1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

ευαγγελικών. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση. Κολιτσάρας. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. 2. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). Τρεμπέλας. Ι. 3. Β. τη γλώσσα. 09/ 04/ 11 10. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Γραφής. όπως οι Π. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. δηλαδή για τη δομή.α.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. το ύφος. Συχνά. 12. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. πατριαρχεία. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . Ν. δυστυχώς.4 Κων. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο.α. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. 8. που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. τον τόπο συγγραφής. ενώ οι αστερίσκοι (*) . καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. και αλλού]. 5. Α. κ. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. 6. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα».Λεξικό 1. 7. κ. όπως στη Θεία Λειτουργία. βιβλιοθήκες. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. Βέλας. που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. 11. 4.

Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. πατέρων 2. Κωνσταντίνου Π. με θείο φωτισμό. Α.5 Κων. : Ζιγαβηνός Θφ. : Ιωάννης Θ. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα». : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α. Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας .Ν. Τρεμπέλας Β. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία. : Π. : Ιώσηπος Γ.Κ. : Ευσέβιος Ζ. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η . Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ.Σ.Π.Θ. : Βασίλειος Βέλας Ι. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου. Ν. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο.Τ. Κολιτσάρας Ι. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» . Παύλος). : Ειρηναίος Ευσ. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ.Β. : Ιωάννης Σταματάκος Β.Χ.Κ.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου.Κ. δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ. : Φεοφύλακτος Ω. : Ωριγένης Ιωσ. Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. : Γεώρ. ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά».

Π. Εκκλησιαστής. μόνο. Ιωήλ. την Αγία Γραφή. ιά .6 Κων. Επιστολή Ιερεμίου. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. 3. Θρήνοι Ιερεμίου. Βαρούχ. το κατά Μάρκον.» (Β. Εσθήρ. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. Ιερεμίας. Μαλαχίας.» (Α΄ Κορ. τη στενή δηλαδή σχέση. Παροιμίες Σολομώντα. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου.25). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. Ρουθ. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. Δανιήλ. Τωβίτ. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Άσμα Ασμάτων. Α΄. Ιεζεκιήλ. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. Για τη συνάφεια. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων . Αριθμοί. αναφορά στα βιβλία της Π. Κριταί. Ιωνάς. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. Ναούμ. Α΄ και Β΄ Έσδρας. Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. Οβδιού. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . επιστολές και (ένα) προφητικό. Α. Νεεμίας. Β΄. Ιουδίθ . Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). Το αντίθετο μάλιστα. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. Σοφία Σειράχ. Διαθήκης : Γένεσις. Αγγαίος. Σοφονίας. Μιχαίας. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». Ας κάνουμε μια απλή. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Ζαχαρίας. ιδιαιτέρως. βέβαια των προφητών της. των δύο Διαθηκών. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Αββακούμ. Σοφία Σολομώντα. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Σύνολο 49 βιβλία. Ιώβ. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . Ησαΐας.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. Ιησούς του Ναυή. Έξοδος. Διαθήκης. μια ενότητα αδιάσπαστη. Λευιτικόν. Αμώς. Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . Α΄.

Ο Λουκάς . ραββίνους κ. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. – 3ος αι. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. όπως ιερείς. μ. Α. διαφέρει. εκτός του Ευαγγελίου του. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. β΄ 15).α. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. πρόδρομος της βυζαντινής. π. όπως κι ο Μάρκος. προς Φιλιππησίους. συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία.). προς Εβραίους. Α΄. Χ. Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . Χ.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική. Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. Διαθήκης. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. Έτσι την ωραιότερη. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. Α΄ και Β΄ Πέτρου.7 Κων. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». εκτός από κάποιους μορφωμένους. προς Κολασσαιείς. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. προς Εφεσίους. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. προς Γαλάτας.

μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. τη σταύρωση και την Ανάστασή του. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. που περιγράφουν περιληπτικά. ΒΕΠΕΣ τ. Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. Ο Ιωάννης λοιπόν.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών. Β΄ Κλήμεντος 8.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. Κ. 2. έμμεσα. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. Διαθήκης. κ. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. Ιουστίνου Α΄ Απολογία.α. προσπάθεια ιεραποστολής. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. 5. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. τις διδασκαλίες. Ακόμα πιστεύεται . γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. αντίστοιχα. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής. που περιέχουν τα θαύματα.) Από τις αρχές του 2 ου μ. όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Διαθήκης. κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι.( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. Π. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. 5. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. Α. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά».8 Κων. Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. τις παραβολές του Κυρίου.που έχουν. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. Χ. έκφραση βιώματος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

Πατέρα της Δύσης. Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. Πέτρο. {«ο νεανίσκος…. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. ιδ΄51-52 και ιε΄44). κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). για να φύγει αργότερα .Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. εξέρχεσθαι. εισπορεύεσθε. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). σινδόνα επί γυμνού. επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. όπως συνηθίσαμε να λέμε. και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. πρωί. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος.. 24). δ΄10.}. βλέπειν από» κ. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. ε΄17). τέλος. Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. Παύλο και με τον απ. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο. γέννηση και παιδικά χρόνια Του. Α. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. Σύμφωνα. παραπορεύεσθαι. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. φέρειν».α. μεγάλου εκκλ. παραλείποντας γενεαλογία. . Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο.Χ. Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά.9 Κων.» (Μαρκ. ευαγγέλιον . ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. αιώνες σε δευτερεύουσα θέση. γύρω στο 65-70 μ. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. η΄17-18 και 22-26. όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. επερώτον. «από . κ. ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ζ΄31-37.α. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. 6. 31). Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. Ιδ΄13). Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. Χ. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. στ΄66). σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. εξίστασθαι. Φιλήμ. περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. .

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

γιατί ήταν ψαράδες. Γαλιλαίας*. Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. αφού μπήκε στη συναγωγή. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*. ἀνθρώπων. καὶ υπηρετούσαν. αὐτούς.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. ἦν μετὰ τῶν θηρίων. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν.13 Κων. ἐν σοὶ εὐδόκησα. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. (ενν. Α. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . δίδασκε.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού.

26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη.14 Κων. κατέκειτο πυρέσσουσα. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . τί ἡμῖν καὶ σοί. Ἰωάννου. καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της).» 24 λέγων· Ἔα. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. (ακόμα κι αυτά). με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος . ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. Α. Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. βγήκε απ’ αυτόν. Ιησού Ναζαρηνέ. ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν. αὐτῆς. καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. όπως οι γραμματείς*.Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε.

μπορείς να με καθαρίσεις . γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. Α. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις. Χριστὸν εἶναι.}). καὶ ἐκαθαρίσθη. αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. ἔδυ ὁ ἥλιος. (τον θέλουν). αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων. ζητοῦσι. έξω από την πόλη). εἰς ἔρημον τόπον. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε.Θ.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. για να κηρύξω κι εκεί . 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις. καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα). «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. αφού σηκώθηκε. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. Και ενώ έλεγε αυτά. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . ὅτε πόρτα. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς.15 Κων. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης.Κ.Λεξικό πυρετός εὐθέως.» με καθαρίσαι. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια.

Μτθ. 1-12 στ. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. αλλά έμενε έξω. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. θ΄9-13. Μτθ. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. πόλη. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 3. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). Α. 2.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. τους Ιουδαίους).16 Κων. σε έρημους τόπους. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. θ΄14-17. θ΄1-8. 18-22 στ. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. 13-17 στ. 4. . Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. Μτθ. διαφημίζειν τὸν λόγον. ιβ΄1-8. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. Μτθ. Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. 13-19 στ. 1-6 στ. ιβ΄9-14. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 5. 3. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο.) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. Α. οὓς οὐκ ιερείς. 28-30 στ. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν. 7-12 στ. 2. κάτι που δεν πρέπει.» (Ενν. 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. 4. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*.20 Κων. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. 20-27 στ.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι. αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο. μαζί του.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. 6. .» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. Λουκά στ΄6-11.

Μτθ. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. της συναγωγής). Α. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. Μτθ. θ΄34. Μτθ. ι΄1-4.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22. ιβ΄31-32. Μτθ. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. δ΄24-25. ιβ΄24-26. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. ιβ΄46-50. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι .21 Κων. οι Φαρισαίοι ενν. Λουκά ιβ΄10. Στίχοι 28-30: Μτθ. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κατηγορήσουν. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων.

ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. εξαιτίας του όχλου. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. καὶ ἐξέτεινε. τὴν χεῖρά σου. Α. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. όταν τον έβλεπαν. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*. μέρος του). 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος.[Π. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου.22 Κων. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. μεγάλο πλήθος. φανερώσουν. σου. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν.Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. πλῆθος πολύ. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος).Τ. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του.Ν.

μερισθῇ. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του.23 Κων. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. μερισθῇ.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. οὐ τέλος (θα σβήσει). ἀλλὰ τέλος ἔχει. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». δύναται σταθῆναι. ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. η οικογένεια). τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. εάν δε δέσει πρώτα τον . του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. γιο Σίμωνι Πέτρον. αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. Α. δεν μπορεί να σταθεί. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο. Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς).

σε ζητούν. έχοντας τον ίδιο πατέρα. ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. Πνεῦμα ακάθαρτο.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. το Θεό. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε. Α.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης. Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αδέλφια . τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου. αὐτοῦ διαρπάσαι.24 Κων.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ.Π. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί.) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου. καὶ ἔξω να τον φωνάξει. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα.

καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. η΄18. ε 15. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ.25 Κων. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω .Λεξικό 1. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. 26-29 στ. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. ιγ΄31-32. ι΄26. Μτθ. Λουκ. ιγ΄18-19. ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. Μτθ. 1-20 στ. σπείρων σπεῖραι. στην ξηρά (όχθη). 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. ιγ΄1-23. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. 21-25 στ. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. η΄23-27. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. Η παραβολή του σπορέως 2. Α. 30-34 στ. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. Μτθ.

ακούει .Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. 2 3 . καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. μὴ ἴδωσι. τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν.θ. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό. Α. να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. και καρπό δεν έδωσε. που δεν πολλήν. όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή. Αυτός που σπέρνει.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος. καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους.» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω.Κ. αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. βαθύ το χώμα. και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους . και όταν (τον) ακούσουν. Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. μήποτε βλέπουν. (ενν. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος.26 Κων. σπέρνει το λόγο (του Θεού). καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές.}). κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα.χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού. ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο . ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. να μην καταλαβαίνουν.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν.

εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). καὶ ἄκαρπος γίνεται. Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. αμέσως με χαρά τον δέχονται. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. εὐθὺς εδάφη. ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον. τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. Θεού).» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει.» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. φανερωθῇ. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς). ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. ας ακούει (ενν. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε. πέφτουν). θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. τη ἀκουέτω. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς. τὴν καλὴν σπαρέντες.27 Κων. σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. Α. σκανδα-λίζονται. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. ακούτε. οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. είναι αυτοί που. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. αφαιρεθεί κι αυτό που έχει.» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. να γίνει φανερό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό. διδασκαλία Του). 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. αρχικό σπόρο).Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. ενν.

}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. ώστε σχεδόν . (βγάζει) το χορτάρι. 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε). Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε).» (Ενν. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. 31 ὡς κόκκον σινάπεως. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). 32 καὶ ὅταν σπαρῇ.28 Κων. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. {Β. 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. πρῶτον χόρτον. 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. μαθητές του. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. εἶτα στάχυν. Α. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. ἦν μετ’ αὐτοῦ. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού. Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν.Π.Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν.

23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη.29 Κων. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε. 1-20 2. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. Μτθ.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). 21-23. Μτθ. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν.Λεξικό βυθίζεσθαι. η΄26-39.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. θ΄18-19. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε. κλείσε το στόμα σου. Μτθ. Α.35-43 3. πεφίμωσο. η΄43-48. η΄41-42. 49-56. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ.» Και αφού σηκώθηκε. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα.

6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. βασανίσεις. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι. Α. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. πνεύματι ἀκαθάρτῳ. υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. . μη με σε τὸν Θεόν. καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στη χώρα των Γεργεσηνών*. Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. Ιησού. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε.30 Κων. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι. μή με βασανίσῃς. Σε εξορκίζω στο Θεό .Λεξικό ε΄24-34. στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). Ἰησοῦ. Γεργεσηνῶν. ακάθαρτο πνεύμα. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. νύχτα και μέρα. ημερέψει).

Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς. ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους.Λεξικό από τον άνθρωπο. 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. καὶ ἐφοβήθησαν. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ. καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός). και φοβήθηκαν. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. επέτρεψέ μας). 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. Α. 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. ἀνθρώπου. αὐτῶν.» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν.» ἐσμεν. Λεγεὼν ὄνομά μοι. στη θάλασσα (λίμνη). μπούμε σ’ αυτά .31 Κων. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. τῆς χώρας. «Τι όνομα έχεις. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων).

καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. ἀλλὰ χειροτερεύσει. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. ὀνόματι Ἰά. αἵματος ἔτη δώδεκα. μου είναι στα τελευταία του. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. ἀλλὰ σου. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. 26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς. αὐτόν. 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή.32 Κων.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ συνέθλιβον αὐτόν. κόσμος και τον στρίμωχναν.» . γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. ρούχα του θα σωθώ. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. Α. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν.αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της). ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ. σωθήσομαι. επειδή άκουσε για τον Ιησού. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων.

ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου. μόνο πίστευε. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. παρά μόνον πίστευε. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε.» εἰρήνην. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε. Ο Ιησούς όμως. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας).» .» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου.33 Κων. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε. θόρυβον. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. Α. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. ἀλήθειαν. τρέμουσα. αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο.σου πέθανε . μόνο τον Πέτρο. Το παιδί δεν πέθανε. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε. τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη.

θ΄1-6. Ιωάν. δ΄44. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. σοὶ λέγω ἔγειρε. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ. Λουκ. 6. ιδ΄22-33. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. Και είπε να της δώσουν να φάει. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. Λουκ.7-13 στ. ιδ΄13-21. σε σένα μιλάω. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες .» κοῦμι.34 Κων. Ιωάν. 1-6 στ. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. Μτθ. Τὸ κοράσιον. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. 35-44 στ. 2. 5. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. ιδ΄1-12. ι΄1-11. 7. 45-52 στ. η΄1-9. ἐτῶν δώδεκα. θ΄10-17. Μτθ. ιε΄33-38.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. 14-29 στ. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. σήκω. δ΄16-24. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. 4. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. Μτθ. 30-34 στ. ιγ΄53-58. Α. στ΄42. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. «Κορίτσι. 3. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός. Ιωάν.

και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). ούτε ψωμί. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. τους θεράπευσε. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. Και τι σοφία του δόθηκε. καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). ῥάβδον μόνον.» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. μὴ ἄρτον. παρά μόνο ένα ραβδί. καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. Α. Καὶπεριῆγε τὰς τους). 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. διδάσκοντας.Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. αφού έβαλε το χέρι του. ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. ούτε σακίδιο. αὐτοῦ. μὴ πήραν. τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του). Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο.35 Κων. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός).

ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. Και όσοι δε σας δεχτούν. Αλήθεια σας λέω. εἷς τῶν προφητῶν. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. Ἰωάννην. τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. Α. σ’ όποιο σπίτι. ούτε σας ακούσουν. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. γιατί την είχε νυμφευτεί. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη).Λεξικό δάλια. όταν φεύγετε από κει. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. μα δε μπορούσε. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. ήθελε να τον σκοτώσει. 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον.36 Κων. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ.

» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον.Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ. 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ. με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . με ὃ ἐὰν θέλῃς. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς. Και αυτός αφού έφυγε. καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. Και ήρθε η κατάλληλη μέρα. καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). Α. Και αμέσως μπήκε (η κόρη). είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις. βασιλιάς . . ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα). διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου. τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή).» συνανακειμένοις. ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ.37 Κων. καὶ δώσω σοι. 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο. (Ιωάννη).» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω. Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της. διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη).

στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . Και αφού πέρασε πολλή ώρα.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ. . τόπο να αναπαυθείτε λίγο. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. και του ανήγγειλαν όλα. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα.αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). δύο ἰχθύας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. τους σπλαχνίστηκε. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε. ομάδες-ομάδες. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα. Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. γιατί δεν έχουν τι να φάνε.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. πάνω στο χλωρό χορτάρι.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν. ἵνα κτήματα και χωριά. είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. Α. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν.38 Κων. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει). καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε. τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν. και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους.

εκατό ή των πενήντα. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. (τρομαγμένα). ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί. Α. πεντήκοντα. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή.). νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. δυσκολεύονται) πλέοντας. 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν.μ.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. δώδεκα κοφίνους πλήρεις. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης. άνδρες.αντίθετος. ἕως Και αφού τους άφησε. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. όπως και τα δύο ψάρια. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. ομάδες-ομάδες. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων.39 Κων.

14-23 στ. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. ἐσῴζοντο. ἐγώ εἰμι. 31-37 . Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε.40 Κων. φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4. Θεραπεία κωφαλάλου στ. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. σώζονταν (γιατρεύονταν). επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). 24-30 στ. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. περιοχή της Γεννησαρέτ*. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. Α. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους.1-13 στ. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του.

βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). Α. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. Μτθ. ἐσθίοντας ἄρτους. οὐκ 7 ἐσθίουσι. ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. ια΄38. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. εξωτερικά.41 Κων. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. τυπικά). δηλαδή άπλυτα.

» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. ὅ ἐστι. μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί.Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν .42 Κων. καὶ ἄλλα (κρατάτε). 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της).τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. απ’ κοινῶσαι. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό. 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. Δεν καταλαβαίνετε πως ό. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. τὸν ἄνθρωπον. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. Α. αντί βοήθειας στους γονείς του). ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. δῶρον. Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε. παραβολῆς. Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος. τῇ μητρί αὐτοῦ.

δόλος. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. πονηρός. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί.}. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της.}). τις ουσίες τους. ὀφθαλμὸς απάτη). τις χρήσιμες για τον οργανισμό). οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. η υπερηφάνεια. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. μοιχεῖαι. πορνεῖαι. η βλασφημία.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον. ο δόλος (η 22κλοπαί. φόνοι. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει.θ. πονηρίαι. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. ἀσέλγεια. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν.» κυναρίοις βαλεῖν. αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι.» τὸν ἄνθρωπον. η τρέλα. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο.43 Κων. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. οι φόνοι. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). ὑπερηφανία. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. ενν. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη . γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς).» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα.Ν. βλασφη-μία. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς. οι μοιχείες. οι πονηρίες. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον. Οι κλοπές. της οποίας το αὐτοῦ. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς.Κ.Τ. ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού). οι πλεονεξίες. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν. το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). Μπήκε σ’ ένα σπίτι . πλεονεξίαι. Α. πονηρό μάτι. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος.

Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του). καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ.44 Κων. 1-9 στ. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά.000 2. που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει . Α. 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. ὅ ἐστι διανοίχθητι. Και όταν έφυγε για το σπίτι της. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν.Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα). αὐτοῦ. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. 10-21 . Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1.» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του.

22-26 στ. Μτθ. 5. 4. 30-33 στ. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. 6. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ……….» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. Λουκ. θ΄18-21. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. θ΄23-26. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. Μτθ. Α.Λεξικό 3..45 Κων. ιστ΄21-23. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι. θα αποκάμουν στο δρόμο. 27-29 στ. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. Μτθ. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. Ιησούς τους μαθητές του. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε .Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. στ΄34-44.

ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*. Αλήθεια σας λέω. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. η γενιά ζητάει θαύμα. εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. καὶ αὐτὰ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν.» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. απέναντι). βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν.» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. πρόκειται να πιστέψετε. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. Α. πειράζοντες αὐτόν. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας. ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του).» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. άφησε να φύγουν. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»).) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε. ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. και δεν είχαν παρά ἄρτους. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. 8 . 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους).» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν.46 Κων. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο.

47 Κων.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. γήινη. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. πεις τίποτα(ενν. τίποτε.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. τον θεραπεύσει). και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει. τῆς κώμης. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε. για το θαύμα). 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. Και αφού έφτυσε στα μάτια του. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. τηλαυγῶς ἅπαντας. Και στο δρόμο . Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. Α. Και δε θυμάστε. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα. 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. (ενν. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. (ενν. δεν ακούτε.

ανθρώπους. καὶ ἀκολουθείτω μοι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. κι ας μ’ ακολουθήσει.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). μου Σατανά. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. ενώ ο Πέτρος. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). είσαι ο Χριστός*. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. οὗτος σώσει αὐτήν. αὐτοῦ. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. ἐλάλει. 9 1 . καὶ ἄλλοι Ἠλίαν.48 Κων. Α. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει).» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. αυτός θα τη σώσει10. θα τη χάσει.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι.

33-37 στ. Μτθ. 5. 30-32 στ. ε΄29-30. Μτθ. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. Μτθ. Μτθ. Ησαΐας ξστ΄24.2-13 στ. 2. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. 14-29 στ. Μτθ. η΄ 31.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. Κολασ.49 Κων. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν.Σειρ. ………………. Να μη σκανδαλίζουμε στ. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. Α. ιη΄34. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. ιη΄6-9. θ΄28-36. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. ιδ΄34-35. Μτθ. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν. ι΄42. 3. Εβρ. Σοφ. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. ια΄23. θ΄43-45. θ΄46-48. θ΄27. Λουκ. 4. θ΄37-42.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ. ……………… ιβ΄30. ιζ΄1-2. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. θ΄49-50. τη μοιχό και αμαρτωλή. ι΄27.1 στ. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. δ΄6.

1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό.Τ. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. ήταν πολύ φοβισμένοι. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. Α. Ας 5 Ραββί. τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. λευκὰ λίαν ὡς χιών. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. καλό είναι να μείνουμε εμείς. επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά. το κράτησαν κρυφό).» τρεῖς. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. Και τῷ Ἰησοῦ.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. «Διδάσκαλε. Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. . ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν.» Και ξαφνικά. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι. καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. αυτόν να ακούτε (προσέχετε). και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς».Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς.Ν. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). ἀλλὰ τὸν τους.}. παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. που δε θα γευθούν θάνατο. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι.50 Κων.

» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. καὶ οὐκ ἴσχυσαν. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη). Και όπου (όταν) τον πιάσει. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας.» Και τον έφεραν κοντά του. καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτοῖς.Ν. κυλιόταν αφρίζοντας. ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. Ως πότε θα σας ανέχομαι. ῥήσσει αὐτόν.Τ. το παιδί). 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). Α. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ.Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα. γενεὰ ἄπιστος. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . καὶ του) τον χαιρετούσε. 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 . ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι. καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι). Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί.51 Κων.}). 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς.» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. ἄλαλον. καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. και του ἐλήλυθε. ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς. Κι αμέσως όλο το πλήθος. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. ἀφρίζων. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. μόλις τον είδε. καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν.» αὐτόν. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου. προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν.

ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κύριε. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός. είπε: «Από παιδί.» Αυτός παιδιόθεν. αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι). 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων.» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. νηστεία (νηστεία ως μέσο). 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα. εγώ σε διατάζω. 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. την . ἀνέστη. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω.» ἡμᾶς. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε. βοήθησέ μας. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν.» τῷ πιστεύοντι. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν.» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. κάνεις). Α. (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. όρθιο το παιδί).52 Κων. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο).

» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. αὐτοῦ. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω. οὐκ ἐμὲ δέχεται.53 Κων. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. μαθητής σου κι αυτός). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. εξυπηρέτηση σας κάνουν.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. γιατί είστε του Χριστού. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. ακόμα κι ελάχιστη. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. όποια . ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. αλήθεια σας ὑμῖν. δέξηται. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. στο όνομά σου να δαιμόνια. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι. μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . Και όποιος με δεχτεί. τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. ἀμὴν λέγω όνομά μου. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. είδαμε κάποιον. Α. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το.

ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). κόψτο.» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. σβήνει. σκανδαλίζῃ σε. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. Α. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν.Λεξικό εἰς ἐμέ. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. Καλύτερα χωλὸν. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. τοῦ πυρός. στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14.Π. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν.54 Κων. βγάλτο. στη πῦρ τὸ ἄσβεστον. σβήνει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε).}). εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. φωτιά που δε σβήνει. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. στην κόλαση των αιωνίων βασάνων). 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου.

3. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν. . ιη΄35-43. Εφεσ. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. Λουκ. 1-12 στ. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. 32-34 στ. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. 35-41 στ. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. 42-45 στ. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ.Παροιμ. ιθ΄3-9. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. κβ΄25-27. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 4. Μτθ. όπως συνήθιζε. Γεν. ιη΄31-33. κ΄29-34 Έξοδ. α΄27. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. ιη΄18-30.. καὶ ὡς εἰώθει. Μτθ. 17-31 στ.55 Κων. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. κδ΄14. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. πάλι τους δίδασκε. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. 2. ιθ΄16-30. Δευτ. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. Μτθ. Α.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. κα΄10. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. Μτθ. κ΄20-24.Λεξικό 1. 13-16 στ. σ……………. ιθ΄13-15. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. Λουκ.

παντρευτεί με άλλον.56 Κων. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω. πειράζοντες γυναίκα του. καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. δε θα μπει σ’ αυτή (ενν.Θ. » . 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. μοιχᾶται. αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία).» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία. καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού. με την ὡς παιδίον. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη.Θ. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί.}).}). οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι. ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν. ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. είναι η βασιλεία του Θεού. Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. ἀλλὰ μία ένα σώμα). Α. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. διώχνει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πειράζοντάς τον.» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. κάνει μοιχεία. αὐτόν. άνθρωπος να μην το χωρίζει. ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε.Κ.Κ. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι.

ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο Θεός.» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. αὐτά. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά.Λεξικό αὐτήν. πήγαινε εἶναι. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα). να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . πολλά κτήματα (περιουσία). να μην ψευδομαρτυρήσεις.» σου. ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς.57 Κων. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. ὕπαγε. και έλα. να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας. πιο νέος). μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. τα ευλογούσε (πολλές φορές). πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. μὴ κλέψεις. τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. έφυγε λυπημένος. ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. όλα αυτά Διδάσκαλε. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ. μὴ φονεύσῃς. μὴ εἷς ὁ Θεός. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). να μην κλέψῃς. γιατί είχε κτήματα πολλά. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . να μη σκοτώσεις. τη μητέρα (σου). 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. Α. κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15.

Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι. «Να. που είναι πρώτοι. καὶ ἐθαμβοῦντο.παρ’ όλους τους διωγμούς. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. για αυτά που θα επακολουθούσαν). Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι. 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς.58 Κων.Θ. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. Πολλοί. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. Α. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. ενν. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. κοιτώντας τους διαπεραστικά. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου.Κ.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι.» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον.}). καὶ τῇ τρίτῃ . καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν.

δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. ας είναι αὐτῶν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα.59 Κων. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. ας είναι δούλος όλων. ὑμῖν. ζητήσουμε. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. ο Βαρτιμαίος. ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. καὶ βαπτιστείτε. κάθονταν στο δρόμο 1 . και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς). να μας το κάνεις. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου.λέγοντας: «Διδάσκαλε. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω. ἔσται ὑμῶν διάκονος. ο γιος του Τιμαίου. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα). Α. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. ἀλλ’ υπηρέτης σας.

του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. ιθ΄29-38. δρόμο. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. 2. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος.60 Κων. ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. Μτθ. ιβ΄12-16. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. κα΄18. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. Ιησού. Ησαΐας ξβ΄11. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. ἔγειρε· φωνεῖ σε.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. Α. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. 3. 1-11 στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ελεήσέ με. φωνάζουν τον τυφλό. Ιωάν. 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. 5. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον. 20 . Ζαχ. έσωσε (από την τύφλωση).Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ. Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε. Θάρσει.19-21 στ. κα΄1-10.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. ἐλέησόν με. 22-26 στ. ζητιανεύοντας. ἐλέησόν με.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. 15-18 στ. Σε φωνάζει. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. να κάνω για εσένα.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). 12-14. 4.

κ΄1-8.». καὶ λύουσιν και το λύνουν. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ. Ζ΄11.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. και (έτσι) τους άφησαν. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. 17. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. αὐτούς. κα΄12-13. Ησαΐας νστ΄7. Α. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. αὐτόν. Μτθ. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. ιθ΄45-48. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι. Μαλαχ. Αφού το λύσετε. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών.61 Κων. Ιερ. . πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. ἐφ’ ὃν το. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. Μτθ.

εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου. (ο Κύριος) πείνασε. οικιακό είδος) διά μέσου του ναού. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν.»(αιώνια. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν.» τοῖς ὑψίστοις. ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ.τιδήποτε (ενν.Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . για πάντα). ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο. ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα). Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα. καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο). 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. Α. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17.62 Κων. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ.

ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν. 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). για να σας τινος. Γι’ αυτό σας λέω.Και όταν στέκεστε για προσευχή.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. (ενν. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους). ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν.) . 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. ξεράθηκε. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά.» (Ενν. 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ. παραπτώματα ὑμῶν. {Β. τη διδασκαλία Του). Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού.Π. ἔσται το οποίο είπε.» κατηράσω ἐξήρανται. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ.τι χόμενοι. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. πόλη.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά. καὶ ἔσται προσευχή σας. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .63 Κων. Α. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. να συγχωρείτε ό. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. σπηλιά (άντρο) ληστών. κοίτα. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. η συκιά που καταράστηκες.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. ῥιζῶν.

Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4.. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά. Η εντολή της αγάπης 5. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε..64 Κων. 38-40 στ. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. Ησαΐας κη΄16. Α. Ιωάννη για προφήτη. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν. καὶ ἀποκρίθητέ μοι. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν. Ψ. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους.… . 18-27 στ.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. 1-12 στ.» ἀποκρίθητέ μοι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .. ριζ΄22-23. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. Το δίλεπτο της χήρας στ.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου.» Φοβούνταν το λαό. 28-34 στ. κα΄33-46. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. κ΄9-19. 13-17 στ. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ.» ποιῶ.35-37 στ. Μτθ. …………. και (τότε) ἕνα λόγον.

ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. κε΄5-6. Α. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. Ιωάν. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. άλλους σκότωσαν. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). Μτθ. Ρωμ. κ΄45-47.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. μόλις τον είδαν να έρχεται. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. κγ΄1. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. Μτθ. γ΄11. Θα . Α΄Πέτρου β΄6-8. κ΄27-38.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. κ΄41-44. Εβρ. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. κβ΄41-45. απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε. Εφεσ.Λεξικό Πράξεις δ΄11. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. Μτθ. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ. Μτθ. τον γιο του τον αγαπημένο. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. ι΄25-28. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. ἀγαπητόν αὐτοῦ. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. στ΄4-5. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. Δευτ. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. κ΄20-26. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ.65 Κων. κβ΄23-33. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. οὓς μὲν δέροντες. ρθ΄1. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. Ψ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. κβ΄35-40. Έξοδ. Α΄ Κορ. γ΄6. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. κα΄1-4. Μτθ. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. Δευτ. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. α΄13. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. ι΄19-21. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα.

» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε. γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. στο θεό». βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω). έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων.66 Κων. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν.) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό.» διδάσκεις. εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). αλλά. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. καὶ λέγει Καίσαρα».Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω. λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. Α. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο. έφυγαν. όσα ανήκουν Καίσαρος. λέγοντας : . σύμφωνα με την αλήθεια.Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε). εικόνα αυτή και η επιγραφή. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ.

βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). τη δύναμη του Θεού. ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. κι ο τρίτος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀναστῶσιν.» γραμματέων. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. Αυτό. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. ενώ παιδιά δεν αφήσει. μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. στο περιστατικό με τη βάτο 20. ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη). και η γυναίκα . 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. ούτε γυναῖκα.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. Κατά την ανάσταση λοιπόν. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. απογόνους. είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Α. ἀκούσας αὐτῶν 2 . ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. ἐσχάτη (όλοι). 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι.» βίβλῳ Μωϋσέως. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. ἀναστῶσι.67 Κων.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα.

» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν. διδά. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη. Αυτή είναι η πρώτη εντολή. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά.» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου. ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου. 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. Α. Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. άλλο). το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 .» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος.Λεξικό συζητούντων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. Ἰσραήλ. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει). του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες.68 Κων. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος. λαέ του Ισραήλ. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή).

» ἐν τοῖς δείπνοις.}).Τ. γαζοφυλάκιο. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους.Ν. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π. 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν.Κ. κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου . όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της.69 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (λέγεται) κοδράντης. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της. στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι.Λεξικό ευχάριστα. Α. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο.Θ. όλα όσα είχε. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα.}. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης.

Λεξικό 1. Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. κδ΄42. Α. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. Β΄ Πέτρου γ΄17. Α΄ Θεσσ. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). Ησαΐας ιγ΄9-10. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. Αββακούμ α΄9.κε΄14. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε. στ΄12-14. ιβ΄36-46. Μτθ.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα. Αποκ. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. κα΄25-36. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. Δανιήλ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κα΄20-24. πρέπει να γίνουν. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. Ιεζεκιήλ λθ΄21. 1-23 Ιεροσολύμων 2. μην ταραχτείτε. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. κδ΄1-25. Μτθ. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ. κδ΄29-36. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί.θ΄27. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. Δανιήλ ζ΄13.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. δ΄23-28. ε΄1-2. Ιωήλ γ΄3. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . πολλούς θα παραπλανήσουν.70 Κων. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν.4. Σοφονίας α΄15. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. ωραία οικοδομήματα. Ιερεμ. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. κα΄5-15.

Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. Α. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. ὑπομείνας εἰς τέλος. πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. αλλά το Άγιο Πνεύμα. να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. μηδὲ μελετᾶτε.71 Κων. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. αυτό να πείτε. χειμώνα. ούτε να σκέφτεστε. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις. Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. οὗτος σωθήσεται. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. αλλά ό. 2 . τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο.τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς.

σας έλεγα πριν). ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. λιγόστεψε τις μέρες.}). Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». μέχρι την άκρη του ουρανού. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. ἰδοὺ ἐκεῖ. Εσείς όμως προσέχετε. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. (έφτασε ήδη)στην πόρτα. ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. φύλλα.} ).Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι).Π. Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι». (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. αν είναι δυνατόν. σκοτισθή-σεται. . δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται.72 Κων. Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. Α. ὧδε ὁ Χριστός. μην (το) πιστέψετε.Κ. μέχρι τώρα. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). {Ι. ἐκλεκτούς. Αλλά εκείνες τις μέρες. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις. ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς.Θ. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις.

Κ. ούτε ο υιός. 12-21 στ. 1-2 στ. ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου). 10-11 στ. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ.κ. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν).Θ.} ).) πάντα ταῦτα γένηται. 7.73 Κων. 9. σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας. 3. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. 22-25 στ-26-31 στ. μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει.α. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. παρελεύσονται. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. 47-52 στ.53-65 . οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. 6. 32-42 στ. γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 4. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. οὐδὲ οἱ ουρανό. 3-9 στ. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. 8. Α. Του φύση άπαντα {Ι. 43-46 στ. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. γρηγορεῖτε. 10. 2. Προσέξτε. ἀφεὶς του. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε. Αυτά λοιπόν που σας λέω. ὁ καιρός ἐστιν. γιατί δε 33 Βλέπετε. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος. 5. ψευδοπροφήτες. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος). γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ.

Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. γιορτή. κστ΄51-56. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. Ρωμ. 2 . κβ΄7-15. κστ΄30-35. κβ΄63-71. Μτθ. ἀποκτείνωσιν. κβ΄1-2. Μτθ. Ιωάν. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. ιγ΄21-26. Α. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. κστ΄69-75. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. ιη΄17-18.Λεξικό 11. κστ΄36-46. Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. Γαλ. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. κστ΄6-13. κστ΄47-50. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. κστ΄17-23.74 Κων. Μτθ. ιη΄1. Μτθ. Η άρνηση του Πέτρου στ. η΄15. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. Ιωάν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. Μτθ. Καλό έργο έκανε σε μένα. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. Ιωάν. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. Ιωάν. Ιωάν. καὶ από πολύτιμο νάρδο. 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. κβ΄40-46. Λουκ.» και την μάλωναν. Ψαλμ. ιη΄13-15. Μτθ. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. Ιωάν. Μτθ. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. Ιωάν. κβ΄54-62. Μτθ. πζ΄8-9. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. κβ΄16-20. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. 25-27. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. κβ΄47. κστ΄57-68. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . κβ΄48-53. Μτθ. κβ΄31-34. του (Ιησού). Μτθ.

έτοιμο. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. Να τον ακολουθήσετε. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. δωμάτιο).» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. ἀκολουθήσατε αὐτῷ.Λεξικό πάντα.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί .» αὐτῆς. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. σ’ όλο τον κόσμο. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου. 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. στρωμένο. Α. ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. αὐτοῖς. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό. Εκεί ετοιμάστε για μας. αὐτὸν παραδῷ. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου). καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι).75 Κων. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ.

» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι. Γιατί έχει γέγραπται. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο).Π.» σῶμά μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . φάτε. αυτός που τρώει μαζί μου.76 Κων. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες). μου) θα με παραδώσει (προδώσει). Ο υιός του ανθρώπου. (ενν.» 2 . Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ.» πάντες σκανδαλισθήσονται.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας). πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). καὶ Πάτερα). 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε . πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται. το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. βέβαια. κλονιστούν. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ.Λεξικό παραδώσει με.» και άλλος: «Μήπως εγώ. αυτό είναι το σώμα μου. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. εγώ όμως όχι.} Και αφού έψαλαν ύμνο. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν. έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. Α. αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί.

ἀλλ’ εἴ τι σύ. 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. απαρνηθώ. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε.τι εγώ θέλω. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου. γιατί το ἀσθενής.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι.77 Κων. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. πνεύμα είναι πρόθυμο. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια. θανάτου. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή. Αλλά (ας γίνει) όχι ό. ό. αν ήταν δυνατό. λαλήσει δυο φορές. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου). δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. .» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. γη και προσευχόταν για να περάσει. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. πατέρα. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας.τι εσύ (θέλεις). 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. Δεν Σίμων.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ.(αδύναμη). καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε. Α. αλλά τί ἐγὼ θέλω. αυτή τη νύχτα (απόψε).» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν. παρένεγκε τὸ σε σένα. κοιμάσαι. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν.» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς. καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Να αυτός που με παραδίδει.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. λούθησεν αὐτῷ. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες).» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς. αυτός είναι. ραββί. ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. τυλιγμένος με σεντόνι. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί).Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. εἷς τῶν δώ-δεκα. περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι. παραδιδούς με ἤγγικε. (αυλή του Ν.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε.» 43 Καὶ εὐθέως. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω. χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. πλησίασε. «Χαίρε δάσκαλε. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. τῶν πρεσβυτέρων. 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. ας πάμε.78 Κων. ένας απ’ τους δώδεκα. αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων). παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. τον κράτησαν (συνέλαβαν). γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους.Π. φτάνει ο Ἰσκαριὼτης. καὶ Και όταν ήρθε. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες.}). χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον.Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών. Α.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο.

}) ήταν σύμφωνη. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν.Τ.79 Κων. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω.Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς. λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν). καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του. » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. τὸ φῶς. ουρανού. κατ’ αὐτοῦ. Α. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά).» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν. (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες. Τι σε κατηγορούν αυτοί.Ν.» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. συνεδριάσουν). ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού). Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα. και οὐκ ἦσαν. {Π.

Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. απ’ αυτούς. καταλαβαίνω τι λες.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει. Α. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. . 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν.80 Κων. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές.Λεξικό ἔνοχον θανάτου. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα. βλέποντάς τον πάλι. 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. και ένας πετεινός λάλησε. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν.

ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον.32. κζ΄27-31.. Ο θάνατος του Κυρίου 5.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. Μτθ. Μτθ. 1-15 στ. . 19. Ιωάν. Μτθ.126 Κων. κζ΄1-2. κγ΄1-4. κγ΄47. κζ΄32-44. Ιωάν. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. Ιωάν. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. Ιωάν. ιη 28……………. 40-41 στ. ………………. Μτθ. Μτθ. κγ΄50-55. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. Α΄Τιμόθ. Η ταφή του Κυρίου στ. κβ΄37. ιστ΄13. Α. 11-18.33-38 στ.. Μτθ. ιθ΄17. ιθ΄38-42. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 16-19 στ. ιθ΄1. Ιωάν. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. κγ΄44-46. α΄20. 10.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1.40 στίχοι 16-19: Λουκ. κγ΄49. κγ΄26-43.Ρωμ. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. 39 στ. Μτθ. κδ΄10. 22-26.20-32 στ. 23-24. κζ΄45-51. κγ΄11. Η σταύρωση του Κυρίου 4.

ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· .}). (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς. Α.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος.» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»).» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. παίρνοντας πάλι το λόγο. τον Βαραββά. ζητούσαν. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις.Τ. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος.» καταμαρτυροῦσιν. Πιλᾶτον.Ν. 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .127 Κων. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο. «Εσύ το λες. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη. ἀρχιερεῖς. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια. ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. τίποτα. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων.» Σταύρωσον αὐτόν. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά. φόνον πεποιήκεισαν. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο.

20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. Όμως αυτός δεν το πήρε. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια.(σημαίνει) μεταφρασμένο. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. αὐτῷ. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. να σταυρωθεί. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. 2 . 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. αφού τον μαστίγωσε. ὅ ἐστι μεθερ. μηνευόμενον κρανίου τόπος. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. πραιτώριον. Ιουδαίων».128 Κων. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. έναν λῃστάς. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. σταυρώσωσιν αὐτόν. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. ἔλαβε.μ. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. για να σηκώσει το σταυρό του. ποιος και τι θα πάρει. Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. καὶ τον έφτυναν και. Α.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. τόπος Κρανίου. που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. καὶ Ιησού. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ.).

ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. Ω! Χριστέ. λιμά σαβαχθανί. ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. τον Ηλία φωνάζει. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη.). εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του. Ελωί. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του. Α. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις. ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ. βασιλιά του Ισραήλ. λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν. μεταξύ των παρανόμων. Θεέ μου. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.μ. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.). κατέβα απ’ το σταυρό.) Τρέχοντας ένας.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. κάτω. εσύ που Οὐὰ.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά).» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή).» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας . 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. γιατί με εγκατέλειψες. 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει.129 Κων. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. μεγάλην ἐξέπνευσε.

ήταν) σημαντικός βουλευτής. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. και η Σαλώμη*. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . (που Ἁριμαθαίας. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. τον αὐτῷ. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). Παρασκευή. που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. δυνατή φωνή. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε. ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. ἐπεὶ ἦν παρασκευή.130 Κων. εὐσχήμων βουλευτής.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού. Α.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία.Λεξικό ἦν Θεοῦ. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. Ιεροσόλυμα. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). τολμώντας.Ν. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. και επειδή ήταν προσάββατον. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. δηλαδή παραμονή Σαββάτου. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα.Τ.

ιθ΄11-14. κδ΄4-5. α΄9-11. κ΄17. Α. Μτθ. α΄20-21.56. Κολασ. Α΄Κορ. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. κη΄3-9. ………………. β΄16. Α΄Πέτρου γ΄12. γ΄12………………. δ΄50-51. Μτθ. β΄38. Ιωάν. κδ΄47. κ΄1.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. Και αφού πέρασε το Σάββατο. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. Α΄Κορ. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. α΄3. γ΄15-18. η΄1. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. ………………. α΄18-24. ζ΄ 55………………. Μτθ.12 στίχοι 5-8: Λουκ. το σώμα του Κυρίου). 1-4 στ. Εβρ. ιδ΄3. γ΄16.ιβ΄48.47. 5-8 στ. Ιωάν.131 Κων. ι΄12.13. κη΄19. Εφεσ. ι΄40. κγ΄56. ………………. κη΄1-2. Γαλ. Μτθ κη΄16. Η Ανάληψη του Κυρίου στ. κ΄12. κδ΄13-48. Μάρκ.δ΄3. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. 15-18 στ. κδ΄1-3. κ΄7-12. Μτθ. 12-14 στ. ι΄17-19. κ΄19-23. Ιωάν. αφού ανέτειλε ο ήλιος. Μαρκ. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. Μτθ. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. ιστ΄16-18. Πράξ. γ΄1-9.Πράξ. κη΄3-8. Πραξ. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . Ιωάν. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ. ι΄8. Α΄Τιμ. η΄34. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. Ρωμ. Ιωάν. κζ΄56. Ιακ. η΄2. ιβ΄2. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6.Εβρ. γ΄1. ι΄44-46. κβ΄44. έρχονται στον τάφο. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. στ΄47. ε΄12-16. Και πολύ πρωί. Ιωάν. 9-11 στ.

οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. δεν είναι εδώ. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. έκλαιγαν. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. γιατί . ἠγέρθη.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. ἐκείνοις ἐπίστευσαν. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. τον σταυρωμένο.132 Κων. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς.α. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα. φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). ἠπίστησαν. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι. ἀγρόν. κ. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. Α. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές. περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. απίστησαν( δεν πίστεψαν). 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). έφυγαν απ’ το μνημείο. Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καθὼς εἶπεν ὑμῖν. ζητάτε το Ναζωραίο.). απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους.

133 Κων. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. Εκείνοι. Σίμων. αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν.Τ. Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). δεξιῶν τοῦ Θεοῦ.αυτιά. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν. 3. Αμήν. θα κατακριθεί. Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. Α.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. Γ. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. ἀμήν. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. αφού τους μίλησε. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί. λοιπόν. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. 8. αυτό δε θα τους βλάψει. ομοεθνής.» {Ωρ. αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια.Κ. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει.). θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν.Ν. στενός συγγενής. θα σωθεί. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. . κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. απ’ την άλλη.} (Μάρκ. σωθήσεται. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). αγαπημένος ή Χριστιανός. } ( Μάρκ. εξάδελφος. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. καὶ καλῶς ἕξουσιν.

α. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής. 7.» (Μάρκ. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. (Μάρκ. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. Κυριολεκτικά δηλαδή. ασθενειών. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία. κ.. 5. 6.(Μάρκ. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο). {Π. δίκαια ο Θεός.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ. 12. που ζουν σαν τους χοίρους. ( Μάρκ.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. και τότε και σήμερα.) Αλλά και μεταφορικά.Τ. (Μάρκ.Τ. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού.Ν. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. 9. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καταπίεσης. (Μάρκ. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία. αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό.134 Κων. το σταυρικό. (Μάρκ. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. Γραφή. 11. 10. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ. βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). (Μάρκ. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. δ΄12) 4. Α. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά.»{Ζ.. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. (Μάρκ. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας.» (Μάρκ. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας.}. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. 13. ή απλώς βλέπουν θαύματα.{Μάρκ. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ. 8.Ν. ιδ΄63}). Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. . σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού. ιζ΄13).Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη. ακούνε το κήρυγμά του.} Συμπερασματικά. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου.

μόσχου.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των.Τ. Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». Συμβολικά. ( Μάρκ. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. 20. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. άκακος. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. ιβ΄8). Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. κ. Διαθήκη είναι τύπος. . που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. ζ΄26-27). και με κάθε πνευματική θυσία. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. (Μάρκ. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 21.κατά λάθος(!). 13. ( Μάρκ. Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. έπειτα των του λαού. τράγου. δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. . προσευχή.» (Εβρ. Αλλά η Π.135 Κων. (Μάρκ. δηλαδή θα καθαριστεί. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. Διαθήκης. 16.α. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε….Ν. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός.{Ζ. Διαθήκης 14. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. δηλαδή θα καθαριστεί. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ.}. ώσπερ οι αρχιερείς. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. (Μάρκ. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. Διαθήκης.λ. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. {Π. αμόλυντος και άκακος που ήταν. γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό. Α. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. κατά κόσμον Βρέφους. αλλά να υπηρετήσει.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. γινόμενος θύτης και θύμα. ιδ΄22. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής). την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. «αλισθήσεται». ελεημοσύνη. κενοί. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ.} (Μάρκ. κ. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. αμίαντος. όσιος. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. 17. κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. δηλαδή όλους μας. στείροι. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. 18. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». σαν την αποξηραμένη συκιά. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. 19. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις. 15. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο.τ. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. (Μάρκ.

( Μάρκ. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του.α. ια΄31. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. 25. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης. ρθ΄).ιβ’3). (Μάρκος γ’5) 22. τις σημαίες του. Χριστούγεννα). Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες. Προσπαθεί ο Ιησούς. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου.136 Κων. Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. αργία του Σαββάτου. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. 26. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). 27. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. Παρασκευή. ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ). ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. Μ. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. 23. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους.κ. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. 24. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ.κδ’8). Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον….25). υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν.Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. 28. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς». Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους.α. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ. κ. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. καθαρισμοί.– παρά στην ουσία. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. Α. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. κ.. Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό. . Πρώτη ώρα σήμαινε.ο. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας).). Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ.

Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του. 5) της κενοδοξίας. Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. 3) της αγνωσίας.Κ. (Μάρκ. (Μαρκ. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο. Γ΄ Βασιλειών β΄27. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ( Μάρκος β΄26) 31. μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό. 35. ιε΄7). Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο). και αλλού. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. 1) της αφοβίας του Θεού. Α. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. (Βασ. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού. α΄45-51). Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. γ΄18). να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου.31 εκδ.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες. 36.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. για να ευχαριστήσει το λαό. ιε΄43) 34. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. την προηγούμενη μέρα.137 Κων. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. ο εβραϊκός όχλος. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη.» (Ιωάν. λ΄7.) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. α΄35-40). Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. οι Ρωμαίοι το . (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί. Ο Κύριος όμως. έγινε μέγας αρχιερέας. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. “έλλα”-2000.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23.Λεξικό 29. 2) της ασυνεσίας. 4) του ψεύδους. Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. κγ΄9.( Μαρκ ιστ’9) 9. σχήματος Χ σταυρό. Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. (Μάρκος ιδ΄1) 32.(Μάρκος α΄16) 33.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα. Τα δαιμόνια. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί.). Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής). Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς).

Ζαβουλών. η Καπερναούμ. Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ.α. Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. (Γ. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. κ. 42. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. (Μαρκ. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». βόρεια της Καπερναούμ. (Μάρκ. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. 38. σε καιρούς αποστασίας. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. 40. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. κ. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου.Κ. Φοίνικες και Σύριους. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. (Μάρκ. η Κανά. 43. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. 44. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. του Πέτρου και του Ανδρέα. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. Νεφθαλείμ και Ασήρ. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα. (Μάρκ. (Μάρκ.) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. . α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. . που επίσης ρίχνονταν εκεί.( Μάρκ.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. (Μάρκ. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. η Ναΐν. (Μάρκ. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. 41. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. 39. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. η Χοραζίν.α. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου.138 Κων.

(Μάρκ. Γέρασα.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. 48. τη Βηρσαβέε.139 Κων. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. (Μάρκ. . αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα. ( Μάρκ. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. α΄19) 53. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής. Στην πατερική γλώσσα. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί.Λεξικό του θαύματος. 49. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων. 52. Ίππος.λ. Γάδαρα. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια. πράξεις διαζυγίου. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του. ( Μάρκ. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις .Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. όπου και θαυματούργησε. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος. ως προς το θρήσκευμά της. Δαμασκός.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. Α. ζηλωτής του Θείου Θελήματος. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. 51. 46. (Μάρκ.» (Γ. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ.Κ. (Μάρκ. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά.π. 47. (Μάρκ.( Μάρκ. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. Συνέτασσαν συμβόλαια. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών. 50. Πέλλα.α.Χ. ακόμα και σήμερα. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του. του πολεμιστή και του ποιητή. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. κ. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. (Μάρκ. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. Φιλαδέλφεια. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί. ακέραιος και ισχυρός. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. Ραφάνη. αργότερα.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και.

Α. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής.» (Ιωάν. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. γ΄18) 59. Έτσι. Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. κ΄28). Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο.140 Κων. 56. όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. . γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». 57. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. Στους στίχους Γ΄ Βασ. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. κεφάλαια ιζ΄. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. 58. ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. (Δ΄ Βασ. (Μάρκ. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. (Μάρκ. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. Ηρώδη Αντίπα. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. 61. Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). όπου και μαρτύρησε.Χ. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. (Μάρκ. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. 60. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. την οποία αργότερα έδιωξε. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. (Μάρκ. (Μάρκ. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. (Μάρκ. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου. 55. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου.

που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. ιδ΄13. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. θρησκευτικό κέντρο. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. ιθ΄1. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ.: Πέρσες. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ. Μοριά και Άκρα. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ. για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π.141 Κων. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. εικοστός αιώνας: Άγγλοι. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν. κζ΄29). Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου. 868 μ. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα. ιθ΄10-11).: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης). (Μάρκ. Η μητέρα του Αγία Ελένη.Χ.Χ. (Μάρκ. Γραφή (Δ΄ Βασ. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. Εβραίους και Μουσουλμάνους. 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά).Ελληνιστικής αυτοκρατορίας.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. ιστ΄7. ιδ΄7). όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος.Χ. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. Ν. ι΄46) 64.Χ. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν.Χ. Το 330 π. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. 637 μ. γ΄8) 63.. Α.Χ. Αμφότερα τα αδέλφια. απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. Το 325 μ. και την έκανε.Χ. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. λστ΄17-20). Ιακώβ). Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ. για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς.Χ. με θαυματουργό τρόπο. α΄19) 62. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. αλλά δεν τα κατάφερναν. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους.10). Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ.ιη΄21). 1948: εντάσσεται ο δυτ.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. Τέλος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 1099: Σταυροφόροι. Αλέξανδρος. (Μάρκ. Σύμφωνα με την Α. μαζί με τον Πέτρο . Εκείνα τα χρόνια. κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου.Χ. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. Β΄ Παραλ. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ. Στους .Χοσρόης. 1517: Σελήμ-Τούρκοι. δηλαδή γιους της βροντής. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. την κατέλαβε ο Μ.

Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου. Αρνών. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. Ο Ιωάννης είχε 65. . Όμως αργότερα. (Μάρκ.τελικά. δ΄5. 66.Κ. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. κ. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). περιοχή των Ιουδαίων. Γραφή (Ιαββώχ. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. (Μάρκ.(Μάρκ. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. ο μοναδικός. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. (Μάρκ. Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής.βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. 67.χ. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. απιστίας. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. Α. Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ.Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. για πρώτη φορά. γ΄19) 70. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). Τότε είχαμε και την καθαρή. μιας και ήταν Ναζιραίος. Μαλαχίας γ΄1. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια.α).Κ.142 Κων. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ. Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη. 69. 68. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. ο Πέτρος). κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ.» (Μτθ. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. Όσους μετανοούσαν. (Ο Γ. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. «φιλαργυρία νοσήσας». Διαθήκης. κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. φιλαργυρίας και . Απιστίας βεβαίως. τον πρόσκαιρο.5 μέτρα). φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια). της Παλαιστίνης. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει. αυτός που τον πρόδωσε. τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. σελίδες 334-335 (Μάρκ. Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη.

στη δίκη του Δασκάλου του.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. ιθ΄27). ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας.Δ. η παρουσία του . ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). «ευσχήμων» βουλευτής.χ ο Ανδρέας). . Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο. κ. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. 1). (Μάρκ.(Μάρκ. τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη». Μετά την Ανάληψη του Κυρίου.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. γύρω στο 100 μ. όπως και όλων των προφητών.α. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. Εκτός της Αποκαλύψεως. 74. α΄4) 71. 75. Τέτοια λοιπόν περιστατικά. ακολούθησαν τον Κύριο. την Αποκάλυψη. Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. Α. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. ιθ΄26. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. 76. σαν να απευθύνονται. (Μάρκ. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. ταπεινός και αγαπητός. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών. 77. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. δηλαδή. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί .( Μάρκ. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας. στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. σταθερός στην πίστη δηλαδή. έστω έξω του κτιρίου. και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. 1). Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. η΄27) Καπερναούμ . όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. (Μάρκ. η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου.143 Κων.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. α΄21) 72. κάνοντας πολλά θαύματα. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου. κ΄2. (Μάρκ.Χ. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. 73. έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. κα΄7). ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος.Χ. οι οποίοι μετά το θάνατό του. ιγ΄23. (Μάρκ.

γ΄14. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα.» (Ζ. Β΄ Παραλ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. (Μάρκος ε’ 9) 81. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. (Έξοδος κστ΄33.) Δηλαδή ο καθένας πλέον. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. ιδ΄. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. Λουκ. Πραξ. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού). Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα.Κ. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους.Θ. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. (Μάρκος α΄40) 82. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). ακολουθώντας κάποιο τυπικό.Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων». σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών. που είναι πλέον κενό γράμμα. Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος. β΄4. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας. κ. που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. Λουκ ιζ΄1224). «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες.) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία.» (Α΄Πέτρου β΄9). Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο. θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων».Λεξικό 78. ιε΄38) 79. παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό.). ι΄19-20). Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. (Λευίτ. βλέπει και τον . ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). β΄48-50. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε). ιθ΄26. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. ιβ’46-50. Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. (Μάρκος στ΄3) 84. 80. Αυτή είχε δέκα τάγματα. 83.(Ι. ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. (Μάρκ. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην. γ΄11). Έξοδος λζ΄3-5. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες.144 Κων. Ιωάν. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό.» (Εβρ.α. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων.).Κ. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. Α. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών.

Έξοδος. ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . η Ιωχαβέδ. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. (Μάρκος ιε΄40) 85.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. έκανε ανήθικη ζωή. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. μετά την Ανάσταση. Λουκ. (Ι. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. δ΄21) 88. Ιωάν. 144 του παρόντος βιβλίου). Συγκεκριμένα. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. αγανακτώντας. δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι. Από εκεί κατέληξε.145 Κων. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη.» (Ω.». 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου. Διαθήκη : Μτθ. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας. προς τη γη της Επαγγελίας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κ΄1-2. Ο Θεός.). Επιφάνιος. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη.) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον.» (Ειρ. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. Μάρκ.) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. κ΄11. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. 10-18. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. ιε΄40) 86. Α. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. (Μάρκ. πριν γνωρίσει τον Κύριο. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος.. Η τελευταία (Αριθ. ιστ΄1-10. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. Παπίας.Σ.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). χάρις στη Θεία Πρόνοια. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. (Μάρκ. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του. κδ΄1-12. τις δέκα εντολές. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα). Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά.) (Μάρκ. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο. σελ. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. κη΄1-10. στήλη νεφέλης. χωρίς να τα εξηγεί. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό. β΄14) 87. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος). άμεση συνομιλία μαζί του). Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. σύμφωνα με την Α. Λευιτικόν.

κδ΄2). Από τη Ναζαρέτ. ομιλία αλληγορική (Ι.Κ. (Μάρκ. Σαν ιστορικός. κάθε Παρασκευή. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. Διαθήκης. απλούς ψαράδες. β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. Α. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. όχι μόνο απ’ το λαό. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). (Μάρκ. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. λβ΄1-43). το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. όχι πλούσιος. όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. τέλος. όχι από γνωστή πατριά. 92.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. Σημαίνει αντιπαράθεση. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. περιφρονητικά.). δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. επί του οποίου ακόμα και σήμερα. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. όμως η κύρια ήταν η νότια. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους.).146 Κων. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν.Χ.Χ.Β. Ο Πέτρος (Πράξ. στην ίδια θέση. σύγκριση. διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. τον πρόναο.. (Μάρκ. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. . Ναζωραίοι. (Μάρκ. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ.Χ. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. ιθ΄19). Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). 95. 93. 91. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος. καθώς και πιθανόν. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος. Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. κστ΄9). (Μάρκ. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. λγ΄1-29). 94. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ.Χ. τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. Σαν συγγραφέας. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού. α΄26).Χ. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι). Ναζωραίο τον ονομάζουν. στην Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε . εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). περιτριγυρισμένη από λόφους. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). εκτός του Μάρκου. 90. Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. όχι σπουδαγμένος. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού. β΄51).(Μάρκ. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο.

Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. ιγ΄31. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. κι αλλού. Λουκ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). του λύχνου (δ΄21-25). ιδ΄9-10. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. ιγ΄24-30. θ΄7-15. Λουκ. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ.» (Μτθ. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ.χ. Α. ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 3642 Το σινάπι Μτθ. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. Π. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ.Λεξικό μερικές. στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. (Μάρκ. του σιναπιού (δ΄34). ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. δ΄2) . ιγ΄28. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. ιγ΄3-18. Δ΄ Βασ. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. του σπόρου (δ΄26 -29). Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ.147 Κων. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. της ζύμης (η΄15-16). Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ.

ιθ΄33. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. ιη΄10).36 και Έξοδ. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους.Χ. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. (Μάρκ. αυτοκτόνησε. ιβ΄46). σε τέτοιο σημείο μάλιστα. όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο). Α. τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ.α. Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. πιθανώς. α΄16) 98. Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. Μτθ. πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. όπου και σταυρώθηκε. Ήταν. και ασχολούνταν με την αλιεία.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . κη΄16. στ΄69). σύμφωνα με την επιθυμία του. β΄9). Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά.Λεξικό 96. δε λογάριαζε τη ζωή του. ιδ΄1) 97. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. δ΄821). (Δες Ιωάν.Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή.Χ. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). ι΄ κεφ. στην Αίγυπτο. κ. σαφώς. θ΄5) και. ιστ΄2. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. ε΄3-10. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. α΄23-31. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. β΄). ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . πρώτος θαυματούργησε. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. η΄14-15). ιδ΄29). Αριθ. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. Ήταν έγγαμος.17 και Έξοδ. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας.148 Κων. Λουκ. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ.

Β. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων. ι΄14). Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις.22. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. κη΄9-10. Όμως οι οπαδοί του. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. κγ΄ 7. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. αι. ιθ΄2.149 Κων. ιε΄17) 100. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι. Έξοδος κε΄4.38 και ιθ΄4-6. (Α΄ Μακκ. 238. Κριτ. ζ΄33) Αργότερα . κζ΄ 2. η΄14.). Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. Εσθήρ η΄15. χαράς. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π.20. οι γέροντες.).24. την Κυριακή δηλαδή.α. κ. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. ιθ΄3. μέχρι γελοιότητος. άτομα. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον.13. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ. η΄26. Ήταν κατά την Π. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. Ιερ. (Μάρκ. α΄1.24 και Ιωάν.Χ. δηλαδή δικαίους. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. ι΄9. λα΄22. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. Αποστολική Διακονία. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. συνήθως. γ΄14. Migne 20} (Mαρκ. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31). Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του.5). αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. λατρείας και αγαθοεργίας. να καλούνται επίσκοποι. ε΄7. α΄21) 102. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. {Η άποψη του Β. ιστ΄19. κ΄10.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης.12. Α. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ. Αριθμ. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος.15). να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. βασιλικό. » Β. οι σεβάσμιοι. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα).» {Ευσ. ιε΄1) 99.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου. β΄2-3). που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι.τ. Β΄ Παραλ. σελ. Έσδ. Παροιμ. Πορφύρα : Το επίσημο.Κ. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης. β΄ εκδ. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. κγ΄15. Ιεζ. Λευιτ. Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους. Ιωάν. Όταν οι Ιουδαίοι.13. της Θείας ως έοικε δίκης. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. κ. ζ΄13) 101. τιμούμε την πρώτη ημέρα.). β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. Δαν. (Μάρκ. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ. Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος.λ. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου.9.(Μάρκ. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή .} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. Λουκ.17. ιη΄31. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). η΄912 και Ωσηέ β΄11).

δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. 2ο 8. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. ιθ΄2) . η΄1-8). χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. ια΄8). Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). Ιουδαϊκός πολ.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. Λουκ. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». (Μάρκ. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. (Μτθ. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. κστ΄23. ιε΄40) 104. (Μάρκ. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. στ΄3) 106. 108. ιη΄10-14). Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. ζ΄34. (Μάρκ. ι΄15. κα΄31. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. Α΄ Παρ. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». 113. όπως κι οι περισσότεροι. απ΄ το λαό. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». με το αζημίωτο. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. ( Μάρκ. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. ( Μάρκος γ΄18) 107. Ιωάν. Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. » (Μτθ. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. (Μάρκ. οι Ισραηλίτες. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος.150 Κων. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. 14). Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . (Μάρκ. όπου και συγκεντρώνονταν. ιβ΄18) 103.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. εγγονό του Νώε (Γεν. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. Πράξ.Λεξικό μειοψηφία. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. ιε΄16) 110. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. ιστ΄2).Χ. (Νεεμ. Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αναφέρεται και στο Μτθ. ι΄17. α΄13). κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. τελώνης και ο Ζακχαίος. ιε΄21. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. πράγμα που το πέτυχε. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. κζ΄56). θ΄2). ιε΄23) 109. νομίζοντας κι αυτή. β΄15) 112. αλλά αργότερα.α. στα Ιεροσόλυμα. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. γ΄1) 111. . Α. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. κ. Λουκ. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. στα χρόνια του Κυρίου. ε΄ 35. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. (Μάρκ. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. γ΄8) 105. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. γύρω στο 600 π.

αιώνα. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». (Μάρκ. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. ( Μάρκ. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. Α. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. ια΄ 21-22).Χ. κγ΄5). στ΄17) 118. ο Απόστολος Παύλος. Τέλος τον 4 ο μ. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. Όμως. κγ΄3). σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . λβ΄30). ιδ΄6). Ιεζ. β΄18) 116. Λουκ. γ΄8) 115. ξερή.» (Ιωάν. Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. ε.» (Μτθ. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. Γενικά «…. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ.).Χ. τυπολατρική και υποκριτική. ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ. Ν. Α΄ Βασ. στο σημερινό Λίβανο. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. Φίλιππος ο Ηρώδης. (Μάρκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . δ΄42) (Μάρκ. ιθ΄29. οι οποίοι αναφέρονται στην Π. κα΄3-4). Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ. κε΄22. Ιεζ. οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. όπως ο Νικόδημος.Λεξικό ιδ΄20) 114.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. ο Γαμαλιήλ. γ΄5). β΄42. ιβ΄35. ιστ΄6).) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ.Χ. όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. κστ΄2-15. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους. Β΄ Μακκ. όσιοι {Β. κγ΄.}). Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας.» (Μτθ. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. σελ. Ιωάν. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. τυπικές διατάξεις. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. ιστ΄6). δ΄3. Ωσηέ θ΄13).Β. γίνεται έδρα επισκόπου. Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο.α. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. Ιερ. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. ι΄3. είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. Ιουδ. ιδ΄61) . στα επόμενα χρόνια. δυστυχώς. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. 237).Χ.Β. στ΄14). Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός.151 Κων. 2ο. Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. εκτός των άλλων. (Μάρκ. ε΄16. Στην Κ. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ. Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. 8. πολ. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. α΄42). σκοπός των Φαρισαίων. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ. γ΄18) 117. απ’ τους Μουσουλμάνους. Από εκείνη την εποχή και πέρα . α΄43-48. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου.14). τη ναυτιλία και τις τέχνες. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση.

14-23 στ. 43. 5. 8. 36. 14-20 σ. 24. 35. 30-34 στ. 13-19 στ. 46.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 53-56 στ. 21-23. 7. 30. 1-6 στ. 40.1 στ. 3. 1-9 στ.152 Κων. 45-52 στ. 6. 13-17 στ. 2. 35-41 στ. 45. 30-33 στ. 1-8 σ. 20-27 στ.7-13 στ. 37. 31-37 στ. 27-29 στ. 1-20 στ. 1-6 στ. 32-34 σ.2-13 στ. 4. 24-30 στ. Α. 21.9-11 σ.Λεξικό 10. 12-13 σ. 31. 14.35-43 στ. 22-26 στ. 29-31 σ. 29. 12. 10-21 στ. 16. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 18-22 στ. 39. 44. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 23-28 στ. 18. 38. 9. 47. 32. 19. 35-39 σ. 7-12 στ. 34-38 στ. 10. 14-29 . 14-29 στ. 21-28 σ. 33. 28. 31-35 στ. 11. 42. 26. 13. 23. 15. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 1-20 Στ21σ στ. 40-45 στ. 22. 26-29 στ. 28-30 στ. 20. 24-34 στ. 17. 41. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 30-34 στ. 25.1-13 στ. 34. 35-44 στ. 21-25 στ. 27. 1-12 στ.

65. 40-41 στ. 86. 15-18 στ. Βιβλιογραφία . 1-12 στ. 74. 60. 85. 32-34 στ. 51. 84. 5-8 στ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 32-42 στ. 30-32 στ. 88. 1-2 στ.42-47 στ. 72. 13-16 στ. 27-33 στ. 49.Λεξικό 48. 1-12 στ. 92. 22-26 στ.12-14. 1-4 στ. 68.153 Κων. 35-41 στ. 83. 78. 12-14 στ. 61. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 95. 66. 12-21 στ. 79. 64. 54. 28-34 στ. 71. 53. 9-11 στ. 10-11 στ. 1-23 στ. 89. 81. 66-72 στ. 22-25 στ-26-31 στ. 80. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 59. 90. 15-18 στ. 50. 94. 73.53-65 στ. 52. 13-17 στ. 41-44 στ. 18-27 στ. 58. 56. 38-40 στ. 17-31 στ. 70. 33-37 στ. 87. 43-46 στ. 77. 62. 42-45 στ. 57. 55. 16-19 στ. 39 στ. 38-50 στ. 1-15 στ. 3-9 στ. 93.19-21 στ. 46-52 στ. 91. 1-11 στ. 19-20 10. 75.20-32 στ. Α. 67. 63. 24-37 στ.33-38 στ. 69.35-37 στ. 47-52 στ. 82. 76.

Ν. Γραφής» Ι.. «Η Καινή Διαθήκη» Ε.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10.«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9.ερμηνευτική απόδοση » Ι. . Θ. Ε. Αντωνιάδου. «Λεξικόν των Γραφών» Γ. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι. 3. . «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι. 5. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. Θ. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15. Τρεμπέλας . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 .Λεξικό 1. Γ. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π.24 . Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14.Ν. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 . «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α. Αλιβιζάτου. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13. 4. 2.22. Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7.154 Κων. Α. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. «Οι βίοι των Αγίων» Μ. Α. Βέλα. «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19.