1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία.α. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. και αλλού].4 Κων. πατριαρχεία. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. 5. Βέλας.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. 3. 6. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου.Λεξικό 1. Συχνά. 11. 09/ 04/ 11 10. Τρεμπέλας. 4. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. δηλαδή για τη δομή. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής. ενώ οι αστερίσκοι (*) . Ν. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. το ύφος. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. τον τόπο συγγραφής.α. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . Β. ευαγγελικών. Γραφής. πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. τη γλώσσα. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση. Α. κ. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. Κολιτσάρας. 12. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . Ι. 8. 2. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . όπως στη Θεία Λειτουργία. βιβλιοθήκες. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). όπως οι Π. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. δυστυχώς. κ. 7.

όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα». Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. : Φεοφύλακτος Ω. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη. ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». Παύλος). Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η . : Ιωάννης Σταματάκος Β.Ν. : Ιώσηπος Γ. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. : Ειρηναίος Ευσ. Τρεμπέλας Β. δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ.Κ. πατέρων 2. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος. Κωνσταντίνου Π.Π. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.Κ. : Ιωάννης Θ. με θείο φωτισμό. : Ευσέβιος Ζ. Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας .5 Κων.Β.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. Α.Σ. : Π. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α. : Ωριγένης Ιωσ. Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας.Χ. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο. : Βασίλειος Βέλας Ι.Τ. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» .Θ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα. : Ζιγαβηνός Θφ. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ. Ν. : Γεώρ.Κ. Κολιτσάρας Ι. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου.

Σοφία Σειράχ. Άσμα Ασμάτων. Επιστολή Ιερεμίου. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . Ιουδίθ . μόνο. αναφορά στα βιβλία της Π. Παροιμίες Σολομώντα.6 Κων. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Ας κάνουμε μια απλή. Νεεμίας. Μαλαχίας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ιωήλ. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. Για τη συνάφεια. τη στενή δηλαδή σχέση. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. Ιωνάς. Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο).» (Α΄ Κορ. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Έξοδος. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. Σύνολο 49 βιβλία. Ναούμ. Μιχαίας. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος.» (Β. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. Β΄. Σοφονίας. βέβαια των προφητών της.25). Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. Εκκλησιαστής. Αμώς. Α΄. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. Α΄. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». των δύο Διαθηκών. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. Σοφία Σολομώντα. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. Ιώβ. Ησαΐας. Θρήνοι Ιερεμίου. Οβδιού. ιδιαιτέρως. Αγγαίος. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Εσθήρ. Διαθήκης. Ρουθ. Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων .Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. ιά . σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Βαρούχ. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. μια ενότητα αδιάσπαστη. Διαθήκης : Γένεσις. Αββακούμ. Δανιήλ. Το αντίθετο μάλιστα. 3. το κατά Μάρκον. Τωβίτ. επιστολές και (ένα) προφητικό. Ιερεμίας. την Αγία Γραφή. Αριθμοί.Π. Α.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Ιησούς του Ναυή. Ιεζεκιήλ. Α΄ και Β΄ Έσδρας. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . Κριταί. Ζαχαρίας. Λευιτικόν.

– 3ος αι.). Έτσι την ωραιότερη. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. πρόδρομος της βυζαντινής. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. Διαθήκης.α. συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. Α. όπως ιερείς. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. Α΄. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. προς Φιλιππησίους. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. Χ. Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. προς Κολασσαιείς. Χ. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. ραββίνους κ. προς Εφεσίους. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική. όπως κι ο Μάρκος. Ο Λουκάς . μ. εκτός από κάποιους μορφωμένους. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. προς Γαλάτας. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. διαφέρει. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». εκτός του Ευαγγελίου του. β΄ 15). π. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. προς Εβραίους.7 Κων. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. Α΄ και Β΄ Πέτρου. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄.

και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. προσπάθεια ιεραποστολής. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. Διαθήκης. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. Χ. Διαθήκης. Ακόμα πιστεύεται . τις διδασκαλίες. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. κ. Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης. αντίστοιχα. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο. έμμεσα. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . έκφραση βιώματος. που περιγράφουν περιληπτικά. κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Π. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. Ο Ιωάννης λοιπόν. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. ΒΕΠΕΣ τ.α. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» .( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. τη σταύρωση και την Ανάστασή του. Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο.8 Κων. (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. 5. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές. 5. Β΄ Κλήμεντος 8.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη.) Από τις αρχές του 2 ου μ.που έχουν. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. Α. Κ. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). που περιέχουν τα θαύματα. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. τις παραβολές του Κυρίου. αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . 2.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής.

Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο.. βλέπειν από» κ. ζ΄31-37. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. Α. εισπορεύεσθε. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι.}. ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο. 31). κ. παραπορεύεσθαι. 6. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. Πέτρο. ήταν ο ίδιος ο Μάρκος.9 Κων. στ΄66). ευαγγέλιον . γέννηση και παιδικά χρόνια Του. όπως συνηθίσαμε να λέμε. φέρειν». για να φύγει αργότερα . παραλείποντας γενεαλογία. μεγάλου εκκλ. δ΄10. Φιλήμ. ιδ΄51-52 και ιε΄44). αιώνες σε δευτερεύουσα θέση.α.α. επερώτον. {«ο νεανίσκος…. με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. Ιδ΄13). Σύμφωνα. εξέρχεσθαι. Χ. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. γύρω στο 65-70 μ.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ.» (Μαρκ. Παύλο και με τον απ. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. «από . τέλος. Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. εξίστασθαι.Χ. 24). ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. η΄17-18 και 22-26. πρωί. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. σινδόνα επί γυμνού. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. Πατέρα της Δύσης. ε΄17). για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. . σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα. Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. . Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας).

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

ἦν μετὰ τῶν θηρίων. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς .13 Κων. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . δίδασκε. Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. (ενν. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε. ἀνθρώπων. καὶ υπηρετούσαν. Γαλιλαίας*. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν. αφού μπήκε στη συναγωγή. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. αὐτούς. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. γιατί ήταν ψαράδες. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. Α. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. ἐν σοὶ εὐδόκησα. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη.

καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. όπως οι γραμματείς*. τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. βγήκε απ’ αυτόν. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. κατέκειτο πυρέσσουσα. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος . 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. Ἰωάννου. με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν. τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. τί ἡμῖν καὶ σοί.» 24 λέγων· Ἔα. αὐτῆς. (ακόμα κι αυτά). ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. Α. Ιησού Ναζαρηνέ.14 Κων. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της).Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή.

ὅτε πόρτα. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω. για να κηρύξω κι εκεί .15 Κων. κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εἰς ἔρημον τόπον. καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν.» με καθαρίσαι.Θ. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. έξω από την πόλη). καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα). ἔδυ ὁ ἥλιος. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. αφού σηκώθηκε. Και ενώ έλεγε αυτά. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις.Κ. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. ζητοῦσι. μπορείς να με καθαρίσεις .}). τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. καὶ ἐκαθαρίσθη. (τον θέλουν). Χριστὸν εἶναι.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς. Α. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια.Λεξικό πυρετός εὐθέως.

Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. τους Ιουδαίους). 3. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. σε έρημους τόπους. θ΄9-13. αλλά έμενε έξω. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 13-17 στ. ιβ΄1-8. θ΄1-8. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. θ΄14-17. Μτθ. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. 18-22 στ. . εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. 1-12 στ. διαφημίζειν τὸν λόγον. Α. πόλη. Μτθ. Μτθ. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ).16 Κων. 2. 4. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. Μτθ.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ. Λουκά στ΄6-11. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο. ιβ΄9-14.) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου.20 Κων. 4. Α. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. κάτι που δεν πρέπει. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. 3. και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. 5.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι. 1-6 στ. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. οὓς οὐκ ιερείς. 6. 7-12 στ.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. μαζί του. . Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. 20-27 στ. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. 2. 13-19 στ.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου.» (Ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 28-30 στ. 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*.

Μτθ. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. κατηγορήσουν.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. ιβ΄24-26. Μτθ. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. της συναγωγής).Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. Μτθ. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. ιβ΄31-32. δ΄24-25. Λουκά ιβ΄10. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. Στίχοι 28-30: Μτθ.21 Κων. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. Α. λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. ιβ΄46-50. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. ι΄1-4.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22. θ΄34. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. οι Φαρισαίοι ενν. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28.

Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα. 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. φανερώσουν.Ν. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ.Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν.[Π. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. όταν τον έβλεπαν. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο.Τ. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μέρος του). πλῆθος πολύ. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε. καὶ ἐξέτεινε. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε. σου. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος. εξαιτίας του όχλου. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. Α. Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. τὴν χεῖρά σου. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ.22 Κων. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. μεγάλο πλήθος.

αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο. 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά.23 Κων. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. ἀλλὰ τέλος ἔχει. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. δύναται σταθῆναι. οὐ τέλος (θα σβήσει). Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. η οικογένεια). Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. εάν δε δέσει πρώτα τον . ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. γιο Σίμωνι Πέτρον. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. μερισθῇ. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). μερισθῇ. Α. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. δεν μπορεί να σταθεί. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες.

Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες.Π. σε ζητούν. αὐτοῦ διαρπάσαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα.) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον. καὶ ἔξω να τον φωνάξει.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. Πνεῦμα ακάθαρτο. Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. το Θεό. αδέλφια .» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε. έχοντας τον ίδιο πατέρα. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Α. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ.24 Κων. τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου.

Η παραβολή του σπορέως 2.25 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. Λουκ. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. Μτθ. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. ιγ΄31-32. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. Α. 21-25 στ. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. 26-29 στ. ι΄26. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. Μτθ. στην ξηρά (όχθη). ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. η΄23-27. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. 1-20 στ. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . ε 15.Λεξικό 1. ιγ΄18-19. η΄18. ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. ιγ΄1-23. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. 30-34 στ. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. Μτθ. σπείρων σπεῖραι. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. Μτθ.

15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. μὴ ἴδωσι.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος. που δεν πολλήν. ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. (ενν.» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους.θ. ακούει .Κ. Αυτός που σπέρνει. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). και καρπό δεν έδωσε. Α. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό. τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε.χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. και όταν (τον) ακούσουν. καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος.}). μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα. να μην καταλαβαίνουν.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους .26 Κων. Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο . βαθύ το χώμα. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή. καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. 2 3 . όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). μήποτε βλέπουν. σπέρνει το λόγο (του Θεού). καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν.

αμέσως με χαρά τον δέχονται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό. ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. φανερωθῇ. πέφτουν). παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. εὐθὺς εδάφη. οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. ακούτε. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. Θεού). Α. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. τη ἀκουέτω. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. αρχικό σπόρο). σκανδα-λίζονται. καὶ ἄκαρπος γίνεται. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει. Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. ενν.» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. να γίνει φανερό. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν.» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. είναι αυτοί που. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε. 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). τὴν καλὴν σπαρέντες. διδασκαλία Του).) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει. Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον.» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον.27 Κων. ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. ας ακούει (ενν. καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς).

είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε). καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). πρῶτον χόρτον. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). ώστε σχεδόν . 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. (βγάζει) το χορτάρι. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. {Β. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. Α. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία.Π. εἶτα στάχυν. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). ἦν μετ’ αὐτοῦ. Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι.» (Ενν. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη.Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς.28 Κων. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. μαθητές του. 31 ὡς κόκκον σινάπεως.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ.

Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. Μτθ.29 Κων.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1.» Και αφού σηκώθηκε. 1-20 2. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. πεφίμωσο. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). Α. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες .» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. η΄41-42. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ. 21-23. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ.Λεξικό βυθίζεσθαι. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί.35-43 3.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. κλείσε το στόμα σου. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε. η΄26-39. η΄43-48. θ΄18-19. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε. Μτθ. 49-56. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. Μτθ.

νύχτα και μέρα. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι. Α. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου. πνεύματι ἀκαθάρτῳ. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. Ἰησοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Γεργεσηνῶν. . Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι. καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. βασανίσεις. Σε εξορκίζω στο Θεό . ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο).Λεξικό ε΄24-34. στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). μή με βασανίσῃς. μη με σε τὸν Θεόν. υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. Ιησού. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. ημερέψει). στη χώρα των Γεργεσηνών*. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει.30 Κων. καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. ακάθαρτο πνεύμα.

15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. μπούμε σ’ αυτά . και φοβήθηκαν. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. «Τι όνομα έχεις. για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. αὐτῶν.Λεξικό από τον άνθρωπο. στη θάλασσα (λίμνη). 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν. 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 .31 Κων. τῆς χώρας. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός). 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους. ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. Α. τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα. ἀνθρώπου. καὶ ἐφοβήθησαν. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων.» ἐσμεν. Λεγεὼν ὄνομά μοι. Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. επέτρεψέ μας). ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν.

» .» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν.32 Κων. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής).αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της). αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του. μου είναι στα τελευταία του. επειδή άκουσε για τον Ιησού. Α. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. καὶ συνέθλιβον αὐτόν. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη. αἵματος ἔτη δώδεκα.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. ἀλλὰ χειροτερεύσει. 26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. ρούχα του θα σωθώ. ὀνόματι Ἰά. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. κόσμος και τον στρίμωχναν. ἀλλὰ σου. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων. σωθήσομαι. αὐτόν.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή.

γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου. παρά μόνον πίστευε. μόνο τον Πέτρο. Ο Ιησούς όμως. μόνο πίστευε. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. Το παιδί δεν πέθανε. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον.» εἰρήνην. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. τρέμουσα. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ.σου πέθανε . επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε.» .» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν. ἀλήθειαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. θόρυβον. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε.33 Κων. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας).

Ιωάν. σε σένα μιλάω. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. στ΄42. ιδ΄1-12. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. Λουκ. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. θ΄1-6. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. 6. Μτθ. Ιωάν. ιδ΄13-21. 35-44 στ. 45-52 στ. ι΄1-11.7-13 στ. ιε΄33-38. Ιωάν. δ΄16-24. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. ιγ΄53-58. 2. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. ἐτῶν δώδεκα. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. Και είπε να της δώσουν να φάει. θ΄10-17. ιδ΄22-33. Τὸ κοράσιον. 14-29 στ. Μτθ. 3. Α. 30-34 στ. 1-6 στ. δ΄44. Μτθ. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ. «Κορίτσι. σοὶ λέγω ἔγειρε.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός. 7. σήκω. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ.34 Κων. η΄1-9. 4.» κοῦμι. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 5.

να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός).35 Κων. αφού έβαλε το χέρι του. Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. παρά μόνο ένα ραβδί. καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. Α. ούτε ψωμί. τους θεράπευσε. 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. Καὶπεριῆγε τὰς τους). διδάσκοντας. ούτε σακίδιο. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. μὴ ἄρτον. ῥάβδον μόνον.» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). Και τι σοφία του δόθηκε. αὐτοῦ. μὴ πήραν. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους.Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή.

Ἰωάννην. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου.36 Κων. γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. όταν φεύγετε από κει. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. σ’ όποιο σπίτι. Και όσοι δε σας δεχτούν. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. γιατί την είχε νυμφευτεί. Αλήθεια σας λέω. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. εἷς τῶν προφητῶν. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). Α. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν.Λεξικό δάλια. ήθελε να τον σκοτώσει. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). μα δε μπορούσε. ούτε σας ακούσουν. ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη.

Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις. Και ήρθε η κατάλληλη μέρα. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα).37 Κων.Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου. 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην.» συνανακειμένοις. Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. . 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον. με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). Και αυτός αφού έφυγε. (Ιωάννη). με ὃ ἐὰν θέλῃς. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι. διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). Και αμέσως μπήκε (η κόρη).» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή. 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο. βασιλιάς . καὶ δώσω σοι. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς. τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ. Α.

ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει). Α.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . . και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε.αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. Και αφού πέρασε πολλή ώρα.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ. δύο ἰχθύας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πάνω στο χλωρό χορτάρι. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. ομάδες-ομάδες. καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. τους σπλαχνίστηκε. και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους. και του ανήγγειλαν όλα. ἵνα κτήματα και χωριά.38 Κων.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. τόπο να αναπαυθείτε λίγο.

περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς.39 Κων. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. Α. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . (τρομαγμένα). 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. όπως και τα δύο ψάρια. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. ἕως Και αφού τους άφησε. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή. δώδεκα κοφίνους πλήρεις. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. εκατό ή των πενήντα. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ομάδες-ομάδες. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης.μ. την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π.αντίθετος. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). πεντήκοντα. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. άνδρες. δυσκολεύονται) πλέοντας.). μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες.

περιοχή της Γεννησαρέτ*. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. ἐσῴζοντο.40 Κων. φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. 31-37 . καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. ἐγώ εἰμι. Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. 24-30 στ. 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο. σώζονταν (γιατρεύονταν). καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν.1-13 στ. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. Α. 14-23 στ. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). Θεραπεία κωφαλάλου στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ.

δηλαδή άπλυτα. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. Α. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. οὐκ 7 ἐσθίουσι. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. ἐσθίοντας ἄρτους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. τυπικά). να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. εξωτερικά. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. Μτθ. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 .Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι.41 Κων. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων. ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. ια΄38. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν.

μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. τὸν ἄνθρωπον.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .42 Κων. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται. Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. δῶρον. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος. καὶ ἄλλα (κρατάτε). αντί βοήθειας στους γονείς του).Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν. απ’ κοινῶσαι. ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). Α. 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). τῇ μητρί αὐτοῦ. (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε.τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. Δεν καταλαβαίνετε πως ό. Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. ὅ ἐστι. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. παραβολῆς.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.

οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται.}). Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. πονηρίαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή. την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε. Μπήκε σ’ ένα σπίτι . μοιχεῖαι. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι. ἀσέλγεια.Τ. οι φόνοι. πονηρό μάτι. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. δόλος.» κυναρίοις βαλεῖν. τις χρήσιμες για τον οργανισμό). έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον.Ν. Α. ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού). το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. η βλασφημία.43 Κων. οι μοιχείες. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. οι πλεονεξίες. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη . η υπερηφάνεια. φόνοι. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. τις ουσίες τους. ὑπερηφανία. οι πονηρίες. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες.» τὸν ἄνθρωπον. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς). ὀφθαλμὸς απάτη). η τρέλα.θ. ο δόλος (η 22κλοπαί.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. πονηρός. πορνεῖαι. βλασφη-μία.}. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. ενν. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. πλεονεξίαι. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. της οποίας το αὐτοῦ. Οι κλοπές.Κ.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς.

36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό.000 2. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ.» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. Α.44 Κων. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. 1-9 στ. μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα). αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει .Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. αὐτοῦ. που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του). ὅ ἐστι διανοίχθητι. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης. Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. 10-21 . Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. Και όταν έφυγε για το σπίτι της. αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά».

γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν.. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. ιστ΄21-23. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι. Μτθ.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε . ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. Μτθ. 27-29 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 30-33 στ. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. 22-26 στ. στ΄34-44. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση.45 Κων.Λεξικό 3. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. Ιησούς τους μαθητές του. 5. θ΄18-21. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. 4. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. Α. θ΄23-26. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . θα αποκάμουν στο δρόμο. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. Λουκ. 6. Μτθ. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ……….

έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. 8 . Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. Α. Αλήθεια σας λέω.» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»). πειράζοντες αὐτόν. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους). είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν.46 Κων. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του). η γενιά ζητάει θαύμα. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά.» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες.) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. και δεν είχαν παρά ἄρτους. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά. εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. απέναντι). 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά.» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν. άφησε να φύγουν. πρόκειται να πιστέψετε. καὶ αὐτὰ. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ.

τηλαυγῶς ἅπαντας. Και στο δρόμο .» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους. τίποτε.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε.47 Κων. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. (ενν. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει. για το θαύμα). 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. τον θεραπεύσει). σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε. Και δε θυμάστε. τῆς κώμης. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα. 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. γήινη. Α. πεις τίποτα(ενν. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν. (ενν. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. Και αφού έφτυσε στα μάτια του. δεν ακούτε. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει.

αυτός θα τη σώσει10. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. Α. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν.48 Κων. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). ἐλάλει.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι. κι ας μ’ ακολουθήσει. 9 1 . καὶ ἀκολουθείτω μοι. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. μου Σατανά. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός. οὗτος σώσει αὐτήν. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). αὐτοῦ. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. ανθρώπους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . είσαι ο Χριστός*.» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων. θα τη χάσει. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. ενώ ο Πέτρος.

Λουκ. θ΄27. 2. 3. Σοφ.49 Κων. Μτθ. θ΄28-36. τη μοιχό και αμαρτωλή. Εβρ. Μτθ.1 στ. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). ……………… ιβ΄30. 33-37 στ. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. ιη΄6-9. θ΄49-50. ………………. ιδ΄34-35. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. Α. Μτθ. Μτθ. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ. ιζ΄1-2.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. 14-29 στ. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. 30-32 στ. 5. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. δ΄6. η΄ 31. Μτθ. θ΄43-45.Σειρ. ε΄29-30. ιη΄34. θ΄37-42.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. 4.2-13 στ. ι΄27. ι΄42. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. Κολασ. Ησαΐας ξστ΄24. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . θ΄46-48. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. ια΄23. Να μη σκανδαλίζουμε στ. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ.

τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν.Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. Και τῷ Ἰησοῦ. καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. Α. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. «Διδάσκαλε. .}. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι. καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. λευκὰ λίαν ὡς χιών. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο).Ν.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά. 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. Ας 5 Ραββί. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν.Τ. εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν.50 Κων. αυτόν να ακούτε (προσέχετε).» τρεῖς. και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. καλό είναι να μείνουμε εμείς. ἀλλὰ τὸν τους. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν. που δε θα γευθούν θάνατο. ήταν πολύ φοβισμένοι.» Και ξαφνικά. το κράτησαν κρυφό). επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π.

καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ.» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη.Τ. ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με. καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. Ως πότε θα σας ανέχομαι. Κι αμέσως όλο το πλήθος. γενεὰ ἄπιστος.» Και τον έφεραν κοντά του. μόλις τον είδε. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί. καὶ οὐκ ἴσχυσαν.» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. το παιδί). καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι). καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη). ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς. κυλιόταν αφρίζοντας. ῥήσσει αὐτόν. ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. και του ἐλήλυθε. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. καὶ του) τον χαιρετούσε. Και όπου (όταν) τον πιάσει. 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε. αὐτοῖς. ἄλαλον.}). προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον. Α. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς.51 Κων. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει .Ν. 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 .Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν. ἀφρίζων.» αὐτόν. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ.

εγώ σε διατάζω. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω. με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί.» Αυτός παιδιόθεν. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις. όρθιο το παιδί). τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν.» ἡμᾶς. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. είπε: «Από παιδί. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός. βοήθησέ μας. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. κύριε. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). κάνεις). (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι). 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). νηστεία (νηστεία ως μέσο). την . Α. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας.» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ.52 Κων. ἀνέστη. 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε.» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε.» τῷ πιστεύοντι.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό.

Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. οὐκ ἐμὲ δέχεται. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. Και όποιος με δεχτεί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. αλήθεια σας ὑμῖν.» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. είδαμε κάποιον. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. γιατί είστε του Χριστού. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. Α. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. όποια . είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. στο όνομά σου να δαιμόνια. θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. εξυπηρέτηση σας κάνουν. μαθητής σου κι αυτός). 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). ακόμα κι ελάχιστη. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. δέξηται. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. αὐτοῦ.53 Κων. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. ἀμὴν λέγω όνομά μου.

στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σβήνει. 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. στη πῦρ τὸ ἄσβεστον. περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται.54 Κων. καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. φωτιά που δε σβήνει. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. κόψτο. εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. στην κόλαση των αιωνίων βασάνων). 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. Καλύτερα χωλὸν. σβήνει. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν.}).Π.Λεξικό εἰς ἐμέ. Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. Α. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14. σκανδαλίζῃ σε. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). τοῦ πυρός. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. βγάλτο.» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*.

46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. Εφεσ. 35-41 στ. ιθ΄3-9. κ΄20-24. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ. α΄27. σ……………. κ΄29-34 Έξοδ. ιθ΄16-30. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. Γεν. 1-12 στ. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. 17-31 στ. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. 2. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. 42-45 στ. . καὶ ὡς εἰώθει. κα΄10.Παροιμ. ιη΄35-43.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. ιη΄18-30. 4. όπως συνήθιζε. κβ΄25-27. ιη΄31-33. Λουκ. Μτθ. Λουκ. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. πάλι τους δίδασκε. Α. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν. ιθ΄13-15. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5.55 Κων.. κδ΄14. 13-16 στ.Λεξικό 1. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 32-34 στ. Μτθ. 3. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. Δευτ. Μτθ. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ.

}). άνθρωπος να μην το χωρίζει. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω. » .» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας. Α. Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο. καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). είναι η βασιλεία του Θεού. οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι. πειράζοντες γυναίκα του.56 Κων. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα.Θ.Θ. σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε. 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην.Κ. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. πειράζοντάς τον. μοιχᾶται. ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν. ἀλλὰ μία ένα σώμα). αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι.}). μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί. δε θα μπει σ’ αυτή (ενν.» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν. διώχνει.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία. αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία). ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. παντρευτεί με άλλον. αὐτόν. με την ὡς παιδίον. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε.Κ. κάνει μοιχεία. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν.

ὕπαγε.» σου. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς. ο Θεός. όλα αυτά Διδάσκαλε. Α. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. να μη σκοτώσεις. κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. έφυγε λυπημένος. πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας. να μην κλέψῃς. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ. πιο νέος). 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. γιατί είχε κτήματα πολλά. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). πολλά κτήματα (περιουσία). ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα.» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. τη μητέρα (σου). έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. μὴ κλέψεις. μὴ φονεύσῃς. και έλα.Λεξικό αὐτήν. τα ευλογούσε (πολλές φορές). 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. αὐτά. ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. μὴ εἷς ὁ Θεός. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . πήγαινε εἶναι.57 Κων. να μην ψευδομαρτυρήσεις. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα). τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος.

Α. καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι.παρ’ όλους τους διωγμούς. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι. κοιτώντας τους διαπεραστικά.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι.}). Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. καὶ τῇ τρίτῃ . 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι. που είναι πρώτοι. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν.» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι. «Να. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό.58 Κων. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν. για αυτά που θα επακολουθούσαν). λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. καὶ ἐθαμβοῦντο. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). Πολλοί. ενν. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ.Κ.Θ. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν.

τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα). θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. ἀλλ’ υπηρέτης σας. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. καὶ βαπτιστείτε. κάθονταν στο δρόμο 1 . ἔσται ὑμῶν διάκονος. Α. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. ας είναι αὐτῶν. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς).» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι. ο γιος του Τιμαίου. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. να μας το κάνεις. ζητήσουμε.λέγοντας: «Διδάσκαλε.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι.59 Κων. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. ας είναι δούλος όλων. οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω. δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. ὑμῖν. ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. ο Βαρτιμαίος.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός.

» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. κα΄1-10. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. έσωσε (από την τύφλωση). λέγοντάς του: «Έχε θάρρος. Μτθ. Σε φωνάζει. Ιωάν. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. ἐλέησόν με. ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. 3.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. ἐλέησόν με. Ζαχ. Ιησού. Ησαΐας ξβ΄11. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω.60 Κων. Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω. ιθ΄29-38.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον. 20 . 15-18 στ. 2. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. δρόμο. Θάρσει.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε. 22-26 στ. 5. ἔγειρε· φωνεῖ σε. Α. 12-14. κα΄18. ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. φωνάζουν τον τυφλό. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν.του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε. ζητιανεύοντας. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. ιβ΄12-16.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 4. να κάνω για εσένα. 1-11 στ. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι.19-21 στ. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. ελεήσέ με.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι).

Α. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. ιθ΄45-48. Ζ΄11. Μαλαχ. . στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. αὐτούς. κα΄12-13. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. αὐτόν. και (έτσι) τους άφησαν. Αφού το λύσετε.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. ἐφ’ ὃν το. Ησαΐας νστ΄7. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ. Μτθ. Ιερ. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. κ΄1-8. 17. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον.61 Κων. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. Μτθ.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό. καὶ λύουσιν και το λύνουν.».

Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα). ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. (ο Κύριος) πείνασε. εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου.62 Κων. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 .»(αιώνια. ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα.τιδήποτε (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν. 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ.» τοῖς ὑψίστοις.Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο). Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. για πάντα). ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. Α. οικιακό είδος) διά μέσου του ναού. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα.

η συκιά που καταράστηκες. καὶ ἔσται προσευχή σας.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. Γι’ αυτό σας λέω.» (Ενν. ῥιζῶν. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ. (ενν.Και όταν στέκεστε για προσευχή.Π. ξεράθηκε. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν.) . ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). να συγχωρείτε ό.» κατηράσω ἐξήρανται. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται. σπηλιά (άντρο) ληστών.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. για να σας τινος. ἔσται το οποίο είπε. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους). παραπτώματα ὑμῶν.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. {Β. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ. τη διδασκαλία Του). 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. πόλη. Α. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ.63 Κων.τι χόμενοι. 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού. κοίτα. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα.

Η εντολή της αγάπης 5. Ησαΐας κη΄16.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν.. ………….» ἀποκρίθητέ μοι. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4.64 Κων. ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν. 18-27 στ. Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν. και (τότε) ἕνα λόγον. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. Α. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. κα΄33-46. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ. κ΄9-19. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. Ψ. καὶ ἀποκρίθητέ μοι. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά.. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. 38-40 στ.35-37 στ. Το δίλεπτο της χήρας στ.… .. 28-34 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3.» ποιῶ. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. Μτθ. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό. ριζ΄22-23. 1-12 στ. Ιωάννη για προφήτη. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε.» Φοβούνταν το λαό.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1. 13-17 στ.

τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. Α. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. ἀγαπητόν αὐτοῦ. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. Α΄ Κορ. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. κβ΄23-33. άλλους σκότωσαν. ι΄25-28. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. κβ΄41-45. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. Μτθ.Λεξικό Πράξεις δ΄11. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε. οὓς μὲν δέροντες.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. κγ΄1.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ. ρθ΄1. Μτθ.65 Κων. κ΄27-38. Δευτ. Ρωμ. Ιωάν. Α΄Πέτρου β΄6-8. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. Μτθ. Έξοδ. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. κα΄1-4. μόλις τον είδαν να έρχεται. κ΄20-26. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. κε΄5-6. Μτθ. Θα . απ’ τους οποίους άλλους έδειραν.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. κ΄45-47. τον γιο του τον αγαπημένο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ι΄19-21. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. α΄13. Εβρ. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ. Εφεσ. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. στ΄4-5. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. κβ΄35-40. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. Δευτ. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. Ψ. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. γ΄6. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. Μτθ. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. κ΄41-44. γ΄11. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον.

όσα ανήκουν Καίσαρος. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε). αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε.» διδάσκεις. στο θεό».Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). Α. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι).» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. σύμφωνα με την αλήθεια. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ. (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. καὶ λέγει Καίσαρα». λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε.Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. λέγοντας : .66 Κων. Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. έφυγαν. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους).» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων. βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. εικόνα αυτή και η επιγραφή. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αλλά. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω). καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας.) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω.

ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. Κατά την ανάσταση λοιπόν. ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη).67 Κων. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. ἀναστῶσι. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. τη δύναμη του Θεού. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. απογόνους.» βίβλῳ Μωϋσέως. ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. στο περιστατικό με τη βάτο 20. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). Α. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. ἐσχάτη (όλοι). ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. ἀναστῶσιν. καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). Αυτό. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. κι ο τρίτος. ἀκούσας αὐτῶν 2 . 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε. καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. ούτε γυναῖκα. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε.» γραμματέων. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. ενώ παιδιά δεν αφήσει. οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. και η γυναίκα . Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα.

» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 . Ἰσραήλ. διδά.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου. Α. και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη.» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου. Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή). Αυτή είναι η πρώτη εντολή.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος.Λεξικό συζητούντων. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου.68 Κων. ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. άλλο). λαέ του Ισραήλ. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν.

ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους. τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο. κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π.}). στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Θ. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. όλα όσα είχε. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι. γαζοφυλάκιο. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως. (λέγεται) κοδράντης.Ν.Λεξικό ευχάριστα. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου.}. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα.69 Κων. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του. 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της. Α.Τ.Κ.» ἐν τοῖς δείπνοις. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου .

γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. κα΄5-15. Σοφονίας α΄15. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. Β΄ Πέτρου γ΄17.4. Ιερεμ. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε. κα΄20-24. Αποκ. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. δ΄23-28. Αββακούμ α΄9.70 Κων. Α΄ Θεσσ. Μτθ. Δανιήλ. 1-23 Ιεροσολύμων 2. Μτθ. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους.Λεξικό 1. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. στ΄12-14. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. ε΄1-2. κδ΄42. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. Α. πολλούς θα παραπλανήσουν.θ΄27. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. ωραία οικοδομήματα. κδ΄1-25. Ιεζεκιήλ λθ΄21. ιβ΄36-46. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ. μην ταραχτείτε.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε. κδ΄29-36. Ιωήλ γ΄3. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). πρέπει να γίνουν. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν.κε΄14. κα΄25-36.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. Δανιήλ ζ΄13. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. Ησαΐας ιγ΄9-10. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν.

Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο.τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. χειμώνα. αλλά ό. 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. Α. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. αλλά το Άγιο Πνεύμα. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν).που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . αυτό να πείτε. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες. ὑπομείνας εἰς τέλος. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. οὗτος σωθήσεται. να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ .τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μηδὲ μελετᾶτε. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια.71 Κων. 2 . ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ.Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες. ούτε να σκέφτεστε. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί.

Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα.72 Κων. μην (το) πιστέψετε. ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. λιγόστεψε τις μέρες. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. Εσείς όμως προσέχετε. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. αν είναι δυνατόν. πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας.Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι». Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. σκοτισθή-σεται. ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις. (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις.Κ. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. (έφτασε ήδη)στην πόρτα. ἐκλεκτούς. ἰδοὺ ἐκεῖ. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. ὧδε ὁ Χριστός.} ). 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. Αλλά εκείνες τις μέρες.Θ. .Π. Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος. Α. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή. σας έλεγα πριν). 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ.}). μέχρι την άκρη του ουρανού. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. φύλλα. μέχρι τώρα. οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). {Ι.

παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. 3-9 στ. και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος). σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε.} ). εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν. Του φύση άπαντα {Ι. 2. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. 1-2 στ.α. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. 4. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ. 5. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. οὐδὲ οἱ ουρανό. γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 7.) πάντα ταῦτα γένηται. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος. 6. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). Αυτά λοιπόν που σας λέω. γρηγορεῖτε. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). 9. γιατί δε 33 Βλέπετε. 3. Προσέξτε. 43-46 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Θ. 22-25 στ-26-31 στ. 10.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. 32-42 στ. ψευδοπροφήτες. ὁ καιρός ἐστιν.κ. οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ.73 Κων. 8. ἀφεὶς του. 47-52 στ. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. 10-11 στ. Α.Κ.53-65 . ούτε ο υιός. 12-21 στ. παρελεύσονται. μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου).

Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. κστ΄69-75. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. Μτθ. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. ιγ΄21-26. κβ΄48-53. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. κστ΄47-50. Καλό έργο έκανε σε μένα. ιη΄13-15. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. Ιωάν. Ψαλμ. Μτθ. κστ΄6-13. Ιωάν. κστ΄51-56. Ιωάν. Α. η΄15. κβ΄31-34. Μτθ. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. ἀποκτείνωσιν. για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. κστ΄17-23. Μτθ. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. Μτθ. Ιωάν. κβ΄1-2. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. κβ΄7-15. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). Η άρνηση του Πέτρου στ. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. κβ΄16-20. Ιωάν. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. 25-27. κβ΄40-46. Ρωμ. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. Μτθ. κστ΄36-46. Γαλ. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. του (Ιησού). Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). καὶ από πολύτιμο νάρδο. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. κστ΄57-68.Λεξικό 11. Μτθ. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. ιη΄1. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. Ιωάν. Λουκ. πζ΄8-9.» και την μάλωναν. κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. Ιωάν. 2 . στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. γιορτή.74 Κων. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . κβ΄54-62. κβ΄63-71. Μτθ. Μτθ. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. κβ΄47. κστ΄30-35. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. ιη΄17-18.

και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί . 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου).Λεξικό πάντα. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν.» αὐτῆς. ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς.75 Κων.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν.» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. αὐτοῖς. αὐτὸν παραδῷ. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). στρωμένο. Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. δωμάτιο). Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. ἀκολουθήσατε αὐτῷ. έτοιμο. σ’ όλο τον κόσμο. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει.» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. Να τον ακολουθήσετε. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. Εκεί ετοιμάστε για μας. 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. Α.

αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς.Π. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται. καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε . αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο.» σῶμά μου. αυτός που τρώει μαζί μου. Γιατί έχει γέγραπται. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. (ενν. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. καὶ Πάτερα).» 2 . βέβαια. Α. έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. μου) θα με παραδώσει (προδώσει).» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη.} Και αφού έψαλαν ύμνο.» και άλλος: «Μήπως εγώ. αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι. φάτε. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας).» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα. 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κλονιστούν.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ. εγώ όμως όχι. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ.» πάντες σκανδαλισθήσονται. πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα.76 Κων. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. αυτό είναι το σώμα μου. Ο υιός του ανθρώπου. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες). ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ.Λεξικό παραδώσει με.

Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν. 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. απαρνηθώ. αν ήταν δυνατό. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου). όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. αυτή τη νύχτα (απόψε). Δεν Σίμων. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πνεύμα είναι πρόθυμο. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ. «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου.τι εγώ θέλω. κοιμάσαι. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ. καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. πατέρα. θανάτου. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. γιατί το ἀσθενής. αλλά τί ἐγὼ θέλω. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. Α.» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς.» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. ἀλλ’ εἴ τι σύ. λαλήσει δυο φορές. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή.(αδύναμη). Αλλά (ας γίνει) όχι ό. μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με. . Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. γη και προσευχόταν για να περάσει.τι εσύ (θέλεις).77 Κων. ό. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή. καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά. παρένεγκε τὸ σε σένα. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ.

τυλιγμένος με σεντόνι.Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. ένας απ’ τους δώδεκα. ας πάμε. περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι.78 Κων.}).Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. Να αυτός που με παραδίδει. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί). 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες). παραδιδούς με ἤγγικε. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων.Π. αυτός είναι. τῶν πρεσβυτέρων. Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων). εἷς τῶν δώ-δεκα. 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. πλησίασε. τον κράτησαν (συνέλαβαν). χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. ραββί. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο. ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε.» 43 Καὶ εὐθέως. (αυλή του Ν. «Χαίρε δάσκαλε. γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης. χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον. Α. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. φτάνει ο Ἰσκαριὼτης. λούθησεν αὐτῷ. ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε. καὶ Και όταν ήρθε. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα.

και οὐκ ἦσαν.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού). ουρανού. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως.» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν. τὸ φῶς. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν). και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά).Ν. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. Α. ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία.Τ. Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν.}) ήταν σύμφωνη. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του. κατ’ αὐτοῦ.79 Κων. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα. συνεδριάσουν). (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. {Π. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν. Τι σε κατηγορούν αυτοί.Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς.

70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. απ’ αυτούς. και ένας πετεινός λάλησε. καταλαβαίνω τι λες. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε.80 Κων.Λεξικό ἔνοχον θανάτου. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν. 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. . έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . βλέποντάς τον πάλι. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. Α. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει.

Ιωάν. Μτθ. κζ΄27-31.33-38 στ. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3. Μτθ.126 Κων. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ. Ιωάν. 19. κγ΄1-4. κγ΄26-43. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. Η σταύρωση του Κυρίου 4. 23-24.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ.20-32 στ. Ιωάν. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. κγ΄49. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. Μτθ. κζ΄32-44. Μτθ. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. 1-15 στ. κγ΄47. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον.32. 16-19 στ. 39 στ. ιη 28……………. κδ΄10. Ιωάν. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ. ιθ΄17. 11-18. Μτθ. 22-26. ιθ΄1. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .40 στίχοι 16-19: Λουκ. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. α΄20. κζ΄1-2. κγ΄50-55.. Η ταφή του Κυρίου στ. 10. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. Ιωάν.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. 40-41 στ. .Ρωμ. Α. Α΄Τιμόθ. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. κγ΄11. ιστ΄13. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. Μτθ. Ο θάνατος του Κυρίου 5. κβ΄37. Μτθ. κζ΄45-51. ………………. κγ΄44-46.. ιθ΄38-42.

Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»). ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· .» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε.» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό.}). φόνον πεποιήκεισαν. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. Πιλᾶτον. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα.Τ.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον. Α. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες. «Εσύ το λες. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν. παίρνοντας πάλι το λόγο. τίποτα. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας.» Σταύρωσον αὐτόν. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο.127 Κων. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε. τον Βαραββά.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά. ἀρχιερεῖς.» καταμαρτυροῦσιν. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων.Ν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζητούσαν.

2 . 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. αὐτῷ. καὶ Ιησού. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. έναν λῃστάς. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. καὶ τον έφτυναν και. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . για να σηκώσει το σταυρό του. Όμως αυτός δεν το πήρε. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν.μ. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. αφού τον μαστίγωσε. να σταυρωθεί. Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. Α. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. ποιος και τι θα πάρει. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. ἔλαβε.128 Κων. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*.(σημαίνει) μεταφρασμένο. ὅ ἐστι μεθερ.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ.). 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. πραιτώριον. μηνευόμενον κρανίου τόπος. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. Ιουδαίων». 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. σταυρώσωσιν αὐτόν. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. τόπος Κρανίου.

κατέβα απ’ το σταυρό. ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. τον Ηλία φωνάζει.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. μεταξύ των παρανόμων. γιατί με εγκατέλειψες. Θεέ μου. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν.).» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή). Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον.129 Κων.).» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει. εσύ που Οὐὰ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. Α. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του.μ. τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. λιμά σαβαχθανί.) Τρέχοντας ένας. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ. ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. κάτω.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας . 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ. Ελωί. μεγάλην ἐξέπνευσε. Ω! Χριστέ. βασιλιά του Ισραήλ. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί.

δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης. Παρασκευή. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.Λεξικό ἦν Θεοῦ. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. ήταν) σημαντικός βουλευτής. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. εὐσχήμων βουλευτής. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. Α. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. Ιεροσόλυμα. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού.Τ. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). (που Ἁριμαθαίας. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. δυνατή φωνή. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν.130 Κων. τολμώντας.Ν. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. τον αὐτῷ. και επειδή ήταν προσάββατον. δηλαδή παραμονή Σαββάτου. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. και η Σαλώμη*.

Εφεσ. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. Μτθ. β΄16. κδ΄1-3. αφού ανέτειλε ο ήλιος. η΄1. Ρωμ. 1-4 στ. γ΄1-9. Ιωάν. Ιακ. η΄34. β΄38. α΄9-11. γ΄15-18. Ιωάν. ιβ΄2. Γαλ. Μτθ. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. η΄2. κ΄12. γ΄1. γ΄16. το σώμα του Κυρίου). ζ΄ 55……………….131 Κων. Ιωάν. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την .ιβ΄48. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. έρχονται στον τάφο. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. κ΄19-23. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. ………………. ιθ΄11-14. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. Α. Α΄Κορ. Μάρκ. Ιωάν. 5-8 στ. κη΄3-8. κη΄1-2. κη΄19. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. Και πολύ πρωί. ι΄40. κβ΄44. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. κη΄3-9. Πράξ. Κολασ.δ΄3. 12-14 στ. Ιωάν. κδ΄47. Ιωάν. α΄18-24. Μτθ. ι΄17-19. Μτθ. 9-11 στ. α΄20-21. Μτθ κη΄16.12 στίχοι 5-8: Λουκ. Και αφού πέρασε το Σάββατο.56. ιστ΄16-18. κδ΄13-48. Πραξ. ………………. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. γ΄12………………. Μτθ.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. δ΄50-51. κδ΄4-5. Η Ανάληψη του Κυρίου στ. κζ΄56. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ.Εβρ. 15-18 στ. ι΄12. κ΄1.Πράξ. ιδ΄3. ε΄12-16. κ΄17. ………………. κ΄7-12. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. ι΄8. Μαρκ.13. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ι΄44-46. Α΄Κορ.47. κγ΄56. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. Εβρ. Α΄Τιμ. α΄3. στ΄47. Α΄Πέτρου γ΄12.

» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. δεν είναι εδώ. ἠπίστησαν. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς).Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές. έκλαιγαν. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. κ. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. γιατί . 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία. απίστησαν( δεν πίστεψαν). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους.).132 Κων. ἐκείνοις ἐπίστευσαν. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. Α. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε. πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα.α. ζητάτε το Ναζωραίο. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. καθὼς εἶπεν ὑμῖν. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. τον σταυρωμένο. ἠγέρθη. έφυγαν απ’ το μνημείο. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. ἀγρόν. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς.

Γ. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει.Ν. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. 8. καὶ καλῶς ἕξουσιν. κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν.αυτιά. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί. θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. ἀμήν.} (Μάρκ. Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. ομοεθνής. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. θα κατακριθεί. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν.» {Ωρ.Τ. 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια. δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. αφού τους μίλησε. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). } ( Μάρκ. αυτό δε θα τους βλάψει. απ’ την άλλη. αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού.). ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. σωθήσεται. .133 Κων. Σίμων.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . αγαπημένος ή Χριστιανός. Αμήν. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας. Εκείνοι. 3. θα σωθεί. αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. στενός συγγενής. Α. εξάδελφος. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν. λοιπόν.Κ.

(Μάρκ. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου. Α. ασθενειών. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π.. σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας. ή απλώς βλέπουν θαύματα. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. ακούνε το κήρυγμά του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .{Μάρκ. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο).}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. (Μάρκ. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. 7. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών. Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. 10. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. 5.» (Μάρκ.134 Κων. 6. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. 12. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. (Μάρκ. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π. που ζουν σαν τους χοίρους. Γραφή. {Π. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού.Τ. κ.}. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία.) Αλλά και μεταφορικά. (Μάρκ.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης.Ν. ιδ΄63}). τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία.} Συμπερασματικά. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. Κυριολεκτικά δηλαδή.α.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . θ΄13) Ο Ιησούς εδώ.Τ. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής. ( Μάρκ. εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ. το σταυρικό. 8. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). . και τότε και σήμερα. καταπίεσης. 11.Ν.»{Ζ. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. δ΄12) 4. (Μάρκ. 9.(Μάρκ. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. 13. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους.» (Μάρκ. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. δίκαια ο Θεός. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας.. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό. (Μάρκ. ιζ΄13). η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία.

(Μάρκ. προσευχή. 19. 18. όσιος. Α. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σαν την αποξηραμένη συκιά.Τ. άκακος. (Μάρκ. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. Διαθήκης.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των. αλλά να υπηρετήσει. Συμβολικά. και με κάθε πνευματική θυσία. ώσπερ οι αρχιερείς. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. ελεημοσύνη. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο.τ. {Π.λ. Διαθήκης 14.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. . κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού.}.} (Μάρκ. Αλλά η Π. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής). θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. τράγου. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. 16. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. 13. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ. Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. γινόμενος θύτης και θύμα. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. κατά κόσμον Βρέφους. μόσχου. Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». ιδ΄22. κενοί. (Μάρκ.α. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. Διαθήκης. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. αμίαντος. στείροι. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην. . κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. έπειτα των του λαού. Διαθήκη είναι τύπος.Ν. ιβ΄8). ζ΄26-27). ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ.135 Κων. «αλισθήσεται». β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. 21.» (Εβρ. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. (Μάρκ. ( Μάρκ. δηλαδή θα καθαριστεί. κ. 17. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς.{Ζ. δηλαδή θα καθαριστεί. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. αμόλυντος και άκακος που ήταν. κ. 20. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. δηλαδή όλους μας. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. 15.κατά λάθος(!). που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. ( Μάρκ.

καθαρισμοί. 28. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. Χριστούγεννα). αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). (Μάρκ. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου.κ.).Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ. αργία του Σαββάτου. Μ. (Μάρκος γ’5) 22.ιβ’3). όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12. .. ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. Α. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. Παρασκευή. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ.α. 25. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ). Πρώτη ώρα σήμαινε. Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον….136 Κων. 23.ο. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας.κδ’8). 24. Προσπαθεί ο Ιησούς. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. ( Μάρκ. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς».25). υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. τις σημαίες του. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. κ. 26.α. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κ. Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του. Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό. 27. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ.– παρά στην ουσία. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). ρθ΄). Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες. ια΄31.

οι Ρωμαίοι το .(Μάρκος α΄16) 33. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». ο εβραϊκός όχλος. Ο Κύριος όμως. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ. ( Μάρκος β΄26) 31. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. Α.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. 5) της κενοδοξίας. σχήματος Χ σταυρό. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. Γ΄ Βασιλειών β΄27. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού.). (Βασ. Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. την προηγούμενη μέρα. Τα δαιμόνια. Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. ιε΄43) 34. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών.31 εκδ. για να ευχαριστήσει το λαό. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο. 2) της ασυνεσίας. 4) του ψεύδους. λ΄7. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. έγινε μέγας αρχιερέας. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. (Μάρκος ιδ΄1) 32.» (Ιωάν. α΄45-51). που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί. 1) της αφοβίας του Θεού. αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο). Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. γ΄18). Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. 36. ιε΄7). “έλλα”-2000. α΄35-40). 3) της αγνωσίας.) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα.Κ. 35. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες. και αλλού. (Μαρκ.137 Κων.Λεξικό 29. κγ΄9. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. (Μάρκ.( Μαρκ ιστ’9) 9. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής).

(Μάρκ.α. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. (Μάρκ.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. Ζαβουλών. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. 38. . (Μάρκ. Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα).( Μάρκ. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης».) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. Νεφθαλείμ και Ασήρ. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. 39. (Γ. . (Μάρκ. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. (Μαρκ. η Κανά. Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. Α. 43. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ.α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». (Μάρκ. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. σε καιρούς αποστασίας. η Χοραζίν. βόρεια της Καπερναούμ. του Πέτρου και του Ανδρέα. η Καπερναούμ. (Μάρκ. 42. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. 40. 41. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου.Κ.138 Κων. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. κ.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. 44. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. η Ναΐν. Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ. κ. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. Φοίνικες και Σύριους. που επίσης ρίχνονταν εκεί.

46.Χ. Α. (Μάρκ. ακέραιος και ισχυρός.139 Κων. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. 49. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες.λ. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. (Μάρκ.Κ. 50. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί. ( Μάρκ. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. 47. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις . 52.Λεξικό του θαύματος. Ίππος. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. Δαμασκός.α. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. όπου και θαυματούργησε. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη. α΄19) 53.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. ακόμα και σήμερα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ( Μάρκ. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. Στην πατερική γλώσσα. ζηλωτής του Θείου Θελήματος. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις. Γάδαρα. 51. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ. πράξεις διαζυγίου. Συνέτασσαν συμβόλαια. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά. .ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π.( Μάρκ. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. 48. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. Φιλαδέλφεια.π. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. του πολεμιστή και του ποιητή. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. (Μάρκ. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. αργότερα. ως προς το θρήσκευμά της. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε.Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής. (Μάρκ. (Μάρκ. Πέλλα. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. (Μάρκ.» (Γ. Ραφάνη. Γέρασα. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. κ. τη Βηρσαβέε.

Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου. ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. (Μάρκ. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. 58. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής.140 Κων. 61. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. (Μάρκ. Έτσι. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. (Μάρκ. κ΄28). στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων».» (Ιωάν. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. 60. κεφάλαια ιζ΄. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. 56.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. 55. όπου και μαρτύρησε. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. Ηρώδη Αντίπα. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). γ΄18) 59. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε.Χ.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο. την οποία αργότερα έδιωξε. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. Α. Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Στους στίχους Γ΄ Βασ. (Μάρκ. (Δ΄ Βασ. (Μάρκ. (Μάρκ.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. . όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. 57.

Χ. Ν. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. μαζί με τον Πέτρο . λστ΄17-20). γ΄8) 63.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. την κατέλαβε ο Μ. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος. ιδ΄13. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ.: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης).Χ. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. κζ΄29). για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π. κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . Ιακώβ). μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. εικοστός αιώνας: Άγγλοι. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν.Χ. και την έκανε. Αλέξανδρος.Χ.10).. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου. 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά). Τέλος. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. 1948: εντάσσεται ο δυτ. ιστ΄7. ιδ΄7). καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα.Χ. (Μάρκ. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. Στους . α΄19) 62. ιθ΄1.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. 637 μ. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. δηλαδή γιους της βροντής. 1099: Σταυροφόροι. ιθ΄10-11). Γραφή (Δ΄ Βασ. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. Β΄ Παραλ.ιη΄21). επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν.: Πέρσες. Σύμφωνα με την Α. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα. Το 325 μ. (Μάρκ. Εκείνα τα χρόνια. (Μάρκ. 1517: Σελήμ-Τούρκοι. Εβραίους και Μουσουλμάνους. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ. Α.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ.Χ. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Χ.Ελληνιστικής αυτοκρατορίας.Χ.141 Κων. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς.Χοσρόης. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους. Το 330 π. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. αλλά δεν τα κατάφερναν. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος. ι΄46) 64. με θαυματουργό τρόπο. απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. 868 μ. θρησκευτικό κέντρο. Αμφότερα τα αδέλφια. Η μητέρα του Αγία Ελένη. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. Μοριά και Άκρα.Χ.

Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. Μαλαχίας γ΄1. κ. Α. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. σελίδες 334-335 (Μάρκ.α).Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. τον πρόσκαιρο. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. (Μάρκ. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. Όμως αργότερα.Κ. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων.χ. δ΄5. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ. τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. 66. αυτός που τον πρόδωσε. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. ο Πέτρος).βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια.» (Μτθ. Διαθήκης. Απιστίας βεβαίως. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου).5 μέτρα). Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . ο μοναδικός. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου. «φιλαργυρία νοσήσας». με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. (Ο Γ. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. για πρώτη φορά. γ΄19) 70. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). 69.(Μάρκ. Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. Γραφή (Ιαββώχ. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. (Μάρκ.Κ. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος.τελικά. 67. φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια). Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει. . αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη. Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη. Όσους μετανοούσαν. (Μάρκ. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. περιοχή των Ιουδαίων. κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε.142 Κων. Ο Ιωάννης είχε 65. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. Αρνών. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές. 68. Τότε είχαμε και την καθαρή. φιλαργυρίας και . απιστίας. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. της Παλαιστίνης. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. μιας και ήταν Ναζιραίος.

Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. η΄27) Καπερναούμ .Δ. κ. (Μάρκ. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Α. σαν να απευθύνονται. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. ιθ΄27). Τέτοια λοιπόν περιστατικά. 1). 74. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. Εκτός της Αποκαλύψεως. Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. ιγ΄23. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο. στη δίκη του Δασκάλου του. σταθερός στην πίστη δηλαδή. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. κάνοντας πολλά θαύματα. όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. οι οποίοι μετά το θάνατό του. (Μάρκ. ιθ΄26.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ. (Μάρκ. Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. (Μάρκ. α΄4) 71. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. α΄21) 72. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. την Αποκάλυψη. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. δηλαδή. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου.(Μάρκ. η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου.α. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη».143 Κων. . έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. 77. 75.Χ. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. 1). ακολούθησαν τον Κύριο. (Μάρκ. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. έστω έξω του κτιρίου. ταπεινός και αγαπητός. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. η παρουσία του . κα΄7). που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους. όπως και όλων των προφητών. 73.χ ο Ανδρέας). κ΄2. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. γύρω στο 100 μ. «ευσχήμων» βουλευτής.Χ. γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου.( Μάρκ. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. 76.

α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο.Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη. β΄48-50.Κ. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. γ΄14.).» (Α΄Πέτρου β΄9). μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική.» (Εβρ. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού).). που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. βλέπει και τον . ιδ΄. αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. ι΄19-20). θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων». ακολουθώντας κάποιο τυπικό.Θ. β΄4.) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία. Αυτή είχε δέκα τάγματα. (Μάρκ. ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. που είναι πλέον κενό γράμμα. Λουκ.Λεξικό 78. τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα. (Μάρκος ε’ 9) 81. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). Έξοδος λζ΄3-5. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών. ιθ΄26. Λουκ ιζ΄1224). Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος.» (Ζ. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην. Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας. 83. Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. ιβ’46-50.Κ.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων».144 Κων. Πραξ. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. κ. (Μάρκος στ΄3) 84. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. (Έξοδος κστ΄33. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων.α. (Μάρκος α΄40) 82.) Δηλαδή ο καθένας πλέον. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. Ιωάν. ιε΄38) 79. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε). Α. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. γ΄11). σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. Β΄ Παραλ. Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. (Λευίτ. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος.(Ι. σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας. 80.

) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. β΄14) 87. Από εκεί κατέληξε.. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος). αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. κ΄11. Λευιτικόν.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. κδ΄1-12. Έξοδος. σύμφωνα με την Α. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. Παπίας. Ιωάν. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . Η τελευταία (Αριθ. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . Λουκ. κ΄1-2. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. αγανακτώντας. (Μάρκος ιε΄40) 85. (Μάρκ. Α.). σελ. δ΄21) 88. 10-18. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο.) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης.Σ. Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος.» (Ειρ. Επιφάνιος. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. έκανε ανήθικη ζωή. Μάρκ. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. τις δέκα εντολές.) (Μάρκ. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. (Ι. προς τη γη της Επαγγελίας.» (Ω. χάρις στη Θεία Πρόνοια. 144 του παρόντος βιβλίου). (Μάρκ. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. χωρίς να τα εξηγεί. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς. Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά. ιε΄40) 86. Διαθήκη : Μτθ. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του.145 Κων.». Ο Θεός. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα). ιστ΄1-10. μετά την Ανάσταση. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. Συγκεκριμένα. πριν γνωρίσει τον Κύριο. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος. κη΄1-10. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο. άμεση συνομιλία μαζί του). όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. η Ιωχαβέδ. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ. στήλη νεφέλης. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο.

92. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. επί του οποίου ακόμα και σήμερα. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος.Χ. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. κδ΄2). περιτριγυρισμένη από λόφους. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). τους γραμματείς και τους Φαρισαίους. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος.Χ. 95. β΄51). λγ΄1-29). Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. απλούς ψαράδες. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι). όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του..). Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει.(Μάρκ.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). στην ίδια θέση. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. 90. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. Από τη Ναζαρέτ. βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους.Κ. Ο Πέτρος (Πράξ. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. 93. 91. (Μάρκ. όχι από γνωστή πατριά. Ναζωραίοι. 94. Σαν ιστορικός. σύγκριση.Χ. (Μάρκ. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. περιφρονητικά. ιθ΄19). εκτός του Μάρκου. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. κστ΄9). Σημαίνει αντιπαράθεση. όχι πλούσιος. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. στην Α. (Μάρκ. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. καθώς και πιθανόν. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. α΄26). εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. (Μάρκ. διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο.Χ. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. όχι σπουδαγμένος. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. ομιλία αλληγορική (Ι. Α. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα.146 Κων. Διαθήκης. . αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π.). β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. όμως η κύρια ήταν η νότια. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. τον πρόναο. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. ήταν υπομονετικός και δίκαιος.Χ. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). λβ΄1-43).Β. κάθε Παρασκευή. τέλος. Σαν συγγραφέας. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού.) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε . Ναζωραίο τον ονομάζουν. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). όχι μόνο απ’ το λαό.

Α. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. κι αλλού. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ.» (Μτθ. 3642 Το σινάπι Μτθ. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. Λουκ. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. ιγ΄28. ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ.Λεξικό μερικές. η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. ιγ΄3-18. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. ιγ΄24-30. του σιναπιού (δ΄34). Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ.147 Κων. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. ιγ΄31. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. (Μάρκ. δ΄2) . Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. Π. ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. του λύχνου (δ΄21-25). κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. Λουκ. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. ιδ΄9-10. κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. θ΄7-15.χ. του σπόρου (δ΄26 -29). της ζύμης (η΄15-16). ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. Δ΄ Βασ. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην.

Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. πρώτος θαυματούργησε. Α. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. η΄14-15). Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. (Μάρκ. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. θ΄5) και. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. σε τέτοιο σημείο μάλιστα. όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. α΄23-31.148 Κων. Ήταν. (Μάρκ. Λουκ. Μτθ. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Πάσχα : (εβραϊκά pesah . β΄). ιη΄10). κ. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους.α. β΄9). αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. ιστ΄2. αυτοκτόνησε. α΄16) 98. τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. δ΄821). ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. σύμφωνα με την επιθυμία του. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας.Χ. δε λογάριαζε τη ζωή του. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς. στην Αίγυπτο. Αριθ. στ΄69). κη΄16. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. πιθανώς. και ασχολούνταν με την αλιεία.36 και Έξοδ. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. ε΄3-10. ιδ΄29). όπου και σταυρώθηκε. – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο). ιθ΄33. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. ιδ΄1) 97.Χ. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ.17 και Έξοδ. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. (Δες Ιωάν. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. σαφώς. ιβ΄46). Η έδρα του ήταν η Καισάρεια.Λεξικό 96. Ήταν έγγαμος.Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. ι΄ κεφ.

οι γέροντες. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. να καλούνται επίσκοποι.(Μάρκ. Ήταν κατά την Π.Χ. λα΄22. γ΄14. Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους. Ιωάν.5). Εσθήρ η΄15. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. κ. κγ΄15. (Α΄ Μακκ.). Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. η΄14. {Η άποψη του Β. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι. μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . η΄26. ιε΄1) 99. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. ι΄14). δηλαδή δικαίους. Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. τιμούμε την πρώτη ημέρα. ιστ΄19. (Μάρκ. σελ. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. κζ΄ 2. Β. οι σεβάσμιοι. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ. Έσδ. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι.). Ιερ. Δαν.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. ιε΄17) 100.24 και Ιωάν. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα). ιθ΄2. Λευιτ. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος.λ. Β΄ Παραλ. βασιλικό.15).τ.22. Κριτ. Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. » Β. Α. αι. κ. ζ΄13) 101. ζ΄33) Αργότερα . γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες.). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31). Migne 20} (Mαρκ. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». κη΄9-10. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης. ι΄9. ιη΄31. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ.38 και ιθ΄4-6. Όμως οι οπαδοί του. Παροιμ. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π.149 Κων. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις. Αριθμ. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας.13. την Κυριακή δηλαδή. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. η΄912 και Ωσηέ β΄11). Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι.12. Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. β΄2-3). αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου.20. Όταν οι Ιουδαίοι. 238. χαράς. μέχρι γελοιότητος. κγ΄ 7. άτομα.» {Ευσ. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. β΄ εκδ. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ.Κ. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. ε΄7. α΄21) 102.9. κ΄10. Λουκ. ιθ΄3. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου. Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. Έξοδος κε΄4. Πορφύρα : Το επίσημο. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. λατρείας και αγαθοεργίας.α. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης.13.17. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. (Μάρκ. συνήθως.24. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. της Θείας ως έοικε δίκης. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ.} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. α΄1. Ιεζ. Αποστολική Διακονία.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία.

α΄13). ι΄17. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. κζ΄56).Λεξικό μειοψηφία. ιε΄23) 109. για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. με το αζημίωτο. (Μάρκ. (Μάρκ. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. 108. ιστ΄2). ιε΄21. 113.α. θ΄2).150 Κων. κστ΄23. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. Ιουδαϊκός πολ. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. Πράξ. στα Ιεροσόλυμα. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. αλλά αργότερα. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. όπως κι οι περισσότεροι. » (Μτθ. κ. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». 14). πράγμα που το πέτυχε. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. Λουκ. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. ιθ΄2) . Ιωάν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. κα΄31. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. στα χρόνια του Κυρίου. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. Λουκ. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). β΄15) 112. (Μάρκ. απ΄ το λαό. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. ια΄8). (Μάρκ. νομίζοντας κι αυτή. όπου και συγκεντρώνονταν. αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. ιε΄16) 110. . να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. Αναφέρεται και στο Μτθ. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. ιβ΄18) 103. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. (Νεεμ. 2ο 8. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. ( Μάρκ. Α. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. τελώνης και ο Ζακχαίος. ιη΄10-14). Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. (Μάρκ. ζ΄34. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. ιε΄40) 104. η΄1-8). Α΄ Παρ.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. γ΄8) 105. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. ε΄ 35. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. ( Μάρκος γ΄18) 107. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. γύρω στο 600 π. Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. γ΄1) 111. ι΄15.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. οι Ισραηλίτες. στ΄3) 106. (Μτθ. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». εγγονό του Νώε (Γεν.Χ. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. (Μάρκ. όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία.

( Μάρκ. 2ο. τυπικές διατάξεις.Χ. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. εκτός των άλλων. Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. στα επόμενα χρόνια. οι οποίοι αναφέρονται στην Π.Χ. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. Φίλιππος ο Ηρώδης. Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. ο Απόστολος Παύλος. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. τη ναυτιλία και τις τέχνες. Γενικά «…. ξερή. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. Ιεζ. γίνεται έδρα επισκόπου. δυστυχώς. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο .Χ. (Μάρκ. Τέλος τον 4 ο μ. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. β΄18) 116. σκοπός των Φαρισαίων. αιώνα. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. ιβ΄35. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. Λουκ. τυπολατρική και υποκριτική. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. ιδ΄61) . κα΄3-4). κγ΄3). Ωσηέ θ΄13). ο Γαμαλιήλ. σελ. Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. κστ΄2-15. στο σημερινό Λίβανο. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. ια΄ 21-22).}). ε΄16. όσιοι {Β. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. ι΄3. Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο.α. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους.Λεξικό ιδ΄20) 114. Όμως. πολ. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. Ιεζ. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. ιθ΄29. β΄42.» (Μτθ.Β.» (Μτθ. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ. Ιερ. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. στ΄14). Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. γ΄5). ιδ΄6). γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. στ΄17) 118. Β΄ Μακκ. Ν. κε΄22. α΄43-48. ε. δ΄3. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. 8. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κγ΄.Χ. Α. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ. απ’ τους Μουσουλμάνους. λβ΄30). Ιωάν. Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ.Β. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ.151 Κων. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. Από εκείνη την εποχή και πέρα . γ΄8) 115. γ΄18) 117.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. Στην Κ. ιστ΄6). όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. όπως ο Νικόδημος. κγ΄5).). (Μάρκ. Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. (Μάρκ.» (Ιωάν. Α΄ Βασ.) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π.14). Ιουδ. ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. α΄42). Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». δ΄42) (Μάρκ. ιστ΄6). 237).

46.1-13 στ. 27. 28-30 στ. 53-56 στ. 32. 22-26 στ. 40. 30-33 στ. 26. 35-41 στ. 14-20 σ. 21-23. Α. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 21-28 σ. 1-6 στ. 13. 14-23 στ. 6. 43. 9. 2. 13-19 στ. 36. 39. 42.7-13 στ. 31. 16. 1-9 στ. 14.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 37. 24-34 στ. 45-52 στ. 1-20 στ. 10-21 στ. 5. 3. 13-17 στ. 30. 12-13 σ. 40-45 στ. 38. 30-34 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 23. 34. 44. 24. 23-28 στ. 21-25 στ. 31-37 στ. 1-8 σ. 21. 31-35 στ. 17. 25. 41. 1-6 στ. 1-20 Στ21σ στ.9-11 σ. 12. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 24-30 στ. 26-29 στ. 18-22 στ. 14-29 . 35. 32-34 σ. 47.152 Κων. 19.Λεξικό 10. 7-12 στ. 15. 29. 22. 18. 45. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1.2-13 στ. 27-29 στ. 35-39 σ. 14-29 στ. 7. 20-27 στ. 11.1 στ. 35-44 στ. 10. 4. 33. 20. 29-31 σ. 34-38 στ.35-43 στ. 8. 30-34 στ. 1-12 στ. 28.

12-14. 85.20-32 στ. 15-18 στ. 30-32 στ. 27-33 στ. 5-8 στ. 1-12 στ. 53. 93. Βιβλιογραφία .Λεξικό 48. 46-52 στ. 10-11 στ. 77. 66. 59. 16-19 στ. Α. 67. 1-2 στ. 40-41 στ. 92. 38-40 στ. 1-23 στ. 81. 62.153 Κων. 95. 54. 73. 24-37 στ. 56. 12-14 στ. 63. 22-26 στ. 55. 91. 83. 38-50 στ. 13-17 στ. 15-18 στ. 1-12 στ. 86. 41-44 στ. 1-15 στ. 32-42 στ. 33-37 στ. 42-45 στ. 47-52 στ. 78. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 72.53-65 στ. 69. 49. 79. 87. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 57. 32-34 στ. 17-31 στ. 60. 61. 50. 28-34 στ. 76. 52. 35-41 στ. 66-72 στ.19-21 στ. 43-46 στ. 90.35-37 στ. 68.42-47 στ. 94. 18-27 στ. 12-21 στ. 58. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 65. 39 στ. 1-4 στ. 1-11 στ. 88. 22-25 στ-26-31 στ. 74. 3-9 στ. 51.33-38 στ. 84. 13-16 στ. 89. 9-11 στ. 19-20 10. 70. 64. 82. 75. 71. 80.

. 3. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13.ερμηνευτική απόδοση » Ι. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν.«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12. Ε. Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. Ν. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π.Ν. 4. Γραφής» Ι. Βέλα. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. «Οι βίοι των Αγίων» Μ. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6. «Λεξικόν των Γραφών» Γ.24 . Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. «Η Καινή Διαθήκη» Ε. Θ. . «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι. «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10. Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 .Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 .Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20.Λεξικό 1.22. Α. Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9. Γ. Αντωνιάδου. . 5. Α. Θ. 2. Τρεμπέλας .154 Κων. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π. Αλιβιζάτου.