1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ενώ οι αστερίσκοι (*) . πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). Βέλας. 7. 4.Λεξικό 1. που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. τη γλώσσα. δυστυχώς. κ. βιβλιοθήκες. Συχνά. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. 6. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. κ. το ύφος. δηλαδή για τη δομή. Α. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. Κολιτσάρας. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .α. 11. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο.4 Κων. και αλλού]. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες .α. 2.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. 3. όπως στη Θεία Λειτουργία. πατριαρχεία. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». τον τόπο συγγραφής. ευαγγελικών. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση. 12. όπως οι Π. Ι. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. Τρεμπέλας. Β. Ν. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . 8. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. Γραφής. 09/ 04/ 11 10. 5.

: Π. : Ιώσηπος Γ. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α.Τ. Α. Κωνσταντίνου Π. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Παύλος). : Ωριγένης Ιωσ. : Ιωάννης Θ. όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος. : Ιωάννης Σταματάκος Β.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. : Βασίλειος Βέλας Ι. Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. : Ειρηναίος Ευσ.Ν. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία.Σ. Τρεμπέλας Β. : Φεοφύλακτος Ω. πατέρων 2.5 Κων.Χ. διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα. : Ζιγαβηνός Θφ. : Ευσέβιος Ζ. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου. Κολιτσάρας Ι. : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο. δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» . ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. : Γεώρ. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. Ν. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα».Π.Β.Κ. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η . Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . με θείο φωτισμό.Κ.Κ.Θ. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ.

μια ενότητα αδιάσπαστη. Λευιτικόν. Ναούμ. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Αγγαίος. Μιχαίας. Νεεμίας. Παροιμίες Σολομώντα. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Ιωνάς. των δύο Διαθηκών.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Α΄. Οβδιού. Σοφονίας. Επιστολή Ιερεμίου. αναφορά στα βιβλία της Π. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. Σοφία Σειράχ. Αριθμοί. Β΄. Διαθήκης. Σοφία Σολομώντα. Ζαχαρίας. το κατά Μάρκον. Σύνολο 49 βιβλία. Άσμα Ασμάτων. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). Ιεζεκιήλ. ιά . Διαθήκης : Γένεσις. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. Δανιήλ. Τωβίτ. Ιωήλ. Ρουθ.» (Α΄ Κορ. Α. Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων .25).6 Κων. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . Ιησούς του Ναυή. Το αντίθετο μάλιστα. Αμώς. Ησαΐας. Βαρούχ. ιδιαιτέρως. Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. Έξοδος.Π. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». βέβαια των προφητών της. Μαλαχίας. την Αγία Γραφή.» (Β. Εκκλησιαστής. Ιώβ. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. Για τη συνάφεια. τη στενή δηλαδή σχέση. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Αββακούμ. Ας κάνουμε μια απλή. Ιουδίθ . Α΄. μόνο. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι. Θρήνοι Ιερεμίου. επιστολές και (ένα) προφητικό. Κριταί. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Ιερεμίας. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. 3. Α΄ και Β΄ Έσδρας. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). Εσθήρ. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1.

την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά.). προς Εφεσίους. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. π.7 Κων. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. μ. εκτός του Ευαγγελίου του. – 3ος αι.α. όπως κι ο Μάρκος. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. προς Εβραίους. Διαθήκης. Χ. γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. Α΄ και Β΄ Πέτρου. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. Α΄. Ο Λουκάς . στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. Χ. προς Γαλάτας. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. Α. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. διαφέρει. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. ραββίνους κ. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. εκτός από κάποιους μορφωμένους. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. προς Φιλιππησίους. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. όπως ιερείς. προς Κολασσαιείς. πρόδρομος της βυζαντινής. Έτσι την ωραιότερη. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. β΄ 15). η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής.

ΒΕΠΕΣ τ. έκφραση βιώματος. (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. τη σταύρωση και την Ανάστασή του.που έχουν. 5. Κ. τις παραβολές του Κυρίου. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. τις διδασκαλίες. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής.8 Κων. προσπάθεια ιεραποστολής. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. Διαθήκης. Ακόμα πιστεύεται . Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας.α. που περιγράφουν περιληπτικά. κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι.) Από τις αρχές του 2 ου μ. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. Α. 5. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». Ο Ιωάννης λοιπόν. που περιέχουν τα θαύματα. αντίστοιχα. Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. Β΄ Κλήμεντος 8.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο. 2. έμμεσα. κ. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. Χ. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. Π. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα.( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. Διαθήκης.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους.

εξέρχεσθαι.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). σινδόνα επί γυμνού. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. γύρω στο 65-70 μ. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. η΄17-18 και 22-26. Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά.α. παραλείποντας γενεαλογία. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο. ε΄17). Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. Χ. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. Α. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. 24). «από . Σύμφωνα. σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. Φιλήμ. περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. Πέτρο. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. 6. επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. Ιδ΄13). Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ.9 Κων. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. δ΄10. . στ΄66). τέλος. για να φύγει αργότερα .. ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα. και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός.» (Μαρκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας.α. Πατέρα της Δύσης. πρωί. μεγάλου εκκλ. βλέπειν από» κ. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. ευαγγέλιον . ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. {«ο νεανίσκος…. όπως συνηθίσαμε να λέμε. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. επερώτον. εισπορεύεσθε.}. . Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. κ.Χ. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. εξίστασθαι. ιδ΄51-52 και ιε΄44). γέννηση και παιδικά χρόνια Του. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. 31). Παύλο και με τον απ. φέρειν». αιώνες σε δευτερεύουσα θέση. παραπορεύεσθαι. ζ΄31-37.

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. αὐτούς. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. Γαλιλαίας*. αφού μπήκε στη συναγωγή. ἦν μετὰ τῶν θηρίων. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .13 Κων. Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. δίδασκε. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. ἐν σοὶ εὐδόκησα. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. καὶ υπηρετούσαν.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. Α. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα. ἀνθρώπων. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν. (ενν. γιατί ήταν ψαράδες.

ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν.Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. Ιησού Ναζαρηνέ. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. όπως οι γραμματείς*. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα .14 Κων. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της).» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος . κατέκειτο πυρέσσουσα. 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν. τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη. που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . τί ἡμῖν καὶ σοί. Ἰωάννου. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. αὐτῆς. βγήκε απ’ αυτόν. (ακόμα κι αυτά). καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού.» 24 λέγων· Ἔα. τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι.

καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. έξω από την πόλη). 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω.}). καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα).» με καθαρίσαι.15 Κων. καὶ ἐκαθαρίσθη. εἰς ἔρημον τόπον. κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. για να κηρύξω κι εκεί . 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις. 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. ζητοῦσι. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. μπορείς να με καθαρίσεις . αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . ἔδυ ὁ ἥλιος. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις. (τον θέλουν). βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε. κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. Α. αφού σηκώθηκε. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια.Θ. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Χριστὸν εἶναι.Λεξικό πυρετός εὐθέως. καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς. Και ενώ έλεγε αυτά. «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. ὅτε πόρτα.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά).Κ. 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα.

. θ΄1-8. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. 1-12 στ. εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. σε έρημους τόπους. αλλά έμενε έξω. 18-22 στ. Μτθ. Α. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. 4. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. 2. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. Μτθ. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). διαφημίζειν τὸν λόγον. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. Μτθ. ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. ιβ΄1-8. θ΄14-17. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. τους Ιουδαίους).16 Κων. 3. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. Μτθ. πόλη. θ΄9-13. 13-17 στ.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου.20 Κων. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. 1-6 στ. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. 3. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι. 2. μαζί του. Λουκά στ΄6-11. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. 6.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. οὓς οὐκ ιερείς. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. 5. ιβ΄9-14. κάτι που δεν πρέπει. 4. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε.) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο. 13-19 στ.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. 20-27 στ. 7-12 στ. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν. . 28-30 στ.» (Ενν. Α. Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι.

οι Φαρισαίοι ενν.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .21 Κων. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. ιβ΄46-50. Μτθ. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. ι΄1-4. ιβ΄24-26. θ΄34. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . της συναγωγής). μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21. Μτθ. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. ιβ΄31-32. Μτθ. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22. λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. Α. Μτθ. Στίχοι 28-30: Μτθ. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. Λουκά ιβ΄10. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. κατηγορήσουν. δ΄24-25.

όταν τον έβλεπαν. σου. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. μέρος του). επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. εξαιτίας του όχλου. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. τὴν χεῖρά σου.[Π. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε.Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. Α. μεγάλο πλήθος. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου.22 Κων. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια. πλῆθος πολύ. καὶ ἐξέτεινε. 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού.Τ.Ν. φανερώσουν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. μερισθῇ. καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. ἀλλὰ τέλος ἔχει. αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής».23 Κων. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. μερισθῇ. 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. γιο Σίμωνι Πέτρον. Α. Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δύναται σταθῆναι. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. δεν μπορεί να σταθεί. εάν δε δέσει πρώτα τον . οὐ τέλος (θα σβήσει). η οικογένεια). οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές.

Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον. αὐτοῦ διαρπάσαι. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. αδέλφια . Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο.Π.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. το Θεό.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ. καὶ ἔξω να τον φωνάξει.) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . έχοντας τον ίδιο πατέρα. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σε ζητούν.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει. Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. Α. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β.24 Κων. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης. Πνεῦμα ακάθαρτο.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει.

ιγ΄31-32. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. 26-29 στ. Λουκ. στην ξηρά (όχθη). η΄23-27. σπείρων σπεῖραι. 1-20 στ. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ Και την ώρα που έσπερνε. Μτθ.25 Κων. Α. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. 30-34 στ. 21-25 στ. ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. Η παραβολή του σπορέως 2. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . Μτθ. ιγ΄18-19. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. Μτθ. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. ι΄26. Μτθ. η΄18.Λεξικό 1. ε 15. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. ιγ΄1-23. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5.

και όταν (τον) ακούσουν. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. που δεν πολλήν. και καρπό δεν έδωσε.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). (ενν. Α. καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. βαθύ το χώμα. Αυτός που σπέρνει. 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος. αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους . να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές.}). Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. να μην καταλαβαίνουν.Κ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. σπέρνει το λόγο (του Θεού). τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο . 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. 2 3 . καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. μὴ ἴδωσι. ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. ακούει . που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή. μήποτε βλέπουν. ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος.» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό. Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν.26 Κων.θ. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει .χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού.

» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. ακούτε. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. πέφτουν). σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς. ενν. ας ακούει (ενν. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . είναι αυτοί που. και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό. Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. αρχικό σπόρο). να γίνει φανερό. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. Θεού).» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. αμέσως με χαρά τον δέχονται. 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. καὶ ἄκαρπος γίνεται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . φανερωθῇ. σκανδα-λίζονται. οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. εὐθὺς εδάφη. ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει.27 Κων. Α. Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον. καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. τὴν καλὴν σπαρέντες.» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. διδασκαλία Του). αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς). εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). τη ἀκουέτω. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε. μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει.

μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. {Β. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο.» (Ενν. εἶτα στάχυν. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. πρῶτον χόρτον. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον.Π. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .28 Κων. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. Α. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα. μαθητές του. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. ἦν μετ’ αὐτοῦ. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. (βγάζει) το χορτάρι. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. 31 ὡς κόκκον σινάπεως. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε). 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της).Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη. 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. ώστε σχεδόν .

38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. η΄26-39. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ. κλείσε το στόμα σου. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 21-23.Λεξικό βυθίζεσθαι. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1. η΄41-42.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. η΄43-48. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. Μτθ. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. θ΄18-19. Μτθ. πεφίμωσο. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ.» Και αφού σηκώθηκε. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο.29 Κων. 1-20 2. Μτθ.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε. Α. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε.35-43 3. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. 49-56. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ.

στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. Γεργεσηνῶν. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο).» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. . καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι. πνεύματι ἀκαθάρτῳ. Ἰησοῦ. μή με βασανίσῃς. ακάθαρτο πνεύμα. Ιησού. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . βασανίσεις. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου. στη χώρα των Γεργεσηνών*. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι.Λεξικό ε΄24-34. νύχτα και μέρα. ημερέψει). Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. Σε εξορκίζω στο Θεό . 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. Α. μη με σε τὸν Θεόν. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι.30 Κων.

τῆς χώρας. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα. ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα. μπούμε σ’ αυτά . ἀνθρώπου.Λεξικό από τον άνθρωπο. τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. και φοβήθηκαν. Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο.» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. Α. καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός). Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. «Τι όνομα έχεις. Λεγεὼν ὄνομά μοι. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους. 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 .» ἐσμεν. στη θάλασσα (λίμνη). για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .31 Κων. επέτρεψέ μας). αὐτῶν. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. καὶ ἐφοβήθησαν. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς.

21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. κόσμος και τον στρίμωχναν. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της).32 Κων. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. Α.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς. ἀλλὰ σου. μου είναι στα τελευταία του. καὶ συνέθλιβον αὐτόν. ἀλλὰ χειροτερεύσει. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του. επειδή άκουσε για τον Ιησού. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. αὐτόν. γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). αἵματος ἔτη δώδεκα.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. σωθήσομαι. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. ὀνόματι Ἰά. 26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα.» .» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν. ρούχα του θα σωθώ.

καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο. θόρυβον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. Ο Ιησούς όμως. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. Το παιδί δεν πέθανε. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου.» . γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει.33 Κων. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε.σου πέθανε . επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε.» εἰρήνην. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. μόνο πίστευε. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. μόνο τον Πέτρο. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. ἀλήθειαν. τρέμουσα. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας.» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας). ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. παρά μόνον πίστευε.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου.

ιδ΄13-21. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. δ΄16-24. 35-44 στ. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. ιγ΄53-58. Ιωάν. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Τὸ κοράσιον. 45-52 στ. δ΄44. ιε΄33-38. σήκω. στ΄42. Και είπε να της δώσουν να φάει. θ΄1-6. 2. 6. 5. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ.7-13 στ. ἐτῶν δώδεκα. Μτθ. 7. 4. η΄1-9. 14-29 στ. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. ιδ΄1-12. ιδ΄22-33. σοὶ λέγω ἔγειρε. Μτθ. Ιωάν. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1.» κοῦμι. 3. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. Α. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες .34 Κων. σε σένα μιλάω. θ΄10-17. Λουκ. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. 30-34 στ. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. Λουκ. Ιωάν. Μτθ. «Κορίτσι. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. 1-6 στ. ι΄1-11.

μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. ῥάβδον μόνον. καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. παρά μόνο ένα ραβδί. να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. Α. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας).» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. τους θεράπευσε. αφού έβαλε το χέρι του. μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . μὴ πήραν. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι.35 Κων. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. διδάσκοντας. τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). αὐτοῦ. 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. Καὶπεριῆγε τὰς τους). Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. ούτε ψωμί. Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος.Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). Και τι σοφία του δόθηκε. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. ούτε σακίδιο. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. μὴ ἄρτον. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός).

επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. μα δε μπορούσε. Και όσοι δε σας δεχτούν. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). Ἰωάννην. ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. γιατί την είχε νυμφευτεί. σ’ όποιο σπίτι. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. όταν φεύγετε από κει. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. ήθελε να τον σκοτώσει. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι.Λεξικό δάλια. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ούτε σας ακούσουν. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας.36 Κων. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. εἷς τῶν προφητῶν. Α. Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). Αλήθεια σας λέω. τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι).

καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. . ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις. 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. Α. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον.» συνανακειμένοις. διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . βασιλιάς . καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ.Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. με ὃ ἐὰν θέλῃς. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω. διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. Και αμέσως μπήκε (η κόρη).37 Κων. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. Και ήρθε η κατάλληλη μέρα. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα). με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). Και αυτός αφού έφυγε.» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή. καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ. (Ιωάννη). 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς. καὶ δώσω σοι.

καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια.38 Κων. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν.αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε. Α. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε. και του ανήγγειλαν όλα. δύο ἰχθύας. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν. τους σπλαχνίστηκε. τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό. ομάδες-ομάδες. Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. Και αφού πέρασε πολλή ώρα. καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε. Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . . καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). τόπο να αναπαυθείτε λίγο.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει). πάνω στο χλωρό χορτάρι.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. ἵνα κτήματα και χωριά. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε.

και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει.μ. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. άνδρες. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. όπως και τα δύο ψάρια. εκατό ή των πενήντα. 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. πεντήκοντα. ομάδες-ομάδες. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. ἕως Και αφού τους άφησε. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι.). καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. δυσκολεύονται) πλέοντας. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. Α.39 Κων. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. δώδεκα κοφίνους πλήρεις.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και .αντίθετος. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. (τρομαγμένα).

Α. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. 31-37 . Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4. 14-23 στ.40 Κων. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα).Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. 24-30 στ. ἐγώ εἰμι. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. σώζονταν (γιατρεύονταν). αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. Θεραπεία κωφαλάλου στ. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ. ἐσῴζοντο. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. περιοχή της Γεννησαρέτ*. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του. 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο.1-13 στ.

τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι.41 Κων. τυπικά). 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ια΄38. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης.» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. οὐκ 7 ἐσθίουσι. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. ἐσθίοντας ἄρτους. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. Α. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. Μτθ. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. δηλαδή άπλυτα. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. εξωτερικά.

μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται. τὸν ἄνθρωπον.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε.τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό. 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἄλλα (κρατάτε). ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. ὅ ἐστι. τῇ μητρί αὐτοῦ. απ’ κοινῶσαι. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν. δῶρον. Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος. 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!).» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου.42 Κων. αντί βοήθειας στους γονείς του). πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο).» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. Δεν καταλαβαίνετε πως ό. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο. Α. παραβολῆς.

καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). Οι κλοπές. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς.» τὸν ἄνθρωπον. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. ὑπερηφανία. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε. 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει.θ. Α. φόνοι. ο δόλος (η 22κλοπαί. ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π.Κ.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. πονηρός.» κυναρίοις βαλεῖν. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. της οποίας το αὐτοῦ. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη . οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. δόλος. ὀφθαλμὸς απάτη). πορνεῖαι. ἀσέλγεια. τις ουσίες τους. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της. πλεονεξίαι. οι πονηρίες. οι πλεονεξίες. μοιχεῖαι.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν. ενν. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται.}). γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς). Μπήκε σ’ ένα σπίτι . Συροφοινίκισσα στην καταγωγή. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού). το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. η βλασφημία. βλασφη-μία.43 Κων.Ν. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. οι φόνοι. οι μοιχείες. η υπερηφάνεια. τις χρήσιμες για τον οργανισμό). 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος.}. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. η τρέλα. πονηρίαι. πονηρό μάτι.Τ.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε.

10-21 . Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης.Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου. 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι.000 2. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. Και όταν έφυγε για το σπίτι της.» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν.44 Κων. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει . αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. 1-9 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα). Α. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. ὅ ἐστι διανοίχθητι. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του). αὐτοῦ. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ.

ιστ΄21-23. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. 4. Λουκ. θ΄18-21. Α. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε .» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ………. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. 5. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ιησούς τους μαθητές του. προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι. θα αποκάμουν στο δρόμο.. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. Μτθ. 22-26 στ. Μτθ. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. Μτθ. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. στ΄34-44. 27-29 στ.45 Κων. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. 6.Λεξικό 3. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. 30-33 στ. θ΄23-26.

εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. καὶ αὐτὰ. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους). ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του).» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. άφησε να φύγουν. απέναντι). καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. η γενιά ζητάει θαύμα. Α. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν.46 Κων. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του.» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε.) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. πειράζοντες αὐτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. Αλήθεια σας λέω. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. πρόκειται να πιστέψετε. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»). 8 . Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε.» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν. εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. και δεν είχαν παρά ἄρτους. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά. είπε να τα προσφέρουν κι αυτά.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας.

» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους. τίποτε.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας. τον θεραπεύσει). δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. Και αφού έφτυσε στα μάτια του. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά.47 Κων. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει. Και στο δρόμο . δεν ακούτε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν. Και δε θυμάστε.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου. πεις τίποτα(ενν. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους. τῆς κώμης. (ενν.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά. τηλαυγῶς ἅπαντας. Α. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε. για το θαύμα).» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. γήινη.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε. (ενν.

καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. Α. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του.48 Κων. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. είσαι ο Χριστός*. μου Σατανά.» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του. αὐτοῦ. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. καὶ ἀκολουθείτω μοι. ἐλάλει. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. 9 1 . οὗτος σώσει αὐτήν. αυτός θα τη σώσει10. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. ενώ ο Πέτρος. ανθρώπους. θα τη χάσει. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. κι ας μ’ ακολουθήσει. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του.

3.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του.1 στ. θ΄28-36. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). ι΄42. ιη΄34. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. ιζ΄1-2. Εβρ. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. Μτθ. Μτθ. 2. ιη΄6-9. Μτθ. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. Να μη σκανδαλίζουμε στ. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν. ………………. η΄ 31. 30-32 στ. ι΄27. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ……………… ιβ΄30.2-13 στ. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ.49 Κων. θ΄49-50. θ΄43-45. Μτθ.Σειρ. ια΄23. Μτθ. Ησαΐας ξστ΄24. δ΄6. 4. 14-29 στ. Σοφ. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. Κολασ. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. τη μοιχό και αμαρτωλή. ιδ΄34-35. θ΄46-48. Λουκ. θ΄37-42. Α. 5.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. θ΄27. Μτθ. ε΄29-30. 33-37 στ.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ.

τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους. εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς.50 Κων. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει.Ν. Α. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά. «Διδάσκαλε. αυτόν να ακούτε (προσέχετε). 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι.Τ.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. καλό είναι να μείνουμε εμείς. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον.}. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν. Ας 5 Ραββί. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. το κράτησαν κρυφό). Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. που δε θα γευθούν θάνατο. καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. .Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό.» τρεῖς. Και τῷ Ἰησοῦ. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. ήταν πολύ φοβισμένοι. λευκὰ λίαν ὡς χιών. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι.» Και ξαφνικά. ἀλλὰ τὸν τους. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι.

Ως πότε θα σας ανέχομαι. Κι αμέσως όλο το πλήθος. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος).Τ. το παιδί). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς. ἄλαλον. καὶ οὐκ ἴσχυσαν. γενεὰ ἄπιστος.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι.}). 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν.» Και τον έφεραν κοντά του. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς.» αὐτόν. κυλιόταν αφρίζοντας. καὶ του) τον χαιρετούσε. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ. καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι).» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. και του ἐλήλυθε. 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 . ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου. προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. Α. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί. ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον.51 Κων. μόλις τον είδε. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. Και όπου (όταν) τον πιάσει.» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ.Ν. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν. ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη).Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. αὐτοῖς. ῥήσσει αὐτόν. ἀφρίζων.

πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν. επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα. (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος.52 Κων.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν. αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι).» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. είπε: «Από παιδί. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι. την . 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων.» ἡμᾶς. εγώ σε διατάζω. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι.» Αυτός παιδιόθεν. και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. βοήθησέ μας. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. κάνεις). κύριε. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). νηστεία (νηστεία ως μέσο). 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. όρθιο το παιδί).» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν.» τῷ πιστεύοντι. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. ἀνέστη. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν.

γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. Α.» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. δέξηται. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το. γιατί είστε του Χριστού. οὐκ ἐμὲ δέχεται. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εξυπηρέτηση σας κάνουν. ἀμὴν λέγω όνομά μου. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. είδαμε κάποιον. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. αὐτοῦ. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. ακόμα κι ελάχιστη. μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . μαθητής σου κι αυτός).53 Κων. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. αλήθεια σας ὑμῖν.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. Και όποιος με δεχτεί. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. όποια . σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. στο όνομά σου να δαιμόνια.

Π. Καλύτερα χωλὸν. καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). στην κόλαση των αιωνίων βασάνων). Α. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει.}). στη πῦρ τὸ ἄσβεστον. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. σκανδαλίζῃ σε.Λεξικό εἰς ἐμέ. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14. σβήνει. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν. βγάλτο.54 Κων. τοῦ πυρός. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. φωτιά που δε σβήνει. κόψτο. σβήνει.» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει.

Λουκ. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6.Παροιμ. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. ιθ΄3-9. κ΄20-24. ιθ΄16-30. Γεν. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. 17-31 στ. 4. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. Δευτ. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. ιη΄35-43. ιη΄31-33. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. ιη΄18-30. 42-45 στ. 1-12 στ. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. καὶ ὡς εἰώθει. Λουκ. α΄27. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. Μτθ. .Λεξικό 1. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ. κ΄29-34 Έξοδ. 13-16 στ. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. Μτθ. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ.55 Κων. σ……………. 32-34 στ.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. 2. κδ΄14. Εφεσ. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κα΄10. όπως συνήθιζε. κβ΄25-27. Α. Μτθ. ιθ΄13-15.. Μτθ. πάλι τους δίδασκε. 3. 35-41 στ.

Κ.Θ. ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.Κ. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι. με την ὡς παιδίον. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ. άνθρωπος να μην το χωρίζει. σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε. κάνει μοιχεία. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί. πειράζοντες γυναίκα του. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. δε θα μπει σ’ αυτή (ενν. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). ἀλλὰ μία ένα σώμα). αὐτόν. μοιχᾶται. 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας. πειράζοντάς τον. είναι η βασιλεία του Θεού. καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν.56 Κων.}).» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν. » . Α. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι. σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι. παντρευτεί με άλλον.Θ. διώχνει.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε.}). αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία).» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. να μη σκοτώσεις. ο Θεός. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. ὕπαγε. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. να μην ψευδομαρτυρήσεις. μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. μὴ κλέψεις. τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. και έλα. γιατί είχε κτήματα πολλά. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. αὐτά. Α. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. τη μητέρα (σου). πολλά κτήματα (περιουσία).» σου. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας.» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε.57 Κων. μὴ εἷς ὁ Θεός. να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα. αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. έφυγε λυπημένος. 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. όλα αυτά Διδάσκαλε. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα). πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. μὴ φονεύσῃς. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ.Λεξικό αὐτήν. ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. να μην κλέψῃς.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). πιο νέος). ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). τα ευλογούσε (πολλές φορές). πήγαινε εἶναι. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ.

καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου.Κ. για αυτά που θα επακολουθούσαν). Α. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. που είναι πρώτοι.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι. 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον. ενν.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. κοιτώντας τους διαπεραστικά. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι.}).Θ.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε. Πολλοί. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν.παρ’ όλους τους διωγμούς. καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι. καὶ τῇ τρίτῃ . καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί.58 Κων.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. καὶ ἐθαμβοῦντο. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. «Να. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα.

και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. ας είναι αὐτῶν. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα). Α. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. ζητήσουμε.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. ας είναι δούλος όλων. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. ο Βαρτιμαίος. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς). « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. ὑμῖν.59 Κων.λέγοντας: «Διδάσκαλε. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. ἀλλ’ υπηρέτης σας. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. ἔσται ὑμῶν διάκονος. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. ο γιος του Τιμαίου. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι. κάθονταν στο δρόμο 1 .» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. καὶ βαπτιστείτε.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. να μας το κάνεις. ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται.

άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ. 15-18 στ. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο .» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. Ιωάν. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. να κάνω για εσένα. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι.του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. 3. ιθ΄29-38. ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. Ησαΐας ξβ΄11. κα΄1-10. Ζαχ. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. φωνάζουν τον τυφλό. 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. ελεήσέ με. ἐλέησόν με. 5. ἐλέησόν με.19-21 στ. έσωσε (από την τύφλωση). ἔγειρε· φωνεῖ σε. 2.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). 22-26 στ.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω.60 Κων. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. Μτθ.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε. 20 . 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. Α. 4. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον. Ιησού. Θάρσει. Σε φωνάζει. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. κα΄18. 1-11 στ. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. ζητιανεύοντας. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. 12-14. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. δρόμο. ιβ΄12-16.

61 Κων. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. . θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. αὐτόν. κα΄12-13. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. Ησαΐας νστ΄7. Αφού το λύσετε. Μτθ. ἐφ’ ὃν το. 17. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ. καὶ λύουσιν και το λύνουν. και (έτσι) τους άφησαν. Ιερ. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. Μαλαχ. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. Ζ΄11. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. ιθ΄45-48. Μτθ. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. Α. γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. αὐτούς. κ΄1-8.».Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ.

Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα). 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο.62 Κων. ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν.τιδήποτε (ενν. εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ. (ο Κύριος) πείνασε. ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. Α. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο). Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.» τοῖς ὑψίστοις. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). οικιακό είδος) διά μέσου του ναού.»(αιώνια. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα. Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα.Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. για πάντα). ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.

63 Κων. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό.) . κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς. Γι’ αυτό σας λέω. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους).»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά.Π. για να σας τινος. παραπτώματα ὑμῶν. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν.» (Ενν. η συκιά που καταράστηκες. να συγχωρείτε ό. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. Α. ἔσται το οποίο είπε. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. κοίτα. ξεράθηκε.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά. καὶ ἔσται προσευχή σας.Και όταν στέκεστε για προσευχή. ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν. ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν. πόλη. τη διδασκαλία Του). 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ. σπηλιά (άντρο) ληστών. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται.τι χόμενοι. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. {Β. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ. 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. (ενν.» κατηράσω ἐξήρανται. ῥιζῶν. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ.

ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν. κ΄9-19. …………. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. Η εντολή της αγάπης 5. Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. Ψ. 1-12 στ. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου.» ἀποκρίθητέ μοι. 28-34 στ. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους.… . ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. Ιωάννη για προφήτη.. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ.» ποιῶ.35-37 στ. Ησαΐας κη΄16. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε. 13-17 στ. Το δίλεπτο της χήρας στ.. και (τότε) ἕνα λόγον.64 Κων. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1. 18-27 στ. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. Μτθ. ριζ΄22-23. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. καὶ ἀποκρίθητέ μοι. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. Α.. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά.» Φοβούνταν το λαό. κα΄33-46. 38-40 στ. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν.

5-7 στίχοι 41-44: Λουκ. μόλις τον είδαν να έρχεται. ἀγαπητόν αὐτοῦ. Α. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. στ΄4-5.65 Κων. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. Ιωάν. ι΄25-28. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. Δευτ. Έξοδ. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. α΄13. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. κγ΄1. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. κε΄5-6. Μτθ. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. κβ΄41-45. Ψ. γ΄11. οὓς μὲν δέροντες. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. τον γιο του τον αγαπημένο. Μτθ. Α΄Πέτρου β΄6-8. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ.Λεξικό Πράξεις δ΄11. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. Εφεσ. Μτθ. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). Θα . Μτθ. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. Εβρ. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. ρθ΄1. κ΄45-47. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. γ΄6. Δευτ. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. Μτθ.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. κ΄41-44. κβ΄23-33. κ΄20-26. κβ΄35-40. ι΄19-21. άλλους σκότωσαν. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. Α΄ Κορ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ρωμ. κα΄1-4. κ΄27-38. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ.

Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή.) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. αλλά. εικόνα αυτή και η επιγραφή. εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. όσα ανήκουν Καίσαρος.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. έφυγαν. λέγοντας : . (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. καὶ λέγει Καίσαρα». ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν.Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού.» διδάσκεις. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω). Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν. βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις.66 Κων.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. στο θεό». γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε. έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. σύμφωνα με την αλήθεια. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε).» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε. στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό. «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ.

Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. ἀναστῶσιν. ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. κι ο τρίτος. τη δύναμη του Θεού. ενώ παιδιά δεν αφήσει. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι. ἐσχάτη (όλοι). στο περιστατικό με τη βάτο 20. Κατά την ανάσταση λοιπόν. και η γυναίκα . μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. ἀκούσας αὐτῶν 2 .» βίβλῳ Μωϋσέως. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη).» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε.» γραμματέων. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. Αυτό. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. απογόνους. καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. ἀναστῶσι. ούτε γυναῖκα. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. Α. Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται.67 Κων.

30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου. άλλο). λαέ του Ισραήλ. δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή). ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά. Αυτή είναι η πρώτη εντολή. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. Ἰσραήλ. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει).και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 . είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. διδά. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου.» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη. του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. Α. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος. Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του).Λεξικό συζητούντων.68 Κων.» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Κ. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.Τ. τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο.Θ. (λέγεται) κοδράντης. στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα. όλα όσα είχε. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου .Λεξικό ευχάριστα. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους.» ἐν τοῖς δείπνοις. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά. γαζοφυλάκιο. 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της.}).}.69 Κων. Α. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της.Ν. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης.

δ΄23-28.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα. κδ΄42. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. πρέπει να γίνουν. πολλούς θα παραπλανήσουν. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. 1-23 Ιεροσολύμων 2. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. κα΄5-15. Β΄ Πέτρου γ΄17. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε.κε΄14. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. κα΄20-24.70 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει.Λεξικό 1. κα΄25-36. Ιερεμ. κδ΄29-36.θ΄27. Μτθ. Αποκ. Ησαΐας ιγ΄9-10.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. Αββακούμ α΄9. Δανιήλ. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. Α΄ Θεσσ. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). ε΄1-2. ιβ΄36-46. Μτθ. ωραία οικοδομήματα. Δανιήλ ζ΄13. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ. Σοφονίας α΄15. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. Ιεζεκιήλ λθ΄21.4. μην ταραχτείτε. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. Ιωήλ γ΄3. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . κδ΄1-25. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. στ΄12-14. Α.

χειμώνα. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. αλλά ό. ούτε να σκέφτεστε. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. αυτό να πείτε. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. οὗτος σωθήσεται. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του.Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν).που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). μηδὲ μελετᾶτε. 2 .τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν.71 Κων. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. ὑπομείνας εἰς τέλος. 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. Α. αλλά το Άγιο Πνεύμα. πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ.

και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. σας έλεγα πριν). μην (το) πιστέψετε. δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. ἐκλεκτούς. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι».Π. ἰδοὺ ἐκεῖ. ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. ὧδε ὁ Χριστός. σκοτισθή-σεται. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). Εσείς όμως προσέχετε. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. {Ι.Κ. προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης.72 Κων. . πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. αν είναι δυνατόν. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν.Θ. Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. Α. ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). Αλλά εκείνες τις μέρες. μέχρι την άκρη του ουρανού.} ).Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. φύλλα. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις. Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). (έφτασε ήδη)στην πόρτα. Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. λιγόστεψε τις μέρες. (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .}). εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. μέχρι τώρα. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν.

α. 8. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ. 43-46 στ. ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου). ὁ καιρός ἐστιν. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. Του φύση άπαντα {Ι. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. 7.53-65 . μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). 6. παρελεύσονται. 12-21 στ. 2. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. οὐδὲ οἱ ουρανό.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) πάντα ταῦτα γένηται. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. ἀφεὶς του. Α. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). 3-9 στ. γιατί δε 33 Βλέπετε.73 Κων. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί. γρηγορεῖτε. 3. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. 9. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. ούτε ο υιός. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ.Θ. Αυτά λοιπόν που σας λέω. 4. 32-42 στ. 1-2 στ.κ. παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος). 10. 5. γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. Προσέξτε. 10-11 στ. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος.Κ. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε.} ). Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. ψευδοπροφήτες. 47-52 στ. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ. 22-25 στ-26-31 στ.

2 . και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. κστ΄30-35. κβ΄1-2. στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. ιη΄13-15. κβ΄63-71. Μτθ. καὶ από πολύτιμο νάρδο. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ.74 Κων. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. ιη΄1. 25-27. Ρωμ. κστ΄36-46.» και την μάλωναν. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. Η άρνηση του Πέτρου στ. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. Ιωάν. Μτθ. Καλό έργο έκανε σε μένα. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). Ιωάν. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. κστ΄17-23. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ.Λεξικό 11. κβ΄31-34. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. Μτθ. κβ΄54-62. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. κβ΄16-20. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. κστ΄69-75. Λουκ. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. κβ΄40-46. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). κβ΄7-15. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. Ιωάν. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. Μτθ. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). Μτθ. ιη΄17-18. του (Ιησού). για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. Μτθ. Ιωάν. Μτθ. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. Μτθ. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. Ψαλμ. κβ΄47. γιορτή. Μτθ. κστ΄51-56. Μτθ. ιγ΄21-26. ἀποκτείνωσιν. Ιωάν. κστ΄57-68. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. Α. κστ΄6-13. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. κστ΄47-50. Γαλ. πζ΄8-9. Ιωάν. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. κβ΄48-53. η΄15. Ιωάν.

εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί . ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. έτοιμο. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό. 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης.» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. στρωμένο. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. δωμάτιο). Να τον ακολουθήσετε. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. Εκεί ετοιμάστε για μας. ἀκολουθήσατε αὐτῷ. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. αὐτοῖς. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου.Λεξικό πάντα. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. Α. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. σ’ όλο τον κόσμο.» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν.75 Κων. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου). αὐτὸν παραδῷ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς.» αὐτῆς.

21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών).» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας). πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν. καὶ Πάτερα). 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι. έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο. Γιατί έχει γέγραπται. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται.76 Κων. 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί.» 2 . 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη. όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού. Α.Π.} Και αφού έψαλαν ύμνο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε . το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). αυτός που τρώει μαζί μου.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ.» πάντες σκανδαλισθήσονται. αυτό είναι το σώμα μου.Λεξικό παραδώσει με.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. φάτε. κλονιστούν. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. βέβαια. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες). (ενν. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ.» και άλλος: «Μήπως εγώ. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος.» σῶμά μου. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ. εγώ όμως όχι. Ο υιός του ανθρώπου.» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν.

36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. Α. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε.τι εγώ θέλω. γιατί το ἀσθενής. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν. αν ήταν δυνατό.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας. όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα. ἀλλ’ εἴ τι σύ. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. ό.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. πνεύμα είναι πρόθυμο.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ. αυτή τη νύχτα (απόψε). 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή.(αδύναμη). Δεν Σίμων. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου). πατέρα. μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου. κοιμάσαι.» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ.» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με. Αλλά (ας γίνει) όχι ό. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή. θανάτου. Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια. λαλήσει δυο φορές. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . απαρνηθώ. . καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. αλλά τί ἐγὼ θέλω.77 Κων. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. παρένεγκε τὸ σε σένα. γη και προσευχόταν για να περάσει. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ.τι εσύ (θέλεις).

ας πάμε. (αυλή του Ν. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. Α. Να αυτός που με παραδίδει. 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω. φτάνει ο Ἰσκαριὼτης. ένας απ’ τους δώδεκα. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. εἷς τῶν δώ-δεκα. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες.Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών. ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί.}). τον κράτησαν (συνέλαβαν).Π. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και .» 43 Καὶ εὐθέως. τυλιγμένος με σεντόνι. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. τῶν πρεσβυτέρων. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. ραββί. «Χαίρε δάσκαλε. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων. καὶ Και όταν ήρθε. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες). περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι. χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. πλησίασε. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί). αυτός είναι. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς.78 Κων. παραδιδούς με ἤγγικε. Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων). οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης.Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). λούθησεν αὐτῷ.

Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς. τὸ φῶς. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν.79 Κων.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν). ουρανού.Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο.Ν. Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά).Τ. συνεδριάσουν). Α. (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες. Τι σε κατηγορούν αυτοί. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν. κατ’ αὐτοῦ. και οὐκ ἦσαν. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν.}) ήταν σύμφωνη.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα. {Π. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού). 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως. λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος.» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω.

μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται.80 Κων.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε. βλέποντάς τον πάλι.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. . 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει. απ’ αυτούς. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα. και ένας πετεινός λάλησε.Λεξικό ἔνοχον θανάτου. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω. Α.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. καταλαβαίνω τι λες. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή.

20-32 στ. κζ΄27-31. 39 στ. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. κζ΄45-51. . Ιωάν.. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ. κβ΄37.32.40 στίχοι 16-19: Λουκ. 22-26. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. Α΄Τιμόθ. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3. Μτθ. 1-15 στ. κζ΄1-2. ιη 28……………. κγ΄26-43. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .33-38 στ. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. κγ΄50-55. 10. ιθ΄17. κδ΄10. Μτθ.126 Κων. 11-18. Μτθ. κγ΄47. ιθ΄38-42. Ιωάν. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. α΄20. ………………. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ. Ιωάν. Μτθ. 19. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον. 23-24. Η ταφή του Κυρίου στ. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ.Ρωμ. ιστ΄13.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. 16-19 στ. κγ΄49. Α. Μτθ. Ιωάν. κζ΄32-44. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. Μτθ. κγ΄44-46. 40-41 στ. Η σταύρωση του Κυρίου 4. ιθ΄1. κγ΄1-4. Μτθ.. Ιωάν. Ο θάνατος του Κυρίου 5. κγ΄11.

127 Κων. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»). 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων. φόνον πεποιήκεισαν.Ν.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα.}). 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε.Τ. Πιλᾶτον. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας. ἀρχιερεῖς. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια. τίποτα. «Εσύ το λες. Α. ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι. τον Βαραββά. παίρνοντας πάλι το λόγο.» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά. ζητούσαν.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον.» καταμαρτυροῦσιν. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π.» Σταύρωσον αὐτόν.

τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. Όμως αυτός δεν το πήρε.μ.128 Κων. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ.). αὐτῷ. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. 2 . Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. καὶ τον έφτυναν και. να σταυρωθεί. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. μηνευόμενον κρανίου τόπος.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. ποιος και τι θα πάρει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. Ιουδαίων».(σημαίνει) μεταφρασμένο. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. σταυρώσωσιν αὐτόν. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. έναν λῃστάς. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. καὶ Ιησού. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. πραιτώριον. ὅ ἐστι μεθερ. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. τόπος Κρανίου. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. αφού τον μαστίγωσε. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. Α. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. για να σηκώσει το σταυρό του. ἔλαβε. που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς.

ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι.129 Κων. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. Α. λιμά σαβαχθανί. κάτω. εσύ που Οὐὰ.» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. κατέβα απ’ το σταυρό. μεταξύ των παρανόμων.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή). 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν.μ. Ελωί. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. βασιλιά του Ισραήλ.). εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας . ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. Θεέ μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι. τον Ηλία φωνάζει. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ. Ω! Χριστέ. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ. γιατί με εγκατέλειψες.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν.). ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ.) Τρέχοντας ένας. μεγάλην ἐξέπνευσε. 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν.

ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. τολμώντας. δηλαδή παραμονή Σαββάτου.130 Κων. τον αὐτῷ. Ιεροσόλυμα. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). Παρασκευή. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. εὐσχήμων βουλευτής. Α. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. και επειδή ήταν προσάββατον. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου.Ν. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό).Τ. ήταν) σημαντικός βουλευτής. δυνατή φωνή. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης. και η Σαλώμη*. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα.Λεξικό ἦν Θεοῦ. (που Ἁριμαθαίας. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου.

Πράξ. Ιωάν. κ΄1. Η Ανάληψη του Κυρίου στ.56. Και αφού πέρασε το Σάββατο. κζ΄56. ………………. ι΄17-19. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κδ΄47. ζ΄ 55………………. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ. Α΄Κορ. κ΄12. ι΄8. ……………….δ΄3. κη΄3-9.13. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . Α΄Τιμ. Και πολύ πρωί. β΄16. ιθ΄11-14. Πραξ. Μτθ. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. έρχονται στον τάφο. Ιωάν. η΄2. 12-14 στ. β΄38. Ιωάν.ιβ΄48. ι΄44-46. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. Μτθ. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. στ΄47. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. αφού ανέτειλε ο ήλιος. γ΄16. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. α΄20-21. Ιωάν.47. κη΄1-2.131 Κων. γ΄1-9. το σώμα του Κυρίου). Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. κδ΄13-48. Α΄Κορ. α΄18-24. Κολασ. Εβρ. Μτθ. Ιακ. α΄9-11. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. ………………. Μτθ. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. η΄1. ι΄12.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. κ΄7-12. κγ΄56. δ΄50-51. Εφεσ. 9-11 στ. Μτθ κη΄16. κ΄17. γ΄1. Γαλ. 15-18 στ. κ΄19-23. α΄3. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. Ιωάν. Μάρκ. κδ΄4-5. 5-8 στ. γ΄15-18.Εβρ. κβ΄44. κη΄19. Ρωμ. ιστ΄16-18. ι΄40. Μτθ.12 στίχοι 5-8: Λουκ. ιβ΄2. Α. ε΄12-16. κη΄3-8. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. η΄34. γ΄12………………. Α΄Πέτρου γ΄12. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. 1-4 στ. κδ΄1-3. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. Πράξ. Μαρκ. Ιωάν. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. ιδ΄3.

έφυγαν απ’ το μνημείο. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. ἐκείνοις ἐπίστευσαν. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. ἀγρόν. γιατί . Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. ζητάτε το Ναζωραίο. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. τον σταυρωμένο. δεν είναι εδώ. καθὼς εἶπεν ὑμῖν. απίστησαν( δεν πίστεψαν). φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ.132 Κων.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). κ. έκλαιγαν. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. ἠγέρθη. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις.). ἠπίστησαν. περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. Α. 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές).α. Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν.

Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν.). θα κατακριθεί. εξάδελφος. λοιπόν. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). καὶ καλῶς ἕξουσιν.} (Μάρκ. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. } ( Μάρκ. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. θα σωθεί. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. Εκείνοι. 8. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. Α. αυτό δε θα τους βλάψει. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί. στενός συγγενής.Κ.αυτιά. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). ομοεθνής. σωθήσεται. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια. δεξιῶν τοῦ Θεοῦ.Ν. . 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ.» {Ωρ. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. ἀμήν.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. 3. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες.133 Κων. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν.Τ. Γ. αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. αγαπημένος ή Χριστιανός. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. αφού τους μίλησε. Αμήν. απ’ την άλλη. Σίμων. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη.

στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. κ.»{Ζ.(Μάρκ. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. (Μάρκ. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ. (Μάρκ. ιζ΄13). Κυριολεκτικά δηλαδή. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία. 9. 12. 11. καταπίεσης.Ν. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών.} Συμπερασματικά. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους.Τ. 8.Τ. η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. ( Μάρκ.» (Μάρκ. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού. 13. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία.α. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας.Ν. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. δ΄12) 4. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. Α.) Αλλά και μεταφορικά. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. . ασθενειών. δίκαια ο Θεός. ιδ΄63}). Γραφή. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο). (Μάρκ. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . (Μάρκ. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε.» (Μάρκ. 6. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής.. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ. αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. ακούνε το κήρυγμά του.{Μάρκ. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία.}. το σταυρικό. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού. και τότε και σήμερα. που ζουν σαν τους χοίρους. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». {Π. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας.134 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 10. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. (Μάρκ. 5. 7. (Μάρκ.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). ή απλώς βλέπουν θαύματα.. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου.

{Ζ. αμίαντος. τράγου. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. δηλαδή όλους μας. αλλά να υπηρετήσει. ( Μάρκ. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. 20. ελεημοσύνη. γινόμενος θύτης και θύμα. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. στείροι. μόσχου. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ. δηλαδή θα καθαριστεί. Α. ( Μάρκ. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. έπειτα των του λαού.κατά λάθος(!). Διαθήκης. «αλισθήσεται».Τ. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 19. . (Μάρκ. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει.α. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. 13. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. 17. κ. ιβ΄8).λ. ιδ΄22. Συμβολικά. δηλαδή θα καθαριστεί. κενοί. 21. προσευχή.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. Διαθήκης. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο. . Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. 15. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής). ώσπερ οι αρχιερείς.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. (Μάρκ. ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο.τ. (Μάρκ. β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. άκακος.Ν. 18. Διαθήκη είναι τύπος. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». 16. Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». κατά κόσμον Βρέφους. αμόλυντος και άκακος που ήταν. γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό.135 Κων. όσιος.} (Μάρκ. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά.}. Διαθήκης 14. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων. και με κάθε πνευματική θυσία. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. ζ΄26-27). {Π. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην. σαν την αποξηραμένη συκιά. που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. κ. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ.» (Εβρ. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. Αλλά η Π. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. (Μάρκ.

Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. (Μάρκ. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ. . Μ. Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον…. καθαρισμοί. τις σημαίες του.α. Πρώτη ώρα σήμαινε. κ. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς». Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια.25). Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ). κ. Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης. Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων. ρθ΄). είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα.Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό.. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. 25. 23. Παρασκευή. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ.– παρά στην ουσία. Προσπαθεί ο Ιησούς. Α. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. 26. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. 24. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα. 28. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. 27. (Μάρκος γ’5) 22. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου.κδ’8). ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. ια΄31. Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ. όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12.136 Κων. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ.ο. Χριστούγεννα). Πώς δηλαδή ο Μεσσίας.κ. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του.ιβ’3). Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν.α. αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό.). ( Μάρκ. ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. αργία του Σαββάτου. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης.

137 Κων. (Μάρκ. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο. μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. α΄45-51). κγ΄9. οι Ρωμαίοι το . Τα δαιμόνια. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). Ο Κύριος όμως. την προηγούμενη μέρα.Κ. ιε΄43) 34. (Μαρκ. 1) της αφοβίας του Θεού. Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα. (Μάρκος ιδ΄1) 32. α΄35-40). Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. ( Μάρκος β΄26) 31. και αλλού. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. Α. λ΄7.) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. (Βασ. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες.( Μαρκ ιστ’9) 9. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. 4) του ψεύδους. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. 3) της αγνωσίας. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. ο εβραϊκός όχλος. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. 2) της ασυνεσίας. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. 36. “έλλα”-2000.). τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί.» (Ιωάν. έγινε μέγας αρχιερέας. αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο. ιε΄7). Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. σχήματος Χ σταυρό.Λεξικό 29. γ΄18). 35. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη.(Μάρκος α΄16) 33. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου.31 εκδ. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. για να ευχαριστήσει το λαό. Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. 5) της κενοδοξίας. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής).6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. Γ΄ Βασιλειών β΄27. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο).

Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. Νεφθαλείμ και Ασήρ. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. η Ναΐν. (Μάρκ. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. 39. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. (Μάρκ. σε καιρούς αποστασίας. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου.α. 43. του Πέτρου και του Ανδρέα. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία.α. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. η Κανά. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. κ. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». που επίσης ρίχνονταν εκεί. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ.Κ. (Μάρκ. η Χοραζίν. 40. . η Καπερναούμ. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα.) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. Α. (Μαρκ. (Μάρκ. Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα.( Μάρκ. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». Φοίνικες και Σύριους. (Μάρκ. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα).138 Κων. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . . Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ. βόρεια της Καπερναούμ. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. Ζαβουλών. 38. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. 42. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». κ. 41. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. (Μάρκ. (Γ. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. 44. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37.

την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. Στην πατερική γλώσσα. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. Ίππος.Κ.Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Δαμασκός. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί. α΄19) 53. ως προς το θρήσκευμά της. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. κ. Συνέτασσαν συμβόλαια. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί. 52. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. Πέλλα. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. αργότερα. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π. Φιλαδέλφεια. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. 49. (Μάρκ. ζηλωτής του Θείου Θελήματος.π. (Μάρκ. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. 50. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου.λ. (Μάρκ. . (Μάρκ. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις . Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. ακόμα και σήμερα. ( Μάρκ. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. πράξεις διαζυγίου. 51. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. Ραφάνη. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. ( Μάρκ. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. όπου και θαυματούργησε. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών.( Μάρκ. τη Βηρσαβέε.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. (Μάρκ. 47.Χ. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού.139 Κων. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος.α. Γάδαρα. (Μάρκ. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα.» (Γ. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Γέρασα. ακέραιος και ισχυρός. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα.Λεξικό του θαύματος. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. 46. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. 48. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά. Α. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. του πολεμιστή και του ποιητή. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε.

Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. 56. όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. Έτσι. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. γ΄18) 59. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». 55. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. Ηρώδη Αντίπα. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. κεφάλαια ιζ΄. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο. (Μάρκ. όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ.» (Ιωάν. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. 60. Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. . Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους.Χ. Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. (Μάρκ. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54.140 Κων. (Μάρκ. Α. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. όπου και μαρτύρησε. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. (Μάρκ. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. Στους στίχους Γ΄ Βασ. την οποία αργότερα έδιωξε. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. 57. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. (Μάρκ. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. κ΄28). Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». (Δ΄ Βασ. 58. 61.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄.

και την έκανε. 1517: Σελήμ-Τούρκοι.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ.Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. ιδ΄7).: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης). απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. εικοστός αιώνας: Άγγλοι. μαζί με τον Πέτρο . Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα. Τέλος. 637 μ.ιη΄21). Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν. Β΄ Παραλ.Χοσρόης. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ.Χ. Το 325 μ.10). Ιακώβ). Ν. Α. α΄19) 62. ιστ΄7. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. ιθ΄1. Αλέξανδρος. Αμφότερα τα αδέλφια. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. Μοριά και Άκρα. ι΄46) 64. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ. (Μάρκ.Χ. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του.Χ.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. 1948: εντάσσεται ο δυτ.. κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . δηλαδή γιους της βροντής. για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου.Χ. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). γ΄8) 63. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων. Το 330 π. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους. Στους . στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ.: Πέρσες. Εβραίους και Μουσουλμάνους. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ.Χ. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. Η μητέρα του Αγία Ελένη. ιθ΄10-11). Εκείνα τα χρόνια. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά).Χ. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ.Χ. 868 μ. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. λστ΄17-20). (Μάρκ.Χ. 1099: Σταυροφόροι. Σύμφωνα με την Α.141 Κων. κζ΄29). όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα. με θαυματουργό τρόπο. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος. μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. θρησκευτικό κέντρο. ιδ΄13. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων.Χ. (Μάρκ. την κατέλαβε ο Μ. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. αλλά δεν τα κατάφερναν. Γραφή (Δ΄ Βασ.

Τότε είχαμε και την καθαρή. «φιλαργυρία νοσήσας». αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. Απιστίας βεβαίως. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. φιλαργυρίας και . Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου. στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. . 69. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. (Ο Γ. 66. (Μάρκ. μιας και ήταν Ναζιραίος. 68. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. Α. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. Ο Ιωάννης είχε 65. δ΄5. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. ο Πέτρος). Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. τον πρόσκαιρο. ο μοναδικός. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού.α). Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). για πρώτη φορά. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος.142 Κων. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής.» (Μτθ. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. της Παλαιστίνης. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. (Μάρκ. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια).Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. Μαλαχίας γ΄1. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. περιοχή των Ιουδαίων. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. Διαθήκης. Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη. Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη.(Μάρκ.Κ. 67. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. αυτός που τον πρόδωσε.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. Αρνών. απιστίας.5 μέτρα).βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. κ. Όσους μετανοούσαν.χ. γ΄19) 70. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. σελίδες 334-335 (Μάρκ. τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει. αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός.τελικά.Κ. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. Όμως αργότερα. Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). Γραφή (Ιαββώχ. (Μάρκ.

όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. γύρω στο 100 μ. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . Τέτοια λοιπόν περιστατικά. «ευσχήμων» βουλευτής. όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. όπως και όλων των προφητών.Δ. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. έστω έξω του κτιρίου. (Μάρκ. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . α΄4) 71. Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο. 1). γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο. κ. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. (Μάρκ. η παρουσία του . σαν να απευθύνονται. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. οι οποίοι μετά το θάνατό του. η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. (Μάρκ. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. 77. έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. σταθερός στην πίστη δηλαδή. ακολούθησαν τον Κύριο. ιθ΄26. τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. ιθ΄27). ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα.Χ. Α. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου.α. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. κ΄2. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. ταπεινός και αγαπητός. . ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. Εκτός της Αποκαλύψεως. την Αποκάλυψη. δηλαδή. (Μάρκ. 76.(Μάρκ. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. κάνοντας πολλά θαύματα. κα΄7). 73.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη».χ ο Ανδρέας). 1). Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο.( Μάρκ.143 Κων. ιγ΄23. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου.Χ. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. α΄21) 72. 74. 75. στη δίκη του Δασκάλου του. (Μάρκ. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. η΄27) Καπερναούμ .

Λεξικό 78. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε). Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα.α. τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. ιε΄38) 79. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα.) Δηλαδή ο καθένας πλέον. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού).» (Α΄Πέτρου β΄9).Θ. Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος. Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. που είναι πλέον κενό γράμμα. ι΄19-20). ιθ΄26. Β΄ Παραλ. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. (Έξοδος κστ΄33. (Μάρκ. 83. σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων».» (Εβρ. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας. ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). Λουκ. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών.(Ι. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. γ΄11). ακολουθώντας κάποιο τυπικό. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. Έξοδος λζ΄3-5. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). (Λευίτ. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών. παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι.144 Κων. διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο).) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία. (Μάρκος στ΄3) 84. Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού.). β΄4. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων. γ΄14. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων». Ιωάν. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. κ. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. βλέπει και τον .Κ. Λουκ ιζ΄1224). ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». Α. σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. β΄48-50. (Μάρκος α΄40) 82. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες. 80. (Μάρκος ε’ 9) 81. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους. Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και….Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον. Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. ιβ’46-50. Αυτή είχε δέκα τάγματα. ιδ΄. αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» (Ζ. Πραξ.). Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας.Κ.

ιε΄40) 86. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων.» (Ειρ. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. Ιωάν. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. 144 του παρόντος βιβλίου). του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα).Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. αγανακτώντας. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη. τις δέκα εντολές. δ΄21) 88. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος). Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. Α.). πριν γνωρίσει τον Κύριο. (Μάρκ. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. μετά την Ανάσταση. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του. χάρις στη Θεία Πρόνοια. έκανε ανήθικη ζωή. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο. (Μάρκ.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας.145 Κων. χωρίς να τα εξηγεί.) (Μάρκ.) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. στήλη νεφέλης. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. ιστ΄1-10.. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μάρκ. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις.Σ. Έξοδος. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. 10-18. Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. κ΄1-2. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. σελ. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . Από εκεί κατέληξε. Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά. β΄14) 87. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο.» (Ω. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη. Λουκ. (Μάρκος ιε΄40) 85. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ.) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. σύμφωνα με την Α. άμεση συνομιλία μαζί του). «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. Ο Θεός. η Ιωχαβέδ. κη΄1-10. Λευιτικόν. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος. κ΄11.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. Η τελευταία (Αριθ. (Ι. κδ΄1-12. Επιφάνιος. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. Διαθήκη : Μτθ. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. Συγκεκριμένα. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου. Παπίας.». προς τη γη της Επαγγελίας.

) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε .146 Κων.). β΄51). Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). τέλος. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου. Σαν συγγραφέας. Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. όμως η κύρια ήταν η νότια. Ναζωραίο τον ονομάζουν. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. 90. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . . (Μάρκ. εκτός του Μάρκου. στην Α. (Μάρκ. όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. (Μάρκ. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών.. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. 94. α΄26). βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο.Χ. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. ιθ΄19). Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. λβ΄1-43). διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. Διαθήκης. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. (Μάρκ. Από τη Ναζαρέτ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . όχι πλούσιος. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. όχι μόνο απ’ το λαό. περιτριγυρισμένη από λόφους.Χ. καθώς και πιθανόν. Σημαίνει αντιπαράθεση. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). περιφρονητικά. 92. Σαν ιστορικός. σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. κάθε Παρασκευή. όχι από γνωστή πατριά. Ο Πέτρος (Πράξ. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. κστ΄9). Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος. στην ίδια θέση. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα.Χ.Κ. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. επί του οποίου ακόμα και σήμερα. Α.Χ. απλούς ψαράδες. αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού.Β. λγ΄1-29). τον πρόναο. κδ΄2). όχι σπουδαγμένος. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος.). β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). (Μάρκ. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). 91. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. Ναζωραίοι. 95. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. 93. ομιλία αλληγορική (Ι. σύγκριση. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι).(Μάρκ.Χ. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π.

του λύχνου (δ΄21-25). ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. του σιναπιού (δ΄34). Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. ιγ΄24-30. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. Λουκ. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. θ΄7-15. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. της ζύμης (η΄15-16). Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. Α.Λεξικό μερικές. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. ιγ΄31. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν.χ. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. ιγ΄28. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. κι αλλού. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. Δ΄ Βασ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν.» (Μτθ. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. 3642 Το σινάπι Μτθ. του σπόρου (δ΄26 -29). ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). ιδ΄9-10. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. Λουκ. Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. Π. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος.147 Κων. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. δ΄2) . (Μάρκ. ιγ΄3-18.

Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. και ασχολούνταν με την αλιεία. τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. πρώτος θαυματούργησε. Αριθ. β΄). αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό.17 και Έξοδ. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. ιστ΄2. Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς.α. ιη΄10). (Μάρκ.148 Κων.36 και Έξοδ. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). ιδ΄29). Ήταν έγγαμος. ι΄ κεφ. ιθ΄33. ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . (Δες Ιωάν. ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). α΄16) 98. ε΄3-10. αυτοκτόνησε. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κ. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. η΄14-15). πιθανώς.Χ. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. (Μάρκ. σαφώς. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. όπου και σταυρώθηκε. διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. ιβ΄46). Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. Α. δ΄821). Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. ιδ΄1) 97. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων. Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ.Χ. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. Λουκ. θ΄5) και. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε. Ήταν. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. κη΄16. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. δε λογάριαζε τη ζωή του. α΄23-31. σε τέτοιο σημείο μάλιστα. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. στ΄69). Μτθ. σύμφωνα με την επιθυμία του. β΄9). στην Αίγυπτο. – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο). οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό.Λεξικό 96.

Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. Β. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. άτομα. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι.9. Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. β΄2-3). Α. Εσθήρ η΄15. Έξοδος κε΄4. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις.17. Έσδ. η΄912 και Ωσηέ β΄11).). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ.13. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. χαράς.» {Ευσ.} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις.20. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν.λ. δηλαδή δικαίους.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π.24. μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . λα΄22. μέχρι γελοιότητος. ε΄7. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα).5). μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία. Ιερ. Όμως οι οπαδοί του. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ. η΄26. α΄21) 102. ι΄14). Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων.149 Κων. τιμούμε την πρώτη ημέρα. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι. Αριθμ. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. Αποστολική Διακονία. Πορφύρα : Το επίσημο. Ήταν κατά την Π. Ιεζ. σελ. Λευιτ.). γ΄14. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. κζ΄ 2. την Κυριακή δηλαδή. Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18.τ. ι΄9. {Η άποψη του Β.).13. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». οι γέροντες. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. βασιλικό. β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π. Παροιμ. κγ΄15.24 και Ιωάν. ιε΄17) 100. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31).Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης. ιε΄1) 99. Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου. κ΄10. ιη΄31. κ. 238. Ιωάν. Λουκ. Migne 20} (Mαρκ. » Β. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). η΄14. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. Κριτ. (Μάρκ.(Μάρκ.12.38 και ιθ΄4-6. αι. ζ΄33) Αργότερα . Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους. (Α΄ Μακκ.Χ. α΄1. Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. ιθ΄2. λατρείας και αγαθοεργίας. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ. (Μάρκ.α.15). κ. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου. ιθ΄3. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. ζ΄13) 101.22. Δαν. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. κγ΄ 7. να καλούνται επίσκοποι. Όταν οι Ιουδαίοι.Κ. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του. ιστ΄19. συνήθως. της Θείας ως έοικε δίκης. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. Β΄ Παραλ. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. οι σεβάσμιοι. κη΄9-10. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. β΄ εκδ.

η΄1-8). πράγμα που το πέτυχε. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. κα΄31. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. (Μτθ. τελώνης και ο Ζακχαίος. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. ιη΄10-14). με το αζημίωτο. για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). ζ΄34. β΄15) 112. Α. 2ο 8. απ΄ το λαό. ι΄17. Αναφέρεται και στο Μτθ. (Νεεμ. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. ιθ΄2) . Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). Λουκ. οι Ισραηλίτες. 108. γ΄8) 105. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. κ. στα Ιεροσόλυμα. (Μάρκ. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. (Μάρκ. ιστ΄2). όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. ( Μάρκ. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί.α. . » (Μτθ. ιε΄21. Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. 14).Λεξικό μειοψηφία. (Μάρκ. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. (Μάρκ. ια΄8). ( Μάρκος γ΄18) 107. α΄13). (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. ιε΄23) 109. Ιουδαϊκός πολ. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. ι΄15. εγγονό του Νώε (Γεν. 113. ιβ΄18) 103. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. γύρω στο 600 π. Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων.Χ.150 Κων. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». δηλαδή να πάρουν αξιώματα. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. στ΄3) 106. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. Ιωάν. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». (Μάρκ. Λουκ. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». αλλά αργότερα. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. νομίζοντας κι αυτή. (Μάρκ. Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. ιε΄40) 104. ιε΄16) 110. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. Α΄ Παρ. όπως κι οι περισσότεροι. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. στα χρόνια του Κυρίου.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. κστ΄23. όπου και συγκεντρώνονταν. κζ΄56). ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. γ΄1) 111. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. ε΄ 35. θ΄2). Πράξ.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους.

η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ.). προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ. κγ΄3). στ΄17) 118.14). Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. ε. δυστυχώς. είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. 2ο. Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. κα΄3-4). (Μάρκ. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. Β΄ Μακκ. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. ιθ΄29. κε΄22. απ’ τους Μουσουλμάνους. Λουκ. κγ΄5). ιβ΄35. στο σημερινό Λίβανο. όσιοι {Β. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. αιώνα. τη ναυτιλία και τις τέχνες. Φίλιππος ο Ηρώδης. ια΄ 21-22). ε΄16. όπως ο Νικόδημος.Β.Χ. ιστ΄6). ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. β΄18) 116. τυπολατρική και υποκριτική.α. γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. δ΄42) (Μάρκ. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος».Β. Από εκείνη την εποχή και πέρα . μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. ( Μάρκ. Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ. πολ. στ΄14). Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. ξερή. κστ΄2-15.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. ο Γαμαλιήλ. Ιωάν.Χ. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. Ιουδ. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. τυπικές διατάξεις. Στην Κ. Γενικά «…. β΄42. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. Όμως. Ιεζ. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. σελ. δ΄3. εκτός των άλλων. Α΄ Βασ. (Μάρκ. στα επόμενα χρόνια.}). και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ. κγ΄. α΄42). σκοπός των Φαρισαίων. ο Απόστολος Παύλος.» (Μτθ. Τέλος τον 4 ο μ.» (Ιωάν. 8. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. 237). Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. γ΄18) 117. Ιερ. Ιεζ. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. Ωσηέ θ΄13). οι οποίοι αναφέρονται στην Π. Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. ιστ΄6).151 Κων.Χ. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. ιδ΄6). γ΄5).» (Μτθ.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. Ν. α΄43-48. γίνεται έδρα επισκόπου. (Μάρκ. λβ΄30). ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ.Λεξικό ιδ΄20) 114. γ΄8) 115.) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. ι΄3. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. ιδ΄61) .: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας.Χ. Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. Α.

21-25 στ. 27. 1-8 σ. 20. 1-12 στ. 22-26 στ. 44. 8. 40. 31. 31-37 στ. 24. 24-30 στ. 30-34 στ.1-13 στ. 32-34 σ. 10-21 στ. 12. 42. 18.7-13 στ. 15. 4. 17. 3.152 Κων. 22. 13-17 στ. 29. 21-23. 25. 28. 14-20 σ. 31-35 στ. 21. 13. 12-13 σ. 26. 41. 43. 37. 53-56 στ. 19. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 35-44 στ. 30-34 στ. 45-52 στ. 2. 14. 14-29 στ. 23-28 στ. 35. 13-19 στ. 1-6 στ. 47.9-11 σ. 20-27 στ. 32. 23. Α. 24-34 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 14-23 στ. 1-20 στ. 21-28 σ. 1-20 Στ21σ στ. 9.1 στ. 5. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 39. 40-45 στ. 27-29 στ. 38. 29-31 σ.2-13 στ. 36. 14-29 . 10. 11. 7-12 στ. 33. 30. 6. 7. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 1-9 στ.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 28-30 στ.Λεξικό 10. 30-33 στ. 46. 35-39 σ. 1-6 στ. 35-41 στ.35-43 στ. 34-38 στ. 16. 26-29 στ. 45. 34. 18-22 στ.

1-2 στ. 74. 92. 28-34 στ. 86. 27-33 στ. 33-37 στ. 94. 79. 1-11 στ. 16-19 στ. 38-40 στ. 56. 12-21 στ. 67. 22-26 στ. 77. 91. 18-27 στ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 35-41 στ.42-47 στ.35-37 στ. 24-37 στ. 30-32 στ. 41-44 στ. 40-41 στ. 5-8 στ. 1-4 στ. 47-52 στ. 43-46 στ. 3-9 στ. 19-20 10. 53. 22-25 στ-26-31 στ.12-14. 58. 42-45 στ. 1-12 στ. 73. 76. 1-12 στ. 78. 84. 12-14 στ. 66-72 στ. 66. 54. 82. 70. 9-11 στ. 71. 60. 38-50 στ.Λεξικό 48. 68. 63. 10-11 στ. 32-42 στ. 50.153 Κων. 57. 87. 1-15 στ. 80. Α. 15-18 στ.33-38 στ. 32-34 στ. 65.53-65 στ. 1-23 στ. 13-16 στ. 49. 39 στ. 69. 85. 72.19-21 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 95. 61. 81. 62. 55. 46-52 στ. 75. 17-31 στ. 88. 51. 93. 13-17 στ. 83. 59. 90. 52. 89. Βιβλιογραφία .20-32 στ. 15-18 στ. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 64.

Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9.. «Η Καινή Διαθήκη» Ε. «Οι βίοι των Αγίων» Μ. «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10. Αλιβιζάτου. Ν. Α. 2.Λεξικό 1.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π.Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 . Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Θ. 3. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π. Ε.«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν. «Λεξικόν των Γραφών» Γ. 4. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. . Αντωνιάδου. Τρεμπέλας . . Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α. Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. Θ.Ν. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13.154 Κων. Βέλα.ερμηνευτική απόδοση » Ι. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. Γραφής» Ι.22. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 . Γ. Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. 5.24 .