1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. 3. 8. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). Γραφής. Τρεμπέλας. 09/ 04/ 11 10. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. Συχνά. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. όπως στη Θεία Λειτουργία.α.α. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου.4 Κων. δηλαδή για τη δομή. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. 7. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν .περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. δυστυχώς. το ύφος. 6. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Ι. πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. ευαγγελικών. τη γλώσσα.Λεξικό 1. ενώ οι αστερίσκοι (*) . κ. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση. πατριαρχεία. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. 4. 12. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». όπως οι Π. Α. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. 2. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. Κολιτσάρας. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. 5. βιβλιοθήκες. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής. Βέλας. Β. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). Ν. 11. κ. και αλλού]. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . τον τόπο συγγραφής.

διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα.5 Κων. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α. : Ειρηναίος Ευσ.Π. : Βασίλειος Βέλας Ι. δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα». : Ιωάννης Σταματάκος Β.Χ. : Ιώσηπος Γ. Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. πατέρων 2. Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη.Σ. Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. Κολιτσάρας Ι. : Ωριγένης Ιωσ.Κ.Β. : Γεώρ.Τ.Ν.Θ. Α.Κ. : Ζιγαβηνός Θφ. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. : Ευσέβιος Ζ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η . ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου.Κ. με θείο φωτισμό. Ν. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο. Τρεμπέλας Β. : Φεοφύλακτος Ω.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. Κωνσταντίνου Π. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ. : Ιωάννης Θ. όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ. : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. : Π.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» . Παύλος).

» (Β. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. ιδιαιτέρως. των δύο Διαθηκών. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). μια ενότητα αδιάσπαστη. Επιστολή Ιερεμίου. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). Α΄. Το αντίθετο μάλιστα. Σοφία Σολομώντα. Για τη συνάφεια.» (Α΄ Κορ. Μαλαχίας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Εσθήρ. Ρουθ. το κατά Μάρκον.6 Κων. Σοφία Σειράχ. αναφορά στα βιβλία της Π. Ιώβ. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. Παροιμίες Σολομώντα. 3. Α. τη στενή δηλαδή σχέση. Τωβίτ. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». Έξοδος. Λευιτικόν. Οβδιού. Ησαΐας.25). Νεεμίας. Κριταί. Ζαχαρίας. Άσμα Ασμάτων. Ιωνάς. Ναούμ. Ας κάνουμε μια απλή. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. Μιχαίας. Α΄ και Β΄ Έσδρας. Ιουδίθ . και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. την Αγία Γραφή. Ιερεμίας. Αριθμοί. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . ιά . Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. Βαρούχ. Ιησούς του Ναυή. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Εκκλησιαστής. Α΄. Σύνολο 49 βιβλία. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. Αμώς. Δανιήλ. Β΄. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Σοφονίας. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Διαθήκης : Γένεσις. Αββακούμ. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. Διαθήκης.Π. βέβαια των προφητών της. Αγγαίος. Ιεζεκιήλ. Θρήνοι Ιερεμίου. Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. μόνο. Ιωήλ. Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . επιστολές και (ένα) προφητικό. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων .

Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. Α. εκτός του Ευαγγελίου του.). Έτσι την ωραιότερη. προς Φιλιππησίους. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. Ο Λουκάς . προς Γαλάτας. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. πρόδρομος της βυζαντινής. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . μ. εκτός από κάποιους μορφωμένους. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. Α΄. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. προς Εβραίους. όπως ιερείς. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. β΄ 15). – 3ος αι. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. ραββίνους κ. όπως κι ο Μάρκος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». διαφέρει. Α΄ και Β΄ Πέτρου. π. γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή.7 Κων. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. Χ. προς Εφεσίους. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. Διαθήκης. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. προς Κολασσαιείς. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. Χ.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη.α. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του.

που περιγράφουν περιληπτικά. τις διδασκαλίες. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι. αντίστοιχα. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. που περιέχουν τα θαύματα. όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο.) Από τις αρχές του 2 ου μ. προσπάθεια ιεραποστολής. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. Π. κ. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. 5.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . Ακόμα πιστεύεται . Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου.που έχουν.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. Διαθήκης. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. Β΄ Κλήμεντος 8. τις παραβολές του Κυρίου. 2. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. 5. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. Χ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8.α. Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». έμμεσα. έκφραση βιώματος.( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. τη σταύρωση και την Ανάστασή του. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά».Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . Ο Ιωάννης λοιπόν. Α. Διαθήκης. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών.8 Κων. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. Κ. ΒΕΠΕΣ τ.

Πατέρα της Δύσης. πρωί. κ. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. φέρειν». αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. δ΄10. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. αιώνες σε δευτερεύουσα θέση. βλέπειν από» κ. Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα.Χ. ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. γύρω στο 65-70 μ. η΄17-18 και 22-26.α. Πέτρο. όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. Α. παραπορεύεσθαι.» (Μαρκ. παραλείποντας γενεαλογία. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. «από . Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7.α.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. ζ΄31-37. όπως συνηθίσαμε να λέμε. επερώτον. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά. και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. μεγάλου εκκλ. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο.. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. {«ο νεανίσκος…. Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. 6. 24). για να φύγει αργότερα . κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. Σύμφωνα. ε΄17). Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). . επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. εισπορεύεσθε. 31). με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας.9 Κων. σινδόνα επί γυμνού. Ιδ΄13). στ΄66). Παύλο και με τον απ. Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. Φιλήμ. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. Χ. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. εξίστασθαι. τέλος.}. ιδ΄51-52 και ιε΄44). ευαγγέλιον . περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. εξέρχεσθαι. γέννηση και παιδικά χρόνια Του. . Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου.

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

ἐν σοὶ εὐδόκησα. ἦν μετὰ τῶν θηρίων.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. καὶ υπηρετούσαν. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. αὐτούς. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε.13 Κων. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*. Α. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. (ενν. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. αφού μπήκε στη συναγωγή.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. ἀνθρώπων. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Γαλιλαίας*. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. γιατί ήταν ψαράδες. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. δίδασκε. Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού.

με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . Α. 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος . ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. βγήκε απ’ αυτόν. Ἰωάννου.» 24 λέγων· Ἔα. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. τί ἡμῖν καὶ σοί. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. (ακόμα κι αυτά).» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει.Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. Ιησού Ναζαρηνέ. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη. τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .14 Κων. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. όπως οι γραμματείς*. κατέκειτο πυρέσσουσα. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. αὐτῆς. ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της).

35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. εἰς ἔρημον τόπον. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. για να κηρύξω κι εκεί . (τον θέλουν). ζητοῦσι. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. Και ενώ έλεγε αυτά. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς.15 Κων. ὅτε πόρτα. καὶ ἐκαθαρίσθη. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. Α. ἔδυ ὁ ἥλιος. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω. 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων.Κ. καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα). γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μπορείς να με καθαρίσεις .Θ. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις.» με καθαρίσαι. Χριστὸν εἶναι. γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. αφού σηκώθηκε. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις.Λεξικό πυρετός εὐθέως. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν.}). βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε. κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. έξω από την πόλη). αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά).

3. διαφημίζειν τὸν λόγον. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. Μτθ. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). 4.16 Κων. 18-22 στ. Α. πόλη. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. Μτθ. . θ΄14-17. θ΄9-13. 2. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. τους Ιουδαίους). εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. ιβ΄1-8.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. αλλά έμενε έξω. Μτθ. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. Μτθ. ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. 13-17 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 1-12 στ. σε έρημους τόπους. θ΄1-8. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

μαζί του. αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. Λουκά στ΄6-11. 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. κάτι που δεν πρέπει. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο. και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. 5. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*. οὓς οὐκ ιερείς. . Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ.» (Ενν.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. 7-12 στ. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. 3. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. ιβ΄9-14.) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του.20 Κων. 4. 6.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. Α. 13-19 στ. 1-6 στ. 2. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 28-30 στ.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. 20-27 στ.

4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. Μτθ.21 Κων. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. της συναγωγής). Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς. Μτθ. ιβ΄31-32. ιβ΄24-26. Στίχοι 28-30: Μτθ. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. Λουκά ιβ΄10. Μτθ. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. δ΄24-25. Μτθ. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. ι΄1-4. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. οι Φαρισαίοι ενν. θ΄34. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. κατηγορήσουν. ιβ΄46-50. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . Α. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο.

Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν.22 Κων. όταν τον έβλεπαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . προσέπιπτον αὐτῷ Θεού. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε. φανερώσουν. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν. μεγάλο πλήθος. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν.Τ. μέρος του). 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. τὴν χεῖρά σου.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος. καὶ ἐξέτεινε. πλῆθος πολύ. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια.Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου.[Π. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ. Α.Ν. σου. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. εξαιτίας του όχλου. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν.

καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. μερισθῇ. αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. δύναται σταθῆναι. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». δεν μπορεί να σταθεί. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εάν δε δέσει πρώτα τον . τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. οὐ τέλος (θα σβήσει). βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. Α. γιο Σίμωνι Πέτρον. Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. ἀλλὰ τέλος ἔχει. μερισθῇ. 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. η οικογένεια). ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του).23 Κων. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο.

}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο. σε ζητούν. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. Α. καὶ ἔξω να τον φωνάξει. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. αδέλφια . Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. Πνεῦμα ακάθαρτο.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου.Π. το Θεό. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει.) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . αὐτοῦ διαρπάσαι. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης.24 Κων. Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες. τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β. έχοντας τον ίδιο πατέρα. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει.

ιγ΄18-19. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. Μτθ. σπείρων σπεῖραι. Μτθ. ι΄26. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. 30-34 στ. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. ιγ΄1-23. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. Η παραβολή του σπορέως 2. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. Α. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. 26-29 στ. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. ιγ΄31-32. 21-25 στ. η΄18. 1-20 στ. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. Μτθ. στην ξηρά (όχθη).25 Κων.Λεξικό 1. ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. ε 15. η΄23-27. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. Λουκ. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . Μτθ. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει.

ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. σπέρνει το λόγο (του Θεού). καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. 2 3 . 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές. τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. και όταν (τον) ακούσουν. Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. να μην καταλαβαίνουν. να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. ακούει . καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. που δεν πολλήν. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό.Κ.» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. Αυτός που σπέρνει. μὴ ἴδωσι. Α. 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος. τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο . βαθύ το χώμα. μήποτε βλέπουν.}). Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). και καρπό δεν έδωσε. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους . όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος. καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή.θ. Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό).χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού.26 Κων.

διδασκαλία Του). Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον. όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. εὐθὺς εδάφη. σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. ακούτε. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . φανερωθῇ. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει. οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη.27 Κων. οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. είναι αυτοί που. Α. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). αρχικό σπόρο). ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς).» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι.» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. ενν. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. να γίνει φανερό. ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). σκανδα-λίζονται. αμέσως με χαρά τον δέχονται. Θεού). τη ἀκουέτω.» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). ας ακούει (ενν. καὶ ἄκαρπος γίνεται. πέφτουν). ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. τὴν καλὴν σπαρέντες. Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον.

αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού. μαθητές του. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν. ἦν μετ’ αὐτοῦ.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. 31 ὡς κόκκον σινάπεως. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ.Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς. εἶτα στάχυν. πρῶτον χόρτον. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. ώστε σχεδόν . πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν.28 Κων. 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε).» (Ενν. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. Α. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. {Β. (βγάζει) το χορτάρι.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε). ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ. είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης.Π. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη.

Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. Α. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ.» Και αφού σηκώθηκε. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). η΄26-39. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. η΄43-48. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. η΄41-42. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ. 1-20 2. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . 21-23. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο.Λεξικό βυθίζεσθαι.29 Κων. Μτθ. θ΄18-19.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1. 49-56. Μτθ. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ.35-43 3. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. κλείσε το στόμα σου. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. πεφίμωσο. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. Μτθ. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη.

πνεύματι ἀκαθάρτῳ. στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις.30 Κων. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι. καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. βασανίσεις. μη με σε τὸν Θεόν. Α. στη χώρα των Γεργεσηνών*. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. Ιησού. μή με βασανίσῃς. καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. νύχτα και μέρα. ημερέψει). . Σε εξορκίζω στο Θεό . υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες.Λεξικό ε΄24-34. υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. ακάθαρτο πνεύμα. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). Ἰησοῦ. Γεργεσηνῶν.

31 Κων. και φοβήθηκαν. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων. ἀνθρώπου. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός).» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς. 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν. «Τι όνομα έχεις.Λεξικό από τον άνθρωπο. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. τῆς χώρας. επέτρεψέ μας). 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. Α. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα. για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). Λεγεὼν ὄνομά μοι. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα. τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου.» ἐσμεν. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. μπούμε σ’ αυτά . τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. καὶ ἐφοβήθησαν. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό.» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. αὐτῶν. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. στη θάλασσα (λίμνη). Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα.

26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. επειδή άκουσε για τον Ιησού. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. ὀνόματι Ἰά. καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του. Α. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. σωθήσομαι. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. ἀλλὰ χειροτερεύσει. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια.αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της). Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής).και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. αἵματος ἔτη δώδεκα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. καὶ συνέθλιβον αὐτόν. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε).» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. ρούχα του θα σωθώ. αὐτόν. κόσμος και τον στρίμωχναν. γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται.» . 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή. ἀλλὰ σου. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα. μου είναι στα τελευταία του. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς.32 Κων.

Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. μόνο τον Πέτρο. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. Α. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. θόρυβον. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας). τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. τρέμουσα.33 Κων.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν. παρά μόνον πίστευε. Το παιδί δεν πέθανε. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον.» εἰρήνην. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο. Ο Ιησούς όμως. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε.σου πέθανε . έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου. μόνο πίστευε. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. ἀλήθειαν. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας.» . καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου.

ιδ΄13-21. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. Ιωάν. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. 3. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός.34 Κων. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δ΄44. Τὸ κοράσιον. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. ιε΄33-38. η΄1-9. 35-44 στ. Λουκ. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. 4. 6. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. 1-6 στ. στ΄42. σε σένα μιλάω. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. θ΄10-17. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ.» κοῦμι. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. ἐτῶν δώδεκα. 2. «Κορίτσι. 45-52 στ. Λουκ. σοὶ λέγω ἔγειρε. σήκω. Ιωάν. Μτθ. Μτθ. 30-34 στ. δ΄16-24. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . 5. ιδ΄22-33. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά.7-13 στ. θ΄1-6. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. Και είπε να της δώσουν να φάει. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. Α. 14-29 στ. 7. ι΄1-11. ιγ΄53-58. Ιωάν. Μτθ. ιδ΄1-12.

διδάσκοντας. παρά μόνο ένα ραβδί. καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. μὴ ἄρτον. να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. Και τι σοφία του δόθηκε. Καὶπεριῆγε τὰς τους).Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). ούτε ψωμί. εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. αὐτοῦ. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός). αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. ῥάβδον μόνον. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. αφού έβαλε το χέρι του. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή.35 Κων. Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. τους θεράπευσε. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. ούτε σακίδιο. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας).» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. Α. μὴ πήραν. καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα.

γιατί την είχε νυμφευτεί. μα δε μπορούσε. ήθελε να τον σκοτώσει. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν.36 Κων. Και όσοι δε σας δεχτούν. σ’ όποιο σπίτι. 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). Αλήθεια σας λέω. όταν φεύγετε από κει. πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. Α. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ.Λεξικό δάλια. γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. ούτε σας ακούσουν. Ἰωάννην. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . εἷς τῶν προφητῶν. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις. καὶ δώσω σοι. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. Α. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. βασιλιάς . με ὃ ἐὰν θέλῃς. (Ιωάννη). Και ήρθε η κατάλληλη μέρα. με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο.» συνανακειμένοις.» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. . διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα). καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι. καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ.Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον. Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της. ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ.37 Κων. Και αυτός αφού έφυγε. 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). Και αμέσως μπήκε (η κόρη). όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς.

» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε. καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε. τόπο να αναπαυθείτε λίγο. . Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε. Και αφού πέρασε πολλή ώρα.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ. τους σπλαχνίστηκε. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα. και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς.38 Κων. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. ἵνα κτήματα και χωριά.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν. στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. ομάδες-ομάδες. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δύο ἰχθύας. καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. Α. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. πάνω στο χλωρό χορτάρι. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά.αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). και του ανήγγειλαν όλα.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει).

καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .39 Κων. πεντήκοντα. καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. άνδρες.αντίθετος. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. (τρομαγμένα). Α. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή.). νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους.μ.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . ἕως Και αφού τους άφησε. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. εκατό ή των πενήντα. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε. δυσκολεύονται) πλέοντας. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. δώδεκα κοφίνους πλήρεις. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει. όπως και τα δύο ψάρια.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο. ομάδες-ομάδες. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν.

ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του. 24-30 στ. 31-37 . Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές.1-13 στ. περιοχή της Γεννησαρέτ*. σώζονταν (γιατρεύονταν). απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. Θεραπεία κωφαλάλου στ. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. 14-23 στ. 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν. 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια.40 Κων. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). ἐγώ εἰμι. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. ἐσῴζοντο. ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4. 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1.

3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. δηλαδή άπλυτα. ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). Μτθ. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. ἐσθίοντας ἄρτους. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα.41 Κων. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. ια΄38. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων. Α. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ.» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα. εξωτερικά. τυπικά). ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . οὐκ 7 ἐσθίουσι.

δῶρον. πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). τὸν ἄνθρωπον. μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. απ’ κοινῶσαι. ὅ ἐστι. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό.Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται. ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου.τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. παραβολῆς. τῇ μητρί αὐτοῦ. 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). Α. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἄλλα (κρατάτε). τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. αντί βοήθειας στους γονείς του).42 Κων. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν. Δεν καταλαβαίνετε πως ό.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά).

γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς). Μπήκε σ’ ένα σπίτι . ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). πονηρός.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. οι πλεονεξίες. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. ὑπερηφανία. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της. πονηρό μάτι.θ. τις ουσίες τους. της οποίας το αὐτοῦ. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον.» κυναρίοις βαλεῖν. ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού). βλασφη-μία. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. η υπερηφάνεια. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. οι φόνοι. τις χρήσιμες για τον οργανισμό). ο δόλος (η 22κλοπαί.» τὸν ἄνθρωπον. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον.}). ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. Α. αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς. μοιχεῖαι. ενν. οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι.}. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη .Κ. οι μοιχείες. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. η τρέλα. οι πονηρίες. ἀσέλγεια.43 Κων. φόνοι. Οι κλοπές. δόλος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η βλασφημία. πονηρίαι. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε. πλεονεξίαι. πορνεῖαι.Ν.Τ. 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή. ὀφθαλμὸς απάτη).

000 2. Α. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό. ὅ ἐστι διανοίχθητι. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. αὐτοῦ. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ.44 Κων. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα). τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει . Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. 1-9 στ. αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. 10-21 . και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του).Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου. Και όταν έφυγε για το σπίτι της. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι.» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως.

6. Λουκ.. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . 4. στ΄34-44. προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι. Μτθ.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. 22-26 στ. θ΄18-21. θα αποκάμουν στο δρόμο. ιστ΄21-23. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά.Λεξικό 3. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. Ιησούς τους μαθητές του. θ΄23-26. Μτθ. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 30-33 στ. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. 5. 27-29 στ.45 Κων. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ………. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. Μτθ. Α. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε . 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ.

12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας. Αλήθεια σας λέω. είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. 8 . πρόκειται να πιστέψετε. άφησε να φύγουν. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»). ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του). ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν. και δεν είχαν παρά ἄρτους. εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. Α. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους).» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν.» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά.» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. καὶ αὐτὰ. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ.46 Κων. απέναντι).) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. πειράζοντες αὐτόν. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ. η γενιά ζητάει θαύμα. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο.

Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε. τῆς κώμης. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. Και στο δρόμο . τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό. Α. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. Και δε θυμάστε. Και αφού έφτυσε στα μάτια του.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. τον θεραπεύσει). 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας. 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. (ενν.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. δεν ακούτε.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. για το θαύμα).47 Κων.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. τίποτε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους. τηλαυγῶς ἅπαντας. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. πεις τίποτα(ενν. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους. (ενν. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. γήινη.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε.

μου Σατανά. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). οὗτος σώσει αὐτήν.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες.48 Κων. αυτός θα τη σώσει10. καὶ ἀκολουθείτω μοι. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. ανθρώπους. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. θα τη χάσει. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. ενώ ο Πέτρος. 9 1 .» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. ἐλάλει. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. Α. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του. αὐτοῦ. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. είσαι ο Χριστός*. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός. κι ας μ’ ακολουθήσει.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι.

Ησαΐας ξστ΄24. θ΄43-45. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ι΄42. θ΄28-36. ………………. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν.2-13 στ. 3. Κολασ. θ΄46-48. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. ιη΄6-9. ια΄23. 5. 2. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. τη μοιχό και αμαρτωλή. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. Εβρ. θ΄49-50. δ΄6. ε΄29-30. θ΄27. ……………… ιβ΄30. Μτθ. 33-37 στ.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ. 30-32 στ. ιη΄34.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. θ΄37-42. Μτθ. ι΄27. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών .ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ.49 Κων.1 στ. Α. ιζ΄1-2. Μτθ. Μτθ. Σοφ. ιδ΄34-35. Μτθ. 14-29 στ.Σειρ. Να μη σκανδαλίζουμε στ. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. Λουκ. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. η΄ 31. 4.

εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς. καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα.Ν. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. που δε θα γευθούν θάνατο. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». . «Διδάσκαλε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. το κράτησαν κρυφό). Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. ἀλλὰ τὸν τους. 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). καλό είναι να μείνουμε εμείς.}. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. Και τῷ Ἰησοῦ. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι.50 Κων. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν. λευκὰ λίαν ὡς χιών.» Και ξαφνικά. αυτόν να ακούτε (προσέχετε). την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. ήταν πολύ φοβισμένοι. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν.» τρεῖς. Ας 5 Ραββί. και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν.Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. Α.Τ.

» αὐτόν. καὶ οὐκ ἴσχυσαν. ἄλαλον. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. το παιδί). αὐτοῖς. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν.51 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ῥήσσει αὐτόν. ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με.}). καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι).Ν.Τ. καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. ἀφρίζων. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 . και του ἐλήλυθε. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). μόλις τον είδε. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. Κι αμέσως όλο το πλήθος. καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. γενεὰ ἄπιστος. Α. κυλιόταν αφρίζοντας. 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε.Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα.» Και τον έφεραν κοντά του. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη).» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη.» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ. ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι. Και όπου (όταν) τον πιάσει. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν. ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον. Ως πότε θα σας ανέχομαι. καὶ του) τον χαιρετούσε.

28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. την .52 Κων. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. Α. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας. (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί. νηστεία (νηστεία ως μέσο). Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω. 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν. είπε: «Από παιδί. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν. ἀνέστη. κύριε. κάνεις). βοήθησέ μας. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι).» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω.» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε. 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων.» Αυτός παιδιόθεν. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν.» τῷ πιστεύοντι. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα.» ἡμᾶς. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι. εγώ σε διατάζω. όρθιο το παιδί).

ἀμὴν λέγω όνομά μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. Α. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι. Και όποιος με δεχτεί. οὐκ ἐμὲ δέχεται.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. γιατί είστε του Χριστού. θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. είδαμε κάποιον. αλήθεια σας ὑμῖν. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. ακόμα κι ελάχιστη. τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. μαθητής σου κι αυτός). ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. στο όνομά σου να δαιμόνια. μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). δέξηται. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. αὐτοῦ.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων.» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το. εξυπηρέτηση σας κάνουν. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. ὅτι Χριστοῦ ἐστε.53 Κων. ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. όποια .

54 Κων. βγάλτο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος).» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. φωτιά που δε σβήνει. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. Καλύτερα χωλὸν. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον.}). βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. στη πῦρ τὸ ἄσβεστον. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. σβήνει. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. κόψτο. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας.Λεξικό εἰς ἐμέ. εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. σβήνει. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται. περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. στην κόλαση των αιωνίων βασάνων). αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται.Π. Α. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. σκανδαλίζῃ σε. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. τοῦ πυρός. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του).

32-34 στ. Γεν. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. κδ΄14. ιθ΄3-9. Μτθ. ιθ΄16-30.Λεξικό 1. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. κ΄20-24. κ΄29-34 Έξοδ. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. Μτθ. Λουκ. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. σ……………. πάλι τους δίδασκε. Δευτ.. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. ιη΄31-33. ιη΄18-30. κα΄10. 1-12 στ. 35-41 στ. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. 2.Παροιμ. Εφεσ. κβ΄25-27. όπως συνήθιζε. Μτθ. Α. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ. ιη΄35-43. Μτθ. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. 17-31 στ. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. ιθ΄13-15. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . α΄27. 42-45 στ. 13-16 στ. καὶ ὡς εἰώθει. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. Λουκ. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν.55 Κων. 4. 3. . Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5.

3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της).Θ. » . ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν. αὐτόν. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ. καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. παντρευτεί με άλλον. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω.Θ. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. άνθρωπος να μην το χωρίζει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μοιχᾶται. αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία).56 Κων. οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού.» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ.Κ. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας.}). Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι. πειράζοντες γυναίκα του.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι. ἀλλὰ μία ένα σώμα). Α. είναι η βασιλεία του Θεού.}). σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε.Κ. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. διώχνει. 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε. κάνει μοιχεία. με την ὡς παιδίον. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. δε θα μπει σ’ αυτή (ενν.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία. πειράζοντάς τον.

ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. μὴ εἷς ὁ Θεός. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από .57 Κων. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. ο Θεός. ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. τη μητέρα (σου). μὴ φονεύσῃς. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας. γιατί είχε κτήματα πολλά.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). τα ευλογούσε (πολλές φορές). μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. μὴ κλέψεις. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. πήγαινε εἶναι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα). τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. όλα αυτά Διδάσκαλε. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα. 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. και έλα. πολλά κτήματα (περιουσία).» σου.Λεξικό αὐτήν. 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. ὕπαγε. να μην ψευδομαρτυρήσεις. Α. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. πιο νέος). έφυγε λυπημένος. να μη σκοτώσεις. 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ. να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. αὐτά. να μην κλέψῃς.» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε.

» Θεοῦ εἰσελθεῖν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε.Κ.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. «Να. Πολλοί. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. ενν. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. κοιτώντας τους διαπεραστικά.}). δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι.παρ’ όλους τους διωγμούς. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι. καὶ τῇ τρίτῃ . που είναι πρώτοι. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου.Θ. για αυτά που θα επακολουθούσαν). καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι.58 Κων. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι.» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ. καὶ ἐθαμβοῦντο. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). Α. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν.

43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι. και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. να μας το κάνεις. ας είναι δούλος όλων.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς).» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. Α. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος. ἀλλ’ υπηρέτης σας. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. ο γιος του Τιμαίου. καὶ βαπτιστείτε. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. ζητήσουμε.59 Κων. ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. ας είναι αὐτῶν. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς.λέγοντας: «Διδάσκαλε. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. ο Βαρτιμαίος. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα). θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. ὑμῖν. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι. ἔσται ὑμῶν διάκονος. οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε. κάθονταν στο δρόμο 1 . κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο.

Α. 2. 22-26 στ.19-21 στ. Ζαχ. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. έσωσε (από την τύφλωση). ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. 12-14.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. ἐλέησόν με. Σε φωνάζει. φωνάζουν τον τυφλό. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε. δρόμο. ἔγειρε· φωνεῖ σε. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ.του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. ζητιανεύοντας.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε. 20 . Ιησού. 5. ἐλέησόν με. κα΄1-10. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. ιβ΄12-16. ελεήσέ με. ιθ΄29-38. κα΄18. 15-18 στ. 4.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι).60 Κων. Ιωάν.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον. Ησαΐας ξβ΄11. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω. 3. Θάρσει. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. Μτθ. 1-11 στ. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. να κάνω για εσένα.

γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. Αφού το λύσετε. ιθ΄45-48. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. αὐτούς.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. 17. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. Μαλαχ. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. και (έτσι) τους άφησαν. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. Α. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. κα΄12-13. Ιερ. Μτθ. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ. Ησαΐας νστ΄7. Μτθ.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. αὐτόν. ἐφ’ ὃν το. . πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. καὶ λύουσιν και το λύνουν.61 Κων. Ζ΄11. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό.». κ΄1-8. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό.

γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους).τιδήποτε (ενν. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. οικιακό είδος) διά μέσου του ναού. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο.Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. (ο Κύριος) πείνασε. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. για πάντα). 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν. Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα. ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο). βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε.»(αιώνια. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα). εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. Α. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους).62 Κων. ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά.» τοῖς ὑψίστοις.

Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. ξεράθηκε. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε.63 Κων. 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ. Γι’ αυτό σας λέω. {Β.Και όταν στέκεστε για προσευχή. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. παραπτώματα ὑμῶν. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους).) . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). κοίτα. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ.» (Ενν. σπηλιά (άντρο) ληστών. Α.τι χόμενοι. ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. πόλη. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα.» κατηράσω ἐξήρανται. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο. για να σας τινος. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. (ενν.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. να συγχωρείτε ό.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς. ῥιζῶν. η συκιά που καταράστηκες. ἔσται το οποίο είπε. 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε. τη διδασκαλία Του).Π. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. καὶ ἔσται προσευχή σας. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του.

» Φοβούνταν το λαό. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. κ΄9-19. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. 38-40 στ. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο.. Ψ.… . Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. ριζ΄22-23. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. Ησαΐας κη΄16. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .. Μτθ. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό.» ἀποκρίθητέ μοι. καὶ ἀποκρίθητέ μοι. και (τότε) ἕνα λόγον. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4. Το δίλεπτο της χήρας στ. 28-34 στ.35-37 στ. Ιωάννη για προφήτη. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3.64 Κων. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ. Α. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. κα΄33-46. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1. 1-12 στ.» ποιῶ.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. 18-27 στ. ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν. Η εντολή της αγάπης 5. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε. …………. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. 13-17 στ..

Μτθ. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. γ΄11. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. γ΄6. απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. τον γιο του τον αγαπημένο. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. Ψ. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. κ΄41-44. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. κβ΄23-33. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. Δευτ. ἀγαπητόν αὐτοῦ. ρθ΄1. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν.Λεξικό Πράξεις δ΄11. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. Ιωάν. κβ΄41-45. Εφεσ. Α΄ Κορ. κα΄1-4. κβ΄35-40. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. κ΄45-47. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. Έξοδ. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. Α΄Πέτρου β΄6-8. άλλους σκότωσαν. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. Α. Μτθ. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. Δευτ. Ρωμ. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). Θα .» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. Μτθ. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. κ΄20-26. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. ι΄25-28. οὓς μὲν δέροντες. κγ΄1. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. κ΄27-38.65 Κων. Μτθ. α΄13. ι΄19-21. Μτθ. κε΄5-6. μόλις τον είδαν να έρχεται. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. Εβρ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στ΄4-5. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ.

14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. έφυγαν. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων. λέγοντας : .Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). αλλά. λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε).66 Κων. «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). στο θεό».Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). σύμφωνα με την αλήθεια. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε. έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν. Α. αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω). Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε. καὶ λέγει Καίσαρα». βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . όσα ανήκουν Καίσαρος. (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή.) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. εικόνα αυτή και η επιγραφή.» διδάσκεις. γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο.

ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι. ἀκούσας αὐτῶν 2 . ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. Κατά την ανάσταση λοιπόν. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. τη δύναμη του Θεού. ούτε γυναῖκα. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. Α. ἀναστῶσι. καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). στο περιστατικό με τη βάτο 20. ἀναστῶσιν. μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. απογόνους. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. ενώ παιδιά δεν αφήσει. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε.67 Κων. και η γυναίκα .» βίβλῳ Μωϋσέως. ἐσχάτη (όλοι).» γραμματέων. οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. κι ο τρίτος.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη). Αυτό. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν.

μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά.68 Κων. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος.Λεξικό συζητούντων. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. Α. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη. λαέ του Ισραήλ. Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου. ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή).» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. Αυτή είναι η πρώτη εντολή. δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. διδά. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου. 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει). Ἰσραήλ. άλλο). του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 .

γαζοφυλάκιο. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. όλα όσα είχε. Α. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς.» ἐν τοῖς δείπνοις. 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν.Κ. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα. (λέγεται) κοδράντης.}). Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου .69 Κων.Λεξικό ευχάριστα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .}. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά. τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο. κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του. στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον.Τ. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της.Ν.Θ.

Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). Ιωήλ γ΄3. πρέπει να γίνουν. Β΄ Πέτρου γ΄17. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. Αββακούμ α΄9. Ησαΐας ιγ΄9-10.Λεξικό 1. Ιεζεκιήλ λθ΄21. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. κα΄20-24. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε.70 Κων. ωραία οικοδομήματα. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων.θ΄27. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. πολλούς θα παραπλανήσουν. μην ταραχτείτε. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί.4. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. Δανιήλ ζ΄13. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. κα΄25-36. κδ΄42. Μτθ. Σοφονίας α΄15.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα. Α. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ.κε΄14. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. Αποκ. Α΄ Θεσσ. Δανιήλ. 1-23 Ιεροσολύμων 2. κα΄5-15.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. στ΄12-14. ιβ΄36-46. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δ΄23-28. κδ΄1-25. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. Μτθ. ε΄1-2. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. κδ΄29-36. Ιερεμ.

ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. αλλά ό. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. αυτό να πείτε. να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . χειμώνα.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. ούτε να σκέφτεστε. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας.71 Κων.Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. μηδὲ μελετᾶτε. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. ὑπομείνας εἰς τέλος. Α. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις. αλλά το Άγιο Πνεύμα. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. 2 .τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. οὗτος σωθήσεται. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί.

και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος.Π. προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι).Κ. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν.Θ. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. Α. μην (το) πιστέψετε.Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι». Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. αν είναι δυνατόν. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. ὧδε ὁ Χριστός. μέχρι τώρα. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. σκοτισθή-σεται. Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. . γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. σας έλεγα πριν). γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). ἰδοὺ ἐκεῖ. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. λιγόστεψε τις μέρες. Εσείς όμως προσέχετε.72 Κων. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή. Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. {Ι. μέχρι την άκρη του ουρανού. (έφτασε ήδη)στην πόρτα. πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. φύλλα.}). δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. Αλλά εκείνες τις μέρες. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες.} ). (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. ἐκλεκτούς.

πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). 5. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί.} ). παρελεύσονται. ὁ καιρός ἐστιν. 4. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. 10. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. ούτε ο υιός. Προσέξτε. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. οὐδὲ οἱ ουρανό. γιατί δε 33 Βλέπετε. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος. σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας. παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. 8. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ. 9.Κ. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. 32-42 στ. ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου). 3-9 στ.53-65 . ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. 43-46 στ.κ. 7.) πάντα ταῦτα γένηται. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 2. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 12-21 στ. γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. 3.73 Κων. και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος). 22-25 στ-26-31 στ. 10-11 στ. οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. 47-52 στ. γρηγορεῖτε. 6. ψευδοπροφήτες. Του φύση άπαντα {Ι.α. 1-2 στ. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε.Θ. ἀφεὶς του. Αυτά λοιπόν που σας λέω. Α. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν.

κστ΄17-23. κβ΄7-15. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. Α. καὶ από πολύτιμο νάρδο. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. ιη΄13-15. Ρωμ. ἀποκτείνωσιν. ιγ΄21-26. κστ΄30-35. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . κστ΄69-75. Λουκ. Ιωάν. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. κβ΄1-2. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. Ιωάν. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. Ιωάν. Μτθ. Ιωάν. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). Μτθ. Μτθ. Μτθ. Ιωάν. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. Καλό έργο έκανε σε μένα. Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. κβ΄63-71. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. Ψαλμ. Ιωάν. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. Η άρνηση του Πέτρου στ. Μτθ.» και την μάλωναν. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. πζ΄8-9.Λεξικό 11. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. του (Ιησού). κστ΄47-50. κστ΄36-46. 25-27. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. κβ΄54-62. γιορτή. κβ΄16-20. κστ΄51-56. 2 . και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. ιη΄17-18. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. κβ΄47. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. ιη΄1. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. Μτθ. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. κβ΄31-34. κστ΄57-68. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. κβ΄40-46.74 Κων. Ιωάν. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. Γαλ. κβ΄48-53. 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. η΄15. Μτθ. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. Μτθ. για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. κστ΄6-13. Μτθ.

Να τον ακολουθήσετε. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. έτοιμο. 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ.» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. Α. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου). 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί . δωμάτιο). Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. στρωμένο. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. αὐτὸν παραδῷ. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Εκεί ετοιμάστε για μας. 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. σ’ όλο τον κόσμο. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. ἀκολουθήσατε αὐτῷ. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς.75 Κων.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν.» αὐτῆς.» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου.Λεξικό πάντα. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. αὐτοῖς. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται).

27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. Γιατί έχει γέγραπται. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες). ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ. κλονιστούν. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες.76 Κων. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν.Π. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. αυτό είναι το σώμα μου. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας).» 2 . 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι. πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα. έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο.» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε .» και άλλος: «Μήπως εγώ. φάτε. Ο υιός του ανθρώπου.» σῶμά μου. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). (ενν.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ.Λεξικό παραδώσει με. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. Α. όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού. βέβαια. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. αυτός που τρώει μαζί μου. αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ Πάτερα). αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα.» πάντες σκανδαλισθήσονται. εγώ όμως όχι.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν.} Και αφού έψαλαν ύμνο. 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη.

καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με. ἀλλ’ εἴ τι σύ. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ. μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ. Α. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή.(αδύναμη). κοιμάσαι. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. λαλήσει δυο φορές.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. γη και προσευχόταν για να περάσει. πνεύμα είναι πρόθυμο. «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ. καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου). Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια.τι εγώ θέλω.77 Κων.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. αλλά τί ἐγὼ θέλω. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. . καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. θανάτου. ό. Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή. παρένεγκε τὸ σε σένα. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας).» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. απαρνηθώ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και έλεγε: «Αββά (πάτερ).» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς.τι εσύ (θέλεις). Δεν Σίμων. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε. όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. πατέρα. γιατί το ἀσθενής. Αλλά (ας γίνει) όχι ό. αν ήταν δυνατό. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν. αυτή τη νύχτα (απόψε).» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα.

Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. τον κράτησαν (συνέλαβαν). χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον.» 43 Καὶ εὐθέως.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. παραδιδούς με ἤγγικε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. αυτός είναι. τυλιγμένος με σεντόνι.}).» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων.Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών. λούθησεν αὐτῷ. πλησίασε. Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων). 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω.Π. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς. 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων. εἷς τῶν δώ-δεκα.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο.78 Κων. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί).Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). ένας απ’ τους δώδεκα.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε. γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν. ας πάμε. φτάνει ο Ἰσκαριὼτης. οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . καὶ Και όταν ήρθε. Να αυτός που με παραδίδει. Α. ραββί. ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. «Χαίρε δάσκαλε. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. τῶν πρεσβυτέρων. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες). καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης. (αυλή του Ν. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με.

λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία. και οὐκ ἦσαν. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν.}) ήταν σύμφωνη. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν.Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .79 Κων. Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. {Π. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά).Τ. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν. Τι σε κατηγορούν αυτοί. ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού). συνεδριάσουν).» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες.Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν. Α. τὸ φῶς. ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν). 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν. (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες.Ν.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . ουρανού. κατ’ αὐτοῦ.

Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό. 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. Α. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου.80 Κων. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. καταλαβαίνω τι λες. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. βλέποντάς τον πάλι.Λεξικό ἔνοχον θανάτου. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. . Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. και ένας πετεινός λάλησε. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν. απ’ αυτούς. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει.

. 40-41 στ.33-38 στ.126 Κων. Μτθ. 19. κβ΄37. Μτθ. κζ΄1-2. κγ΄49. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. κγ΄11. κγ΄26-43. Μτθ. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .. Ιωάν. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ. κζ΄27-31. Η σταύρωση του Κυρίου 4.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. ιστ΄13. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. Ιωάν. ………………. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ. ιθ΄17. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3. 39 στ. Ο θάνατος του Κυρίου 5. ιθ΄1. Μτθ. 10.40 στίχοι 16-19: Λουκ. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. 16-19 στ. ιθ΄38-42. κζ΄45-51. κγ΄44-46. Μτθ. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. Μτθ. 23-24.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1.. κγ΄47. Ιωάν. Ιωάν. κδ΄10.20-32 στ. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. 1-15 στ. Α΄Τιμόθ. Μτθ.32. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. κγ΄1-4. α΄20. Η ταφή του Κυρίου στ. κγ΄50-55. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον. 11-18. 22-26. ιη 28…………….Ρωμ. Ιωάν. κζ΄32-44.

3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε. 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό.» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. τον Βαραββά.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας. Α. τίποτα.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν.Τ.127 Κων. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο. φόνον πεποιήκεισαν. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια. ἀρχιερεῖς. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον.Ν. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα.}).» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον. «Εσύ το λες. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος.» καταμαρτυροῦσιν. Πιλᾶτον. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. παίρνοντας πάλι το λόγο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»). ζητούσαν.» Σταύρωσον αὐτόν.» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς.

βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. σταυρώσωσιν αὐτόν. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). μηνευόμενον κρανίου τόπος. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του.(σημαίνει) μεταφρασμένο. τόπος Κρανίου. τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου.128 Κων. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. πραιτώριον. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. αφού τον μαστίγωσε. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. καὶ τον έφτυναν και. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. Α. αὐτῷ. ὅ ἐστι μεθερ. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. για να σηκώσει το σταυρό του. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. ποιος και τι θα πάρει. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. 2 . παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. να σταυρωθεί. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. έναν λῃστάς. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο.). ἔλαβε. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Όμως αυτός δεν το πήρε. Ιουδαίων». 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων.μ. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. καὶ Ιησού.

τον Ηλία φωνάζει. κατέβα απ’ το σταυρό.). Ελωί. βασιλιά του Ισραήλ. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω. ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. κάτω. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι. μεγάλην ἐξέπνευσε. Ω! Χριστέ. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή).) Τρέχοντας ένας.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. Α. ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν.μ. 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη. γιατί με εγκατέλειψες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μεταξύ των παρανόμων. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας .129 Κων.» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. Θεέ μου.). που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. εσύ που Οὐὰ. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει. τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. λιμά σαβαχθανί.

τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου).} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού. ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. δηλαδή παραμονή Σαββάτου. Ιεροσόλυμα. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. εὐσχήμων βουλευτής. τολμώντας.Τ. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή.Ν. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. και επειδή ήταν προσάββατον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) .130 Κων. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. Παρασκευή. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. (που Ἁριμαθαίας.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. δυνατή φωνή. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. τον αὐτῷ. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. Α. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. και η Σαλώμη*. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου.Λεξικό ἦν Θεοῦ. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. ήταν) σημαντικός βουλευτής. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης.

γ΄15-18. Μτθ. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. κδ΄1-3.131 Κων. Εφεσ. κη΄1-2. το σώμα του Κυρίου). Μτθ. ι΄40. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. Η Ανάληψη του Κυρίου στ. Εβρ.δ΄3.56. Ιωάν. κδ΄4-5. γ΄1-9. Πραξ. 12-14 στ. Ιωάν. Γαλ. ιβ΄2. κ΄19-23. έρχονται στον τάφο. ………………. γ΄16. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. ι΄12. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. η΄1. Ιωάν. κδ΄13-48. Μτθ. κη΄19. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. ε΄12-16. β΄38. α΄20-21. Μτθ.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. Πράξ. Α΄Κορ. Ρωμ. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. Μτθ κη΄16. ………………. η΄2.Εβρ. Και πολύ πρωί. Ιωάν. κ΄12. Ιωάν. ι΄44-46. Μαρκ. κδ΄47. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . κβ΄44.13. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζ΄ 55………………. Α΄Κορ. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. κγ΄56. κη΄3-8. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν.Πράξ. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. κζ΄56. Ιωάν. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. ………………. κ΄1. ι΄17-19. 5-8 στ. ιθ΄11-14. 15-18 στ. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. Α΄Πέτρου γ΄12. α΄18-24. Α. ιστ΄16-18. Και αφού πέρασε το Σάββατο. κ΄17.47. α΄3. στ΄47. 1-4 στ. β΄16. δ΄50-51. κ΄7-12. 9-11 στ. Μτθ. γ΄12………………. ιδ΄3. Μάρκ. κη΄3-9. Ιακ. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. α΄9-11. αφού ανέτειλε ο ήλιος. γ΄1. η΄34. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3.ιβ΄48. ι΄8. Α΄Τιμ.12 στίχοι 5-8: Λουκ. Κολασ.

Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). ἠπίστησαν. ἠγέρθη. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. έκλαιγαν.). καθὼς εἶπεν ὑμῖν. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε. Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. γιατί . ἐκείνοις ἐπίστευσαν.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς. Α. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. ἀγρόν.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία. πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές.α. κ. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς).132 Κων. έφυγαν απ’ το μνημείο. απίστησαν( δεν πίστεψαν). δεν είναι εδώ. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. ζητάτε το Ναζωραίο. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους. τον σταυρωμένο. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν.

Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. καὶ καλῶς ἕξουσιν. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. θα σωθεί. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. αφού τους μίλησε. λοιπόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. . Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. 3. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. Α.» {Ωρ. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί. Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας. Εκείνοι.} (Μάρκ. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. απ’ την άλλη. Σίμων. } ( Μάρκ. κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν.Τ.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. αγαπημένος ή Χριστιανός. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. αυτό δε θα τους βλάψει. δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). Αμήν. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο).133 Κων. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν. Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών).αυτιά. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. ἀμήν.Ν. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . ομοεθνής. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. Γ. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός.). στενός συγγενής.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. σωθήσεται. θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες.Κ. εξάδελφος. θα κατακριθεί. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). 8.

Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία. η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη.» (Μάρκ.Τ.Ν. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού.Τ.) Αλλά και μεταφορικά. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα.» (Μάρκ. αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. ( Μάρκ. (Μάρκ. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. που ζουν σαν τους χοίρους. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. Α.»{Ζ. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». το σταυρικό. και τότε και σήμερα. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. ασθενειών.α. (Μάρκ. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής. ή απλώς βλέπουν θαύματα. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. 10.}. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. δίκαια ο Θεός. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. {Π. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό. 13. ιδ΄63}). αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί.(Μάρκ. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας. (Μάρκ.. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. ιζ΄13). (Μάρκ. 9. (Μάρκ. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας.Ν. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. δ΄12) 4.134 Κων.{Μάρκ. 11. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). 12. 8. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ. 7. (Μάρκ. Κυριολεκτικά δηλαδή. 6. 5.} Συμπερασματικά.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο). καταπίεσης. . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Γραφή. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου. ακούνε το κήρυγμά του. κ.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ..

Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου.}. {Π. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. κ. . δηλαδή θα καθαριστεί.{Ζ. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ. άκακος. όσιος. Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. κατά κόσμον Βρέφους. ζ΄26-27). Διαθήκης. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. 13. ώσπερ οι αρχιερείς. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής).} (Μάρκ. ( Μάρκ. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις.τ. κενοί. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. (Μάρκ. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. και με κάθε πνευματική θυσία. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. Συμβολικά. ελεημοσύνη. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. 16.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των. αμόλυντος και άκακος που ήταν. «αλισθήσεται». αμίαντος. (Μάρκ.α. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. έπειτα των του λαού. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο.κατά λάθος(!).λ. 15. 21. κ. ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. 17. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. δηλαδή θα καθαριστεί. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. προσευχή. γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό. σαν την αποξηραμένη συκιά.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. ( Μάρκ. αλλά να υπηρετήσει. στείροι. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ. μόσχου. Αλλά η Π. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην. Α. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει. 20. γινόμενος θύτης και θύμα. τράγου.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. (Μάρκ. 18. . ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. Διαθήκης 14. 19.Τ. (Μάρκ. Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. Διαθήκης. ιβ΄8). δηλαδή όλους μας.135 Κων. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. Διαθήκη είναι τύπος. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. ιδ΄22. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός.Ν. δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος.» (Εβρ.

Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. αργία του Σαββάτου.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν.Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. (Μάρκ. 25.α. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. 28. καθαρισμοί.136 Κων. (Μάρκος γ’5) 22. Πρώτη ώρα σήμαινε. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα. ( Μάρκ.– παρά στην ουσία. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. κ. Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον…. ρθ΄). Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ).κ. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ.25). τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. 26. Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. Χριστούγεννα).ο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του.ιβ’3). Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. . 24. Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο.α. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. Προσπαθεί ο Ιησούς. 23. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου.). διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα.κδ’8). ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης. Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό. Μ. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς». όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12.. Παρασκευή. 27. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. Α. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. τις σημαίες του. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). κ. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. ια΄31. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων.

). (Μαρκ. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. την προηγούμενη μέρα. ιε΄7). Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. κγ΄9. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό. Ο Κύριος όμως. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του.Λεξικό 29. 2) της ασυνεσίας.(Μάρκος α΄16) 33. 1) της αφοβίας του Θεού. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. ( Μάρκος β΄26) 31.» (Ιωάν. λ΄7. για να ευχαριστήσει το λαό. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού.137 Κων. (Βασ. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου. “έλλα”-2000. (Μάρκ. 36.( Μαρκ ιστ’9) 9. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους. έγινε μέγας αρχιερέας. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. ιε΄43) 34.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα. Α. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη. ο εβραϊκός όχλος. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου. α΄45-51). από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. γ΄18). 3) της αγνωσίας. 35. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής). Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. α΄35-40). εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ. 4) του ψεύδους.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9).Κ. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. οι Ρωμαίοι το .) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. σχήματος Χ σταυρό. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. και αλλού. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. (Μάρκος ιδ΄1) 32. Τα δαιμόνια. Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο). 5) της κενοδοξίας.31 εκδ. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. Γ΄ Βασιλειών β΄27.

Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. (Μάρκ. επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». (Μάρκ.α. 43. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». που επίσης ρίχνονταν εκεί. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. του Πέτρου και του Ανδρέα. α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ. Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. . στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. 42. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. η Καπερναούμ. (Μάρκ. η Ναΐν. κ. 44. (Μάρκ. η Κανά. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. η Χοραζίν. 39. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ».) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. . Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. (Μαρκ. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα. (Μάρκ. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων.Κ. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. Α. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». σε καιρούς αποστασίας. Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. κ. (Γ. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών.( Μάρκ. Ζαβουλών. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. (Μάρκ. Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. 40.138 Κων. Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. βόρεια της Καπερναούμ.α. 41. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. Νεφθαλείμ και Ασήρ. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. 38. τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». Φοίνικες και Σύριους. εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ.

46. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά. (Μάρκ. αργότερα. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια.Χ.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά.π. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους.» (Γ. κ. ( Μάρκ. (Μάρκ.( Μάρκ. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. 51. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. Ίππος. (Μάρκ. Φιλαδέλφεια. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. (Μάρκ. Α. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. Γάδαρα. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. ( Μάρκ. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί. Ραφάνη. όπου και θαυματούργησε. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά. 50. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις . ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. του πολεμιστή και του ποιητή. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 48. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί.139 Κων. Δαμασκός. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. (Μάρκ. Γέρασα.α.Λεξικό του θαύματος. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. (Μάρκ. ακέραιος και ισχυρός. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ.λ. Στην πατερική γλώσσα. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. 49.Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . ως προς το θρήσκευμά της. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις. 52. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών. πράξεις διαζυγίου. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. α΄19) 53. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. τη Βηρσαβέε. αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση.Κ. Πέλλα. ακόμα και σήμερα. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων. . ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. 47. Συνέτασσαν συμβόλαια. ζηλωτής του Θείου Θελήματος. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα.

γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. 56. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. Έτσι. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. όπου και μαρτύρησε. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. (Δ΄ Βασ. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. (Μάρκ. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. 60.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. κεφάλαια ιζ΄. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). (Μάρκ. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. Α. 58. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα.140 Κων. 55. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής. 61. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. (Μάρκ. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. Ηρώδη Αντίπα. την οποία αργότερα έδιωξε. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. (Μάρκ. Στους στίχους Γ΄ Βασ. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». γ΄18) 59. 57. κ΄28). (Μάρκ. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο.» (Ιωάν. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. (Μάρκ. . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου.Χ. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα.

μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος. Α.. ιδ΄7). Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος. Η μητέρα του Αγία Ελένη. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα.Χ.: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης). επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. Εκείνα τα χρόνια. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. ιστ΄7. Μοριά και Άκρα. γ΄8) 63. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. (Μάρκ.Χ. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα.Χ.Χ. ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. εικοστός αιώνας: Άγγλοι. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου. Αμφότερα τα αδέλφια. Τέλος. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ.Χ. κζ΄29). Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. δηλαδή γιους της βροντής. θρησκευτικό κέντρο. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. Β΄ Παραλ. κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ.141 Κων.Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. 1099: Σταυροφόροι. Το 325 μ.Χ. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του. λστ΄17-20). Το 330 π. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ. 637 μ. μαζί με τον Πέτρο .Χοσρόης. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. Ν. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. Εβραίους και Μουσουλμάνους.Χ. 1948: εντάσσεται ο δυτ. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου.Χ.: Πέρσες. ιδ΄13. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά).ιη΄21). 868 μ. (Μάρκ. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. Ιακώβ). (Μάρκ. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. με θαυματουργό τρόπο. Σύμφωνα με την Α. ιθ΄1. την κατέλαβε ο Μ. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. ιθ΄10-11). ι΄46) 64. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. Αλέξανδρος. α΄19) 62. Γραφή (Δ΄ Βασ.10). 1517: Σελήμ-Τούρκοι. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. και την έκανε. για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του.Χ.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ. αλλά δεν τα κατάφερναν. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. Στους .

69. της Παλαιστίνης. απιστίας. 67. 68. περιοχή των Ιουδαίων. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν.5 μέτρα). Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου. Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ.Κ. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα.» (Μτθ. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. . αυτός που τον πρόδωσε. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. ο Πέτρος). μιας και ήταν Ναζιραίος. Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. Τότε είχαμε και την καθαρή. Αρνών. Μαλαχίας γ΄1. φιλαργυρίας και .142 Κων. φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια). Γραφή (Ιαββώχ. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη. στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). κ. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. σελίδες 334-335 (Μάρκ. Διαθήκης. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια.βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. γ΄19) 70. ο μοναδικός. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει.Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. Απιστίας βεβαίως. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. δ΄5. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. «φιλαργυρία νοσήσας». 66. Όσους μετανοούσαν. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη. (Ο Γ.(Μάρκ. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. για πρώτη φορά. τον πρόσκαιρο. Όμως αργότερα. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. Ο Ιωάννης είχε 65. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. (Μάρκ. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος.α).Κ. Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας.τελικά. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. (Μάρκ.χ. (Μάρκ.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ.

μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου. κ΄2. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. 74.Χ. Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. δηλαδή. έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα).Δ. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β.143 Κων. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. κάνοντας πολλά θαύματα. όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. α΄21) 72. σαν να απευθύνονται. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. η παρουσία του . ταπεινός και αγαπητός. η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. στη δίκη του Δασκάλου του. (Μάρκ.(Μάρκ. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. 75. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο.Χ. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. 1). Εκτός της Αποκαλύψεως. σταθερός στην πίστη δηλαδή. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη».χ ο Ανδρέας).( Μάρκ. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. ιθ΄27). σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. ιγ΄23.α. κ. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. «ευσχήμων» βουλευτής. ιθ΄26. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. 1). στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. κα΄7). Α. (Μάρκ. Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ. Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. . Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. ακολούθησαν τον Κύριο. γύρω στο 100 μ. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . 76. (Μάρκ. Τέτοια λοιπόν περιστατικά. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. 77. την Αποκάλυψη. όπως και όλων των προφητών. (Μάρκ. έστω έξω του κτιρίου. οι οποίοι μετά το θάνατό του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. η΄27) Καπερναούμ . Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. α΄4) 71. (Μάρκ. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. 73.

).Κ. β΄48-50. ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. Β΄ Παραλ. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας.) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία.» (Εβρ. διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι.(Ι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» (Α΄Πέτρου β΄9). ακολουθώντας κάποιο τυπικό. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας. Λουκ.» (Ζ. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού). Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην. γ΄11). αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. 83. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). που είναι πλέον κενό γράμμα. Έξοδος λζ΄3-5. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. (Μάρκος στ΄3) 84. θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων». ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. ιδ΄. ιθ΄26. Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. Αυτή είχε δέκα τάγματα. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε). Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). (Μάρκ. Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον. 80. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον.) Δηλαδή ο καθένας πλέον. γ΄14. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου.Λεξικό 78.Κ. (Μάρκος ε’ 9) 81. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών. Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων».Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο.144 Κων. (Έξοδος κστ΄33. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική.Θ. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. ιβ’46-50. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. βλέπει και τον .). τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. β΄4. σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. Πραξ. Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. ι΄19-20). (Λευίτ. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. Α. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος.α. Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος. (Μάρκος α΄40) 82.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων». ιε΄38) 79. κ. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. Ιωάν. Λουκ ιζ΄1224).

τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς. πριν γνωρίσει τον Κύριο. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου .Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Παπίας. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. η Ιωχαβέδ. Ιωάν. ιστ΄1-10.145 Κων. σελ. Συγκεκριμένα. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. κ΄11. 10-18. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους.. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο. Λευιτικόν.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. τις δέκα εντολές. χωρίς να τα εξηγεί. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος.Σ. Μάρκ. Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια.» (Ειρ. Ο Θεός. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του. Λουκ. ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . ην και σώζεσθαι…» (Ευσ.) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. μετά την Ανάσταση. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα). Από εκεί κατέληξε. Επιφάνιος. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του.) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. (Μάρκος ιε΄40) 85.». Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη.). (Ι. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. κη΄1-10. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας. (Μάρκ. Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος). Έξοδος. χάρις στη Θεία Πρόνοια. στήλη νεφέλης. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. κδ΄1-12. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . σύμφωνα με την Α. Διαθήκη : Μτθ. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. ιε΄40) 86. προς τη γη της Επαγγελίας.» (Ω. Α. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών.) (Μάρκ. αγανακτώντας. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. έκανε ανήθικη ζωή. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. 144 του παρόντος βιβλίου). δ΄21) 88. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. Η τελευταία (Αριθ. κ΄1-2.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου. άμεση συνομιλία μαζί του). β΄14) 87. (Μάρκ. Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο.

όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν. ομιλία αλληγορική (Ι. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος.). Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. στην ίδια θέση.Χ. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. εκτός του Μάρκου. (Μάρκ. λβ΄1-43). ιθ΄19).Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος. 94. τέλος. 95.Κ. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι). αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. (Μάρκ. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. όμως η κύρια ήταν η νότια. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. όχι πλούσιος. 91. Σαν συγγραφέας. λγ΄1-29). β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. κδ΄2). αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. α΄26). όχι μόνο απ’ το λαό. τον πρόναο. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα.Χ.Χ. Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. Ναζωραίοι. Σαν ιστορικός. (Μάρκ. επί του οποίου ακόμα και σήμερα.Β. στην Α. εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. Σημαίνει αντιπαράθεση. όχι σπουδαγμένος. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος.) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε . όχι από γνωστή πατριά. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). απλούς ψαράδες. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. Ναζωραίο τον ονομάζουν. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. σύγκριση.146 Κων. . Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. 90. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ..(Μάρκ. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. (Μάρκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. καθώς και πιθανόν. κάθε Παρασκευή. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . προσεύχονται οι Ιουδαίοι. Ο Πέτρος (Πράξ.). κστ΄9). Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. 93. Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. (Μάρκ. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. περιτριγυρισμένη από λόφους. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. Διαθήκης. τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. β΄51). σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. Από τη Ναζαρέτ. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους.Χ. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος.Χ. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους. 92. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου. περιφρονητικά.

Λουκ. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ.Λεξικό μερικές. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. Α. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. Λουκ. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. ιγ΄24-30. ιγ΄31. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. κι αλλού. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). του σπόρου (δ΄26 -29). κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. θ΄7-15. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. του λύχνου (δ΄21-25). Δ΄ Βασ. (Μάρκ. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. ιδ΄9-10. του σιναπιού (δ΄34). ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. δ΄2) . ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. της ζύμης (η΄15-16). ιγ΄28. ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ.147 Κων. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ.χ. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. 3642 Το σινάπι Μτθ. Π.» (Μτθ. ιγ΄3-18.

(Μάρκ. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία.α. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων. Ήταν έγγαμος. Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. ε΄3-10. Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». Αριθ. σύμφωνα με την επιθυμία του. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε.17 και Έξοδ. κ. οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. ιδ΄29).Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. Α. αυτοκτόνησε. ιβ΄46). Ήταν. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. πρώτος θαυματούργησε. πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. Μτθ. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ.Χ. πιθανώς. ιστ΄2. (Δες Ιωάν.Λεξικό 96.148 Κων. θ΄5) και. σαφώς. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή.36 και Έξοδ. (Μάρκ. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. ι΄ κεφ. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. β΄). ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). δ΄821). Λουκ. δε λογάριαζε τη ζωή του. αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. σε τέτοιο σημείο μάλιστα. Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. ιη΄10). όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. στ΄69). ιδ΄1) 97. στην Αίγυπτο. – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο).Χ. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. α΄16) 98. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. και ασχολούνταν με την αλιεία. όπου και σταυρώθηκε. α΄23-31. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. ιθ΄33. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. β΄9). κη΄16. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. η΄14-15).

«Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος.(Μάρκ.15). Ιεζ. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. η΄26. κ΄10. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. λατρείας και αγαθοεργίας. την Κυριακή δηλαδή. ιη΄31. κ. η΄912 και Ωσηέ β΄11). μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή .). Έξοδος κε΄4. κγ΄ 7. ιθ΄3. Ήταν κατά την Π. της Θείας ως έοικε δίκης. δηλαδή δικαίους.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. α΄1. ιε΄17) 100.17. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα). λα΄22. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος. {Η άποψη του Β. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. ιθ΄2. οι γέροντες. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις. ιε΄1) 99.13.τ. να καλούνται επίσκοποι. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. Έσδ. » Β.» {Ευσ. Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. Β. Ιερ. Ιωάν. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. Αποστολική Διακονία.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. κζ΄ 2. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. β΄2-3). Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. (Α΄ Μακκ. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του. Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία. Όμως οι οπαδοί του. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. Δαν. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου. ιστ΄19. Πορφύρα : Το επίσημο. Παροιμ. Λευιτ. κη΄9-10. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. συνήθως. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31).13.α. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». αι. σελ. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ.} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. χαράς. (Μάρκ. ζ΄33) Αργότερα . Β΄ Παραλ. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. κ. Εσθήρ η΄15. άτομα.λ. Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. μέχρι γελοιότητος. κγ΄15.24. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ.). ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ.5).Κ. τιμούμε την πρώτη ημέρα. Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία.22. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης.Χ. Αριθμ. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. (Μάρκ. β΄ εκδ. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. ι΄9. γ΄14.38 και ιθ΄4-6. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων. α΄21) 102. Λουκ.20. Κριτ.9.149 Κων. Migne 20} (Mαρκ.24 και Ιωάν. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες. Όταν οι Ιουδαίοι. οι σεβάσμιοι. η΄14. Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους. ε΄7. 238. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ.).12. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π. Α. ζ΄13) 101. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. βασιλικό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ι΄14).

για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. ( Μάρκ. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. κζ΄56).α. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». οι Ισραηλίτες. 14). κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. πράγμα που το πέτυχε. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». νομίζοντας κι αυτή. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. Α΄ Παρ. ιβ΄18) 103. ιε΄23) 109. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό μειοψηφία. (Μάρκ. β΄15) 112. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. (Μάρκ. Λουκ. . (Νεεμ. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. ( Μάρκος γ΄18) 107. (Μτθ.Χ. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί.150 Κων. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. ια΄8). όπως κι οι περισσότεροι. Αναφέρεται και στο Μτθ. με το αζημίωτο. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. Α. γ΄1) 111. γύρω στο 600 π. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. ζ΄34. Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. η΄1-8). όπου και συγκεντρώνονταν.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. στα Ιεροσόλυμα. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. ε΄ 35. 108. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. Ιωάν. στα χρόνια του Κυρίου. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). εγγονό του Νώε (Γεν. κα΄31. ιστ΄2). Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. α΄13). (Μάρκ. τελώνης και ο Ζακχαίος. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. (Μάρκ. Ιουδαϊκός πολ. αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Λουκ. 2ο 8. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. ι΄17. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. γ΄8) 105. στ΄3) 106. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. (Μάρκ. απ΄ το λαό. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. 113. Πράξ. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. ι΄15. ιθ΄2) . κστ΄23. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. αλλά αργότερα. ιη΄10-14). Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. » (Μτθ. (Μάρκ. ιε΄16) 110. θ΄2). κ. ιε΄21. ιε΄40) 104. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα.

δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ.Χ. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο. Από εκείνη την εποχή και πέρα . ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ. 2ο. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. α΄42).» (Μτθ. κγ΄. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. κε΄22. ε. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους. Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. ε΄16.). (Μάρκ. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». ιβ΄35. Ιερ. είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. 8.α. εκτός των άλλων. στ΄17) 118. κα΄3-4). ιθ΄29. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. Λουκ. γ΄8) 115. ο Γαμαλιήλ. δυστυχώς. πολ.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα.Χ. Στην Κ. Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. ιδ΄6). Ιωάν. Ωσηέ θ΄13). Α΄ Βασ. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. τυπολατρική και υποκριτική. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. β΄42. όσιοι {Β. η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. τυπικές διατάξεις.Λεξικό ιδ΄20) 114. κγ΄5). λβ΄30). στα επόμενα χρόνια. Γενικά «…. (Μάρκ. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. ια΄ 21-22). ιστ΄6). Ιεζ. οι οποίοι αναφέρονται στην Π. Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου.) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. β΄18) 116. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. σελ.Β. στ΄14). προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ. γ΄18) 117. γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. ξερή. απ’ τους Μουσουλμάνους.Β. τη ναυτιλία και τις τέχνες. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. Ν. Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. ιδ΄61) . διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. Ιεζ. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. ο Απόστολος Παύλος. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π.Χ.Χ. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. σκοπός των Φαρισαίων. Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. α΄43-48.14). όπως ο Νικόδημος.151 Κων. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. δ΄3. όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. (Μάρκ. ι΄3.» (Μτθ. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. γίνεται έδρα επισκόπου. ιστ΄6). Β΄ Μακκ. 237). Ιουδ.}). κγ΄3). κστ΄2-15. Α. Τέλος τον 4 ο μ. δ΄42) (Μάρκ. στο σημερινό Λίβανο. Φίλιππος ο Ηρώδης. οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. γ΄5). ( Μάρκ. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». Όμως. αιώνα.» (Ιωάν.

6. 20-27 στ.35-43 στ. 13-17 στ. 21-28 σ. 34-38 στ. 25. 10. 1-20 Στ21σ στ. 7-12 στ. 17. 40. 18-22 στ. 34. 5. 9.1-13 στ. 23-28 στ. 30-34 στ. 14-23 στ. 16. 39. 7. 43. 19. 40-45 στ. 30-33 στ. 35. 1-6 στ. 45. 35-39 σ. 13. 44.2-13 στ. 37. 47. 1-9 στ.1 στ. 26-29 στ. 31-37 στ. 42. 21-25 στ.152 Κων. 2. 1-6 στ. 14-20 σ. 31. 14. 29. 11. 38. 35-41 στ. 13-19 στ. 1-20 στ. 46. 22-26 στ. 30. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 36. 8.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 28-30 στ.Λεξικό 10. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 18. 28. 12-13 σ. 33. 1-12 στ. 35-44 στ.9-11 σ. 14-29 . 22. 21. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 3.7-13 στ. 14-29 στ. 53-56 στ. 24-30 στ. 26. 31-35 στ. Α. 15. 32. 29-31 σ. 4. 41. 24. 20. 1-8 σ. 23. 30-34 στ. 10-21 στ. 27-29 στ. 24-34 στ. 12. 21-23. 45-52 στ. 27. 32-34 σ.

24-37 στ. 69.53-65 στ. 13-17 στ.153 Κων. 80. 89. 15-18 στ. 87. 74. 47-52 στ. 1-15 στ. 71. 38-40 στ. 35-41 στ. 59. 88. Βιβλιογραφία . 10-11 στ. 42-45 στ. 92. 63. 72. 1-11 στ. 81. 19-20 10. 12-14 στ. 68. 32-42 στ. 62. 75.20-32 στ. 1-12 στ. 9-11 στ. 67. 77. 1-2 στ. 27-33 στ. 85. 64. 78. 1-4 στ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 1-12 στ. 58. 79. 83. Α.35-37 στ.Λεξικό 48. 51. 70. 93. 66. 22-26 στ. 65. 49. 91. 32-34 στ. 17-31 στ. 12-21 στ.19-21 στ. 16-19 στ. 28-34 στ. 56. 43-46 στ. 61. 95. 50. 66-72 στ. 33-37 στ.33-38 στ. 52. 90. 94. 1-23 στ. 38-50 στ. 22-25 στ-26-31 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 53. 39 στ. 13-16 στ.12-14. 15-18 στ. 46-52 στ. 86. 54.42-47 στ. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 55. 84. 82. 3-9 στ. 40-41 στ. 5-8 στ. 30-32 στ. 73. 57. 41-44 στ. 76. 18-27 στ. 60.

«Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19. Θ. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. . Αλιβιζάτου. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Θ. Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10. Α.ερμηνευτική απόδοση » Ι. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12.. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι. 4. Τρεμπέλας .24 . Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 . 2. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α. . Γραφής» Ι.Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 . Αντωνιάδου. Ν. Α.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6.Λεξικό 1. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. 3.Ν. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. Βέλα. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20.22. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π. 5. «Η Καινή Διαθήκη» Ε. Ε. Γ. «Οι βίοι των Αγίων» Μ.«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9. «Λεξικόν των Γραφών» Γ.154 Κων.