Κωνσταντίνος Στρατηγόπουλος) alopsis
Αποµαγνητοφωνηµένη οµιλία του π. Κωνσταντίνου, στην Αγία Παρασκευή του οµωνύµου προαστίου Αθηνών, στις 18-3-2003. Εισαγωγή Τί είναι πρόσληψη; Τί είναι ψυχιατρική; Τί είναι ψυχολογία; Τι είναι ψυχοθεραπευτική; Υπάρχει ορισµός της ψυχής στην Ψυχοθεραπευτική; Ορισµός της ψυχής, σύµφωνα µε τους Πατέρες της Εκκλησίας. Πρώτο θεολογικό σηµείο. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Τρίτο θεολογικό σηµείο. Τι είναι οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες; Μπορούν οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες να γιατρέψουν την ψυχή; Πώς θεραπεύεται το "εγώ" σύµφωνα µε τον Άγιο Μάξιµο τον Οµολογητή. Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου, ούτος σώσει αυτήν. Μπορεί το Μυστήριο να δεχτεί τεχνικές και µεθοδολογίες; Έχουµε µπροστά µας ένα θέµα πάρα πολύ καίριο πραγµατικά, πολύ λεπτεπίλεπτο, που πρέπει να το δούµε µε πλεονάζουσα σοβαρότητα, γιατί ακριβώς αυτή η συγκριτική που θέτει το θέµα µπροστά µας, «Ψυχοθεραπεία και Εξοµολόγηση», µπορεί να δηµιουργήσει συγχύσεις ή ακόµη και περιττές αντιπαλότητες. Επειδή το θέµα είναι πάρα πολύ µεγάλο, στα λίγα λεπτά που διαθέτω µπροστά µου, θα προσπαθήσω να το σκιαγραφήσω πολύ απλά, πολύ αδρά, να πω πολύ µεγάλες έννοιες µε απλά λόγια, να το ορίσω στην αγάπη σας και να ΄χετε κάποιο στοιχείο, κάποιο επίπεδο, για να µπορείτε όταν γίνονται αυτές οι αναλύσεις να τις καταλαβαίνετε λίγο καλύτερα. Πρώτα-πρώτα, πού στοχεύει αυτή η συγκριτική; Τι στόχο έχει; «Εξοµολόγηση ή ψυχοθεραπεία». Πρώτα-πρώτα για ένα ξεκαθάρισµα εννοιών, να ξέρουµε τι έχουµε µπροστά µας και ποιες είναι οι έννοιες, ποιες είναι οι ορολογίες. Τι εννοούµε «ψυχοθεραπεία». Και ένα δεύτερο, πάρα πολύ ουσιαστικό και πολύ καίριο για την Εκκλησία µας, είναι για να µη γίνει πρόσληψη λαθεµένων στοιχείων. Τι είναι πρόσληψη : ξέρετε, η Εκκλησία µας όταν µπει σ’ ένα χώρο για να κάνει ποιµαντική, όταν κάνει ιεραποστολή, προσλαµβάνει τα στοιχεία του πολιτισµού που είναι εκεί του τόπου- τη «σάρκα» του τόπου και µέσα σ’ αυτή τη «σάρκα» ορίζει την αγάπη του Θεού. Και ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη σάρκα, την ανθρώπινη φύση. Έτσι λοιπόν η πρόσληψη είναι ένα καίριο θέµα˙ τι προσλαµβάνουµε. Ό,τι είναι προς πρόσληψη, προς αγιασµό, το προσλαµβάνουµε. Βλέπετε, ο Χριστός προσέλαβε την ανθρώπινη φύση. ∆εν προσέλαβε την αµαρτία της ανθρώπινης φύσης. Έχουµε εµείς κάτι να προσλάβουµε από αυτούς τους χώρους που γίνονται αυτές οι διεργασίες, ή όχι; Έχουµε να πάρουµε κάτι από όλες αυτές τις µεθοδολογίες που αναπτύσσονται, εµείς, ως νέες τεχνικές προσεγγίσεως των ψυχικών δεδοµένων; Πρέπει να τονίσω εκ προοιµίου, για τους χώρους που θα αναφερθώ, της 1
σεβόµαστε και εκείνους που προσεγγίζουν τα οργανικά µεγέθη του εγκεφάλου. Ε. αλλά πιστεύω να καταλάβατε πως η ψυχιατρική είναι ένας κλάδος επιστηµονικός. Έτσι λοιπόν. φυσικά. δεν έχουµε τίποτα µε την ψυχιατρική υπ΄ αυτήν την έννοια. Μπορεί να είσαι ένας ψυχοθεραπευτής. Η ψυχοθεραπεία είναι µία έκφραση διαφόρων φιλοσοφικών αντιλήψεων περί 2 . Μπορεί κι ένας ψυχολόγος να ξεφύγει από τα όριά του (παρατήρηση απλώς: να πει για ένα παιδί το οποίο είναι σε µια οικογένεια η οποία φωνάζει. Γιατί το περιεχόµενό του είναι σωµατικό. σήµερα ο µεγαλύτερος χώρος της ψυχιατρικής οµολογεί πως ο όρος «ψυχιατρική» είναι ατυχής. δεν υπάρχει δηλαδή κακότητα. Είναι µια ψυχολογική παρατήρηση. ούτε ψυχολόγος. Άρα. Απλώς παρατηρεί συµπεριφορά. Είναι µια προσπάθεια να βοηθήσουν τον άνθρωπο. αυτός κουράζεται και αρρωσταίνει. ∆εύτερον. ο οποίος εκφράζει διάφορες φιλοσοφικές αντιλήψεις. Αυτό το παρατηρεί η ψυχολογία. είναι κάτι τελείως διαφορετικό. Είναι µια παρατήρηση µιας συµπεριφοράς. Κοιµάται ένας σ’ ένα χώρο που είναι χωρίς ήλιο. πάρα πολλά. Θέλουν να βοηθήσουν τον σήµερα κουρασµένο και τραυµατισµένο άνθρωπο. το σώµα να αρρωσταίνει από τις διεργασίες της ψυχής. κάνει φασαρία. ότι όσοι ασχολήθηκαν έχουν ένα καλό κοίταγµα. ∆ηλαδή. νευρικό σύστηµα ή οτιδήποτε άλλο αφορά το σώµα. Απλά τα λέω τώρα. Αυτό το ξεκαθαρίζουµε. Είναι µια παρατήρηση πώς εκφέρεται η ψυχή. Για να ξέρουν και οι χριστιανοί να µη συγχύζονται και µπλέκουν τα πράγµατα. Γι’ αυτό δεν διαθέτουµε καµία αµφιβολία. Έχουν γραφτεί κείµενα. Μπορεί κι ένας ψυχίατρος να ξεφύγει από τα όριά του και να κάνει ψυχοθεραπεία. ότι είναι νευρικό στο σχολείο). Παρατηρεί απλώς πώς κινείται η ψυχή που δεν την ξέρει. Η ψυχιατρική ασχολείται -ως ιατρικός κλάδος. ∆ιαφέρουν αυτοί οι τρεις όροι. Είναι σωµατική διεργασία. κάποιων. Αλλά παρατήρηση δεν είναι ο λόγος περί ψυχής. και στην Ελλάδα µας και στο εξωτερικό για το ατυχές του όρου «ψυχιατρική». οµολογουµένως. λοιπόν. Και υπάρχει και η ψυχοθεραπευτική. η ψυχολογία. ∆ιαπιστώνει πώς συµπεριφέρεται ο άνθρωπος κάτω από διάφορες συνθήκες. Βλέπει η ψυχολογία και λέει «όταν υπάρχει θόρυβος. Είναι ένα οργανικό µέγεθος και. θετικός.τι αφορά δηλαδή τα σωµατικά µεγέθη. πιστεύω να το καταλάβατε. Γιατί η ψυχολογία τι κάνει. επειδή είναι ο θόρυβος µεγάλος. µια καλή διάθεση. Είναι παρατήρηση συµπεριφοράς. Και εδώ ο όρος είναι ατυχής. Τα λέω πολύ απλά. Τονίζω πως δεν είναι ανάγκη να είσαι ψυχίατρος για να κάνεις ψυχοθεραπευτική. Οι πιο γνωστοί όροι που έχουµε µπροστά µας είναι οι όροι : ψυχιατρική. Μπορεί να το δούµε σε λίγο αυτό. Είναι η προσπάθεια πια. δε µας αφορά τώρα η ψυχιατρική. Να πω πού διαφέρουν και τι είναι. κοιτάζει το σώµα˙ απλώς έτυχε κάτω από µια λανθασµένη ορολογία να εκφράζει αυτό που εκφράζει.ψυχοθεραπείας ειδικά. αν ένας εργάτης δουλεύει σ’ ένα εργοστάσιο που έχει θόρυβο.µε τις διεργασίες του εγκεφάλου. Να αρχίσω πρώτα-πρώτα να ξεκαθαρίζω τους όρους. Η ψυχοθεραπεία. αισθάνεται λίγο άσχηµα. που είναι µια προσπάθεια που κάνει σήµερα η επιστήµη να βρει βαθύτερες οργανικές διεργασίες. για θεραπεία του ανθρώπου. Μπορεί. Είναι η προσπάθεια να θεραπευτεί η ψυχή. Ό. Και όπως σεβόµαστε την ιατρική για όλα τα µέλη του σώµατός µας. Εφόσον προσδιορίζει αρρωστηµένο εγκεφαλικό µέγεθος. εφόσον η ίδια δεν προσπαθεί να µπει σ΄ άλλους χώρους που δεν τους κατέχει. µιλάνε για διανοητικές νόσους (mental diseases). για να θεραπεύσουν την ψυχή. του νευρικού συστήµατος (ένα όργανο είναι) και των λεγοµένων νευροδιαβιβαστών. Αλλά το θέµα είναι το πώς θα βοηθήσουν τον άνθρωπο. ψυχολογία και ψυχοθεραπευτική. Βλέπετε και µόνο ο όρος συγχύζει τα πράγµατα. Είναι µια προσέγγιση σωµατική. του νευρικού συστήµατος και των νευροδιαβιβαστών. αυτός ο άνθρωπος είναι στενοχωρηµένος». Εξάλλου σ’ άλλες χώρες δεν µιλάνε καν για ψυχιατρική.
Είναι καίρια για την ανάλυσή 3 . Γι΄ αυτό λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». σε εκείνο το περίφηµο βιβλίο του -εύχοµαι όλοι οι Χριστιανοί να το διαβάσουν. Έχω βρει κάποιους ορισµούς της ψυχής σε κείµενα των πατέρων. Όλες αυτές οι επιστήµες έχουν ένα κέντρο. όχι σωστή µίξη. ∆εν υπάρχει. αλλά εγώ θα διαβάσω µετάφραση. Άρα δεν ξέρουν µε τι ασχολούνται. πραγµατικά θα χρειαζόταν µια ώρα για ανάλυση του ορισµού. χωρίς να έχει αλλού νου στην περιοχή της.τι έδωσε ο Θεός να τη συντροφεύει». Όσο µπόρεσα. να σας δώσω τι λέει η Εκκλησία µας και µετά θα κάνω µια συγκριτική. έχω κοιτάξει και πολλά συγγράµµατα και πολλά λεξικά που αναφέρονται σ΄ αυτόν τον χώρο των ψυχοεπιστηµών.είναι συγκεκριµένα. Ο ορισµός της ψυχής δε δίνεται πουθενά. Λέει ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος στα «∆ογµατικά Έπη».που λέγεται «Έκδοσις ακριβής της Ορθοδόξου πίστεως». τα «∆ογµατικά Έπη» («Έπη». ασώµατη. είναι η ψυχοθεραπευτική προσέγγιση.και δεν ξέρουµε ούτε το περιεχόµενο της αναζητήσεώς µας. Πολύ βαθύς ορισµός. ενεργητική. περί ψυχής: «Η ψυχή είναι πνοή του Θεού και δέχθηκε σύντροφό της ό. Να διαβάσω το κείµενο που γράφει εδώ ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός˙ ορισµός της ψυχής: «ψυχή. είναι ουσία ζώσα.δεν ξέρει το αντικείµενο µε το οποίο ασχολείται. Έτσι λοιπόν αν καταλάβατε αυτή τη βασική αφετηριακή τοποθέτησή µου εξ απόψεως ορισµών. «Πνοή έδωσε ο Θεός». πάρα πολύ δύσκολα γραµµένα. Υπάρχει ένας απλός ορισµός. λογική και νοερή. Ουδείς. δηλαδή τραγούδια). Αρκεί κι αυτοί να µην εκτρέπονται (µπορεί ένας ψυχολόγος να κάνει ψυχοθεραπευτική˙ εξετράπη από την παρατήρηση. θελητική. Τι ορίζεται ως ψυχή.ψυχής. τρεπτή. το σώµα δηλαδή. Κι έτσι είναι. Ο ψυχοθεραπευτής και φυσικά και ο ψυχολόγος -που απλώς βλέπει τις αντιδράσεις της ψυχής στις διάφορες καταστάσεις. δηλαδή εθελότρεπτη˙ είναι και κτιστή. τα δόγµατα της πίστεώς µας. Απλώς να παραθέσω δύο από τους πατέρες που προσεγγίζουν την έννοια της ψυχής και δίνουν ορισµό της ψυχής. που είναι γραµµένα στο πρωτότυπο σε αρχαία Ελληνική γλώσσα και µάλιστα σε ρυθµό αρχαίων και ιαµβικών στίχων. Τι τολµάνε να γιατρέψουν. απλή. µε τα θέµατα της εκκλησιαστικής ποιµαντικής θεραπευτικής και εξοµολογήσεως. Ασχολούµεθα δηλαδή µε κάτι αν είµαστε ψυχοθεραπευτές. Γι’ αυτό εκείνο που µας αγγίζει εµάς κι εκεί που µπορεί να γίνει µίξη. Τι είναι αυτό που λένε αυτοί ψυχή. αόρατη κατά τη φύση της στα σωµατικά µας τα µάτια. απλά και γλαφυρά. Άρα στέκοµαι τι είναι αυτή η ψυχοθεραπεία. λοιπόν. Τα άλλα -είπα. αφού όλα αυτά τα έχει πάρει κατά φύσιν από το ∆ηµιουργό της. ∆εν υπάρχει ορισµός της ψυχής στην ψυχοθεραπευτική. µετά από µερικούς αιώνες απ΄ το Γρηγόριο το Θεολόγο δίνει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. Το πρώτο ερώτηµα: η ίδια η ψυχιατρική αρχίζει να αρνείται τον όρο ψυχή. παρατήρηση συµπεριφοράς είναι). που δίνεται πρώτα-πρώτα από τον Άγιο Γρηγόριο το Θεολόγο. Όταν λέω «γεωλόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τη γη. ∆εν τον ξέρει. Πώς γιατρεύουν. Και εδώ είναι το επικίνδυνο. γιατί η ψυχοθεραπευτική θέλει να θεραπεύσει την ψυχή και προτείνει µάλιστα και µεθοδολογίες θεραπείας της ψυχής. Άρα το περιεχόµενο της ερεύνης του είναι η γη. πολύ προχωρηµένο ορισµό. Είναι κορυφαία ποιήµατα δογµατικά. Προσέξτε τη λέξη «ουσία». αυτεξούσια. ασχηµάτιστη. Γι’ αυτό ακριβώς να αρχίσω τώρα να κάνω µια θεολογική προσέγγιση. απλή. όπου ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός βάζει κάτω και αναλύει. αλλά πολύ ουσιαστικός. Όταν λέω «βιολόγος» εννοώ αυτόν που ασχολείται µε τα του οργανικού βίου του ανθρώπου. απ΄ όπου πήρε το είναι κατά φύσιν». Μάλιστα αυτός ο ορισµός είναι γραµµένος σ’ ένα από τα κείµενά του. αλλά είναι η ίδια καθαρή. Έναν πιο προχωρηµένο ορισµό. µπορώ να προχωρήσω. Ενώ χρησιµοποιεί ως όργανο το σώµα και παρέχει σ’ αυτό ζωή και αύξηση και αίσθηση και γέννηση. Αυτή είναι η προσέγγιση του Γρηγορίου του Θεολόγου.
Για πρώτη φορά καταθέτω το πρώτο µου σχέδιο εδώ στην αγάπη σας. Ουσία και ενέργεια. έχουµε ουσία και ενέργεια στην ψυχή µας. η ψυχή των ζώων (προσέξτε. δηλαδή δεν έχει διχασµούς µέσα Του. Λέει «το αίµα του ζώου ψυχή αυτού εστί». Πεινούν. αλλά είναι λέει και λογική. που αν γίνουν κατανοητά από το πλήρωµα της Εκκλησίας. Άρα βλέπετε. ο ∆ηµιουργός την έδωσε. ότι η ψυχή του ανθρώπου έχει ουσία και ενέργεια. έχουν το ορµητικό. ο Θεός αναπλήρωσε την έλλειψη του λογικού µε την υπεροχή των αισθητηρίων». τότε θα έχουµε στο χέρι µας τα όπλα για τη διαφοροποίηση και τη διάκρισή µας από όλες τις ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες. αλλά τι ψυχή) είναι η ζωή του σώµατός τους. Για να δούµε λοιπόν τρία καίρια σηµεία της θεολογίας µας. ∆εν υπάρχει όµως ουσία της ψυχής. αλλά είναι εικόνα του Θεού. τα θεολογικά. Και εφόσον η ψυχή είναι κτίσµα του. Ποια είναι αυτά τα τρία σηµεία. λέει ότι τα ζώα έχουν ψυχή. ∆εν είναι µόνο σάρκα το ζώο. αλλά είναι µόνο ενέργειες. αυτό είναι η ενέργεια της ψυχής). Είναι λέει και «ορµητική». Ενέργεια είναι ό. γι΄ αυτό λέει πάρα πολύ ωραία ο Βασίλειος Καισαρείας.κι άλλο που εµείς έχουµε µια πλεονάζουσα θεολογία που έχει να δώσει κάλλος και σ΄ αυτό που κι εκείνοι κάνουν. ο γνωστός Βασίλειος Καισαρείας (λέω δική του «Εξαήµερο». Βλέπετε τα ζώα είναι ορµητικά (έχουν και ορµές) και αυτό είναι ενέργεια. Και φυσικά είναι αόρατη. Λέει ο Άγιος Μάξιµος ο Οµολογητής : «η ψυχή του ανθρώπου κινείται. Ενέργεια είναι όλα αυτά µε τα οποία εκφέρεται η συµπεριφορά µας. Το λέει και η Αγία Γραφή. γι΄ αυτό και όταν διαλύεται το σώµα. ∆εν είναι αυτή η ψυχή που λέµε εµείς. µια ουσία που δεν µπορούµε να την προσεγγίσουµε. Το σέβοµαι! Αλλά αυτό δε σηµαίνει ότι δέχοµαι τη µεθοδολογία ή τους ορισµούς τους. τα συναισθήµατα είναι ενεργήµατα της ουσίας που δεν την προσεγγίζουµε. Πρώτο θεολογικό σηµείο. Γράφει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς κάτι καταπληκτικό. Μίλησαν πολλοί πατέρες της Εκκλησίας µας. (Αυξάνει. η κατ΄ εικόνα. πηδούν. τα καίρια. λέω. όχι ουσία. Αυτή είναι η ουσία του Θεού. αλλά δεν έχουν το έλλογο. Να θυµηθούµε πάλι το Γρηγόριο το Θεολόγο που λέει πως ο Θεός είναι «απλός». ∆εν τις λέω ακόµη ποιες είναι. Παρακαλώ τώρα την αγάπη σας όσο µπορείτε να µε ακολουθήσετε σε τρία κεφαλαιώδη σηµεία. είναι µόνο ενέργεια. Λέει ο Γρηγόριος ο Παλαµάς. θρέφεται. Αυτά που σας παρουσιάζω σήµερα έχω τη µεγάλη χαρά για πρώτη φορά να τα παρουσιάζω σε σας σαν ένα σχεδιάγραµµα ενός µεγάλου βιβλίου που ετοιµάζω γι΄ αυτά τα θέµατα. είναι θρεπτική και αυξητική». Κρατήστε λοιπόν ότι είναι ουσία ζώσα. Άλλο που δε λέω ότι είναι βλάσφηµοι -δεν ξέρουν. έχει µία κίνηση. Τα ζώα έχουν το αυξητικό. ένας πατέρας της Εκκλησίας που έγραψε µία δική του «Εξαήµερο». 4 . συνδιαλύεται και αυτή η ενέργεια µαζί. Πιθανώς κι απ΄ την αυτοκτονία. θα µπορούµε να κάνουµε τη συγκριτική µας χωρίς αντιπαλότητες. ∆ηλαδή δεν είναι φτιαγµένη να έχει διχασµούς. σέβοµαι τον κόπο και τον µόχθο αυτών των ανθρώπων˙ προσπαθούν κάπου να κρατήσουν κάποιους ανθρώπους.στις κορυφαίες εκφράσεις τους. απλή κι όλα τα άλλα που είπα και φυσικά είναι κτιστή. Είπα. Μόνο ο άνθρωπος έχει την ουσία. επέλεξα ελάχιστα κοµµάτια και περικοπές -να µην σας κουράζω. χορεύουν. αλλά είναι µια ενέργεια. Μην µπλέκεστε µε τις ορολογίες. Είναι µια ενέργεια αυτό. έχει φτιαχτεί από κάποιον.τι βλέπουµε να εκφράζεται: τα αισθήµατα. λογική και νοερή. Τα ενεργήµατα είναι κάποιες κινήσεις ζωικές.µας η λέξη «ουσία» που είναι «απλή». είναι κι αυτή απλή. Να ξέρουµε τι έχουµε εµείς ως θησαυρό στα χέρια µας και µετά βλέποντας το άλλο που έχουν οι άλλοι. γιατί άλλοι έγραψαν «Εξαήµερο»): «επειδή τα ζώα δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. γιατί δεν έχουν τίποτα άλλο εκτός από τα ενεργούµενα µέσω του σώµατος. κινείται. έλλογος˙ πάνω στην ψυχή έρχεται και εγκαθιδρύεται η Χάρις του Θεού. τα οποία δίνουν πραγµατικά απαντήσεις σ’ όλη µας την αναζήτηση.
είναι σε µια συνεχή κίνηση. ή αυτόν που δουλεύει πολύ να τον βάλω να ξεκουραστεί λίγο. Λέει. Και τα δύο είναι αρρώστιες.ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες αγνοούν το λογικό µέρος της ψυχής και κινούνται στο πώς θα χαλιναγωγήσουν ή και θα ερεθίσουν τα ένστικτα σαν θεραπευτική µεθοδολογία. Η Εκκλησία µας µας βάζει να κινηθούµε : προσευχήσου. Βλέπετε πώς συνδυάζεται η µετάνοια: εξοµολόγηση. υποκύπτουµε στους λογισµούς. τρέχουν πιο γρήγορα από εµάς. Άλλοι δεν κάνουνε τίποτα και µόνο αναπαύονται. εκεί φτάνει σε µία κατάσταση όπου φαίνεται ότι παύει. Ζωώδεις εκφράσεις: θυµός. Επειδή τον έφτιαξε µία αιτία και κινείται. τα ζώα πηδάνε πιο πολύ από εµάς. Αν τρέχεις. Τι είναι η νηστεία. τότε πώς προσεγγίζω την ψυχή. Μέσα στο απέραντο. λέει ο µεγάλος θεολόγος Μάξιµος ο Οµολογητής. είναι αιώνιος. ∆εύτερο θεολογικό σηµείο. Αν αγνοήσω την ουσία της ψυχής. Και εµείς πέφτουµε. Αλλά κάπου αναπαύεται στο Θεό. Τι λέει η Εκκλησία. κινούµεθα προς το Θεό. λάθος τρέχεις. Σου λέει. χωρίς να φτάσεις στην ατρεψία. Έγινε άτρεπτος άνθρωπος πια. Άλλοι τρέχουν πολύ και κουράζονται και άλλοι επειδή κουράστηκαν πάνε να ξεκουραστούν. Και οι δυο θα κινηθούν προς το Θεό. λίγο από κει. πώς µπορείς να προσεγγίσεις τη θεραπευτική. µας έρχονται λογισµοί. να κινηθείς σ΄ Αυτόν. ο οκνηρός και πώς θα κινηθεί ο δυναµικός και ο δραστήριος. γιατί δεν έχουν αυτήν την ουσία της ψυχής. Ενώ βλέπετε. Ανάπαυση στο Θεό σηµαίνει πια µια ακινησία που δεν είναι ακινησία. Αν δεν καταλάβουµε αυτήν την κίνηση του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητή προς το Θεό. Λάθος και τα δύο. Αν δεν κινείσαι. Τι είναι η γονυκλισία. προς τα πάνω και συνέχεια κινείται ο άνθρωπος προς το Θεό. αφού δεν ξέρουν ότι η ψυχή είναι ουσία και ενέργεια και λένε ότι είναι µόνο ενέργεια. ∆ε λέει ο Απόστολος Παύλος «από δόξα εις δόξαν». αλλά δεν παύει. του Γρηγορίου Θεολόγου και του Μαξίµου. πάλι αρρώστια είναι. η ψυχή του πια κινείται και πάλι κινείται. Ο Θεός είναι ατελείωτος. µέχρις ότου καταλήξει µέσα στο Θεό. Ακούστε τι γίνεται στον κόσµο. Τρέχουνε. Κινούνται οι άνθρωποι οριζόντια. όπου εδράζεται το λογικό. δεν πεινώ. Έρχεται από το κάλλος της θεολογίας του Αγίου Μαξίµου του Οµολογητού. Η κίνηση της ψυχής προς το ∆ηµιουργό της ως θεραπευτική τοµή. Πώς µπορεί λοιπόν να γιατρέψουν την ψυχή όλη. που είναι η µόνη θεραπευτική κίνηση που έχει ο άνθρωπος. κινείται γιατί φτιάχτηκε από το Θεό˙ κινείται. ∆εύτερος ορισµός. Πού να σταµατήσει. Μέσα στο αιώνιο. δεν κάναµε τίποτα. Που τι σηµαίνει. κάνε µετάνοια. καθετί και φυσικά ο άνθρωπος που έλαβε την ύπαρξη -το είναι. Αυτή η κίνηση είναι φτιαγµένη από το Θεό για να πηγαίνει τον άνθρωπο στο Θεό. και είναι µόνο το ορµητικό και το θρεπτικό. νεύρα. Να λοιπόν κάτι σπουδαίο. όπου. Θα δούµε σε λίγο -µερικά παραδείγµατα θα δώσω. αλλά κινούµεθα προς το Θεό και η θεραπευτική της Εκκλησίας µας είναι να κινηθούµε προς το Θεό. Ο άνθρωπος έτσι φτιάχτηκε από το Θεό. η Λειτουργία. Αν βγάλω την ουσία που την ξέρει µόνο η Εκκλησία η οποία έδωσε ορισµό.κινείται. χωρίς να τρέχεις προς το ∆ηµιουργό σου. όλα τ΄ άλλα τι είναι. βάλε το είναι σου. Και αυτοί που τρέχουν αρρωσταίνουν και αυτοί που δεν τρέχουν αρρωσταίνουν. Γι΄ αυτό γίνεται η κίνηση. γίνεται ο άνθρωπος άτρεπτος. Ακόµη και στο χώρο της Εκκλησίας. έχω ανάγκες.ενώ δεν ήταν τίποτε -από το µη είναι. για ποια ψυχή οµιλώ. Αν δεν ξέρω αυτό το σηµείο διακρίσεως ουσίας και ενέργειας της ψυχής του Παλαµά. κάνουν πράγµατα που δεν τα κάνουµε εµείς. κάνε µια κίνηση. Αγνοώντας την κίνηση αυτή. Να κινηθεί το σώµα. Τι είναι η 5 . Πιστεύω αυτό να το καταλάβατε. Πώς θα κινηθεί ο τεµπέλης. που είπαµε είναι µια στάση. αγωνία. και αυτός πολύ απαραίτητος. Μέσα στο ατέλειωτο. του Βασιλείου Καισαρείας. Θα σας το πω µε ένα απλό σχήµα.Βλέπετε. Αλλά τους λείπει η ουσία του πράγµατος. ∆εν είναι δηλαδή τον τεµπέλη να τον βάλω να δουλέψει. αλλά αµαρτάνουµε λίγο από δω. Είναι µια κίνηση πάντοτε αναγωγική. ταχύτητα. πεινώ.
αν η κίνηση για ηδονή δεν πάει στο Θεό. Έκτη. Είναι η κίνηση του όλου ανθρώπου προς το Θεό. Έβαλε λοιπόν την οδύνη ως φάρµακο. από οποιαδήποτε άλλη καλοπροαίρετη και έντιµη κατά τα κοσµικά προσπάθεια θεραπευτικής. Μια συνεχής κίνηση: Ώρες˙ Πρώτη. δεν έδωσε ηδονή στην κάθε αίσθηση. Τονίζω πρώτα˙ η διαφορά ουσίας και ενέργειας στην ψυχή. Η κίνηση πρωί. Τρίτη. Αλλά δεν είναι η έξοδος της τραγωδίας εκεί που ψάχνουν απλώς. όλα τ΄ άλλα είναι αισθήσεις (η γεύση κτλ). της εικόνας. Μια συνεχής ενεργοποίηση προς Αυτόν. Αυτή η ηδονή του «εράσθαι τον Θεόν». προς το Θεό. Ενέργειες είναι οι εκφράσεις οι εξωτερικές. υπάρχει όµως µέσα. Αν κάποιος δεν ορίσει τον υπό θεραπεία κάτω απ’ αυτήν την κίνηση. όπου µες την οδύνη και τον πόνο η ηδονή που πάει να ξεσπάσει. µεσηµέρι. καίριο σηµείο αυτό σε µια ψυχοθεραπευτική διαδικασία και µάλιστα τονίζει ο Μάξιµος «και επειδή είδε ο Θεός πως ο άνθρωπος έτρεψε όλη την ηδονή. Το ξαναλέω˙ δε θέλω να παρεξηγηθώ. Βλέπετε. βράδυ: Μεσονυκτικό. ανεπανάληπτη διαφορά της Εκκλησίας µας απ’ οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική διαδικασία και ας έχει τις καλύτερες προθέσεις. Καλά κάνει και τον συγκρατεί. πρώτα ήταν η ουσία και η ενέργεια και µετά έρχεται αυτή η κίνηση. λέει. Απόδειπνο. Προσέξτε.ενατένιση µε το µάτι. η συνεχής κίνηση προς το Θεό. Εσπερινός. Να. Να διαβάσω το κείµενο του Μάξιµου. το΄χει µέσα του. Είναι µια άλλου είδους στάση. Άρα. το λέει και λίγο αλλιώτικα ο Μάξιµος. αλλά ο Θεός. Μες το Θεό. γιατί εκεί θα στηριχθούµεορίζουν την ουσιαστική διαφορά του µυστηρίου της Εκκλησίας. Ο άνθρωπος έχει µέσα του την κίνηση προς ηδονή. Οι αισθήσεις είναι απ΄ το Θεό. αλλά δεν µπορεί πάντα να τον συγκρατεί. σπουδαίο θεραπευτήριο. ακούµε. να αγαπάς το Θεό. να µην καταστρέφει τον κόσµο. έβαλε την οδύνη. Είναι κάτι πράγµατι καταπληκτικό. Τι είναι όλες αυτές οι σωµατικές πράξεις που κάνουµε στην Ορθοδοξία µας και πολλοί άλλων οµολογιών δεν τις καταλαβαίνουν. Θέλω να σταθώ ένα λεπτό. Αν έχουµε την κίνηση προς ηδονή. αυτό το µέγεθος το ορίζει ως θεραπεία. όλες οι αισθήσεις -αυτό που κάνει η Ορθοδοξία µας. ουσία είναι το έλλογο. Ορίζω το δεύτερο˙ η κίνηση προς το Θεό και καµία άλλη κίνηση δεν 6 . η µοναδική θεραπευτική. δεν έβαλε µέσα της ηδονή» -µην το παρεξηγήσετε. Αυτό το σηµείο λοιπόν της κινήσεως για µια στιγµή ο Μάξιµος ο Οµολογητής το λέει (είπα αναπαύεται). έδωσε κίνηση προς ηδονή προς το Θεό. Βλέπετε «στάση» δεν είναι καλή λέξη. κουράζονται πραγµατικά. να γίνει κάτι κυρίαρχο αρχίζει και υποτάσσεται. συνέχεια κινείσαι «από δόξα εις δόξαν». Αν οι αισθήσεις στραφούν στο Θεό και κινηθούν προς το Θεό. απλώς τον ταλαιπωρεί από δω κι από κει. βλέπετε µια άλλη ειδοποιός διαφορά. να µην αυτοκτονήσει. Είµαστε γεµάτοι από αισθήσεις. της θεραπευτικής της.«αλλά κάποια νοερή δύναµη προς ηδονή». το Μάξιµο και τον Παλαµά. που είναι γραµµένο από τους µεγάλους αυτούς πατέρες. Και ένα καίριο σηµείο. η θεραπευτική της Εκκλησίας µας. Τι είναι αυτός ο συνεχής κύκλος των ακολουθιών της Εκκλησίας µας. Αυτά τα τρία καίρια σηµεία τα θεολογικά -επιτρέψτε µου να τα επαναλάβω απλώς να τα θυµάστε για τη συνέχειά µας. Βλέπετε. Όρθρος. τότε στρέφεται και γίνεται ηδονή των αισθήσεων και εκεί αρχίζει η αµαρτία. λέει ο Μάξιµος. Και ενώ αναπαύεσαι είσαι εκεί µέσα. Βλέπουµε. αισθανόµαστε τα πάντα. Τον συγκρατεί. λέει. αν δεν τον βάλει σ’ αυτή την κίνηση. «Ο Θεός». ο Θεός έβαλε ένα φάρµακο και ένα θεραπευτήριο. Ενάτη. την έτρεψε τώρα προς τις αισθήσεις του. το τρίτο σηµείο το θεολογικό. «ο οποίος δηµιούργησε την ανθρώπινη φύση. ακούστε πώς το ερµηνεύει. να µην απογοητευτεί. όλα είναι αισθήσεις. έχει καίρια σηµασία. µπορεί να δώσει αυτή τη διαφορά. την κίνηση προς ηδονή που είχε προς το Θεό. Καίρια. Ήρθε η οδύνη και καλύπτει την ηδονή του ανθρώπου. αλλά τι ηδονή. Οι άνθρωποι έχουν καλές προθέσεις και κουράζονται και ιδρώνουν κοντά στους ανθρώπους. Και επειδή ο Θεός είναι απέραντος. Το λέει «έκσταση».
που επειδή δεν την έχουµε προς το Θεό. Κτιστή δεν είναι.θα΄ πρεπε τουλάχιστον να ψάξουν. Κτιστές είναι. Ότι «παν κτιστόν µη ερευνώµενον». Απλώς µένει η λανθασµένη ορολογία «ψυχιατρική». Και τρίτον˙ η δοµή της ηδονής. Ξεκίνησαν λοιπόν χωρίς να ξέρουν αυτήν την ιστορία. Όλα που λέµε. Απλώς προσπαθεί να τ΄ αποκαλύψει. Γιατί ο άνθρωπος είναι έτσι. κτιστή δε λέτε ότι είναι η ψυχή. Αν πει ένας ότι είναι εγωισµός. Άρα παν κτιστόν µη ερευνώµενον. βλέπετε λέει κίνηση. αλλά µη ερευνώµενη. ΟΧΙ. Ο καθένας πιάνει κάτι. Άλλο αυτό και άλλο η φιλοσοφία περί της παθήσεως. γαστριµαργία… Αυτή η έκρηξη είναι πια. Ερώτηση: δε µου λέτε. αλλά ηδονή του «εράν Αυτόν». δεν έχουµε αυτήν την κίνηση να αγαπήσουµε το Θεό ως ηδονή. Το καθετί κτιστό είναι ερευνώµενο». Αν δεν εκφραστεί προς τα πάνω. Κινείσαι στο Θεό και µετά έρχεται αυτή η ηδονή. δύο βασικές ορολογίες είναι : «νευρώσεις». η ψυχοθεραπεία της σύγχρονης κοινωνίας. όπως τα όρισα από τον Μάξιµο τον Οµολογητή. κτιστή είναι. Μπορεί κάπου να ΄χει ένα στοιχείο αλήθειας. λένε. µε το νευρικό σύστηµα. η κίνηση που γίνεται παύση. σε µικροσκόπιο. Αυτή η δύναµη για ηδονή που έδωσε ο Θεός. ξεσπάει προς τα κάτω και περνάει µέσα σ΄ όλες τις αισθήσεις του ανθρώπου και ο άνθρωπος γίνεται άνθρωπος της ηδονής. τι λες Ιωάννη. ξεκαθάρισα την ψυχολογία ως απλώς παρατήρηση πώς συµπεριφέρεσαι και µένει αυτό µόνο. το µη ερευνώµενο από τον άνθρωπο είναι η ουσία της ψυχής που είναι κτιστή µεν. Ξέρετε τι λέει ο Άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός. Ξεκαθάρισα την ψυχιατρική ως σωµατικές διεργασίες. 7 . ∆εν θα µπω στην ανάλυσή τους. αν αποτύχει η διαδικασία της εκτοξεύσεως. ∆ε θέλω να σας κουράσω. Αφού είναι κτιστό υπόκειται σε έρευνα. εφόσον µελετούν την ψυχήπράγµα που δεν το όρισαν. Θα τονίσω κάτι πάλι πάρα πολύ καίριο. Τώρα να δούµε τι κάνει η οποιαδήποτε ψυχοθεραπευτική προσέγγιση. ∆εν είναι επιστηµονικές προσεγγίσεις. η τάση για την ηδονή. Μα. ξέρει εκ προοιµίου τι είναι η αιτία. Και ξεκινώντας η οποιαδήποτε σχολή να θεραπεύσει. Η υπόθεση έχει µέσα της µια φιλοσοφική πρόταση. αυτό ξεσπάει στα οριζόντια µεγέθη. του αγαπάν Αυτόν και είναι η κίνηση προς ηδονή. Και είπαν 200 και 300 αιτίες. διαλυµένο. Και συνεχίζει ο ίδιος Άγιος: «Τι είναι το οµοειδές των ανθρώπων µε τις ουράνιες δυνάµεις. Οι ψυχοθεραπευτές αυτά που σας είπα δεν τα ήξεραν. «ψυχώσεις». έκσταση και ξανά κίνηση. ∆εν έχουν καµιά σχέση µε την ψυχιατρική (µε τον εγκέφαλο. Ερευνώνται. σε παρατήρηση. γι’ αυτό σήµερα µπορεί να έχουµε 200 και 300 σχολές ψυχοθεραπευτικής. οι ουράνιες δυνάµεις των Αρχαγγέλων είναι κτιστές ή όχι. Τρία λοιπόν καίρια θεολογικά σηµεία. σκάει κάτω οριζόντια και συντρίβει τα πάντα στο γύρω περιβάλλον. Άρχισαν να κάνουν υποθέσεις.» Αυτή η νοερή κίνηση στο Θεό. Προσέξτε τώρα το καίριο σηµείο. Λένε αυτοί «µα ας µην ξέρουµε τον ορισµό της ψυχής. αυτή κι αυτή. Η µεγάλη αγωνία των ψυχοθεραπευτών˙ πώς θα θεραπεύσουν τη νεύρωση. µε τους νευροδιαβιβαστές). ραία. Ποια είναι η αιτία της νευρώσεως. Κανονικά έπρεπε να τα ξέρουν. Και εδώ είναι το µπλέξιµο. Βλέπετε. µόνο ενέργειες έχουνε. εµείς το ορίσαµε µε την ορολογία του Αγίου Ιωάννη του ∆αµασκηνού. Και θαρρείς και κρατάς στα χέρια σου έναν πύραυλο που πρέπει να εκτοξευτεί προς τα πάνω. Αυτό γίνεται. Ξέρει από πριν τι είναι σαν υπόθεση φιλοσοφική και ψάχνει να βρει αυτό που όρισε. αυτό. που δεν την έχουνε την ουσία της ψυχής τα ζώα είπαµε. Ο Θεός µόνο είναι άκτιστος. Και είπαν η αιτία είναι αυτή. Η υπόθεση είναι πάντα υπόθεση. ότι όλες οι ψυχοθεραπευτικές µεθοδολογίες είναι φιλοσοφικές µεθοδολογίες. αυτό˙ αν πει ένας ότι είναι το σεξουαλικό. επειδή έχει αυτό το δυναµικό. Καµιά σχέση.θεραπεύει τον άνθρωπο παρά µόνο η κίνηση προς το Θεό. αφού µιλούν για ψυχή. τι έχουν πει οι προηγούµενοι αιώνες περί ψυχής. Βλέπουν τον άνθρωπο κουρασµένο. Έβαλαν ορολογίες. Και άρχισαν να κάνουν υποθέσεις. είναι υπόθεση.
το καταπιεσµένο «εγώ». Θα σας δώσω µερικά υποδείγµατα. Θα πούνε κάποιοι : µια µέρα θα έρθει µια επιστηµονική µεθοδολογία που θα την ανακαλύψει. µερικές νύξεις απ΄ όλες αυτές τις σχολές. Άρα η ψυχή δεν ερευνάται. Αυτές τις εντολές τις λέει «υπερεγώ». από όλο αυτό το «υπερεγώ» που σε καταπιέζει. Εάν λοιπόν προσπαθούν να την βρουν την ψυχή. Εκεί δεν είναι επιστήµων. Κάνει σωστό προσδιορισµό. να λες. Ενέργειες θα προσδιορίζει. αυτό που βγαίνει στη µέση είναι το «εγώ». ενάµισι χρόνου και να γίνουν ψυχοθεραπευτές. αδύνατον να γιατρευτεί η ψυχή. και πάνε να τον γιατρέψουν. Και αρχίζει ο µεγάλος κυκεώνας πια της ψυχοθεραπευτικής. τις φοβάσαι λίγο και δεν εκδηλώνεις τα ένστικτά σου αυτά. λέει. Το τονίζω˙ η κάθε ψυχοθεραπεία είναι φιλοσοφική προσέγγιση. νόµοι ηθικοί -µόνο στον ψυχοθεραπευτή τα λες. παρόλες τις έντιµες προσπάθειες πολλών απ΄ αυτούς. να πάρετε ένα µάθηµα ψυχοθεραπευτικής και να γίνετε ψυχοθεραπευτής. προσδιορίζει πολύ σωστά ότι η ρίζα του πράγµατος είναι στα ένστικτα. Και θεραπεία. Η ηδονή. ε. σωστά το προσδιορίζει. να πάρετε µια µικρή γεύση. Ενέργειες. µε εµποδίζει ο νόµος και η ηθική και είµαι αυτό το «εγώ». Προσέξτε. ∆εν µπορεί. τον έξω από το Θεό. έτσι ξεκινάει. τι εµφανίζοµαι εγώ. Η κίνηση. µα όλες. τα ένστικτα. Στα ένστικτα. Είναι φιλοσοφική προσέγγιση. λίγο οι ορµές µου. Για πάρα πολύ καιρό. αυτό που βλέπουµε. Και βάζει το σεξουαλισµό. ε. Είναι φιλόσοφος. πώς θα το θεραπεύσει. βγαίνει και θα βγει από µέσα σου αυτό (το υποσυνείδητο). πρωτογενής µέθοδος του Φρόυντ ήταν µέχρι 5-6-7 χρόνια να κάνεις την κουβέντα αυτή και σιγά-σιγά να αναδυθεί από µέσα σου. την κίνηση προς το Θεό. Άρα. αλλά µη ερευνώµενο. Τι θα γίνει µ΄ αυτή την ηδονή. να λες. ποτέ. Πώς θα γιατρέψει. Βλέπετε. Πώς θα θεραπεύσει αυτά τα ένστικτα. Και λίγο η καταπίεση του νόµου. Το πρώτο γνωστό παράδειγµα. Και εκεί βάζει τον όρο «υποσυνείδητο». Άρα έγινε φιλόσοφος. Και τονίζω. να απελευθερωθείς απ΄ τα ταµπού. Όχι. το λογικό που είναι του Χριστού µας. Να λοιπόν η κάθε σχολή έρχεται τώρα να κάνει προτάσεις. Όποιος τολµήσει να πει ότι είναι υποκείµενο ερεύνης. Κτιστό. τα φοβάσαι. Θέλω µερικά πράγµατα να κάνω µε τα ένστικτα. κάνει λάθος. δεν µπορούν να την ερευνήσουν. Κι αρχίζει να λέει ποια είναι τα πιο κυρίαρχα ένστικτα. προσεγγίζουν τον άνθρωπο χωρίς το κάλλος αυτών των τριών µεγεθών που σας είπα. Όλες λοιπόν οι προτεινόµενες προτάσεις τους κινούνται στο επίπεδο το οριζόντιο. του πατέρα αυτών των ψυχοθεραπευτικών µεθοδολογιών. υπάρχουν εντολές. βγαίνει.όλες. αρχαία. Όχι ουσία ψυχής.Κατά το οµοειδές µε τις ουράνιες δυνάµεις. το τονίζω. το Φροϋδικό. Προσέξτε. Εδώ στο δικό του µέγεθος. πάνω από µένα και µε καταπιέζουν. µη γνωρίζοντας αυτό το ανοδικό. προτάσεις περί θεραπείας. το πολύ γνωστό παράδειγµα. είναι κρυµµένο µέσα. γι΄ αυτό σήµερα στην Ελλάδα πολλοί ψυχοθεραπευτές δεν είναι γιατροί. αλλά εγκαινίασε το χώρο του συνδυασµού της ψυχοθεραπευτικής µε την ιατρική. είναι να αρχίσεις να λες τη ζωή σου. Όλες οι θεωρίες αυτές -από όλες αυτές κάπου 25 κυριαρχούν στην Ελλάδα σήµερα. Πώς. Η βασική. Να λοιπόν µερικά παραδείγµατα. Και επειδή υπάρχουν κάποιοι ορισµοί απ΄ την κοινωνία. αλλά ποια ένστικτα. Και αρχίζει πια η πρόταση της κάθε σχολής να είναι ή παράλληλη µε το Φρόυντ ή λίγο διαφορετική. Βλέπουν τον άνθρωπο. Αλλά είναι αδύνατον και την ψυχή να ερευνήσουν και να δώσουν στην ψυχή αυτά που σας είπα: ουσία. Πού θα στραφεί αυτή η ανώµαλη 8 . το ξέρετε πολύ καλά. Να λοιπόν ο Φρόυντ. Μπορεί να πάτε σε µια σχολή κοινωνικών λειτουργών. υπάρχουν νόµοι. ψυχίατρος ήταν. της ηθικής. ως κοινωνικός λειτουργός.βγαίνει. Είναι µέσα. Η ουσία. Αν ο προσδιορισµός είναι το σεξουαλικό ένστικτο. την κίνηση προς το Θεό και την κάλυψη της ηδονής -προς τα πού. Στην ηδονή. Μπορεί να περάσουν από ένα σεµινάριο ενός χρόνου. ∆εν έχει το ανοδικό. δεν έχει την ηδονή-οδύνη.
για να καθηλωθεί. µερικές άλλες παρατηρήσεις. Κι αν δεν είναι έτσι. όπως ο Έριχ Φροµ. Εδώ είναι η µεγάλη ιστορία. όποιο ψυχολογικό πρόβληµα. «Πρέπει όλοι να περάσουν από 9 . Γιατί δεν το ΄χε ποτέ. Να βρεθεί µπρος το Θεό. Ε. Βλέπετε. η οποία µάλιστα περνάει και από µια άλλη φιλοσοφική µέθοδο. Το λέει ο Ρανκ. Πώς θα γιατρευτεί αυτό. Αλλά δεν είναι όλα έτσι. Γιατί δεν το ’χε ποτέ. συνεχώς. το ψάχνει ο ψυχοθεραπευτής… Αν πας δηλαδή σε µια σχολή των Ραϊχιστών. Γιατί έχει περάσει και από αυτά τα ένστικτα τα εσωτερικά που και λάθος εκφράστηκαν και βρίσκει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. Και µετά από κει πια. Μια σχέση όπου ο θεραπευτής παίρνει τη θέση του γονιού.βρίσκεις τον «εγώ ειµί ο ν». Ρωτάει ο Φρόυντ: «Πώς έφτασε ο άνθρωπος σ΄ αυτή την κατάσταση. Ή παίρνει ιδεατά και τη θέση του εραστή. πώς θα θεραπευτεί η κοινωνία. Λέει ο Άντλερ : «Τι προσπαθεί να πετύχει ο άρρωστος µ΄ αυτό που κάνει. δεν αρκεί να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. Πού θα εκδηλωθεί. Λέει είναι το ένστικτο της ανωτερότητας. ο γνωστός Έριχ Φροµ που λέει «για να θεραπευτεί ένας άνθρωπος. Και µάλιστα έχει γράψει ένα βιβλίο που λέγεται «Ακούγοντας µε το τρίτο µάτι». το τραύµα της γέννησης στα πρώτα χρόνια. Και µπορεί µια περίπτωση να είναι και έτσι. Λέει ο Μάξιµος ο Οµολογητής: το «εγώ» θα πάει στο Θεό και θα γίνει πραγµατικό «εγώ». Να. να γίνει ηγέτης». το ψάχνει. είναι η αιτία του αρχέγονου άγχους. Η γνωστή ιστορία του Άντλερ. Κι έρχεται ένας τρίτος. ένας στοιχειώδης προσδιορισµός του σεξουαλικού ενστίκτου χωρίς θεραπευτική και µε λάθος µεθοδολογία. Λέω. το θεραπευτή του. Λέει να βρω πού είναι αυτό και να δω πόσο σωστά θα εκφραστεί. ο Ότο Ρανκ λέει το τραύµα της γέννησης. Μία περίπτωση µπορεί να είναι κι έτσι. Η γέννηση. όπου γίνεται µια δέσµευση του προσώπου του θεραπευόµενου µε το πρόσωπο του θεραπευτή και αυτό θέλει χρόνια διαδικασία. λέει. Υπάρχει µια φοβερή διαδικασία. Βλέπετε. ο Γιουνγκ που λέει τι συµβολίζει αυτό που κάνει ο άνθρωπος. αυτοί εκ προοιµίου ξέρουν ότι είσαι νευρωτικός. Πού θα πάει το «εγώ».ηδονή. Μπαίνει σε µια χαώδη διαδικασία. είναι αυτό το τραύµα της γέννησης. Η έλλειψη µητρικής φροντίδας στα πρώτα στάδια της ζωής µας. Αλλά δεν είναι εκεί η θεραπεία. Ή θα πάτε σε άλλες µεθοδολογίες. Τι θα γίνει πια αυτό το «εγώ». Και εξιδανικεύει και έχει ένα πρότυπο επιτέλους στη ζωή του. ταπεινούµενο «εγώ» και βρίσκεις το πρόσωπό σου µπρος το Θεό. Αλλά αυτό είναι ένα ταπεινό. ∆ε λέει πώς γιατρεύεται. τις πρώτες εβδοµάδες της ζωής µας. Χωρίς το Θεό είναι ένα ηδονικό «εγώ». το «εγώ» πάλι. Τρόποι. Κι αυτό καθορίζει τη ζωή σου. που λέγεται «µεταβίβαση». Τι συµβολίζει αυτό που κάνεις. Φταίει το σεξ». δούλευε. αν τολµούσαµε. ∆εν υπάρχουν απαντήσεις.εξιδανικεύει το γιατρό του. Πώς έφτασε. Γιατί η κοινωνία είναι το παν που ορίζει τα µεγέθη». Και το βρήκε. Αρχίζουν οι συµβολισµοί. αρχίζει µια ολόκληρη ιστορία. το ότι βγαίνεις από τη µήτρα της µητέρας σου και πας στον έξω κόσµο είναι ένα σοκ. Ο Θεοντόρ Ράιχ λέει κάτι άλλο. όπου ο θεραπευόµενος -αυτό είναι βασική µεθοδολογία της κλασικής φροϋδικής προσέγγισης. δεν είχε το παιδί κοντά της κτλ. όπου ο άρρωστος έχει µια σχέση ιδιότυπη µε τον θεραπευτή του. παραδείγµατος χάριν. µηχανισµοί. Και αρχίζει αυτή η φοβερή ιστορία της «µεταβίβασης». Εµείς το λέµε εγωισµό αυτό. Αλλά εκεί είναι η θεραπεία. Μπορεί κάτι να συµβολίζει. υπάρχουν αυτοί οι µαθητές του Φρόυντ που αρνούνται το Φρόυντ και κάνουν δικές τους σχολές. Μεταθέτει την προηγούµενη θεωρία. την ώρα που γεννιέται. λέει. Πού θα τη στρέψεις. Μπορεί και κάτι να είναι έτσι. γιατί αυτό οφείλεται στην έλλειψη της µητρικής φροντίδας στα πρώτα έτη της ζωής σου και ψάχνουν εκεί την ιστορία. Ένα παιδί. Και οτιδήποτε παθαίνει. περνάει ένα σοκ κι αυτό του µένει για πάντα. Ε. Μια µητέρα που ήταν λίγο ανέµελη. Βλέπετε. το πλάσµα. «Εγώ ειµί ο ν» και εσύ -που είσαι εσύ. Πρέπει να θεραπευτεί όλη η κοινωνία.
για τίποτε απ΄ όλα αυτά. αµοιβαίο σεξ και οµαδικό σεξ. Όλα αυτά τα κείµενα των πατέρων για όλες αυτές τις θέσεις θα τα καταθέσω σ΄ αυτό το ταπεινό πόνηµα που ετοιµάζω. για το λόγο. σ΄ άλλο χώρο να ήταν. µπορεί να γίνει αυτό το πράγµα. να κάνεις αµοιβαίο αυνανισµό. Η Εκκλησία τι λέει. θα ΄χουµε το µαζικό. η αγωνία του ανθρώπου. µε την άσκηση και τον πόνο. ευφραίνου. Τ΄ ακούς όλα αυτά σε µια οµάδα και σου λέει: «κάπου µέσα σ΄ όλα αυτά είσαι και συ». όταν έλεγε «όποιος θέλει να σωθεί. Αυτό έχει µια απολυτότητα. Τραγικό δεν είναι. Κι έρχονται πολλές άλλες θέσεις. ο άλλος «γιατί είχα αυτό το στάδιο του σοκ της γεννήσεως». Η έκρηξη. πρέπει να καταλάβεις πού ζει. να πω δυο-τρία πράγµατα καταληκτήρια. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». ερµηνευτικό: «µα την ψυχή που κινείται χωρίς ουσία και µόνο µε τις ενέργειες. Να ξεσπάσει το σώµα. ψάχνουν να βρουν κάτι να βοηθήσουν τους ανθρώπους . Λέει ότι η αιτία της νευρώσεως είναι ότι δεν εκφραζόµαστε σωµατικά. Θεραπεύουµε το πρόσωπο κι αυτό µεταµορφώνει την κοινωνία. κατά τα ζωικά της µεγέθη». Εδώ δε µιλάµε καν για την τάση προς ηδονή. ∆υστυχώς η ώρα πέρασε ήδη για να διαβάσω κείµενα των πατέρων. ο Βίλχελµ Ράιχ. Λέει να τους βάλω όλους µαζί και αν ακουστούν όλες οι περιπτώσεις. Τι θα γιατρέψει αυτό το πράγµα. µόνο έτσι θα θεραπεύσεις.. Μπορεί κάπου να σας βοηθήσουν. η υπαρξιακή ανάλυση. Μα. και ο κάθε ασθενής µπορεί να ήταν κάπου αλλού. άλλος «γιατί είχα το σεξουαλικό». Και η 10 . να κάνεις αυνανισµό. Την ψυχή µας έδωσες. γιατί υπάρχουµε. πώς είναι.να κάνεις καταναγκαστικό εµετό. η οποία λέει ότι ο άνθρωπος κατανοείται µόνο υπό τη βάσει της ολότητάς του. που δεν έχει να δώσει τίποτε σ΄ αυτήν µας την αναζήτηση. πίε.αλλά πώς. κάποια αιτία να είχε. Ένα απέραντο χάος. Έρχεται µια άλλη θεωρία. Μα τι λες. Κανένας λόγος δε γίνεται. Να το λέει ο Χριστός. Οι ενέργειες. Το σκεφτήκατε ποτέ. Ολοκληρώνοντας αυτή τη σύντοµη ανάλυση. εδώ είναι πια όλη η ηδονή βαλµένη σε µια έκφραση προς τα έξω. το πρόσωπο πώς θεραπεύεται. Είναι µια κάθετη άποψη που δεν έχει τίποτε να πει. ∆εν µπορεί να γίνει. ο άλλος «έχω αρρωστήσει γιατί δεν εξέφρασα το σώµα µου». Χριστέ µου. µε την οδύνη. τι τρώει κτλ. να χτυπιέσαι -συγνώµη γι΄ αυτά που θα πω. Τα ΄χω µπροστά µου και ζαλίζοµαι που τα βλέπω. Με την κίνηση. ούτος σώσει αυτήν». η ανάλυση του Έρικσον. «Ο µισών την ψυχήν αυτού ένεκα εµού και του Ευαγγελίου. Πολλά ονόµατα˙ ορθολογική ψυχοθεραπεία του Άλµπερτ Έλλις : αδυναµία να αποδείξουµε τίποτα στη ζωή µας. Κι ακούς 20 αιτίες αρρώστιας και λες όλες είναι δικές µας. για την ψυχή. λέει. Και µπαίνεις µε µία αρρώστια και βγαίνεις µε είκοσι. τότε σώζουµε τη ζωή µας. Ο ένας φωνάζει «έχω αρρωστήσει απ΄ τη µητέρα µου». ανάλυση του Μάσλοου : αν αυτοπραγµατωθούµε. των ορµών. όλον τον κόσµο να είναι εν Χριστώ κοινωνία. Και όλη αυτή η ιστορία καταλήγει µετά σε µια µετεξέλιξη. Ακούστε τι λέει ένας τροµερός ψυχοθεραπευτής. Τι σχέση έχουν αυτά µ΄ όλο το κάλλος της Εκκλησίας µας. για την ηδονή. Κι εµείς θέλουµε την εν Χριστώ κοινωνία. το πρόβληµα γιατί ζούµε. Αλλά. Απίθανες υποθέσεις. θεωρίες. µια έκρηξη και πρέπει όλο αυτό να εκφραστεί. όπου είδαν ότι έλεγαν θεωρίες ο καθένας. Και τελικά θυµάµαι αυτό που είχε πει ο Χριστός σε εκείνον τον καταπληκτικό του λόγο και οι πατέρες τον ερµηνεύουν. για την άσκηση. Ακούστε τη θεραπευτική µέθοδο του Ράιχ: να ουρλιάζεις. Βλέπετε. ότι δεν αφήνουµε το σώµα µας να εκφραστεί. Λέγεται µορφολογική θεραπεία αυτή. στην οµαδική ψυχοθεραπεία. Γι΄ αυτό «ψυχή φάγε. Θα καταλάβατε πρώτα-πρώτα πως σε αυτές τις θεραπείες (που σας λέω οι άνθρωποι είναι έντιµοι. να µισήσει την ψυχή αυτού». Ερµηνεύσατε ποτέ το λόγο του Χριστού µας. Και λένε οι πατέρες µε ένα φοβερό κάλλος.ψυχανάλυση».) δε γίνεται λόγος για θεραπεία των παθών. του Ρόλλο Μέη. γιατί είναι έτσι. Η έκρηξη της σεξουαλικότητας. Και η απόλυτη έκφραση είναι η απόλυτη σεξουαλικότητα. λέει ο Βίλχελµ Ράιχ. έχεις πολλά αγαθά».
Ποια τεχνική. στην κίνηση προς το Θεό (το δεύτερο θεραπευτικό µέγεθος) και τρίτον σ΄ αυτή την έκφραση του ξεπεράσµατος της ηδονής δια της στροφής στο Θεό και της οδύνης. ένα παιδάκι το οποίο είναι σε µια οικογένεια όπου είναι καταπιεσµένο. οι νευροδιαβιβαστές. Λένε. Κι έρχεται πια το µυστήριο της Εξοµολογήσεως. Όχι εδώ. µικρά. µια πρόσληψη είναι. Να προσλάβουµε από την ψυχιατρική πώς λειτουργεί ο εγκέφαλος. να καταλάβουµε µερικά πράγµατα παραπάνω. Εκεί να ορίσετε τη θεραπευτική. Ήταν πολύ µεγάλα θέµατα. να τα κάνω µικρά. κατά τα ενεργήµατα. ∆εν έχουµε να προσλάβουµε µεθοδολογία. των αισθήσεων. τι µου βάζει κανόνα. Το υποστήριξαν αυτό µερικοί. Αυτός είναι ο κανόνας: στροφή στο Θεό. όλης της υπάρξεώς µου. γύρω. Αλλά µεθοδολογία ψυχοθεραπευτική δεν µπορούµε να προσλάβουµε. Τι τεχνική. ακόµη κι απ΄ τον ψυχολόγο˙ «να. Άλλο ότι η Εκκλησία για να κάνει Λειτουργία µπορεί να πάρει το πρόσφορο κι απ΄ το φούρνο. «Ο µισών την ψυχήν αυτού». καλό κάνουν κι αυτοί. από µεθοδολογίες. χωρίς την ουσία και χωρίς τον πόνο και την οδύνη. Θα µισήσεις αυτήν την ψυχή. χωρίς την κίνηση. τι καθεύδεις. θα αφήσεις αυτό που ξέρεις και θα πας στη λογοποίηση της ψυχής σου (ουσία). στο σχολείο είναι στενοχωρηµένο». ∆εν είναι δυνατό. Και να πάει σ΄ άλλο χώρο τον πιστό. προσπάθησα να τα απλοποιήσω. µικρά µηνύµατα στην αγάπη σας. γύρω. η λογοποίηση της ψυχής. ανάστα. ∆εν µπορεί να µπει στο Μυστήριο µέσα καµιά τέτοια δοµή κατά τα µέτρα πολύ απλά που σας τ΄ ανέλυσα. µε την οποία ασχολείσαι γύρω. είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου. Να τ΄ ακούσουµε. Και πια το Μυστήριο δε δέχεται τεχνικές αυτών των µεθοδολογιών.πλεονάζουσα ενασχόληση µε την ψυχή. ψυχή µου. δεν µπορούµε να προσλάβουµε τίποτα απ΄ όλα αυτά. Είναι Μεγάλη Σαρακοστή. έστω αν βοηθούν αυτούς τους ανθρώπους για να µην πηδούνε απ΄ τα παράθυρα -µέχρι να βρουν την Εκκλησία. τον πόνο τον ασκητικό.ε. 11 . Ναι. Κι έρχοµαι σ΄ αυτό µε το οποίο ξεκίνησα. Κατά τ΄ άλλα όσοι δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. να τ’ ακούσουµε σαν µια παρατήρηση. Είναι άνοµο για την Εκκλησία µας. του σώµατος. οριζόντια.» Βλέπετε τη διαφοροποίηση. Οι τεχνικές είναι οι φιλοσοφικές εκφράσεις και προσπάθειες να συγκρατήσουµε τον άνθρωπο από το να µην ξεσπάσει από τα πάθη του πιο πολύ. Καµιά τεχνική δεν µπορούµε να δανειστούµε. ∆εν το δεχόµαστε. κάπου για να ξέρετε λίγο πού θα σταθείτε σ΄ αυτό το χάος που επικρατεί σήµερα. να βρεθεί µέσα ο Λόγος Χριστός και τότε πια δεν είναι η ψυχή που λέει «ψυχή µου έχεις πολλά αγαθά».
