1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. 6. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν .α. Α.Λεξικό 1. που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση.4 Κων. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. 5. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. Βέλας. Β.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. 4. 8. Γραφής. πατριαρχεία. κ. δυστυχώς. Ν. το ύφος. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). τη γλώσσα. που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. 2. δηλαδή για τη δομή. τον τόπο συγγραφής. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. ευαγγελικών. 7. ενώ οι αστερίσκοι (*) . Συχνά. και αλλού]. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». κ. 12. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. όπως οι Π. 09/ 04/ 11 10. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. Τρεμπέλας. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. Ι. όπως στη Θεία Λειτουργία. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής.α. βιβλιοθήκες. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . 11. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Κολιτσάρας. 3. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης.

Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία. Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. : Ιωάννης Σταματάκος Β.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. : Ιωάννης Θ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Τρεμπέλας Β. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα». : Γεώρ. Α. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η . διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα.5 Κων. : Π. : Ωριγένης Ιωσ.Π. ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ.Θ. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο. Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α. Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους.Κ. : Ιώσηπος Γ. Κωνσταντίνου Π. : Φεοφύλακτος Ω.Σ.Κ.Τ. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος.Β. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη. : Ευσέβιος Ζ. πατέρων 2. : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. Κολιτσάρας Ι. : Βασίλειος Βέλας Ι. με θείο φωτισμό. όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ. : Ειρηναίος Ευσ. Παύλος). : Ζιγαβηνός Θφ.Ν.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» .Κ. Ν.Χ.

Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. Ιερεμίας. επιστολές και (ένα) προφητικό. Το αντίθετο μάλιστα. βέβαια των προφητών της. Θρήνοι Ιερεμίου. Α. Ζαχαρίας. Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων .» (Β.Π. Α΄. Δανιήλ. Αμώς. Μιχαίας. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. Ιωήλ. Λευιτικόν. Β΄. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. 3. Ησαΐας. Βαρούχ. Ιησούς του Ναυή. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. τη στενή δηλαδή σχέση. Ιώβ. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». Αγγαίος.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα.» (Α΄ Κορ. Διαθήκης.6 Κων. Κριταί. Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . Α΄ και Β΄ Έσδρας. ιά . Αββακούμ.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Άσμα Ασμάτων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. των δύο Διαθηκών. Διαθήκης : Γένεσις. Εσθήρ. μια ενότητα αδιάσπαστη. Α΄. Ιουδίθ . Οβδιού. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. Ιεζεκιήλ. Ρουθ. μόνο. Τωβίτ. Ιωνάς. Επιστολή Ιερεμίου. Ας κάνουμε μια απλή. ιδιαιτέρως. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. Σοφία Σολομώντα. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. Σοφονίας. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . Εκκλησιαστής. το κατά Μάρκον. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Έξοδος. Αριθμοί. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). Ναούμ. Σοφία Σειράχ. Νεεμίας. Παροιμίες Σολομώντα. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι.25). Σύνολο 49 βιβλία. αναφορά στα βιβλία της Π. την Αγία Γραφή. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Μαλαχίας. Για τη συνάφεια. Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων.

Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. Α΄. Διαθήκης. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. Χ. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας.α. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. ραββίνους κ. προς Κολασσαιείς. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. προς Εβραίους. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. προς Φιλιππησίους. διαφέρει.). Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. π. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. Ο Λουκάς . Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. εκτός του Ευαγγελίου του. Α. όπως ιερείς. μ. συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. εκτός από κάποιους μορφωμένους. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. όπως κι ο Μάρκος.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. προς Εφεσίους. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. πρόδρομος της βυζαντινής. Χ. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. Έτσι την ωραιότερη. β΄ 15). αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. προς Γαλάτας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. – 3ος αι.7 Κων. Α΄ και Β΄ Πέτρου.

(βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Κ.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). Διαθήκης. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης.) Από τις αρχές του 2 ου μ. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. κ.( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. τις παραβολές του Κυρίου. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. Β΄ Κλήμεντος 8. Χ. που περιέχουν τα θαύματα. 5. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . Α. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. έκφραση βιώματος. Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. έμμεσα. Ο Ιωάννης λοιπόν. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. τη σταύρωση και την Ανάστασή του. 2. αντίστοιχα. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές.που έχουν. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». τις διδασκαλίες.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές.8 Κων. Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο.α. Ακόμα πιστεύεται . Π. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. 5. που περιγράφουν περιληπτικά. προσπάθεια ιεραποστολής. ΒΕΠΕΣ τ.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. Διαθήκης.

όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. φέρειν». Σύμφωνα. κ. «από . κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. Πέτρο. . εξίστασθαι. αιώνες σε δευτερεύουσα θέση. σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. Φιλήμ. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ.α. ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα. και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. επερώτον. ε΄17).Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. 24). γύρω στο 65-70 μ. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο. γέννηση και παιδικά χρόνια Του. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο. σινδόνα επί γυμνού. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η΄17-18 και 22-26. παραπορεύεσθαι. τέλος.9 Κων. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. {«ο νεανίσκος…. με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας.Χ. . Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. παραλείποντας γενεαλογία. πρωί. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά. 31). Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. 6. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. Χ. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. όπως συνηθίσαμε να λέμε.}. μεγάλου εκκλ. στ΄66). εισπορεύεσθε.α.» (Μαρκ. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα.. Παύλο και με τον απ. ευαγγέλιον . « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). ιδ΄51-52 και ιε΄44). Α. Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. εξέρχεσθαι. δ΄10. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. Πατέρα της Δύσης. βλέπειν από» κ. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. Ιδ΄13). για να φύγει αργότερα . ζ΄31-37.

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

ἦν μετὰ τῶν θηρίων. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε. Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού.13 Κων. ἀνθρώπων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. αφού μπήκε στη συναγωγή. καὶ υπηρετούσαν. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. (ενν. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. γιατί ήταν ψαράδες. Γαλιλαίας*. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . δίδασκε. αὐτούς. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα. ἐν σοὶ εὐδόκησα. Α.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα.

τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. βγήκε απ’ αυτόν. όπως οι γραμματείς*. κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. Α. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. κατέκειτο πυρέσσουσα. ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. τί ἡμῖν καὶ σοί. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της). Ἰωάννου. αὐτῆς. τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. (ακόμα κι αυτά). Ιησού Ναζαρηνέ. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος .» 24 λέγων· Ἔα. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν.14 Κων.Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη.

αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. για να κηρύξω κι εκεί . αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις.}). κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς. ἔδυ ὁ ἥλιος.Θ. καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. έξω από την πόλη). αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω.Λεξικό πυρετός εὐθέως. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια. (τον θέλουν). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἐκαθαρίσθη. ζητοῦσι.15 Κων. γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε. καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα). Και ενώ έλεγε αυτά. Α. εἰς ἔρημον τόπον.Κ. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα. αφού σηκώθηκε.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ.» με καθαρίσαι. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. Χριστὸν εἶναι. κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. μπορείς να με καθαρίσεις . ὅτε πόρτα.

διαφημίζειν τὸν λόγον. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. Μτθ. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. τους Ιουδαίους). 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. θ΄9-13. θ΄1-8. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. 4. ιβ΄1-8. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. θ΄14-17. Α.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. πόλη. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. 2. 18-22 στ. αλλά έμενε έξω. . ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. 3. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. 13-17 στ. ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. σε έρημους τόπους. Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. Μτθ. Μτθ. Μτθ.16 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 1-12 στ.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν. 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. 28-30 στ.20 Κων. αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. οὓς οὐκ ιερείς. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*. 4. 1-6 στ. Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ. Α. 7-12 στ. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο. ιβ΄9-14.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι. 5. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. μαζί του.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. 2. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . 6. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. 20-27 στ. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. 3. Λουκά στ΄6-11. 13-19 στ.» (Ενν. κάτι που δεν πρέπει. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. .

λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. ιβ΄24-26. Μτθ. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. Λουκά ιβ΄10. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. θ΄34. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. ιβ΄46-50. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. δ΄24-25. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. Μτθ. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. κατηγορήσουν. ιβ΄31-32. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. Α. Μτθ. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. της συναγωγής). Στίχοι 28-30: Μτθ. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21. οι Φαρισαίοι ενν.21 Κων.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. ι΄1-4. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22.

μεγάλο πλήθος. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. σου. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. πλῆθος πολύ. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν.Τ. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού. καὶ ἐξέτεινε. όταν τον έβλεπαν. 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος. Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. φανερώσουν. Α. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε.[Π.Ν. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*.22 Κων. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια. εξαιτίας του όχλου. μέρος του). 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν .Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. τὴν χεῖρά σου.

δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. μερισθῇ. καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. μερισθῇ.23 Κων. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. δύναται σταθῆναι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. εάν δε δέσει πρώτα τον . Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. Α. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). ἀλλὰ τέλος ἔχει. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. γιο Σίμωνι Πέτρον. η οικογένεια). ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. οὐ τέλος (θα σβήσει). 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. δεν μπορεί να σταθεί.

Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί. Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ. αὐτοῦ διαρπάσαι. έχοντας τον ίδιο πατέρα.24 Κων.Π. Πνεῦμα ακάθαρτο. Α. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. το Θεό. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε. αδέλφια . οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. καὶ ἔξω να τον φωνάξει.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον. σε ζητούν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 .

ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. Μτθ. ιγ΄1-23.Λεξικό 1. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. 21-25 στ. σπείρων σπεῖραι. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. Λουκ. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. Η παραβολή του σπορέως 2. η΄23-27. 1-20 στ. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ Και την ώρα που έσπερνε.25 Κων. Α. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. 30-34 στ. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. Μτθ. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. ιγ΄18-19. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. η΄18. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. Μτθ. ι΄26. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. 26-29 στ. ιγ΄31-32. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. ε 15. Μτθ. στην ξηρά (όχθη).

να μην καταλαβαίνουν.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους . γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. που δεν πολλήν. Αυτός που σπέρνει. καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα. (ενν. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3.» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός).θ. τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι.}). 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος.26 Κων. Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό).» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. μὴ ἴδωσι. βαθύ το χώμα. καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή. τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος.Κ. και καρπό δεν έδωσε. καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους. ακούει . Α. όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό. μήποτε βλέπουν. 2 3 . τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο . καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. και όταν (τον) ακούσουν.χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού. ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. σπέρνει το λόγο (του Θεού). αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη.

σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). φανερωθῇ.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε.27 Κων. να γίνει φανερό. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς). Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον.» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. καὶ ἄκαρπος γίνεται.» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει. οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). εὐθὺς εδάφη. 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. πέφτουν). καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. τη ἀκουέτω. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αρχικό σπόρο). ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει. διδασκαλία Του). καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. ας ακούει (ενν. 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς. όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. ενν. Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. αμέσως με χαρά τον δέχονται. Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. σκανδα-λίζονται. ακούτε. τὴν καλὴν σπαρέντες. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. Θεού). ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. είναι αυτοί που. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). Α. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα).» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε.

ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς.28 Κων. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. ἦν μετ’ αὐτοῦ.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ.Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. 31 ὡς κόκκον σινάπεως. μαθητές του. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. εἶτα στάχυν. είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. (βγάζει) το χορτάρι. ώστε σχεδόν . αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). πρῶτον χόρτον. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. Α. 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά.Π. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε). 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ. Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. {Β. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού.» (Ενν. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

η΄26-39. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο.35-43 3. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ.29 Κων. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). Μτθ. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. Μτθ.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε.Λεξικό βυθίζεσθαι. Μτθ.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1. θ΄18-19. η΄43-48. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . κλείσε το στόμα σου. 21-23.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. Α. η΄41-42. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ. πεφίμωσο. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε. 49-56.» Και αφού σηκώθηκε. 1-20 2.

Λεξικό ε΄24-34. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). Ιησού. μη με σε τὸν Θεόν. Γεργεσηνῶν. βασανίσεις.30 Κων.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι. νύχτα και μέρα. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. ημερέψει). . καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. ακάθαρτο πνεύμα. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι. Σε εξορκίζω στο Θεό . καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). μή με βασανίσῃς. Α. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πνεύματι ἀκαθάρτῳ. 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. Ἰησοῦ. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. στη χώρα των Γεργεσηνών*.

Α. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός).» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . μπούμε σ’ αυτά . Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. ἀνθρώπου. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του.Λεξικό από τον άνθρωπο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. καὶ ἐφοβήθησαν. 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. τῆς χώρας. επέτρεψέ μας). ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων. 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν.31 Κων. «Τι όνομα έχεις. Λεγεὼν ὄνομά μοι. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα. αὐτῶν. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς.» ἐσμεν. Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. και φοβήθηκαν. ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. στη θάλασσα (λίμνη).

κόσμος και τον στρίμωχναν. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. ἀλλὰ χειροτερεύσει. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. 26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει. επειδή άκουσε για τον Ιησού. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. αἵματος ἔτη δώδεκα.αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της). ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς. καὶ συνέθλιβον αὐτόν. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων.32 Κων. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). σωθήσομαι. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» . ὀνόματι Ἰά. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. Α. ἀλλὰ σου. μου είναι στα τελευταία του.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. ρούχα του θα σωθώ. 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. αὐτόν. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη.

ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ.» εἰρήνην.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας). καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν. Το παιδί δεν πέθανε. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε. ἀλήθειαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. Ο Ιησούς όμως.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν.» . Α. τρέμουσα. μόνο πίστευε. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. μόνο τον Πέτρο. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. θόρυβον. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. παρά μόνον πίστευε. αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι.» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει.33 Κων. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό.σου πέθανε .

σε σένα μιλάω. ι΄1-11. 6. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 30-34 στ. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. δ΄44.7-13 στ. Ιωάν. θ΄10-17. ιδ΄13-21. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. Ιωάν. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. Ιωάν. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. σοὶ λέγω ἔγειρε. ιδ΄1-12. η΄1-9. 35-44 στ. Λουκ. 5.» κοῦμι. Μτθ. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. Μτθ. στ΄42.34 Κων. 2. Και είπε να της δώσουν να φάει. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ. Λουκ. Τὸ κοράσιον. θ΄1-6.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. 1-6 στ. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. 7. «Κορίτσι. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. ιγ΄53-58. ἐτῶν δώδεκα. ιε΄33-38. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. 45-52 στ. 4. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. ιδ΄22-33. Μτθ. δ΄16-24. σήκω. Α. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. 14-29 στ. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . 3.

τους θεράπευσε. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. Α. τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. παρά μόνο ένα ραβδί. 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα. ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. διδάσκοντας. Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. ούτε ψωμί. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός). αφού έβαλε το χέρι του. ούτε σακίδιο. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων.» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν.Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). Και τι σοφία του δόθηκε. μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν.35 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). αὐτοῦ. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. μὴ ἄρτον. αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . μὴ πήραν. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. ῥάβδον μόνον. Καὶπεριῆγε τὰς τους).

φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. Α. ήθελε να τον σκοτώσει. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). Αλήθεια σας λέω.Λεξικό δάλια. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. Ἰωάννην. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι.36 Κων. Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. ούτε σας ακούσουν. γιατί την είχε νυμφευτεί. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. σ’ όποιο σπίτι. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. εἷς τῶν προφητῶν. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. μα δε μπορούσε. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. όταν φεύγετε από κει. Και όσοι δε σας δεχτούν. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους).

Και αμέσως μπήκε (η κόρη). Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι.» συνανακειμένοις. 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις. καὶ δώσω σοι. Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της. Α. 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ.Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και ήρθε η κατάλληλη μέρα.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη).» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή.37 Κων.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου. ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. με ὃ ἐὰν θέλῃς.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα). (Ιωάννη). 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο. βασιλιάς . καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. . με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του. Και αυτός αφού έφυγε. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς.

» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. πάνω στο χλωρό χορτάρι. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει).» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν. ομάδες-ομάδες. τους σπλαχνίστηκε. ἵνα κτήματα και χωριά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δύο ἰχθύας. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . τόπο να αναπαυθείτε λίγο. και του ανήγγειλαν όλα. Α. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. .Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ.38 Κων. Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε. καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς. και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. Και αφού πέρασε πολλή ώρα.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή).αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους).

ομάδες-ομάδες.μ. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί.39 Κων. δυσκολεύονται) πλέοντας. δώδεκα κοφίνους πλήρεις.). περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης. την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. εκατό ή των πενήντα. καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. (τρομαγμένα). καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. Α. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε.αντίθετος. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. πεντήκοντα. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). όπως και τα δύο ψάρια. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. ἕως Και αφού τους άφησε. άνδρες. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν.

σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. ἐγώ εἰμι. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. 31-37 .40 Κων. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). Θεραπεία κωφαλάλου στ. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα).1-13 στ. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. Α. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. περιοχή της Γεννησαρέτ*. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. ἐσῴζοντο. 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο. Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. 24-30 στ. 14-23 στ. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του. Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. σώζονταν (γιατρεύονταν).

Μτθ. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. δηλαδή άπλυτα. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. ια΄38. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται.» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. τυπικά). αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι. ἐσθίοντας ἄρτους. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων. εξωτερικά. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. οὐκ 7 ἐσθίουσι. Α. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα.41 Κων. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα.

12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). δῶρον. πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται. απ’ κοινῶσαι. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε. Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος. (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. παραβολῆς. Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. τῇ μητρί αὐτοῦ. ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). καὶ ἄλλα (κρατάτε). ὅ ἐστι. αντί βοήθειας στους γονείς του). ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. τὸν ἄνθρωπον. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . Δεν καταλαβαίνετε πως ό.τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). Α.42 Κων. μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί.

ἀσέλγεια. τις ουσίες τους. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. οι πλεονεξίες. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς). ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον. Α.}). Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται. η τρέλα. ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.}. βλασφη-μία. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π. πονηρό μάτι. ο δόλος (η 22κλοπαί. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. μοιχεῖαι. οι πονηρίες. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. ενν.Ν. ὑπερηφανία.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο.» κυναρίοις βαλεῖν. πορνεῖαι. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι. ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού). πονηρίαι. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη . Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε.Τ.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς. η υπερηφάνεια. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν.θ. πλεονεξίαι. πονηρός. δόλος. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί. της οποίας το αὐτοῦ. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή.Κ. η βλασφημία.» τὸν ἄνθρωπον. Οι κλοπές.43 Κων. τις χρήσιμες για τον οργανισμό). οι μοιχείες. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. Μπήκε σ’ ένα σπίτι . οι φόνοι. φόνοι. ὀφθαλμὸς απάτη).

αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .000 2. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». 1-9 στ.Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά.» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό.44 Κων. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. 10-21 . 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. Και όταν έφυγε για το σπίτι της. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι. Α. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. ὅ ἐστι διανοίχθητι. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. αὐτοῦ. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει . μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα).

«Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. θ΄18-21.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. 6. θ΄23-26. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. θα αποκάμουν στο δρόμο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α.Λεξικό 3. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. Λουκ.. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ………. ιστ΄21-23. Μτθ. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε . ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. 5. 22-26 στ. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. 27-29 στ. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι.45 Κων. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. Μτθ. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. Ιησούς τους μαθητές του. στ΄34-44. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. 4. 30-33 στ. Μτθ.

11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. Α. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας.» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. καὶ αὐτὰ. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του). 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε. ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. πειράζοντες αὐτόν. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο.» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν. Αλήθεια σας λέω.) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»).» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. 8 . 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. είπε να τα προσφέρουν κι αυτά.» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. και δεν είχαν παρά ἄρτους. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*. η γενιά ζητάει θαύμα. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. άφησε να φύγουν. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους). απέναντι).46 Κων. πρόκειται να πιστέψετε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά.

τον θεραπεύσει).» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. για το θαύμα). 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. Και δε θυμάστε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά. (ενν. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι. Α. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. Και στο δρόμο . τῆς κώμης.47 Κων. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε. δεν ακούτε.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. (ενν. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. τηλαυγῶς ἅπαντας. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. τίποτε. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. Και αφού έφτυσε στα μάτια του.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. πεις τίποτα(ενν. γήινη.

μου Σατανά. καὶ ἀκολουθείτω μοι. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν.» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. κι ας μ’ ακολουθήσει. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. 9 1 . είσαι ο Χριστός*. 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι. ανθρώπους. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). θα τη χάσει. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. Α. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. οὗτος σώσει αὐτήν.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. αὐτοῦ. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. ενώ ο Πέτρος.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός.48 Κων. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. ἐλάλει. αυτός θα τη σώσει10. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων.

και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. Μτθ. Ησαΐας ξστ΄24. θ΄49-50. δ΄6. Λουκ. θ΄43-45. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. θ΄46-48. ι΄27. Μτθ. 2. ια΄23. Να μη σκανδαλίζουμε στ. ε΄29-30. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). 5. 3. θ΄28-36. ………………. Κολασ. ι΄42.49 Κων. Α. Σοφ. Μτθ. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. ιη΄34. 4. 33-37 στ. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. 30-32 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. τη μοιχό και αμαρτωλή. θ΄27. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν.Σειρ. θ΄37-42. Εβρ. Μτθ.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. ιζ΄1-2. Μτθ. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . ιδ΄34-35. ……………… ιβ΄30. ιη΄6-9. η΄ 31. Μτθ. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ.1 στ.2-13 στ. 14-29 στ.

πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. το κράτησαν κρυφό). . την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. Ας 5 Ραββί.Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. που δε θα γευθούν θάνατο. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι.Τ. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν.» τρεῖς. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . «Διδάσκαλε. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν. επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν.50 Κων. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. Και τῷ Ἰησοῦ. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά.}. καλό είναι να μείνουμε εμείς. ἀλλὰ τὸν τους. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι. παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό.» Και ξαφνικά. Α. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος.Ν. 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. λευκὰ λίαν ὡς χιών. ήταν πολύ φοβισμένοι. και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους. καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). αυτόν να ακούτε (προσέχετε).

τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν.Τ. 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ. Και όπου (όταν) τον πιάσει. προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. Α. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. ῥήσσει αὐτόν. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. Κι αμέσως όλο το πλήθος.}). ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου.Ν. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη). 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 .Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα.» Και τον έφεραν κοντά του. αὐτοῖς. καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι). τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). γενεὰ ἄπιστος. καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς. καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με. ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). το παιδί).» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ. μόλις τον είδε.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε.» αὐτόν. και του ἐλήλυθε. κυλιόταν αφρίζοντας. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς.» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. ἀφρίζων. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα. καὶ οὐκ ἴσχυσαν.51 Κων. καὶ του) τον χαιρετούσε. ἄλαλον. Ως πότε θα σας ανέχομαι. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε.

την . Α. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος. 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας.» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. όρθιο το παιδί). επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα. (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). βοήθησέ μας. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν. αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι). κάνεις).» Αυτός παιδιόθεν. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . είπε: «Από παιδί. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις. τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός.» ἡμᾶς. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω.52 Κων. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός. ἀνέστη. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. νηστεία (νηστεία ως μέσο).» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν.» τῷ πιστεύοντι. εγώ σε διατάζω. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. κύριε. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι. 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι.

γιατί δε μας ακολουθεί (ενν.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. είδαμε κάποιον. γιατί είστε του Χριστού. Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. Και όποιος με δεχτεί. αὐτοῦ. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. ἀμὴν λέγω όνομά μου. Α. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου.» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω. ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. ακόμα κι ελάχιστη. στο όνομά σου να δαιμόνια. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. οὐκ ἐμὲ δέχεται. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν.53 Κων. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . αλήθεια σας ὑμῖν. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. δέξηται. εξυπηρέτηση σας κάνουν. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. όποια . μαθητής σου κι αυτός). Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας.

παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. βγάλτο. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. σβήνει.Λεξικό εἰς ἐμέ. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. στην κόλαση των αιωνίων βασάνων).}). κόψτο. σβήνει. τοῦ πυρός. Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας.» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. στη πῦρ τὸ ἄσβεστον.Π. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. φωτιά που δε σβήνει. Α. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14.54 Κων. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. σκανδαλίζῃ σε. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. Καλύτερα χωλὸν. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν.

Λουκ. 4. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ.Παροιμ. . Μτθ. ιη΄31-33. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. 42-45 στ. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. κβ΄25-27. ιθ΄16-30. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. Α. κ΄20-24. ιθ΄3-9. όπως συνήθιζε. ιθ΄13-15. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς.Λεξικό 1. 1-12 στ. 2. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32.. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 3. Δευτ. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. πάλι τους δίδασκε. Μτθ. 32-34 στ. Γεν. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. κα΄10. κδ΄14. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν. καὶ ὡς εἰώθει. Εφεσ. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. κ΄29-34 Έξοδ. Μτθ. ιη΄35-43. σ…………….55 Κων. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. 35-41 στ. 17-31 στ. ιη΄18-30. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. α΄27. Λουκ. 13-16 στ. Μτθ.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι.56 Κων. μοιχᾶται. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. παντρευτεί με άλλον. με την ὡς παιδίον. πειράζοντάς τον. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). ἀλλὰ μία ένα σώμα). κάνει μοιχεία. καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία. οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών).Κ. αὐτόν. Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο. » . 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας.}). ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα.Θ.}). αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία). ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ. καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι. Α.Θ. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι.Κ. άνθρωπος να μην το χωρίζει. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). διώχνει. ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε. πειράζοντες γυναίκα του. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί.» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν. δε θα μπει σ’ αυτή (ενν. είναι η βασιλεία του Θεού. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι.

γιατί είχε κτήματα πολλά. μὴ φονεύσῃς. μὴ κλέψεις. να μη σκοτώσεις. αὐτά. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. ὕπαγε. μὴ εἷς ὁ Θεός. να μην ψευδομαρτυρήσεις. αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. έφυγε λυπημένος. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα. τα ευλογούσε (πολλές φορές).Λεξικό αὐτήν. ο Θεός. να μην κλέψῃς.» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . και έλα. κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. πιο νέος). να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. όλα αυτά Διδάσκαλε. μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. πήγαινε εἶναι. ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. Α.» σου. τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. τη μητέρα (σου). πολλά κτήματα (περιουσία).57 Κων.

32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι. Α. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια. καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον.}). θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. «Να.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι. που είναι πρώτοι. κοιτώντας τους διαπεραστικά. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. καὶ τῇ τρίτῃ . 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). Πολλοί.58 Κων.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ. ενν. καὶ ἐθαμβοῦντο. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν.Θ. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν.Κ.» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε. 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι.παρ’ όλους τους διωγμούς. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. για αυτά που θα επακολουθούσαν).» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν.

ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. κάθονταν στο δρόμο 1 . 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. καὶ βαπτιστείτε. ἀλλ’ υπηρέτης σας. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. ζητήσουμε.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. ας είναι δούλος όλων. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου. ἔσται ὑμῶν διάκονος. να μας το κάνεις. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. ας είναι αὐτῶν. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς).59 Κων. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος. κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε. και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω. ο γιος του Τιμαίου. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. Α. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι. οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. ὑμῖν.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν.λέγοντας: «Διδάσκαλε. δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. ο Βαρτιμαίος.

ιβ΄12-16. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω. ζητιανεύοντας. Σε φωνάζει. 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. δρόμο.του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. Θάρσει. 1-11 στ. κα΄1-10.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). να κάνω για εσένα. Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἡ πίστις σου σέσωκέ σε.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι. Μτθ. 22-26 στ. ἐλέησόν με. ἐλέησόν με. Ζαχ. 20 . ἔγειρε· φωνεῖ σε. Ησαΐας ξβ΄11. Ιησού. 12-14.19-21 στ. Α. Ιωάν. 2.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. 5. φωνάζουν τον τυφλό. ελεήσέ με. 4.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ.60 Κων. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος. 3. 15-18 στ.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε. κα΄18. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. ιθ΄29-38. έσωσε (από την τύφλωση). καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε.

να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο.». 17. Ζ΄11. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αφού το λύσετε. ιθ΄45-48. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. Ιερ. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. Μαλαχ. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. Μτθ. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό. Μτθ. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. ἐφ’ ὃν το.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. κα΄12-13. αὐτούς.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. αὐτόν. κ΄1-8. και (έτσι) τους άφησαν. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. Α. . καὶ λύουσιν και το λύνουν.61 Κων. Ησαΐας νστ΄7.

Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα). ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19.τιδήποτε (ενν. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο.»(αιώνια. Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα.Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). οικιακό είδος) διά μέσου του ναού. 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). Α. ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. (ο Κύριος) πείνασε. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα.62 Κων. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. για πάντα). στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά.» τοῖς ὑψίστοις. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17.

η συκιά που καταράστηκες. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν.τι χόμενοι.63 Κων.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά. σπηλιά (άντρο) ληστών. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς. καὶ ἔσται προσευχή σας. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. {Β.Και όταν στέκεστε για προσευχή. για να σας τινος. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους). ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. τη διδασκαλία Του). (ενν. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν.» κατηράσω ἐξήρανται. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. κοίτα. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού. παραπτώματα ὑμῶν.» (Ενν. ῥιζῶν. Α. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. ἔσται το οποίο είπε. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. πόλη. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ.Π.) . ξεράθηκε. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. να συγχωρείτε ό.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ. Γι’ αυτό σας λέω. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του.

Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. Η εντολή της αγάπης 5. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ποιῶ. Ιωάννη για προφήτη. Ησαΐας κη΄16.» Φοβούνταν το λαό.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. Α. 18-27 στ. κ΄9-19. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. καὶ ἀποκρίθητέ μοι.» ἀποκρίθητέ μοι.35-37 στ. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. Ψ. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό. 28-34 στ. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους.64 Κων. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1. και (τότε) ἕνα λόγον.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ. 38-40 στ. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν.… . 13-17 στ. Το δίλεπτο της χήρας στ. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. 1-12 στ. Μτθ.. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4... …………. κα΄33-46. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. ριζ΄22-23.

μόλις τον είδαν να έρχεται. α΄13. κα΄1-4. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. Ψ. γ΄11. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ. Δευτ. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. κβ΄35-40. Μτθ. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. Μτθ. άλλους σκότωσαν. Μτθ. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ.Λεξικό Πράξεις δ΄11. ἀγαπητόν αὐτοῦ. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. Ιωάν. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. Δευτ.65 Κων. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. στ΄4-5. ι΄19-21. κβ΄23-33. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κγ΄1. Μτθ. Α. γ΄6. ρθ΄1. Εφεσ. Θα . Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. ι΄25-28. Μτθ. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. οὓς μὲν δέροντες. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. κ΄41-44.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. κβ΄41-45. τον γιο του τον αγαπημένο. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. κ΄45-47. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. Α΄Πέτρου β΄6-8. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. κε΄5-6. Εβρ. κ΄20-26. Έξοδ. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. Α΄ Κορ. Ρωμ.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. κ΄27-38.

καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις.66 Κων. βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια.Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή. λέγοντας : . γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω.» διδάσκεις. σύμφωνα με την αλήθεια. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε. καὶ λέγει Καίσαρα». διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. εικόνα αυτή και η επιγραφή. Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. όσα ανήκουν Καίσαρος. στο θεό». λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε). (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε. αλλά. Α. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω). Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν. στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω. αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε.) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. έφυγαν. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων.

Α. ἐσχάτη (όλοι). Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. ούτε γυναῖκα. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. Αυτό. οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε.» γραμματέων. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. τη δύναμη του Θεού. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. και η γυναίκα . καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές.67 Κων. στο περιστατικό με τη βάτο 20. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. ενώ παιδιά δεν αφήσει. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη).» βίβλῳ Μωϋσέως. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε. ἀκούσας αὐτῶν 2 . μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. ἀναστῶσιν.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. κι ο τρίτος. ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. ἀναστῶσι. ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται. απογόνους. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. Κατά την ανάσταση λοιπόν.

68 Κων. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη.Λεξικό συζητούντων. Αυτή είναι η πρώτη εντολή.» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου. Α. Ἰσραήλ. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. άλλο). καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή). 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη. ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 . με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου. του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει). διδά. Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. λαέ του Ισραήλ. ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.

42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του.» ἐν τοῖς δείπνοις. γαζοφυλάκιο.Θ.Τ. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης.Ν. (λέγεται) κοδράντης. στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν. τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο. κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π.Λεξικό ευχάριστα. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της.Κ. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους. όλα όσα είχε. Α.}.69 Κων. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι.}). κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου .

γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. Β΄ Πέτρου γ΄9-14.70 Κων. κδ΄1-25. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε. ωραία οικοδομήματα. Β΄ Πέτρου γ΄17. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. Ησαΐας ιγ΄9-10.θ΄27. μην ταραχτείτε. Ιεζεκιήλ λθ΄21. κδ΄29-36. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. κδ΄42.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. πολλούς θα παραπλανήσουν. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί.κε΄14. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. Σοφονίας α΄15. Δανιήλ. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. 1-23 Ιεροσολύμων 2. Α. Αποκ. Δανιήλ ζ΄13. Α΄ Θεσσ. στ΄12-14. ιβ΄36-46. Ιωήλ γ΄3. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. Μτθ. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. κα΄25-36. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . Ιερεμ.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα.Λεξικό 1. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε. Μτθ. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. κα΄5-15. δ΄23-28. πρέπει να γίνουν. Αββακούμ α΄9. ε΄1-2. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού).4. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ. κα΄20-24.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. αλλά το Άγιο Πνεύμα. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του).71 Κων. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες.τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. αυτό να πείτε. ὑπομείνας εἰς τέλος. 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες. Α. οὗτος σωθήσεται. αλλά ό. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. 2 . να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. ούτε να σκέφτεστε. χειμώνα. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. μηδὲ μελετᾶτε. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις.Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος.Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. Αλλά εκείνες τις μέρες. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. Α. . σκοτισθή-σεται. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). μέχρι τώρα. ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐκλεκτούς. μην (το) πιστέψετε. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. αν είναι δυνατόν. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. {Ι. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι». (έφτασε ήδη)στην πόρτα. ὧδε ὁ Χριστός. οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). φύλλα. Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή.}).Κ. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. λιγόστεψε τις μέρες. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. Εσείς όμως προσέχετε. σας έλεγα πριν). μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις.Π. ἰδοὺ ἐκεῖ. Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. μέχρι την άκρη του ουρανού. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς.72 Κων.Θ.} ).

37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. 10. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). Προσέξτε. 1-2 στ. ὁ καιρός ἐστιν. σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας.Κ.κ. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 6. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου). γρηγορεῖτε. 47-52 στ. ἀφεὶς του. 4. ψευδοπροφήτες.53-65 . οὐδὲ οἱ ουρανό.73 Κων. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. γιατί δε 33 Βλέπετε. ούτε ο υιός. παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. 3.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. 8. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ. 5. 3-9 στ. 32-42 στ. Αυτά λοιπόν που σας λέω. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. 43-46 στ. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν. και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος).} ). 10-11 στ. γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος.Θ. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. 22-25 στ-26-31 στ. 12-21 στ. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. Του φύση άπαντα {Ι. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί. παρελεύσονται. Α. οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται.α. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε.) πάντα ταῦτα γένηται. 2. 7. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). 9.

Καλό έργο έκανε σε μένα. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). Μτθ. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. κστ΄51-56. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ.» και την μάλωναν. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. κβ΄40-46.74 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κστ΄57-68. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. κστ΄36-46. 2 . 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. κστ΄47-50. κβ΄31-34. του (Ιησού). κβ΄54-62. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. Ρωμ. στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. Ιωάν. κβ΄48-53. κστ΄6-13. ἀποκτείνωσιν. Ιωάν. Ιωάν.Λεξικό 11. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. κβ΄1-2. Α. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. γιορτή. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). Μτθ. κβ΄47. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. καὶ από πολύτιμο νάρδο. 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. κβ΄16-20. ιη΄13-15. πζ΄8-9. Μτθ. κστ΄69-75. ιη΄17-18. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. Μτθ. κβ΄63-71. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. Ψαλμ. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. Μτθ. ιγ΄21-26. Μτθ. Ιωάν. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. ιη΄1. κστ΄17-23. Μτθ. 25-27. Η άρνηση του Πέτρου στ. Ιωάν. η΄15. Ιωάν. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. κστ΄30-35. Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. Γαλ. Λουκ. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. Μτθ. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. κβ΄7-15. Μτθ. Μτθ. Ιωάν.

» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. αὐτοῖς. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. Εκεί ετοιμάστε για μας. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. αὐτὸν παραδῷ. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου). 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται).» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. Α. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί . όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό.» αὐτῆς. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. ἀκολουθήσατε αὐτῷ. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. έτοιμο. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. στρωμένο. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. δωμάτιο).Λεξικό πάντα. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. Να τον ακολουθήσετε. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα.75 Κων.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. σ’ όλο τον κόσμο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου.

καὶ Πάτερα).Π. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. αυτός που τρώει μαζί μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). κλονιστούν. Ο υιός του ανθρώπου. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν. εγώ όμως όχι.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. (ενν. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες). το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ.» σῶμά μου. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. Α.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο. έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ.76 Κων. αυτό είναι το σώμα μου. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας). πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. φάτε. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. Γιατί έχει γέγραπται. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο).» πάντες σκανδαλισθήσονται. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. βέβαια. 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού.Λεξικό παραδώσει με. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται.» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν.} Και αφού έψαλαν ύμνο. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί.» και άλλος: «Μήπως εγώ. καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε .» 2 . ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ.

ό. Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. θανάτου. Αλλά (ας γίνει) όχι ό.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε. . μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. λαλήσει δυο φορές. «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου.(αδύναμη). ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου). μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ. Δεν Σίμων. πνεύμα είναι πρόθυμο. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν.» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ.77 Κων. αν ήταν δυνατό. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. αλλά τί ἐγὼ θέλω.» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά.τι εσύ (θέλεις). Α. κοιμάσαι. απαρνηθώ. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). γιατί το ἀσθενής. ἀλλ’ εἴ τι σύ.τι εγώ θέλω. παρένεγκε τὸ σε σένα. 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γη και προσευχόταν για να περάσει. πατέρα. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. αυτή τη νύχτα (απόψε). Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια.

ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. αυτός είναι. Α. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. τυλιγμένος με σεντόνι. Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων). εἷς τῶν δώ-δεκα. τον κράτησαν (συνέλαβαν). ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. Να αυτός που με παραδίδει. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες).Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε. χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . παραδιδούς με ἤγγικε. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν. περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι.» 43 Καὶ εὐθέως. καὶ Και όταν ήρθε. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. «Χαίρε δάσκαλε. φτάνει ο Ἰσκαριὼτης. τῶν πρεσβυτέρων. (αυλή του Ν. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους. λούθησεν αὐτῷ.Π.78 Κων. 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων.}). ραββί. πλησίασε. ας πάμε. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης. χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων. ένας απ’ τους δώδεκα. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί).Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές).

ουρανού. συνεδριάσουν). Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν. τὸ φῶς.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. {Π.Τ. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως. (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες.}) ήταν σύμφωνη. ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο.Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού).Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . και οὐκ ἦσαν. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν.Ν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά). 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν. Α. Τι σε κατηγορούν αυτοί. κατ’ αὐτοῦ.79 Κων. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν).

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. και ένας πετεινός λάλησε. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. καταλαβαίνω τι λες. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε.80 Κων.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. βλέποντάς τον πάλι. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως. Α.Λεξικό ἔνοχον θανάτου. . 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. απ’ αυτούς.

κγ΄47.126 Κων. Μτθ. Α΄Τιμόθ. κγ΄44-46. 19. 39 στ. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. Ιωάν. κδ΄10. 11-18. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιθ΄17. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ.. Μτθ. κγ΄50-55. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3. Ιωάν. Μτθ.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. Α. 16-19 στ. .40 στίχοι 16-19: Λουκ. κγ΄49. Η ταφή του Κυρίου στ. 10. Μτθ.32. κβ΄37. Ιωάν. κζ΄32-44. ………………. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ. κζ΄27-31. Ιωάν. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. Μτθ. κζ΄45-51.20-32 στ. Μτθ.33-38 στ. 40-41 στ. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον. Η σταύρωση του Κυρίου 4. Ιωάν. κγ΄1-4. κζ΄1-2. ιθ΄1. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. ιη 28……………. ιθ΄38-42. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. ιστ΄13. 1-15 στ. κγ΄26-43. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. α΄20.Ρωμ. Ο θάνατος του Κυρίου 5. Μτθ.. κγ΄11. 22-26.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. 23-24.

λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων.» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό.» Σταύρωσον αὐτόν. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . παίρνοντας πάλι το λόγο. ἀρχιερεῖς. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. ζητούσαν. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. τον Βαραββά. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»). Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά. τίποτα. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων. «Εσύ το λες. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων.Τ.Ν. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη. ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς.» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς. φόνον πεποιήκεισαν. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε.» καταμαρτυροῦσιν. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. Α. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς. Πιλᾶτον.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί.}). τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο.127 Κων. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες.

Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν.128 Κων. καὶ Ιησού. Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. έναν λῃστάς. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. για να σηκώσει το σταυρό του. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. Ιουδαίων». τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων. βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. πραιτώριον. Όμως αυτός δεν το πήρε.). που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. ἔλαβε. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. μηνευόμενον κρανίου τόπος. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ.μ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτῷ. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. ὅ ἐστι μεθερ. 2 . και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. να σταυρωθεί. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. καὶ τον έφτυναν και. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον.(σημαίνει) μεταφρασμένο. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. αφού τον μαστίγωσε. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. τόπος Κρανίου. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. ποιος και τι θα πάρει. σταυρώσωσιν αὐτόν. Α.

τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). μεταξύ των παρανόμων.129 Κων. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε.). μεγάλην ἐξέπνευσε. Α. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις.) Τρέχοντας ένας. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν. Ελωί.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). Ω! Χριστέ. γιατί με εγκατέλειψες. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί.» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. Θεέ μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. τον Ηλία φωνάζει. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή). εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας .Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον.μ. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν. ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. λιμά σαβαχθανί. κάτω. εσύ που Οὐὰ. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ. βασιλιά του Ισραήλ. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ.). ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. κατέβα απ’ το σταυρό.

τον αὐτῷ. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. Παρασκευή. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε.Ν. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. τολμώντας.Λεξικό ἦν Θεοῦ. (που Ἁριμαθαίας. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. και επειδή ήταν προσάββατον. και η Σαλώμη*. ήταν) σημαντικός βουλευτής. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. Ιεροσόλυμα. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. δυνατή φωνή.130 Κων. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. Α. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) .Τ. δηλαδή παραμονή Σαββάτου.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. εὐσχήμων βουλευτής. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου.

κδ΄4-5. Κολασ. κ΄7-12. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. γ΄1-9. η΄2. ιδ΄3.13.Πράξ. η΄34. κ΄12. Και αφού πέρασε το Σάββατο. Ιωάν. Ιωάν. κζ΄56. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. Ρωμ. ε΄12-16. ………………. κ΄1. 15-18 στ. Μτθ. κ΄19-23. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. Α. ι΄17-19. 12-14 στ.131 Κων. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. γ΄16. Πραξ. Ιωάν. Μτθ κη΄16. Α΄Πέτρου γ΄12. ζ΄ 55………………. δ΄50-51. α΄3. Ιακ. ι΄40. κδ΄47. κδ΄13-48. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. Πράξ. Μαρκ. Εβρ. ιστ΄16-18. κη΄1-2. Μτθ. 9-11 στ. γ΄1. α΄18-24. Α΄Τιμ. κβ΄44. η΄1. ιθ΄11-14. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. Η Ανάληψη του Κυρίου στ.ιβ΄48. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. ………………. ι΄12. ι΄44-46. 5-8 στ.12 στίχοι 5-8: Λουκ.Εβρ. κδ΄1-3.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. Ιωάν. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. Γαλ.δ΄3. έρχονται στον τάφο. κη΄3-8. Ιωάν. κγ΄56. ιβ΄2. Και πολύ πρωί. Μάρκ. Μτθ. α΄9-11. Α΄Κορ. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ. Μτθ. β΄16. ………………. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. Α΄Κορ. α΄20-21. ι΄8. Εφεσ. β΄38.47. αφού ανέτειλε ο ήλιος. γ΄12………………. στ΄47.56. κη΄3-9. γ΄15-18. κη΄19. Ιωάν. το σώμα του Κυρίου). Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. κ΄17. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. 1-4 στ.

πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι. Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. ἐκείνοις ἐπίστευσαν. έφυγαν απ’ το μνημείο.α. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. περιβεβλημένον στολὴν λευκήν.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). κ. απίστησαν( δεν πίστεψαν). τον σταυρωμένο. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. ἀγρόν. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. καθὼς εἶπεν ὑμῖν. ἠγέρθη. δεν είναι εδώ.). απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια.132 Κων. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). γιατί . εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. ζητάτε το Ναζωραίο. έκλαιγαν. ἠπίστησαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές.

δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. αυτό δε θα τους βλάψει. καὶ καλῶς ἕξουσιν. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). θα σωθεί. αγαπημένος ή Χριστιανός. . Σίμων. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. Εκείνοι. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. εξάδελφος. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π.Κ. Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια. Γ. 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). αφού τους μίλησε. αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1.» {Ωρ. στενός συγγενής. ομοεθνής. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν.). θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ.133 Κων. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. 8. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. λοιπόν.αυτιά. θα κατακριθεί. αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί.Ν. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού).Τ. σωθήσεται. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. } ( Μάρκ. απ’ την άλλη. 3. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. Α.} (Μάρκ. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν. ἀμήν. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν. Αμήν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του.

»{Ζ. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία. ( Μάρκ. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. (Μάρκ. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. ιδ΄63}). κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. καταπίεσης. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο.(Μάρκ. ακούνε το κήρυγμά του. . (Μάρκ. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. δίκαια ο Θεός.}. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου. ασθενειών. αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. 13. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α.Τ. 12. 7. σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας.) Αλλά και μεταφορικά. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ.α. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο). η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό. 9.Ν. εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ.Ν. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας. που ζουν σαν τους χοίρους. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. και τότε και σήμερα. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. Κυριολεκτικά δηλαδή. (Μάρκ. ή απλώς βλέπουν θαύματα. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. κ.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. 5. {Π. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ).Τ. (Μάρκ. Α. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού. (Μάρκ. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου..» (Μάρκ. 10. 8. ιζ΄13). 6.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. (Μάρκ. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό).. Γραφή. δ΄12) 4. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου. 11. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π.{Μάρκ.» (Μάρκ. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. το σταυρικό.} Συμπερασματικά.134 Κων.

Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. δηλαδή όλους μας. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». ζ΄26-27). ιδ΄22. προσευχή. (Μάρκ. 20. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. (Μάρκ. δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. τράγου. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. ώσπερ οι αρχιερείς. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. όσιος. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. 13. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής). γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο.Ν. Αλλά η Π. στείροι. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. Διαθήκης 14.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. 15. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. κ. Διαθήκη είναι τύπος. δηλαδή θα καθαριστεί. 19. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. Α. «αλισθήσεται». προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός. μόσχου. γινόμενος θύτης και θύμα.λ. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. ( Μάρκ. Συμβολικά. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. 18.}. ιβ΄8). Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην. αμίαντος. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα.135 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό.} (Μάρκ. β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας.» (Εβρ. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο. ελεημοσύνη. κ. σαν την αποξηραμένη συκιά. (Μάρκ. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. 16. αλλά να υπηρετήσει. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του.τ. Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. {Π. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». Διαθήκης.Τ.κατά λάθος(!). κατά κόσμον Βρέφους. ( Μάρκ. κενοί. Διαθήκης. έπειτα των του λαού. 17. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά.α. 21. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. . και με κάθε πνευματική θυσία. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. άκακος. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει. αμόλυντος και άκακος που ήταν.{Ζ. κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. (Μάρκ. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. δηλαδή θα καθαριστεί. .

μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας. Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα. (Μάρκ. 24. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ.ιβ’3). ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. ια΄31. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ. εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες.Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). Προσπαθεί ο Ιησούς. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων. ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης.κ. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς». τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12. ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. Πρώτη ώρα σήμαινε. Μ. Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. 28. 25. τις σημαίες του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .α. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου. Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ.. ρθ΄). Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον…. . για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. ( Μάρκ. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. Χριστούγεννα).136 Κων. Παρασκευή. 26. Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία.ο. Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό.). μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα.25). ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ). κ. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. κ. καθαρισμοί. υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα.α. αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. αργία του Σαββάτου. Α. 27. (Μάρκος γ’5) 22.– παρά στην ουσία. 23.κδ’8).

ιε΄7). ( Μάρκος β΄26) 31. Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα. (Μαρκ. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου.Κ. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο). Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου.( Μαρκ ιστ’9) 9. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. (Βασ.31 εκδ. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. οι Ρωμαίοι το . καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. 5) της κενοδοξίας.(Μάρκος α΄16) 33. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. έγινε μέγας αρχιερέας. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου. Γ΄ Βασιλειών β΄27.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες. 1) της αφοβίας του Θεού. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». για να ευχαριστήσει το λαό. γ΄18).137 Κων. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα. τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί. κγ΄9. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. 36. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ.). Τα δαιμόνια. 3) της αγνωσίας. “έλλα”-2000. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη. και αλλού.Λεξικό 29. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής). αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. (Μάρκος ιδ΄1) 32. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. σχήματος Χ σταυρό. λ΄7. (Μάρκ. ο εβραϊκός όχλος.) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. 4) του ψεύδους.» (Ιωάν. μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους. α΄45-51). 2) της ασυνεσίας. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού. την προηγούμενη μέρα. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. 35. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. α΄35-40).) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. ιε΄43) 34. Ο Κύριος όμως. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Κ. 44. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. η Χοραζίν. που επίσης ρίχνονταν εκεί. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων.α. (Μάρκ.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. (Μάρκ. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. (Μάρκ. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. (Γ. . που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. (Μάρκ. Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα. (Μάρκ. κ. του Πέτρου και του Ανδρέα. Φοίνικες και Σύριους. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. (Μαρκ. Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ. γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ. 43. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. σε καιρούς αποστασίας.138 Κων. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. 41.) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους.α. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. η Ναΐν. (Μάρκ. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. η Κανά. τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. 40. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. 38. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. Νεφθαλείμ και Ασήρ. κ. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. . Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα.( Μάρκ. 42. η Καπερναούμ. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. 39. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». Ζαβουλών. βόρεια της Καπερναούμ. Α. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης».

Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών. 51. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών.π. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις . 49. όπου και θαυματούργησε. (Μάρκ. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. τη Βηρσαβέε. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. 50.Λεξικό του θαύματος. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος.» (Γ. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. κ. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. Ίππος. ζηλωτής του Θείου Θελήματος. Δαμασκός.139 Κων. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. ακόμα και σήμερα. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ.Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. ακέραιος και ισχυρός. αργότερα.( Μάρκ. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. 52. πράξεις διαζυγίου. Ραφάνη. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). Γέρασα. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε.λ.Κ. Πέλλα. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. Γάδαρα.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π. 47. Στην πατερική γλώσσα. (Μάρκ. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. (Μάρκ. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα. Φιλαδέλφεια. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. Α. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια. (Μάρκ. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη.α. του πολεμιστή και του ποιητή. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη. ( Μάρκ. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. ( Μάρκ. (Μάρκ. .Χ. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί. ως προς το θρήσκευμά της. α΄19) 53. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. 48.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. (Μάρκ. Συνέτασσαν συμβόλαια. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 46.

Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. (Δ΄ Βασ. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. (Μάρκ. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. . Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15).Χ. Έτσι. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. Στους στίχους Γ΄ Βασ. 58. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. κεφάλαια ιζ΄. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. 57. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. Α.140 Κων. (Μάρκ.» (Ιωάν. (Μάρκ.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. (Μάρκ. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Ηρώδη Αντίπα. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. γ΄18) 59. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. όπου και μαρτύρησε. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. κ΄28). (Μάρκ. (Μάρκ. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. 60. 61. την οποία αργότερα έδιωξε. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο. 56. 55.

ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ.Χοσρόης.: Πέρσες. Ιακώβ).) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά).10). με θαυματουργό τρόπο. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. 868 μ. Εβραίους και Μουσουλμάνους. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του.Χ.Χ. ιθ΄10-11). ι΄46) 64. θρησκευτικό κέντρο. Αμφότερα τα αδέλφια. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. αλλά δεν τα κατάφερναν..Χ. ιστ΄7. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων.Χ. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων. μαζί με τον Πέτρο . 1948: εντάσσεται ο δυτ. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ. (Μάρκ. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. Γραφή (Δ΄ Βασ. (Μάρκ. την κατέλαβε ο Μ. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. Η μητέρα του Αγία Ελένη. Στους . μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. λστ΄17-20). το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. 1517: Σελήμ-Τούρκοι. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος.Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. γ΄8) 63. και την έκανε. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη.Χ. (Μάρκ. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. Τέλος.Χ. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. Β΄ Παραλ. Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος. ιθ΄1. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ. Μοριά και Άκρα. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν. κζ΄29). απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. Το 325 μ. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. α΄19) 62.ιη΄21). ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. Ν. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. ιδ΄13. δηλαδή γιους της βροντής. Α. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. 637 μ.Χ. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν. Σύμφωνα με την Α. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους.141 Κων.Χ.: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης). για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς. εικοστός αιώνας: Άγγλοι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 1099: Σταυροφόροι. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π. Αλέξανδρος. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. ιδ΄7). β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. Εκείνα τα χρόνια. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα. Το 330 π.Χ.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές».

η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. της Παλαιστίνης. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. . «φιλαργυρία νοσήσας».βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. Γραφή (Ιαββώχ. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. Ο Ιωάννης είχε 65. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. αυτός που τον πρόδωσε. Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . (Μάρκ. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. τον πρόσκαιρο. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. σελίδες 334-335 (Μάρκ. Όσους μετανοούσαν. 67. Όμως αργότερα.(Μάρκ. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. απιστίας. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο.Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει. αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα.Κ. κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. ο Πέτρος). Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα.» (Μτθ. Διαθήκης. (Ο Γ. φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια).α). καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. περιοχή των Ιουδαίων. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. γ΄19) 70. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ.142 Κων. Μαλαχίας γ΄1. Α. (Μάρκ. ο μοναδικός. 66. αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π.χ. Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. μιας και ήταν Ναζιραίος. Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη.τελικά. δ΄5. Τότε είχαμε και την καθαρή. φιλαργυρίας και . τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. κ. (Μάρκ. 68. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). Απιστίας βεβαίως. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη.5 μέτρα). 69. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. Αρνών. Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. για πρώτη φορά.Κ. στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού.

α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. κα΄7). Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. (Μάρκ. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους. Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. η΄27) Καπερναούμ . 74. 73. ιγ΄23. στη δίκη του Δασκάλου του. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές.143 Κων. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. Τέτοια λοιπόν περιστατικά. τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. α΄4) 71.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. Α. οι οποίοι μετά το θάνατό του. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. (Μάρκ. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. κάνοντας πολλά θαύματα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας.( Μάρκ.(Μάρκ. κ. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. 1). 75. . Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο.Χ. ιθ΄27). Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του.Δ. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. 1).α. όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ.χ ο Ανδρέας). Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. ιθ΄26. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. 76.Χ. έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). γύρω στο 100 μ. σταθερός στην πίστη δηλαδή. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. η παρουσία του . Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη». γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. έστω έξω του κτιρίου. «ευσχήμων» βουλευτής. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. 77. κ΄2. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. (Μάρκ. Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. την Αποκάλυψη. όπως και όλων των προφητών. (Μάρκ. ταπεινός και αγαπητός. α΄21) 72. η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. σαν να απευθύνονται. Εκτός της Αποκαλύψεως. ακολούθησαν τον Κύριο. (Μάρκ. δηλαδή. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών.

που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό.» (Ζ. που είναι πλέον κενό γράμμα. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). (Λευίτ. Αυτή είχε δέκα τάγματα. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων». Έξοδος λζ΄3-5.Κ.(Ι. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο.α. κ. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε). Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. Πραξ. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . β΄48-50. 83. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις.) Δηλαδή ο καθένας πλέον.).Κ. γ΄11).Λεξικό 78. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. ιε΄38) 79. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους. (Μάρκος ε’ 9) 81. ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). Ιωάν.» (Εβρ. (Μάρκος α΄40) 82. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. (Μάρκος στ΄3) 84. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών. Α. ιδ΄. Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. (Μάρκ.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων». ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. γ΄14. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας.) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα. ιθ΄26.).Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη. Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. βλέπει και τον . Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού). πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. Λουκ ιζ΄1224). Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων.» (Α΄Πέτρου β΄9). β΄4. σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. ι΄19-20). όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. 80. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. (Έξοδος κστ΄33. Β΄ Παραλ. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων.Θ. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος. ακολουθώντας κάποιο τυπικό. ιβ’46-50. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον. Λουκ. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού.144 Κων. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο.

) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. έκανε ανήθικη ζωή. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. κ΄1-2. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. Μάρκ. Λευιτικόν. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου. Συγκεκριμένα. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι.Σ. 144 του παρόντος βιβλίου). Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος.» (Ειρ. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. (Μάρκ.145 Κων. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. β΄14) 87. Λουκ. τις δέκα εντολές. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα). καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. Ο Θεός.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . χωρίς να τα εξηγεί. (Μάρκ. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. Α. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. μετά την Ανάσταση. χάρις στη Θεία Πρόνοια. σύμφωνα με την Α. Επιφάνιος. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. Διαθήκη : Μτθ.). Ιωάν. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους. Έξοδος. προς τη γη της Επαγγελίας. σελ. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος). Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη. αγανακτώντας.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. Παπίας.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. κδ΄1-12. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος.» (Ω.. 10-18. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . άμεση συνομιλία μαζί του). ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. (Ι. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. κη΄1-10.) (Μάρκ. πριν γνωρίσει τον Κύριο. η Ιωχαβέδ. ιε΄40) 86. στήλη νεφέλης. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. ιστ΄1-10. ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . Από εκεί κατέληξε. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ.». Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. κ΄11. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. (Μάρκος ιε΄40) 85. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο. δ΄21) 88. Η τελευταία (Αριθ.) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο.

λβ΄1-43). μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. 95. (Μάρκ. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν.Χ.). επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος. 93. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. κστ΄9). ιθ΄19). . λγ΄1-29). μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. επί του οποίου ακόμα και σήμερα. (Μάρκ. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου.) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε . απλούς ψαράδες. όχι από γνωστή πατριά. (Μάρκ. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. τον πρόναο.146 Κων. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . περιτριγυρισμένη από λόφους. βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. Σαν ιστορικός. Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89.Χ. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. ομιλία αλληγορική (Ι.(Μάρκ. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. τέλος. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια.. 90. κδ΄2). Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. Σαν συγγραφέας.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου).Χ. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). όχι σπουδαγμένος. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. όμως η κύρια ήταν η νότια. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. όχι μόνο απ’ το λαό. στην ίδια θέση. α΄26). τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. β΄51). Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. Α. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. 94. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. (Μάρκ. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. Ναζωραίοι.). 91. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . στην Α. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου.Χ. εκτός του Μάρκου.Κ. Διαθήκης. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. Ο Πέτρος (Πράξ.Β. όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. 92. όχι πλούσιος. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν.Χ. διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. (Μάρκ. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). περιφρονητικά. Σημαίνει αντιπαράθεση. σύγκριση. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού. αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. Από τη Ναζαρέτ. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι). ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού. κάθε Παρασκευή. Ναζωραίο τον ονομάζουν. καθώς και πιθανόν.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιγ΄24-30.147 Κων. Α. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. ιγ΄28. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. 3642 Το σινάπι Μτθ. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. κι αλλού. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. της ζύμης (η΄15-16). του σιναπιού (δ΄34). ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. (Μάρκ.» (Μτθ. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. Λουκ. ιδ΄9-10. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. ιγ΄31. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ.χ. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. δ΄2) . ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. του σπόρου (δ΄26 -29). θ΄7-15. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. Π.Λεξικό μερικές. του λύχνου (δ΄21-25). ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. ιγ΄3-18. Δ΄ Βασ. Λουκ. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ.

στ΄69). όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. β΄9). Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. ιβ΄46). (Μάρκ. θ΄5) και. πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ.α. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο). ιθ΄33. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. η΄14-15). Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. πρώτος θαυματούργησε. πιθανώς. (Δες Ιωάν. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). όπου και σταυρώθηκε. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. σαφώς. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). ι΄ κεφ. αυτοκτόνησε. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. Μτθ. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. κη΄16. κ. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς. διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. Ήταν. στην Αίγυπτο. Αριθ. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. α΄23-31.Χ. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. δ΄821). αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. ιδ΄29). Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. ιη΄10). να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί.148 Κων. Α. (Μάρκ.Λεξικό 96. Λουκ. ε΄3-10. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους.17 και Έξοδ. Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. β΄). με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. ιστ΄2. α΄16) 98. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. και ασχολούνταν με την αλιεία. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. σύμφωνα με την επιθυμία του. Ήταν έγγαμος.Χ. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε. ιδ΄1) 97. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. σε τέτοιο σημείο μάλιστα. δε λογάριαζε τη ζωή του. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο.36 και Έξοδ.

συνήθως. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18.15). α΄1. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. να καλούνται επίσκοποι. Κριτ. ζ΄13) 101. » Β.). Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ. β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. Β. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. κ. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28).τ. Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. κγ΄ 7. η΄912 και Ωσηέ β΄11).17. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης. λατρείας και αγαθοεργίας. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. την Κυριακή δηλαδή. ε΄7. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου.149 Κων.5). β΄2-3). μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους. Migne 20} (Mαρκ. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. (Μάρκ. οι γέροντες. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. σελ. ι΄14). Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα). α΄21) 102.} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις.24 και Ιωάν. τιμούμε την πρώτη ημέρα. Ήταν κατά την Π. β΄ εκδ.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης. Όμως οι οπαδοί του. κζ΄ 2.» {Ευσ. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος. χαράς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κ. Αριθμ. Πορφύρα : Το επίσημο. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. Παροιμ. ι΄9. ιστ΄19. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων. Λευιτ. άτομα. Ιερ. κγ΄15. Όταν οι Ιουδαίοι. κ΄10. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν.λ. ζ΄33) Αργότερα . Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. ιε΄17) 100. Ιωάν. ιη΄31. γ΄14. Ιεζ.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου.(Μάρκ. λα΄22.Κ. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. (Μάρκ.9. Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. ιθ΄2. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι.). της Θείας ως έοικε δίκης. 238.38 και ιθ΄4-6. {Η άποψη του Β.13. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ. δηλαδή δικαίους.13. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. Αποστολική Διακονία. Δαν. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του. Έσδ. ιθ΄3. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. Λουκ.22. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι.12. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις.Χ. Έξοδος κε΄4. ιε΄1) 99. αι. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. οι σεβάσμιοι. Εσθήρ η΄15. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο.24. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31). Β΄ Παραλ. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». (Α΄ Μακκ. κη΄9-10. μέχρι γελοιότητος. Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία.α.20. η΄14. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π.). η΄26. βασιλικό. Α.

για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. γύρω στο 600 π. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. εγγονό του Νώε (Γεν. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. αλλά αργότερα. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. τελώνης και ο Ζακχαίος. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». οι Ισραηλίτες. Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). ε΄ 35. 108. Λουκ. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. (Μάρκ. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. 113. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. ιθ΄2) . ιη΄10-14). 14). Πράξ. Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . όπως κι οι περισσότεροι. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. ιε΄23) 109. β΄15) 112. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. θ΄2). ι΄15. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. στα Ιεροσόλυμα. » (Μτθ. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. ιβ΄18) 103. α΄13). ιε΄16) 110.Χ. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. (Μάρκ. Ιουδαϊκός πολ. όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. ιε΄21. απ΄ το λαό. 2ο 8. ια΄8). τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. Α.150 Κων. πράγμα που το πέτυχε. γ΄1) 111. ( Μάρκος γ΄18) 107. (Νεεμ. Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. η΄1-8). Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. (Μάρκ. κα΄31. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. (Μτθ. (Μάρκ. στα χρόνια του Κυρίου. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. με το αζημίωτο. αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . . ι΄17. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. Αναφέρεται και στο Μτθ. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. νομίζοντας κι αυτή. κ. (Μάρκ. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. στ΄3) 106. ζ΄34. γ΄8) 105. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. Ιωάν. ιε΄40) 104. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων.Λεξικό μειοψηφία. Α΄ Παρ. κζ΄56).) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. ιστ΄2). ( Μάρκ. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας.α. κστ΄23. όπου και συγκεντρώνονταν. (Μάρκ.

Από εκείνη την εποχή και πέρα . Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. κγ΄. δυστυχώς. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. Γενικά «…. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ. ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ.14). ιθ΄29. στ΄17) 118. ε. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». ιβ΄35. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα.Χ. γ΄18) 117.). και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. Τέλος τον 4 ο μ. στο σημερινό Λίβανο. οι οποίοι αναφέρονται στην Π.» (Μτθ. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. Ιεζ. Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. κγ΄3). (Μάρκ. οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά.» (Μτθ. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. στα επόμενα χρόνια.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β.Χ.Χ. α΄43-48. γ΄5). Όμως. κγ΄5). τη ναυτιλία και τις τέχνες. τυπικές διατάξεις. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. γ΄8) 115. (Μάρκ. ιδ΄61) .) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. ιδ΄6). Ιερ. δ΄3. τυπολατρική και υποκριτική. όπως ο Νικόδημος. σκοπός των Φαρισαίων. Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ. ια΄ 21-22). Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο. Ν. είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας.Β. 2ο. κστ΄2-15. λβ΄30). Ιεζ. Α΄ Βασ. όσιοι {Β. (Μάρκ.α. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ. σελ. Α. Λουκ. Ωσηέ θ΄13). Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. 8.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. 237). Ιωάν. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. ε΄16. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. ι΄3. ιστ΄6). β΄42. Ιουδ.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. ( Μάρκ. όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. Β΄ Μακκ. κα΄3-4).151 Κων.» (Ιωάν. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. εκτός των άλλων. απ’ τους Μουσουλμάνους. Φίλιππος ο Ηρώδης. α΄42). πολ. Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο.Χ. ξερή. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. κε΄22. η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. δ΄42) (Μάρκ. β΄18) 116. γίνεται έδρα επισκόπου. Στην Κ. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης.Λεξικό ιδ΄20) 114.Β. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. ιστ΄6). αιώνα. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. στ΄14).}). ο Απόστολος Παύλος. ο Γαμαλιήλ.

1-12 στ. 35. 1-20 στ. 24. 45-52 στ. 30-34 στ. 27. 23-28 στ. 35-44 στ. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 1-20 Στ21σ στ. 28. 18. 9. 31-35 στ. 46. 26-29 στ. 40. 29-31 σ.7-13 στ.35-43 στ. 6. 10-21 στ. 1-8 σ. 42. 21. 1-6 στ. 8. 15. 1-6 στ. 10. 22-26 στ. 1-9 στ. 12. 35-41 στ. 32-34 σ. 20. 2. 18-22 στ. 34. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 25. 5. 24-34 στ. 26. 7. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 30-33 στ. Α. 31-37 στ. 33. 12-13 σ. 14-29 . 35-39 σ. 13-19 στ. 19. 28-30 στ. 21-25 στ. 43. 21-23. 13-17 στ. 14-29 στ. 16.9-11 σ. 4. 24-30 στ. 3. 22. 14. 29. 13.152 Κων. 30.2-13 στ. 36.Λεξικό 10. 53-56 στ. 45. 40-45 στ. 31. 44. 27-29 στ. 38. 30-34 στ.1 στ. 7-12 στ.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 14-20 σ. 21-28 σ. 47. 17. 34-38 στ.1-13 στ. 32. 14-23 στ. 37. 20-27 στ. 41. 23. 39. 11.

46-52 στ.19-21 στ. 78. 57. 91. 17-31 στ. 32-42 στ. 12-21 στ. 86. 32-34 στ. 61. 28-34 στ. 76. 1-2 στ. 55. 15-18 στ. 15-18 στ. 68. 13-16 στ. 69. 77.42-47 στ.20-32 στ. 93. 10-11 στ. 42-45 στ. 74. 13-17 στ. 82. 80. 94. 47-52 στ. 56. 1-12 στ. 75. 43-46 στ. 59. 51.12-14. Α. 38-50 στ. 83. 5-8 στ. 90. 16-19 στ. 63. 58. 92. 67.Λεξικό 48. 89. 60. Βιβλιογραφία . 41-44 στ. 33-37 στ. 65.35-37 στ. 54. 40-41 στ. 1-11 στ.153 Κων. 49. 22-26 στ. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 19-20 10. 50. 3-9 στ. 84. 72. 88. 66. 22-25 στ-26-31 στ. 1-15 στ. 71. 27-33 στ. 73. 85. 79. 70. 66-72 στ. 87. 35-41 στ. 9-11 στ. 1-12 στ. 39 στ. 64. 18-27 στ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 95. 52. 62. 12-14 στ. 30-32 στ. 1-4 στ.33-38 στ. 38-40 στ. 1-23 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 24-37 στ. 81. 53.53-65 στ.

Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. Αλιβιζάτου.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π. «Οι βίοι των Αγίων» Μ. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. Ν. Α. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι.154 Κων.24 . «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10. «Λεξικόν των Γραφών» Γ. 2. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. 5. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Τρεμπέλας .«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. Γραφής» Ι. «Η Καινή Διαθήκη» Ε.22. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15.. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12. Βέλα. Θ. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. . «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι. Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9. Α. Ε. Γ.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. Θ. 4. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13.Λεξικό 1. Αντωνιάδου.Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 . Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18.ερμηνευτική απόδοση » Ι. . 3. Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 .Ν.