1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

πατριαρχεία. 8. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .4 Κων. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). τη γλώσσα. 4.α. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. 11. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. 5. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. 2. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση. ενώ οι αστερίσκοι (*) . το ύφος. Κολιτσάρας. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. όπως οι Π. κ.α. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). δυστυχώς. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. 7. που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. Συχνά. Α. 12. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. τον τόπο συγγραφής. 09/ 04/ 11 10. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». Ι. Β. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. όπως στη Θεία Λειτουργία. 6. βιβλιοθήκες. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. δηλαδή για τη δομή.Λεξικό 1. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Βέλας. Ν. Γραφής. 3. Τρεμπέλας. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. και αλλού]. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής. ευαγγελικών. κ.

Ν. : Ευσέβιος Ζ.Τ.Β. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου. Α. πατέρων 2. με θείο φωτισμό. : Ιώσηπος Γ. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ. : Ωριγένης Ιωσ. : Βασίλειος Βέλας Ι. Τρεμπέλας Β. Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . : Ιωάννης Θ. Κωνσταντίνου Π. : Π. : Γεώρ.Κ. Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη. Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι.Χ.Κ.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» .Π. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α. Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας.Κ. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η . δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ. : Ειρηναίος Ευσ. Κολιτσάρας Ι.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. : Ιωάννης Σταματάκος Β. Παύλος).Ν. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα». στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.Σ.Θ. : Ζιγαβηνός Θφ.5 Κων. διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος. ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». : Φεοφύλακτος Ω. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο.

3. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. ιά . Ιησούς του Ναυή. Επιστολή Ιερεμίου. Θρήνοι Ιερεμίου.» (Β. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Βαρούχ. Ησαΐας. την Αγία Γραφή. επιστολές και (ένα) προφητικό. Σοφία Σειράχ.Π. Κριταί. Ιερεμίας. μια ενότητα αδιάσπαστη. Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά.» (Α΄ Κορ. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. Ιεζεκιήλ. Α. Δανιήλ. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. Ιωνάς. Νεεμίας. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων . Μαλαχίας. Αββακούμ. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Σύνολο 49 βιβλία. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. Ιώβ. Β΄. Έξοδος. Διαθήκης : Γένεσις. Ζαχαρίας. Σοφία Σολομώντα. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. βέβαια των προφητών της. Εκκλησιαστής. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Ναούμ. το κατά Μάρκον. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι. ιδιαιτέρως.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Το αντίθετο μάλιστα. των δύο Διαθηκών. Μιχαίας. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. Α΄. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. Ας κάνουμε μια απλή. Λευιτικόν. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. Αριθμοί. Ιωήλ.25). Αμώς. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Α΄.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. Παροιμίες Σολομώντα. Διαθήκης. Τωβίτ. Σοφονίας. Άσμα Ασμάτων. αναφορά στα βιβλία της Π. τη στενή δηλαδή σχέση. Οβδιού. Εσθήρ. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. μόνο.6 Κων. Ρουθ. Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». Α΄ και Β΄ Έσδρας. Για τη συνάφεια. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). Ιουδίθ . Αγγαίος.

Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. προς Γαλάτας. Διαθήκης. – 3ος αι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. β΄ 15). συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. εκτός από κάποιους μορφωμένους. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. π.α. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. πρόδρομος της βυζαντινής. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. προς Κολασσαιείς. Α΄. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. Α΄ και Β΄ Πέτρου.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. μ. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. Χ. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική.7 Κων. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. προς Φιλιππησίους. Ο Λουκάς . από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. όπως ιερείς. εκτός του Ευαγγελίου του. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου.). Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. όπως κι ο Μάρκος. Έτσι την ωραιότερη. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. Χ. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. προς Εφεσίους. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. διαφέρει. Α. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . ραββίνους κ. προς Εβραίους. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4.

Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης. που περιέχουν τα θαύματα. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . Ακόμα πιστεύεται . Ιουστίνου Α΄ Απολογία. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. 5. που περιγράφουν περιληπτικά. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. ΒΕΠΕΣ τ. Διαθήκης.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . προσπάθεια ιεραποστολής. 5.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. Π. Διαθήκης. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. Α. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. έμμεσα. κ. Κ. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. έκφραση βιώματος.) Από τις αρχές του 2 ου μ. κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι. τις διδασκαλίες. Χ. (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8. Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές. τη σταύρωση και την Ανάστασή του. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. τις παραβολές του Κυρίου. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος).( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση.α. Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου.που έχουν.8 Κων. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. Ο Ιωάννης λοιπόν. Β΄ Κλήμεντος 8. αντίστοιχα. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. 2.

η΄17-18 και 22-26. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. 31). ε΄17). επερώτον. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. Παύλο και με τον απ. Σύμφωνα. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). 24). Ιδ΄13). Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. εισπορεύεσθε. εξίστασθαι. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. παραπορεύεσθαι. Πέτρο. Α. ιδ΄51-52 και ιε΄44). Χ. σινδόνα επί γυμνού. φέρειν». Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. πρωί. μεγάλου εκκλ. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). βλέπειν από» κ.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. ζ΄31-37. Πατέρα της Δύσης. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. Φιλήμ. εξέρχεσθαι. Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. όπως συνηθίσαμε να λέμε. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. γύρω στο 65-70 μ. ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ.α. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. «από . στ΄66).» (Μαρκ.Χ.α. 6. Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη.9 Κων. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γέννηση και παιδικά χρόνια Του. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. ευαγγέλιον . αιώνες σε δευτερεύουσα θέση. περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. . δ΄10. παραλείποντας γενεαλογία. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά.}. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο. {«ο νεανίσκος…. κ. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. τέλος.. ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. για να φύγει αργότερα . ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα.

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*.13 Κων. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα. ἦν μετὰ τῶν θηρίων. ἐν σοὶ εὐδόκησα. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. (ενν. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. γιατί ήταν ψαράδες. Α. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). αφού μπήκε στη συναγωγή. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο. δίδασκε.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. Γαλιλαίας*. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. ἀνθρώπων.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. καὶ υπηρετούσαν. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . αὐτούς. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ.

καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. βγήκε απ’ αυτόν. ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. όπως οι γραμματείς*. τί ἡμῖν καὶ σοί.Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της). κατέκειτο πυρέσσουσα. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. Ἰωάννου. τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. Ιησού Ναζαρηνέ. τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. αὐτῆς. που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. Α. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος .» 24 λέγων· Ἔα. κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. (ακόμα κι αυτά). ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη.14 Κων. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν.

αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. (τον θέλουν). βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι.}). ἔδυ ὁ ἥλιος. για να κηρύξω κι εκεί . καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα. αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). ζητοῦσι. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. αφού σηκώθηκε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω. καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα). 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν.15 Κων. καὶ ἐκαθαρίσθη. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. ὅτε πόρτα. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν.Θ. εἰς ἔρημον τόπον. μπορείς να με καθαρίσεις . καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . Χριστὸν εἶναι. Α. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. Και ενώ έλεγε αυτά. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. έξω από την πόλη).Λεξικό πυρετός εὐθέως. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις.» με καθαρίσαι.Κ.

εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. 3. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. ιβ΄1-8. Μτθ. . τους Ιουδαίους). αλλά έμενε έξω. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. διαφημίζειν τὸν λόγον. 18-22 στ. Μτθ. σε έρημους τόπους. θ΄9-13. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. Μτθ. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. θ΄14-17. 1-12 στ.16 Κων. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. 2.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. 4. πόλη. Α. Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. θ΄1-8. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. 13-17 στ. Μτθ.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

οὓς οὐκ ιερείς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. 5.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου.» (Ενν.) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου.20 Κων. και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. 7-12 στ. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. Λουκά στ΄6-11. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. 3. μαζί του.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. 6. 2. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. 4. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν. 28-30 στ. Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . . τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*. 1-6 στ. αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. Α. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. 13-19 στ. ιβ΄9-14. κάτι που δεν πρέπει. 20-27 στ.

Λουκά ιβ΄10.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς. Μτθ.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. Μτθ. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. θ΄34. κατηγορήσουν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. της συναγωγής). Μτθ. ιβ΄24-26. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. ιβ΄46-50. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . ιβ΄31-32. Στίχοι 28-30: Μτθ. δ΄24-25. Μτθ.21 Κων. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21. Α. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. ι΄1-4. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. οι Φαρισαίοι ενν.

μέρος του). σου. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου. Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. καὶ ἐξέτεινε. τὴν χεῖρά σου. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε. όταν τον έβλεπαν. Α.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. πλῆθος πολύ. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν.Ν.22 Κων. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν.Τ.[Π. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. μεγάλο πλήθος.Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. φανερώσουν.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. εξαιτίας του όχλου. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια.

εάν δε δέσει πρώτα τον . ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. η οικογένεια).Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). ἀλλὰ τέλος ἔχει. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει.23 Κων. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. μερισθῇ. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. δεν μπορεί να σταθεί. μερισθῇ. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. γιο Σίμωνι Πέτρον. Α. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. δύναται σταθῆναι. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. οὐ τέλος (θα σβήσει). ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο.

) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . αδέλφια .» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. καὶ ἔξω να τον φωνάξει. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. έχοντας τον ίδιο πατέρα. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον. τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου. το Θεό. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε. Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ. Α. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. Πνεῦμα ακάθαρτο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σε ζητούν.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες. αὐτοῦ διαρπάσαι.24 Κων. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ.Π.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει.

1-20 στ. 26-29 στ. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. ι΄26. Λουκ. Μτθ. Η παραβολή του σπορέως 2. ιγ΄31-32. ιγ΄18-19. Μτθ.25 Κων. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. σπείρων σπεῖραι. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. Μτθ. ε 15. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. η΄18. ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. η΄23-27. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. Α. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. Μτθ. ιγ΄1-23. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν.Λεξικό 1. 30-34 στ. 21-25 στ. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. στην ξηρά (όχθη). Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5.

καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές.26 Κων. Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). μὴ ἴδωσι. καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. σπέρνει το λόγο (του Θεού). και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους . Αυτός που σπέρνει. τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο .θ. 2 3 .Κ.» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή. όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). (ενν. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3.}).» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος. βαθύ το χώμα. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. και καρπό δεν έδωσε. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα.χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού. αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. Α. Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. μήποτε βλέπουν. ακούει . που δεν πολλήν. να μην καταλαβαίνουν. καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. και όταν (τον) ακούσουν.

σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει. πέφτουν). τὴν καλὴν σπαρέντες. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. Α.» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. καὶ ἄκαρπος γίνεται. αμέσως με χαρά τον δέχονται.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. Θεού). ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. να γίνει φανερό. Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον. 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. τη ἀκουέτω. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη.27 Κων. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς). είναι αυτοί που. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει. ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. εὐθὺς εδάφη. καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. σκανδα-λίζονται. ενν. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό.» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. ας ακούει (ενν. αρχικό σπόρο). ακούτε.» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. φανερωθῇ. διδασκαλία Του).

ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. εἶτα στάχυν. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. 31 ὡς κόκκον σινάπεως. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον.28 Κων. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη. 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. ἦν μετ’ αὐτοῦ. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. ώστε σχεδόν . ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. (βγάζει) το χορτάρι. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε.Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού. Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού.» (Ενν. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). πρῶτον χόρτον. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Α. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. {Β.Π. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. μαθητές του. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε).

Μτθ. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. κλείσε το στόμα σου.29 Κων. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ. Α. Μτθ. 21-23. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ.Λεξικό βυθίζεσθαι. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. η΄26-39.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. η΄41-42. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. πεφίμωσο. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ. θ΄18-19. 49-56.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο.35-43 3. 1-20 2.» Και αφού σηκώθηκε. η΄43-48.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε. Μτθ.

Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι.30 Κων. μη με σε τὸν Θεόν. στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). Ιησού. Γεργεσηνῶν. νύχτα και μέρα. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου. Ἰησοῦ. 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. βασανίσεις. Σε εξορκίζω στο Θεό . πνεύματι ἀκαθάρτῳ. Α. ημερέψει). που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. μή με βασανίσῃς. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει.Λεξικό ε΄24-34. καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. . ακάθαρτο πνεύμα. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. στη χώρα των Γεργεσηνών*.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι.

» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν.31 Κων. 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. καὶ ἐφοβήθησαν.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4.Λεξικό από τον άνθρωπο. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. στη θάλασσα (λίμνη). 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. επέτρεψέ μας). Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο.» ἐσμεν. και φοβήθηκαν. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. τῆς χώρας. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. αὐτῶν. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός). τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα. ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα. Α. ἀνθρώπου. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. «Τι όνομα έχεις. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. Λεγεὼν ὄνομά μοι. ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. μπούμε σ’ αυτά . για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους.

24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς. σωθήσομαι. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν. γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ.αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της). Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. αὐτόν. 26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. ὀνόματι Ἰά. καὶ συνέθλιβον αὐτόν.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. κόσμος και τον στρίμωχναν. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. Α. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος.32 Κων.» . καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα. αἵματος ἔτη δώδεκα. ρούχα του θα σωθώ. ἀλλὰ χειροτερεύσει. μου είναι στα τελευταία του. ἀλλὰ σου. επειδή άκουσε για τον Ιησού. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται.

θόρυβον. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. Ο Ιησούς όμως. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. παρά μόνον πίστευε. αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο.σου πέθανε . μόνο πίστευε. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ.» . τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. ἀλήθειαν. Το παιδί δεν πέθανε.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ.» εἰρήνην. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε.33 Κων. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε.» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας). μόνο τον Πέτρο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. τρέμουσα. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι.

καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. 45-52 στ. δ΄16-24. Μτθ. η΄1-9. Και είπε να της δώσουν να φάει.7-13 στ. ιδ΄13-21. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. σε σένα μιλάω. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός. 6. Τὸ κοράσιον. σοὶ λέγω ἔγειρε. 7. ἐτῶν δώδεκα. ιγ΄53-58. 1-6 στ.» κοῦμι. σήκω. 5. 30-34 στ. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. ιδ΄22-33. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . θ΄1-6. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. Λουκ. 35-44 στ. «Κορίτσι. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. Ιωάν. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. 14-29 στ. 4. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ιωάν. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. 3. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. Μτθ.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. Λουκ. δ΄44. Μτθ.34 Κων. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. ιδ΄1-12. στ΄42. Α. 2. ιε΄33-38. Ιωάν. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ. ι΄1-11. θ΄10-17. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ούτε ψωμί. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. Καὶπεριῆγε τὰς τους). εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων.35 Κων. 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. αφού έβαλε το χέρι του.» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του.Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. διδάσκοντας. Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. μὴ ἄρτον. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. μὴ πήραν. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. παρά μόνο ένα ραβδί. καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός). αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . Και τι σοφία του δόθηκε. καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. ούτε σακίδιο. μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. αὐτοῦ. Α. τους θεράπευσε. ῥάβδον μόνον. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ.

καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. ούτε σας ακούσουν. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. μα δε μπορούσε. Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. εἷς τῶν προφητῶν. γιατί την είχε νυμφευτεί. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη).36 Κων.Λεξικό δάλια. όταν φεύγετε από κει. επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. Και όσοι δε σας δεχτούν. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . ήθελε να τον σκοτώσει. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). Α. σ’ όποιο σπίτι. Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. Ἰωάννην. ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. Αλήθεια σας λέω.

» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή. (Ιωάννη).Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. . διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του. Και αμέσως μπήκε (η κόρη). και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων.» συνανακειμένοις.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω. Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της.37 Κων. με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Α. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς. διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις. καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. βασιλιάς . με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). Και αυτός αφού έφυγε. καὶ δώσω σοι. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ. Και ήρθε η κατάλληλη μέρα.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα). με ὃ ἐὰν θέλῃς.

ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε. καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. Και αφού πέρασε πολλή ώρα. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει). 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. πάνω στο χλωρό χορτάρι. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. ἵνα κτήματα και χωριά. . Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. Α. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν .» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. τους σπλαχνίστηκε. δύο ἰχθύας. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε.38 Κων. και του ανήγγειλαν όλα. καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό. Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. τόπο να αναπαυθείτε λίγο. στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν. ομάδες-ομάδες.αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους).

ομάδες-ομάδες. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. (τρομαγμένα). Α.αντίθετος. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. εκατό ή των πενήντα. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). δυσκολεύονται) πλέοντας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. άνδρες. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. ἕως Και αφού τους άφησε. όπως και τα δύο ψάρια. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν.39 Κων. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι.). πεντήκοντα. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί. δώδεκα κοφίνους πλήρεις. 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν.μ. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης.

ἐσῴζοντο. Α. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. 31-37 . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν. Θεραπεία κωφαλάλου στ. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4. 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. ἐγώ εἰμι. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του. 14-23 στ. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ. σώζονταν (γιατρεύονταν). Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα.40 Κων. 24-30 στ. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. περιοχή της Γεννησαρέτ*. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον.1-13 στ. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο.

ἐσθίοντας ἄρτους. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν.41 Κων. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. Α. ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. ια΄38. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. οὐκ 7 ἐσθίουσι. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. εξωτερικά. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν.» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. τυπικά). δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. δηλαδή άπλυτα. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. Μτθ. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα.

Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. αντί βοήθειας στους γονείς του). 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε. ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. δῶρον. ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. ὅ ἐστι. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. τῇ μητρί αὐτοῦ. πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. Δεν καταλαβαίνετε πως ό. ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). καὶ ἄλλα (κρατάτε). πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό. (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο.Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν.42 Κων. παραβολῆς. απ’ κοινῶσαι.τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος. τὸν ἄνθρωπον. Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. Α.

οι μοιχείες. μοιχεῖαι. ο δόλος (η 22κλοπαί. Μπήκε σ’ ένα σπίτι . δόλος. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς. φόνοι. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. βλασφη-μία. πλεονεξίαι.43 Κων. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού).όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. τις χρήσιμες για τον οργανισμό).}). πονηρίαι. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς. ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. η βλασφημία. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π. οι πλεονεξίες.Τ. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. Α.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί. ὑπερηφανία. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη . η υπερηφάνεια. το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. ἀσέλγεια. Οι κλοπές. οι φόνοι. πονηρό μάτι. οι πονηρίες.}. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .θ. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. της οποίας το αὐτοῦ.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. ὀφθαλμὸς απάτη). τις ουσίες τους. οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς).» τὸν ἄνθρωπον. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον.Κ. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. ενν.» κυναρίοις βαλεῖν. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι. πορνεῖαι. πονηρός. η τρέλα. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της.Ν.

έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του). 10-21 . Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει .» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. ὅ ἐστι διανοίχθητι. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης. αὐτοῦ. αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και όταν έφυγε για το σπίτι της. Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό. τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. Α. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. 1-9 στ. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα).Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου.44 Κων.» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι.000 2. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν.

προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. Μτθ. θ΄23-26. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε . Μτθ. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. στ΄34-44.. Λουκ. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 30-33 στ. θα αποκάμουν στο δρόμο. 4. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . Ιησούς τους μαθητές του.45 Κων.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. 5. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. 22-26 στ. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ.Λεξικό 3. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. ιστ΄21-23. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. Μτθ. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ………. 6. θ΄18-21. 27-29 στ.

9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν. πρόκειται να πιστέψετε. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του.46 Κων. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε.» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. άφησε να φύγουν. πειράζοντες αὐτόν. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά. Α. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους). δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν. ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του).) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. 8 .» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*. απέναντι). εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. και δεν είχαν παρά ἄρτους. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. η γενιά ζητάει θαύμα. Αλήθεια σας λέω. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. καὶ αὐτὰ.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ. είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»).» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ.

δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι. Και αφού έφτυσε στα μάτια του. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. (ενν.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου. τον θεραπεύσει). πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. για το θαύμα). ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. τηλαυγῶς ἅπαντας. 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό. γήινη. Και στο δρόμο . τῆς κώμης. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες.47 Κων. τίποτε. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του. (ενν. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους. Α.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. Και δε θυμάστε. 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας. δεν ακούτε. πεις τίποτα(ενν.

Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων. 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός.48 Κων.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός.» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. καὶ ἀκολουθείτω μοι. μου Σατανά. κι ας μ’ ακολουθήσει. ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του. οὗτος σώσει αὐτήν. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. αυτός θα τη σώσει10. ανθρώπους. αὐτοῦ. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. ἐλάλει. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. είσαι ο Χριστός*. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει).» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. ενώ ο Πέτρος. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. θα τη χάσει. 9 1 . άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες. Α.

38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. θ΄28-36. 3. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Σοφ.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. η΄ 31. Μτθ. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). Μτθ. 4. ιδ΄34-35. Ησαΐας ξστ΄24.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. θ΄46-48. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. 14-29 στ. 2. ………………. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. δ΄6.1 στ. ιη΄34. Μτθ. ια΄23. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. Κολασ. Μτθ. θ΄43-45. Μτθ. θ΄27. 33-37 στ.Σειρ. 30-32 στ. Να μη σκανδαλίζουμε στ. θ΄49-50. ε΄29-30. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν. ιζ΄1-2. ι΄27. 5. ……………… ιβ΄30. Μτθ.2-13 στ. ιη΄6-9. Λουκ.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . Α. Εβρ. ι΄42. τη μοιχό και αμαρτωλή.49 Κων. θ΄37-42.

» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν.» τρεῖς. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. Α. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά. παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε.» Και ξαφνικά.Ν. λευκὰ λίαν ὡς χιών. . μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν.Τ. Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. που δε θα γευθούν θάνατο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς.50 Κων. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. ήταν πολύ φοβισμένοι. καλό είναι να μείνουμε εμείς. αυτόν να ακούτε (προσέχετε). εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς.}. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. ἀλλὰ τὸν τους. επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν. Και τῷ Ἰησοῦ. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. το κράτησαν κρυφό). μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). Ας 5 Ραββί. και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους.Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. «Διδάσκαλε. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. Α. καὶ οὐκ ἴσχυσαν. Κι αμέσως όλο το πλήθος. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. ἄλαλον. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς. 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. κυλιόταν αφρίζοντας. και του ἐλήλυθε.» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον. καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ. ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος).Ν. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι). ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε. καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. μόλις τον είδε. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς. ῥήσσει αὐτόν. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί. προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν. ἀφρίζων. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους).» αὐτόν. καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν.}). αὐτοῖς. 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 . Ως πότε θα σας ανέχομαι. καὶ του) τον χαιρετούσε. το παιδί). θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. γενεὰ ἄπιστος. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας.» Και τον έφεραν κοντά του. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη).Τ. 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ.51 Κων. Και όπου (όταν) τον πιάσει. ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα.Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα.

Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. την . διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας.» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν. βοήθησέ μας. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του).» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος. νηστεία (νηστεία ως μέσο). και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. είπε: «Από παιδί.52 Κων.» ἡμᾶς. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις.» τῷ πιστεύοντι. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι.» Αυτός παιδιόθεν. με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. ἀνέστη. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. κύριε. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. όρθιο το παιδί). καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν.» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. κάνεις). αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι). τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. εγώ σε διατάζω. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε.

οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω.» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν.53 Κων. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. γιατί είστε του Χριστού. ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. Και όποιος με δεχτεί. μαθητής σου κι αυτός). εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). Α. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. ἀμὴν λέγω όνομά μου. οὐκ ἐμὲ δέχεται. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. ακόμα κι ελάχιστη.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. στο όνομά σου να δαιμόνια. είδαμε κάποιον. εξυπηρέτηση σας κάνουν.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. δέξηται. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. αλήθεια σας ὑμῖν. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. όποια . το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. αὐτοῦ.

ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). στη πῦρ τὸ ἄσβεστον. ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται.Λεξικό εἰς ἐμέ. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. σβήνει. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. στην κόλαση των αιωνίων βασάνων). ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι.}). 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται. περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. Α. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. τοῦ πυρός. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν.Π. 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14. σκανδαλίζῃ σε. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. Καλύτερα χωλὸν. σβήνει. στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. βγάλτο. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). κόψτο. φωτιά που δε σβήνει. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν. Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις.» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . εἰς τὸ πρόσωπα {Β.54 Κων.

45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. Λουκ. κ΄29-34 Έξοδ. ιη΄18-30. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. Μτθ. Γεν. καὶ ὡς εἰώθει. 42-45 στ. Δευτ. κδ΄14. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. 35-41 στ.Λεξικό 1. Μτθ. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ.55 Κων. Λουκ. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. όπως συνήθιζε. κα΄10. 32-34 στ. 1-12 στ. α΄27. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν. Α.. Μτθ. ιθ΄13-15. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. 17-31 στ. 4. ιθ΄16-30. 3.Παροιμ. . ιη΄35-43. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. σ……………. πάλι τους δίδασκε. κ΄20-24. Μτθ. 13-16 στ. ιθ΄3-9. Εφεσ. 2. κβ΄25-27. ιη΄31-33.

» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν.Κ. σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι. είναι η βασιλεία του Θεού. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα.}). δε θα μπει σ’ αυτή (ενν.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. ἀλλὰ μία ένα σώμα). πειράζοντάς τον. ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν.56 Κων.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία.Θ. αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία). οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών).Κ. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω. » . αὐτόν.Θ. Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). μοιχᾶται.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας.}). παντρευτεί με άλλον. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. πειράζοντες γυναίκα του. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. άνθρωπος να μην το χωρίζει. σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε. ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν. 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. κάνει μοιχεία. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. διώχνει. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. Α. καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε. με την ὡς παιδίον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). αὐτά. πολλά κτήματα (περιουσία). 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. και έλα. να μην ψευδομαρτυρήσεις.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). να μη σκοτώσεις. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ.» σου. γιατί είχε κτήματα πολλά. ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. ὕπαγε. να μην κλέψῃς. μὴ φονεύσῃς. μὴ κλέψεις. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο.Λεξικό αὐτήν. τα ευλογούσε (πολλές φορές). όλα αυτά Διδάσκαλε. πιο νέος). Α. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα).» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ. ο Θεός. 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. έφυγε λυπημένος. 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας. πήγαινε εἶναι. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . τη μητέρα (σου).57 Κων. μὴ εἷς ὁ Θεός. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ.

58 Κων. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. Πολλοί.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. καὶ ἐθαμβοῦντο. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι.}). οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. καὶ τῇ τρίτῃ . 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι.Θ. για αυτά που θα επακολουθούσαν).» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. κοιτώντας τους διαπεραστικά. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο.Κ. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. ενν.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. «Να. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ.παρ’ όλους τους διωγμούς. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. που είναι πρώτοι. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. Α. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια.» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη).

» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. ο Βαρτιμαίος. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα).» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι. ἔσται ὑμῶν διάκονος. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως. κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. ας είναι αὐτῶν. καὶ βαπτιστείτε.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου.λέγοντας: «Διδάσκαλε. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος.59 Κων. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. ὑμῖν. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός. και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. ο γιος του Τιμαίου. ας είναι δούλος όλων. ἀλλ’ υπηρέτης σας.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν. Α.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. κάθονταν στο δρόμο 1 . ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. ζητήσουμε. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε. ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. να μας το κάνεις. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς). οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε.

27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. φωνάζουν τον τυφλό.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι. να κάνω για εσένα. ἐλέησόν με. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε. κα΄18.60 Κων. ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. 3. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος. 22-26 στ. 12-14.19-21 στ. Ησαΐας ξβ΄11. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. Σε φωνάζει. 20 .» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). Θάρσει. ἔγειρε· φωνεῖ σε. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. Μτθ.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω.του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 2. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. 1-11 στ. έσωσε (από την τύφλωση). Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. δρόμο. 4. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. ἐλέησόν με. Α. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. ζητιανεύοντας. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε. 15-18 στ. ιθ΄29-38. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. Ζαχ. κα΄1-10. ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. ιβ΄12-16. Ιωάν. ελεήσέ με. 5.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον. Ιησού.

Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. Ζ΄11. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. κα΄12-13. Μτθ.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. ιθ΄45-48. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. κ΄1-8. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. Μαλαχ. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .61 Κων. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό. Αφού το λύσετε. ἐφ’ ὃν το. Μτθ. αὐτούς. 17.». γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. Α.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. καὶ λύουσιν και το λύνουν. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. . 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι. και (έτσι) τους άφησαν. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. Ησαΐας νστ΄7. αὐτόν. Ιερ. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ.

βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας.62 Κων. ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. οικιακό είδος) διά μέσου του ναού. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ.»(αιώνια. ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο). ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. για πάντα).» τοῖς ὑψίστοις. στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα).Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε.τιδήποτε (ενν. εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. Α. ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν. Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. (ο Κύριος) πείνασε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17.

26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε. πόλη.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. ῥιζῶν. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. Γι’ αυτό σας λέω. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό. καὶ ἔσται προσευχή σας. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού. η συκιά που καταράστηκες.63 Κων. ἔσται το οποίο είπε. 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. να συγχωρείτε ό. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται. 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ. τη διδασκαλία Του). ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ. ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά.» κατηράσω ἐξήρανται. για να σας τινος. σπηλιά (άντρο) ληστών. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ. Α. παραπτώματα ὑμῶν.» (Ενν. ξεράθηκε. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν.) .Και όταν στέκεστε για προσευχή. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν.Π. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. κοίτα. {Β. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους).τι χόμενοι. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. (ενν. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν).

Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. 18-27 στ. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. κ΄9-19. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν.35-37 στ. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. 1-12 στ. Ψ. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. Α. Ησαΐας κη΄16.. Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. 13-17 στ. 38-40 στ. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά. 28-34 στ. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. Μτθ. Η εντολή της αγάπης 5. Ιωάννη για προφήτη. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1. Το δίλεπτο της χήρας στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν.» ποιῶ. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4. κα΄33-46. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3.» ἀποκρίθητέ μοι.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. καὶ ἀποκρίθητέ μοι. και (τότε) ἕνα λόγον. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ.… . «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. ριζ΄22-23... ………….64 Κων.» Φοβούνταν το λαό.

65 Κων.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. Δευτ. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. γ΄6. κα΄1-4. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. Θα . ἀγαπητόν αὐτοῦ. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. Μτθ. κε΄5-6. κ΄27-38. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. Δευτ. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. Α΄Πέτρου β΄6-8. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. ι΄19-21. ι΄25-28. Μτθ. άλλους σκότωσαν. κ΄41-44. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. κ΄20-26. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. οὓς μὲν δέροντες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Έξοδ. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. στ΄4-5. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. κβ΄35-40. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. κβ΄23-33. Ιωάν. κ΄45-47. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. Μτθ. Εφεσ. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. Εβρ. γ΄11. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. τον γιο του τον αγαπημένο. Α΄ Κορ. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. α΄13. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. Ρωμ. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. ρθ΄1. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. Μτθ. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. Α. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. κγ΄1. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. μόλις τον είδαν να έρχεται. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. Μτθ. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες.Λεξικό Πράξεις δ΄11. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ. κβ΄41-45. Ψ.

οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ.Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ. λέγοντας : . στο θεό». ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων. Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. αλλά. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι).» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. όσα ανήκουν Καίσαρος. βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε). » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). εικόνα αυτή και η επιγραφή. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. σύμφωνα με την αλήθεια. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω). οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. Α. καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο. λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω.» διδάσκεις.Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε.) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ λέγει Καίσαρα». καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε.66 Κων. έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). έφυγαν. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε. Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν.

20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. ούτε γυναῖκα. ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών.» γραμματέων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐσχάτη (όλοι). Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. Κατά την ανάσταση λοιπόν. ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. ἀναστῶσιν. και η γυναίκα . τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη). καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. Αυτό. Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. ενώ παιδιά δεν αφήσει. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι. καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει.67 Κων. ἀκούσας αὐτῶν 2 . μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε.» βίβλῳ Μωϋσέως. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. ἀναστῶσι. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. κι ο τρίτος. Α. τη δύναμη του Θεού. όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. απογόνους. στο περιστατικό με τη βάτο 20. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε.

άλλο). Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου. 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού.68 Κων. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή). 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. διδά.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 . ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος. δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου. Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει). Α. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. Αυτή είναι η πρώτη εντολή.» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά.» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. λαέ του Ισραήλ. και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη.Λεξικό συζητούντων. ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. Ἰσραήλ.

κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα.Τ. γαζοφυλάκιο. όλα όσα είχε. στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως.}). Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του.Κ. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης.Λεξικό ευχάριστα. (λέγεται) κοδράντης. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .}.69 Κων. 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς.Ν. Α.Θ. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά.» ἐν τοῖς δείπνοις. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους. τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου .

κδ΄29-36. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. Σοφονίας α΄15.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. Ιερεμ.θ΄27. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ.4. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. κα΄20-24.70 Κων. πρέπει να γίνουν. Μτθ. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. κα΄5-15. Β΄ Πέτρου γ΄17. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν.κε΄14. Α΄ Θεσσ. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί. Ησαΐας ιγ΄9-10. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). μην ταραχτείτε. Α. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. ε΄1-2. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. Αββακούμ α΄9. κα΄25-36. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. πολλούς θα παραπλανήσουν. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. ωραία οικοδομήματα. 1-23 Ιεροσολύμων 2.Λεξικό 1. κδ΄42. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. Αποκ. Ιεζεκιήλ λθ΄21. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα. στ΄12-14. Μτθ. Δανιήλ. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. δ΄23-28. κδ΄1-25. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. Δανιήλ ζ΄13. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. ιβ΄36-46. Ιωήλ γ΄3.

και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. 2 . ούτε να σκέφτεστε. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο. αυτό να πείτε.Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως.τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. μηδὲ μελετᾶτε. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. αλλά το Άγιο Πνεύμα. οὗτος σωθήσεται. Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον.71 Κων. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. χειμώνα. πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. αλλά ό. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. ὑπομείνας εἰς τέλος.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. Α. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω .

και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος. σκοτισθή-σεται. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. σας έλεγα πριν). Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . λιγόστεψε τις μέρες. ἐκλεκτούς. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. (έφτασε ήδη)στην πόρτα.Θ. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς.Κ. οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ).Π. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. μέχρι την άκρη του ουρανού. Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». μέχρι τώρα. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες. προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα.72 Κων. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν.}). Αλλά εκείνες τις μέρες. να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. Εσείς όμως προσέχετε.Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. μην (το) πιστέψετε. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι». ἰδοὺ ἐκεῖ. ὧδε ὁ Χριστός. ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). Α. Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις.} ). φύλλα. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. αν είναι δυνατόν. {Ι.

32-42 στ. 2. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). 22-25 στ-26-31 στ. οὐδὲ οἱ ουρανό. γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. ψευδοπροφήτες. 8. γιατί δε 33 Βλέπετε. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ. 7. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. παρελεύσονται. 5. Προσέξτε.} ). 3. γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. 1-2 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 6. 43-46 στ. 12-21 στ. ἀφεὶς του. 9. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. ούτε ο υιός. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος). καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν.Θ.κ. 47-52 στ.73 Κων. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. Α.53-65 . οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. 3-9 στ. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου). Του φύση άπαντα {Ι. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ. 10-11 στ. παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός.α. ὁ καιρός ἐστιν.Κ. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί. 10. σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας. Αυτά λοιπόν που σας λέω. γρηγορεῖτε. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε. μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). 4.) πάντα ταῦτα γένηται. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν.

Ιωάν. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. κστ΄17-23. Ιωάν. κστ΄47-50. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιη΄17-18. κβ΄16-20. κβ΄40-46. Η άρνηση του Πέτρου στ. κβ΄31-34. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. κβ΄48-53. καὶ από πολύτιμο νάρδο. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). 25-27. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε).74 Κων. κστ΄57-68. Μτθ. ιη΄13-15. Καλό έργο έκανε σε μένα. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. κβ΄1-2. Γαλ. κβ΄7-15. Ιωάν. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. Μτθ.» και την μάλωναν. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. Ψαλμ. Μτθ. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. Ιωάν. Μτθ. και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . Μτθ. Μτθ. Ιωάν. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. η΄15. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. κβ΄54-62. κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. ιγ΄21-26. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. κστ΄30-35. Α.Λεξικό 11. κστ΄51-56. γιορτή. Μτθ. κστ΄69-75. 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. Ιωάν. 2 . κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. κστ΄36-46. ιη΄1. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). Μτθ. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. κβ΄63-71. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. κβ΄47. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. Λουκ. Ρωμ. κστ΄6-13. του (Ιησού). Μτθ. Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. πζ΄8-9. Μτθ. ἀποκτείνωσιν. Ιωάν. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ.

σ’ όλο τον κόσμο. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει.75 Κων. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου). Εκεί ετοιμάστε για μας. 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. αὐτοῖς.» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. Α.» αὐτῆς. αὐτὸν παραδῷ. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Να τον ακολουθήσετε. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). ἀκολουθήσατε αὐτῷ. έτοιμο. 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. δωμάτιο). λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί . ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό.» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια.Λεξικό πάντα. στρωμένο. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα.

όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού. Α. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος.» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν.Π. 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. κλονιστούν. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες.» και άλλος: «Μήπως εγώ.76 Κων. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). εγώ όμως όχι. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι. καὶ Πάτερα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. βέβαια.» πάντες σκανδαλισθήσονται. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας). 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ.» σῶμά μου. Γιατί έχει γέγραπται. Ο υιός του ανθρώπου.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος.Λεξικό παραδώσει με. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον.} Και αφού έψαλαν ύμνο. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο. αυτό είναι το σώμα μου. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη. (ενν. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται.» 2 . Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε . αυτός που τρώει μαζί μου. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ. πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες). βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν. το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. φάτε. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί.

γη και προσευχόταν για να περάσει. λαλήσει δυο φορές. μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. Δεν Σίμων.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. Αλλά (ας γίνει) όχι ό. Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ. «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου. γιατί το ἀσθενής.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά.τι εσύ (θέλεις). κοιμάσαι. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν. απαρνηθώ.τι εγώ θέλω. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. πνεύμα είναι πρόθυμο. ό.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. παρένεγκε τὸ σε σένα. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας. θανάτου. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή. αλλά τί ἐγὼ θέλω. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή. Και έλεγε: «Αββά (πάτερ).77 Κων. 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. ἀλλ’ εἴ τι σύ. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με. αν ήταν δυνατό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. Α. . εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου).(αδύναμη). καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια. αυτή τη νύχτα (απόψε). πατέρα.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές.» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς.

ας πάμε. 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες). εἷς τῶν δώ-δεκα. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. τον κράτησαν (συνέλαβαν). φτάνει ο Ἰσκαριὼτης.78 Κων. παραδιδούς με ἤγγικε. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς. χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν.Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. τῶν πρεσβυτέρων. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων).Π. λούθησεν αὐτῷ. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί).) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους. «Χαίρε δάσκαλε. χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο. Να αυτός που με παραδίδει. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης. τυλιγμένος με σεντόνι. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων.Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. Α. πλησίασε.}). αυτός είναι. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. καὶ Και όταν ήρθε.» 43 Καὶ εὐθέως. (αυλή του Ν. ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. ένας απ’ τους δώδεκα. ραββί. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος.

59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν.Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά).Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν). και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. Α. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. κατ’ αὐτοῦ. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν.79 Κων. συνεδριάσουν). τὸ φῶς. ουρανού. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία. {Π.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν.» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος. (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες. ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του.Τ.}) ήταν σύμφωνη. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν. Τι σε κατηγορούν αυτοί. ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού).Ν. Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. και οὐκ ἦσαν.

καταλαβαίνω τι λες.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται.80 Κων. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. Α. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε. .» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . απ’ αυτούς.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. βλέποντάς τον πάλι. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε. και ένας πετεινός λάλησε.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές.Λεξικό ἔνοχον θανάτου. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά.

42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. κγ΄47. 11-18. Μτθ.Ρωμ.. κγ΄44-46. κζ΄32-44. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. Μτθ. Ιωάν. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. κδ΄10. κγ΄11. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. Μτθ. κγ΄1-4. κζ΄1-2. ιθ΄1. κγ΄49. 22-26. Ιωάν. Ιωάν. κβ΄37.126 Κων. Ιωάν. 1-15 στ. 10. κζ΄27-31. ………………. κγ΄26-43. κγ΄50-55. 23-24. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. Ο θάνατος του Κυρίου 5. . Μτθ.33-38 στ. Α΄Τιμόθ.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. α΄20. ιστ΄13. ιθ΄17. Ιωάν. Η ταφή του Κυρίου στ. Α. Μτθ. ιη 28……………. 16-19 στ.32. Μτθ. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ. Μτθ. 40-41 στ. ιθ΄38-42. 39 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3.40 στίχοι 16-19: Λουκ. 19.20-32 στ. Η σταύρωση του Κυρίου 4.. κζ΄45-51. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ.

Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε. ζητούσαν.» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων.Ν. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες.» καταμαρτυροῦσιν. παίρνοντας πάλι το λόγο. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»).» Σταύρωσον αὐτόν.127 Κων. Α. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π. ἀρχιερεῖς. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. φόνον πεποιήκεισαν. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων.Τ. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. «Εσύ το λες. 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό. τίποτα. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. τον Βαραββά. ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι. Πιλᾶτον. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων.» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις.}).» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε.μ. αὐτῷ. ἔλαβε.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ.(σημαίνει) μεταφρασμένο. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. αφού τον μαστίγωσε. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. να σταυρωθεί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. ὅ ἐστι μεθερ. καὶ Ιησού. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. σταυρώσωσιν αὐτόν. 2 . πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. τόπος Κρανίου. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. μηνευόμενον κρανίου τόπος. για να σηκώσει το σταυρό του. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν.128 Κων. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. καὶ τον έφτυναν και. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. ποιος και τι θα πάρει. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. έναν λῃστάς. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα.). τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. πραιτώριον. Ιουδαίων». Α. Όμως αυτός δεν το πήρε. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του.

). εσύ που Οὐὰ. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. λιμά σαβαχθανί. Α. Θεέ μου. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. μεγάλην ἐξέπνευσε. μεταξύ των παρανόμων. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι.129 Κων. ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν.μ. κατέβα απ’ το σταυρό. τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. κάτω. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν).» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. τον Ηλία φωνάζει.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά).) Τρέχοντας ένας. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. βασιλιά του Ισραήλ.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή).» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. γιατί με εγκατέλειψες.). Ω! Χριστέ. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. Ελωί. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί. ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του.

εὐσχήμων βουλευτής. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο).Τ. τολμώντας.Ν.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού.Λεξικό ἦν Θεοῦ. Ιεροσόλυμα. Α. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. δηλαδή παραμονή Σαββάτου. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). ἐπεὶ ἦν παρασκευή. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. τον αὐτῷ. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. δυνατή φωνή. ήταν) σημαντικός βουλευτής. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. (που Ἁριμαθαίας. Παρασκευή. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης. ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. και η Σαλώμη*. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας.130 Κων. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. και επειδή ήταν προσάββατον.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά.

Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. Μτθ κη΄16. Μτθ. γ΄16. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. Μτθ. Η Ανάληψη του Κυρίου στ. γ΄1-9. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. Μαρκ. κ΄7-12. α΄3. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. κδ΄4-5. Πράξ. ι΄40. κ΄12. Α. η΄34. Ιακ. 12-14 στ.12 στίχοι 5-8: Λουκ. Εφεσ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 5-8 στ. κ΄1. αφού ανέτειλε ο ήλιος. η΄1.13. Α΄Τιμ. Α΄Πέτρου γ΄12. κ΄19-23. Μάρκ. κδ΄1-3. η΄2. Κολασ. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. Ιωάν. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. γ΄12………………. Πραξ. Ιωάν. Και αφού πέρασε το Σάββατο.ιβ΄48. ι΄44-46. γ΄1. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. Ιωάν. ζ΄ 55………………. Μτθ.Εβρ. κδ΄13-48. β΄16. Α΄Κορ. 1-4 στ. ………………. Μτθ. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ. κη΄19. κη΄3-8. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. ιδ΄3. στ΄47. δ΄50-51. α΄9-11.47. ιβ΄2.δ΄3. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. Μτθ. ιστ΄16-18. κη΄3-9. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. ιθ΄11-14. ε΄12-16.Πράξ. Ιωάν. κζ΄56. 15-18 στ. κβ΄44. Α΄Κορ.56. έρχονται στον τάφο. Ρωμ. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ.131 Κων. ι΄8. κδ΄47. α΄20-21. ………………. κη΄1-2. Ιωάν. το σώμα του Κυρίου). κ΄17. Και πολύ πρωί. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . ι΄17-19. Γαλ. Εβρ. γ΄15-18. ι΄12. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. κγ΄56. Ιωάν. β΄38. α΄18-24. 9-11 στ. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. ……………….

8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. Α. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν).). 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε. Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. έκλαιγαν. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. καθὼς εἶπεν ὑμῖν.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα. ἠπίστησαν. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε.α. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. τον σταυρωμένο. γιατί . 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. ἐκείνοις ἐπίστευσαν. Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία. φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. δεν είναι εδώ. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. απίστησαν( δεν πίστεψαν). ἠγέρθη. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. έφυγαν απ’ το μνημείο. ἀγρόν. κ. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν.132 Κων. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. ζητάτε το Ναζωραίο. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος.

Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας. 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. Αμήν. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). εξάδελφος.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν. θα σωθεί. αφού τους μίλησε. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). Σίμων. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). στενός συγγενής.» {Ωρ. δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. αγαπημένος ή Χριστιανός. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 3. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. Εκείνοι. απ’ την άλλη. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί.} (Μάρκ. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν.). αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν. λοιπόν.Κ. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων.Ν. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» .αυτιά. Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. ἀμήν. } ( Μάρκ.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια. .Τ.133 Κων. θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. αυτό δε θα τους βλάψει. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. Γ. θα κατακριθεί. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν. καὶ καλῶς ἕξουσιν. σωθήσεται. ομοεθνής. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. 8. Α. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν.

(Μάρκ.Ν.. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. (Μάρκ. (Μάρκ. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου. 6.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους .}.» (Μάρκ. (Μάρκ. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. ιδ΄63}).{Μάρκ. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. ή απλώς βλέπουν θαύματα. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του.Ν. 5. και τότε και σήμερα. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση.Τ. 13. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο). Κυριολεκτικά δηλαδή. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». 10. 12. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. που ζουν σαν τους χοίρους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. ασθενειών. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. καταπίεσης.α. 9. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα.» (Μάρκ. 8. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό. (Μάρκ. σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας. Γραφή. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. κ.Τ. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. ακούνε το κήρυγμά του. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. ιζ΄13).} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. δίκαια ο Θεός. (Μάρκ. 7. το σταυρικό. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας. 11. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π. . «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς.134 Κων. αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ. {Π. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου.(Μάρκ. δ΄12) 4.) Αλλά και μεταφορικά. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών. ( Μάρκ.»{Ζ..} Συμπερασματικά.

κ. που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ.Τ. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. ( Μάρκ. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. προσευχή. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. έπειτα των του λαού. 15. 19. Αλλά η Π. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις.135 Κων. στείροι. Διαθήκης 14. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο. αλλά να υπηρετήσει. ιβ΄8). β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. Διαθήκης. (Μάρκ. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος.{Ζ. (Μάρκ. μόσχου. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην.κατά λάθος(!). Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». κ. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». και με κάθε πνευματική θυσία.Ν. δηλαδή όλους μας. αμόλυντος και άκακος που ήταν. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. 13. Διαθήκη είναι τύπος. 16. σαν την αποξηραμένη συκιά.» (Εβρ. Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. Συμβολικά. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των.λ. ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζ΄26-27).}. 17. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. . δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό.} (Μάρκ. (Μάρκ. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. δηλαδή θα καθαριστεί. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά. «αλισθήσεται». Α. άκακος. τράγου. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. ελεημοσύνη. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. 21. Διαθήκης.α. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής). ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. (Μάρκ. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. κατά κόσμον Βρέφους. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. ( Μάρκ. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός. 20. όσιος. {Π. κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. κενοί. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. δηλαδή θα καθαριστεί.τ. ιδ΄22. Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. . αμίαντος. 18. γινόμενος θύτης και θύμα. ώσπερ οι αρχιερείς. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου.

Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία. Προσπαθεί ο Ιησούς.25).Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ. Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. . 26. όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12. ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν.κδ’8). κ. ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης. (Μάρκ.α. εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες. 28. Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον…. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου.ιβ’3). Α. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν.).. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες.ο. Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ. κ. 24. αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ.Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. καθαρισμοί. Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί.136 Κων. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. (Μάρκος γ’5) 22. 27. Μ. 25. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. Παρασκευή. 23. ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων.– παρά στην ουσία. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. ια΄31. Χριστούγεννα). υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αργία του Σαββάτου. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ. τις σημαίες του. ( Μάρκ. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου. ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ).κ. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). Πρώτη ώρα σήμαινε. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς».α. ρθ΄). είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα.

μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό. Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. Γ΄ Βασιλειών β΄27. 35. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου. και αλλού. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. την προηγούμενη μέρα. για να ευχαριστήσει το λαό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .137 Κων. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής). Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. κγ΄9. “έλλα”-2000.). γ΄18). Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί.Λεξικό 29. ιε΄7). 4) του ψεύδους. ιε΄43) 34. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Ο Κύριος όμως. Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. ( Μάρκος β΄26) 31. (Βασ. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. Α.(Μάρκος α΄16) 33.Κ.31 εκδ. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. λ΄7. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο. 1) της αφοβίας του Θεού.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. ο εβραϊκός όχλος. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους. (Μάρκ. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου.( Μαρκ ιστ’9) 9. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες. Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. 5) της κενοδοξίας. σχήματος Χ σταυρό. Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο. 2) της ασυνεσίας. αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα. Τα δαιμόνια. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο).) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. έγινε μέγας αρχιερέας. α΄45-51). Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. 36. (Μαρκ.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. (Μάρκος ιδ΄1) 32.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών.» (Ιωάν. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. 3) της αγνωσίας. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. α΄35-40). οι Ρωμαίοι το .

σε καιρούς αποστασίας. Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. (Μάρκ. βόρεια της Καπερναούμ. 44. η Χοραζίν. εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ. . Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. Α. κ. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. Νεφθαλείμ και Ασήρ. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. 40.) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. (Γ. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα.( Μάρκ. 42. Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. η Κανά.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). 39. που επίσης ρίχνονταν εκεί.Κ. του Πέτρου και του Ανδρέα. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών».138 Κων. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». Ζαβουλών. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα.α. 43. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή.α. η Ναΐν. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. (Μάρκ. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. η Καπερναούμ. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. (Μάρκ. (Μάρκ. α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ. (Μαρκ. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. κ. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. 41. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». (Μάρκ. Φοίνικες και Σύριους.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». . τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. (Μάρκ. 38.

ζηλωτής του Θείου Θελήματος. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. 49. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. 47. (Μάρκ. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. κ. ( Μάρκ. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών. ακόμα και σήμερα.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. (Μάρκ.Κ. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις . Ραφάνη. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. αργότερα. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. (Μάρκ.Χ.139 Κων. (Μάρκ. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). 51.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. (Μάρκ. όπου και θαυματούργησε. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του. (Μάρκ. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. ως προς το θρήσκευμά της. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια. Γέρασα. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά. 48. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. α΄19) 53. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί. Γάδαρα. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά. 52. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις. . β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά.α. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. του πολεμιστή και του ποιητή.» (Γ. 50. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό.π. τη Βηρσαβέε. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. Φιλαδέλφεια. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. Δαμασκός. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη. ακέραιος και ισχυρός. Α. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής. αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. Πέλλα. 46. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Ίππος. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ. Στην πατερική γλώσσα.Λεξικό του θαύματος. ( Μάρκ. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος.λ. πράξεις διαζυγίου. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π. Συνέτασσαν συμβόλαια. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο.( Μάρκ.

Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). (Μάρκ. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου. όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. όπου και μαρτύρησε. (Μάρκ.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. .Χ. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. 55. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία. ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. (Μάρκ. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. γ΄18) 59. 56. (Μάρκ. Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. 60. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. Α. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. 61. (Μάρκ. κ΄28). αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. κεφάλαια ιζ΄. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής. Έτσι. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. (Μάρκ. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. (Δ΄ Βασ.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. Στους στίχους Γ΄ Βασ. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων».» (Ιωάν.140 Κων. Ηρώδη Αντίπα. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. 57. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. 58. την οποία αργότερα έδιωξε. Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ.

δηλαδή γιους της βροντής. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. και την έκανε. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. (Μάρκ. λστ΄17-20). για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. 1517: Σελήμ-Τούρκοι. ι΄46) 64. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). Ν. ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος.: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης).Χ. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. Εκείνα τα χρόνια. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα.. μαζί με τον Πέτρο . τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. ιθ΄1. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα.Χ. ιθ΄10-11). Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. με θαυματουργό τρόπο. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του. Το 325 μ.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων.: Πέρσες. κζ΄29).Χ. ιδ΄7). απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία.10). (Μάρκ. Μοριά και Άκρα. για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. θρησκευτικό κέντρο. Α. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ. μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ.Χ. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. ιστ΄7. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα.Χ. Στους . επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν.Χοσρόης. Ιακώβ). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ.ιη΄21). γ΄8) 63.Χ. 1948: εντάσσεται ο δυτ. Τέλος. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν.Χ.Χ. Η μητέρα του Αγία Ελένη. Εβραίους και Μουσουλμάνους. 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά). 868 μ. 637 μ. Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους.141 Κων. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. αλλά δεν τα κατάφερναν. Αλέξανδρος.Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ. Αμφότερα τα αδέλφια. Το 330 π. την κατέλαβε ο Μ. 1099: Σταυροφόροι. ιδ΄13. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. (Μάρκ. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. α΄19) 62. κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής .Χ. Σύμφωνα με την Α. Β΄ Παραλ. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν. Γραφή (Δ΄ Βασ. εικοστός αιώνας: Άγγλοι.

Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. της Παλαιστίνης. μιας και ήταν Ναζιραίος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . . τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. Μαλαχίας γ΄1. «φιλαργυρία νοσήσας». Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π.Κ. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. (Ο Γ. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. απιστίας. περιοχή των Ιουδαίων. (Μάρκ. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια.βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. (Μάρκ.χ.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. Τότε είχαμε και την καθαρή.(Μάρκ. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. 69. Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α.» (Μτθ. φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια).τελικά. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. Α.5 μέτρα). σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). φιλαργυρίας και . γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού. ο Πέτρος). Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. για πρώτη φορά.Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. Όμως αργότερα. δ΄5. ο μοναδικός. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. Απιστίας βεβαίως.Κ. γ΄19) 70. Διαθήκης. αυτός που τον πρόδωσε. Ο Ιωάννης είχε 65. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου. αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. (Μάρκ. Όσους μετανοούσαν.142 Κων. στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. 67. Γραφή (Ιαββώχ. 68. Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. Αρνών. σελίδες 334-335 (Μάρκ. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. 66.α). κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. τον πρόσκαιρο. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. κ.

(Μάρκ. α΄21) 72. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. σαν να απευθύνονται. 77. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. όπως και όλων των προφητών. κάνοντας πολλά θαύματα. έστω έξω του κτιρίου.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. δηλαδή.χ ο Ανδρέας). Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών. γύρω στο 100 μ.( Μάρκ. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ. η΄27) Καπερναούμ . (Μάρκ. 74. ακολούθησαν τον Κύριο.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο. την Αποκάλυψη. και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. ιγ΄23. Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας. η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. «ευσχήμων» βουλευτής. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. α΄4) 71. Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. (Μάρκ. (Μάρκ. στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. οι οποίοι μετά το θάνατό του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. (Μάρκ. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. κ. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου. ταπεινός και αγαπητός.143 Κων. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . η παρουσία του . Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. κ΄2. 75. ιθ΄27). σταθερός στην πίστη δηλαδή. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. 1). Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . 73. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. στη δίκη του Δασκάλου του. Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. Τέτοια λοιπόν περιστατικά. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του.α. κα΄7). Εκτός της Αποκαλύψεως. 76. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. . Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. Α. ιθ΄26. γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο.Χ. 1). που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους.Δ. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη».Χ.

Ιωάν. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. Λουκ. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε). διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». (Λευίτ.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων». Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .(Ι. ιδ΄.Θ. β΄48-50. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. (Μάρκος στ΄3) 84.) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία. τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. βλέπει και τον .) Δηλαδή ο καθένας πλέον. γ΄14.Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων.Κ. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. ιε΄38) 79.). Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. που είναι πλέον κενό γράμμα. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων». που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). (Έξοδος κστ΄33. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες.» (Εβρ. β΄4. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας. 83. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό.144 Κων. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού). Α. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον.» (Ζ. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. ιβ’46-50. ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. ιθ΄26. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. κ. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο. ακολουθώντας κάποιο τυπικό. παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος. 80. (Μάρκος α΄40) 82. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών. Αυτή είχε δέκα τάγματα.). ι΄19-20). τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. Πραξ. (Μάρκος ε’ 9) 81. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών.Κ. Λουκ ιζ΄1224). σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου.α. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην.» (Α΄Πέτρου β΄9). Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. (Μάρκ. Β΄ Παραλ.Λεξικό 78. Έξοδος λζ΄3-5. γ΄11).

Επιφάνιος. τις δέκα εντολές. άμεση συνομιλία μαζί του). στήλη νεφέλης. έκανε ανήθικη ζωή. Έξοδος. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. Ο Θεός. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. κη΄1-10. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος).145 Κων. χωρίς να τα εξηγεί. αγανακτώντας. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ. μετά την Ανάσταση. ιστ΄1-10. (Μάρκ. β΄14) 87. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους.» (Ω. Μάρκ. κδ΄1-12. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. πριν γνωρίσει τον Κύριο. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του.) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. προς τη γη της Επαγγελίας. κ΄1-2. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. Η τελευταία (Αριθ. σύμφωνα με την Α. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη.). Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο.) (Μάρκ. Από εκεί κατέληξε. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. Ιωάν. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας.. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. 10-18. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα). κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. (Μάρκ. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. (Μάρκος ιε΄40) 85. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. χάρις στη Θεία Πρόνοια.». Παπίας. η Ιωχαβέδ.Σ. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς.) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. (Ι. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο. σελ. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . 144 του παρόντος βιβλίου). Α.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. δ΄21) 88. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. Συγκεκριμένα. Λουκ. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά. κ΄11. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Διαθήκη : Μτθ. ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. Λευιτικόν.» (Ειρ. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. ιε΄40) 86. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος.

Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. εκτός του Μάρκου. ιθ΄19). Α. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). 92. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. τέλος. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου).146 Κων.Κ. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . Διαθήκης. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. Σαν ιστορικός. τον πρόναο.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν.. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. περιφρονητικά. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. όχι μόνο απ’ το λαό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στην ίδια θέση. λγ΄1-29). Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου.) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε . Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. όμως η κύρια ήταν η νότια. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού.Χ. 93. 94. Ναζωραίο τον ονομάζουν.). θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. όχι από γνωστή πατριά. σύγκριση. απλούς ψαράδες.(Μάρκ. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. περιτριγυρισμένη από λόφους. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος.Χ. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. (Μάρκ. Σαν συγγραφέας. βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. Από τη Ναζαρέτ. (Μάρκ. 90. 91. αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. κάθε Παρασκευή.Χ. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. στην Α. όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του.Β. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. β΄51). ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. Ναζωραίοι. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. α΄26).Χ. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. επί του οποίου ακόμα και σήμερα. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει.Χ. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. (Μάρκ.). κδ΄2). . β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. 95. εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. καθώς και πιθανόν. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. κστ΄9). Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. όχι πλούσιος. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. όχι σπουδαγμένος. Σημαίνει αντιπαράθεση. (Μάρκ. διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους. ομιλία αλληγορική (Ι. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι). Ο Πέτρος (Πράξ. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. (Μάρκ. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. λβ΄1-43).

ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). 3642 Το σινάπι Μτθ. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. θ΄7-15. του λύχνου (δ΄21-25). ιγ΄28. ιγ΄24-30. κι αλλού.χ. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. ιγ΄3-18. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. της ζύμης (η΄15-16).» (Μτθ.147 Κων. του σπόρου (δ΄26 -29).Λεξικό μερικές. (Μάρκ. Λουκ. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. ιγ΄31. Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. Α. κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. ιδ΄9-10. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. του σιναπιού (δ΄34). Π. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. δ΄2) . Δ΄ Βασ. ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Λουκ. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου.

Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. στ΄69). ιδ΄1) 97. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. σαφώς.Λεξικό 96. β΄9). Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. ιστ΄2.α. η΄14-15). Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. σύμφωνα με την επιθυμία του. α΄16) 98. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. πιθανώς. σε τέτοιο σημείο μάλιστα. Αριθ. θ΄5) και.Χ. δ΄821). Μτθ. αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. (Μάρκ. κ. ιδ΄29). πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. (Μάρκ. δε λογάριαζε τη ζωή του. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων. στην Αίγυπτο. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. Λουκ. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. ιη΄10). με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. ι΄ κεφ. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. Α. ιθ΄33. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. Ήταν έγγαμος.Χ. ιβ΄46). Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. α΄23-31. όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. β΄). ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ).17 και Έξοδ. Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. και ασχολούνταν με την αλιεία. αυτοκτόνησε.36 και Έξοδ.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. πρώτος θαυματούργησε. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. Ήταν. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ.148 Κων. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. όπου και σταυρώθηκε. – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο). Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε.Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. κη΄16. ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . ε΄3-10. (Δες Ιωάν.

τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. ι΄14). κ.15). Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων.Χ. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. κ.Κ. κγ΄15. ζ΄33) Αργότερα . Έσδ.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. ιη΄31. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. να καλούνται επίσκοποι.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. ιθ΄3. β΄ εκδ. Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους.13. η΄26.λ. Α. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ.» {Ευσ. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. Ήταν κατά την Π. η΄912 και Ωσηέ β΄11).(Μάρκ.). Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. Λευιτ. Δαν. 238.22.20. ιστ΄19.).12. (Α΄ Μακκ. Παροιμ. μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π. Πορφύρα : Το επίσημο. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του. Αριθμ.α.24. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. α΄1. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. {Η άποψη του Β. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. (Μάρκ. σελ. Έξοδος κε΄4. γ΄14. ιθ΄2. ιε΄17) 100. Κριτ. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. την Κυριακή δηλαδή.5).} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ. οι γέροντες. Migne 20} (Mαρκ. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. Εσθήρ η΄15. κη΄9-10. μέχρι γελοιότητος. Β΄ Παραλ. Ιωάν. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. Ιεζ.13. κ΄10. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα). παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ. τιμούμε την πρώτη ημέρα.τ. Β.24 και Ιωάν.149 Κων. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. αι. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι. της Θείας ως έοικε δίκης. (Μάρκ. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. οι σεβάσμιοι. δηλαδή δικαίους. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31). λατρείας και αγαθοεργίας. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ. β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. Όμως οι οπαδοί του.17. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. » Β. Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. ιε΄1) 99. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι. Λουκ. ζ΄13) 101. Αποστολική Διακονία. η΄14. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. κζ΄ 2. χαράς. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις.38 και ιθ΄4-6. βασιλικό. ε΄7. ι΄9. α΄21) 102. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων.9.). λα΄22. κγ΄ 7. συνήθως. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. β΄2-3). Ιερ. Όταν οι Ιουδαίοι. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». άτομα. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες.

ε΄ 35. στα χρόνια του Κυρίου. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. (Μάρκ. ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. Λουκ.Χ. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. (Μάρκ.150 Κων. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. β΄15) 112. ι΄15. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. όπου και συγκεντρώνονταν. Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). κζ΄56). Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. Λουκ. με το αζημίωτο. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. στα Ιεροσόλυμα. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». κ. Ιουδαϊκός πολ. 2ο 8. ιστ΄2). να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. ζ΄34. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. η΄1-8). κα΄31. ( Μάρκ. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. Αναφέρεται και στο Μτθ. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. οι Ισραηλίτες. ιθ΄2) . γύρω στο 600 π. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο.α. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. ιη΄10-14). στ΄3) 106. θ΄2). ιβ΄18) 103. απ΄ το λαό. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. Α. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. τελώνης και ο Ζακχαίος. ιε΄40) 104. Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. ια΄8). (Μάρκ. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου.Λεξικό μειοψηφία. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. (Μάρκ. ι΄17. (Μάρκ. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». γ΄8) 105. 113. Ιωάν. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. εγγονό του Νώε (Γεν. ιε΄16) 110. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. Α΄ Παρ. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. γ΄1) 111. όπως κι οι περισσότεροι. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. πράγμα που το πέτυχε. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). 108. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. 14). ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. Πράξ.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. » (Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιε΄21. (Νεεμ. (Μτθ. ιε΄23) 109. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. νομίζοντας κι αυτή. για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. ( Μάρκος γ΄18) 107. . Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. α΄13). αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. αλλά αργότερα. κστ΄23. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. (Μάρκ.

ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. Ωσηέ θ΄13).» (Μτθ. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. Ιουδ. κε΄22. Όμως. Α. όσιοι {Β.Β.Β. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». στα επόμενα χρόνια. κα΄3-4). ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους. εκτός των άλλων. ε. ο Απόστολος Παύλος. δυστυχώς. ο Γαμαλιήλ. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. β΄42. Στην Κ. Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. ι΄3. κστ΄2-15. κγ΄3). γ΄8) 115.» (Ιωάν. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. στο σημερινό Λίβανο. 237). ιδ΄6). ιδ΄61) . στ΄14). Ιωάν. α΄43-48. δ΄42) (Μάρκ. πολ. Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ. Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ. αιώνα. ιθ΄29. Φίλιππος ο Ηρώδης. Β΄ Μακκ.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. τη ναυτιλία και τις τέχνες. ξερή.Χ. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». όπως ο Νικόδημος. ε΄16. (Μάρκ. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . ιστ΄6).» (Μτθ. ια΄ 21-22).14). ( Μάρκ. κγ΄. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ.). α΄42).) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. Γενικά «…. κγ΄5). γ΄18) 117. η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. λβ΄30). απ’ τους Μουσουλμάνους. ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ. Τέλος τον 4 ο μ. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. Ιεζ.α. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους.151 Κων. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης.Λεξικό ιδ΄20) 114. Α΄ Βασ. (Μάρκ. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. γ΄5). οι οποίοι αναφέρονται στην Π. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος.Χ. ιστ΄6). στ΄17) 118. είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. σελ.Χ. 2ο. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. β΄18) 116. τυπικές διατάξεις. (Μάρκ.}). γίνεται έδρα επισκόπου. 8. Ιερ. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. Ιεζ. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. δ΄3. τυπολατρική και υποκριτική.Χ. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. Ν. Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. Λουκ. ιβ΄35. Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. σκοπός των Φαρισαίων. Από εκείνη την εποχή και πέρα .

1-6 στ. 35-44 στ. 10-21 στ. 36. 23-28 στ.35-43 στ. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 14-20 σ. 30-34 στ. 26-29 στ. 40-45 στ.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 1-12 στ. 45-52 στ. 14. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 2. 28-30 στ. 31-37 στ. 30-34 στ. 14-23 στ. 18-22 στ. 14-29 . 24-34 στ. 38. 3. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 21. 1-9 στ.152 Κων. 40. 1-8 σ. 11. 21-28 σ. 21-25 στ. 27-29 στ. 1-20 στ. 43. 20-27 στ. 41. 24. 22-26 στ. 22.Λεξικό 10. 37. 4. 7-12 στ. 5. 7. 18. 35. 42. 24-30 στ. 1-6 στ. 31-35 στ. 10.2-13 στ. Α. 39. 31. 32. 29-31 σ. 34-38 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 12. 15. 32-34 σ. 30. 14-29 στ. 46. 23. 9. 44. 35-41 στ. 16. 34. 26. 6. 13-17 στ. 13-19 στ. 8. 1-20 Στ21σ στ. 35-39 σ. 53-56 στ. 19. 12-13 σ. 33. 13. 45. 20.1-13 στ. 30-33 στ.9-11 σ. 25. 17.1 στ. 27. 21-23. 29. 47.7-13 στ. 28.

47-52 στ. 72. 1-12 στ. 32-34 στ. 9-11 στ. 13-17 στ. 12-21 στ. 87. 42-45 στ. 69. 91. 95. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 43-46 στ. 38-50 στ. Βιβλιογραφία . 51. 1-2 στ. 79. 46-52 στ. 1-4 στ. 61. 1-12 στ.12-14. 71. 75.19-21 στ.53-65 στ. 63. 78. 41-44 στ. 16-19 στ. 38-40 στ. 62. 50. 35-41 στ. 15-18 στ. 93. 57. 18-27 στ. 80. 55. 73. 22-25 στ-26-31 στ. 28-34 στ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 67. 56. 49. 33-37 στ. 5-8 στ. 66. 10-11 στ. 30-32 στ. 1-23 στ. 66-72 στ. 58.33-38 στ. 32-42 στ. 60. 65. 39 στ. 13-16 στ. 90. 83. 74. 1-15 στ. 85. 17-31 στ. Α.Λεξικό 48. 77.153 Κων. 89. 22-26 στ. 53. 76. 59. 1-11 στ.42-47 στ. 70. 52.20-32 στ. 3-9 στ. 15-18 στ. 92. 82. 54.35-37 στ. 94. 88. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 81. 12-14 στ. 27-33 στ. 40-41 στ. 86. 19-20 10. 64. 68. 84. 24-37 στ.

«Οι βίοι των Αγίων» Μ. «Λεξικόν των Γραφών» Γ. Τρεμπέλας .Ν. Α. 3. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15.24 . . «Η Καινή Διαθήκη» Ε. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 . Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. Θ.«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9. Ε. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. Αντωνιάδου. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. Γραφής» Ι.22. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι. 2. 4. Θ. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π. Αλιβιζάτου.ερμηνευτική απόδοση » Ι. 5.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6. Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. Α. Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι. «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Βέλα. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19. Γ.. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α. Ν.Λεξικό 1.154 Κων. .Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 .Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π.