1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

κ.4 Κων. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη).Λεξικό 1. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. 6. δυστυχώς. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση. κ. όπως οι Π. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο.α. Κολιτσάρας. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. δηλαδή για τη δομή. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. 2. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής. 11. ευαγγελικών. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. πατριαρχεία. Β. και αλλού]. 5. 12. Ν. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). Α. Βέλας. όπως στη Θεία Λειτουργία. πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου.α. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. Ι. Γραφής. ενώ οι αστερίσκοι (*) . 09/ 04/ 11 10. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. 4.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. τη γλώσσα. Συχνά. το ύφος. βιβλιοθήκες. Τρεμπέλας. 3. τον τόπο συγγραφής. 8. 7. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές.

των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. : Ειρηναίος Ευσ. Ν. Κολιτσάρας Ι. Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία.Τ. με θείο φωτισμό. Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. : Π.Θ. : Ζιγαβηνός Θφ. Παύλος). Τρεμπέλας Β. : Φεοφύλακτος Ω. διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα. : Ιωάννης Σταματάκος Β. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο.Ν.Κ. : Βασίλειος Βέλας Ι. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ.Β. : Ιώσηπος Γ. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ. : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. : Γεώρ. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα». δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ. όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ.Π. : Ωριγένης Ιωσ. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη. : Ιωάννης Θ. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος.Κ.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» . πατέρων 2.5 Κων. ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . Κωνσταντίνου Π. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η .Κ.Χ. : Ευσέβιος Ζ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α.Σ. Α.

Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). ιά . Λευιτικόν. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Σύνολο 49 βιβλία. Διαθήκης : Γένεσις. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. βέβαια των προφητών της. Ιησούς του Ναυή.6 Κων. Ιερεμίας. Σοφονίας. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι. Άσμα Ασμάτων. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π.» (Α΄ Κορ. Μαλαχίας. Δανιήλ. Α. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Αμώς. Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7).Π. Εκκλησιαστής. μόνο. Ιουδίθ . Αββακούμ. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά.» (Β. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. Ας κάνουμε μια απλή.25). Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Ζαχαρίας. Α΄. Ιωνάς. Το αντίθετο μάλιστα. των δύο Διαθηκών. Βαρούχ. Σοφία Σολομώντα. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». Έξοδος. την Αγία Γραφή. Κριταί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μια ενότητα αδιάσπαστη. αναφορά στα βιβλία της Π. 3. Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. Μιχαίας. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. το κατά Μάρκον. Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων . Ιώβ. Α΄. Α΄ και Β΄ Έσδρας. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. Εσθήρ. Για τη συνάφεια. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . Οβδιού. Αγγαίος. ιδιαιτέρως. Θρήνοι Ιερεμίου. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Παροιμίες Σολομώντα. Ιωήλ. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. Ιεζεκιήλ. Διαθήκης. επιστολές και (ένα) προφητικό. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Αριθμοί. Ρουθ. Επιστολή Ιερεμίου. Ησαΐας. Ναούμ. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Νεεμίας. Τωβίτ. τη στενή δηλαδή σχέση.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Σοφία Σειράχ. Β΄.

την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Ο Λουκάς . στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πρόδρομος της βυζαντινής. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. Α. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. β΄ 15). προς Κολασσαιείς. – 3ος αι. γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. προς Εφεσίους.α. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. εκτός από κάποιους μορφωμένους. Χ. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. Χ. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. Α΄ και Β΄ Πέτρου. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική. διαφέρει. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές.). εκτός του Ευαγγελίου του. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. Α΄. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . μ. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. π. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. Διαθήκης. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. προς Εβραίους. προς Γαλάτας.7 Κων. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. προς Φιλιππησίους. όπως ιερείς. Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. ραββίνους κ. Έτσι την ωραιότερη. όπως κι ο Μάρκος. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής.

Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. τη σταύρωση και την Ανάστασή του. Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. αντίστοιχα. προσπάθεια ιεραποστολής. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ.( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. Ακόμα πιστεύεται . Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο. που περιέχουν τα θαύματα. Κ. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . Π. 2.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8.8 Κων. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. Α. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. τις παραβολές του Κυρίου. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. τις διδασκαλίες. ΒΕΠΕΣ τ. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. έμμεσα. αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη .) Από τις αρχές του 2 ου μ. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. που περιγράφουν περιληπτικά.α. Χ. κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». 5. κ.που έχουν. Ο Ιωάννης λοιπόν. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». έκφραση βιώματος. Διαθήκης. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . Διαθήκης. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. 5. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης. Β΄ Κλήμεντος 8.

31). Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. . ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο.α. σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. πρωί. κ. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. {«ο νεανίσκος…. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά. δ΄10. σινδόνα επί γυμνού. όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. 6. Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. Σύμφωνα. «από . Α. φέρειν». μεγάλου εκκλ. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. επερώτον.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. παραπορεύεσθαι.}. 24). Πατέρα της Δύσης. εξίστασθαι. για να φύγει αργότερα . περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. η΄17-18 και 22-26. όπως συνηθίσαμε να λέμε.. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. . Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). Παύλο και με τον απ. με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. Φιλήμ. εισπορεύεσθε. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του.α. γέννηση και παιδικά χρόνια Του. βλέπειν από» κ. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο.9 Κων. ε΄17). ζ΄31-37. γύρω στο 65-70 μ. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. Πέτρο. στ΄66). και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20).Χ. αιώνες σε δευτερεύουσα θέση. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. ευαγγέλιον . Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα. ιδ΄51-52 και ιε΄44). τέλος. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. παραλείποντας γενεαλογία. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εξέρχεσθαι. Χ. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου.» (Μαρκ. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. Ιδ΄13).

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. Γαλιλαίας*. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί.13 Κων. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. (ενν. δίδασκε. καὶ υπηρετούσαν. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). Α. ἀνθρώπων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γιατί ήταν ψαράδες. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. ἦν μετὰ τῶν θηρίων. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. ἐν σοὶ εὐδόκησα. αφού μπήκε στη συναγωγή.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. αὐτούς. Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα.

Ιησού Ναζαρηνέ. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος . ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. (ακόμα κι αυτά). Ἰωάννου. ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους .Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. βγήκε απ’ αυτόν. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . τί ἡμῖν καὶ σοί. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της). ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ.14 Κων. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. αὐτῆς.» 24 λέγων· Ἔα. όπως οι γραμματείς*. καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. κατέκειτο πυρέσσουσα. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ.

» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. Και ενώ έλεγε αυτά. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς. (τον θέλουν). καὶ ἐκαθαρίσθη. Α. καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα.}).Κ. Χριστὸν εἶναι. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. ὅτε πόρτα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αφού σηκώθηκε. μπορείς να με καθαρίσεις . 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής .Λεξικό πυρετός εὐθέως. κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα. «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. ἔδυ ὁ ἥλιος. αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). ζητοῦσι. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια.15 Κων. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. για να κηρύξω κι εκεί . γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. έξω από την πόλη).Θ. κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω.» με καθαρίσαι. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα). εἰς ἔρημον τόπον. βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε.

ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. 13-17 στ. Μτθ. σε έρημους τόπους. 18-22 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. 3. ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. θ΄9-13. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. θ΄14-17. 4. θ΄1-8.16 Κων. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. διαφημίζειν τὸν λόγον. . Μτθ. 1-12 στ. ιβ΄1-8.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. αλλά έμενε έξω. Μτθ. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. 2. Α. τους Ιουδαίους). πόλη. Μτθ.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. 5. 1-6 στ.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. 4. 3. κάτι που δεν πρέπει. και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. . Α. 6. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι. 7-12 στ. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*. ιβ΄9-14. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. 28-30 στ. οὓς οὐκ ιερείς.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου.20 Κων. 13-19 στ.» (Ενν. 20-27 στ. Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. 2. μαζί του. Λουκά στ΄6-11. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού .

της συναγωγής). Λουκά ιβ΄10. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. ιβ΄46-50. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. Μτθ. ιβ΄31-32. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. ι΄1-4. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο. Μτθ. δ΄24-25. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. οι Φαρισαίοι ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. θ΄34. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. κατηγορήσουν. ιβ΄24-26. λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. Α. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . Μτθ. Στίχοι 28-30: Μτθ.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. Μτθ. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ.21 Κων.

μεγάλο πλήθος. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εξαιτίας του όχλου. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε.Τ. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν .Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. πλῆθος πολύ.[Π. καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν. Α. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ.Ν. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε. Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος.22 Κων. καὶ ἐξέτεινε. όταν τον έβλεπαν. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. μέρος του). φανερώσουν. 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. σου. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. τὴν χεῖρά σου. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια.

μερισθῇ. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. δεν μπορεί να σταθεί.23 Κων. ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. μερισθῇ.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. γιο Σίμωνι Πέτρον. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. οὐ τέλος (θα σβήσει). Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. Α. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. εάν δε δέσει πρώτα τον . δύναται σταθῆναι. ἀλλὰ τέλος ἔχει. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. η οικογένεια).

Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του.Π. τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου. αδέλφια . έχοντας τον ίδιο πατέρα. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον.24 Κων. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. αὐτοῦ διαρπάσαι. Πνεῦμα ακάθαρτο.) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . το Θεό.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε. Α. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει. σε ζητούν. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει. καὶ ἔξω να τον φωνάξει.

ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38.25 Κων. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. η΄23-27. Μτθ. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. Μτθ. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. 26-29 στ. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. 21-25 στ. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . 1-20 στ. σπείρων σπεῖραι. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ.Λεξικό 1. Μτθ. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. Η παραβολή του σπορέως 2. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. Λουκ. η΄18. Μτθ. ιγ΄1-23. στην ξηρά (όχθη). 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. ε 15. 30-34 στ. ιγ΄31-32. ι΄26. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. ιγ΄18-19. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17.

βαθύ το χώμα. τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο . τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος. και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές. να μην καταλαβαίνουν. καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς.θ. σπέρνει το λόγο (του Θεού). καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. Α.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). μήποτε βλέπουν. όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. και όταν (τον) ακούσουν. ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. ακούει . Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους . αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. μὴ ἴδωσι. ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα. και καρπό δεν έδωσε.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. (ενν.» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .}).26 Κων. 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή.Κ. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . που δεν πολλήν. Αυτός που σπέρνει. 2 3 .χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού. καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό.

25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς). Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. ας ακούει (ενν. τη ἀκουέτω. αμέσως με χαρά τον δέχονται. είναι αυτοί που. πέφτουν).» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). φανερωθῇ. διδασκαλία Του). Α. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εὐθὺς εδάφη. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς. ακούτε. τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. να γίνει φανερό. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. ενν.» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. τὴν καλὴν σπαρέντες.» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι.27 Κων. καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. Θεού). αρχικό σπόρο). Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. καὶ ἄκαρπος γίνεται. σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). σκανδα-λίζονται. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν.

ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. πρῶτον χόρτον. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού.Π. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι. μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της).Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς. Α. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. (βγάζει) το χορτάρι. {Β. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού.28 Κων.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. ώστε σχεδόν . είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. μαθητές του. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). ἦν μετ’ αὐτοῦ. 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). 31 ὡς κόκκον σινάπεως.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε). εἶτα στάχυν.» (Ενν.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη.

» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1. πεφίμωσο.» Και αφού σηκώθηκε. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ. Μτθ. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. Μτθ. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . 21-23. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. η΄43-48. Μτθ. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. η΄41-42. Α.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. κλείσε το στόμα σου.35-43 3. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). θ΄18-19. 1-20 2. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η΄26-39.29 Κων. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη.Λεξικό βυθίζεσθαι. 49-56. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε.

καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. πνεύματι ἀκαθάρτῳ. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. νύχτα και μέρα. καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). βασανίσεις. . που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). μή με βασανίσῃς. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι. στη χώρα των Γεργεσηνών*. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. Ἰησοῦ. Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). ακάθαρτο πνεύμα.Λεξικό ε΄24-34. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. Ιησού. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μη με σε τὸν Θεόν. ημερέψει). Α. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. Γεργεσηνῶν. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. Σε εξορκίζω στο Θεό . υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου.30 Κων. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις.

τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. μπούμε σ’ αυτά .Λεξικό από τον άνθρωπο. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους. αὐτῶν. «Τι όνομα έχεις. για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς.» ἐσμεν. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ.» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . καὶ ἐφοβήθησαν. καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός). Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). επέτρεψέ μας). στη θάλασσα (λίμνη). 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. και φοβήθηκαν. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. Λεγεὼν ὄνομά μοι. ἀνθρώπου. ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο.31 Κων. τῆς χώρας. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. Α.

γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει. αὐτόν.» . 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα. ἀλλὰ χειροτερεύσει. μου είναι στα τελευταία του. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς. 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. αἵματος ἔτη δώδεκα. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. επειδή άκουσε για τον Ιησού. σωθήσομαι.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. καὶ συνέθλιβον αὐτόν.αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της). κόσμος και τον στρίμωχναν. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). Α. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. ρούχα του θα σωθώ. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του. ὀνόματι Ἰά.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν.32 Κων. 26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. ἀλλὰ σου.

τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε.» . μόνο πίστευε. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια.» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ.» εἰρήνην. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. μόνο τον Πέτρο. Το παιδί δεν πέθανε. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας).33 Κων. ἀλήθειαν. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν.σου πέθανε . παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. τρέμουσα. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. θόρυβον. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. Α.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν. Ο Ιησούς όμως. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. παρά μόνον πίστευε. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι. αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο.

Μτθ. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στ΄42. η΄1-9. Ιωάν. δ΄16-24. Λουκ. 5. Ιωάν. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. θ΄1-6. 45-52 στ. Λουκ. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. Και είπε να της δώσουν να φάει. 3. Τὸ κοράσιον. θ΄10-17. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. σε σένα μιλάω. ἐτῶν δώδεκα. 30-34 στ. 14-29 στ. ι΄1-11. ιε΄33-38. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. 35-44 στ. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. 4. 7. δ΄44. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. ιδ΄13-21. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . ιδ΄22-33. Ιωάν. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. ιγ΄53-58.34 Κων. Α. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός. «Κορίτσι. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. 2. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. 6. σήκω. Μτθ. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό.» κοῦμι. 1-6 στ. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν.7-13 στ. ιδ΄1-12. Μτθ. σοὶ λέγω ἔγειρε.

παρά μόνο ένα ραβδί. ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 .35 Κων. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα. Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. Καὶπεριῆγε τὰς τους).» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. ούτε σακίδιο. Και τι σοφία του δόθηκε. καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). τους θεράπευσε. ούτε ψωμί. μὴ πήραν. εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). ῥάβδον μόνον. καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. αὐτοῦ. να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. αφού έβαλε το χέρι του. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός). Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. διδάσκοντας. μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. μὴ ἄρτον. Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. Α.

ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. Α. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). όταν φεύγετε από κει.36 Κων. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. σ’ όποιο σπίτι. Ἰωάννην. Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. ήθελε να τον σκοτώσει. 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. γιατί την είχε νυμφευτεί.Λεξικό δάλια. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. μα δε μπορούσε. εἷς τῶν προφητῶν. ούτε σας ακούσουν. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. Αλήθεια σας λέω. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. Και όσοι δε σας δεχτούν. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. παρά για εκείνη την πόλη (ενν.

έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .37 Κων. τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της.Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς. Και αυτός αφού έφυγε. είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις. 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ. καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον.» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. Και ήρθε η κατάλληλη μέρα. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. καὶ δώσω σοι. (Ιωάννη). όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου. βασιλιάς . 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα). εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω.» συνανακειμένοις.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. Α. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). Και αμέσως μπήκε (η κόρη). με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). με ὃ ἐὰν θέλῃς. .

καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. δύο ἰχθύας. και του ανήγγειλαν όλα. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε. είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. ομάδες-ομάδες. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. ἵνα κτήματα και χωριά. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ. τους σπλαχνίστηκε. Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει). Α. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). . και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε. τόπο να αναπαυθείτε λίγο. τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν. και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν.38 Κων. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. Και αφού πέρασε πολλή ώρα.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. πάνω στο χλωρό χορτάρι.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ.

καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και .μ.39 Κων. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .αντίθετος. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. ομάδες-ομάδες. ἕως Και αφού τους άφησε. εκατό ή των πενήντα. δυσκολεύονται) πλέοντας. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. άνδρες. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. Α. (τρομαγμένα).). περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης. όπως και τα δύο ψάρια. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. πεντήκοντα. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). δώδεκα κοφίνους πλήρεις. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει.

51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. Θεραπεία κωφαλάλου στ.40 Κων. σώζονταν (γιατρεύονταν).Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. 24-30 στ. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ.1-13 στ. 31-37 . ἐγώ εἰμι. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. 14-23 στ. ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν. περιοχή της Γεννησαρέτ*. φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. Α.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). ἐσῴζοντο. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4.

ἐσθίοντας ἄρτους.» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. οὐκ 7 ἐσθίουσι. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. εξωτερικά. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν.41 Κων. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. τυπικά). ια΄38. Μτθ. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. δηλαδή άπλυτα. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. Α. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων. βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*.

τὸν ἄνθρωπον. καὶ ἄλλα (κρατάτε).τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. αντί βοήθειας στους γονείς του). Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν. (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό.42 Κων. Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος. ὅ ἐστι.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε.Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . απ’ κοινῶσαι. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. παραβολῆς. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). δῶρον. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. Δεν καταλαβαίνετε πως ό. ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. Α. ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. τῇ μητρί αὐτοῦ.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο.

οι πλεονεξίες. το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. ὑπερηφανία. ο δόλος (η 22κλοπαί. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της. ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού).}. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο.θ.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. πονηρό μάτι.Τ. πορνεῖαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν. 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς. μοιχεῖαι.43 Κων. τις χρήσιμες για τον οργανισμό). οι μοιχείες. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. οι πονηρίες. αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. βλασφη-μία. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι. πονηρός. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. η βλασφημία.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. ενν. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον. της οποίας το αὐτοῦ. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. η τρέλα. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή. φόνοι. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του.» τὸν ἄνθρωπον. η υπερηφάνεια.Κ. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν.» κυναρίοις βαλεῖν. ἀσέλγεια. Οι κλοπές.Ν. οι φόνοι. δόλος. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες).}). οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. πονηρίαι. Μπήκε σ’ ένα σπίτι . οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς. τις ουσίες τους. Α. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη .όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς). πλεονεξίαι. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). ὀφθαλμὸς απάτη). ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον.

Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. ὅ ἐστι διανοίχθητι. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι. Και όταν έφυγε για το σπίτι της.44 Κων. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει.000 2. αὐτοῦ. έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του). που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ. πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει . τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. Α. 10-21 . μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα).» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. περισσότερον ἐκή-ρυσσον.Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό. 1-9 στ. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε.

Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. θ΄23-26. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ………. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 5. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. Ιησούς τους μαθητές του. Α. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. 6. 27-29 στ. 4. Μτθ. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε .. ιστ΄21-23. Μτθ.45 Κων.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. στ΄34-44. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι.Λεξικό 3. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. θ΄18-21. θα αποκάμουν στο δρόμο. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. 22-26 στ. 30-33 στ. Μτθ.

Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν.» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν.46 Κων. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν. ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του). απέναντι). πρόκειται να πιστέψετε. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ.» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε. καὶ αὐτὰ. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*.» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»). παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. Αλήθεια σας λέω. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά.) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. 8 . είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους). έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. Α. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. άφησε να φύγουν.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. η γενιά ζητάει θαύμα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. και δεν είχαν παρά ἄρτους. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. πειράζοντες αὐτόν. ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε.

τῆς κώμης. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου. πεις τίποτα(ενν.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. δεν ακούτε. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. (ενν. τον θεραπεύσει). 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά. Και αφού έφτυσε στα μάτια του. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. τηλαυγῶς ἅπαντας. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. Και στο δρόμο . 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. τίποτε. Και δε θυμάστε.47 Κων. (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. Α.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. για το θαύμα). γήινη.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει.

καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. είσαι ο Χριστός*. ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. Α. ανθρώπους. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). οὗτος σώσει αὐτήν.48 Κων.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). αὐτοῦ. ἐλάλει. ενώ ο Πέτρος. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. μου Σατανά. κι ας μ’ ακολουθήσει. 9 1 . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες. καὶ ἀκολουθείτω μοι. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. αυτός θα τη σώσει10.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. θα τη χάσει.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι.

4.49 Κων. 2. ι΄27. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν. θ΄43-45. ια΄23.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ.1 στ. Μτθ. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. Κολασ. Μτθ. 3. 30-32 στ. Μτθ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. Λουκ. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. ιη΄6-9. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θ΄49-50. θ΄28-36. Εβρ. ιδ΄34-35.Σειρ.2-13 στ. Ησαΐας ξστ΄24.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. ιη΄34. 33-37 στ. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . 5. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. θ΄37-42. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. η΄ 31. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). ………………. ιζ΄1-2. ε΄29-30. θ΄27. Μτθ. ……………… ιβ΄30. Μτθ. ι΄42. θ΄46-48. Σοφ. 14-29 στ. δ΄6. Να μη σκανδαλίζουμε στ. τη μοιχό και αμαρτωλή. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. Μτθ.

ήταν πολύ φοβισμένοι. «Διδάσκαλε. που δε θα γευθούν θάνατο. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. λευκὰ λίαν ὡς χιών. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι.» τρεῖς. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλὰ τὸν τους. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν. καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων.50 Κων. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό.» Και ξαφνικά. καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. καλό είναι να μείνουμε εμείς.}. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. το κράτησαν κρυφό).Ν. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι. Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς. Και τῷ Ἰησοῦ. Ας 5 Ραββί. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. Α. αυτόν να ακούτε (προσέχετε). και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους.Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. .Τ.

ῥήσσει αὐτόν. καὶ οὐκ ἴσχυσαν. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. ἀφρίζων. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. αὐτοῖς.» Και τον έφεραν κοντά του. προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν. Κι αμέσως όλο το πλήθος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν. γενεὰ ἄπιστος. 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ.}). καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. Και όπου (όταν) τον πιάσει. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ.Ν. μόλις τον είδε.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε. 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 . 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον.» αὐτόν. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί.» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. Α. καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι).51 Κων. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. κυλιόταν αφρίζοντας. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. Ως πότε θα σας ανέχομαι. ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα.Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα. ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς.» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη). το παιδί). ἄλαλον.Τ. και του ἐλήλυθε. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς. καὶ του) τον χαιρετούσε.

τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν.» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό.» τῷ πιστεύοντι. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι).» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω. εγώ σε διατάζω. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. την . καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. Α. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις. βοήθησέ μας. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). κάνεις). Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος.» Αυτός παιδιόθεν. όρθιο το παιδί). 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν. κύριε. νηστεία (νηστεία ως μέσο). 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι.52 Κων. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. είπε: «Από παιδί.» ἡμᾶς. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας. 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. ἀνέστη.» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα.

γιατί είστε του Χριστού. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι. οὐκ ἐμὲ δέχεται. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. ακόμα κι ελάχιστη. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. όποια . τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου.» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . αλήθεια σας ὑμῖν. ἀμὴν λέγω όνομά μου. σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. Και όποιος με δεχτεί. Α. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εξυπηρέτηση σας κάνουν. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. αὐτοῦ. δέξηται.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. γιατί δε μας ακολουθεί (ενν.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου.53 Κων. Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). στο όνομά σου να δαιμόνια. μαθητής σου κι αυτός). θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. είδαμε κάποιον.

» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. τοῦ πυρός. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον.}). 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στη πῦρ τὸ ἄσβεστον. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε).Π. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. βγάλτο. Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). σκανδαλίζῃ σε. περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. Καλύτερα χωλὸν. καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. Α. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. φωτιά που δε σβήνει. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. σβήνει.54 Κων. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). στην κόλαση των αιωνίων βασάνων). σβήνει. στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου.Λεξικό εἰς ἐμέ. κόψτο. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται.

πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. Γεν. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. Α. κδ΄14. ιθ΄13-15. Μτθ. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. όπως συνήθιζε. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. πάλι τους δίδασκε. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. Λουκ. . κ΄20-24. ιη΄18-30. 4. Μτθ. α΄27.55 Κων.Λεξικό 1. ιη΄35-43. 17-31 στ. Λουκ. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ. καὶ ὡς εἰώθει. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. ιθ΄16-30. Μτθ. σ……………. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. κ΄29-34 Έξοδ. Δευτ. 42-45 στ. ιη΄31-33. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. 2.. 1-12 στ. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ.Παροιμ. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. 35-41 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. κβ΄25-27. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. κα΄10. Εφεσ. 32-34 στ. Μτθ. 3. ιθ΄3-9. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. 13-16 στ.

Κ. ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν.Θ.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία. δε θα μπει σ’ αυτή (ενν. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). » . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω. αὐτόν. Α.» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν. Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι.}). μοιχᾶται. άνθρωπος να μην το χωρίζει. παντρευτεί με άλλον. πειράζοντες γυναίκα του. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι. καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. ἀλλὰ μία ένα σώμα). πειράζοντάς τον. 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. διώχνει. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ.Κ.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι. καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. κάνει μοιχεία. με την ὡς παιδίον. αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία).Θ. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε. οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). είναι η βασιλεία του Θεού. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί.}). ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.56 Κων. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής.

ο Θεός. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα).» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. να μη σκοτώσεις. έφυγε λυπημένος. πιο νέος). και έλα.57 Κων. πολλά κτήματα (περιουσία). ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. γιατί είχε κτήματα πολλά. τα ευλογούσε (πολλές φορές). 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. μὴ εἷς ὁ Θεός. να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. μὴ φονεύσῃς. να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ. ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. μὴ κλέψεις.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. ὕπαγε. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. πήγαινε εἶναι. αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. να μην κλέψῃς. όλα αυτά Διδάσκαλε. τη μητέρα (σου). ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . αὐτά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. Α.Λεξικό αὐτήν.» σου. τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. να μην ψευδομαρτυρήσεις. πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια.

θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι. κοιτώντας τους διαπεραστικά. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι.}). αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο.παρ’ όλους τους διωγμούς. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν. «Να. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν. Πολλοί. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. ενν. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. Α. καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. που είναι πρώτοι. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον. καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι. καὶ τῇ τρίτῃ . και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ. για αυτά που θα επακολουθούσαν). 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη).58 Κων. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς.Θ. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν.Κ.» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. καὶ ἐθαμβοῦντο. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον.

οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. ο Βαρτιμαίος.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). ζητήσουμε. ὑμῖν. και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. Α. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς). Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. κάθονταν στο δρόμο 1 . ας είναι αὐτῶν. ο γιος του Τιμαίου.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα). ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου.59 Κων. δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. ας είναι δούλος όλων.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. καὶ βαπτιστείτε. ἔσται ὑμῶν διάκονος. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλ’ υπηρέτης σας.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι.λέγοντας: «Διδάσκαλε. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος. να μας το κάνεις. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.

15-18 στ. ἐλέησόν με. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. Σε φωνάζει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 2. 22-26 στ.19-21 στ. Μτθ. ἔγειρε· φωνεῖ σε. φωνάζουν τον τυφλό. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. 20 . ελεήσέ με. Ησαΐας ξβ΄11. 12-14. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. Α. Ζαχ. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). Ιησού. 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. Ιωάν. ἐλέησόν με.60 Κων. κα΄18. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. ιθ΄29-38. Θάρσει. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. ιβ΄12-16.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. 3.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε. δρόμο.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. 5. να κάνω για εσένα. έσωσε (από την τύφλωση).του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. κα΄1-10. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. 4. Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. ζητιανεύοντας. 1-11 στ. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ.

61 Κων. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. 17. Μαλαχ. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. Α. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιθ΄45-48. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. Ησαΐας νστ΄7. γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. Ιερ. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. κ΄1-8. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. ἐφ’ ὃν το. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. Αφού το λύσετε. αὐτούς. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό. Μτθ. Μτθ. Ζ΄11. .» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. και (έτσι) τους άφησαν. αὐτόν. καὶ λύουσιν και το λύνουν. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. κα΄12-13.». οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον.

καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα). 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους).τιδήποτε (ενν. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ.Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο. ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία.»(αιώνια. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. οικιακό είδος) διά μέσου του ναού.62 Κων. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα.» τοῖς ὑψίστοις. εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. (ο Κύριος) πείνασε. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα. στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο). Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. για πάντα). 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο.

ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ. (ενν. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ.Π.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. να συγχωρείτε ό. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε.τι χόμενοι. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται. 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί.63 Κων. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. ἔσται το οποίο είπε. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κοίτα. καὶ ἔσται προσευχή σας. τη διδασκαλία Του). ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. Γι’ αυτό σας λέω. για να σας τινος. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. ῥιζῶν. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν.» κατηράσω ἐξήρανται. η συκιά που καταράστηκες. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους). ξεράθηκε.» (Ενν. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό. {Β. σπηλιά (άντρο) ληστών. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. πόλη. παραπτώματα ὑμῶν.) . 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. Α.Και όταν στέκεστε για προσευχή. ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του. 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε.

κα΄33-46.. Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους.35-37 στ. 38-40 στ. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά. Το δίλεπτο της χήρας στ. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. Ψ. 18-27 στ. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1. Α. …………. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ. Μτθ.… . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ριζ΄22-23. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. 13-17 στ. Ησαΐας κη΄16..» ποιῶ. 1-12 στ. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. 28-34 στ. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν. Ιωάννη για προφήτη. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό. καὶ ἀποκρίθητέ μοι.» Φοβούνταν το λαό. και (τότε) ἕνα λόγον. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ.. κ΄9-19. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4.64 Κων. Η εντολή της αγάπης 5.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε.» ἀποκρίθητέ μοι.

5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. Εβρ. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. γ΄11. Α΄ Κορ. γ΄6. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. Εφεσ. Α. Δευτ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ.65 Κων. ι΄25-28. κγ΄1. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. Μτθ. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. τον γιο του τον αγαπημένο. Ρωμ. Ιωάν. κ΄27-38. Ψ. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. Μτθ. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. οὓς μὲν δέροντες. Α΄Πέτρου β΄6-8. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. ἀγαπητόν αὐτοῦ.Λεξικό Πράξεις δ΄11. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. ρθ΄1. κβ΄41-45. κ΄41-44. Μτθ. κβ΄23-33. Έξοδ. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. απ’ τους οποίους άλλους έδειραν.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. κ΄45-47. στ΄4-5. α΄13. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. Δευτ. κα΄1-4. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. ι΄19-21. Μτθ. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. μόλις τον είδαν να έρχεται. κβ΄35-40. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. κ΄20-26. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. άλλους σκότωσαν. Θα . είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. κε΄5-6. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε.

καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο. γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). σύμφωνα με την αλήθεια. όσα ανήκουν Καίσαρος. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω). Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε. καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ. εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). καὶ λέγει Καίσαρα». Α. αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε.Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε. λέγοντας : . εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε).) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. στο θεό».Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή. έφυγαν. βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). αλλά. Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν.66 Κων. (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε.» διδάσκεις. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων. στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. εικόνα αυτή και η επιγραφή.

κι ο τρίτος. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη). βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. ενώ παιδιά δεν αφήσει. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. απογόνους. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια.67 Κων. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. ἀναστῶσι. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. Α. στο περιστατικό με τη βάτο 20. ἐσχάτη (όλοι). ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα.» βίβλῳ Μωϋσέως. Αυτό. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται.» γραμματέων. Κατά την ανάσταση λοιπόν. τη δύναμη του Θεού. και η γυναίκα . ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. ούτε γυναῖκα. όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι. 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε. οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. ἀναστῶσιν. ἀκούσας αὐτῶν 2 .

καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή). Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει).» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 . λαέ του Ισραήλ. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου.» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. άλλο). 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. Ἰσραήλ. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του. και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη. Αυτή είναι η πρώτη εντολή. ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου.Λεξικό συζητούντων.» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. διδά. Α. ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά. 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου.68 Κων. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη.

Τ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της.Ν. στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου . τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο.}). Α. γαζοφυλάκιο. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα.69 Κων.}. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της.» ἐν τοῖς δείπνοις. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. (λέγεται) κοδράντης.Λεξικό ευχάριστα. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π.Κ.Θ. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά. όλα όσα είχε. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα.

4. Σοφονίας α΄15. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ.Λεξικό 1. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. Ιωήλ γ΄3. κα΄25-36.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. Αββακούμ α΄9. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί. πολλούς θα παραπλανήσουν. Μτθ.70 Κων. κδ΄29-36. 1-23 Ιεροσολύμων 2. Α. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). ωραία οικοδομήματα. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. Αποκ. ε΄1-2. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. Δανιήλ. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. Ιερεμ. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ.θ΄27. δ΄23-28. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. στ΄12-14. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. κδ΄1-25. Α΄ Θεσσ. κδ΄42. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . Ησαΐας ιγ΄9-10. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε. Ιεζεκιήλ λθ΄21. Μτθ. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. μην ταραχτείτε. Δανιήλ ζ΄13. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. Β΄ Πέτρου γ΄17.κε΄14. κα΄20-24. κα΄5-15. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πρέπει να γίνουν. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. ιβ΄36-46.

ὑπομείνας εἰς τέλος. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε.Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. χειμώνα. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ούτε να σκέφτεστε. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες. Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. Α. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. αλλά ό. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. οὗτος σωθήσεται. 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. αλλά το Άγιο Πνεύμα. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς.71 Κων. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις.τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. 2 . (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. μηδὲ μελετᾶτε. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. αυτό να πείτε. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο.

72 Κων.Κ. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ. λιγόστεψε τις μέρες. ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων.Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. μην (το) πιστέψετε. μέχρι τώρα.} ). Εσείς όμως προσέχετε. φύλλα. σκοτισθή-σεται. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. σας έλεγα πριν). ὧδε ὁ Χριστός. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες. δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. Αλλά εκείνες τις μέρες. . ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. (έφτασε ήδη)στην πόρτα. Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. μέχρι την άκρη του ουρανού. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα.Θ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις. αν είναι δυνατόν. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. ἐκλεκτούς. 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις.}). Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι».Π. {Ι. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». και τους τὸ ἀποπλανᾶν. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. ἰδοὺ ἐκεῖ. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. Α. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή.

και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος).73 Κων. ὁ καιρός ἐστιν. 32-42 στ. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). 12-21 στ. σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας. οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. παρελεύσονται.α. 7.} ). 3-9 στ. 3. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. Α. ἀφεὶς του. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. 22-25 στ-26-31 στ. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. 8. παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει.) πάντα ταῦτα γένηται. 43-46 στ. 10-11 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γιατί δε 33 Βλέπετε. 1-2 στ.Θ. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). 6. 4.Κ. ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου). 5. 9. γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 2. Αυτά λοιπόν που σας λέω. ούτε ο υιός. γρηγορεῖτε. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί.κ. γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε. ψευδοπροφήτες. 47-52 στ. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ.53-65 . μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). Του φύση άπαντα {Ι. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. Προσέξτε. οὐδὲ οἱ ουρανό. 10.

του (Ιησού). κστ΄6-13. Μτθ. κβ΄47. Μτθ. κστ΄69-75. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . Καλό έργο έκανε σε μένα. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. Ιωάν. Ιωάν. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. Ιωάν. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. Ψαλμ. και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ.Λεξικό 11. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. πζ΄8-9. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. 2 . που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. κστ΄47-50. κβ΄31-34. καὶ από πολύτιμο νάρδο. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. κστ΄57-68. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. Ιωάν. 25-27. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. Μτθ. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ.74 Κων. Η άρνηση του Πέτρου στ. ιγ΄21-26. κστ΄51-56. κβ΄63-71. κστ΄17-23. Μτθ. κστ΄36-46. ιη΄1. Λουκ. ἀποκτείνωσιν. Μτθ. Γαλ. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. κβ΄48-53. ιη΄17-18. Α. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. Ιωάν. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. Μτθ. Ρωμ. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. κβ΄40-46. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. Ιωάν. κστ΄30-35. Μτθ. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. Ιωάν. κβ΄1-2. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. κβ΄7-15. γιορτή. Μτθ. Μτθ. κβ΄16-20. κβ΄54-62.» και την μάλωναν. ιη΄13-15. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. η΄15.

17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. στρωμένο. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). Να τον ακολουθήσετε. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτὸν παραδῷ.» αὐτῆς.75 Κων. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. Α. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου). Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί . 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν.Λεξικό πάντα. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. ἀκολουθήσατε αὐτῷ. δωμάτιο). αὐτοῖς. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε.» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου. σ’ όλο τον κόσμο. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα.» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). έτοιμο. Εκεί ετοιμάστε για μας. καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό.

27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες). καὶ Πάτερα). Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. Γιατί έχει γέγραπται. βέβαια.} Και αφού έψαλαν ύμνο. εγώ όμως όχι. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί. Ο υιός του ανθρώπου. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο.» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας).» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν.» 2 . Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται.» σῶμά μου.» πάντες σκανδαλισθήσονται.76 Κων. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β.Π.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη.» και άλλος: «Μήπως εγώ. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. (ενν. το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού. καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε . 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι. Α. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). αυτός που τρώει μαζί μου. πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα. αυτό είναι το σώμα μου.Λεξικό παραδώσει με. φάτε. κλονιστούν. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα.

όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ.» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. Α. θανάτου. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν.(αδύναμη). μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. . καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά. απαρνηθώ. όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). ἀλλ’ εἴ τι σύ. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι.77 Κων. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή. Δεν Σίμων. πνεύμα είναι πρόθυμο. αυτή τη νύχτα (απόψε). παρένεγκε τὸ σε σένα. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου). καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε. γιατί το ἀσθενής. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). γη και προσευχόταν για να περάσει. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). Αλλά (ας γίνει) όχι ό.τι εγώ θέλω. κοιμάσαι. λαλήσει δυο φορές. αν ήταν δυνατό. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ. αλλά τί ἐγὼ θέλω.» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς. Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. ό. 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. πατέρα. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν.τι εσύ (θέλεις). «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ.

}). ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν. φτάνει ο Ἰσκαριὼτης.Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες). χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον. αυτός είναι. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες. ας πάμε.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο. Α. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. τῶν πρεσβυτέρων. Να αυτός που με παραδίδει. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης. ένας απ’ τους δώδεκα. «Χαίρε δάσκαλε. 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων.78 Κων. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. παραδιδούς με ἤγγικε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους. τον κράτησαν (συνέλαβαν). πλησίασε. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. εἷς τῶν δώ-δεκα. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. ραββί. τυλιγμένος με σεντόνι. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων.Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε.Π. Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων).» 43 Καὶ εὐθέως. περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι. 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. λούθησεν αὐτῷ. καὶ Και όταν ήρθε.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί). αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. (αυλή του Ν. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και .

Τ. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν). Α.}) ήταν σύμφωνη.Ν. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία. ουρανού. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν.79 Κων. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά). Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. τὸ φῶς. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα.Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ.Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . και οὐκ ἦσαν. {Π. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν. (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες. ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού). κατ’ αὐτοῦ. Τι σε κατηγορούν αυτοί. λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του. συνεδριάσουν). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως.» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν.

Α. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. και ένας πετεινός λάλησε. καταλαβαίνω τι λες.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν.Λεξικό ἔνοχον θανάτου. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. βλέποντάς τον πάλι. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε.80 Κων.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. . λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. απ’ αυτούς. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό.

39 στ. Μτθ. ιθ΄1. κβ΄37.32. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. Ο θάνατος του Κυρίου 5. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. 22-26. ιθ΄17. Μτθ. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον. Η σταύρωση του Κυρίου 4. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ.40 στίχοι 16-19: Λουκ. 19. Μτθ. 10. Μτθ.20-32 στ. α΄20. Η ταφή του Κυρίου στ. Ιωάν. Μτθ. Ιωάν. κγ΄47. κγ΄26-43.. Ιωάν.126 Κων. Ιωάν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κζ΄45-51. . Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. κζ΄32-44. κγ΄50-55. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. κζ΄27-31. 1-15 στ. ιστ΄13. κγ΄11. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. Ιωάν. ιη 28……………. κδ΄10. κγ΄1-4. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ. ………………. ιθ΄38-42. 16-19 στ. 11-18. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2.33-38 στ. κζ΄1-2.Ρωμ. κγ΄44-46. 40-41 στ. Μτθ. Α΄Τιμόθ. κγ΄49. 23-24. Μτθ. Α.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ..

ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. φόνον πεποιήκεισαν.Τ. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. παίρνοντας πάλι το λόγο. «Εσύ το λες.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. τίποτα. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς.» καταμαρτυροῦσιν.» Σταύρωσον αὐτόν. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια.}). αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα.Ν. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε. Α.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. Πιλᾶτον. τον Βαραββά. ζητούσαν. ἀρχιερεῖς.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»).» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες. 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό.127 Κων. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος.» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε.

που ερχόταν απ’ το χωράφι του. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. έναν λῃστάς. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. καὶ τον έφτυναν και. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. αὐτῷ. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. πραιτώριον. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. αφού τον μαστίγωσε. τόπος Κρανίου. να σταυρωθεί. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. ἔλαβε. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. καὶ Ιησού. ὅ ἐστι μεθερ. Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε.μ. βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ.128 Κων. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων.). τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. ποιος και τι θα πάρει. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). 2 . μηνευόμενον κρανίου τόπος. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. Όμως αυτός δεν το πήρε. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές.(σημαίνει) μεταφρασμένο. σταυρώσωσιν αὐτόν. για να σηκώσει το σταυρό του. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. Α. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. Ιουδαίων». που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον.

» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μεγάλην ἐξέπνευσε. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις. βασιλιά του Ισραήλ. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω.). ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. μεταξύ των παρανόμων.μ. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη. τον Ηλία φωνάζει. Α.» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας .). ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. κάτω. λιμά σαβαχθανί.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. Ω! Χριστέ. ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. Θεέ μου. τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί.) Τρέχοντας ένας. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή). κατέβα απ’ το σταυρό. εσύ που Οὐὰ. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει. γιατί με εγκατέλειψες. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ.129 Κων. Ελωί.

εὐσχήμων βουλευτής. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. τολμώντας.Λεξικό ἦν Θεοῦ. Ιεροσόλυμα.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). Ο Πιλάτος όμως απόρησε. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία.Τ. τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). δυνατή φωνή. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. ήταν) σημαντικός βουλευτής. και η Σαλώμη*. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (που Ἁριμαθαίας.130 Κων. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. Παρασκευή. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. δηλαδή παραμονή Σαββάτου. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. και επειδή ήταν προσάββατον. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. τον αὐτῷ. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης.Ν. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π.

Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. α΄3. Ιακ. κη΄3-9. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. γ΄16. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. γ΄1. 15-18 στ. η΄2. ………………. Ιωάν. Μτθ. Εφεσ.ιβ΄48. αφού ανέτειλε ο ήλιος. α΄20-21. Α΄Κορ.12 στίχοι 5-8: Λουκ. Ιωάν. Α΄Πέτρου γ΄12. η΄1. ζ΄ 55………………. το σώμα του Κυρίου). 12-14 στ. δ΄50-51. Μτθ. η΄34. ι΄12.13. Πραξ. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. Η Ανάληψη του Κυρίου στ. β΄38. Πράξ. στ΄47. κγ΄56. ιβ΄2. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. Α. κη΄1-2. γ΄15-18. ιστ΄16-18. ι΄8. κβ΄44. Ιωάν. έρχονται στον τάφο. α΄18-24. Ιωάν. Α΄Κορ. κ΄17. ι΄40. α΄9-11. κ΄19-23. κδ΄4-5. ιδ΄3. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. Μτθ κη΄16. Μτθ.δ΄3. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . β΄16. 5-8 στ. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. κζ΄56. Ρωμ.Εβρ. κη΄3-8. Γαλ. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ.131 Κων. Ιωάν.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. ι΄44-46. Κολασ. ι΄17-19. Μτθ. Μτθ. 9-11 στ. κδ΄47. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. κ΄1. γ΄12………………. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. ιθ΄11-14. κ΄7-12. Α΄Τιμ. Και αφού πέρασε το Σάββατο.47. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. ………………. Εβρ. γ΄1-9. ε΄12-16. Ιωάν. κδ΄1-3. Και πολύ πρωί. κ΄12. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. Μάρκ. κη΄19.Πράξ. 1-4 στ. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου.56. ………………. Μαρκ. κδ΄13-48.

Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. δεν είναι εδώ. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους. κ. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές. Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. ἀγρόν. Α. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). ἐκείνοις ἐπίστευσαν. γιατί . Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. απίστησαν( δεν πίστεψαν). ἠπίστησαν. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. έκλαιγαν. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία.132 Κων. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. έφυγαν απ’ το μνημείο. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. τον σταυρωμένο. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). ἠγέρθη. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. ζητάτε το Ναζωραίο.). φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ.α. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα.

αγαπημένος ή Χριστιανός. θα κατακριθεί. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . Σίμων. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). Αμήν. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). στενός συγγενής. αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. θα σωθεί. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια. κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν. Γ. σωθήσεται. Α. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. καὶ καλῶς ἕξουσιν. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. 3.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί. λοιπόν.). ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν. } ( Μάρκ. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. .αυτιά. Εκείνοι. ἀμήν.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν. αυτό δε θα τους βλάψει. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας. απ’ την άλλη. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. ομοεθνής.} (Μάρκ.Ν.133 Κων. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. 8. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο.Τ. εξάδελφος. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά.Κ. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν. αφού τους μίλησε. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1.» {Ωρ.

8. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους.» (Μάρκ.{Μάρκ. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. (Μάρκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και τότε και σήμερα. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου.. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. Α.» (Μάρκ. δ΄12) 4. 12. 7.(Μάρκ.Ν. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. ιδ΄63}). κ.) Αλλά και μεταφορικά. ακούνε το κήρυγμά του. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. ιζ΄13).} Συμπερασματικά. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. 10. ( Μάρκ. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή».Τ. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. Γραφή. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη.134 Κων. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. Κυριολεκτικά δηλαδή. 11. {Π. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία.»{Ζ. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π.}. (Μάρκ. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους. εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ. δίκαια ο Θεός. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό).α. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. ασθενειών. που ζουν σαν τους χοίρους. 5. 9. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. 6. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας. (Μάρκ.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. . αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . (Μάρκ. (Μάρκ. καταπίεσης. ή απλώς βλέπουν θαύματα..Ν. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ.Τ. το σταυρικό. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. 13. σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. (Μάρκ. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο).

ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. κ. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. 20.α. ιδ΄22.}. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ. ώσπερ οι αρχιερείς. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. 17. Διαθήκης. δηλαδή θα καθαριστεί. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. αλλά να υπηρετήσει. ιβ΄8). (Μάρκ. δηλαδή θα καθαριστεί. «αλισθήσεται». Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. Διαθήκης 14. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. 19. ελεημοσύνη. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής).» (Εβρ. στείροι. αμόλυντος και άκακος που ήταν. άκακος. β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. 18. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. μόσχου. δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. έπειτα των του λαού. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. . Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό. που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. (Μάρκ. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. σαν την αποξηραμένη συκιά. Διαθήκη είναι τύπος. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός.Τ. γινόμενος θύτης και θύμα. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. 21. Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο.Ν. ( Μάρκ. δηλαδή όλους μας. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. όσιος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. (Μάρκ. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο. 16. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει.λ. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ.{Ζ. αμίαντος. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. τράγου. κενοί. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. προσευχή. Συμβολικά.135 Κων. Αλλά η Π. κατά κόσμον Βρέφους.κατά λάθος(!). 13. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων. και με κάθε πνευματική θυσία. Διαθήκης. Α. ζ΄26-27).Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. . Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. κ. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος.} (Μάρκ. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι.τ. {Π. ( Μάρκ. 15.

Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. κ. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του. 25. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας.25). εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ). Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ. Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου.ιβ’3). υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του.). είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. 24.ο.α. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. 28. αργία του Σαββάτου. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς». δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων. Μ. ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης. καθαρισμοί. Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου.Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό.α.136 Κων. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ. (Μάρκ. 26. τις σημαίες του. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα. Προσπαθεί ο Ιησούς. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. Α. Παρασκευή. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα. 23. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. (Μάρκος γ’5) 22.κ. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ. Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον…. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου..– παρά στην ουσία. αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. Χριστούγεννα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία. . Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. ια΄31. Πρώτη ώρα σήμαινε. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ. ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. κ. ρθ΄). 27.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. ( Μάρκ. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες.κδ’8).

Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. (Βασ. ιε΄7).)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο.Κ. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα. τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. και αλλού. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου. (Μάρκ. 5) της κενοδοξίας. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. λ΄7. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο). Α. γ΄18).) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς.137 Κων. (Μαρκ.(Μάρκος α΄16) 33. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου.( Μαρκ ιστ’9) 9. ο εβραϊκός όχλος. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ. κγ΄9. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. ( Μάρκος β΄26) 31.) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. σχήματος Χ σταυρό. Ο Κύριος όμως. οι Ρωμαίοι το . ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής). Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. 2) της ασυνεσίας. 1) της αφοβίας του Θεού.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. 4) του ψεύδους. 35.31 εκδ. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. 3) της αγνωσίας. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. α΄35-40). αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. (Μάρκος ιδ΄1) 32. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. για να ευχαριστήσει το λαό. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους. Γ΄ Βασιλειών β΄27. ιε΄43) 34. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο.). “έλλα”-2000. 36.Λεξικό 29. Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). την προηγούμενη μέρα. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. α΄45-51). εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. Τα δαιμόνια. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου.» (Ιωάν. έγινε μέγας αρχιερέας.

επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. 39. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. . (Γ. Νεφθαλείμ και Ασήρ. γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». η Ναΐν. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. η Χοραζίν. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κ. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». (Μάρκ. (Μάρκ. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά.α. Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. 38. εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά.Κ. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. (Μάρκ. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. κ. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. βόρεια της Καπερναούμ.) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». 43. Α. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». (Μάρκ. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. 41. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. η Καπερναούμ. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. 40. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). . Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα.α. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. Ζαβουλών. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». η Κανά. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. του Πέτρου και του Ανδρέα.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». Φοίνικες και Σύριους. (Μαρκ. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. (Μάρκ. που επίσης ρίχνονταν εκεί. 42.( Μάρκ. α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ. 44. Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. (Μάρκ. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. σε καιρούς αποστασίας.138 Κων.

Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. (Μάρκ. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. 50. (Μάρκ. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. 49. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). αργότερα. (Μάρκ. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. 47. (Μάρκ. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του. Στην πατερική γλώσσα. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. πράξεις διαζυγίου. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα. ακέραιος και ισχυρός. τη Βηρσαβέε. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ.Χ. 46. Ραφάνη. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις . Α. 51. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. Φιλαδέλφεια. Δαμασκός. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί. α΄19) 53.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη.» (Γ. Ίππος.139 Κων. ( Μάρκ. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά. . Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. (Μάρκ. 48. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. Συνέτασσαν συμβόλαια. του πολεμιστή και του ποιητή.α. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45.π. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. όπου και θαυματούργησε. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος.Κ. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί. ( Μάρκ. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου.Λεξικό του θαύματος. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα. ως προς το θρήσκευμά της. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. Γέρασα. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων.λ. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις. αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. (Μάρκ. Πέλλα. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής.( Μάρκ. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. ζηλωτής του Θείου Θελήματος. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη.Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. Γάδαρα. 52.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. ακόμα και σήμερα. κ.

Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. (Μάρκ. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. κ΄28). Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. 60. 57. Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου).140 Κων.» (Ιωάν. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. Στους στίχους Γ΄ Βασ. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. (Μάρκ. 58. Ηρώδη Αντίπα. την οποία αργότερα έδιωξε. όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. (Δ΄ Βασ. 61. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής.Χ. (Μάρκ. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. 55. γ΄18) 59. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). (Μάρκ. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). Α. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). . Έτσι. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. όπου και μαρτύρησε. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. (Μάρκ.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. (Μάρκ. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία. 56. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. κεφάλαια ιζ΄. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου.

1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά). θρησκευτικό κέντρο. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. Εβραίους και Μουσουλμάνους.Χ. με θαυματουργό τρόπο. ιδ΄7). 1187: Σαλαντίν σουλτάνος.Χ.141 Κων. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών.: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης).ιη΄21). αλλά δεν τα κατάφερναν. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. Ιακώβ).Χοσρόης.Χ. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. εικοστός αιώνας: Άγγλοι. (Μάρκ. ι΄46) 64.Χ. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). 1517: Σελήμ-Τούρκοι. κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ. α΄19) 62. Εκείνα τα χρόνια. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ. ιστ΄7. (Μάρκ. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος. 637 μ. μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π. Αμφότερα τα αδέλφια. 868 μ. Αλέξανδρος.Χ. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ..Χ. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». Η μητέρα του Αγία Ελένη. μαζί με τον Πέτρο .10).Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. Το 330 π. Σύμφωνα με την Α.Χ. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. δηλαδή γιους της βροντής. Γραφή (Δ΄ Βασ. Μοριά και Άκρα. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων.Χ. κζ΄29). και την έκανε. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. (Μάρκ. επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. Τέλος. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. Στους . Β΄ Παραλ. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν.Χ. γ΄8) 63. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. ιθ΄1. 1948: εντάσσεται ο δυτ. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. λστ΄17-20). ιθ΄10-11). Το 325 μ. την κατέλαβε ο Μ.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ.: Πέρσες. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. Α. απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. 1099: Σταυροφόροι. Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. Ν. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς. ιδ΄13. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου.

» (Μτθ. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). Απιστίας βεβαίως. Όσους μετανοούσαν. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. φιλαργυρίας και . απιστίας. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. (Μάρκ. Γραφή (Ιαββώχ. 67. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας.142 Κων. Α. τον πρόσκαιρο. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα.Κ. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. 66. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει. ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. σελίδες 334-335 (Μάρκ. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. (Μάρκ. γ΄19) 70. της Παλαιστίνης. μιας και ήταν Ναζιραίος. για πρώτη φορά. (Μάρκ. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές.βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ. Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου.α).5 μέτρα). κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. 69. αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. . μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια. Όμως αργότερα. κ. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού. φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια). «φιλαργυρία νοσήσας». Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη. ο Πέτρος). Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη. δ΄5. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. Διαθήκης. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . περιοχή των Ιουδαίων. Ο Ιωάννης είχε 65. αυτός που τον πρόδωσε.τελικά. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε.χ. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό.(Μάρκ. Αρνών. ο μοναδικός.Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα.Κ. Τότε είχαμε και την καθαρή. Μαλαχίας γ΄1. τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. 68. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. (Ο Γ.

Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. Εκτός της Αποκαλύψεως. α΄21) 72. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. 73. οι οποίοι μετά το θάνατό του.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. 74. 1). έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα).Δ. η παρουσία του . Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. (Μάρκ. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. Α. α΄4) 71.143 Κων. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. όπως και όλων των προφητών. ακολούθησαν τον Κύριο. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. 77. 1). στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. (Μάρκ. σταθερός στην πίστη δηλαδή. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. κα΄7). κάνοντας πολλά θαύματα. έστω έξω του κτιρίου. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. κ. τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. γύρω στο 100 μ. Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. η΄27) Καπερναούμ .(Μάρκ.( Μάρκ.Χ. «ευσχήμων» βουλευτής. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού.χ ο Ανδρέας). η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. ταπεινός και αγαπητός.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. . κ΄2. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. σαν να απευθύνονται. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. ιγ΄23. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη». όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δηλαδή. ιθ΄26. ιθ΄27). (Μάρκ. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας. στη δίκη του Δασκάλου του. γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο.α. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. Τέτοια λοιπόν περιστατικά. (Μάρκ. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. (Μάρκ. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση.Χ. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. 75. 76. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). την Αποκάλυψη. και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. Λουκ. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα.α. Λουκ ιζ΄1224). Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. (Έξοδος κστ΄33. ι΄19-20). Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον.Θ.) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία. ιθ΄26. 80. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού). αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. ιβ’46-50. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. που είναι πλέον κενό γράμμα. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος.Κ.» (Ζ. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). β΄48-50. γ΄14. βλέπει και τον . (Μάρκος στ΄3) 84. γ΄11). θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων».) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων». (Μάρκος α΄40) 82.» (Α΄Πέτρου β΄9). ιε΄38) 79.Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη.(Ι. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος. (Μάρκος ε’ 9) 81. (Μάρκ. Αυτή είχε δέκα τάγματα. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην. Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. (Λευίτ. ακολουθώντας κάποιο τυπικό. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας. Πραξ. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων.144 Κων.Λεξικό 78. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. Α. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών.Κ. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. 83. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε). ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. Μαρία η του Ιακώβου του μικρού.). σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. ιδ΄. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών.) Δηλαδή ο καθένας πλέον. Β΄ Παραλ.). ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). κ. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. Ιωάν. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. β΄4. που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας. Έξοδος λζ΄3-5. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο.» (Εβρ. διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους.

). δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. κ΄11. (Μάρκ. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. πριν γνωρίσει τον Κύριο. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους.145 Κων. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη. Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου.». άμεση συνομιλία μαζί του). προς τη γη της Επαγγελίας. κ΄1-2. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. β΄14) 87. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. Επιφάνιος. χάρις στη Θεία Πρόνοια.) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. (Ι. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. τις δέκα εντολές. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. ιστ΄1-10. Ο Θεός. Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. κη΄1-10.. ιε΄40) 86. Η τελευταία (Αριθ. αγανακτώντας. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα). δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. 144 του παρόντος βιβλίου). χωρίς να τα εξηγεί. ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . 10-18.Σ. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. Διαθήκη : Μτθ. στήλη νεφέλης. Ιωάν. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος.» (Ειρ. σελ.» (Ω. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. δ΄21) 88. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό. Λευιτικόν. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη. Λουκ. Α. η Ιωχαβέδ. Από εκεί κατέληξε. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι. Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . έκανε ανήθικη ζωή. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. Μάρκ. μετά την Ανάσταση. σύμφωνα με την Α. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. Συγκεκριμένα. (Μάρκ. Παπίας. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος). (Μάρκος ιε΄40) 85.) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον.) (Μάρκ. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). Έξοδος. κδ΄1-12. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ.

Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους.).Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). 94. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. στην Α. 93. β΄51). εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. όχι σπουδαγμένος. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού. Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). (Μάρκ. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι). τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. απλούς ψαράδες. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. Σημαίνει αντιπαράθεση. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος.Β. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. Σαν ιστορικός.Χ. 91.Κ. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. στην ίδια θέση. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου).146 Κων. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. περιτριγυρισμένη από λόφους. Διαθήκης. τον πρόναο.Χ.Χ. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. 90. διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. Ο Πέτρος (Πράξ. κδ΄2). ιθ΄19). Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. Ναζωραίο τον ονομάζουν. (Μάρκ. β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. (Μάρκ. σύγκριση. τέλος. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. Από τη Ναζαρέτ. όχι μόνο απ’ το λαό. όχι από γνωστή πατριά. Ναζωραίοι.) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε . εκτός του Μάρκου. επί του οποίου ακόμα και σήμερα. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. ομιλία αλληγορική (Ι. 92. όχι πλούσιος.. α΄26). Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. καθώς και πιθανόν. 95. κάθε Παρασκευή. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. λβ΄1-43).(Μάρκ. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89.). όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος.Χ. Σαν συγγραφέας. . Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα.Χ. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. (Μάρκ. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. κστ΄9). όμως η κύρια ήταν η νότια. Α. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . περιφρονητικά. Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. (Μάρκ. λγ΄1-29).

ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. της ζύμης (η΄15-16). ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. του σπόρου (δ΄26 -29). ιγ΄24-30. Π. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ.147 Κων. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού.χ. ιγ΄28. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. ιδ΄9-10. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. ιγ΄3-18. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. Δ΄ Βασ. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. του λύχνου (δ΄21-25).Λεξικό μερικές. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θ΄7-15. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. Λουκ. του σιναπιού (δ΄34). Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). κι αλλού. ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. (Μάρκ. Α. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ.» (Μτθ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. ιγ΄31. δ΄2) . η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. Λουκ. 3642 Το σινάπι Μτθ. ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου.

στην Αίγυπτο. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . θ΄5) και. ιη΄10).α.Λεξικό 96. Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο). ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .148 Κων. ιθ΄33. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. ε΄3-10. β΄9). να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. κ. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ.Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. η΄14-15). διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. σε τέτοιο σημείο μάλιστα. Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ.Χ. δ΄821). Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. ιστ΄2. Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. Α. (Δες Ιωάν. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. (Μάρκ. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ.17 και Έξοδ. αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν.36 και Έξοδ.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. β΄). σαφώς.Χ. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. Ήταν. α΄23-31. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. όπου και σταυρώθηκε. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. ιδ΄29). Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. κη΄16. (Μάρκ. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. Ήταν έγγαμος. σύμφωνα με την επιθυμία του. Λουκ. ι΄ κεφ. πρώτος θαυματούργησε. Αριθ. Μτθ. δε λογάριαζε τη ζωή του. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. αυτοκτόνησε. ιβ΄46). Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. πιθανώς. ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. και ασχολούνταν με την αλιεία. ιδ΄1) 97. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. α΄16) 98. στ΄69).

βασιλικό. α΄21) 102. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης. Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι.24. κ. ε΄7.22. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι.). ιθ΄3. (Α΄ Μακκ. ι΄14). Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. β΄ εκδ. (Μάρκ.λ. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. ζ΄13) 101. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του. χαράς. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ. 238. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. η΄14. ιστ΄19.20.17. κγ΄15. Όταν οι Ιουδαίοι. ιθ΄2. τιμούμε την πρώτη ημέρα. κ.15). άτομα.(Μάρκ. Δαν. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία. κζ΄ 2. Όμως οι οπαδοί του. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. Α. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. {Η άποψη του Β. Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία. Λουκ.). ιε΄1) 99. Ιερ. κγ΄ 7.τ. Β. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ. σελ. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π.149 Κων. Migne 20} (Mαρκ. της Θείας ως έοικε δίκης. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου.Κ. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .24 και Ιωάν. συνήθως. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. η΄26. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. Λευιτ. οι γέροντες. ιη΄31. δηλαδή δικαίους. Αποστολική Διακονία.12. κ΄10. Έσδ. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα). Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31).» {Ευσ.9.Χ. Κριτ. γ΄14. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης. λατρείας και αγαθοεργίας. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου.13. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος. Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. Εσθήρ η΄15.13.} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. λα΄22. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. η΄912 και Ωσηέ β΄11). μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . Β΄ Παραλ.α.38 και ιθ΄4-6. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. Αριθμ. (Μάρκ. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. Ιεζ. β΄2-3). Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. κη΄9-10. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. την Κυριακή δηλαδή.5). Παροιμ. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. Ιωάν. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. ι΄9. αι. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. α΄1. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). Έξοδος κε΄4. ζ΄33) Αργότερα . Ήταν κατά την Π. Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους. Πορφύρα : Το επίσημο. β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος.). ιε΄17) 100. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων. μέχρι γελοιότητος. να καλούνται επίσκοποι. Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. οι σεβάσμιοι. » Β. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις.

Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. Α. (Μάρκ. νομίζοντας κι αυτή. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. Αναφέρεται και στο Μτθ.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. στ΄3) 106. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. (Μάρκ. γύρω στο 600 π.α. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. εγγονό του Νώε (Γεν. η΄1-8). » (Μτθ. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. (Μάρκ. 108. ιστ΄2). . τελώνης και ο Ζακχαίος. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. οι Ισραηλίτες. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. με το αζημίωτο. ζ΄34. στα Ιεροσόλυμα. Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ.150 Κων. Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». β΄15) 112. ιε΄21. στα χρόνια του Κυρίου. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. ιε΄23) 109. ιε΄40) 104. κστ΄23.Λεξικό μειοψηφία. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. Λουκ. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. Ιωάν. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. Λουκ. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. (Μάρκ. (Μάρκ. Α΄ Παρ. κ. ε΄ 35. πράγμα που το πέτυχε. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. ιθ΄2) . γ΄1) 111. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. ιβ΄18) 103.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. κζ΄56).Χ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιε΄16) 110. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». ιη΄10-14). Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. αλλά αργότερα. (Νεεμ. ια΄8). πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. απ΄ το λαό. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. ( Μάρκ. ι΄15. (Μτθ. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. ( Μάρκος γ΄18) 107. 2ο 8. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. (Μάρκ. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). όπου και συγκεντρώνονταν. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. όπως κι οι περισσότεροι. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. 14). κα΄31. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. γ΄8) 105. ι΄17. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. 113. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Ιουδαϊκός πολ. α΄13). θ΄2). δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. Πράξ. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». δηλαδή να πάρουν αξιώματα.

κγ΄. ε΄16. γ΄5). ιστ΄6). Από εκείνη την εποχή και πέρα .14). Β΄ Μακκ. Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. 8.Χ. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. (Μάρκ. όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. ιδ΄6). η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. Ιερ. κγ΄3). Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». Γενικά «….δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. ε. κστ΄2-15.Λεξικό ιδ΄20) 114.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας.» (Μτθ. ιστ΄6). αιώνα. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. λβ΄30). πολ. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Όμως. Λουκ. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. Ιεζ. ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ.Χ. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. τυπικές διατάξεις. δ΄3. απ’ τους Μουσουλμάνους. ( Μάρκ. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. γίνεται έδρα επισκόπου. Φίλιππος ο Ηρώδης. Στην Κ. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. ι΄3. Α΄ Βασ. γ΄18) 117. 2ο. Τέλος τον 4 ο μ. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. όσιοι {Β.) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. α΄42). οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. στο σημερινό Λίβανο. Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους. α΄43-48.). τη ναυτιλία και τις τέχνες. κα΄3-4). ξερή. (Μάρκ. δυστυχώς. ο Γαμαλιήλ. Ιεζ. ια΄ 21-22). οι οποίοι αναφέρονται στην Π. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. στ΄17) 118. κε΄22.α.151 Κων.Β. Ιουδ. δ΄42) (Μάρκ.» (Ιωάν. Ιωάν. Ωσηέ θ΄13). Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν.Β. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. στ΄14). ιδ΄61) . είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. εκτός των άλλων.Χ. Ν. β΄18) 116. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. γ΄8) 115. Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ. β΄42. σελ. σκοπός των Φαρισαίων. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. όπως ο Νικόδημος. Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ.}). 237).Χ. Α. Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. ιβ΄35. τυπολατρική και υποκριτική. κγ΄5). ιθ΄29.» (Μτθ. (Μάρκ. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. στα επόμενα χρόνια. ο Απόστολος Παύλος.

13-19 στ. 20. 9. 35-41 στ. 18-22 στ. 32. 31-35 στ. 31-37 στ. 41. 6.9-11 σ. 40-45 στ. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 1-6 στ. 14-20 σ.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 13. 1-20 Στ21σ στ. 32-34 σ. 23.Λεξικό 10. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 35-44 στ. 42. 38. 44. 8. 10. 30-34 στ. 15. 1-6 στ. 39. 25. 24-34 στ. 26. 14. 18. 19. 14-29 . 45-52 στ. 53-56 στ. 1-8 σ.1-13 στ. 35. 21-25 στ. 27-29 στ. 30-33 στ. 10-21 στ. 26-29 στ. 21. 28-30 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 29. 5. 16.35-43 στ. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 12. 47. 24. 28. 34.7-13 στ. 31. 14-29 στ. 33. 43.1 στ. 46. 21-28 σ. 1-12 στ. 13-17 στ. 30-34 στ.152 Κων. 12-13 σ. 45. 34-38 στ. 17. 1-9 στ. 40. 24-30 στ. 37. 14-23 στ. 4. 11. 36. 20-27 στ. 7-12 στ. 1-20 στ. 7.2-13 στ. 30. 22-26 στ. 23-28 στ. Α. 3. 29-31 σ. 21-23. 27. 2. 35-39 σ. 22.

54.35-37 στ. 70. 15-18 στ. 5-8 στ.53-65 στ.153 Κων. 95. Α. 28-34 στ. 40-41 στ. 39 στ. 10-11 στ. 18-27 στ. 32-42 στ.20-32 στ. 43-46 στ. 24-37 στ. 17-31 στ. 74. 22-26 στ. 38-40 στ.Λεξικό 48. 80. 33-37 στ. 62. 77. 55. 35-41 στ. 85. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 12-14 στ. 19-20 10. 82. 16-19 στ. 69. 60. 1-15 στ. 91. 65. 1-2 στ.42-47 στ. 90. 81. 61. 56. 88. 93. 49. 84. 32-34 στ. 64. 13-17 στ. 15-18 στ. 13-16 στ. 41-44 στ. 83.33-38 στ. 94.12-14. 66. 1-12 στ. 89. 67. 12-21 στ. 57. 63. 9-11 στ. 46-52 στ. 50. 53. 30-32 στ. 76. 72.19-21 στ. 27-33 στ. 68. 59. 87. 22-25 στ-26-31 στ. 73. 1-23 στ. 86. 38-50 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 1-4 στ. 66-72 στ. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 42-45 στ. 71. 47-52 στ. 92. 1-12 στ. 79. 52. 75. 1-11 στ. 51. Βιβλιογραφία . 78. 3-9 στ. 58.

«Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10.ερμηνευτική απόδοση » Ι. Βέλα. Αντωνιάδου. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15.Λεξικό 1.24 .«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . Γ. Α.Ν. Θ. Ε.Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 . «Λεξικόν των Γραφών» Γ. Γραφής» Ι. Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9. 5. Τρεμπέλας . Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. 3.. Θ. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. . Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. «Η Καινή Διαθήκη» Ε. 2. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α. Ν. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι. «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19.154 Κων. «Οι βίοι των Αγίων» Μ. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π. Α. Αλιβιζάτου. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. 4. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. .Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 . «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6.22.