1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

5. 11. όπως στη Θεία Λειτουργία. που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. Ν. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. ενώ οι αστερίσκοι (*) . Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. Βέλας. Γραφής.4 Κων. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). το ύφος. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση.Λεξικό 1. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής.α. 7. και αλλού]. 8. 2. που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α.περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. κ. Ι. όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. Συχνά. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). Κολιτσάρας. πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. τον τόπο συγγραφής. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». 12. ευαγγελικών.α. όπως οι Π. 4. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τη γλώσσα. Τρεμπέλας. κ. βιβλιοθήκες. δυστυχώς. Β. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. δηλαδή για τη δομή. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. 3. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. 09/ 04/ 11 10. πατριαρχεία. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Α. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. 6. που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία.

: Ιωάννης Θ. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο. Τρεμπέλας Β.5 Κων. Κωνσταντίνου Π. : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ. : Φεοφύλακτος Ω. : Ευσέβιος Ζ. : Ιώσηπος Γ. Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. Α. με θείο φωτισμό. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη. Ν. : Ειρηναίος Ευσ. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου.Χ.Β.Σ. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα».Π. : Ιωάννης Σταματάκος Β. στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού. Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . : Ωριγένης Ιωσ.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» . : Π. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η . : Ζιγαβηνός Θφ. διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα. : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. : Γεώρ. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. Κολιτσάρας Ι.Τ. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ.Κ.Κ. ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος. : Βασίλειος Βέλας Ι. πατέρων 2. Παύλος). Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας.Ν.Θ.Κ. όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ.

Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. Ζαχαρίας. Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων . Β΄. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Σύνολο 49 βιβλία. ιδιαιτέρως. Ναούμ. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. Ας κάνουμε μια απλή. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Εκκλησιαστής. των δύο Διαθηκών. Νεεμίας. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι.6 Κων. Εσθήρ. 3. Ρουθ. μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Ιωήλ. Σοφία Σολομώντα. Ιώβ. Αμώς. Α. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Άσμα Ασμάτων. το κατά Μάρκον.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. Σοφία Σειράχ. Παροιμίες Σολομώντα. Α΄. Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». Σοφονίας. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. Επιστολή Ιερεμίου. Διαθήκης. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Για τη συνάφεια.» (Β. την Αγία Γραφή. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. αναφορά στα βιβλία της Π. Μαλαχίας. Ιερεμίας. Κριταί.25). Ιουδίθ . Ιησούς του Ναυή. επιστολές και (ένα) προφητικό. Θρήνοι Ιερεμίου.Π. Αριθμοί. Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά .) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα. Λευιτικόν. ιά .» (Α΄ Κορ. Ιεζεκιήλ. μια ενότητα αδιάσπαστη. Διαθήκης : Γένεσις. Ιωνάς. Οβδιού. βέβαια των προφητών της. Έξοδος. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. Δανιήλ. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. Αγγαίος. Αββακούμ. Α΄ και Β΄ Έσδρας. μόνο. Ησαΐας. Βαρούχ. τη στενή δηλαδή σχέση. Τωβίτ. Μιχαίας. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Το αντίθετο μάλιστα. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. Α΄.

Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. ραββίνους κ. Διαθήκης. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. πρόδρομος της βυζαντινής. – 3ος αι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μ. συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. προς Φιλιππησίους. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. προς Κολασσαιείς. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. προς Γαλάτας. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος.α. όπως κι ο Μάρκος. όπως ιερείς. γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. εκτός του Ευαγγελίου του. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. προς Εβραίους. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης.). Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. διαφέρει. εκτός από κάποιους μορφωμένους. Χ. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του.7 Κων. β΄ 15). π. Ο Λουκάς . από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». Α΄.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. προς Εφεσίους. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ. Έτσι την ωραιότερη. Α. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. Α΄ και Β΄ Πέτρου. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. Χ. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη.

ΒΕΠΕΣ τ.( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. τις παραβολές του Κυρίου. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. Κ. μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». 5. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. Ακόμα πιστεύεται . τις διδασκαλίες. Α. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» .α. Χ. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. τη σταύρωση και την Ανάστασή του. κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι. (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. 2. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. κ. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης.8 Κων. που περιγράφουν περιληπτικά. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών. έμμεσα. Π.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές. αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση.) Από τις αρχές του 2 ου μ. Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο. Β΄ Κλήμεντος 8. που περιέχουν τα θαύματα. αντίστοιχα. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. προσπάθεια ιεραποστολής. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. έκφραση βιώματος. Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . Ο Ιωάννης λοιπόν. Διαθήκης. Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής. Διαθήκης. επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. 5.που έχουν. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη .επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη.

ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. Χ. όπως συνηθίσαμε να λέμε. ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. Σύμφωνα. παραπορεύεσθαι. γύρω στο 65-70 μ. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. δ΄10. 24). αυτά του Ματθαίου και του Λουκά. ε΄17). πρωί. «από . Α. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). εισπορεύεσθε. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. εξέρχεσθαι. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. ζ΄31-37. Πέτρο. Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. {«ο νεανίσκος…. για να φύγει αργότερα . περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. . Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο.» (Μαρκ. ιδ΄51-52 και ιε΄44). σινδόνα επί γυμνού.α. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. αιώνες σε δευτερεύουσα θέση.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του. στ΄66). 6. κ.}.α. Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του. μεγάλου εκκλ. ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. γέννηση και παιδικά χρόνια Του. έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια.. παραλείποντας γενεαλογία. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. φέρειν». εξίστασθαι. 31). με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τέλος. ευαγγέλιον . Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. βλέπειν από» κ.9 Κων. σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. επερώτον. Παύλο και με τον απ. . η΄17-18 και 22-26. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. Φιλήμ.Χ. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7. ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο. Πατέρα της Δύσης. Ιδ΄13).

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

αφού μπήκε στη συναγωγή. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα .Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). δίδασκε. είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. αὐτούς. ἐν σοὶ εὐδόκησα. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου.13 Κων. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*. ἦν μετὰ τῶν θηρίων. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. Γαλιλαίας*. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν. (ενν.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. γιατί ήταν ψαράδες. Α. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. καὶ υπηρετούσαν. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. ἀνθρώπων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός.

14 Κων. Α. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. (ακόμα κι αυτά). Ιησού Ναζαρηνέ. του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της). 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες. κατέκειτο πυρέσσουσα.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. αὐτῆς. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . όπως οι γραμματείς*. βγήκε απ’ αυτόν. τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. τί ἡμῖν καὶ σοί. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν. 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. Ἰωάννου. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος . τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει.Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή.» 24 λέγων· Ἔα. τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ.

καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. αφού σηκώθηκε. μπορείς να με καθαρίσεις . ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν. ζητοῦσι. αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). για να κηρύξω κι εκεί . 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω. «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. ἔδυ ὁ ἥλιος. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. (τον θέλουν). καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα.Λεξικό πυρετός εὐθέως. Και ενώ έλεγε αυτά. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις.Κ.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. καὶ ἐκαθαρίσθη. καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα. ὅτε πόρτα. Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα).15 Κων. Χριστὸν εἶναι. εἰς ἔρημον τόπον. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων.}).» με καθαρίσαι. Α.Θ. βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. έξω από την πόλη). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί.

Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. Μτθ. Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. Μτθ. πόλη. 3. 18-22 στ. Α.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. 2. 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. εἰς μαρτύριον αὐτοῖς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. Μτθ. σε έρημους τόπους. θ΄9-13. . 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. Μτθ. διαφημίζειν τὸν λόγον. ιβ΄1-8. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. 1-12 στ. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32.16 Κων. 4. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. αλλά έμενε έξω. τους Ιουδαίους). θ΄14-17. ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς. θ΄1-8. 13-17 στ.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ. 5. ιβ΄9-14. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν. 2. αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. 4. 1-6 στ. . και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. Λουκά στ΄6-11. μαζί του. 28-30 στ. 20-27 στ. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. 13-19 στ. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. 6.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο.20 Κων. 7-12 στ.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. 3. οὓς οὐκ ιερείς.» (Ενν. κάτι που δεν πρέπει. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*. Α.

» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. οι Φαρισαίοι ενν. ιβ΄31-32. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . της συναγωγής). Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22. λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς. δ΄24-25. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. ι΄1-4. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. ιβ΄24-26. Μτθ. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. Στίχοι 28-30: Μτθ. Α. θ΄34. 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. Μτθ. Λουκά ιβ΄10. κατηγορήσουν. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. ιβ΄46-50. Μτθ.21 Κων.

Ν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ. μεγάλο πλήθος. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. μέρος του). για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος).Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα.22 Κων. 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. φανερώσουν. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου. όταν τον έβλεπαν. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. εξαιτίας του όχλου. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος. καὶ ἐξέτεινε. σου. τὴν χεῖρά σου.[Π. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν. 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν.Τ. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . πλῆθος πολύ. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε. Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. Α. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα.

οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. δεν μπορεί να σταθεί.23 Κων. ἀλλὰ τέλος ἔχει. μερισθῇ. 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. εάν δε δέσει πρώτα τον . ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. η οικογένεια). ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. οὐ τέλος (θα σβήσει). Α. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. μερισθῇ. δύναται σταθῆναι. ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. γιο Σίμωνι Πέτρον. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο.

οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. σε ζητούν. αὐτοῦ διαρπάσαι.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. το Θεό. Πνεῦμα ακάθαρτο. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες.24 Κων. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε. τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον. Α. έχοντας τον ίδιο πατέρα.Π. καὶ ἔξω να τον φωνάξει. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. αδέλφια . Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει.) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο.

ιγ΄18-19. 21-25 στ. Μτθ. η΄23-27. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. 1-20 στ. ε 15. 2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά.Λεξικό 1. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . Η παραβολή του σπορέως 2. Μτθ. σπείρων σπεῖραι. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. Α. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. ιγ΄1-23. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. Μτθ. Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. στην ξηρά (όχθη). Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. 26-29 στ. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. Μτθ. Λουκ. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. ιγ΄31-32. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. ι΄26. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .25 Κων. 30-34 στ. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. η΄18. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς.

ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας. Α. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή. ακούει . και καρπό δεν έδωσε.» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. μὴ ἴδωσι.χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού. ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους .θ.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν. 2 3 . και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές. βαθύ το χώμα. καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο . σπέρνει το λόγο (του Θεού). καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος. να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. που δεν πολλήν.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος. ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα.Κ. μήποτε βλέπουν.26 Κων. Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. Αυτός που σπέρνει. να μην καταλαβαίνουν. και όταν (τον) ακούσουν. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς.}). Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους. καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν.» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα. Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). (ενν. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό.

τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον. τὴν καλὴν σπαρέντες. ενν. Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε. Α. 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς.» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. πέφτουν). και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό.» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει. οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς). φανερωθῇ. οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. διδασκαλία Του). ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. αμέσως με χαρά τον δέχονται. θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). αφαιρεθεί κι αυτό που έχει. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . είναι αυτοί που. αρχικό σπόρο). οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). ακούτε. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). να γίνει φανερό.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν.27 Κων. Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. τη ἀκουέτω. Θεού). ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί.» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ. αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. καὶ ἄκαρπος γίνεται. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. εὐθὺς εδάφη. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. σκανδα-λίζονται.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους). 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. ας ακούει (ενν. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο.

Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον. 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. {Β. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. ἦν μετ’ αὐτοῦ.28 Κων. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει).Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. Α. ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς. καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. μαθητές του. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε).Π.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. εἶτα στάχυν. 31 ὡς κόκκον σινάπεως. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι.» (Ενν. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. ώστε σχεδόν . καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. πρῶτον χόρτον. (βγάζει) το χορτάρι. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού. ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός.

» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1.29 Κων.» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη.Λεξικό βυθίζεσθαι. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε. Μτθ. η΄43-48. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. 21-23. θ΄18-19. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε. πεφίμωσο. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος.» Και αφού σηκώθηκε. η΄26-39. 1-20 2. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε.35-43 3. 49-56. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . η΄41-42. Μτθ. επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ. Α. κλείσε το στόμα σου.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ. Μτθ. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ.

Ιησού. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. μη με σε τὸν Θεόν.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. βασανίσεις. ακάθαρτο πνεύμα. υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. Α. ημερέψει). Σε εξορκίζω στο Θεό . στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). πνεύματι ἀκαθάρτῳ. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι. νύχτα και μέρα. μή με βασανίσῃς. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου.30 Κων. Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). Ἰησοῦ. καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. Γεργεσηνῶν. στη χώρα των Γεργεσηνών*. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. .Λεξικό ε΄24-34.

καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός). ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα. 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. μπούμε σ’ αυτά . Και βγήκαν να δουν τι έγινε. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων. Λεγεὼν ὄνομά μοι. Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. και φοβήθηκαν.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς. τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα.Λεξικό από τον άνθρωπο. Α. 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν. για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). «Τι όνομα έχεις. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. αὐτῶν. επέτρεψέ μας). 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ.» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. καὶ ἐφοβήθησαν. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα.» ἐσμεν. Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. στη θάλασσα (λίμνη). Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. τῆς χώρας. ἀνθρώπου. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ.31 Κων. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό. 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν.

ἀλλὰ χειροτερεύσει. κόσμος και τον στρίμωχναν. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ. καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του. ρούχα του θα σωθώ. Α. καὶ συνέθλιβον αὐτόν. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. 24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς.» . ἀλλὰ σου. αὐτόν. σωθήσομαι. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν. καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ.32 Κων. 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή. επειδή άκουσε για τον Ιησού. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται. αἵματος ἔτη δώδεκα.αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της).» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. ὀνόματι Ἰά.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. 26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μου είναι στα τελευταία του. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων.

μόνο τον Πέτρο. 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. Ο Ιησούς όμως.» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν.33 Κων. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. Το παιδί δεν πέθανε. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε. Α. τρέμουσα. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. παρά μόνον πίστευε.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά.» . θόρυβον. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν. μόνο πίστευε. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ. Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει. τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας). αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο.» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. ἀλήθειαν. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά.» εἰρήνην.σου πέθανε .

7-13 στ. 35-44 στ.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. Και είπε να της δώσουν να φάει. ι΄1-11. 7. Μτθ. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. δ΄16-24. «Κορίτσι. Α.34 Κων. 1-6 στ. θ΄10-17. ιγ΄53-58. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ. σήκω. ιδ΄13-21. η΄1-9. ιδ΄22-33. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. στ΄42.» κοῦμι. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. θ΄1-6. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . ἐτῶν δώδεκα. 5. Μτθ. 4. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. 3. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ. 45-52 στ. Ιωάν. Λουκ. Ιωάν. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. Λουκ. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό. 14-29 στ. σε σένα μιλάω. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μτθ. 30-34 στ. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. 6. ιδ΄1-12. γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. ιε΄33-38. δ΄44. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. σοὶ λέγω ἔγειρε. Ιωάν. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. 2. Τὸ κοράσιον. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός.

Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. μὴ ἄρτον. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός). καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν. αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ. ούτε ψωμί. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. παρά μόνο ένα ραβδί. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. ούτε σακίδιο. να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν. Καὶπεριῆγε τὰς τους). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα. αφού έβαλε το χέρι του. μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. τους θεράπευσε. καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. Και τι σοφία του δόθηκε. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. Α.» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. διδάσκοντας. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. αὐτοῦ. 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. ῥάβδον μόνον. τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του).35 Κων. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας.Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. μὴ πήραν. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του.

10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. Και όσοι δε σας δεχτούν. γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. Ἰωάννην. Αλήθεια σας λέω. σ’ όποιο σπίτι. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). ούτε σας ακούσουν. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. μα δε μπορούσε. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). Α. ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της).36 Κων.Λεξικό δάλια. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. εἷς τῶν προφητῶν. εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού. γιατί την είχε νυμφευτεί. ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. όταν φεύγετε από κει. ήθελε να τον σκοτώσει. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας.

διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του.» συνανακειμένοις.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα). καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς.» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω.» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον. Και ήρθε η κατάλληλη μέρα. βασιλιάς . είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις.37 Κων. Και αυτός αφού έφυγε. με ὃ ἐὰν θέλῃς. Και αμέσως μπήκε (η κόρη). διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). καὶ δώσω σοι. το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. . καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. Α. Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς. και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω.Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι. καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. (Ιωάννη).

Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γιατί δεν έχουν τι να φάνε. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε. ἵνα κτήματα και χωριά. τόπο να αναπαυθείτε λίγο.38 Κων. καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε. Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. και του ανήγγειλαν όλα. είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει). Και αφού πέρασε πολλή ώρα. και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. ομάδες-ομάδες. πάνω στο χλωρό χορτάρι.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν.αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). τους σπλαχνίστηκε. Α. δύο ἰχθύας. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους. . και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε.

Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί.αντίθετος. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. όπως και τα δύο ψάρια. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. Α. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. εκατό ή των πενήντα. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π.). τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο. ομάδες-ομάδες. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. άνδρες. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι. δυσκολεύονται) πλέοντας. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν.39 Κων. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια. (τρομαγμένα). και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. δώδεκα κοφίνους πλήρεις. ἕως Και αφού τους άφησε. περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης.μ. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή. πεντήκοντα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες.

54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. 14-23 στ. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. σώζονταν (γιατρεύονταν). 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. Θεραπεία κωφαλάλου στ.40 Κων.1-13 στ. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο. ἐγώ εἰμι. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν. φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἐσῴζοντο. επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν. 31-37 . Α. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. 24-30 στ. περιοχή της Γεννησαρέτ*.

βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων. Μτθ. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. δηλαδή άπλυτα. ια΄38. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα. ἐσθίοντας ἄρτους. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. Α. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. οὐκ 7 ἐσθίουσι. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. εξωτερικά. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). τυπικά). διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές.41 Κων. ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων.

ὅ ἐστι. καὶ ἄλλα (κρατάτε). Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν. παραβολῆς. δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. τὸν ἄνθρωπον. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε. 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας. Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. απ’ κοινῶσαι. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο. πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ.τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε. δῶρον. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). Δεν καταλαβαίνετε πως ό. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο).42 Κων. (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. τῇ μητρί αὐτοῦ. αντί βοήθειας στους γονείς του). ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται.Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων.

δόλος. ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. η τρέλα. πονηρός.» κυναρίοις βαλεῖν. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν. 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς. πορνεῖαι.Τ. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη .» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. Α.}. πονηρίαι. η βλασφημία. γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς). αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων.» τὸν ἄνθρωπον.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. μοιχεῖαι. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή. η υπερηφάνεια.Ν. ὑπερηφανία. της οποίας το αὐτοῦ. ὀφθαλμὸς απάτη). πονηρό μάτι. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα.Κ. την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. τις ουσίες τους. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της.}). το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού). ο δόλος (η 22κλοπαί. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π. τις χρήσιμες για τον οργανισμό). οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. οι φόνοι. φόνοι. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται. πλεονεξίαι. οι πλεονεξίες. ενν. ἀσέλγεια. καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. Οι κλοπές. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. οι πονηρίες. οι μοιχείες. (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες).θ.43 Κων. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι. βλασφη-μία. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. Μπήκε σ’ ένα σπίτι .

οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. Και όταν έφυγε για το σπίτι της. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει .Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. Α. έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του).» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα).» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. 10-21 . Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ. αὐτοῦ.000 2. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως.44 Κων. 1-9 στ. αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. ὅ ἐστι διανοίχθητι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης.

και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. 4. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . Μτθ.. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. ιστ΄21-23. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. θα αποκάμουν στο δρόμο. θ΄18-21. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν.45 Κων. θ΄23-26. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. 27-29 στ. Ιησούς τους μαθητές του. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε . προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. Λουκ. Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. Μτθ. ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ………. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. 30-33 στ. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. 6. 22-26 στ. στ΄34-44. 5.Λεξικό 3.

εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»). άφησε να φύγουν. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν. πρόκειται να πιστέψετε. και δεν είχαν παρά ἄρτους.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά. η γενιά ζητάει θαύμα.) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. Αλήθεια σας λέω. καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα.» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. απέναντι). είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του).46 Κων. 8 . δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν.» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. Α. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους).» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. πειράζοντες αὐτόν. καὶ αὐτὰ. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά. εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά. 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας.

(ενν. δεν ακούτε. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε. Α.) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. Και στο δρόμο . καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους. τίποτε. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. τῆς κώμης.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του. (ενν. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι. 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας. για το θαύμα).» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. τηλαυγῶς ἅπαντας. Και δε θυμάστε. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν. πεις τίποτα(ενν.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες. τον θεραπεύσει).» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό.47 Κων. γήινη. Και αφού έφτυσε στα μάτια του. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ.» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου.

ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου.» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του. κι ας μ’ ακολουθήσει. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες.48 Κων.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή. ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. είσαι ο Χριστός*. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου. μου Σατανά. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός. αὐτοῦ. ἐλάλει. καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ. τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. θα τη χάσει. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. οὗτος σώσει αὐτήν. 9 1 . ανθρώπους. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). αυτός θα τη σώσει10. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. Α. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. καὶ ἀκολουθείτω μοι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ενώ ο Πέτρος. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη).

5. ιζ΄1-2. Σοφ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . 3. θ΄27. θ΄46-48.Σειρ. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ. θ΄43-45. τη μοιχό και αμαρτωλή. Εβρ. ………………. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. Κολασ.1 στ. 4. ……………… ιβ΄30. ι΄42. θ΄28-36. 14-29 στ. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. ιη΄34.49 Κων. Μτθ. ιη΄6-9. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. Α. Μτθ. ιδ΄34-35. ια΄23. Μτθ. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. 30-32 στ. δ΄6. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. θ΄37-42.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ε΄29-30. Μτθ. Λουκ. ι΄27. 2. Μτθ. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). Ησαΐας ξστ΄24. η΄ 31. Να μη σκανδαλίζουμε στ. Μτθ.2-13 στ. θ΄49-50. 33-37 στ.

εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς.Τ. ἀλλὰ τὸν τους. πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι. καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές.» Και ξαφνικά. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . λευκὰ λίαν ὡς χιών. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό. «Διδάσκαλε.}. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. Ας 5 Ραββί. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς. 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. που δε θα γευθούν θάνατο. μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. ήταν πολύ φοβισμένοι. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι. οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν.Ν.Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι.» τρεῖς. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν. . Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα.50 Κων. ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. καλό είναι να μείνουμε εμείς. το κράτησαν κρυφό). αυτόν να ακούτε (προσέχετε). Και τῷ Ἰησοῦ. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. Α.

μόλις τον είδε. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. ἀφρίζων. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν. αὐτοῖς.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε. Και όπου (όταν) τον πιάσει. Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον. ῥήσσει αὐτόν. ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα. 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ. καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν. θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π.Ν. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). Κι αμέσως όλο το πλήθος. έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ. προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν.» Και τον έφεραν κοντά του.» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. κυλιόταν αφρίζοντας. καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι). Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι.Τ. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν. καὶ του) τον χαιρετούσε. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. το παιδί). καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. ἄλαλον. και του ἐλήλυθε. γενεὰ ἄπιστος. 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 . καὶ οὐκ ἴσχυσαν.» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου.}). ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με.51 Κων. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη).» αὐτόν. Α. 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. Ως πότε θα σας ανέχομαι.Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα.

ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. εγώ σε διατάζω. νηστεία (νηστεία ως μέσο).Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω. είπε: «Από παιδί.» ἡμᾶς. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. κύριε. 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν.» Αυτός παιδιόθεν.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί. κάνεις).» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. βοήθησέ μας. 29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας. ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι. αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι).52 Κων. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε. τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν. την . και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε.» τῷ πιστεύοντι. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα.» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. Α. ἀνέστη. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος. καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι. όρθιο το παιδί). πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν. Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι. με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα.

53 Κων.» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. εξυπηρέτηση σας κάνουν. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. Α. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος. εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας. είδαμε κάποιον. σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με. οὐκ ἐμὲ δέχεται. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). μαθητής σου κι αυτός). τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. στο όνομά σου να δαιμόνια. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. ακόμα κι ελάχιστη. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ. Και όποιος με δεχτεί.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το. Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). αλήθεια σας ὑμῖν. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 .Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. γιατί είστε του Χριστού. ἀμὴν λέγω όνομά μου.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. αὐτοῦ. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε. όποια . δέξηται. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι.

παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. σβήνει. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. τοῦ πυρός. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. στη πῦρ τὸ ἄσβεστον. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος). θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις.Π. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. στην κόλαση των αιωνίων βασάνων).}). 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). Α. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν.» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. κόψτο.54 Κων. Καλύτερα χωλὸν. φωτιά που δε σβήνει. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται. στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. σκανδαλίζῃ σε. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. βγάλτο. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν.Λεξικό εἰς ἐμέ. περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα. καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. σβήνει. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει.

κδ΄14. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. Α. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. πάλι τους δίδασκε. κ΄20-24. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. όπως συνήθιζε. 32-34 στ. 1-12 στ. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. . 13-16 στ. 17-31 στ. α΄27. Μτθ. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. σ……………. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και.55 Κων. Μτθ. ιθ΄16-30. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. Λουκ.. ιθ΄3-9. καὶ ὡς εἰώθει. κα΄10. κ΄29-34 Έξοδ. Λουκ. Και από εκεί αφού σηκώθηκε. Δευτ. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ.Λεξικό 1. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. ιη΄31-33. 4. ιη΄18-30. 3. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. Μτθ. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. Εφεσ. Μτθ.Παροιμ. Γεν.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 42-45 στ. 35-41 στ. κβ΄25-27. 2. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. ιη΄35-43. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν. ιθ΄13-15.

Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι.Κ. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ.» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία.Θ. μοιχᾶται. ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν.}). δε θα μπει σ’ αυτή (ενν. σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Κ. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ. πειράζοντάς τον. καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. ἀλλὰ μία ένα σώμα). Α. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί. καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. πειράζοντες γυναίκα του. αὐτόν.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. άνθρωπος να μην το χωρίζει. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. με την ὡς παιδίον. » . 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού.Θ. είναι η βασιλεία του Θεού. διώχνει. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. κάνει μοιχεία. παντρευτεί με άλλον.56 Κων.}). μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι. οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία). ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο.

κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας.» σου. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ.Λεξικό αὐτήν. να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν).» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. αὐτά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα. τα ευλογούσε (πολλές φορές). πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα. να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα. πήγαινε εἶναι.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. να μη σκοτώσεις.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. όλα αυτά Διδάσκαλε. αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . μὴ εἷς ὁ Θεός. ο Θεός. 17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς. μὴ κλέψεις. να μην ψευδομαρτυρήσεις. να μην κλέψῃς.57 Κων. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. και έλα. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. Α. ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. ὕπαγε. τη μητέρα (σου). πιο νέος). τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο. μὴ φονεύσῃς. έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. γιατί είχε κτήματα πολλά. πολλά κτήματα (περιουσία). μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα). καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. έφυγε λυπημένος.

εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). καὶ ἐθαμβοῦντο. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. καὶ τῇ τρίτῃ .» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε.Θ. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό.}). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι.παρ’ όλους τους διωγμούς. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. που είναι πρώτοι. 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι.» Θεοῦ εἰσελθεῖν.58 Κων. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν. Α. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. «Να.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν. καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. ενν. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ.» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι. Πολλοί. λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια. για αυτά που θα επακολουθούσαν). κοιτώντας τους διαπεραστικά.Κ. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι. καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι.

ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα). οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε. ο γιος του Τιμαίου. καὶ βαπτιστείτε. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου. ἀλλ’ υπηρέτης σας. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι. ο Βαρτιμαίος. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε. κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. ὑμῖν.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε.59 Κων. κάθονταν στο δρόμο 1 . οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. ας είναι δούλος όλων. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν. δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. να μας το κάνεις. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς).Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. ζητήσουμε. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. ας είναι αὐτῶν. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.λέγοντας: «Διδάσκαλε. ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. Α. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω. ἔσται ὑμῶν διάκονος.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν.

» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. 12-14.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. Μτθ. Θάρσει. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ. ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. ἐλέησόν με. κα΄18. ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε.19-21 στ. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε. 22-26 στ. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος. κα΄1-10. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. Ιησού. Α.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. να κάνω για εσένα. δρόμο.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον. έσωσε (από την τύφλωση). 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ. 2. ελεήσέ με.60 Κων. Ιωάν. 20 . 3. ζητιανεύοντας. 1-11 στ. 4. Σε φωνάζει. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. ιβ΄12-16. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. ἐλέησόν με. 15-18 στ. ἔγειρε· φωνεῖ σε. ιθ΄29-38. 5. Ζαχ. Ησαΐας ξβ΄11. φωνάζουν τον τυφλό. Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ.

γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. Α.». . στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό. ιθ΄45-48. Ζ΄11. Μτθ. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. και (έτσι) τους άφησαν. 4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. κ΄1-8. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. κα΄12-13.61 Κων. 17.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών. αὐτόν. Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. ἐφ’ ὃν το. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. Ησαΐας νστ΄7. καὶ λύουσιν και το λύνουν. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι. Μαλαχ. Μτθ. Ιερ. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. αὐτούς. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. Αφού το λύσετε. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ.

17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . Α. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα. άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο).»(αιώνια. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα).Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ. ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν.62 Κων. 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου.τιδήποτε (ενν. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17. Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. (ο Κύριος) πείνασε. καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο. οικιακό είδος) διά μέσου του ναού. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. για πάντα). βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα.» τοῖς ὑψίστοις. ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου.

63 Κων. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .τι χόμενοι.» (Ενν. 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε.) . 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. (ενν. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. καὶ ἔσται προσευχή σας. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα.» κατηράσω ἐξήρανται. ἔσται το οποίο είπε. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). κοίτα.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. παραπτώματα ὑμῶν. ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά. ξεράθηκε. πόλη. να συγχωρείτε ό. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ. 22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. επειδή όλος ο λαός αὐτόν. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε.Π.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. σπηλιά (άντρο) ληστών. Α. ῥιζῶν. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. η συκιά που καταράστηκες. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό. τη διδασκαλία Του). ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους). ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο.Και όταν στέκεστε για προσευχή. {Β. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ. Γι’ αυτό σας λέω. για να σας τινος.

λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά.. Ψ.… . Ησαΐας κη΄16. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4.» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. 1-12 στ. καὶ ἀποκρίθητέ μοι. ριζ΄22-23. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3.» ἀποκρίθητέ μοι.64 Κων. Ιωάννη για προφήτη.. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. και (τότε) ἕνα λόγον. ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. Η εντολή της αγάπης 5. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν.» ποιῶ. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. Α. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. κ΄9-19. ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6. Μτθ. κα΄33-46.35-37 στ.. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. 28-34 στ. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1.» Φοβούνταν το λαό. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ. 18-27 στ. 38-40 στ. …………. 13-17 στ.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. Το δίλεπτο της χήρας στ.

ἀγαπητόν αὐτοῦ. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. κβ΄23-33. Ψ. κβ΄41-45. γ΄6. Ιωάν. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. Α΄Πέτρου β΄6-8. Μτθ. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ. στ΄4-5. ι΄25-28. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. ρθ΄1. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. κ΄27-38. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. άλλους σκότωσαν. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. Δευτ. α΄13. κε΄5-6.Λεξικό Πράξεις δ΄11. μόλις τον είδαν να έρχεται. κ΄20-26. κγ΄1. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. κα΄1-4. κβ΄35-40. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. Μτθ. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. Δευτ. ι΄19-21. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). Α. Μτθ.65 Κων. Θα . κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. 4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. Εφεσ. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. Ρωμ. Έξοδ. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. Μτθ. κ΄45-47. Μτθ. Α΄ Κορ. τον γιο του τον αγαπημένο. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. οὓς μὲν δέροντες. κ΄41-44. καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. Εβρ. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ. γ΄11. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος.

Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω). «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. Α. καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο. βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. στο θεό». Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις).Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες. εικόνα αυτή και η επιγραφή. (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό.66 Κων. έφυγαν. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή. όσα ανήκουν Καίσαρος. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε). καὶ λέγει Καίσαρα». καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. λέγοντας : . ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε.) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι. σύμφωνα με την αλήθεια. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής). εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε.» διδάσκεις.Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. αλλά. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε.

ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα.» βίβλῳ Μωϋσέως. μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. και η γυναίκα . (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη). ούτε γυναῖκα. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. ἐσχάτη (όλοι). ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. ἀκούσας αὐτῶν 2 . πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. στο περιστατικό με τη βάτο 20. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. ἀναστῶσιν. αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως.67 Κων. καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. απογόνους. για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. Α. Αυτό. ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε. κι ο τρίτος. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. τη δύναμη του Θεού. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε. ἀναστῶσι. είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ.» γραμματέων. Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. ενώ παιδιά δεν αφήσει. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε. Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. Κατά την ανάσταση λοιπόν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. Α. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε. Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.68 Κων. Αυτή είναι η πρώτη εντολή. 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι.» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή). άλλο).» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. λαέ του Ισραήλ. διδά. το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει). 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 . δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι.Λεξικό συζητούντων. και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. Ἰσραήλ.

Τ. στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους. κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα.Κ.}).Λεξικό ευχάριστα. γαζοφυλάκιο. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα. 44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν. ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά. (λέγεται) κοδράντης. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου . ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης.}. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον.Θ.Ν. Α.69 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως. τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο.» ἐν τοῖς δείπνοις. όλα όσα είχε.

Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. Ιερεμ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 1-23 Ιεροσολύμων 2. Ιωήλ γ΄3. Δανιήλ. Μτθ.70 Κων. Α΄ Θεσσ. κα΄25-36. Β΄ Πέτρου γ΄9-14.κε΄14. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος.Λεξικό 1. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε. Ιεζεκιήλ λθ΄21. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. ιβ΄36-46. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. Α. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. Δανιήλ ζ΄13. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα. Ησαΐας ιγ΄9-10. μην ταραχτείτε. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. ε΄1-2.4. Αποκ. Μτθ. Σοφονίας α΄15. κδ΄1-25. κα΄20-24. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. Αββακούμ α΄9. πρέπει να γίνουν. κα΄5-15.θ΄27. πολλούς θα παραπλανήσουν. Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. ωραία οικοδομήματα. Β΄ Πέτρου γ΄17. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. δ΄23-28. κδ΄29-36. στ΄12-14. κδ΄42.

πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. Α. (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. χειμώνα. αλλά ό. ὑπομείνας εἰς τέλος. 2 . καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. οὗτος σωθήσεται. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο. ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του.71 Κων. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. μηδὲ μελετᾶτε. Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω .Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αυτό να πείτε. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε.τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες. αλλά το Άγιο Πνεύμα. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. ούτε να σκέφτεστε.

Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα. προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα. ἐκλεκτούς. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. . ὧδε ὁ Χριστός. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ. λιγόστεψε τις μέρες. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα.Π. (έφτασε ήδη)στην πόρτα. αν είναι δυνατόν. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. Εσείς όμως προσέχετε. σκοτισθή-σεται. ἰδοὺ ἐκεῖ. 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες.}). ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις.72 Κων. {Ι. οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). ἰδοὺ ή «να εκεί είναι».Κ. όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. μέχρι τώρα. φύλλα. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες. σας έλεγα πριν). και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος.Θ. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. Α. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). μέχρι την άκρη του ουρανού.Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. Αλλά εκείνες τις μέρες. πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. μην (το) πιστέψετε. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β.} ). Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός .

22-25 στ-26-31 στ. 10. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γρηγορεῖτε. 7. 6. 5. 2. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). 43-46 στ. γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί.Θ. Προσέξτε. και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος). μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). 1-2 στ. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε. δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. 10-11 στ. ψευδοπροφήτες. γιατί δε 33 Βλέπετε. ὁ καιρός ἐστιν. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1. ούτε ο υιός.} ). ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου).53-65 . οὐδὲ οἱ ουρανό. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ. 12-21 στ. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ. Αυτά λοιπόν που σας λέω.κ. Α.α. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού.) πάντα ταῦτα γένηται. 8. ἀφεὶς του. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. 3-9 στ. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 3. 9. παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. Του φύση άπαντα {Ι.Κ. 4. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. παρελεύσονται. σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει.73 Κων. 32-42 στ. 47-52 στ.

Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. 2 . για να μη γίνει αναταραχή στο λαό.74 Κων. Ιωάν. Ιωάν. Ιωάν. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. Ιωάν. Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. κβ΄40-46. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. κστ΄30-35. Η άρνηση του Πέτρου στ. κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. ιη΄17-18. καὶ από πολύτιμο νάρδο. Μτθ. κστ΄69-75. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . κστ΄57-68. Ιωάν. κστ΄51-56. και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο.» και την μάλωναν. ιη΄1.Λεξικό 11. Μτθ. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. Καλό έργο έκανε σε μένα. κβ΄47. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. 25-27. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. του (Ιησού). κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. Ψαλμ. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). Μτθ. ιη΄13-15. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. κβ΄7-15. κβ΄63-71. Μτθ. κβ΄31-34. κστ΄47-50. Γαλ. Α. κστ΄6-13. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. ιγ΄21-26. Μτθ. κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. κστ΄17-23. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. πζ΄8-9. Μτθ. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. κβ΄16-20. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. Ιωάν. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. Μτθ. κβ΄54-62. Λουκ. Ρωμ. ἀποκτείνωσιν. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). γιορτή. Μτθ. η΄15. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. Μτθ. κστ΄36-46. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. Ιωάν. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. κβ΄1-2. στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. Μτθ. κβ΄48-53. έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς.

Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό. σ’ όλο τον κόσμο. 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου. στρωμένο.» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν.» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. έτοιμο. 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. Α.75 Κων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. ἀκολουθήσατε αὐτῷ. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. αὐτὸν παραδῷ. αὐτοῖς. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. δωμάτιο). καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου). όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. Να τον ακολουθήσετε.Λεξικό πάντα. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί . λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων.» αὐτῆς. ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. Εκεί ετοιμάστε για μας.

πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. κλονιστούν. εγώ όμως όχι. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). (ενν. Γιατί έχει γέγραπται. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη.» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). αυτός που τρώει μαζί μου. όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού. Α. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν.» σῶμά μου. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι.» και άλλος: «Μήπως εγώ. 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. αυτό είναι το σώμα μου.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα. το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .} Και αφού έψαλαν ύμνο.Π. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες).» 2 . φάτε. Ο υιός του ανθρώπου. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. βέβαια.Λεξικό παραδώσει με. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών.76 Κων. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ. καὶ Πάτερα). καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε . έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ.» πάντες σκανδαλισθήσονται. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας). αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί.

καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή. όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με. ό. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε. 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε.77 Κων. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα. γη και προσευχόταν για να περάσει.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν). Δεν Σίμων. αυτή τη νύχτα (απόψε). παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ. αν ήταν δυνατό.» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς.τι εσύ (θέλεις). αλλά τί ἐγὼ θέλω.(αδύναμη).» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας. γιατί το ἀσθενής.» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. παρένεγκε τὸ σε σένα. Αλλά (ας γίνει) όχι ό. πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου).τι εγώ θέλω. ἀλλ’ εἴ τι σύ. «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου. πατέρα. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ. θανάτου. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ. Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. λαλήσει δυο φορές. Α. . καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν. πνεύμα είναι πρόθυμο. καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια. απαρνηθώ. κοιμάσαι.

» 43 Καὶ εὐθέως. περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε. πλησίασε. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες).Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών. τῶν πρεσβυτέρων. ραββί. αυτός είναι. καὶ Και όταν ήρθε. λούθησεν αὐτῷ. του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. Α. ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε. εἷς τῶν δώ-δεκα. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί). τυλιγμένος με σεντόνι. γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν.78 Κων. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. «Χαίρε δάσκαλε. φτάνει ο Ἰσκαριὼτης. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους. (αυλή του Ν.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. ας πάμε. τον κράτησαν (συνέλαβαν). αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων. χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς.Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης.Π. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. ένας απ’ τους δώδεκα. Να αυτός που με παραδίδει.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. παραδιδούς με ἤγγικε. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα.}). χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων).

πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα. ουρανού. καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του. (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν. 59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν.Τ. και οὐκ ἦσαν.» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν).Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον .}) ήταν σύμφωνη.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως. Τι σε κατηγορούν αυτοί. {Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά). ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία.Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος. Α.79 Κων. συνεδριάσουν). τὸ φῶς.Ν. κατ’ αὐτοῦ. ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού). » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο.

65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό.» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. και ένας πετεινός λάλησε. καταλαβαίνω τι λες. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις. .Λεξικό ἔνοχον θανάτου.80 Κων. καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε. βλέποντάς τον πάλι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται. Α. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. απ’ αυτούς.

Ιωάν. κζ΄32-44. 39 στ. ………………. κζ΄45-51. Ιωάν.126 Κων.32.Ρωμ.. Η σταύρωση του Κυρίου 4. ιθ΄17. 19. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. 40-41 στ. κγ΄44-46. ιη 28……………. κγ΄1-4. κγ΄49.40 στίχοι 16-19: Λουκ. κγ΄50-55. κγ΄26-43. 11-18. Μτθ. κζ΄27-31. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3. Μτθ.33-38 στ. 22-26. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. Η ταφή του Κυρίου στ. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ. 1-15 στ.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7.20-32 στ. Μτθ. 23-24. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. κβ΄37. 10. κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ. Α΄Τιμόθ. Μτθ. Ιωάν.. Μτθ. . Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. ιθ΄38-42.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. ιθ΄1. 16-19 στ. κζ΄1-2. κγ΄11. Μτθ. κγ΄47. ιστ΄13. Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. Ιωάν. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. Μτθ. κδ΄10. α΄20. Α. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. Ιωάν. Ο θάνατος του Κυρίου 5. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον.

» καταμαρτυροῦσιν. τον Βαραββά.127 Κων. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν.» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά.}). Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε. φόνον πεποιήκεισαν. 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας. ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι. παίρνοντας πάλι το λόγο. ἀρχιερεῖς. Α.» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο.Τ. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς.» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς. αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»). όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο.Ν. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον.» Σταύρωσον αὐτόν. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό. «Εσύ το λες. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. Πιλᾶτον. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις. ζητούσαν. τίποτα.

να σταυρωθεί. καὶ τον έφτυναν και. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ.). τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. έναν λῃστάς. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ. καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. καὶ Ιησού. ἔλαβε. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. ὅ ἐστι μεθερ. πραιτώριον. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. μηνευόμενον κρανίου τόπος. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. Ιουδαίων». πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. αφού τον μαστίγωσε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 2 . σταυρώσωσιν αὐτόν. Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. ποιος και τι θα πάρει. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν.μ. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. Α. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ.128 Κων. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. αὐτῷ. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. για να σηκώσει το σταυρό του.(σημαίνει) μεταφρασμένο.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα. τόπος Κρανίου. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. Όμως αυτός δεν το πήρε. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων.

καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει. λιμά σαβαχθανί. βασιλιά του Ισραήλ. γιατί με εγκατέλειψες. Ελωί. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις.μ. Θεέ μου. μεγάλην ἐξέπνευσε.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή). 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν. τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. Ω! Χριστέ.» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας . 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω. τον Ηλία φωνάζει. κατέβα απ’ το σταυρό.) Τρέχοντας ένας. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ.). τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. εσύ που Οὐὰ. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν.129 Κων. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν. τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν). Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί. Α. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. κάτω.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ. ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .). λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. μεταξύ των παρανόμων. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του.

και επειδή ήταν προσάββατον.Τ. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. εὐσχήμων βουλευτής.» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. τολμώντας. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. ήταν) σημαντικός βουλευτής. ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. (που Ἁριμαθαίας. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού.Ν. και η Σαλώμη*. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. Ιεροσόλυμα.Λεξικό ἦν Θεοῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης.130 Κων. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου). όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. Παρασκευή. τον αὐτῷ. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). δηλαδή παραμονή Σαββάτου. Α. δυνατή φωνή.

κη΄3-9. Α. η΄34. γ΄1-9. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. Εφεσ. κ΄19-23. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. Μτθ. η΄2. 9-11 στ. 1-4 στ. ………………. κη΄19.47.12 στίχοι 5-8: Λουκ. Μαρκ. 5-8 στ.131 Κων. Α΄Κορ. α΄3. Ιωάν. κγ΄56. δ΄50-51.13. αφού ανέτειλε ο ήλιος. 15-18 στ. ιδ΄3. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . Μτθ. κδ΄4-5. στ΄47. κη΄1-2. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. β΄16. α΄18-24. Η Ανάληψη του Κυρίου στ. κ΄17. Κολασ.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. κζ΄56. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5.Πράξ. κδ΄13-48. κ΄7-12. ………………. ε΄12-16. Γαλ.ιβ΄48. ι΄12. Ιωάν. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. κδ΄1-3. γ΄16.δ΄3. ιστ΄16-18. ιθ΄11-14. γ΄15-18. Ιωάν. κ΄12. Α΄Πέτρου γ΄12. γ΄12………………. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. Μτθ. Πράξ. ιβ΄2. Εβρ. Ρωμ. κδ΄47. κη΄3-8. Ιακ. α΄9-11. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. Και αφού πέρασε το Σάββατο. Ιωάν. β΄38.56. ζ΄ 55………………. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. ι΄44-46. το σώμα του Κυρίου).Εβρ. Ιωάν. ι΄8. α΄20-21. Και πολύ πρωί. ………………. Α΄Κορ. 12-14 στ. κ΄1. Μτθ. η΄1. Μτθ κη΄16. έρχονται στον τάφο. Α΄Τιμ. γ΄1. Μάρκ. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. Ιωάν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. ι΄40. κβ΄44. ι΄17-19. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. Πραξ. Μτθ.

ἠγέρθη. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. 8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. έφυγαν απ’ το μνημείο. φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. δεν είναι εδώ. Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. γιατί . καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε.). το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. έκλαιγαν. 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). τον σταυρωμένο.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα. απίστησαν( δεν πίστεψαν). κ. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές. ἐκείνοις ἐπίστευσαν. Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. Α. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη.132 Κων.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. ἀγρόν. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. ἠπίστησαν. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. ζητάτε το Ναζωραίο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία.α. Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς.

} ( Μάρκ.αυτιά. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. 8. στενός συγγενής. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ.Κ. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. απ’ την άλλη. καὶ καλῶς ἕξουσιν. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν.133 Κων. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. αυτό δε θα τους βλάψει. θα κατακριθεί. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι.Ν. 3. εξάδελφος. Σίμων.} (Μάρκ. Α. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα. τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. Εκείνοι. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. αγαπημένος ή Χριστιανός. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). θα σωθεί. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο).» {Ωρ. λοιπόν. Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά.Τ. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν. σωθήσεται. Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1. 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ. θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες. ἀμήν. . δεξιῶν τοῦ Θεοῦ. γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . Γ.). Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας. αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια. Αμήν. αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. ομοεθνής. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. αφού τους μίλησε. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση).

γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. 5. 13. που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες.}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό. (Μάρκ. κ.» (Μάρκ. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει.Τ. Α. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού. Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας.) Αλλά και μεταφορικά. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ. 6. ιζ΄13). αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. 12. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ.Ν. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. που ζουν σαν τους χοίρους. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. 11. (Μάρκ.Τ. Γραφή. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. δ΄12) 4.» (Μάρκ. (Μάρκ. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο). Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα. (Μάρκ.. πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. ή απλώς βλέπουν θαύματα.(Μάρκ.Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . καταπίεσης. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. 7. αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 10. ιδ΄63}). Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή». και τότε και σήμερα. 8. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής..} Συμπερασματικά. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους.Ν.α.»{Ζ. Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν.{Μάρκ. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π.134 Κων. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. Κυριολεκτικά δηλαδή. ασθενειών. . Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους. Δες περισσότερα στη σημείωση 1.}. ακούνε το κήρυγμά του. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης. {Π. (Μάρκ. δίκαια ο Θεός. (Μάρκ. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου. 9.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους. η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη. το σταυρικό. ( Μάρκ. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών.

18. αμίαντος. δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. αλλά να υπηρετήσει. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. δηλαδή θα καθαριστεί. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. ελεημοσύνη. δηλαδή θα καθαριστεί. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. Διαθήκης 14. .} (Μάρκ. 20. γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό.135 Κων. {Π. κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος.Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των. (Μάρκ. ( Μάρκ.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. 19. προσευχή. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι. κατά κόσμον Βρέφους. ώσπερ οι αρχιερείς. Διαθήκης. ιβ΄8). Συμβολικά. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. γινόμενος θύτης και θύμα. αμόλυντος και άκακος που ήταν. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. έπειτα των του λαού. ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. κενοί. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. δηλαδή όλους μας.τ. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. «αλισθήσεται». Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. και με κάθε πνευματική θυσία. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού». άκακος. ( Μάρκ. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό.{Ζ. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά. Α. κ. (Μάρκ. στείροι. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. Αλλά η Π. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ.Τ. Διαθήκης. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει.» (Εβρ. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων. Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου.Ν. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής).κατά λάθος(!). κ. 15. 21. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. 17. ιδ΄22. όσιος. σαν την αποξηραμένη συκιά. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο. Διαθήκη είναι τύπος. τράγου. που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό. 16. ζ΄26-27).λ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις. (Μάρκ. .» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός.α.}. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. (Μάρκ. 13. μόσχου.

τις σημαίες του. καθαρισμοί. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα.α. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. αργία του Σαββάτου. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου. κ. . Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. κ. ( Μάρκ. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. ρθ΄). Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας.. Α. Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον…. αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου.κ. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο.ο. (Μάρκ.136 Κων. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ. Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα.– παρά στην ουσία. 24. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του. ια΄31. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ. Πρώτη ώρα σήμαινε. 28. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). 27. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα. ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ).α. Χριστούγεννα). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. Προσπαθεί ο Ιησούς. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. Παρασκευή. Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους.Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου.ιβ’3).). τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}.25). 23. Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς». 25.κδ’8). εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. (Μάρκος γ’5) 22. Μ. 26. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους.

ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο. οι Ρωμαίοι το . (Μάρκ.(Μάρκος α΄16) 33. κγ΄9. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο. α΄35-40). Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. και αλλού.Κ.) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. ( Μάρκος β΄26) 31. ιε΄7). σχήματος Χ σταυρό. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες.( Μαρκ ιστ’9) 9. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. Γ΄ Βασιλειών β΄27. α΄45-51).Λεξικό 29. 3) της αγνωσίας. έγινε μέγας αρχιερέας. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα.» (Ιωάν. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο). μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό. Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον. τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί. “έλλα”-2000. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες. 2) της ασυνεσίας. και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του. Ο Κύριος όμως. (Βασ. Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. (Μάρκος ιδ΄1) 32. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη.) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ.).137 Κων. λ΄7. 4) του ψεύδους. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους.31 εκδ. Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. 1) της αφοβίας του Θεού. (Μαρκ. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. γ΄18). Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9). ο εβραϊκός όχλος. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. 36. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ. 35. 5) της κενοδοξίας. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». Β΄ Βασιλειών ιε΄35. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. ιε΄43) 34. για να ευχαριστήσει το λαό. την προηγούμενη μέρα. Α. Τα δαιμόνια. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής). αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. κ. Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. 40. εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. σε καιρούς αποστασίας. 38. Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. 39. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα.( Μάρκ. Ζαβουλών. Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ.α. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). η Καπερναούμ. η Κανά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. 44. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά. κ. (Μάρκ. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. (Μάρκ. . Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». (Μάρκ. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. η Χοραζίν. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία.138 Κων. 42. βόρεια της Καπερναούμ. Φοίνικες και Σύριους. γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι.α. 43. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. (Μάρκ.) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. Α. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. (Γ. Νεφθαλείμ και Ασήρ. που επίσης ρίχνονταν εκεί. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. του Πέτρου και του Ανδρέα. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. (Μαρκ. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». η Ναΐν. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων.Κ. 41. (Μάρκ. τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. .

» (Γ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε. αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. Ίππος. (Μάρκ. . Στην πατερική γλώσσα. 52. τη Βηρσαβέε. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. 49. ως προς το θρήσκευμά της. Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. (Μάρκ. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. Πέλλα.( Μάρκ. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. (Μάρκ. 47. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του. Γάδαρα. 48. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. Α. (Μάρκ. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. Δαμασκός. Γέρασα. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών.Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. όπου και θαυματούργησε.π. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων. Φιλαδέλφεια. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι.Λεξικό του θαύματος.α. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. (Μάρκ. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια. 50. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά.λ. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά. ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. ακόμα και σήμερα. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις. του πολεμιστή και του ποιητή. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα. 46. ( Μάρκ.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη.Χ. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). (Μάρκ. αργότερα.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π. πράξεις διαζυγίου. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. ζηλωτής του Θείου Θελήματος. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ. Ραφάνη. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις .Κ. α΄19) 53.139 Κων. Συνέτασσαν συμβόλαια. 51. ( Μάρκ. κ. ακέραιος και ισχυρός.

όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. (Μάρκ. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. (Μάρκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών).140 Κων. Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. (Μάρκ. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». Στους στίχους Γ΄ Βασ. κ΄28). Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. κεφάλαια ιζ΄. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. Έτσι.» (Ιωάν. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). 60. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη).Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. 55. Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. . Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. (Μάρκ. 56. Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄. Α. (Δ΄ Βασ. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. την οποία αργότερα έδιωξε. όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». όπου και μαρτύρησε. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. Ηρώδη Αντίπα. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. 57. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. γ΄18) 59. Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει.Χ. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. 61. Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. 58. (Μάρκ. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ. (Μάρκ.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία.

θρησκευτικό κέντρο. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα. Σύμφωνα με την Α. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ.Χ. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. Τέλος.: Πέρσες. εικοστός αιώνας: Άγγλοι. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. Αμφότερα τα αδέλφια.. Ν. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. (Μάρκ. μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. και την έκανε. ι΄46) 64. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ. ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος.ιη΄21). ιδ΄13. 1099: Σταυροφόροι.Χ. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. Το 330 π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . την κατέλαβε ο Μ. μαζί με τον Πέτρο . Εκείνα τα χρόνια. για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π.: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης). κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . ιθ΄1. 868 μ.Χοσρόης. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. Α. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. 637 μ.Χ. Γραφή (Δ΄ Βασ. Αλέξανδρος. ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα. Μοριά και Άκρα. Στους . Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ.Χ. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. Εβραίους και Μουσουλμάνους. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων. ιστ΄7.Χ. απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία.Χ. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος. γ΄8) 63. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. 1948: εντάσσεται ο δυτ. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου.141 Κων.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». Β΄ Παραλ. κζ΄29). λστ΄17-20). (Μάρκ. ιδ΄7). Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους. ιθ΄10-11). δηλαδή γιους της βροντής. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς. α΄19) 62. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του. με θαυματουργό τρόπο. επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν).Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά). αλλά δεν τα κατάφερναν. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν.Χ.Χ. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ. Το 325 μ. Ιακώβ).Χ. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. (Μάρκ.10). τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ. 1517: Σελήμ-Τούρκοι. Η μητέρα του Αγία Ελένη.

Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. (Μάρκ. ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς. για πρώτη φορά. τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. 67. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο Ιωάννης είχε 65. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. 66.τελικά. δ΄5. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . 69. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. ο μοναδικός. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ. κ. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια.Κ. (Μάρκ. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. Αρνών. απιστίας. . (Μάρκ. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. της Παλαιστίνης. στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3. περιοχή των Ιουδαίων. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). Γραφή (Ιαββώχ. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές. Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη. φιλαργυρίας και . φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια). Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. μιας και ήταν Ναζιραίος.Κ. γ΄19) 70.βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας.» (Μτθ. Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα.(Μάρκ. αυτός που τον πρόδωσε. Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. σελίδες 334-335 (Μάρκ. Τότε είχαμε και την καθαρή. κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού. Διαθήκης. Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. ο Πέτρος).Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. (Ο Γ. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. Α.χ. Όμως αργότερα. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι. Όσους μετανοούσαν. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. Μαλαχίας γ΄1.142 Κων.Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. «φιλαργυρία νοσήσας».5 μέτρα). Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. 68. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. Απιστίας βεβαίως.α). Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. τον πρόσκαιρο.

73. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. α΄4) 71. όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός). έστω έξω του κτιρίου. 1). ιθ΄27). κ. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. (Μάρκ. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. όπως και όλων των προφητών. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 75. η΄27) Καπερναούμ . αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη». Τέτοια λοιπόν περιστατικά. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους.Χ. γύρω στο 100 μ. σαν να απευθύνονται.α. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο.χ ο Ανδρέας). Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. σταθερός στην πίστη δηλαδή. 1). (Μάρκ. την Αποκάλυψη. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. 74. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας.Χ. Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. .Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών. κ΄2. (Μάρκ. Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. η παρουσία του . έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). «ευσχήμων» βουλευτής. ακολούθησαν τον Κύριο. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. δηλαδή. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν.Δ. Εκτός της Αποκαλύψεως. στη δίκη του Δασκάλου του. στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο. κα΄7). τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία.(Μάρκ. α΄21) 72. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. 77. Α. 76. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο.( Μάρκ. η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ. ιθ΄26. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου.143 Κων.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. οι οποίοι μετά το θάνατό του. όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. (Μάρκ. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. ιγ΄23. και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. (Μάρκ. ταπεινός και αγαπητός. κάνοντας πολλά θαύματα.

Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. γ΄11). Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων». σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος. Έξοδος λζ΄3-5. Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών.). Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα.).Κ. Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων».» (Α΄Πέτρου β΄9). Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες. Λουκ. Λουκ ιζ΄1224). Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού. ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. ιδ΄. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. (Μάρκος α΄40) 82.α. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού).) Δηλαδή ο καθένας πλέον.(Ι. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο. ιε΄38) 79.» (Εβρ.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων». (Έξοδος κστ΄33. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας. ιβ’46-50. 83. ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. (Μάρκος ε’ 9) 81. Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος. Β΄ Παραλ. Α. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων. που είναι πλέον κενό γράμμα. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. ακολουθώντας κάποιο τυπικό. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. βλέπει και τον .144 Κων. Αυτή είχε δέκα τάγματα. Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον.» (Ζ. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. κ. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο. Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. β΄4. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου). (Λευίτ. Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. 80. που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων.Λεξικό 78. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου.Θ. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε).Κ. παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην.Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη. αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. Πραξ. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο. γ΄14. ι΄19-20). β΄48-50. σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. Ιωάν. (Μάρκ. (Μάρκος στ΄3) 84.) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία. ιθ΄26. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του).

δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . ιστ΄1-10. (Μάρκ.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. κη΄1-10. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. δ΄21) 88.Σ. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς.) (Μάρκ. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. σύμφωνα με την Α. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος).) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον. Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. Λευιτικόν. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. προς τη γη της Επαγγελίας. κ΄11. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. Έξοδος. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο. (Μάρκ. Επιφάνιος. Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό. Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά. κδ΄1-12. Α. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα). αγανακτώντας. χάρις στη Θεία Πρόνοια. Η τελευταία (Αριθ. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ.» (Ειρ. Διαθήκη : Μτθ. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη. άμεση συνομιλία μαζί του). ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής .» (Ω.. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο.Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. Ιωάν.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας.145 Κων. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο. πριν γνωρίσει τον Κύριο. (Μάρκος ιε΄40) 85. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του. σελ. 144 του παρόντος βιβλίου). Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου. Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . ιε΄40) 86. όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στήλη νεφέλης. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. μετά την Ανάσταση. κ΄1-2. Συγκεκριμένα. Λουκ. στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ.) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. έκανε ανήθικη ζωή. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). Μάρκ. χωρίς να τα εξηγεί. 10-18.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου.».). Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. Παπίας. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. τις δέκα εντολές. β΄14) 87. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. Ο Θεός. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. Από εκεί κατέληξε. η Ιωχαβέδ. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος. (Ι. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια.

Χ.146 Κων. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). κδ΄2). 92. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι).Κ. στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. λγ΄1-29). επί του οποίου ακόμα και σήμερα. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. τον πρόναο.) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε . στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του.Χ. τέλος. τους γραμματείς και τους Φαρισαίους. Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. Σαν συγγραφέας. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. 91. κάθε Παρασκευή. σύγκριση. περιφρονητικά. διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. στην Α.). απλούς ψαράδες. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ.Β. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. κστ΄9). Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. 95. β΄51). (Μάρκ. Α. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων).Χ. στην ίδια θέση. 90. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. καθώς και πιθανόν. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. λβ΄1-43). Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ. (Μάρκ. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. ιθ΄19).Χ. α΄26). όχι σπουδαγμένος. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. όχι μόνο απ’ το λαό. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. όχι πλούσιος. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. 94. Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. (Μάρκ. Ναζωραίο τον ονομάζουν. Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. (Μάρκ. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ. περιτριγυρισμένη από λόφους. όμως η κύρια ήταν η νότια. 93. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. Διαθήκης.Χ. εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. Από τη Ναζαρέτ. Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. Ο Πέτρος (Πράξ. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. ο συγγραφέας του Ευαγγελίου. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. . δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . Σαν ιστορικός. ομιλία αλληγορική (Ι.(Μάρκ. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος. Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). Ναζωραίοι. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού.). όχι από γνωστή πατριά. (Μάρκ. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος.. Σημαίνει αντιπαράθεση. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. εκτός του Μάρκου.

κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ. Λουκ. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. Α. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ.147 Κων. του σιναπιού (δ΄34). ιγ΄31. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ.χ. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ.» (Μτθ. ιγ΄24-30. Λουκ. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. του σπόρου (δ΄26 -29). Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. ιγ΄3-18. Δ΄ Βασ. Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κι αλλού. ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. ιδ΄9-10. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ. (Μάρκ. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ.Λεξικό μερικές. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12). δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. δ΄2) . στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. του λύχνου (δ΄21-25). ιγ΄28. της ζύμης (η΄15-16). ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. θ΄7-15. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. 3642 Το σινάπι Μτθ.

ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • . πιθανώς. κη΄16. δε λογάριαζε τη ζωή του. στην Αίγυπτο. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. Ήταν. και ασχολούνταν με την αλιεία. – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο). (Δες Ιωάν. Μτθ. (Μάρκ. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. Ήταν έγγαμος. (Μάρκ. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). όπου και σταυρώθηκε. πρώτος θαυματούργησε. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. Α. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. Πάσχα : (εβραϊκά pesah . αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων. τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. σαφώς. οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία.36 και Έξοδ. Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς. Αριθ. πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε. ιδ΄1) 97.Χ. ιδ΄29). αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. α΄16) 98. ε΄3-10. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. ιστ΄2. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ.Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων.α.148 Κων. η΄14-15). β΄9). διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. θ΄5) και. πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. σύμφωνα με την επιθυμία του. ιβ΄46). κ. αυτοκτόνησε. Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται». Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. δ΄821). σε τέτοιο σημείο μάλιστα. β΄). πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. στ΄69). Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί.Λεξικό 96. Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. ι΄ κεφ. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. ιη΄10). όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. ιθ΄33. με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. α΄23-31. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος.Χ.17 και Έξοδ. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. Λουκ. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ.

Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. η΄26. (Μάρκ.5).λ. ιθ΄3. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. τιμούμε την πρώτη ημέρα. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. Β. ιε΄1) 99. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. κη΄9-10. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος.12. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31).α. (Μάρκ. ι΄9. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ. οι σεβάσμιοι.24 και Ιωάν. κγ΄ 7.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή. κ΄10. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . βασιλικό. Έξοδος κε΄4. β΄2-3). ιστ΄19. μέχρι γελοιότητος. Αριθμ.Χ. Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους.13. Ιεζ.24. ιη΄31.149 Κων. Κριτ. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ.). κ. χαράς. κγ΄15. Λουκ. λα΄22.38 και ιθ΄4-6. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης. ζ΄33) Αργότερα . παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες. Λευιτ. ζ΄13) 101. γ΄14. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. Όταν οι Ιουδαίοι.Κ.22. της Θείας ως έοικε δίκης. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες.(Μάρκ. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. να καλούνται επίσκοποι. Πορφύρα : Το επίσημο. ιε΄17) 100. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. » Β. Ιερ. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις. την Κυριακή δηλαδή. α΄21) 102. Β΄ Παραλ. κ. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. Εσθήρ η΄15. {Η άποψη του Β. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. δηλαδή δικαίους. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης.). η΄14. ι΄14). Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία.τ. Α. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση.» {Ευσ. 238. Ιωάν. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. Αποστολική Διακονία. κζ΄ 2. η΄912 και Ωσηέ β΄11). β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. β΄ εκδ. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου.} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. (Α΄ Μακκ. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. συνήθως.17.20. μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . Όμως οι οπαδοί του. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. οι γέροντες. λατρείας και αγαθοεργίας. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. ιθ΄2. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα). Έσδ. αι. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). σελ.9. Παροιμ. άτομα.15). Ήταν κατά την Π.13. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. Δαν. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία. Migne 20} (Mαρκ. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. ε΄7. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι. α΄1.).

Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο. (Μάρκ. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». στ΄3) 106. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. (Μάρκ. ι΄17. ιη΄10-14). Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. εγγονό του Νώε (Γεν. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. (Μάρκ. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. » (Μτθ. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. Ιουδαϊκός πολ. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. νομίζοντας κι αυτή. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. 2ο 8. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. (Μτθ. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. με το αζημίωτο. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». ιε΄40) 104. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. κ. αλλά αργότερα. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. ιε΄21. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. ( Μάρκ. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. κζ΄56). στα Ιεροσόλυμα. (Νεεμ. θ΄2). Πράξ. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής). ια΄8). αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. γ΄1) 111. ιε΄16) 110. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. ζ΄34. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. ιβ΄18) 103. δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία.α. ιθ΄2) . χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». Α. (Μάρκ. ( Μάρκος γ΄18) 107. για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. οι Ισραηλίτες. (Μάρκ. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. τελώνης και ο Ζακχαίος. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. κστ΄23. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού.150 Κων. πράγμα που το πέτυχε. (Μάρκ. 113. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια.) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. όπως κι οι περισσότεροι. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. Αναφέρεται και στο Μτθ. 108. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). η΄1-8). Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. όπου και συγκεντρώνονταν. όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. ι΄15. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. απ΄ το λαό. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. ε΄ 35. γύρω στο 600 π. ιε΄23) 109.Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. Α΄ Παρ. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. Λουκ. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. ιστ΄2). ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ.Χ. στα χρόνια του Κυρίου. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. . Ιωάν. κα΄31. α΄13). β΄15) 112.Λεξικό μειοψηφία. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». Λουκ. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. γ΄8) 105. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. 14). Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι».

ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους. Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. ι΄3. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». Ιωάν. β΄18) 116.» (Ιωάν.Β.Β. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. κγ΄3). ιβ΄35. (Μάρκ. Γενικά «…. οι οποίοι αναφέρονται στην Π. Α. α΄43-48. γ΄5). δ΄42) (Μάρκ.).Λεξικό ιδ΄20) 114. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. ιδ΄6). Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. ιστ΄6).γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ.}).» (Μτθ. πολ. στ΄17) 118. ιστ΄6). στο σημερινό Λίβανο. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ. Από εκείνη την εποχή και πέρα . λβ΄30). Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. ιδ΄61) . σελ. γ΄8) 115. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ.Χ. στ΄14). η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. απ’ τους Μουσουλμάνους. ε΄16. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. β΄42. τυπολατρική και υποκριτική.Χ. σκοπός των Φαρισαίων. κγ΄. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ. ξερή. γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. δυστυχώς.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. ο Γαμαλιήλ.14). όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ. ια΄ 21-22). Όμως. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. ( Μάρκ. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι».α. Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. στα επόμενα χρόνια. κστ΄2-15. τυπικές διατάξεις. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο .Χ. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. Τέλος τον 4 ο μ.» (Μτθ. Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. όπως ο Νικόδημος. Ωσηέ θ΄13). Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. Α΄ Βασ. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. γίνεται έδρα επισκόπου. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. Φίλιππος ο Ηρώδης. Ιουδ. Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ. α΄42). κγ΄5). είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας. τη ναυτιλία και τις τέχνες.) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. γ΄18) 117. Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. Ιερ. Λουκ. οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. όσιοι {Β. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα. κα΄3-4). αιώνα. 8. ο Απόστολος Παύλος.Χ. 237). Ιεζ. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. 2ο. Στην Κ. ιθ΄29. εκτός των άλλων. δ΄3. Ν. Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. ε. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. Ιεζ. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. (Μάρκ. κε΄22. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. Β΄ Μακκ. Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ.151 Κων. Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός.

15. 6. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 13-19 στ.9-11 σ. 31-37 στ. 22. 30-34 στ. 29. 9. 37. 32-34 σ. 22-26 στ. 45. 20. 28. 35. 1-20 στ. 38. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 12-13 σ. 3.152 Κων. 21. 18. 12. 1-9 στ. 4. 1-12 στ. 40-45 στ. 40. 30-33 στ. 28-30 στ. 34-38 στ.35-43 στ. 14-29 . 33. 27. Α. 35-41 στ. 26. 30-34 στ. 21-28 σ. 5. 14. 42. 21-25 στ. 23. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 53-56 στ.1-13 στ. 18-22 στ. 41. 44. 23-28 στ. 43. 8. 14-23 στ. 32. 47. 31. 7. 13. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 2. 13-17 στ. 39. 10-21 στ. 24-30 στ. 21-23.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 1-6 στ. 29-31 σ. 1-8 σ. 25. 27-29 στ. 10.2-13 στ. 14-29 στ. 7-12 στ. 24. 31-35 στ. 30.1 στ. 17.7-13 στ. 1-6 στ. 36. 20-27 στ.Λεξικό 10. 46. 35-39 σ. 35-44 στ. 14-20 σ. 16. 45-52 στ. 1-20 Στ21σ στ. 24-34 στ. 26-29 στ. 11. 19. 34.

28-34 στ.53-65 στ. 91. 62. 69. 67. 58. 83. 95. 51. 81. 79. 1-15 στ. 9-11 στ. 12-21 στ. 92. 40-41 στ.35-37 στ. 22-25 στ-26-31 στ.33-38 στ. 1-11 στ.Λεξικό 48. 1-23 στ. 65. 24-37 στ. 75. 84. 19-20 10. 1-12 στ. 68. 13-16 στ. 72. 78. 60. 41-44 στ. 61. 66. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 1-12 στ. 63. 54. 88. 16-19 στ. 22-26 στ. 13-17 στ. 46-52 στ. 50. 42-45 στ.153 Κων. 47-52 στ. 82. 55. 38-40 στ. 77. 64. 56. 53. Α. 70. 32-42 στ. 74. 80. 39 στ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. Βιβλιογραφία . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 18-27 στ. 85. 30-32 στ. 94. 87. 93. 73. 90.42-47 στ. 49. 15-18 στ. 32-34 στ. 17-31 στ. 10-11 στ.20-32 στ. 59. 12-14 στ. 1-4 στ. 57. 66-72 στ. 52. 38-50 στ. 89.12-14. 33-37 στ.19-21 στ. 15-18 στ. 86. 76. 43-46 στ. 1-2 στ. 27-33 στ. 71. 3-9 στ. 35-41 στ. 5-8 στ.

«Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι.Ν.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6. Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. Ε. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 .22. «Η Καινή Διαθήκη» Ε. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π. Α. Θ.Λεξικό 1. 3.«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο .. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10. «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19.24 . Γραφής» Ι. «Οι βίοι των Αγίων» Μ. Αντωνιάδου. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α. Αλιβιζάτου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .ερμηνευτική απόδοση » Ι. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π. Θ. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. 4. Α.154 Κων. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16. Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13. .Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 . 2. . Γ. «Λεξικόν των Γραφών» Γ. 5. Βέλα. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν. Τρεμπέλας . Ν. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β.