» Βλέπετε τη διαφοροποίηση. Οι τεχνικές είναι οι φιλοσοφικές εκφράσεις και προσπάθειες να συγκρατήσουµε τον άνθρωπο από το να µην ξεσπάσει από τα πάθη του πιο πολύ. προσπάθησα να τα απλοποιήσω. των αισθήσεων. Κατά τ΄ άλλα όσοι δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου. Κι έρχοµαι σ΄ αυτό µε το οποίο ξεκίνησα.ε. µια πρόσληψη είναι. Να προσλάβουµε από την ψυχιατρική πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος.πλεονάζουσα ενασχόληση µε την ψυχή. η λογοποίηση της ψυχής. τι καθεύδεις. ένα παιδάκι το οποίο είναι σε µια οικογένεια όπου είναι καταπιεσµένο. ∆εν µπορεί να µπει στο Μυστήριο µέσα καµιά τέτοια δοµή κατά τα µέτρα πολύ απλά που σας τ΄ ανέλυσα. Και πια το Μυστήριο δε δέχεται τεχνικές αυτών των µεθοδολογιών. Λένε. κάπου για να ξέρετε λίγο πού θα σταθείτε σ΄ αυτό το χάος που επικρατεί σήµερα. από µεθοδολογίες. Είναι Μεγάλη Σαρακοστή. οι νευροδιαβιβαστές.
