1 Κων. Α.

Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

ΤΟ ΚΑΤΑ ΜΑΡΚΟΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ

Μετάφραση στη δημοτική
Σημειώσεις - Υπομνηματισμός - Λεξικό

Κωνσταντίνου Α. Οικονόμου Εκπαιδευτικού Λάρισα 2006

2 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Στους γονείς μου και δασκάλους μου Μελπομένη και Αθανάσιο Στον κατά πνεύμα γεννήσαντά με πατέρα Αθανάσιο Μυτιληναίο Τιμής και ευγνωμοσύνης ένεκεν

3 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Πρόλογος
Υπάρχουν μερικές συμπτώσεις που χρειάζονται φώτιση για να τις αξιολογήσουμε και να τις ερμηνεύσουμε. Έτσι μια τυχαία συνάντηση που είχα με κάποιον Βορειοηπειρώτη, γονέα ενός μαθητή μου, αποδείχτηκε καθοριστική. Μου ζήτησε, όπως το ’φερε η κουβέντα, μια Καινή Διαθήκη μεταφρασμένη στην απλή ελληνική. Αυτή ήταν λοιπόν η «σύμπτωση». Από καιρό ήθελα να ασχοληθώ με κάτι αγιογραφικό, που να μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και στις μεγάλες τάξεις του δημοτικού, ειδικά τώρα με τα νέα βιβλία που επιζητούν την διαθεματικότητα, είτε στο μάθημα των θρησκευτικών είτε στα γλωσσικά μαθήματα (βλέποντας την εξέλιξη της Γλώσσας μας). Προσπάθησα να γράψω κάτι κατανοητό , με τις πενιχρές μου -είναι αλήθεια- θεολογικές γνώσεις που να απευθύνεται σε αδερφούς που δεν έχουν πολλές γνώσεις, είτε μετανάστες είτε μαθητές , και που θα ’πρεπε να έχουν μια στοιχειώδη προσέγγιση στο μεγαλείο της Αγίας Γραφής. Στόχος μου είναι, ας μου επιτραπεί η έκφραση, να δώσω μια «νηπιώδη» ερμηνεία του κατά Μάρκον Ευαγγελίου , που είναι το μικρότερο αλλά και αρχαιότερο των τεσσάρων. Όμως προοδευτικά σκέφτηκα να επεκταθώ και σε κάποια άλλα στοιχεία, που να δίνουν μια γενικότερη εικόνα του νοήματός των λόγων του Ευαγγελιστή, αλλά και στοιχεία εγκυκλοπαιδικά και παραπομπές σε άλλα χωρία της Α. Γραφής που μαρτυρούν τη συνάφεια (στενή σχέση) όλων των Ιερών Κειμένων . Γι’ αυτό το λόγο υπάρχει και ο πίνακας χωρίων στο τέλος και οι χάρτες που κλείνουν αυτή την «ερασιτεχνική» μου προσέγγιση.

Ευχαριστίες
Θεωρώ καθήκον μου να ευχαριστήσω για τη γλωσσική επιμέλεια του κειμένου τη συνάδελφο Ελένη Σύρμου – Τασούλη και τη Θεολόγο καθηγήτρια Φωτεινή Οικονόμου – Σαπουνά για τη θεολογική της εμβάθυνση σε καίρια σημεία του κειμένου καθώς και τις Μένη και Ελένη μου, για τη δακτυλογράφηση. Ιδιαίτερα θέλω να ευχαριστήσω το Λυκειάρχη Θεολόγο καθηγητή και συγγραφέα Βασίλειο Παπανικολάου, για την αμέριστη και κοπιώδη ουσιαστική βοήθεια και καθοδήγηση που τόσο απλόχερα μου πρόσφερε. Το κείμενο του πρωτοτύπου αντλήθηκε από το δικτυακό τόπο της Εκκλησίας της Ελλάδος (www.ecclesia.gr) Η εικονογραφία του βιβλίου οφείλεται αποκλειστικά στην αγιογραφική πινακοθήκη του Οικουμενικού Πατριαρχείου Κωνσταντινουπόλεως (www.ec-patr.gr).

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ

δηλαδή για τη δομή. που μπορεί να οδηγήσουν ακόμα και σε αίρεση. από το σύνολο των βιβλίων της Αγίας Γραφής. όπως στη Θεία Λειτουργία. και αλλού]. ο μεταφραστής πέφτει σε λάθη. Κολιτσάρας. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα διαφόρων χιλιαστικών.4 Κων. Συχνά. Οι αριθμοί πάνω σε λέξεις του κειμένου και κυρίως της μετάφρασης παραπέμπουν ανάλογα στο κεφάλαιο «Ερμηνευτικές σημειώσεις ή Υπόμνημα». όπως οι μεγάλοι Πατέρες της Εκκλησίας μας. ενώ οι αστερίσκοι (*) .περιλήψεις Ερμηνευτικές σημειώσεις – Υπόμνημα Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου Πίνακας χωρίων της Αγίας Γραφής Βιβλιογραφία σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα σελίδα 4 6 7 8 10 11 13 87 1. Β. 3. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 7. 09/ 04/ 11 10. που δεν στηρίχτηκαν σε κοινώς αποδεκτά αρχαία κείμενα της Α. τη γλώσσα. Γραφής. δηλαδή τα ιερά βιβλία που γράφτηκαν μετά την Ανάληψη του Κυρίου. Ν. ευαγγελικών. όπως οι Π. Ακολουθεί το κείμενο με τη μετάφρασή του ανά κεφάλαιο. που προλογίζεται με μικρή περίληψη (ενότητες) και ακολουθείται από τα σχετικά χωρία. όπως έχουν διασωθεί σε διάφορους κώδικες [συλλογές αρχαίων χειρογράφων σε παπύρους και δέρματα. 5. Στο τέλος της εισαγωγής κάθε κεφαλαίου αναφέρονται τα κείμενα-περικοπές (όπου υπάρχουν). 6. Τρεμπέλας. Α.α. Εισαγωγή Η μετάφραση κειμένων της Αγίας Γραφής δεν είναι ποτέ κάτι το εύκολο. Πρέπει λοιπόν η μετάφραση να στηρίζεται σε ορθόδοξες ερμηνείες ανθρώπων που λάμπρυναν με την παρουσία τους τα ιερά γράμματα. αλλά και νεώτεροι ερμηνευτές που διακρίθηκαν . πατριαρχεία. Εισαγωγή –συντομογραφίες Η Αγία Γραφή γενικά Η Καινή Διαθήκη Οι Ευαγγελιστές Ο Ευαγγελιστής Μάρκος Το Κατά Μάρκον Ευαγγέλιο Κείμενο – μετάφραση –χωρία. 2. τα οποία διαβάζονται σε Ιερές ακολουθίες . που βρίσκονται σε διάφορες Μονές. Βέλας.α. βιβλιοθήκες. το ύφος. Σ’ αυτούς βασιστήκαμε κι εμείς – κυρίως σε δυσερμήνευτα χωρία – προσπαθώντας να κάνουμε και την ερμηνεία-μετάφραση αρκούντως ικανοποιητική και κατανοητή (το κατά δύναμη). 4. Ακολουθούν βιογραφικά στοιχεία του Αγίου Μάρκου του Ευαγγελιστού καθώς και πληροφορίες για τη συγγραφή του ιερού βιβλίου. Στη συνέχεια περιγράφεται ο κανόνας της Καινής (νέας) Διαθήκης. κ. 11. καθώς και γενικές πληροφορίες για τους Ευαγγελιστές. 12. που ομιλούν για το ίδιο αντικείμενο. δυστυχώς. πεντηκοστιανών και άλλων παραφυάδων. Ι. 8.Λεξικό 1. τον τόπο συγγραφής. Στην αρχή του βιβλίου ο αναγνώστης μπορεί να πάρει μια περιληπτική – αδρή εικόνα της Αγίας Γραφής και των βιβλίων της. κ.

Κ. Τα βιβλία αυτά χωρίζονται: Α΄ σ’ αυτά που γράφηκαν πριν τη Γέννηση του Κυρίου και που όλα μαζί αποτελούν την Παλαιά Διαθήκη (49 βιβλία) και Β΄ σ’ αυτά που γράφηκαν μετά το 50 μ. : Ιωάννης Θ. : Ιώσηπος Γ. Κωνσταντίνου Π. δηλαδή σε μας τους Χριστιανούς (τους «περιτετμημένους» στην καρδιά όπως λέει ο Απ. όπως ακριβώς φαίνονται στον πιο κάτω πίνακα: Πίνακας συντομογραφιών Ειρ.Τ. Η Παλαιά Διαθήκη απευθύνεται στον Ισραήλ της περιτομής ενώ η Καινή διαθήκη απευθύνεται στον Νέο Ισραήλ της χάριτος. Παύλος). στους εξαγορασμένους με το αίμα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού.Κ. καθώς επίσης και κάποια σχέδια-χάρτες των τόπων δράσης του Κυρίου. : Ιωάννης Καραβιδόπουλος Ι. Ο Κανόνας της Ορθοδόξου Εκκλησίας απαρτίζεται από εβδομήντα έξι βιβλία. και γι΄ αυτό τα βιβλία της Α.Σ. Στο τέλος βρίσκεται ο συγκεντρωτικός πίνακας με όλα τα χωρία που συναντάμε σε τούτο το βιβλίο. : Π.5 Κων. : Ευσέβιος Ζ.Β. πατέρων 2.των νεώτερων ερμηνευτών και του ιστορικού Ιώσηπου. Τέλος οι διάφορες ομολογίες των Προτεσταντών έχουν περιλάβει λιγότερα βιβλία στον κανόνα τους. Μ’ αυτά που λέμε δεν προκύπτει βέβαια η άποψη ότι η .Θ. Γίνεται αποδεκτό ότι αυτά τα βιβλία γράφηκαν από διάφορους συγγραφείς. : Ιωάννης Σταματάκος Β. Γραφής τα χαρακτηρίζουμε «Θεόπνευστα». Ν.Κ.Λεξικό επισημαίνουν τις λέξεις (κυρίως ονόματα) που αναλύονται στο «Γλωσσάρι ή μικρό λεξικό» . Η Αγία Γραφή – γενικά Αγία Γραφή είναι τα ιερά εκείνα κείμενα-βιβλία που έχουν συμπεριληφθεί στον Κανόνα της Ορθοδόξου Εκκλησίας μας. : Ωριγένης Ιωσ. : Ειρηναίος Ευσ. ενώ αντίθετα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία τα βιβλία χωρίζονται σε «κανονικά» και «δευτεροκανονικά». Για χάριν συντομίας χρησιμοποιούνται τα αρχικά των ονομάτων των Πατέρων της Εκκλησίας . : Βασίλειος Παπανικολάου ΒΕΠΕΣ:Βιβλιοθήκη Ελλ. Κολιτσάρας Ι. Τρεμπέλας Β. με θείο φωτισμό. Αυτά είναι 27 και απαρτίζουν την Καινή Διαθήκη.Ν. διατηρώντας βέβαια τον προσωπικό τους χαρακτήρα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . : Φεοφύλακτος Ω. : Ζιγαβηνός Θφ.Χ.Π. Α. : Βασίλειος Βέλας Ι. : Γεώρ.

Αυτά τα είκοσι τρία πρώτα βιβλία ονομάζονται «ιστορικά». Δανιήλ. Ας κάνουμε μια απλή. Μιχαίας. Αμώς. Β΄. Α΄. παρατηρώντας τα σχετικά χωρία που παρατίθενται στο 11ο μέρος του παρόντος βιβλίου. Νεεμίας. Οβδιού. και η έννοια του «καινού» δανείζεται από τα λόγια του ίδιου του Ιησού : « τούτο το ποτήριον η καινή διαθήκη εστίν εν τω εμώ αίματι. Ιώβ. μόνο. Ναούμ. βέβαια των προφητών της. Έξοδος. Ιουδίθ . Α.Λεξικό Παλαιά Διαθήκη είναι … άχρηστη. Γ΄ και Δ΄ Βασιλειών. Τέλος έχουμε τα προφητικά (19) : Ωσηέ. Εκεί θα παρατηρήσει τη σχέση του κατά Μάρκον Ευαγγελίου με την Παλαιά Διαθήκη. Το αντίθετο μάλιστα. τη στενή δηλαδή σχέση. Κριταί. Με την Καινή Διαθήκη αρχίζει μια νέα εποχή για τους ανθρώπους που την εγκαινίασε και επισφράγισε με το σταυρικό Του θάνατο ο Κύριος. Αββακούμ. Σοφονίας. Άσμα Ασμάτων. Ησαΐας.) Με λίγα λόγια η Παλιά και η Καινή Διαθήκη αποτελούν ουσιαστικά μια ενότητα.» (Α΄ Κορ. επιστολές και (ένα) προφητικό. Ρουθ.Π.6 Κων. Α΄ και Β΄ Έσδρας. Λευιτικόν. ιδιαιτέρως.» (Β. Ιωήλ. Τωβίτ. Θρήνοι Ιερεμίου. Σοφία Σολομώντα. Οι επιστολές είναι είκοσι μία και χωρίζονται σε : 1. των δύο Διαθηκών. Άλλωστε «και οι δύο Διαθήκες υπηρετούν το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη λύτρωση του ανθρώπου. Βλέπουμε ότι τριάντα δύο βιβλία της Π. Βαρούχ. Δευτερονόμιο (αυτά αποτελούν την Πεντάτευχο). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Η Καινή Διαθήκη αποτελείται από είκοσι επτά βιβλία που κι αυτά χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: ιστορικά. Εσθήρ. την Αγία Γραφή. το κατά Μάρκον. το κατά Λουκάν και το κατά Ιωάννην Ευαγγέλια καθώς και οι Πράξεις των Αποστόλων. Αυτά ονομάζονται «σοφιολογικά» ή «ποιητικά» (7). μπορεί να πειστεί ο αναγνώστης . Μαλαχίας. Σοφία Σειράχ. Επιστολή Ιερεμίου. ιά . Ιεζεκιήλ. Εκκλησιαστής. αναφορά στα βιβλία της Π. Αριθμοί. Ιωνάς.25). προτυπώνονται σαν σκιά και σαν σύμβολο στην Παλαιά. Για τη συνάφεια. Διαθήκης. Διαθήκης : Γένεσις. Τα ιστορικά βιβλία είναι πέντε: το κατά Ματθαίον. Αυτά που στην Καινή Διαθήκη φαίνονται ολοφάνερα και πραγματικά . 3. Σύνολο 49 βιβλία. Ιερεμίας. Ζαχαρίας. Η Καινή Διαθήκη Ονομάστηκε έτσι για να διακρίνεται από την Παλαιά. μια ενότητα αδιάσπαστη. σε επιστολές του Αποστόλου Παύλου . Α΄ και Β΄ Παραλειπομένων . Αγγαίος. Διαθήκης υπομνηματίζονται μόνο εκεί. Παροιμίες Σολομώντα. πραγματοποιώντας έτσι τις υποσχέσεις της Π. Στη συνέχεια έχουμε : Ψαλμοί. Β΄ και Γ΄ Μακκαβαίων. Α΄. Ιησούς του Ναυή.

Ο Ιωάννης έγραψε το Ευαγγέλιό του. προς Θεσσαλονικείς Α΄ και Β΄. η φυσική εξέλιξη της αρχαίας ελληνικής. Β΄ και Γ΄ Ιωάννη και η επιστολή του Ιούδα. Ο Ματθαίος έγραψε το ομώνυμο Ευαγγέλιο. Γι’ αυτό το λόγο ακόμα και η Παλαιά Διαθήκη κυρίως στα ελληνικά (από την μετάφραση των «εβδομήκοντα») διαβάζονταν και ερμηνεύονταν στις συναγωγές. στην επιστολή Ιακώβου και στα έργα του Λουκά. οι κάτοικοι δε μιλούσαν εβραϊκά. Οι ευαγγελιστές και τα τέσσερα ευαγγέλια Ευαγγέλιο σημαίνει χαρμόσυνη αγγελία (Γεν. δεν είναι βεβαίως η αττική διάλεκτος. Χ. Α΄.Λεξικό που απευθύνονται προς Ρωμαίους. προς Κορινθίους Α΄ και Β΄. Α΄ και Β΄ Πέτρου. Αντίθετα η απλούστερη γλώσσα βρίσκεται στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιο (αυτός είναι ένας από τους λόγους που με έκαναν να τολμήσω να ασχοληθώ με την μεταγλώττιση του) και στην Αποκάλυψη. Η ελληνική αυτή γλώσσα της Κ. προς Φιλιππησίους.7 Κων. εκτός του Ευαγγελίου του. Διαθήκης. Ο Λουκάς . Τέλος το μοναδικό προφητικό βιβλίο της Καινής είναι : η Αποκάλυψη του Ιωάννου. ενώ όλα τα υπόλοιπα βιβλία γράφηκαν απευθείας στην ελληνική.). γλώσσα συναντάμε στην προς Εβραίους επιστολή. προς Κολασσαιείς. Οι υπόλοιπες – εκτός του Παύλου και του Ιωάννη – επιστολές γράφτηκαν: δύο από τον Απόστολο Πέτρο και από μία από τους Ιάκωβο και Ιούδα τους «αδελφοθέους». ραββίνους κ. από άποψη λογοτεχνικού ύφους και λεξιλογίου. διαφέρει. Πουρνάρα – Θεσσαλονίκη 1983) 4. την Αποκάλυψη και τις τρεις καθολικές επιστολές που φέρουν το όνομά του. Αυτή την αγγελία φέρνουν και οι . Πάντως για το θέμα της γλώσσας της Κ. Είναι αλήθεια ότι το επίπεδο της γλώσσας. Χ. της οποίας συνέχεια είναι η νεοελληνική. την πιο διαδεδομένη γλώσσα της εποχής στη ρωμαϊκή αυτοκρατορία. από βιβλίο σε βιβλίο του ιερού κειμένου. εκτός από κάποιους μορφωμένους. Α. Έτσι την ωραιότερη. προς Εβραίους. συνέγραψε και τις Πράξεις των Αποστόλων. όπως κι ο Μάρκος. προς Εφεσίους. β΄ 15). προς Γαλάτας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μ. αλλά η απλοποιημένη ελληνική – αλεξανδρινή της εποχής εκείνης (ελληνιστικών χρόνων 3 ος αι. – 3ος αι. Διαθήκης περισσότερες πληροφορίες μπορεί κανείς να αντλήσει από το βιβλίο «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» του Ιωάννη Καραβιδόπουλου (Εκδ.α. προς Τιμόθεον Α΄ και Β΄ προς Τίτον και προς Φιλήμονα και 2. σε καθολικές επιστολές : Ιακώβου. πρόδρομος της βυζαντινής. όπως ιερείς. Η γλώσσα της Καινής Διαθήκης Ένας μόνο αρχικός πυρήνας του κατά Ματθαίον Ευαγγελίου γράφηκε στα αραμαϊκά (συριακά) και στη συνέχεια στα ελληνικά. π. Οι συγγραφείς των βιβλίων της Καινής Διαθήκης. Να αναφέρουμε μάλιστα ότι ακόμα και σ’ αυτή την Ιουδαία.

αιώνα και ύστερα η λέξη ευαγγέλιο δηλώνει τα τέσσερα βιβλία της Κ. μπορούν να διαβαστούν παράλληλα και να διαπιστωθούν τα πολλά κοινά στοιχεία– αλλά και κάποιες διαφορές.επειδή δηλαδή «γενεαλογεί» τον Κύριο με τη θεία Του φύση την ανώτερη. Σύμφωνα με την κυριαρχούσα – μεταξύ Πατέρων και θεολόγων – άποψη . Β΄ Κλήμεντος 8. καθώς και το θάνατο και την ανάσταση Του. πολύ πιο αναλυτικά καθότι ο συγγραφέας ήταν αυτήκοος και ο μαθητής «ον ηγάπα» ο Ιησούς. Χ. ενώ αυτά του Μάρκου και του Λουκά απηχούν τις διδασκαλίες του Κυρίου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Όμως δεν είναι μόνο αυτός ο σκοπός των ευαγγελιστών. Τα τελευταία χρόνια έχει επικρατήσει να ονομάζονται τα τρία πρώτα ευαγγέλια «συνοπτικά». επειδή τα γεγονότα της ζωής του Κυρίου. Ο ευαγγελιστής Μάρκος Σύμφωνα με κοινά αποδεκτή θέση της Εκκλησίας μας ο ευαγγελιστής Μάρκος ταυτίζεται με τον Ιωάννη – Μάρκο. γιατί αρχίζει το ευαγγέλιο του με τη φράση «εν αρχή ην ο Λόγος» . ΒΕΠΕΣ τ. έμμεσα. Είναι κυρίως μαρτυρίες πίστης. Διαθήκης. προσπάθεια ιεραποστολής. για τις συνάξεις των πρώτων χριστιανών. 5. Ο Λουκάς έχει για σύμβολό του τον μόσχο. Ο Μάρκος παρουσιάζεται σαν λέοντας (σύμβολο προφητικού πνεύματος). μιας και το ευαγγέλιο του αρχίζει με το περιστατικό του ιερέα Ζαχαρία και τέλος ο Ιωάννης παρουσιάζεται σαν αετός «υψιπετής». Κ.) Άρα λοιπόν σπουδαιότερη προσφορά των ευαγγελιστών κρίνεται η θεολογική και ερμηνευτική αξία των γραπτών τους. τον αναφερόμενο στις Πράξεις των Αποστόλων και σε διάφορες επιστολές της Κ. Α. τις παραβολές του Κυρίου. αντίστοιχα. τις διδασκαλίες. Να αναφέρουμε επίσης ότι στην εικονογραφία επικράτησε να παριστάνονται οι ευαγγελιστές ως εξής: Ο Ματθαίος με το σύμβολό της ανθρώπινης μορφής. στο να δώσουν την ερμηνεία των γεγονότων που έλαβαν χώρα για τη σωτηρία της ανθρωπότητας. αυτό του Ιωάννου και αυτό του Ματθαίου. Ιουστίνου Α΄ Απολογία. και όχι απλά το ιστορικό τους ενδιαφέρον. τη σταύρωση και την Ανάστασή του. επειδή το μοσχάρι (ως θύμα λειτουργικών θυσιών) φανερώνει την ιερατική τάξη. Φέρνουν τη χαρούμενη αγγελία της λύτρωσης της ανθρωπότητας που χάρισε ο Θεός . Αυτή συνήθως διέθετε το – μάλλον – άνετο σπίτι της στα Ιεροσόλυμα. δίνοντας τον ίδιο Του τον Υιό στον κόσμο με τη γέννηση. Οι κατ εξοχήν στόχοι τους συγκλίνουν : «στο να εκφράσουν την πίστη της εκκλησίας για το έργο του Ιησού. 2. Ο Ιωάννης λοιπόν. όπως τις παρέλαβαν από τους αποστόλους Πέτρο και Παύλο. που περιγράφουν περιληπτικά.α.( Το μυστήριο αυτό είναι της Θείας οικονομίας –Β.8 Κων. στο ανώγειο αυτού του σπιτιού έλαβε χώρα ο μυστικός δείπνος. Διαθήκης.) Από τις αρχές του 2 ου μ.που έχουν. κ. κατήχηση των μελών της εκκλησίας» (Ι. 5. όπως ήταν το πρώτο όνομά του ή Μάρκος που ήταν το δεύτερό του – κατά τη συνήθεια των ρωμαϊκών χρόνων – ήταν γιος μιας χριστιανής με το όνομα Μαρία. (βλέπε : Διδαχή των Αποστόλων 8. 1-2) Δύο από τα ευαγγέλια γράφηκαν από μαθητές του Κυρίου. Αντίθετα το κατά Ιωάννην ευαγγέλιο περιγράφει τα τελευταία «στιγμιότυπα» της επίγειας ζωής του Κυρίου. έκφραση βιώματος. γιατί αρχίζει με την ανθρώπινη (κατά σάρκα) γενεαλογία του Κυρίου. που περιέχουν τα θαύματα. Τα ευαγγέλια γενικά είναι ιστορικά έργα γιατί διηγούνται πραγματικά γεγονότα που επηρέασαν μάλιστα καθοριστικά την ανθρώπινη ιστορία. Ακόμα πιστεύεται . Π.Λεξικό τέσσερις ευαγγελιστές.

έχει πολλά κοινά χαρακτηριστικά με τα άλλα συνοπτικά ευαγγέλια. Φιλήμ. επερώτον. Άλλωστε και ο νεαρός που φεύγει σχεδόν γυμνός. Το υλικό του βρίσκεται στους άλλους δυο συνοπτικούς εκτός από κάποιες παραγράφους (δ΄26-29. επιστρέφοντας στα Ιεροσόλυμα. περί «βρώσεως» της σάρκας Του (Ιωάν. Χ. «από .}. ε΄17).9 Κων. με την εκκλησιαστική παράδοση ο Μάρκος θεωρείται ο ιδρυτής της εκκλησίας της Αλεξάνδρειας. Πατέρα της Δύσης. φέρειν». 31). Σύμφωνα.» (Μαρκ. για να φύγει αργότερα . σκανδαλίστηκε και Τον εγκατέλειψε προσωρινά. αυτά του Ματθαίου και του Λουκά. και σπεύδει να κηρύξει το ευαγγέλιο στην Κύπρο μαζί με το Βαρνάβα. σινδόνα επί γυμνού. . Στην αρχή συνόδευε τον Βαρνάβα (θείο του) στην πρώτη περιοδεία του Παύλου. Ένας άλλος Πατέρας – ο Επιφάνιος – αναφέρει τον Μάρκο ως έναν εκ των «εβδομήκοντα» μαθητών του Κυρίου («Κατά αιρέσεων» 20. η΄17-18 και 22-26. Α. αλλά έπειτα συντροφεύει τον Πέτρο ( Α΄ Πέτρ.. εξέρχεσθαι. δ΄10. όπως συνηθίσαμε να λέμε.Λεξικό ότι ο άνδρας που κουβαλούσε «κεράμιον ύδατος» (Μαρκ.α. Τα επόμενα όμως χρόνια ο Μάρκος είναι κοντά στον Παύλο που «αιχμάλωτος» συγγράφει τις επιστολές του (Κολασ. Το κατά Μάρκον ευαγγέλιο Α΄ Γενικά : Το δεύτερο. παραπορεύεσθαι. γύρω στο 65-70 μ. Ιε΄ 51)} Ο Μάρκος συνεργάστηκε ιεραποστολικά με τον απ. εξίστασθαι. εισπορεύεσθε. κάποιους πλεονασμούς: «τότε εν εκείνη τη ημέρα» (β΄20). ευαγγέλιο {χρονικά γράφηκε πρώτο. ιδ΄51-52 και ιε΄44). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ευαγγέλιον . κ. Παρόλα τούτα έχουμε κάποιες πολύ συνηθισμένες λέξεις που επαναλαμβάνονται συχνά: «διαστέλλεσθαι. Παύλο και με τον απ. Κι αυτό για τρεις πιθανούς λόγους: ή γιατί έκοψε κάποια δάκτυλα του με σκοπό να μην τελεί τα καθήκοντα του ιερέα των Ιουδαίων (μιας κι ήταν Λευίτης στην καταγωγή αλλά πιστός της νέας θρησκείας). Γ΄ Ύφος : το λεκτικό του ύφος είναι γενικά κοινό. ήταν ο ίδιος ο Μάρκος. 24). μεγάλου εκκλ. Στην αρχή της δεύτερης περιοδείας του Παύλου τον εγκαταλείπει και πάλι. βλέπειν από» κ. Τις ομιλίες του κυρίου ή τις παραλείπει ή τις αναφέρει περιληπτικά με μόνη εξαίρεση τις προφητείες Του στο ιγ΄ κεφάλαιο. 6. αιώνες σε δευτερεύουσα θέση. ή γιατί είχε κοντά δάκτυλα. γέννηση και παιδικά χρόνια Του. πρωί. συνηγορούντος μάλιστα σ’ αυτό και του ιερού Αυγουστίνου. Αξίζει να αναφέρουμε ότι ο Πατέρας της Εκκλησίας Ιππόλυτος τον ονομάζει «κολοβοδάκτυλον» («Κατά αιρέσεων» 7.4) και μάλιστα προσθέτει ότι ακούγοντας ο Μάρκος τα λόγια του Κυρίου. ζ΄31-37. κάποιες άλλες πρωτότυπες: «συμβούλιον λαμβάνειν. Β΄ Ύλη: Ο Μάρκος ασχολείται με τη δημόσια δράση του Κυρίου μέχρι και την Ανάσταση Του.α. {«ο νεανίσκος…. « εκ παιδιόθεν» (θ΄21). παραλείποντας γενεαλογία. Αυτός ακριβώς ήταν ο λόγος που αυτό το ευαγγέλιο τέθηκε στους πρώτους μ. οι αφηγήσεις του ζωντανές και παραστατικές με πολλές λεπτομέρειες που θα ταίριαζαν σε ένα «προφορικό» κείμενο. Πέτρο. . ή – κι αυτό φαίνεται το πιο πιθανό – η λέξη «κολοβοδάκτυλος» να έχει συμβολική σημασία επειδή το Ευαγγέλιο του δεν έχει πρόλογο ούτε επίλογο. Ιδ΄13). για να μη συλληφθεί στη Γεθσημανή είναι πάλι ο Ιωάννης Μάρκος. όταν ο Παύλος και η συνοδεία του έφταναν στην Πέργη. στ΄66). τέλος. αφήνοντας τον στη συνοδεία του Σίλα.Χ. Αντίθετα απαριθμεί πολλά θαύματά Του.

10 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό μακρόθεν», ουκέτι ουδείς», «μηκέτι μηδείς», «ουκέτι ου μη» (ιδ΄25), κ.α. Χρησιμοποιεί επίσης συχνά υποκοριστικά : «θυγάτριον, κοράσιον, κυνάριον, ιχθύδιον, ωτάριον» και πολλές λατινικής προελεύσεως λέξεις: «δηνάριον, κήνσος, κεντυρίων, κράβαττος, σπεκουλάτωρ, κοδράντης», κ.α. Στις αφηγήσεις του παρουσιάζεται ζωντανός, περιγραφικός και παραστατικός, συνηθίζοντας να εκφράζει και τις εντυπώσεις των πρωταγωνιστούντων προσώπων της διήγησής του και να φανερώνει τα συναισθήματα και τις αντιδράσεις τους. Έτσι το ύφος του γίνεται «ου μόνον ζωηρόν, αλλά και ακριβές, διαυγές, σταθερόν, ενίοτε δε και τραχύ και ημελημένον…» (Π.Ν.Τ.). Σε άλλες περιπτώσεις, όταν είναι αναγκαίο να δοθεί μεγαλύτερη ζωηρότητα στις διηγήσεις του, ο Μάρκος χρησιμοποιεί πλούσια φρασεολογία. Π.χ. «ούτε οίδα ούτε επίσταμαι συ τι λέγεις» (ιδ΄68), «εδίδου καρπόν αναβαίνοντα και αυξάνοντα» (δ΄8), κ.α. Άλλες φράσεις χαρακτηριστικές του ευαγγελίου του είναι: «σχιζομένους τους ουρανούς», «κράξαν και πολλά σπαράξαν», «περιβλεψάμενους αυτούς μετ’ οργής» (γ΄5), «παιδίον …εναγκαλισάμενος αυτό» (θ΄6), «κατηυλόγει τιθείς τας χείρας επ’ αυτά» (ι΄69) κ.α. Ο Μάρκος μας διασώζει λόγια του Κυρίου στη μητρική Του γλώσσα, όπως ακριβώς ειπώθηκαν: «Βοανεργές, Ταλιθά κούμι, Εφφαθά, Κορβάν, Αββά». Με λίγα λόγια το ύφος του ευαγγελίου του Μάρκου κρίνεται ρεαλιστικό, απλό και αντικειμενικό. Μας παρουσιάζει τον Κύριο όπως είναι: « ο Υιός του Θεού εν δυνάμει» (Ρωμ. α΄ 4), πρόσωπο θεανδρικό σαν γιος του Θεού αλλά και σαν γιος του ανθρώπου, ο Κύριος μας αλλά και ο συμπάσχων λυτρωτής μας. Η γλώσσα που γράφηκε το ευαγγέλιο είναι σίγουρα η ελληνική. Στη συνέχεια μεταφράστηκε στα λατινικά (Βουλγάτα) και σε άλλες γλώσσες. Δ΄ Χρόνος συγγραφής: Δεν έχει αποδειχτεί επαρκώς πότε γράφηκε το κατά Μάρκον ευαγγέλιο. Η προφητεία όμως του Κυρίου περί καταστροφής των Ιεροσολύμων φαίνεται σαν κάτι μελλοντικό. Η καταστροφή τους έγινε το 70 μ. Χ. από τον Τίτο. Ο Ευσέβιος πίστευε ότι ο χρόνος συγγραφής ήταν γύρω στο 43-44 μ.Χ. ενώ ο Ειρηναίος και ο Κλήμης Ρώμης τοποθετούν τη συγγραφή περί το 64 μ.Χ. , δηλαδή αμέσως μετά την άφιξη ή το θάνατο του Πέτρου στη Ρώμη. Ε΄ Τόπος συγγραφής: Η επικρατούσα άποψη είναι ότι το ευαγγέλιο γράφηκε στη Ρώμη. Εξαίρεση αποτελεί η άποψη του ιερού Χρυσοστόμου που δίνει σαν τόπο συγγραφής την Αίγυπτο. Στ ΄Σκοπός και «παραλήπτες» του ευαγγελίου: Ο σκοπός της συγγραφής είναι αναμφισβήτητα κατηχητικός και ιστορικός. Ιστορικά γιατί καταγράφει με λεπτομέρεια τη δημόσια δράση του Κυρίου και κατηχητικός γιατί διασώζει εμμέσως τη διδασκαλία του απ. Πέτρου. «Μάρκος ο μαθητής και ερμηνευτής Πέτρου και αυτός τα υπό του Πέτρου κηρυσσόμενα εγγράφως ημίν παρέδωκε.» (Ειρ. «κατά αιρέσεων 3ο κεφ. 10,6) Το βιβλίο απευθύνεται στους «εξ εθνών» χριστιανούς . αυτή την άποψη συμμερίζεται μεταξύ άλλων και ο Κλήμης. Αλλά υπάρχουν και εσωτερικές ενδείξεις αυτής της άποψης. Ο Μάρκος πάντα μεταφράζει τις αραμαϊκές λέξεις ενώ αντίθετα δεν εξηγεί καθόλου τις ρωμαϊκές, αφού απευθύνεται σε Ρωμαίους πολίτες. Επίσης διευκρινίζει και επεξηγεί διάφορες ιουδαϊκές συνήθειες και έθιμα όπως οι πλύσεις των χεριών (ζ΄3-4), το εβραϊκό Πάσχα (ιδ΄12), η Παρασκευή (ιε΄42), κ.α. Εφόσον λοιπόν γράφει προς εθνικούς, δεν υπάρχει ανάγκη να αποδείξει την ανθρώπινη καταγωγή του Κυρίου από το Δαβίδ ή τον Αβραάμ, ούτε ότι στο πρόσωπο του Ιησού Χριστού εκπληρώνονται όλες οι προφητείες. Αντίθετα με την εκτενή αναφορά σε θαυμαστές θεραπείες, σε αναστάσεις νεκρών, στην κυριαρχία Του επί των φυσικών δυνάμεων, σε αποδιώξεις δαιμόνων, στη Μεταμόρφωσή Του, στις Προφητείες Του για το

11 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό σταυρικό Του θάνατο και την Ανάστασή Του, στην πραγματοποιηθείσα τελικά επαλήθευση αυτών, στην Ανάληψη Του, στην κυριαρχία Του επί του θανάτου, καταφέρνει να αποδείξει ότι ο Ιησούς Χριστός είναι ο Υιός του Θεού.

7. Κατά Μάρκον* Άγιο Ευαγγέλιο
Κεφάλαιο α΄ (1ο)
Ενότητες του πρώτου κεφαλαίου
1. 2. 3. 4. 5. 6. 7. 8. 9. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού
σ. 1-8 σ.9-11 σ. 12-13 σ. 14-20 σ. 21-28 σ. 29-31 σ. 32-34 σ. 35-39 σ. 40-45

Παραπομπές στην Αγία Γραφή
Στίχοι 2-3 : Μαλαχία γ΄1, Ησαΐα μ΄3, Λουκά γ΄4, Ιωάννη α΄23, Ματθαίου γ΄3. Στίχοι 4,5,6 : Λουκά γ΄3, Μτθ. γ΄1-2. Στίχοι 9-11: Λουκά γ΄21,22, Ιωάννη α΄32,33, Μτθ. γ΄13,16,17. Στίχοι 12-13: Λουκά δ΄1-13, Μτθ. δ΄1-11. Στίχοι 14-20: Μτθ. δ΄14-22, Λουκά ε΄2-11, Ιωάννη α΄41-52. Στίχοι 21-28: Λουκ. δ΄33-35, Στίχοι 29-31: Μτθ. η΄14,15, Λουκ. δ΄38,39. Στίχοι 35-39: Ησαΐας ξα΄1-3, Λουκ. δ΄18,19 και ε΄16, Ιωάν. θ΄4. Στίχοι 40-45: Μτθ. η΄2-4, Λουκ. ε΄12-14.

Περικοπές που διαβάζονται σε ιερές ακολουθίες
α΄1-8: Κυριακή προ Φώτων και παραμονή Φώτων 3η ώρα. α΄9-11: παραμονή Φώτων 6η ώρα και ακολουθία Αγιασμού Φώτων.

Κεφάλαιο 1

12 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό Η αρχή του ευαγγελίου του Ιησού Χριστού Υιού του 1 Ἀρχὴ τοῦ εὐαγγελίου Ἰησοῦ Θεού, Χριστοῦ, υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. (έγινε) σύμφωνα με τα λόγια των προφητών 2 Ὡς γέγραπται ἐν τοῖς (Ησαΐας): «Να! Εγώ στέλνω τον άγγελό μου (αυτόν προφήταις, ἰδοὺ ἐγὼ που φέρνει την αγγελία) πριν από σένα, ο οποίος θα ἀποστέλλω τὸν ἄγγελόν μου προετοιμάσει το δρόμο σου εμπρός σου (πριν από πρὸ προσώπου σου, ὃς σένα).» κατασκευάσει τὴν ὁδόν σου Φωνή κάποιου που φωνάζει στην έρημο: «Ετοιμάστε ἔμπροσθέν σου· την οδό (δρόμο) του Κυρίου, κάνετε ίσιους τους 3 φωνὴ βοῶντος ἐν τῇ ἐρήμῳ, Ἑτοιμάσατε τὴν ὁδὸν Κυρίου, δρόμους του.» εὐθείας ποιεῖτε τὰς τρίβους (Σύμφωνα λοιπόν με την προφητεία) εμφανίστηκε ο αὐτοῦ, 4 ἐγένετο Ἰωάννης βαπτίζων ἐν Ιωάννης που βάπτιζε στην έρημο και κήρυττε τῇ ἐρήμῳ καὶ κηρύσσων βάπτισμα μετάνοιας για να αφεθούν (συγχωρηθούν) βάπτισμα μετανοίας εἰς ἄφεσιν οι αμαρτίες. (ενν. από τον Κύριο) ἁμαρτιῶν. Και ερχόταν προς αυτόν (Ιωάννη) ολόκληρη η χώρα (ο 5 καὶ ἐξεπορεύετο πρὸς αὐτὸν λαός) των Ιουδαίων και οι κάτοικοι των Ιεροσολύμων, πᾶσα ἡ Ἰουδαία χώρα καὶ οἱ και βαπτίζονταν όλοι, στον ποταμό Ιορδάνη απ΄ αυτόν Ἱεροσολυμῖται, καὶ ἐβαπτίζοντο , αφού πρώτα εξομο-λογούνταν (κατονόμαζαν πάντες ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ δημόσια ) τις αμαρτίες τους. ὑπ’ αὐτοῦ ἐξομολογούμενοι τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν. Ο Ιωάννης ήταν ντυμένος με ρούχο (ενν.) από τρίχες 6 ἦν δὲ ὁ Ἰωάννης ἐνδεδυμένος τρίχας καμή-λου καὶ ζώνην καμήλας και είχε δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση δερματίνην περὶ τὴν ὀσφὺν του και έτρωγε ακρίδες και άγριο μέλι (ενν. από αὐτοῦ, καὶ ἐσθίων ἀκρίδας καὶ άγριες μέλισσες). μέλι ἄγριον. 7 καὶ ἐκήρυσσε λέγων· Και κήρυττε μ’ αυτά τα λόγια: «Έρχεται πίσω μου Ἔρχεται ὁ ἰσχυρότερός μου αυτός που είναι ισχυρότερος από μένα, του οποίου δεν ὀπίσω μου, οὗ οὐκ εἰμὶ ἱκανὸς είμαι ικανός να σκύψω και να λύσω το λουρί από τα κύψας λῦσαι τὸν ἱμάντα τῶν υποδήματά του. ὑποδημάτων αὐτοῦ. Εγώ βέβαια σας βάπτισα με νερό, αυτός όμως θα σας 8 ἐγὼ μὲν ἐβάπτισα ὑμᾶς ἐν βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα.” ὕδατι, αὐτὸς δὲ βαπτίσει ὑμᾶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Και έγινε εκείνες τις ημέρες το εξής: ήρθε ο Ιησούς 9 Καὶ ἐγένετο ἐν ἐκείναις ταῖς από τη Ναζαρέτ* της Γαλιλαίας και βαπτίσθηκε από ἡμέραις ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς ἀπὸ τον Ιωάννη στον Ιορδάνη ποταμό. Ναζαρὲτ τῆς Γαλιλαίας καὶ ἐβαπτίσθη ὑπὸ Ἰωάννου εἰς Και αμέσως όταν ανέβαινε (έβγαινε) ο Ιησούς από το τὸν Ἰορδάνην. 10 καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ νερό, είδε τους ουρανούς να σχίζονται (να ανοίγουν) τοῦ ὕδατος εἶδε σχιζο-μένους και το Άγιο Πνεύμα σαν περιστέρι να κατεβαίνει τοὺς οὐρανοὺς καὶ τὸ Πνεῦμα πάνω του. ὡς περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’

13 Κων. μιας και ήταν Σίμωνα καὶ Ἀνδρέαν τὸν ψαράδες) ἀδελφὸν αὐτοῦ τοῦ Σίμωνος. τον 16 Περιπατῶν δὲ παρὰ τὴν αδελφό αυτού του Σίμωνα . είδε το Σίμωνα* και τον Ανδρέα*. ἦν μετὰ τῶν θηρίων. (ενν.”(τους έλεγε) βασιλεία τοῦ Θεοῦ· μετανοεῖτε Περπατώντας δίπλα (κοντά) στη θάλασσα (λίμνη) της καὶ πιστεύετε ἐν τῷ εὐαγγελίῳ. ”Μετανοήστε 15 καὶ λέγων ὅτι Πεπλήρωται ὁ καιρὸς καὶ ἤγγικεν ἡ και πιστέψτε στο Ευαγγέλιο. το γιο του Ζεβεδαίου* και τον Ιωάννη* τον αδελφό του αὐτῷ. Μετά τη σύλληψη (και τη φυλάκιση) του Ιωάννη. που έριχναν δίχτυα στη θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας εἶδε θάλασσα. 18 καὶ εὐθέως ἀφέντες τὰ δίκτυα αὐτῶν ἠκολούθησαν Και όταν προχώρησε λίγο πιο κει είδε τον Ιάκωβο*. καὶ ἀφέντες τὸν πατέρα αὐτῶν Ζεβεδαῖον ἐν τῷ Και (μετά) μπαίνουν στην Καπερναούμ*.ήταν μαζί με τα θηρία και οι άγγελοι τον ραζόμενος ὑπὸ τοῦ σατανᾶ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γιατί ήταν ψαράδες. ἀνθρώπων. Και αυτοί αφού άφησαν τον τῷ πλοίῳ καταρτίζοντας τὰ πατέρα τους το Ζεβεδαίο μέσα στο πλοίο μαζί με τους δίκτυα. ἐν σοὶ εὐδόκησα. 21 Καὶ εἰσπορεύονται εἰς . Και αμέσως μετά το Άγιο Πνεύμα τον βγάζει (οδηγεί) 12 Καὶ εὐθέως τὸ Πνεῦμα στην έρημο. δίδασκε. μισθωτούς (εργαζόμενους ψαράδες) έφυγαν πίσω του 20 καὶ εὐθέως ἐκάλεσεν (ακολούθησαν τον Κύριο). Και λέγοντας ότι έχει συμπληρωθεί ο χρόνος και Θεοῦ πλησίασε (έφτασε) η βασιλεία του Θεού. Και ἡμέρας τεσσαράκοντα πει. ήρθε 14 Μετὰ δὲ τὸ παραδοθῆναι ο Ιησούς στη Γαλιλαία κηρύττοντας Ἰωάννην ἦλθεν ὁ Ἰησοῦς εἰς το Ευαγγέλιο (το ευχάριστο μήνυμα) της βασιλείας τὴν Γαλιλαίαν κηρύσσων τὸ εὐαγγέλιον τῆς βασιλείας τοῦ του Θεού. καὶ οἱ ἄγγελοι διηκόνουν αὐτῷ. ἀπῆλθον ὀπίσω αὐτοῦ. Α. Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. αφού μπήκε στη συναγωγή. Και αμέσως πλοίῳ μετὰ τῶν μισθωτῶν το Σάββατο*. καὶ αὐτοὺς ἐν και αμέσως τους κάλεσε. καὶ ποιήσω ὑμᾶς γενέσθαι ἁλιεῖς Και αμέσως αφού άφησαν τα δίχτυα τους τον ακολούθησαν.” 11 καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν· Σὺ εἶ ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός. Γαλιλαίας*.Λεξικό αὐτόν· Και μια φωνή ακούστηκε απ’ τον ουρανό:”Εσύ είσαι ο γιος μου ο αγαπητός εις τον οποίο έχω ευαρεστηθεί. αὐτούς. αὐτὸν ἐκβάλλει εἰς τὴν ἔρημον· Και ήταν (έμεινε) εκεί στην έρημο σαράντα ημέρες 13 καὶ ἦν ἐκεῖ ἐν τῇ ἐρήμῳ πειραζόμενος (δοκιμαζόμενος) από το Σατανά. 19 Καὶ προβὰς ἐκεῖθεν ὀλίγον και τους (είδε) στο πλοίο (μικρό σκάφος) να εἶδεν Ἰάκωβον τὸν τοῦ φροντίζουν τα δίχτυα. Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Εμπρός ελάτε πίσω μου βάλλοντας ἀμφίβληστρον ἐν τῇ (μαζί μου) και θα σας κάνω να γίνετε ψαράδες θαλάσσῃ· ἦσαν γὰρ ἁλιεῖς· ανθρώπων» 17 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Δεῦτε ὀπίσω μου. καὶ υπηρετούσαν.

που (ώστε) ἐξ αὐτοῦ. περίχωρον τῆς Γαλιλαίας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . του αὐτῆς· καὶ ἀφῆκεν αὐτὴν ὁ έφεραν κοντά του όλους τους ασθενείς και τους . καὶ ὑπακούουσιν αὐτῷ; Και όταν αμέσως (μετά) βγήκαν απ’ τη συναγωγή 28 καὶ ἐξῆλθεν ἡ ἀκοὴ αὐτοῦ ήρθαν στο σπίτι του Σίμωνα και του Ανδρέα μαζί με εὐθὺς πανταχοῦ εἰς ὅλην τὴν τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. ώστε πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον καὶ να συζητούν μεταξύ τους λέγοντας: «Τι είναι αυτό. καὶ ἀνέκραξε καταστρέψεις. ήρθες να μας ἀκαθάρτῳ. κράξαν φωνῇ μεγάλῃ ἐξῆλθεν Ποια είναι αυτή η καινούργια διδασκαλία . 30 ἡ δὲ πενθερὰ Σίμωνος Και αφού πλησίασε. 22 καὶ ἐξεπλήσσοντο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· ἦν γὰρ διδάσκων αὐτοὺς ὡς ἐξου-σίαν Και εκεί στη συναγωγή τους ήταν ένας άνθρωπος που ἔχων. με εξουσία να διατάζει τα ακάθαρτα πνεύματα 27 καὶ ἐθαμβήθησαν πάντες.» 24 λέγων· Ἔα. και (εκείνα) να υπακούνε σ’ αυτόν. ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ. Α. τί ἡμῖν καὶ σοί. όπως οι γραμματείς*. λέγοντας: «Φιμώσου (κλείσε το στόμα σου) και βγες απ’ αυτόν. αὐτῆς.» ὁ ἅγιος τοῦ Θεοῦ. 29 Καὶ εὐθέως ἐκ τῆς συναγωγῆς ἐξελθόντες ἦλθον εἰς τὴν οἰκίαν Σίμωνος καὶ Όμως η πεθερά του Σίμωνα ήταν κατάκοιτη με πυρετό Ἀνδρέου μετὰ Ἰακώβου καὶ και αμέσως του μίλησαν γι’ αυτήν. Ιησού Ναζαρηνέ. κατέκειτο πυρέσσουσα. ὅτι κατ’ Και βγήκε (διαδόθηκε) η φήμη του αμέσως σ’ όλα τα ἐξουσίαν καὶ τοῖς πνεύμασι περίχωρα της Γαλιλαίας. βγήκε απ’ αυτόν. Ἰωάννου. ὥστε συζητεῖν πρὸς ἑαυτοὺς λέγοντας· Τί ἐστι τοῦτο; τὶς ἡ διδαχὴ ἡ καινὴ αὕτη. τι κοινό έχουμε (ποια σχέση) εμείς με σένα . Και αφού το πνεύμα το ακάθαρτο τον τάραξε (με 25 καὶ ἐπετίμησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς λέγων· Φιμώθητι καὶ σπασμούς) και ούρλιαξε με δυνατή φωνή. σε γνωρίζω ποιος είσαι : (είσαι) ο άγιος του Θεού. 26 καὶ σπαράξαν αὐτὸν τὸ Και όλοι καταλήφθηκαν από μεγάλη έκπληξη.14 Κων. Και ο Ιησούς το επιτίμησε (μάλωσε αυστηρά) Ἰησοῦ Ναζαρηνέ; ἦλθες ἀπολέσαι ἡμᾶς; οἶδά σε τίς εἶ.Λεξικό Καπερναούμ· καὶ εὐθέως τοῖς Και (ο κόσμος) έμενε έκπληκτος από τη διδασκαλία σάββασιν εἰσελθὼν εἰς τὴν του γιατί τους δίδασκε σαν να έχει εξουσία και όχι συναγωγὴν ἐδίδασκε. 31 καὶ προσελθὼν ἤγειρεν αὐτὴν κρατήσας τῆς χειρός Όταν άρχισε να νυχτώνει και έδυσε ο ήλιος . καὶ οὐχ ὡς οἱ είχε πνεύμα ακάθαρτο (δαιμονισμένος) και φώναζε γραμματεῖς. καὶ Και αμέσως την άφησε ο πυρετός και τους υπηρετούσε εὐθέως λέγουσιν αὐτῷ περὶ (ως φιλοξενούμενούς της). τη σήκωσε πιάνοντάς της το χέρι. 23 Καὶ ἦν ἐν τῇ συναγωγῇ αὐτῶν ἄνθρωπος ἐν πνεύματι λέγοντας: «Άφησέ μας. τοῖς ἀκαθάρτοις ἐπιτάσσει. (ακόμα κι αυτά).

καὶ διηκόνει δαιμονισμένους αὐτοῖς. καὶ ἐκαθαρίσθη.}). καθαρίσθητι· Και αφού του μίλησε αυστηρά αμέσως τον έβγαλε έξω 42 καὶ εἰπόντος αὐτοῦ εὐθέως και του λέει: ἀπῆλθεν ἀπ’ αὐτοῦ ἡ λέπρα.» με καθαρίσαι. αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτῷ· Θέλω. σ’ όλη τη Γαλιλαία και έβγαζε τα δαιμόνια. ενώ ήταν ακόμα πολύ σκοτάδι (βαθιά νόσοις. 38 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἄγωμεν Και κήρυττε στις συναγωγές αυτές (των κωμοπόλεων) εἰς τὰς ἐχομένας κωμοπό-λεις. 41 ὁ δὲ Ἰησοῦς σπλαγχνισθεὶς. (τον θέλουν). 39 καὶ ἦν κηρύσσων ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν εἰς ὅλην τὴν Γαλιλαίαν καὶ τὰ δαιμόνια ἐκβάλλων. ὅτι ᾔδεισαν αὐτὸν θηκε σ’ έναν έρημο τόπο και εκεί προσευχόταν.15 Κων. κἀκεῖ Και αφού τον βρήκαν του λένε ότι όλοι τον ζητούν προσηύχετο. τον ακούμπησε και του λέει: «Θέλω . εἰς ἔρημον τόπον. και όλη η πόλη (ο κόσμος) είχε μαζευτεί κοντά στην 32 Ὀψίας δὲ γενομένης. αλλά 43 καὶ ἐμβριμησάμενος αὐτῷ πήγαινε δείξε τον εαυτό σου στον ιερέα και πρόσφερε εὐθέως ἐξέβαλεν αὐτόν καὶ για τον καθαρισμό σου αυτά που καθόρισε ο Μωυσής . γιατί ἐπισυνηγμένη πρὸς τὴν θύραν· γνώριζαν ότι αυτός είναι ο Χριστός (και δεν ήθελε τη 34 καὶ ἐθεράπευσε πολλοὺς μαρτυρία ακαθάρτων δαιμόνων {Ι. καὶ οὐκ ἤφιε λαλεῖν τὰ δαιμόνια. γι’ αυτό το λόγο λέγουσιν αὐτῷ ὅτι πάντες σε έχω βγει (ενν.» 40 Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτὸν Ο Ιησούς επειδή τον σπλαχνίστηκε. αμέσως έφυγε απ’ αυτόν η λέπρα ἐκτείνας τὴν χεῖρα ἥψατο και καθαρίστηκε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και έρχεται σ’ αυτόν ένας λεπρός* παρακαλώντας τον γονατιστός και του λέει : «Αν θέλεις. για να κηρύξω κι εκεί . «Κοίταξε να μην πεις τίποτα σε κανέναν. καὶ δαιμόνια πολλὰ χαράματα). Α. ζητοῦσι. ὅτε πόρτα. κακῶς ἔχοντας ποικίλαις Και το πρωί. ἔφερον πρὸς αὐτὸν πάντας τοὺς κακῶς ἔχοντας Και θεράπευσε πολλούς αρρώστους που υπέφεραν καὶ τοὺς δαιμονιζομένους· από διάφορες αρρώστιες και πολλά δαιμόνια έβγαλε 33 καὶ ἦν ἡ πόλις ὅλη τα οποία δεν άφηνε (δεν επέτρεπε) να μιλούν. μπορείς να με καθαρίσεις . αὐτῷ ὅτι Ἐὰν θέλῃς δύνασαί καθαρίσου (γίνε καλά). βγήκε και κατευθύνἐξέβαλε.Κ.Θ. Και (ο Ιησούς) τους λέει: «ας πάμε στις γειτονικές 37 καὶ εὑρόντες αὐτὸν κωμοπόλεις. αφού άπλωσε το λεπρὸς παρακαλῶν αὐτὸν καὶ γονυπετῶν αὐτὸν καὶ λέγων χέρι του. ἔδυ ὁ ἥλιος. έξω από την πόλη). Και ενώ έλεγε αυτά. 35 Καὶ πρωῒ ἔννυχα λίαν Και έτρεξαν κοντά του ο Σίμωνας και οι σύντροφοί ἀναστὰς ἐξῆλθε καὶ ἀπῆλθεν του. αφού σηκώθηκε. 36 καὶ κατεδίωξαν αὐτὸν ὁ Σίμων καὶ οἱ μετ’ αὐτοῦ. ἵνα καὶ ἐκεῖ κηρύξω· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξελήλυθα. Χριστὸν εἶναι.Λεξικό πυρετός εὐθέως.

ο Ιησούς) να μπει φανερά σε καμία Μωϋσῆς.Λεξικό λέγει αὐτῷ· σαν μαρτυρία σου σ’ αυτούς (ενν. 13-17 στ. θ΄14-17. διαφημίζειν τὸν λόγον. 4. Στίχοι 18-22: Λουκά ε΄33-39. Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου στ. 18-22 στ. Μτθ. Μτθ. θ΄9-13.16 Κων. . 44 Ὅρα μηδενὶ μηδὲν εἴπῃς. τους Ιουδαίους). 2. ἀλλ’ ἔξω ἐν ἐρήμοις τόποις ἦν· καὶ ἤρχοντο πρὸς αὐτὸν πάντοθεν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Κι εκεί 45 ὁ δὲ ἐξελθὼν ἤρξατο (αλλά ακόμα κι εκεί) έρχονταν προς αυτόν από κηρύσσειν πολλὰ καὶ παντού. Στίχοι 13-17: Λουκά ε΄27-32. πόλη. Κεφάλαιο β΄ (2ο) Ενότητες δευτέρου κεφαλαίου 1. σε έρημους τόπους. 23-28 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-12: Λουκά ε΄17-26. ώστε να μη μπορεί καθαρισμοῦ σου ἃ προσέταξε πια αυτός (ενν. Μτθ. Στίχοι 23-28: Λουκά στ΄1-5. ἀλλ’ ὕπαγε σεαυτὸν δεῖξον τῷ Αυτός όμως μόλις βγήκε άρχισε να διαλαλεί πολλά ἱερεῖ καὶ προσένεγκε πε-ρὶ τοῦ και να διαφημίζει τη θεραπεία του. ὥστε μηκέτι αὐτὸν δύνασθαι φανερῶς εἰς πόλιν εἰσελθεῖν. 3. Α. Μτθ. 1-12 στ. Στίχος 26: Α΄ Βασιλειών κα΄1-6 (το γεγονός με τους άρτους του Δαβίδ). ιβ΄1-8. αλλά έμενε έξω. θ΄1-8. εἰς μαρτύριον αὐτοῖς.

17 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό

Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες
β΄ 1-12: Κυριακή Β΄ Νηστειών. β΄ 23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών (μαζί και το γ΄1-5).

1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς Και μπήκε πάλι στην πόλη της Καπερναούμ μετά από Καπερναοὺμ δι’ ἡμερῶν καὶ μέρες και ακούστηκε (διαδόθηκε) ότι βρίσκεται σε ἠκούσθη ὅτι εἰς οἶκόν ἐστι. κάποιο σπίτι. 2 καὶ εὐθέως συνήχθησαν Και αμέσως μαζεύτηκαν (τόσοι) πολλοί, ώστε να μη πολλοὶ, ὥστε μηκέτι χωρεῖν μηδὲ τὰ πρὸς τὴν θύραν· καὶ ἐλάλει χωράει κανέναν (άλλο), ούτε μπροστά στην πόρτα, και τους κήρυττε (δίδασκε) το λόγο του Θεού. αὐτοῖς τὸν λόγον. 3 καὶ ἔρχονται πρὸς αὐτὸν Και έρχονται (κάποιοι) προς το μέρος του παραλυτικὸν φέροντες, κουβαλώντας έναν παράλυτο τον οποίο σήκωναν τέσσερις (ενν. άνδρες). αἰρόμενον ὑπὸ τεσσάρων. 4 καὶ μὴ δυνάμενοι προσεγγίσαι Και επειδή δε μπορούσαν να πλησιάσουν σ’ αυτόν αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον, (Κύριο), εξαιτίας του πλήθους, αφαίρεσαν τη στέγη ἀπεστέγασαν τὴν στέγην ὅπου που υπήρχε και ανοίγοντας (δημιουργώντας ένα ἦν, καὶ ἐξορύξαντες χαλῶσι τὸν άνοιγμα) κατεβάζουν (με σχοινιά) το κρεβάτι, πάνω κράβαττον ἐφ’ ᾧ ὁ παραλυτικὸς στο οποίο ήταν κατάκοιτος ο παράλυτος. κατέκειτο. Βλέποντας ο Ιησούς την πίστη τους λέει στον 5 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν πίστιν παράλυτο: «παιδί μου, σου συγχωρούνται όλες αὐτῶν λέγει τῷ παραλυτικῷ· οιαμαρτίες σου.» (Το είπε ο Κύριος βλέποντας την Τέκνον, ἀφέ-ωνταί σοι αἱ πράξη τους να επιβεβαιώνει την μεγάλη τους πίστη). ἁμαρτίαι σου. Κάποιοι απ’ τους γραμματείς* ήταν εκεί καθισμένοι 6 ἦσαν δέ τινες τῶν γραμματέων ἐκεῖ καθήμενοι καὶ και σκέφτονταν από μέσα τους (συλλογίζονταν με το διαλογιζόμενοι ἐν ταῖς καρδίαις μυαλό τους).

18 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό αὐτῶν· 7 Τί οὗτος οὕτως λαλεῖ Γιατί αυτός λέει τέτοιες βλασφημίες (ότι δηλαδή βλασφημίας; τίς δύναται ἀφιέναι συγχωρεί αμαρτίες); Ποιος μπορεί να συγχωρεί ἁμαρτίας εἰ μὴ εἷς ὁ Θεός; αμαρτίες, παρά μόνον ένας , ο Θεός; 8 καὶ εὐθέως ἐπιγνοὺς ὁ Ἰησοῦς Και αμέσως μόλις ο Ιησούς κατάλαβε με το πνεύμα τῷ πνεύματι αὐτοῦ ὅτι οὕτως του (το φωτισμένο θεϊκό Του) ότι έτσι αυτοί αὐτοὶ δια-λογίζονται ἐν ἑαυτοῖς σκέφτονται τους είπε: «Γιατί κάνετε αυτές τις σκέψεις εἶπεν αὐτοῖς· Τί ταῦτα διαλοστις καρδιές σας(μέσα σας);» γίζεσθε ἐν ταῖς καρδίαις ὑμῶν; 9 τί ἐστιν εὐκοπώτερον, εἰπεῖν Τι είναι ευκολότερο; Να πω στον παράλυτο σου τῷ παραλυτικῷ, ἀφέωνταί σου χαρίζονται (συγχωρούνται) οι αμαρτίες ή να πω, σήκω αἱ ἁμαρτίαι, ἢ εἰπεῖν, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν κράβαττόν σου καὶ και πάρε το κρεβάτι σου και περπάτα;» περιπάτει; 10 ἵνα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν «Για να μάθετε ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία ἔχει ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου να αφήνει (ενν. συγχωρεί) αμαρτίες επί της γης», λέει ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας στον παράλυτο : λέγει τῷ παραλυ-τικῷ· 11 Σοὶ λέγω, ἔγειρε καὶ ἆρον τὸν «Σε σένα λέω (μιλάω), σήκω και πάρε το κρεβάτι σου κράβαττόν σου καὶ ὕπαγε εἰς τὸν και πήγαινε στο σπίτι σου.» οἶκόν σου. Και σηκώθηκε αμέσως, και αφού πήρε το κρεβάτι του βγήκε (απ’ το σπίτι) μπροστά απ’ όλους (τα βλέμματα όλων), με αποτέλεσμα να εκπλαγούν όλοι και να δοξάζουν το Θεό λέγοντας ότι τέτοιο (πράγμα) ποτέ δεν είδαμε. Και βγήκε πάλι (απ’ την Καπερναούμ) προς τη 13 Καὶ ἐξῆλθε πάλιν παρὰ τὴν θάλασσαν· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος θάλασσα (λίμνη της Γαλιλαίας). Και όλος ο κόσμος ἤρχετο πρὸς αὐτόν, καὶ έρχονταν προς αυτόν και τους δίδασκε. ἐδίδασκεν αὐτούς. 14 καὶ παράγων εἶδε Λευῒν τὸν Και καθώς περνούσε (περπατούσε) είδε τον Λευΐ το τοῦ Ἁλφαίου, καθήμενον ἐπὶ τὸ γιο του Αλφαίου να κάθεται στο τελωνείο (να τελώνιον, καὶ λέγει αὐτῷ· εισπράττει φόρους) και λέει σ’ αυτόν: «Ακολούθησέ Ἀκολούθει μοι. καὶ ἀναστὰς με.» Και ο Λευΐ αφού σηκώθηκε τον ακολούθησε. ἠκολούθησεν αὐτῷ. 12 καὶ ἠγέρθη εὐθέως, καὶ ἄρας τὸν κράβαττον ἐξῆλθεν ἐναντίον πάντων, ὥστε ἐξίστασθαι πάντας καὶ δοξάζειν τὸν Θεὸν λέγοντας ὅτι Οὐδέποτε οὕτως εἴδομεν. 15 Καὶ ἐγένετο ἐν τῷ κατακεῖσθαι αὐτὸν ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ, καὶ πολλοὶ τελῶναι καὶ ἁμαρτωλοὶ συ-νανέκειντο τῷ Ἰησοῦ καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· ἦσαν γὰρ πολλοί, καὶ ἠκολούθησαν αὐτῷ. Και ενώ κάθονταν (ο Κύριος) στο σπίτι του (Λευΐ), πολλοί τελώνες* και αμαρτωλοί κάθονταν στο ίδιο τραπέζι με τον Ιησού και τους μαθητές του , γιατί ήταν πολλοί αυτοί που τον ακολούθησαν.

16 καὶ οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Και οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι όταν είδαν αυτόν Φαρισαίοι ἰδόντες αὐτὸν να τρώει με τους τελώνες και τους αμαρτωλούς έλεγαν ἐσθίοντα μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ στους μαθητές του: «Γιατί (ο δάσκαλός σας) τρώει και

19 Κων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις - Λεξικό ἁμαρτωλῶν ἔλεγον τοῖς πίνει με τους τελώνες και τους αμαρ-τωλούς;» μαθηταῖς αὐτοῦ· Τί ὅτι μετὰ τῶν τελωνῶν καὶ ἁμαρ-τωλῶν ἐσθίει καὶ πίνει; Και όταν τους άκουσε ο Ιησούς τους λέει: «Δεν έχουν 17 καὶ ἀκούσας ὁ Ἰησοῦς λέγει ανάγκη οι ισχυροί (υγιείς) από γιατρό, αλλά οι αὐτοῖς· Οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ άρρωστοι. Δεν ήρθα να καλέσω δικαίους (ενν. εκείνους ἰσχύοντες ἰατροῦ, ἀλλ’ οἱ κακῶς ἔχοντες· οὐκ ἦλθον καλέσαι που νομίζουν ότι είναι δίκαιοί), αλλά αμαρτωλούς σε δικαίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλούς εἰς μετάνοια. μετάνοιαν. Και ήταν (τότε η περίοδος) που οι μαθητές του Ιωάννη 18 Καὶ ἦσαν οἱ μαθηταὶ (του Βαπτιστή) και οι Φαρισαίοι νήστευαν (κατά Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαῖων παράδοση). Και έρχονται κάποιοι και του λένε: «Γιατί νηστεύοντες. καὶ ἔρχονται καὶ οι μαθητές του Ιωάννη και οι Φαρισαίοι νηστεύουν, λέγουσιν αὐτῷ· Διατί οἱ μαθηταὶ ενώ οι δικοί σου μαθητές δε νηστεύουν;» Ἰωάννου καὶ οἱ τῶν Φαρισαίων νηστεύουσιν, οἱ δὲ σοὶ μαθηταὶ οὐ νηστεύουσι; Και είπε σ’ αυτούς ο Ιησούς: «Μήπως μπορούν οι 19 καὶ εἶπεν αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς· Μὴ δύνανται οἱ υἱοὶ τοῦ καλεσμένοι του γάμου (μπράτιμοι), όταν ο γαμπρός νυμφῶνος, ἐν ᾧ ὁ νυμφίος μετ’ είναι μαζί τους να νηστεύουν; Όσο χρόνο έχουν μαζί αὐτῶν ἐστι, νηστεύειν; ὅσον τους το νυμφίο (γαμπρό) δεν μπορούν να νηστεύουν. χρόνον μεθ’ ἑαυτῶν ἔχουσι τὸν νυμφίον, οὐ δύνανται νηστεύειν. 20 ἐλεύσονται δὲ ἡμέραι ὅταν ἀπαρθῇ ἀπ’ αὐτῶν ὁ νυμφίος, καὶ τότε νηστεύσουσιν ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. 21 οὐδεὶς ἐπίβλημα ῥάκους ἀγνάφου ἐπιρράπτει ἐπὶ ἱματίῳ παλαιῷ· εἰ δὲ μήγε, αἴρει τὸ πλήρωμα αὐτοῦ, τὸ καινὸν τοῦ παλαιοῦ, καὶ χεῖρον σχίσμα γίνεται. Θα έρθουν όμως μέρες, όταν αρπαχτεί (φύγει) απ’ αυτούς ο νυμφίος* και τότε θα νηστέψουν εκείνες τις μέρες (ενν. μετά τη σταυρική θυσία του Κυρίου).

Κανείς δε ράβει μπάλωμα από καινούριο ύφασμα πάνω σε παλιό ρούχο, γιατί είδ’ άλλως το συμπλήρωμα το καινούριο (το μπάλωμα δηλαδή) τραβάει το παλιό (ρούχο) και το σκίσιμο γίνεται χειρότερο. (Ενν. ο Κύριος ότι η νέα διδασκαλία δεν μπορεί να προσαρμοστεί στους φθαρμένους τύπους των Φαρισαίων.) 22 καὶ οὐδεὶς βάλλει οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς παλαιούς· εἰ δὲ μή, Και κανείς δε βάζει καινούριο κρασί (μούστο) σε παλιά ῥήσσει ὁ οἶνος ὁ νέος τοὺς ασκιά, γιατί αλλιώς το νέο κρασί θα σκίσει τα ασκιά ἀσκούς, καὶ ὁ οἶνος ἐκχεῖται καὶ και θα χυθεί, ενώ τα ασκιά θα καταστραφούν. Αλλά το οἱ ἀσκοί ἀπολοῦνται· ἀλλὰ νέο κρασί πρέπει να το βάζουμε σε καινούρια ασκιά.» οἶνον νέον εἰς ἀσκοὺς καινούς βλετέον. 23 Καὶ ἐγένετο παραπο- Και συνέβη να διασχίσει κάποιο Σάββατο κάποια ρεύεσθαι αὐτὸν ἐν τοῖς σάβ-βασι σπαρμένα χωράφια και άρχισαν οι μαθητές του ν’ διὰ τῶν σπορίμων, καὶ ἤρξαντο οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ὁδὸν ποιεῖν ανοίγουν δρόμο, κόβοντας και τρώγοντας τα στάχυα. τίλλοντες τοὺς στάχυας. Και οι Φαρισαίοι έλεγαν: «Κοίτα τι κάνουν (οι μαθητές

» (Ενν. ιβ΄9-14. Α. και έδωσε (να φάνε) και σ’ αυτούς που ήταν ἔξεστι φαγεῖν εἰ μὴ τοῖς ἱερεῦσι. τότε αὐτοῦ; που ήταν αρχιερέας ο Αβιάθαρ*. 7-12 στ. 6. 2. Κεφάλαιο γ΄ (3ο) Ενότητες τρίτου κεφαλαίου 1. μαζί του.) σάββατον· Ώστε ο Υιός του ανθρώπου είναι κύριος και του 28 ὥστε κύριός ἐστιν ὁ υἱὸς τοῦ Σαββάτου. αυτούς τους οποίους ἀρχιερέως καὶ τοὺς ἄρτους τῆς (άρτους) δεν έπρεπε (κανείς να φάει) παρά μόνο οι προθέσεως ἔφαγεν. Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργεια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου στ.» ἀνθρώπου καὶ τοῦ σαββάτου. οὐχ ὁ ἄνθρωπος διὰ τὸ ξερού εξωτερικού τύπου. 20-27 στ. 4. Και αυτός τους απαντούσε: «Ποτέ ας δε διαβάσατε τι 25 καὶ αὐτὸς ἔλεγεν αὐτοῖς· έκανε ο Δαβίδ* όταν είχε (βρέθηκε σε) ανάγκη και Οὐδέποτε ἀνέγνωτε τί ἐποίησε πείνασε αυτός και εκείνοι που ήταν μαζί του. Λουκά στ΄6-11. οὓς οὐκ ιερείς. 5. 13-19 στ.» καὶ ἔδωκε καὶ τοῖς σὺν αὐτῷ οὖσι; και τους έλεγε (σαν συμπέρασμα): «Το Σάββατο έγινε 27 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Τὸ για τον άνθρωπο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτῷ· Ἴδε τί ποιοῦσιν ἐν τοῖς ότι βεβηλώνουν το Σάββατο.) σάββασιν ὃ οὐκ ἔξεστι. κάτι που δεν πρέπει. σάββατον διὰ τὸν ἄνθρωπον (Αλλιώς: ο άνθρωπος δεν πρέπει να είναι δούλος ενός ἐγένετο.20 Κων. . και τους άρτους (τα 26 πῶς εἰσῆλθεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ Ἀβιάθαρ ψωμιά) της προθέσεως έφαγε. όχι ο άνθρωπος για το Σάββατο. Δαυῒδ ὅτε χρείαν ἔσχε καὶ ἐπείνασεν αὐτὸς καὶ οἱ μετ’ (Δεν γνωρίζετε) ότι μπήκε στον οίκο του Θεού . 31-35 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-6: Μτθ. 28-30 στ.Λεξικό 24 καὶ οἱ Φαρισαῖοι ἔλεγον σου) ενώ είναι Σάββατο. 3. 1-6 στ.

ἄνθρωπος ἐξηραμμένην ἔχων τὴν χεῖρα. ἵνα μήπως τον θεραπεύσει το Σάββατο. για να τον κατηγορήσωσιν αὐτοῦ. Μτθ. 5 καὶ περιβλεψάμενος αὐτοὺς μετ’ ὀργῆς. κατηγορήσουν. μαζί με β΄23-28: Σάββατο Α΄ Νηστειών. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες γ΄1-5. Λουκά ιβ΄10.) σάββασι θεραπεύσει αὐτόν. Μτθ. 2 καὶ παρετήρουν αὐτὸν εἰ τοῖς Και πρόσεχαν (με εχθρική διάθεση. λυπημένος για την πώρωση (αμετανοησία) της καρδιάς τους. λέει στον άνθρωπο: «Άπλωσε το χέρι . δ΄24-25. ιβ΄46-50. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .21 Κων. Στίχοι 31-35: Λουκά η΄19-21. ιβ΄31-32. Μτθ. Στίχοι 13-19: Λουκά στ΄12-16. Να σώσεις μια ζωή ή να τη σκοτώσεις. ιβ΄24-26.» Ἔγειρε εἰς τὸ μέσον. Στίχοι 20-27: Λουκά ια΄15-22. Στίχοι 28-30: Μτθ. Και αφού κοίταξε (τους) γύρω του με οργή 28. θ΄34.» Αυτοί έμειναν σιωπηλοί. 1 Καὶ εἰσῆλθε πάλιν εἰς τὴν Και μπήκε πάλι στη συναγωγή* όπου (και) ήταν εκεί συναγωγήν· καὶ ἦν ἐκεῖ ένας άνθρωπος που είχε ξεραμένο (παράλυτο) το χέρι. οι Φαρισαίοι ενν.Λεξικό Στίχοι 7-12: Λουκά στ΄17-19. Α. 3 καὶ λέγει τῷ ἀνθρώπῳ τῷ Και λέει στον άνθρωπο που είχε ξεραμένο το χέρι: ἐξηραμμένην ἔχοντι τὴν χεῖρα· «Σήκω (και έλα) εδώ στη μέση (ενν. συλλυπούμενος ἐπὶ 2 Και λέει σ’ αυτούς: «Επιτρέπεται (πρέπει) κατά τη διάρκεια του Σαββάτου να κάνεις καλό ή να κάνεις κακό. Μτθ. της συναγωγής). 4 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ἔξεστιν τοῖς σάββασιν ἀγαθοποιῆσαι ἢ κακοποιῆσαι; ψυχὴν σῶσαι ἢ ἀποκτεῖναι; οἱ δὲ ἐσιώπων. ι΄1-4.

ἵνα ὦσι για να τους στείλει να κηρύξουν. μεγάλο πλήθος. καὶ ἀποκατεστάθη ἡ χεὶρ αὐτοῦ Και αφού βγήκαν οι Φαρισαίοι (απ’ τη συναγωγή) ὑγιὴς ὡς ἡ ἄλλη. για να μην τον ἵνα πλοιάριον προσκαρτερῇ συνθλίβει (ο κόσμος). φανερώσουν. ίδιος ήθελε και πήγαν σ’ αυτόν. 11 καὶ τὰ πνεύματα τὰ έπεφταν μπροστά του (προσκυνώντας Τον) και ἀκάθαρτα. καὶ προσκαλεῖται οὓς ἤθελεν αὐτός. ἦλθον Και είπε στους μαθητές του να παραμείνει ένα μικρό πρὸς αὐτόν. ἅψωνται ὅσοι εἶχον μάστιγας· Και τα ακάθαρτα πνεύματα. (Πρώτον γιατί δεν είχε έρθει η ώρα να 12 καὶ πολλὰ ἐπετίμα αὐτοῖς ἵνα αποκαλυφθεί πλήρως ο Κύριος και δεύτερον γιατί δεν μὴ φανερὸν αὐτὸν ποιήσωσι. αὐτῷ διὰ τὸν ὄχλον. μέρος του). 9 καὶ εἶπε τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ πλοίο γι’ αυτόν. καὶ ἔκραζον λέγοντα ὅτι Σὺ εἶ ὁ Και πολύ τα επιτιμούσε (μάλωνε) αυτά για να μην τον υἱὸς τοῦ Θεοῦ. μπορούσαν δαίμονες να κηρύξουν την θεότητα του Κυρίου. τὴν χεῖρά σου. αμέσως μαζί με τους Ηρωδιανούς* έκαναν συμβούλιο 6 καὶ ἐξελθόντες οἱ Φαρισαῖοι εναντίον του με σκοπό να τον σκοτώσουν. ἀκούσαντες ὅσα ἐποίει. καὶ ἐξέτεινε.22 Κων. επειδή Ἰδουμαίας καὶ πέραν τοῦ άκουσαν αυτά που έκανε. εξαιτίας του όχλου. προσέπιπτον αὐτῷ Θεού. καὶ ἀπῆλθον πρὸς αὐτόν. ὅταν αὐτὸν φώναζαν δυνατά λέγοντας ότι εσύ είσαι ο υιός του ἐθεώρουν.» Και το άπλωσε και έγινε (πάλι) καλά το χέρι του. πλῆθος πολύ. 10 πολλοὺς γὰρ ἐθερά-πευσεν. ήρθε προς αυτόν (προς το Ἰορδάνου καὶ οἱ περὶ Τύρον καὶ Σιδῶνα. Και έκανε (διάλεξε) δώδεκα για να είναι μαζί του και 14 καὶ ἐποίησε δώδεκα. μετ’ αὐτοῦ καὶ ἵνα ἀποστέλλῃ και να έχουν εξουσία να θεραπεύουν τις αρρώστιες και αὐτοὺς κηρύσ-σειν να βγάζουν τα δαιμόνια. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εὐθέως μετὰ τῶν Ἡρῳδιανῶν συμβούλιον ἐποίουν κατ’ αὐτοῦ. ἵνα μὴ θλίβωσιν αὐτόν· (Μαζεύονταν τόσος κόσμος) γιατί θεράπευσε πολλούς. την Ιδουμαία* και από την περιοχή πέρα (ανατολικά) 8 καὶ ἀπὸ τῆς Ἰουδαίας καὶ ἀπὸ απ’ τον Ιορδάνη* και (οι κάτοικοι) απ’ τα περίχωρα της Ἱεροσολύμων καὶ ἀπὸ τῆς Τύρου* και της Σιδώνας*.[Π. λέγει τῷ ἀνθρώπῳ· Ἔκτεινον υγιές όπως και το άλλο. σου. 15 καὶ ἔχειν ἐξουσίαν . Α. Και ο Ιησούς αναχώρησε μαζί με τους μαθητές του ὅπως αὐτὸν ἀπολέσωσι. 7 Καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀνεχώρησε μετὰ προς τη θάλασσα (λίμνη της Τιβεριάδας* ή Γαλιλαίας) τῶν μαθητῶν αὐτοῦ πρὸς τὴν και πολύς λαός από την Γαλιλαία τον ακολούθησε. όταν τον έβλεπαν. θάλασσαν· καὶ πολὺ πλῆθος ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας ἠκολούθησαν και από την Ιουδαία* και από τα Ιεροσόλυμα και από αὐτῷ.Τ.]) Και ανεβαίνει στο βουνό και προσκαλεί αυτούς που ο 13 Καὶ ἀναβαίνει εἰς τὸ ὄρος.Λεξικό τῇ πωρώσει τῆς καρδίας αὐτῶν. ώστε έπεφταν πάνω του για να τον ακουμπήσουν όσοι ὥστε ἐπιπίπτειν αὐτῷ ἵνα αὐτοῦ υπέφεραν.Ν.

βγήκαν να τον πιάσουν (να τον αὐτοῦ ἐξῆλθον κρατῆσαι αὐτόν· σταματήσουν) γιατί έλεγαν ότι ταράχτηκε ο νους του. ἀδελφὸν τοῦ Ἰακώβου· καὶ ἐπέθηκεν αὐτοῖς ὀνόματα Και τον Ανδρέα και το Φίλιππο* και το Βαρθολομαίο* Βοανεργές.23 Κων. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ οἰκία ἐκείνη. ώστε να μη μπορούν (να βρουν ευκαιρία) ούτε συνέρχεται πάλιν ὄχλος. Και οι γραμματείς που είχαν βγει από τα Ιεροσόλυμα* 22 καὶ οἱ γραμματεῖς οἱ ἀπὸ έλεγαν ότι έχει (μέσα του) τον Βεελζεβούλ* (συνεργός Ἱεροσολύμων καταβάντες ἔλεγον δηλαδή του Σατανά) και ότι μέσω του άρχοντα των ὅτι Βεελζεβοὺλ ἔχει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἔλεγον γὰρ ὅτι ἐξέστη. εάν δε δέσει πρώτα τον . 16 καὶ ἐπέθηκεν ὄνομα τῷ και (εξέλεξε ακόμα μαθητές ακόμα) τον Ιάκωβο.Λεξικό θεραπεύειν τὰς νόσους ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια· καὶ Και έδωσε νέο όνομα στο Σίμωνα: Πέτρος. δύνασθαι αὐτοὺς μηδὲ ἄρτον φαγεῖν. ὃς Και έρχονται σε (ένα) σπίτι και μαζεύεται πάλι καὶ παρέδωκεν αὐτόν. μερισθῇ. Και όταν άκουσαν (όλα αυτά για το Χριστό) οι δικοί του 21 καὶ ἀκούσαντες οἱ παρ’ (συγγενείς). ἀλλὰ τέλος ἔχει. δε μπορεί να σταθεί βασιλεία ἐκείνη· 25 καὶ ἐὰν οἰκία ἐφ’ ἑαυτὴν το σπίτι εκείνο (ενν. του Ζεβεδαίου και τον Ιωάννη τον αδελφό του Ιακώβου 17 καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ και έδωσε σ’ αυτούς το όνομα Βοανεργές. 19 καὶ Ἰούδαν Ἰσκαριώτην. ὥστε μὴ να φάνε (ακόμα και) ψωμί. ο οποίος και παρέδωσε Κανανίτην αυτόν (στους εχθρούς του). Και αν ο Σατανάς σηκώθηκε εναντίον του εαυτού του 26 καὶ εἰ ὁ σατανᾶς ἀνέστη ἐφ’ και διασπάστηκε. 20 Καὶ ἔρχονται εἰς οἶκον· καὶ πλήθος. ἐν παραβολαῖς ἔλεγεν αὐτοῖς· Πῶς δύναται σατανᾶς σατανᾶν Και αν ένα βασίλειο διασπαστεί σε (αντίπαλα) μέρη. ὅ ἐστιν υἱοὶ βροντῆς· και το Ματθαίο και το Θωμά* και τον Ιάκωβο* το γιο 18 καὶ Ἀνδρέαν καὶ Φίλιππον του Αλφαίου και το Θαδδαίο* και το Σίμωνα* τον καὶ Βαρθολομαῖον καὶ Κανανίτη Ματθαῖον καὶ Θωμᾶν καὶ Ἰάκωβον τὸν τοῦ Ἁλφαίου καὶ Θαδδαῖον καὶ Σίμωνα τὸν και τον Ιούδα* τον Ισκαριώτη. οὐ δύναται σταθῆναι ἡ Και αν μια οικογένεια διασπαστεί. δεν μπορεί να σταθεί. γιο Σίμωνι Πέτρον. οὐ τέλος (θα σβήσει). Α. παραβολές : «Πώς μπορεί (ή πώς είναι δυνατόν) ο 23 καὶ προσκαλεσάμενος αὐτοὺς Σατανάς να βγάλει έξω τον Σατανά. τῷ ἄρχοντι τῶν δαιμονίων Και αφού τους προσκάλεσε αυτούς τους έλεγε με ἐκβάλλει τὰ δαιμόνια. που Ζεβεδαίου καὶ Ἰωάννην τὸν σημαίνει: «γιοι της βροντής». καὶ ὅτι ἐν δαιμόνων βγάζει τους δαίμονες. δύναται σταθῆναι. η οικογένεια). Κανείς δε μπορεί μπαίνοντας στο σπίτι του ισχυρού να 27 οὐδεὶς δύναται τὰ σκεύη τοῦ αρπάξει τα πράγματά του. δε ἐκβάλλειν; 24 καὶ ἐὰν βασιλεία ἐφ’ ἑαυτὴν μπορεί να σταθεί εκείνο το βασίλειο. αλλά θα πάρει ἑαυτὸν καὶ μεμέρισται. μερισθῇ.

τοὺς περὶ αὐτὸν καθημένους λέγει· Ἴδε ἡ μήτηρ μου καὶ οἱ Γιατί όποιος κάνει το θέληματου Θεού αυτός είναι ἀδελφοί μου· αδελφός μου και αδελφή μου και μητέρα μου. (αυτός) βλασφημήσωσιν· 29 ὃς δ’ ἂν βλασφημήσῃ εἰς τὸ δε θα έχει ποτέ συγχώρεση αλλά (θα) είναι ένοχος Πνεῦμα τὸ ἅγιον. το Θεό.) Κεφάλαιο δ΄ (4ο) Ενότητες τετάρτου κεφαλαίου 1 . ἑστῶτες ἀπέστειλαν πρὸς αὐτὸν φωνοῦντες αὐτόν. ἄφεσιν εἰς τὸν αἰῶνα. αὐτοῦ διαρπάσαι. Και απάντησε σ’ αυτούς λέγοντας: «Ποιος (ποια) είναι 33 καὶ ἀπεκρίθη αὐτοῖς λέγων· η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου.» Τίς ἐστιν ἡ μήτηρ μου ἢ οἱ ἀδελφοί μου; Και αφού κοίταξε ολόγυρα αυτούς που κάθονταν γύρω 34 καὶ περιβλεψάμενος κύκλῳ του λέει: «Να η μητέρα μου και οι αδελφοί μου.» (αποδίδοντας από πνευματική πώρωση τα ἀκάθαρτον ἔχει. οὐκ ἔχει (στην ώρα) της αιώνιας κρίσης.Λεξικό ἰσχυροῦ εἰσελθὼν εἰς τὴν οἰκίαν ισχυρό και τότε θα λεηλατήσει το σπίτι του. οὗτος ἀδελφός μου Πεντηκοστή και τους πιστούς που είναι μεταξύ τους καὶ ἀδελφή μου καὶ μήτηρ ἐστί. Πνεῦμα ακάθαρτο.}) Έρχονται λοιπόν η μητέρα του και τα αδέλφια του 1 και αφού στάθηκαν έξω (απ’ το σπίτι) έστειλαν κάποιον 31 ἔρχονται οὖν ἡ μήτηρ αὐτοῦ καὶ οἱ ἀδελφοὶ αὐτοῦ.24 Κων. καὶ ἔξω να τον φωνάξει.Π.» ὄχλος· εἶπον δὲ αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου καὶ οἱ ἀδελφοί σου ἔξω ζητοῦσί σε. όσες ἀφεθήσεται τοῖς υἱοῖς τῶν τυχόν πούνε. ἀνθρώπων τὰ ἁμαρτήματα καὶ αἱ βλασφημίαι ὅσας ἐὰν όμως όποιος βλασφημήσει το Πνεύμα το Άγιο. Και κάθονταν γύρω του πολύς κόσμος. σε ζητούν. ἐὰν μὴ πρῶτον τὸν ἰσχυρὸν δήσῃ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Αλήθεια σας λέω ότι όλα θα συγχωρεθούν στους 28 Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι πάντα ανθρώπους τα αμαρτήματα και οι βλασφημίες. καὶ τότε τὴν οἰκίαν αὐτοῦ διαρπάσει. Και του είπαν: 32 καὶ ἐκάθητο περὶ αὐτὸν «Να η μητέρα σου και οι αδελφοί σου έξω. έργα του Κυρίου στο Σατανά {Β. αδέλφια . έχοντας τον ίδιο πατέρα. ἀλλ’ ἔνοχός ἐστιν αἰωνίου κρίσεως· (Και όλα αυτά τα είπε) επειδή έλεγαν : « Έχει πνεύμα 30 ὅτι ἔλεγον. Α.» (Εδώ ο 35 ὃς γὰρ ἂν ποιήσῃ τὸ θέλημα Κύριος εννοεί την Εκκλησία που θα ιδρυθεί την τοῦ Θεοῦ.

2 καὶ ἐδίδασκεν αὐτοὺς ἐν παραβολαῖς πολλά. καὶ Και την ώρα που έσπερνε. Μτθ.25 Κων. 26-29 στ. Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου 4. και τους έλεγε (ανάμεσα στα άλλα) στη διδασκαλία του: αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· 3 Ἀκούετε· ἰδοὺ ἐξῆλθεν ὁ «Ακούτε ! Να βγήκε ο σπορέας (γεωργός) να σπείρει. ιγ΄1-23. Μτθ. η΄18. Λουκάς η΄4-15 Στίχοι 21-23: Λουκάς η΄16-17. 4 καὶ ἐγένετο ἐν τῷ σπείρειν ὃ μὲν ἔπεσεν ἐπὶ τὴν ὁδόν. Α. Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα στ. ιγ΄12 Στίχοι 30-34: Λουκ. 21-25 στ. ε 15. Λουκ. 1-20 στ. ιγ΄31-32. ὥστε αὐτὸν ἐμβάντα εἰς τὸ πλοῖον καθῆσθαι ἐν τῇ θαλάσσῃ· καὶ πᾶς ὁ ὄχλος πρὸς τὴν θάλασσαν ἐπὶ τῆς γῆς ἦσαν. ζ΄2 Στίχος 25: Λουκ. Και όλος ο κόσμος βρίσκονταν (προσέχοντας τον Κύριο) κοντά στη λίμνη. 30-34 στ. 35-41 Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Μτθ. ιγ΄18-19. Μτθ. η΄23-27. 34 Στίχοι 35-41: Μτθ. άλλος (σπόρος) έπεσε πάνω . Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού 5. στην ξηρά (όχθη). Μτθ. ι΄26. η΄22-25 1 Καὶ πάλιν ἤρξατο διδάσκειν παρὰ τὴν θαλασ-σαν· καὶ συνήχθη πρὸς αὐτὸν ὄχλος πολύς. ια΄15 Στίχος 24: Λουκάς στ΄38. καὶ ἔλεγεν Και τους δίδασκε με παραβολές* πολλά. Η παραβολή του σπορέως 2. ώστε (να αναγκαστεί) να μπει στο πλοίο και να καθίσει σ’ αυτό μέσα στη θάλασσα. σπείρων σπεῖραι. Και πάλι άρχισε να διδάσκει κοντά στη θάλασσα (λίμνη) και μαζεύτηκε κοντά του τόσος πολύς λαός. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Λεξικό 1.

» ἠρώτησαν αὐτὸν οἱ περὶ αὐτὸν Όταν ήταν μόνος (έφυγε ο λαός). 6 ἡλίου δὲ ἀνατείλαντος μόλις όμως ανέτειλε ο ήλιος. και τους συγχωρηθούν οι αμαρτίες τους3. καὶ ἔφερεν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. που ήταν μαζί του και οι δώδεκα (μαθητές) για την 11 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὑμῖν παραβολή. να μη ἀκούωσι καὶ μὴ συνιῶσι. τους έξω (από το δικό σας κύκλο {Ι. καὶ ἀνέβησαν αἱ ανέβηκαν (μεγάλωσαν) τα αγκάθια και τον έπνιξαν ἄκανθαι καὶ συνέπνιξαν αὐτό. καὶ πῶς πάσας τὰς παραβολὰς παραβολή αυτή. καὶ διὰ τὸ μὴ ἔχειν ρίζα ξεράθηκε. καὶ καρπὸν οὐκ ἔδωκε· 8 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὴν γῆν τὴν καλήν καὶ ἐδίδου καρπὸν ἀναβαίνοντα καὶ αὐξανόμενα. ακούει . μὴ ἴδωσι. και όταν (τον) ακούσουν. μήποτε βλέπουν. μην τυχόν μετανοήσουν τὰ ἁμαρτήματα.χάρισμα βασιλείας τοῦ Θεοῦ· ἐκείνοις δὲ για την καλή σας διάθεση) το να γνωρίζετε τα τοῖς ἔξω ἐν παραβολαῖς τὰ μυστήρια της βασιλείας του Θεού.Κ. κάηκε και επειδή δεν είχε ἐκαυματίσθη. αὐτό· 5 καὶ ἄλλο ἔπεσεν ἐπὶ τὸ πετρῶδες. Και άλλο έπεσε στο καλό το έδαφος και έδωσε καρπό που ψήλωνε και αυξανόταν και έβγαζε τριάντα και εξήντα και εκατό φορές (περισσότερο καρπό). Σ’ εκείνους όμως πάντα γίνεται. ας 2 10 Ὃτε δὲ ἐγένετο κατὰ μόνας.Λεξικό ἦλθον τὰ πε-τεινὰ καὶ κατέφαγεν στο δρόμο και ήρθαν τα πουλιά και τον κατέφαγαν.θ. και ενώ ακούνε με τα (σωματικά) αυτιά ἐπιστρέψωσι καὶ ἀφεθῇ αὐτοῖς τους .» 9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὁ ἔχων ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. 15 οὗτοι δέ εἰσιν οἱ παρὰ τὴν ὁδὸν ὅπου σπείρεται ὁ λόγος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . και πώς θα καταλάβετε όλες (τις άλλες) παραβολές. (ενν. ὅπου οὐκ εἶχε γῆν και άλλος έπεσε πάνω σε πετρώδες έδαφος. 2 3 . όλα γίνονται (λέγονται) με παραβολές (συμβολικές διδασκαλίες του 12 ἵνα βλέποντες βλέπωσι καὶ Κυρίου). καὶ ὅταν ἀκούσωσιν εὐθὺς Οι σπόροι που έπεσαν στο δρόμο είναι αυτοί στους ἔρχεται ὁ σατανᾶς καὶ αἴρει τὸν οποίους σπέρνεται ο λόγος.» 13 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὐκ οἴδατε Και λέγει σ’ αυτούς: «Δεν γνωρίζετε (καταλάβατε) την τὴν παραβολὴν ταύτην. τη σημασία της) δέδοται γνῶναι τὰ μυστήρια τῆς Και τους έλεγε: «σε σας έχει δοθεί (ως δώρο . που δεν πολλήν. Αυτός που σπέρνει. καὶ ἀκούοντες ώστε ενώ βλέπουν με τα (σωματικά) μάτια τους. τον ρώτησαν αυτοί σὺν τοῖς δώδεκα τὴν παραβολήν. να μην καταλαβαίνουν. γνώσεσθε; 14 ὁ σπείρων τὸν λόγον σπείρει. καὶ εὐθέως ἐξα-νέτειλε είχε πολύ χώμα και αμέσως βλάστησε γιατί δεν ήταν διὰ τὸ μὴ ἔχειν βάθος γῆς. σπέρνει το λόγο (του Θεού). βαθύ το χώμα. και καρπό δεν έδωσε. Και τους έλεγε: «Όποιος έχει αυτιά να ακούει . Α.}).26 Κων. ῥίζαν ἐξηράνθη· 7 καὶ ἄλλο ἔπεσεν εἰς τὰς Και άλλος (σπόρος) έπεσε (ανάμεσα) στα αγκάθια και ἀκάνθας.

αμέσως σκοντάφτουν (και ενν. να γίνει φανερό. καὶ προσοχή ακούτε με τόση γνώση θα ανταμειφθείτε από προστεθήσεται ὑμῖν τοῖς το Θεό.» 21 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Μήτι ἔρχεται ὁ λύχνος ἵνα ὑπὸ τὸν Και τους έλεγε: «Μήπως μεταφέρεται το λυχνάρι για μόδιον τεθῇ ἢ ὑπὸ τὴν κλίνην; να τοποθετηθεί (να μπει) κάτω από το μόδι* ή κάτω οὐχ ἵνα ἐπὶ τὴν λυχνίαν ἐπιτεθῇ; απ’ το κρεβάτι. μέτρο που μετράτε μ’ αυτό θα μετρηθείτε (με όση μετρη-θήσεται ὑμῖν. 25 ὃς γὰρ ἂν ἔχῃ.Λεξικό λόγον τὸν ἐσπαρμένον ἐν ταῖς αμέσως έρχεται ο Σατανάς και σηκώνει (παίρνει) το καρδί-αις αὐτῶν. πέφτουν). Γιατί μ’ αυτό το ἀκούετε. ενν. παρά (μόνο) για να ἀπόκρυφον. ἐν ᾧ μέτρῳ μετρεῖτε. Δεν έρχεται (το φέρνουν) για να το 22 οὐ γάρ ἐστι κρυπτὸν ὃ ἐὰν μὴ τοποθετήσουν πάνω στο λυχνοστάτη. οἱ τὸν Και οι σπόροι που σπέρνονται στα αγκάθια είναι εκείνοι (εικονίζουν αυτούς) που ακούνε το λόγο (του λόγον ἀκούοντες. εὐθὺς εδάφη. καὶ ὃ ἔχει (περισσότερη γνώση) και σ’ αυτόν που δεν έχει. ἀλλ’ ἵνα ἔλθῃ εἰς φανερωθεί. τὴν καλὴν σπαρέντες. Αν κανείς έχει αυτιά για ν’ ακούει. ούτε υπάρχει κάτι μυστικό παρά μόνο για φανερόν. ἀλλὰ πρόσκαιροί εἰσιν· τους).27 Κων. αλλά είναι προσωρινοί (ασταθείς).» 26 Καὶ ἔλεγεν· Οὕτως ἐστὶν ἡ βασιλεία τοῦ Θεοῦ. ακούτε. αμέσως με χαρά τον δέχονται. αρχικό σπόρο). οἵτινες Και οι σπόροι που σπάρθηκαν στην καλή (εύφορη) γη. τούτου καὶ ἡ ἀπάτη τοῦ πλούτου αλλά οι φροντίδες του αιώνος τούτου (κοσμικές) και η καὶ αἱ περὶ τὰ λοιπὰ ἐπιθυμίαι εξαπάτηση του πλούτου (επιθυμία για πλούτη) και οι εἰσπο-ρευόμεναι συμπνίγουσι υπόλοιπες επιθυμίες που μπαίνουν (στην καρδιά τὸν λόγον. τους ) πνίγουν το (θείο) λόγο. είναι αυτοί που. καὶ καρποφοροῦσιν ἓν τριάκοντα καὶ ἓν δέχονται και φέρουν καρπό τριάντα και εξήντα και εκατό (φορές περισσότερο απ’ τον ἑξήκοντα καὶ ἓν ἑκατόν. εὐθὺς έρθει κάποια θλίψη ή διωγμός εξαιτίας του λόγου (του Ευαγγελίου). Α. ας ακούει (ενν.» 24 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Βλέπετε τί Και τους έλεγε: «Προσέχετε τι ακούτε. ἀκούουσι τὸν λόγον καὶ συμβολίζουν αυτούς που ακούνε το λόγο και τον παραδέχονται. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . οἳ ὅταν Και οι σπόροι συνεπώς που σπέρνονται στα πετρώδη ἀκού-σωσι τὸν λόγον. θα του ἀρθήσεται ἀπ’ αὐτοῦ. 19 καὶ αἱ μέριμναι τοῦ αἰῶνος Θεού). και γίνονται χωρίς 20 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ ἐπὶ τὴν γῆν καρπό. δοθήσεται Διότι σ’ εκείνον που έχει (προσοχή) θα δοθεί αὐτῷ· καὶ ὃς οὐκ ἔχει. σπαρμένο στην καρδιά τους σπόρο (λόγο). φανερωθῇ. 18 καὶ οὗτοί εἰσιν οἱ εἰς τὰς ἀκάνθας σπειρόμενοι. διδασκαλία Του). σκανδα-λίζονται. όταν ακούνε το λόγο (του μετὰ χαρᾶς λαμβάνουσιν αὐτόν. 23 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν. τη ἀκουέτω. ὡς ἂν Και τους έλεγε: «Έτσι μοιάζει η διδασκαλία του . 16 καὶ οὗτοι ὁμοίως εἰσὶν οἱ ἐπὶ τὰ πετρώδη σπειρόμενοι. οὐδὲ ἐγένετο Γιατί δεν υπάρχει κρυφό (πράγμα). αφαιρεθεί κι αυτό που έχει. 17 καὶ οὐκ ἔχουσι ῥίζαν ἐν Και (αλλά) δεν έχουν ρίζα στον εαυτό τους (μέσα ἑαυτοῖς. Θεού). καὶ ἄκαρπος γίνεται.) και θα προστεθεί και άλλο σε εσάς που ἀκούουσιν. Έπειτα μόλις εἶτα γενομένης θλίψεως ἢ διωγμοῦ διὰ τὸν λόγον.

πρῶτον χόρτον. Ή με ποια παραβολή να την παραβάλουμε αὐτὴν; (συγκρίνουμε). ανάλογα με την ικανότητα που είχαν (οι ἀκούειν. Όταν ο καρπός παραδοθεί (ωριμάσει). καθὼς ἠδύ-ναντο κήρυττε). ἀναβαίνει καὶ γίνεται μεῖ-ζων πάντων τῶν λαχάνων.28 Κων. ὃς ὅταν σπαρῇ ἐπὶ τῆς γῆς.» τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ.» (Ενν. εἶτα στάχυν. είναι μικρότερος από όλα τα σπόρια σπερμάτων ἐστὶ τῶν ἐπὶ τῆς γῆς· της γης. ακροατές του) να ακούν (και να καταλαβαίνουν). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἦν μετ’ αὐτοῦ. καὶ ὁ σπόρος και κοιμάται και σηκώνεται κάθε μερόνυχτο (ενν. γιατί έφτασε ο καιρός 30 Καὶ ἔλεγε· Πῶς ὁμοιώσωμεν του θερισμού. 27 καὶ καθεύδῃ καὶ ἐγεί-ρηται νύκτα καὶ ἡμέραν. αλλά ιδιαιτέρως (όταν έμεναν μόνοι τους) εξηγούσε τα πάντα στους ἐπέλυε πάντα. ένας άνθρωπος το σπόρο στη γη. ο οποίος όταν μικρότερος πάντων τῶν φυτευτεί στη γη. γεωργός) στέλνει το δρεπάνι. ώστε να μπορούν να κατασκηνώσουν (να κάνουν τη φωλιά τους) στη σκιά του τα πουλιά του ουρανού. πρώτα εἶτα πλήρη σῖτον ἐν τῷ στάχυϊ. πήραν ἐν τῷ πλοίῳ· καὶ ἄλλα δὲ πλοῖα αυτόν (επιβίβασαν τον Κύριο) όπως ήταν στο πλοίο. {Β. 28 αὐτομάτη ἡ γῆ καρποφορεῖ. 32 καὶ ὅταν σπαρῇ. 34 χωρὶς δὲ παραβολῆς οὐκ ἐλάλει αὐτοῖς τὸν λόγον· κατ’ ἰδίαν δὲ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Χωρίς παραβολή δεν τους κήρυττε. μεγαλώνει έτσι όπως αυτός (ο σπόρος) γνωρίζει. (βγάζει) το χορτάρι. μόλις βράδιασε: «Ας περάσουμε απέναντι. μαθητές του. 31 ὡς κόκκον σινάπεως. ενώ τα κύματα εἰς τὸ πλοῖον.» (Μ΄ αυτούς του στίχους φαίνεται η εξάπλωση της Εκκλησίας του Θεού 33 Καὶ τοιαύταις παρα-βολαῖς στη γη. Με ένα κόκκο (σπόρο) σιναπιού. μετά το στάχυ και έπειτα πλήρως 29ὅταν δὲ παραδῷ ὁ καρπός. εὐθέως ἀποστέλλει τὸ δρέπανον. ανεπτυγμένο σιτάρι στο στάχυ.Π. Και όταν φυτευτεί (και βλαστήσει) ανεβαίνει (μεγαλώνει) και γίνεται μεγαλύτερος από όλα τα λαχανικά και κάνει μεγάλα κλαδιά. ἢ ἐν τίνι παρα-βολῇ παραβάλωμεν Και έλεγε: «Πώς (με τι) να παρομοιάσουμε τη βασιλεία του Θεού. Γιατί η γη καρποφορεί αυτόματα (μόνη της). 35 Καὶ λέγει αὐτοῖς ἐν ἐκείνῃ τῇ ἡμέρᾳ ὀψίας γενομένης· Και λέει σ’ αυτούς την ίδια μέρα. 36 καὶ ἀφέντες τὸν ὄχλον λίμνης. βλαστάνῃ καὶ μη-κύνηται ὡς χωρίς να κάνει κάτι) και ο σπόρος βλασταίνει και οὐκ οἶδεν αὐτός. ὥστε ἤδη αὐτὸ έμπαιναν (μανιασμένα) μέσα στο πλοίο. ώστε σχεδόν . 37 καὶ γίνεται λαῖλαψ ἀνέμου μεγάλη. καὶ ποιεῖ κλάδους μεγάλους. αμέσως (ο ὅτι παρέστηκεν ὁ θερισμός. Α.Λεξικό ἄνθρωπος βάλῃ τὸν σπόρον ἐπὶ Ευαγγελίου της βασιλείας του Θεού: σαν να ρίχνει τῆς γῆς.}) πολλαῖς ἐλάλει αὐ-τοῖς τὸν Και με τέτοιες πολλές παραβολές τους μιλούσε (τους λόγον. ὥστε δύνασθαι ὑπὸ τὴν σκιὰν αὐτοῦ τὰ πετεινὰ τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνοῦν. Ήταν μαζί μ’ αυτό και άλλα πλοία. τὰ δὲ κύματα ἐπέβαλλεν Και γίνεται μια μεγάλη ανεμοθύελλα.) παραλαμβάνουσιν αὐτὸν ὡς ἦν Και αφού άφησαν (οι μαθητές) τον κόσμο. στην αντίπερα όχθη της Διέλθωμεν εἰς τὸ πέραν.

η΄41-42. καὶ ἐγένετο γαλήνη μεγάλη. Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Στ2 στ. αυτό βυθιζόταν (ή κινδύνευε να βυθιστεί). επέπληξε (μάλωσε) τον άνεμο και είπε στη θάλασσα: «Σώπασε. θ΄18-19.» Και αφού σηκώθηκε. Μτθ.» ὑπακούουσιν αυτῷ; Κεφάλαιο ε΄ (5ο) Ενότητες του πέμπτου κεφαλαίου 1.Λεξικό βυθίζεσθαι. οὐ μέλει σοι ὅτι ἀπολλύμεθα; 39 καὶ διεγερθεὶς ἐπετίμησε τῷ ἀνέμῳ καὶ εἶπε τῇ θαλάσσῃ· Σιώπα. 49-56. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος. ὅτι τους: «Ποιος άραγε να είναι αυτός που ακόμα και ο καὶ ὁ ἄνεμος καὶ ἡ θά-λασσα άνεμος και η θάλασσα τον υπακούνε. Μτθ. Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών στ. η΄43-48. 23-26 Στίχοι 24-34: Λουκ. πεφίμωσο.29 Κων. 21-23. θ΄20-22 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες .» Και κόπασε (σταμάτησε) ο άνεμος και έγινε μεγάλη γαλήνη. δε σ’ ενδιαφέρει το ότι χανόμαστε. 1-20 2.Και φοβήθηκαν (θαύμαζαν) πολύ και έλεγαν μεταξύ λήλους· Τίς ἄρα οὗτός ἐστιν. Γιατί δεν πίστιν; έχετε πίστη. Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με στ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . η΄26-39. Α. κλείσε το στόμα σου.35-43 3. 40 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τί δειλοί ἐστε οὕτω; πῶς οὐκ ἔχετε Και λέει σ’ αυτούς: «Γιατί είστε τόσο δειλοί. 24-34 αιμορραγία) Παραπομπές στην Αγία Γραφή Στίχοι 1-20: Λουκ. Και τον ξυπνούν και του λένε: «Διδάσκαλε.» 41 καὶ ἐφοβήθησαν φόβον μέγαν καὶ ἔλεγον πρὸς ἀλ. Μτθ. η΄28-34 Στίχοι 21-23 και 35-43: Λουκ. Και εκείνος (ο Κύριος) βρισκόταν στην πρύμνη και κοιμόταν πάνω σ’ ένα προσκέφαλο. 38 καὶ ἦν αὐτὸς ἐπὶ τῇ πρύμνῃ ἐπὶ τὸ προσκε-φάλαιον καθεύδων· καὶ διε-γείρουσιν αὐτὸν καὶ λέγου-σιν αὐτῷ· Διδάσκαλε.

. καὶ διεσπάσθαι ὑπ’ αὐτοῦ τὰς ἁλύσεις καὶ τὰς πέδας συντετρῖφθαι. Ιησού.» 8 ἔλεγε γὰρ αὐτῷ· Ἔξελθε τὸ πνεῦμα τὸ ἀκάθαρτον ἐκ τοῦ Γιατί (ο Ιησούς) του έλεγε: «Βγες. που είχε πλήρως εξουσιαστεί από το Διάβολο). καὶ οὐ-δεὶς ἴσχυεν αὐτὸν δαμάσαι· γιατί πολλές φορές τον είχαν δέσει με σιδερένια δεσμάκαι αλυσίδες και αυτός τις είχε σπάσει και τα δεσμά τα συνέτριψε (έσπασε) και κανένας δε μπορούσε να τον δαμάσει (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μη με σε τὸν Θεόν.Λεξικό ε΄24-34. 4 διὰ τὸ αὐτὸν πολλάκις πέδαις καὶ ἁλύσεσι δεδέ-σθαι. 2 καὶ ἐξελθόντος αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και βγαίνοντας από το πλοίο αμέσως τον συνάντησε πλοίου εὐθέως ἀπή-ντησεν αὐτῷ ένας άνθρωπος (που ερχόταν) από τα μνημεία ἐκ τῶν μνημεί-ων ἄνθρωπος ἐν (νεκροταφείο) με πνεύμα ακάθαρτο.30 Κων. ήταν στα μνήματα και ἡμέρας ἐν τοῖς μνήμασι καὶ ἐν στα βουνά φωνάζοντας (ουρλιάζοντας) και τοῖς ὄρεσιν ἦν κράζων καὶ κατατραυματίζοντας τον εαυτό του μεν πέτρες (μιας κατακόπτων ἑαυτὸν λίθοις. στις εορτές της Αικατερίνης (25 Νοεμβρίου). Σε εξορκίζω στο Θεό . ακάθαρτο πνεύμα. Ἰησοῦ. πνεύματι ἀκαθάρτῳ. 7 καὶ κράξας φωνῇ μεγάλῃ Και φωνάζοντας με δυνατή φωνή του λέει: «Ποια λέγει· Τί ἐμοὶ καὶ σοί. Α. νύχτα και μέρα. 5 καὶ διὰ παντὸς νυκτὸς καὶ Και πάντοτε. μή με βασανίσῃς. υιέ τοῦ Θεοῦ τοῦ ὑψίστου; ὁρκίζω του Θεού του Υψίστου. 3 ὃς τὴν κατοίκησιν εἶχεν ἐν ο οποίος είχε την κατοικία του στα μνήματα (τάφους) τοῖς μνήμασι. καὶ οὔτε ἁλύσεσιν και ούτε με αλυσίδες μπορούσε κανείς να τον δέσει. οὐδεὶς ἠδύνατο αὐτὸν δῆσαι. Αγίας Βαρβάρας (4 Δεκεμβρίου) και Αγίας 1 Καὶ ἦλθον εἰς τὸ πέραν τῆς Και ήρθαν (πέρασαν) στην απέναντι όχθη της θαλάσσης εἰς τὴν χώραν τῶν θάλασσας (λίμνη). υἱὲ σχέση (υπάρχει) ανάμεσα σε μένα και σένα. ημερέψει). βασανίσεις. στη χώρα των Γεργεσηνών*. 6 ἰδὼν δὲ τὸν Ἰησοῦν ἀπὸ Όταν όμως είδε τον Ιησού από μακριά έσπευσε (έτρεξε) μακρόθεν ἔδραμε καὶ και τον προσκύνησε προσεκύνησεν αὐτὸν. Γεργεσηνῶν.

τῆς χώρας. στη θάλασσα (λίμνη). Και δεν τον άφησε αλλά του λέει: «Πήγαινε στο σπίτι 4 . 16 καὶ διηγήσαντο αὐτοῖς οἱ Και τους τα διηγήθηκαν (τα γεγονότα) αυτοί που είδαν ἰδόντες πῶς ἐγένετο τῷ το τι συνέβη στο δαιμονισμένο και στα γουρούνια. Και ενώ (ο Κύριος) έμπαινε στο πλοίο. 10 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ Και τον παρακαλούσε πολύ να μην τους στείλει (ενν. Α. αὐτῶν. 11 ἦν δὲ ἐκεῖ ἀγέλη χοίρων Ήταν εκεί (κοντά) ένα κοπάδι γουρουνιών που μεγάλη βοσκομένη πρὸς τῷ βοσκούσε κοντά στο βουνό.» ἐσμεν. Και αυτοί που βοσκούσαν τα γουρούνια έφυγαν και 14 καὶ οἱ βόσκοντες τοὺς ανήγγειλαν (τα γεγονότα) στην πόλη και σ’ αυτούς χοίρους ἔφυγον καὶ ἀπήγ-γειλαν που ζούσαν στα χωράφια. Λεγεὼν ὄνομά μοι.» 9 καὶ ἐπηρώτα αὐτόν· Τί ὄνομά Και τον ρωτούσε ο Ιησούς. καὶ ἐξελθό-ντα τὰ πνεύματα τὰ ἀκά-θαρτα εἰσῆλθον εἰς τοὺς χοίρους· καὶ ὥρμησεν ἡ ἀγέ-λη κατὰ τοῦ κρημνοῦ εἰς τὴν θάλασσαν· ἦσαν δὲ ὡς δισχί-λιοι καὶ ἐπνίγοντο ἐν τῇ θα-λάσσῃ.» ἵνα εἰς αὐτοὺς εἰσέλθωμεν. Και αμέσως ο Ιησούς τους το επέτρεψε 4. δαιμονιζομένῳ καὶ περὶ τῶν χοίρων.Λεξικό από τον άνθρωπο.» και σοι; καὶ ἀπεκρίθη λέγων· απάντησε λέγοντας: «Λεγεώνα* είναι το όνομά μου. 17 καὶ ἤρξαντο παρακαλεῖν Και άρχισαν (οι κάτοικοι) να τον παρακαλούν να φύγει αὐτὸν ἀπελθεῖν ἀπὸ τῶν ὁρίων (πέρα) απ’ τα σύνορά τους. καὶ θεωροῦσι τὸν δαιμονισμένο να κάθεται ντυμένος και σώφρων δαιμονιζόμενον καθήμενον καὶ (λογικός). μπούμε σ’ αυτά . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ἐφοβήθησαν. ἵνα μὴ ἀποστείλῃ αὐτοὺς ἔξω τους δαίμονες) έξω από τη χώρα. επέτρεψέ μας). τὸν ἐσχηκότα τὸν λεγεῶνα. «Τι όνομα έχεις. ὅτι πολλοί γιατί είμαστε πολλοί. ἱματισμένον καὶ σωφρονοῦντα.31 Κων. 13 καὶ ἐπέτρεψεν αὐτοῖς εὐθέως ὁ Ἰησοῦς. Και βγήκαν να δουν τι έγινε. τον 18 καὶ ἐμβαίνοντος αὐτοῦ εἰς τὸ παρακαλούσε αυτός που είχε δαιμονιστεί να είναι (να πλοῖον παρεκάλει αὐτὸν ὁ πάει) μαζί του. ἀνθρώπου. για να Πέμψον ἡμᾶς εἰς τοὺς χοίρους. δαιμονισθεὶς ἵνα μετ’ αὐτοῦ ᾖ. ὄρει· 12 καὶ παρεκάλεσαν αὐτὸν Και τον παρακάλεσαν όλοι οι δαίμονες λέγοντας: πάντες οἱ δαίμονες λέγο-ντες· «Στείλε μας στα γουρούνια (ενν. Ήταν περίπου δυο χιλιάδες και πνίγηκαν στη θάλασσα. αυτόν που είχε τη λεγεώνα (των δαιμόνων). Και αφού βγήκαν τα ακάθαρτα πνεύματα (απ’ τον άνθρωπο) μπήκαν στα γουρούνια. εἰς τὴν πόλιν καὶ εἰς τοὺς ἀγρούς· καὶ ἐξῆλθον ἰδεῖν τί ἐστι τὸ γεγονός. και φοβήθηκαν. Και όρμησε το κοπάδι προς το γκρεμό. 15 καὶ ἔρχονται πρὸς τὸν Και έρχονται προς τον Ιησού και βλέπουν το Ἰησοῦν.

24 καὶ ἀπῆλθε μετ’ αὐτοῦ· καὶ Και έφυγε μαζί του και τον ακολουθούσε πολύς ἠκολούθει αὐτῷ ὄχλος πολύς. πλήθος από πίσω του ακούμπησε το ρούχο του. 25 Καὶ γυνή τις οὖσα ἐν ῥύσει Και κάποια γυναίκα που έπασχε από αιμορραγία για δώδεκα χρόνια. αφού ήρθε ανάμεσα στο 27 ἀκούσασα περὶ τοῦ Ἰησοῦ. αὐτόν. ἐλθοῦσα ἐν τῷ ὄχλῳ ὄπισθεν ἥψατο τοῦ ἱματίου αὐτοῦ· γιατί έλεγε μέσα της: «Αν ακουμπήσω έστω και τα 28 ἔλεγεν γὰρ ἐν ἑαυτῇ ὅτι Ἐὰν ἅψωμαι κἂν τῶν ἱματίων αὐτοῦ.» και αμέσως ξεράθηκε η πηγή της αιμορραγίας της και 29 καὶ εὐθέως ἐξηράνθη ἡ πηγὴ κατάλαβε απ’ το σώμα της ότι γιατρεύτηκε απ’ τη τοῦ αἵματος αὐτῆς. χωρίς να ωφεληθεί καθόλου αλλά μάλλον είχε καὶ μηδὲν ὠφεληθεῖ-σα.αφού ξόδεψε όλα τα δικά της (την περιουσία της). αἵματος ἔτη δώδεκα. νήσασα τὰ παρ’ ἑαυτῆς πάντα. Και αμέσως ο Ιησούς επειδή κατάλαβε μέσα του τη 30 καὶ εὐθέως ὁ Ἰησοῦς δύναμη που βγήκε απ’ αυτόν. γι’ αυτό έλα να βάλεις τα λέγων ὅτι Τὸ θυγά-τριόν μου χέρια σου σ’ αυτή για να σωθεί και να ζήσει. επειδή άκουσε για τον Ιησού.» . Α.» ἐσχάτως ἔχει ἵνα ἐλθὼν ἐπιθῇς αὐτῇ τὰς χεῖ-ρας.και μόλις τον είδε πέφτει στα πόδια του ειρος. καὶ ἔγνω τῷ φοβερή αρρώστια. ὀνόματι Ἰά. Και έρχεται ένας από τους αρχισυνάγωγους (τους 22 Καὶ ἔρχεται εἷς τῶν επικεφαλής της συναγωγής). μου είναι στα τελευταία του. ἀλλὰ σου.» ἀνάγγειλον αὐτοῖς ὅσα σοι ὁ Κύριος πεποίηκε καὶ ἠλέησέ σε. 26 καὶ πολλὰ παθοῦσα ὑπὸ και που είχε πάθει πολλά από πολλούς γιατρούς και πολλῶν ἰατρῶν καὶ δαπα. μαζεύτηκε πολύς κόσμος και πέραν συνήχθη ὄχλος πολὺς ἐπ’ βρίσκονταν κοντά στη λίμνη. κόσμος και τον στρίμωχναν. ὅπως σωθῇ καὶ ζήσεται. καὶ συνέθλιβον αὐτόν. καὶ πάντες ἐθαύμαζον. ρούχα του θα σωθώ. κηρύσσειν ἐν τῇ Δεκαπόλει ὅσα ἐποίησεν αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς. ἀλλὰ χειροτερεύσει. σώματι ὅτι ἴαται ἀπὸ τῆς μάστιγος. μᾶλλον εἰς τὸ χεῖ-ρον ἐλθοῦσα. Και έφυγε κι άρχισε να κηρύττει στη Δεκάπολη* όσα 20 καὶ ἀπῆλθε καὶ ἤρξατο του έκανε ο Ιησούς και όλοι θαύμαζαν. σωθήσομαι.32 Κων. αφού στράφηκε προς τον ἐπιγνοὺς ἐν ἑαυτῷ τὴν ἐξ αὐτοῦ κόσμο έλεγε: «Ποιος μου ακούμπησε τα ρούχα. στους δικούς σου και ανήγγειλέ τους (ανακοίνωσέ λέγει αὐτῷ· Ὕπαγε εἰς τὸν οἶκόν τους) όσα σου έχει κάνει ο Κύριος και πώς σε ελέησε σου πρὸς τοὺς σοὺς καὶ (σπλαχνίστηκε). καὶ ἰδὼν αὐτὸν πίπτει πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ και τον θερμοπαρακαλούσε λέγοντάς του: «Το κορίτσι 23 καὶ παρεκάλει αὐτὸν πολλὰ. καὶ ἦν παρὰ τὴν θάλασσαν. 21 Καὶ διαπεράσαντος τοῦ Και όταν πέρασε ο Ιησούς με το πλοίο πάλι στην Ἰησοῦ ἐν τῷ πλοίῳ πάλιν εἰς τὸ απέναντι ακτή.Λεξικό 19 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτόν. που τον έλεγαν Ιάειρο ἀρχισυναγώγων. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .

αφού έβγαλε όλους έξω παίρνει τον πατέρα του παιδιού και τη μητέρα και αυτούς που ήταν μαζί του και μπαίνει (εκεί) όπου ήταν το παιδί ξαπλωμένο. Και μπαίνοντας (στο σπίτι) τους λέει: «Γιατί κάνετε 39 καὶ εἰσελθὼν λέγει αὐτοῖς· Τί θόρυβο και κλαίτε. ἀλήθειαν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ο Ιησούς όμως. παρά μόνον πίστευε. τον 37 καὶ οὐκ ἀφῆκεν αὐτῷ οὐδένα συνακολουθῆσαι εἰ μὴ Πέτρον αδελφό του Ιακώβου. Και αφού κράτησε το χέρι του παιδιού της λέει: 41 καὶ κρατήσας τῆς χειρὸς τοῦ «Ταλιθά. θόρυβον. καὶ ἴσθι ὑγιὴς ἀπὸ τῆς μάστιγός σου. μόνο πίστευε. ἡ Πήγαινε στην ειρήνη και να είσαι υγιής από την πίστις σου σέσωκέ σε· ὕπαγε εἰς αρρώστια σου. Το παιδί δεν πέθανε. Ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. καὶ εἰσπορεύεται ὅπου ἦν τὸ παιδίον ἀνακείμενον. τρέμουσα. αυτό που έγινε σ’ αυτήν (το θαύμα) ήρθε και έπεσε στα 33 ἡ δὲ γυνὴ φοβηθεῖσα καὶ πόδια του και του είπε όλη την αλήθεια. τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. επειδή γνώρισε τοῦτο ποιήσασαν. 34 ὁ δὲ εἶπεν αὐτῇ· Θύγατερ. αλλά θορυβεῖσθε καὶ κλαίετε; τὸ κοιμάται. ἦλθε καὶ προσέπεσεν αὐτῷ καὶ εἶπεν αὐτῷ πᾶσαν τὴν Ο Κύριος της είπε: «Κόρη μου η πίστη σου σε έσωσε. καὶ κλαίοντας καὶ ἀλαλάζοντας πολλά. εἰδυῖα ὃ γέγονεν ἐπ’ αὐτῇ. 32 καὶ περιεβλέπετο ἰδεῖν τὴν Η γυναίκα φοβισμένη και τρέμοντας. καὶ λέγεις· τίς Και (ο Κύριος) κοίταξε γύρω του να δει ποια το έκανε μου ἥψατο; αυτό. έρχονται από τον 35 Ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος αρχισυνάγωγο (κάποιοι υπηρέτες) λέγοντας: «Η κόρη ἔρχονται ἀπὸ τοῦ ἀρχισυ. γιατί ενοχλείς το δάσκαλο. καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην τὸν ἀδελφὸν Ἰακώβου. Α. μόνο τον Πέτρο. κούμι» που μεταφρασμένο σημαίνει: Και του έλεγαν οι μαθητές του: «Βλέπεις τον κόσμο να σε στριμώχνει και λες ποιος με ακούμπησε.σου πέθανε . Και δεν άφησε κανέναν να τον ακολουθήσει.Λεξικό δύναμιν ἐξελθοῦσαν.» εἰρήνην.» Και (αυτοί) τον περιγελούσαν.33 Κων.» . 40 ὁ δὲ ἐκβαλὼν πάντας παραλαμβάνει τὸν πατέρα τοῦ παιδίου καὶ τὴν μητέρα καὶ τοὺς μετ’ αὐτοῦ. διδάσκαλον; λέει στον αρχισυνάγωγο: «Μη φοβάσαι.» 36 ὁ δὲ Ἰησοῦς εὐθέως ἀκούσας τὸν λόγον λαλούμενον λέγει τῷ ἀρχισυναγώγῳ· Μὴ φοβοῦ. καὶ θεωρεῖ θρηνούν ουρλιάζοντας πολύ (μοιρολογώντας).» ναγώγου λέγοντες ὅτι Ἡ θυγάτηρ σου ἀπέθανε· τί ἔτι σκύλλεις τὸν Ο Ιησούς αμέσως μόλις άκουσε τα λόγια που είπαν. καὶ κατεγέλων αὐτοῦ. ἐπιστραφεὶς ἐν τῷ ὄχλῳ ἔλεγε· Τίς μου ἥψατο τῶν ἱματίων; 31 καὶ ἔλεγον αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Βλέπεις τὸν ὄχλον συνθλίβοντά σε. Και έρχεται στο σπίτι του αρχισυνάγωγου και βλέπει 38 καὶ ἔρχεται εἰς τὸν οἶκον τοῦ θόρυβο (αναταραχή) και (ανθρώπους) να κλαίνε και να ἀρχισυναγώγου. παιδίον οὐκ ἀπέθανεν ἀλλὰ καθεύδει.

γιατί (και) ήταν δώδεκα ετών. θ΄7-9 στίχοι 31-44: Μάρκ. Μτθ. Λουκ. 45-52 στ. 4. δ΄44. Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ στ. Και αμέσως αναστήθηκε (ή σηκώθηκε) το κορίτσι και 42 καὶ εὐθέως ἀνέστη τὸ περπατούσε. Και ο κοράσιον καὶ περιεπάτει· ἦν γὰρ κόσμος έμεινε εκστατικός. 5. ιε΄33-38. σοὶ λέγω ἔγειρε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και είπε να της δώσουν να φάει. Κεφάλαιο στ΄ (6ο) Ενότητες έκτου κεφαλαίου 1. ιδ΄1-12.7-13 στ. Ιωάν. στ΄16-21 στίχοι 53-56: Μτθ. ι΄9-15 στίχος 13: Ιακώβου ε΄14-15 στίχοι 14-29: Μτθ.Λεξικό παιδίου λέγει αὐτῇ· Τα-λιθά. ι΄1-11. στ΄42. δοθῆναι αὐτῇ φαγεῖν. η΄1-9. ζ΄15 στίχοι 7-13: Λουκ. Α. Μτθ. ιδ΄34-36 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες . δ΄16-24. 3. 30-34 στ. 35-44 στ. Ιωάν.» κοῦμι. 1-6 στ. ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. 6. 14-29 στ. θ΄10-17.34 Κων. ιδ΄22-33. Τὸ κοράσιον. «Κορίτσι. σε σένα μιλάω. θ΄1-6. ιδ΄13-21. Λουκ. 7. ιγ΄53-58. Ιωάν. 2. ἐτῶν δώδεκα. σήκω. Μτθ. 53-56 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-6: Λουκ. καὶ ἐξέ-στησαν ἐκστάσει μεγάλῃ. ……………… στ΄5-13 στίχοι 45-52: Μτθ. Και τους παρήγγειλε (διέταξε) αυστηρά να μην το 43 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς πολλὰ ἵνα μηδεὶς γνῷ τοῦτο· καὶ εἶπε γνωρίσει (μάθει) κανένας αυτό.

παρά μόνο ένα ραβδί. Και πολλοί που (τον) άκουγαν εκπλήττονταν (απορούσαν) λέ-γοντας: «Από πού αυτά που λέει. ῥάβδον μόνον. Αυτός δεν είναι ο τεχνίτης (μάστορας ή ξυλουργός). ούτε ψωμί. αφού έβαλε το χέρι του. μὴ πήραν. ὁ υἱὸς τῆς Μαρίας. τους θεράπευσε. εἰ μὴ Και δεν μπορούσε να κάνει εκεί κανένα θαύμα (αφού ὀλίγοις ἀρρώστοις ἐπι-θεὶς τὰς δε συνεργούσε η ανθρώπινη πίστη). Και τους παράγγειλε να μην παίρνουν τίποτε στο 8 καὶ παρήγγειλεν αὐτοῖς ἵνα δρόμο. καὶ δυνάμεις τοιαῦται διὰ τῶν χειρῶν αὐτοῦ γίνο-νται; 3 οὐχ οὗτός ἐστιν ὁ τέκτων. παρά μόνο στην πατρίδα του και από συγγενέσι καὶ ἐν τῇ οἰκίᾳ αὐτοῦ.35 Κων. αὐτοῦ. και δεν είναι οι αδελφές του εδώ σε μας (στην πόλη μας). ἀδελφὸς δὲ Ἰακώβου καὶ Ἰωσῆ καὶ Ἰούδα καὶ Σίμωνος; καὶ οὐκ εἰσὶν αἱ ἀδελφαὶ αὐτοῦ ὧδε πρὸς ἡμᾶς; καὶ ἐσκανδα-λίζοντο ἐν αὐτῷ. Όταν έγινε (ήρθε) το Σάββατο άρχισε να διδάσκει στη συναγωγή. Καὶπεριῆγε τὰς τους). καὶ ἐδίδου πνεύματα (ενν.» Και σκανδαλίζονταν απ’ αυτόν (δυσπιστούσαν σ’ αυτόν) 4 ἔλεγε δὲ αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι Οὐκ ἔστι προφήτης ἄτιμος εἰ μὴ Έλεγε σ’ αυτούς ο Ιησούς. παρά μόνο σε χεῖρας ἐθερά-πευσε· λίγους αρρώστους. Και τι σοφία του δόθηκε. μὴ ἄρτον. ότι δεν υπάρχει προφήτης ἐν τῇ πατρίδι αὐτοῦ καὶ ἐν τοῖς περιφρονημένος. ο γιος της Μαρίας* και αδερφός5 του Ιακώβου* και του Ιωσή* και του Ιούδα* και του Σίμωνα*. μὴ εἰς τὴν ζώνην χαλκόν. (που ακόμα) και δυνάμεις τέτοιες (τέτοια θαύματα) γίνονται από τα χέρια του. διδάσκοντας. Και τον ακολουθούσαν οι μαθητές ἀκολουθοῦσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ του. Α. 7 Καὶ προσκαλεῖται τοὺς Και προσκαλεί τους δώδεκα και άρχισε να τους στέλνει δώδεκα. Και έκανε περιοδεία στα γύρω χωριά κώμας κύκλῳ διδάσκων. ούτε σακίδιο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . να διώχνουν τα δαιμόνια) αὐτοῖς ἐξουσίαν τῶν πνευμάτων τῶν ἀκαθάρτων. 2 καὶ γενομένου σαββάτου ἤρξατο ἐν τῇ συναγωγῇ διδάσκειν· καὶ πολλοὶ ἀκούοντες ἐξεπλήσσοντο λέγο-ντες· Πόθεν τούτῳ ταῦτα; καὶ τίς ἡ σοφία ἡ δοθεῖσα αὐτῷ. αλλά να φορούν σανδάλια (πέδιλα) και να μη 9 ἀλλ’ ὑποδεδεμένους σανντύνονται με δύο χιτώνες6 (πουκάμισα) 5 6 . μηδὲν αἴρωσιν εἰς ὁδὸν εἰ μὴ ούτε καν χάλκινα νομίσματα (μικρής αξίας). οὐδεμίαν δύναμιν ποιῆσαι. Και απορούσε για την απιστία τους (για το κατάντημά 6 καὶ ἐθαύμαζε διὰ τὴν ἀπιστίαν αὐτῶν.Λεξικό στ΄14-30: Αποκεφαλίσεως Ιωάννου Προδρόμου (29 Αυγούστου) 1 Καὶ ἐξῆλθε ἐκεῖθεν καὶ ἦλθεν Και βγήκε (έφυγε) από κει και ήρθε στη δική του εἰς τὴν πατρίδα ἑαυτοῦ· καὶ πατρίδα (Ναζαρέτ). καὶ ἤρξατο αὐτοὺς δυο-δυο και τους έδωσε εξουσία πάνω στα ακάθαρτα ἀποστέλλειν δύο δύο. τους συγγενείς του και από το σπίτι του (την 5 καὶ οὐκ ἠδύνατο ἐκεῖ οικογένεια του).

όταν φεύγετε από κει. Και έλεγε ότι ο Ἡρῴδης· φανερὸν γὰρ ἐγένετο Ιωάννης ο βαπτιστής αναστήθηκε από τους νεκρούς τὸ ὄνομα αὐτοῦ· καὶ ἔλεγεν ὅτι Ἰωάννης ὁ βαπτίζων ἐκ νεκρῶν και εξαιτίας αυτού (του γεγονότος) ενεργούν οι ἠγέρθη. ἠγέρθη ἐκ νεκρῶν. καὶ διὰ τοῦτο (θαυματουργικές) δυνάμεις μέσω αυτού.Λεξικό δάλια. εἷς τῶν προφητῶν. και τους έλεγε: «Όπου κι αν μπείτε (ως φιλοξενούμενοι). 10 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ὅπου ἐὰν εἰσέλθητε εἰς οἰκίαν. εξαιτίας ἀποστείλας ἐκράτησε τὸν της Ηρωδιάδος* της γυναίκας του Φιλίππου* του Ἰωάννην καὶ ἔδησεν αὐτὸν ἐν αδελφού του (Ηρώδη). τινάξτε το χώμα (σκόνη) που είναι κάτω από τα πόδια σας. τὴν γυναῖκα τοῦ ἀδελφοῦ σου. πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθεράπευον. εκεί μείνετε μέχρι να βγείτε (φύγετε) από εκεί (εκείνη την πόλη). Ἰωάννην. 15 ἄλλοι ἔλεγον ὅτι Ἠλίας ἐστίν· Άλλοι έλεγαν ότι ο Ηλίας* είναι. γιατί 14 Καὶ ἤκουσεν ὁ βασιλεὺς είχε γίνει γνωστό το όνομά του. παρά για εκείνη την πόλη (ενν. μα δε μπορούσε. Και άκουσε ο βασιλιάς Ηρώδης* (για τον Ιησού). λόγω της αμετανοησίας των κατοίκων της). 16 ἀκούσας δὲ ὁ Ἡρῴδης εἶπεν Όταν άκουσε λοιπόν ο Ηρώδης (τις διηγήσεις για τον ὅτι Ὃν ἐγὼ ἀπεκεφάλισα Κύριο). ἀνεκτότερον ἔσται Σοδόμοις ἢ Γομόρροις ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως ἢ τῇ πόλει ἐκείνῃ. σαν μαρτυρία γι’ αυτούς(σαν έλεγχό τους). Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς. 13 καὶ δαιμόνια πολλὰ Και δαιμόνια πολλά έβγαζαν και άλειφαν με λάδι ἐξέβαλλον. φυλακῇ διὰ Ἡρῳδιάδα τὴν γυναῖκα Φιλίππου τοῦ ἀδελφοῦ Γιατί έλεγε ο Ιωάννης στον Ηρώδη πως δεν αὐτοῦ ὅτι αὐτὴν ἐγάμησεν. γνωρίζοντας ότι καὶ οὐκ ἠδύνατο· αυτός είναι δίκαιος και άγιος άνδρας και τον . γιατί ο Ηρώδης φοβόταν τον Ιωάννη. είπε: « ο Ιωάννης που εγώ τον αποκεφάλισα. οὗτός ἐστιν· αὐτὸς αυτός είναι. ἐκπορευόμενοι ἐκεῖθεν ἐκτινάξατε τὸν χοῦν τὸν ὑπο-κάτω τῶν ποδῶν ὑμῶν εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· ἀμὴν λέ-γω ὑμῖν. ενώ άλλοι έλεγαν ότι ἄλλοι δὲ ἔλεγον ὅτι προφήτης ὡς είναι προφήτης σαν ένας απ’ τους (άλλους) προφήτες. γιατί την είχε νυμφευτεί. Και όσοι δε σας δεχτούν.36 Κων. 12 Καὶ ἐξελθόντες ἐκή-ρυσσον ἵνα μετανοήσωσι. Η Ηρωδιάδα βέβαια είχε μίσος μέσα της γι’ αυτόν και 19 ἡ δὲ Ἡρῳδιὰς ἐνεῖχεν αὐτῷ καὶ ἤθελεν αὐτὸν ἀπο-κτεῖναι. Α. πιο ανεκτό (υποφερτό) θα είναι για τα Σόδομα ή τα Γόμορρα (η τιμωρία τους δηλαδή θα είναι πιο επιεικής) την ημέρα της Κρίσης. Αλήθεια σας λέω. Και αφού βγήκαν (οι δώδεκα απ’ την πόλη) κήρυτταν στους ανθρώπους (λέγοντάς τους) ναμετανοήσουν. σ’ όποιο σπίτι. Γιατί ο ίδιος ο Ηρώδης είχε στείλει να συλλάβουν τον 17 αὐτὸς γὰρ ὁ Ἡρῴδης Ιωάννη και τον έδεσε (έκλεισε) στη φυλακή. επιτρέπεται να έχει (να συζεί με) τη γυναίκα του 18 ἔλεγε γὰρ ὁ Ἰωάννης τῷ Ἡρῴδῃ ὅτι Οὐκ ἔξεστί σοι ἔχειν αδελφού του. ἐκεῖ μένετε ἕως ἂν ἐξέλθητε ἐκεῖθεν· 11 καὶ ὅσοι ἐὰν μὴ δέξωνται ὑμᾶς μηδὲ ἀκούσωσιν ὑμῶν. καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλούς αρρώστους και τους θεράπευαν. ἐνεργοῦσιν αἱ δυνάμεις ἐν αὐτῷ. καὶ μὴ ἐνδεδύσθαι δύο χιτῶνας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ήθελε να τον σκοτώσει. ούτε σας ακούσουν.

Και το κορίτσι έδωσε αυτό (το τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ ἐπὶ πίνακι κεφάλι) στη μητέρα της. εἰδὼς αὐτὸν ἄνδρα δίκαιον καὶ ἅγιον. με ὃ ἐὰν θέλῃς.» δῷς ἐξαυτῆς ἐπὶ πίνακι τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ Και παρόλο που έγινε λυπημένος (είχε λυπηθεί) ο βαπτιστοῦ. βασιλιάς . καὶ συνετήρει αὐτόν καὶ ἀκούσας αὐτοῦ πολλὰ ἐποίει καὶ ἡδέως αὐτοῦ ἤκουε. όταν (δηλαδή) ο Ηρώδης έκανε τραπέζι για τα γενέθλια του στους μεγάλους 21 καὶ γενομένης ἡμέρας (άρχοντες) του και στους χιλίαρχους (στρατηγούς) και εὐκαίρου.37 Κων. 23 καὶ ὤμοσεν αὐτῇ ὅτι Ὅ ἐάν μέχρι και το μισό μου βασίλειο. Και ήρθε η κατάλληλη μέρα. καὶ τὸ κοράσιον ἔδωκεν αὐτὴν Και όταν (το) άκουσαν (έμαθαν) οι μαθητές του τῇ μητρὶ αὐτῆς. δε 26 καὶ περίλυπος γενόμενος ὁ θέλησε να αθετήσει (να μην τηρήσει) την υπόσχεσή βασιλεὺς.τι κι αν ζητήσεις θα στο δώσω. τοῖς μεγιστᾶσιν αὐτοῦ καὶ τοῖς χιλιάρχοις καὶ τοῖς πρώτοις τῆς Γαλιλαίας. καὶ δώσω σοι. με βιασύνη (πλησίασε) 25 καὶ εἰσελθοῦσα εὐθέως μετὰ προς το βασιλιά και του ζήτησε λέγοντας: «θέλω να σπουδῆς πρὸς τὸν βασιλέα δώσεις σε μένα (αυτή τη στιγμή). Α. ήρθαν και πήραν το σώμα του και το έβαλαν 29 καὶ ἀκούσαντες οἱ μαθηταὶ σ’ ένα μνημείο (μνήμα).Λεξικό διατηρούσε στη ζωή (του επέτρεπε να ζει ) και όταν τον άκουσε. Όταν λοιπόν μπήκε η κόρη αυτής της Ηρωδιάδος και 22 καὶ εἰσελθούσης τῆς αφού χόρεψε και άρεσε στον Ηρώδη και στους θυγατρὸς αὐτῆς τῆς Ἡρῳδιάδος συνδαιτυμόνες (καλεσμένους). ὅτε Ἡρῴδης τοῖς γενεσίοις αὐτοῦ δεῖπνον ἐποίει στους πρώτους (προύχοντες) της Γαλιλαίας. καὶ ἤνεγκε το έδωσε στο κορίτσι. έκανε πολλά (απ’ αυτά που του είπε) και τον άκουγε ευχάριστα. 27 καὶ εὐθέως ἀποστείλας ὁ (σωματοφύλακα-δήμιο). και εγώ θα στο τῷ Ἡρῴδῃ καὶ τοῖς δώσω.» συνανακειμένοις. εἶπεν ὁ βασιλεὺς τῷ κορασίῳ· Αἴτησόν Και της ορκίστηκε: « Ό. (Ιωάννη). καὶ ἔδωκεν αὐτὴν τῷ κορασίῳ. Και αυτός αφού έφυγε. με αἰτήσῃς δώσω σοι ἕως Αυτή αφού βγήκε (απ’ την αίθουσα) είπε στη μητέρα ἡμίσους τῆς βασιλείας μου.» Τὴν κεφαλὴν Ἰωάννου τοῦ βαπτιστοῦ. διὰ τοὺς ὅρκους καὶ τοὺς συνανακειμένους οὐκ του. είπε ο βασιλιάς στο καὶ ὀρχησαμένης καὶ ἀρεσάσης κορίτσι: « Ζήτησέ μου ότι κι αν θέλεις.» Αυτή είπε: «Το κεφάλι του αὐτῆς· Τί αἰτήσομαι; ἡ δὲ εἶπε· βαπτιστή. τον αποκεφάλισε μέσα στη 28 ὁ δὲ ἀπελθὼν ἀπεκεφά-λισεν φυλακή και έφερε το κεφάλι του πάνω σ’ ένα πιάτο και αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 20 ὁ γὰρ Ἡρῴδης ἐφοβεῖτο τὸν Ἰωάννην. ἐπέταξεν ἐνεχθῆναι τὴν κεφαλὴν αὐτοῦ. διέταξε να του φέρει το βασιλεὺς σπεκουλάτωρα κεφάλι του (Ιωάννη). το κεφάλι του Ιωάννη ᾐτήσατο λέγουσα· Θέλω ἵνα μοι του βαπτιστή σ’ ένα πιάτο. Και αμέσως στέλνοντας ο βασιλιάς έναν στρατιώτη ἠθέλησεν αὐτὴν ἀθετῆσαι. εξαιτίας των όρκων και των καλεσμένων. . 24 ἡ δὲ ἐξελθοῦσα εἶπε τῇ μητρὶ της: «Τι να ζητήσω. Και αμέσως μπήκε (η κόρη).

καὶ ἔθηκαν αὐτὸ ἐν Και μαζεύονται (ξανά) οι απόστολοι προς τον Ιησού μνημείῳ. 32 καὶ ἀπῆλθον εἰς ἔρημον τόπον ἐν πλοίῳ κατ’ ἰδίαν. ὅτι ἦσαν ὡς πρόβατα κηρύττει). καὶ ἀνα-παύεσθε ὀλίγον· δεν ευκαιρούσαν. και άρχισε να τους διδάσκει πολλά (να πολὺν ὄχλον καὶ ἐσπλαγχνίσθη ἐπ’ αὐτοῖς. καὶ ὅσα Και τους είπε: «Ελάτε εσείς μόνοι σας σ’ έναν έρημο ἐποιήσαν καὶ ὅσα ἐδίδαξαν. καὶ ἀπήγγειλαν αὐτῷ πάντα. Και έφυγαν για έναν έρημο τόπο με πλοίο μόνοι τους. πολλοί και έτρεξαν εκεί από όλες τις πόλεις πεζοί και καὶ ἐπέγνωσαν αὐ-τοὺς πολλοί. καὶ πεζῇ ἀπὸ πασῶν τῶν πόλεων συνέδρα-μον ἐκεῖ καὶ προῆλθον αὐ-τοὺς καὶ συνῆλθον Βγαίνοντας ο Ιησούς (στην ακτή). και ούτε να φάνε αὐτοὶ κατ’ ἰδίαν εἰς ἔρημον τόπον. Όμως τους είδαν να πηγαίνουν και τους αναγνώρισαν 33 καὶ εἶδον αὐτοὺς ὑπαγο-ντας. ομάδες-ομάδες. καὶ οὐδὲ φαγεῖν εὐκαίρουν. γιατί ήταν σαν πρόβατα που δεν 34 Καὶ ἐξελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἶδεν έχουν βοσκό.» Και αφού έμαθαν (είδαν) λένε: «Πέντε και δυο 38 ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Πόσους ψάρια. τους σπλαχνίστηκε. καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἀπελθόντες ἀγοράσωμεν δηναρίων διακοσίων ἄρτους καὶ δῶμεν (Ο Ιησούς) τους λέει: «Πόσα ψωμιά έχετε. . τους πρόλαβαν και μαζεύτηκαν κοντά τους.Λεξικό αὐτοῦ ἦλθον καὶ ἦραν τὸ πτῶμα αὐτοῦ.38 Κων. δύο ἰχθύας. και αυτά που έκαναν και 30 Καὶ συνάγονται οἱ ἀπό. ἵνα κτήματα και χωριά.» ἀπελθόντες εἰς τοὺς κύκλῳ ἀγροὺς καὶ κώμας ἀγορά-σωσιν (Ο Ιησούς ) απαντώντας τους λέει: «Δώστε τους εσείς ἑαυτοῖς ἄρτους· τί γὰρ φάγωσιν να φάνε. γιατί δεν έχουν τι να φάνε. και του ανήγγειλαν όλα. τόπο να αναπαυθείτε λίγο. καὶ γνόντες λέγουσι· Πέντε. Πάτε και αὐτοῖς φαγεῖν; δείτε. ἦσαν γὰρ οἱ ἐρχόμενοι καὶ οἱ ὑπάγοντες πολλοί. να αγοράσουμε με διακόσια δηνάρια ψωμιά και να 37 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· τους δώσουμε να φάνε. Α. έρχονται κοντά του οι 35 Καὶ ἤδη ὥρας πολλῆς μαθητές του και του λένε: «Είναι έρημος ο τόπος και γενομένης προσελθόντες αὐτῷ οἱ ήδη πέρασε πολύ η ώρα. καὶ Και τους διέταξε να τους βάλουν να καθίσουν όλους . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .αυτά που δίδαξαν (κατά την περιοδεία τους). είδε πολύ κόσμο και πρὸς αὐτόν. πάνω στο χλωρό χορτάρι. μὴ ἔχοντα ποιμένα καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς πολλά. Και αφού πέρασε πολλή ώρα.» Και (οι μαθητές) του λένε: «Να φύγουμε και οὐκ ἔχουσιν.» (Τα είπε αυτά) γιατί ήταν 31 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Δεῦτε ὑμεῖς πολλοί που έρχονταν και έφευγαν . στολοι πρὸς τὸν Ἰησοῦν. μαθηταὶ αὐτοῦ λέγουσιν ὅτι Ἔρημός ἐστιν ὁ τόπος καὶ ἤδη Άφησέ τους (να φύγουν) για να αγοράσουν για τον ὥρα πολλή· εαυτό τους ψωμί πηγαίνοντας στα γύρω αγρο36 ἀπόλυσον αὐτούς.» ἄρτους ἔχετε; ὑπάγετε καὶ ἴδετε.» Δότε αὐτοῖς ὑμεῖς φαγεῖν.

ομάδες-ομάδες. μαθητὰς αὐτοῦ ἐμβῆναι εἰς τὸ πλοῖον καὶ προάγειν εἰς τὸ πέραν πρὸς Βηθσαϊδάν. γιατί ο άνεμος ήταν 48 καὶ ἰδὼν αὐτοὺς βασανι. νυκτὸς ἔρχεται πρὸς αὐτοὺς Αυτοί μόλις τον είδαν να περπατάει στη θάλασσα. των συμπόσια ἐπὶ τῷ χλωρῷ χόρτῳ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ κατέκλασε τοὺς ἄρτους καὶ όλους. (τρομαγμένα). περιπατῶν ἐπὶ τῆς θαλάσσης. Α. πλοῖον ἐν μέσῳ τῆς θαλάσσης. γέμιζαν) δώδε-κα κοφίνια και απ’ τα ψάρια (ενν. και 43 καὶ ἦραν κλασμάτων από τα ψωμιά). μέχρις ότου αυτός απολύσει τον κόσμο.μ. εκατό ή των πενήντα.Λεξικό 39 καὶ ἐπέταξεν αὐτοῖς ἀνακλῖναι πάντας συμπόσια Και ξάπλωσαν (σαν) σε παρτέρια. άνδρες. ἰχθύας ἐμέρισε πᾶσι.). την ώρα της τέταρτης νυχτερινής βάρδιας ζομένους ἐν τῷ ἐλαύνειν· ἦν γὰρ ὁ ἄνεμος ἐναντίος αὐ-τοῖς· καὶ (3-6 π. 49 οἱ δὲ ἰδόντες αὐτὸν περιπατοῦντα ἐπὶ τῆς θαλάσσης ἔδοξαν φάντασμα εἶναι. ἕως Και αφού τους άφησε. τα μοίρασε σ’ εἰς τὸν οὐρανὸν εὐλόγησε.39 Κων. νόμισαν ότι είναι φάντασμα και φώναξαν δυνατά καὶ ἤθελε παρελθεῖν αὐτούς. ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς ἵνα παραθῶσιν αὐτοῖς. 40 καὶ ἀνέπεσον πρασιαὶ πρασιαὶ ἀνὰ ἑκατὸν καὶ ἀνὰ Και παίρνοντας τα πέντε ψωμιά και τα δύο ψάρια.αντίθετος. μη 50 πάντες γὰρ αὐτὸν εἶδον καὶ φοβάστε. όπως και τα δύο ψάρια. προς τη 45 Καὶ εὐθέως ἠνάγκασε τοὺς Βηθσαΐδα*. καὶ Και αυτοί που έφαγαν τα ψωμιά ήταν πέντε χιλιάδες ἀπὸ τῶν ἰχθύων. έρχεται προς το μέρος τους περπατώντας περὶ τετάρτην φυ-λακὴν τῆς πάνω στη θάλασσα και ήθελε να τους προσπεράσει. πεντήκοντα. θάλασσας (λίμνης) και αυτός ήταν μόνος του στη 47 καὶ ὀψίας γενομένης ἦν τὸ στεριά. καὶ γιατί όλοι τον είδαν και ταράχτηκαν. Και αμέσως ἀνέκραξαν· μίλησε μαζί τους και τους είπε: «Θάρρος! Εγώ είμαι. δώδεκα κοφίνους πλήρεις. αφού κοίταξε στον ουρανό (τα) ευλόγησε και έκοψε τα 41 καὶ λαβὼν τοὺς πέντε ἄρτους ψωμιά και έδινε στους μαθητές να τους τα καὶ τοὺς δύο ἰχθύας ἀναβλέψας προσφέρουν. πήγε προς το βουνό να αὐτὸς ἀπολύσῃ τὸν ὄχλον· προσευχηθεί. 42 καὶ ἔφαγον πάντες καὶ Και σήκωσαν (μάζεψαν) κομμάτια (περισσεύματα που ἐχορτάσθησαν. πλοίο και να πάνε στην απέναντι ακτή.» ἐταράχθησαν· καὶ εὐθέως ἐλάλησε μετ’ αὐτῶν καὶ λέγει Και ανέβηκε προς το μέρος τους στο πλοίο και . καὶ τοὺς δύο Και έφαγαν όλοι και χόρτασαν. δυσκολεύονται) πλέοντας. 44 καὶ ἦσαν οἱ φαγόντες τοὺς Και αμέσως ανάγκασε τους μαθητές του να μπουν στο ἄρτους πεντακισχίλιοι ἄνδρες. Και βλέποντάς τους να βασανίζονται (να καὶ αὐτὸς μόνος ἐπὶ τῆς γῆς. 46 καὶ ἀποταξάμενος αὐτοῖς ἀπῆλθεν εἰς τὸ ὄρος Και όταν έγινε βράδυ το πλοίο ήταν στη μέση της προσεύξασθαι.

σε χωριά ή πόλεις ή στις ἤκουον ὅτι ἐκεῖ ἐστι· αγροτικές περιοχές. περιοχή της Γεννησαρέτ*. καὶ ἐκόπασεν ὁ ἄνεμος· Γιατί δεν είχαν καταλάβει τι συνέβη με τα ψωμιά. καὶ λίαν ἐκ περισσοῦ ἐν ἑαυτοῖς επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη.) 52 οὐ γὰρ συνῆκαν ἐπὶ τοῖς ἄρτοις. ἐγώ εἰμι. απορούσαν και θαύμαζαν μέσα τους. 53Καὶ διαπεράσαντες ἀπῆλθον ἐπὶ τὴν γῆν Γεννησαρὲτ καὶ Όταν έβγαιναν από το πλοίο. αναγνώρισαν (ότι είναι ο Κύριος). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 51 καὶ ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον πρὸς αὐτοὺς. Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) 4.40 Κων. έβαζαν τους ασθενείς στις αγορές 56καὶ ὅπου ἂν εἰσεπορεύετο εἰς (πλατείες) και τον παρακαλούσαν να ακουμπήσουν κώμας ἢ πόλεις ἢ ἀγροὺς. ἐπὶ τοῖς κραβάττοις τοὺς κακῶς ἔχοντας περιφέ-ρειν ὅπου Και όπου κι αν έμπαινε. 24-30 στ. σώζονταν (γιατρεύονταν). 14-23 στ. και όσοι τον ἀσθενοῦντας καὶ παρεκάλουν ακουμπούσαν.Λεξικό αὐτοῖς· Θαρσεῖτε. 54 καὶ ἐξελθόντων αὐτῶν ἐκ τοῦ Έτρεχαν σ’ όλα εκείνα τα περίχωρα (διαδίδοντας την πλοίου εὐθέως ἐπιγνόντες αὐτὸν είδηση) και άρχισαν να περιφέρουν τους αρρώστους 55 περιέδραμον ὅλην τὴν πάνω στα κρεβάτια. αὐτὸν ἵνα κἂν τοῦ κρασπέδου τοῦ ἱματίου αὐτοῦ ἅψωνται· καὶ ὅσοι ἂν ἥπτοντο αὐτοῦ. μὴ σταμάτησε ο άνεμος κι αυτοί πολύ περισσότερο φοβεῖσθε. ἐν ταῖς ἀγοραῖς ἐτίθεσαν τοὺς (αγγίξουν) έστω την άκρη του ρούχου του.1-13 στ. Θεραπεία κωφαλάλου στ. Κεφάλαιο ζ΄ (7ο) Ενότητες εβδόμου κεφαλαίου 1. Α. φωτιστεί ακόμα από το Άγιο πνεύμα. Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου 2. (Δεν είχαν ἐξίσταντο καὶ ἐθαύμαζον. 31-37 . Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας 3. εκεί όπου άκουγαν ότι βρίσκεται περίχωρον ἐκείνην καὶ ἤρ-ξαντο (ο Κύριος). ἐσῴζοντο. ελλιμενίστηκαν( έριξαν άγκυρα). επειδή αμέσως τον προσωρμίσθησαν. ἀλλ’ ἦν αὐτῶν ἡ καρδία Και αφού διέσχισαν τη λίμνη πέρασαν στην απέναντι πεπωρωμένη.

ιε΄10-20 στίχοι 24-30: Μτθ. να τρώνε ψωμί τους κατηγόρησαν. Μτθ. ἐμέμ-ψαντο· κι επειδή είδαν μερικούς απ’ τους μαθητές του με ακάθαρτα χέρια. ια΄38. ἀλλ’ ἀνίπτοις χερσὶν ἐσθίουσι τὸν ἄρτον; 6 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς ὅτι Καλῶς προεφήτευσεν Ἡσα-ΐας περὶ ὑμῶν τῶν ὑποκριτῶν. ιε΄1-9 στίχοι 14-23: Μτθ. όπως είναι γραμμένο: (δηλαδή) αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά (ενν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ιε΄29-31 στίχοι 6-7: Ησαΐας κθ΄13 στίχος 10: Έξοδος κα΄15-16 1Καὶ συνάγονται πρὸς αὐτὸν οἱ Και μαζεύτηκαν κοντά του οι Φαρισαίοι και μερικοί Φαρισαῖοι καί τινες τῶν από τους γραμματείς που ήλθαν από τα Ιεροσόλυμα. διδάσκοντες διδασκαλίας ἐντάλματα ἀνθρώπων.» Αυτός απαντώντας τους είπε: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για σας τους υποκριτές. 3 οἱ γὰρ Φαρισαῖοι καὶ πάντες γιατί οι Φαρισαίοι και όλοι οι Ιουδαίοι. ἐὰν μὴ πυγμῇ τα χέρια τους με το εξωτερικό μέρος της παλάμης. 8 ἀφέντες γὰρ τὴν ἐντολὴν τοῦ γιατί αφήνετε την εντολή του Θεού και κρατάτε την 7 . τυπικά). οὐκ 7 ἐσθίουσι. αν δεν πλύνουν οἱ Ἰουδαῖοι. αλλά με άπλυτα χέρια τρώνε το ψωμί τους. δηλαδή άπλυτα. Και απ’ την αγορά (όταν γυρίσουν) αν δε βουτηχτούν στο νερό δεν τρώνε. τοῦτ’ ἔστιν ἀνίπτοις. μάταια (ανώφελα) με σέβονται αφού διδάσκουν διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές. ἐὰν μὴ βαπτίσωνται. ἐσθίοντας ἄρτους. ἡ δὲ καρδία αὐτῶν πόρρω ἀπέχει ἀπ’ ἐμοῦ· 7 μάτην δὲ σέβονταί με. Και άλλα πολλά έκαναν (τηρώντας παραδόσεις) που παρέλαβαν (από γενιά σε γενιά) να τηρούν. κρατοῦντες τὴν τρώνε κρατώντας την παράδοση των πρεσβυτέρων*. παράδοσιν τῶν πρεσβυ-τέρων· 4 καὶ ἀπὸ ἀγορᾶς. βαπτι-σμοὺς ποτηρίων καὶ ξεστῶν καὶ χαλκίων καὶ κλινῶν· 5ἔπειτα ἐπερωτῶσιν αὐτὸν οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ γραμ-ματεῖς· Διατί οὐ περιπατοῦ-σιν οἱ μαθηταί σου κατὰ τὴν παράδοσιν τῶν πρεσβυτέ-ρων.41 Κων. Α. γραμματέων ἐλθόντες ἀπὸ Ἱεροσολύμων· 2 καὶ ἰδόντες τινὰς τῶν μαθητῶν αὐτοῦ κοιναῖς χερ-σί. ὡς γέγραπται· οὗτος ὁ λαὸς τοῖς χείλεσί με τιμᾷ.Λεξικό Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-13: Λουκ. δεν νίψωνται τὰς χεῖρας. (όπως ) πλύσιμο ποτηριών και σκευών και χάλκινων (σκευών) και κρεβατιών (ανακλίντρων). Έπειτα τον ρωτάνε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς: «Γιατί δεν βαδίζουν οι μαθητές σου σύμφωνα με την παράδοση των πρεσβυτέρων. αλλά η καρδιά τους είναι μακριά από μένα. εξωτερικά. οὐκ ἐσθίουσι· καὶ ἄλλα πολλά ἐστιν ἃ παρέλαβον κρατεῖν.

9 καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Καλῶς και τους έλεγε: «Καλά κάνετε και δεν τηρείτε την ἀθετεῖτε τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ εντολή του Θεού για να τηρήσετε τη δική σας ἵνα τὴν παράδοσιν ὑμῶν παράδοση (ειρωνεία) ! τηρήσητε. (ο Ιησούς φέρνει κι άλλο παράδειγμα υποκρισίας τους) 10 Μωϋσῆς γὰρ εἶπε· τίμα τὸν πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου· Ο Μωϋσής* είπε: να τιμάς τον πατέρα σου και τη καί· ὁ κακολογῶν πατέρα ἢ μητέρα σου και (ότι) αυτός που κακολογεί τον πατέρα του ή τη μητέρα του πρέπει να θανατώνεται. τον ρωτούσαν οι μαθητές του για την ἀπὸ τοῦ ὄχλου. βαπτισμοὺς και ποτηριών και διάφορα άλλα τέτοια πολλά κάνετε ξεστῶν καὶ πο-τηρίων. που εσείς οι ίδιοι παραδώσατε (δηλ.42 Κων. ὅ ἐστι. Αν κανείς έχει αυτιά (πρόθυμα) ας ακούει. Και πολλά παρόμοια πράγματα κάνετε.» 14 Καὶ προσκαλεσάμενος πάντα Και αφού προσκάλεσε όλο το πλήθος τους έλεγε: τὸν ὄχλον ἔλεγεν αὐτοῖς· «Ακούστε με όλοι και καταλάβετε (αυτά που θα σας Ἀκούετέ μου πάντες καὶ συνίετε. πω): 15 οὐδέν ἐστιν ἔξωθεν τοῦ Δεν υπάρχει κανένα πράγμα που να μπαίνει απ’ έξω ἀνθρώπου εἰσπορευόμενον εἰς (ως τροφή) στον άνθρωπο και να μπορεί να τον κάνει αὐτὸν ὃ δύναται αὐτόν κοινό (ακάθαρτο). δῶρον. Και τους λέει : «Ακόμα κι εσείς είστε ανίκανοι να 18 καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὕτω καὶ ὑμεῖς ἀσύνετοί ἐστε; οὔπω καταλάβετε. αλλά αυτά που βγαίνουν (ενν. αντί βοήθειας στους γονείς του).Λεξικό Θεοῦ κρατεῖτε τὴν παράδοσιν ανθρώπινη παράδοση. ἀλλὰ τὰ την ακάθαρτη καρδιά). 12 καί οὐκέτι ἀφίετε αὐτὸν και τότε δεν τον αφήνετε να κάνει τίποτα για τον οὐδὲν ποιῆσαι τῷ πατρὶ αὐτοῦ ἢ πατέρα του ή τη μητέρα του (επειδή έχει ιερό…τάμα!). τῇ μητρί αὐτοῦ. (δηλαδή) πλυσίματα σκευών τῶν ἀνθρώπων. είναι αυτά που κάνουν ἐκπορευόμενά ἐστι τὰ κοινοῦντα ακάθαρτο τον άνθρωπο.» 16 εἴ τις ἔχει ὦτα ἀκούειν ἀκουέτω. απ’ κοινῶσαι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . μητέρα θανάτῳ τελευτάτω· 11 ὑμεῖς δὲ λέγετε· ἐὰν εἴπῃ ἄνθρωπος τῷ πατρὶ ἢ τῇ μητρί. τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. πάρεις από μένα (Κορβάν σημαίνει δώρο στο Θεό. που σημαίνει δώρο που θα ἐμοῦ ὠφεληθῇς. ακυρώνοντας (αχρηστεύοντας) το λόγο του Θεού με 13 ἀκυροῦντες τὸν λόγον τοῦ Θεοῦ τῇ παραδόσει ὑμῶν ᾗ την παράδοση σας.τι μπαίνει απ’ νοεῖτε ὅτι πᾶν τὸ ἔξωθεν έξω (μέσω του στόματος) στον άνθρωπο. δεν μπορεί εἰσπορευόμενον εἰς τὸν αυτό να τον κάνει ακάθαρτο. παρεδώκατε· καὶ παρόμοια οι ίδιοι με σας παλιότεροι πρε-σβύτεροι-γραμματείς). ἐπηρώτων αὐτὸν οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ περὶ τῆς παραβολή (το νόημά της). καὶ ἄλλα (κρατάτε). τὸν ἄνθρωπον. Ενώ εσείς λέτε : Αν πει ο άνθρωπος στον πατέρα του ή κορβᾶν. ὃ ἐὰν ἐξ στη μητέρα του Κορβάν. παραβολῆς. ἄνθρωπον οὐ δύναται αὐτὸν . Δεν καταλαβαίνετε πως ό. Α.» παρόμοια τοιαῦτα πολλὰ ποιεῖτε. Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι (φεύγοντας) απ’ το 17 Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν εἰς οἶκον πλήθος.

ἀφροσύνη· Όλα αυτά τα πονηρά από μέσα προέρχονται και 23 πάντα ταῦτα τὰ πονηρὰ ἔσωθεν ἐκπορεύεται καὶ κοινοῖ κάνουν ακάθαρτο τον άνθρωπο (απέναντι του Θεού). (αλλά) 28 ἡ δὲ ἀπεκρίθη καὶ λέγει και τα σκυλάκια κάτω απ’ το τραπέζι τρώνε από τα αὐτῷ· Ναί. ο δόλος (η 22κλοπαί. η υπερηφάνεια. Και αυτή απάντησε και του είπε: «Ναι Κύριε. Συροφοινίκισσα στην καταγωγή. πλεονεξίαι. Έχει βγει το δαιμόνιο απ’ την κόρη . καὶ οὐκ ἠδυνήθη λαθεῖν.» τὸν ἄνθρωπον. έπεσε (γονατιστή) στα πόδια του. μοιχεῖαι. η βλασφημία. Ο Ιησούς όμως της είπε: «Άφησε πρώτα να χορτάσουν 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῇ· Ἄφες τα τέκνα (παιδιά-Ισραηλίτες). οἱ κακοὶ ἐκπο-ρεύονται. το 19 ὅτι οὐκ εἰσπορεύεται αὐ-τοῦ εἰς τὴν καρδίαν. ἐκεῖνο κοινοῖ τὸν ἄνθρωπον. ἠρώτα αὐτὸν ἵνα τὸ δαιμόνιον ἐκβάλῃ ἐκ τῆς θυγατρὸς αὐτῆς. οι φόνοι. Κύριε· καὶ τὰ ψίχουλα (που πέφτουν) των παιδιών. φόνοι. καὶ εἰσελθὼν εἰς οἰκίαν οὐδένα ἤθελε γνῶναι. πονηρός.όπου δεν ήθελε κανείς να το ξέρει. δόλος.θ. 25 ἀκούσασα γὰρ γυνὴ περὶ Γιατί όταν άκουσε μια γυναίκα γι’ αυτόν.» (Τους) έλεγε βέβαια: «Αυτό που βγαίνει απ’ τον 20 ἔλεγε δὲ ὅτι τὸ ἐκ τοῦ άνθρωπο. τις ουσίες τους. 26 ἡ δὲ γυνὴ ἦν Ἑλληνίς.}). καὶ εἰς τὸν ἀφεδρῶνα ἐκπορεύεται. γιατί δεν είναι σωστό να πρῶτον χορτασθῆναι τὰ τέκνα· οὐ γάρ ἐστι καλὸν λαβεῖν τὸν πάρουμε το ψωμί των παιδιών (μας) και να το δώσουμε ἄρτον τῶν τέκνων καὶ τοῖς στα σκυλάκια (εθνικούς). ἀσέλγεια. η ασέλγεια (ηθική παραλυσία {Π. ὀφθαλμὸς απάτη). Α.» κυνάρια ὑποκάτω τῆς τραπέζης ἐσθίουσιν ἀπὸ τῶν ψιχίων τῶν παιδίων. οι πλεονεξίες.» κυναρίοις βαλεῖν. Και από εκεί ξεκίνησε και πήγε στα σύνορα της Τύρου και της Σιδώνας. ἀλλὰ εἰς τὴν κοιλίαν.43 Κων. Γιατί μέσα απ’ την καρδιά των ανθρώπων προέρχονται 21ἔσωθεν γὰρ ἐκ τῆς καρδίας οι κακές σκέψεις των ανθρώπων. πονηρίαι. η τρέλα. βλασφη-μία. την 29 καὶ εἶπεν αὐτῇ· Διὰ τοῦτον πίστη της) πήγαινε.Ν. οι τῶν ἀνθρώπων οἱ διαλογισμοὶ πορνείες. ἀνθρώπου ἐκπορευόμενον. ἐλθοῦσα προσέπεσε πρὸς τοὺς πόδας αὐτοῦ· Αυτή η γυναίκα ήταν Ελληνίδα (ειδωλολάτρισσα). αλλά δεν μπορούσε να κρυφτεί (δεν μπόρεσε να ξεφύγει της προσοχής των ανθρώπων {Ι. αλλά στην κοιλιά και (από εκεί) βγαίνει στο αποχωρητήριο και έτσι καθαρίζει (αφήνει καθαρά) όλα τα φαγητά (ενν. κα-θαρίζον πάντα τὰ βρώματα. πορνεῖαι. Μπήκε σ’ ένα σπίτι . ὑπερηφανία.}.Λεξικό κοινῶσαι; Πως δεν μπαίνει (αυτό) στην καρδιά του. ενν. 24 Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἀπῆλθεν εἰς τὰ μεθόρια Τύρου καὶ Σιδῶνος. της οποίας το αὐτοῦ. Οι κλοπές. Και του ζητούσε να Συροφοινίκισσα τῷ γένει· καὶ βγάλει το δαιμόνιο από την κόρη της. ήρθε (κοντά του) κι αὐτῆς πνεῦμα ἀκάθαρτον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Τ. οι μοιχείες. εκείνο μπορεί να τον κάνει ακάθαρτο. οι πονηρίες.Κ. ἧς εἶχε τὸ θυγάτριον κοριτσάκι είχε πνεύμα ακάθαρτο. Και της είπε: «Γι’ αυτά τα λόγια (που είπες. πονηρό μάτι. τις χρήσιμες για τον οργανισμό).

000 2. Και αφού τον πήρε (παράμερα) απ’ τον κόσμο 33 καὶ ἀπολαβόμενος αὐτὸν ιδιαιτέρως. αὐτῆς εὗρε τὸ παιδίον βεβλημένον ἐπὶ τὴν κλίνην καὶ τὸ δαιμόνιον ἐξελη-λυθός. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. Και όταν έφυγε για το σπίτι της. καὶ ἐλάλει ὀρθῶς. Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. και αμέσως άνοιξαν τ’ αυτιά του (η ακοή) και λύθηκε 35 καὶ εὐθέως διηνοίχθησαν το δέσιμο της γλώσσας του και μιλούσε σωστά. 36 καὶ διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ εἴπωσιν· ὅσον δὲ αὐτὸς (αλλά) όσο αυτός διέταζε. αὐτοῦ. βρήκε το παιδί 30 καὶ ἀπελθοῦσα εἰς τὸν οἶκον ξαπλωμένο στο κρεβάτι και το δαιμόνιο να έχει φύγει. ὅ ἐστι διανοίχθητι. Κεφάλαιο η΄ (8ο) Ενότητες ογδόου κεφαλαίου 1. αναστέναξε και 34 καὶ ἀναβλέψας εἰς τὸν του λέει: «εφφαθά». Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση στ. και τους κωφούς κάνει να πάντα πεποίηκε· καὶ τοὺς ακούνε και τους μουγκούς να μιλάνε. τοὺς δακτύλους αὐτοῦ εἰς τὰ ὦτα άγγιξε τη γλώσσα του. καὶ πτύσας ἥψατο τῆς γλώσσης αὐτοῦ.Λεξικό τὸν λόγον ὕπαγε· ἐξελήλυθε τὸ σου.» δαιμόνιον ἐκ τῆς θυγατρός σου.» κωφοὺς ποιεῖ ἀκούειν καὶ τοὺς ἀλάλους λαλεῖν. ήρθε προς τη θάλασσα (λίμνη) της Γαλιλαίας ὁρίων Τύρου καὶ Σιδῶνος ἦλθε (περνώντας) μέσα απ’ τα σύνορα της Δεκάπολης. περισσότερον ἐκή-ρυσσον. πρὸς τὴν θάλασσαν τῆς Γαλιλαίας ἀνὰ μέσον τῶν ὁρίων Δεκαπόλεως. Και τους διέταξε να μην πουν (αυτό) σε κανέναν. αὐτὸν ἵνα ἐπιθῇ αὐτῷ τὴν χεῖρα. οὐρανὸν ἐστέναξε καὶ λέγει αὐτῷ· Ἐφφαθά. Και του φέρνουν έναν κωφό και μουγκό (κωφάλαλο) 32 καὶ φέρουσιν αὐτῷ κωφὸν μογιλάλον καὶ παρακαλοῦ-σιν και τον παρακαλούν να βάλει πάνω του το χέρι. πολύ περισσότερο (αυτοί) αὐτοῖς διεστέλλετο. Και πάλι αφού έφυγε απ’ τα σύνορα Τύρου και 31 Καὶ πάλιν ἐξελθὼν ἐκ τῶν Σιδώνας. Και κοιτώντας πάνω προς τον ουρανό. αὐτοῦ αἱ ἀκοαί καὶ ἐλύθη ὁ δεσμὸς τῆς γλώσσης αὐτοῦ. 10-21 . 37 καὶ ὑπερπερισσῶς Και περισσότερο εκπλήττονταν (θαύμαζαν) λέγοντας: ἐξεπλήσσοντο λέγοντες· Καλῶς «Όλα καλά (τα) έχει κάνει . 1-9 στ. έβαλε τα δάχτυλά του στα αυτιά του ἀπὸ τοῦ ὄχλου κατ’ ἰδίαν ἔβαλε (κωφάλαλου) και αφού έφτυσε (στο δάχτυλό του).44 Κων. που είναι (σημαίνει) «ανοίξου!». μᾶλλον κήρυτταν (διακήρυτταν αυτοί που είδαν το θαύμα).

22-26 στ. 6. και εάν τους αφήσω να φύγουν νηστικούς για το ἐκλυθήσονται ἐν τῇ ὁδῷ· τινὲς σπίτι τους. 27-29 στ.» γὰρ αὐτῶν ἀπὸ μακρόθεν ἥκασι. 5. γιατί ὅτι ἤδη ἡμέραι τρεῖς προσμένουσί παραμένουν μαζί μου τρεις μέρες και δεν έχουν τι να μοι καὶ οὐκ ἔχουσι τί φάγωσι· φάνε. Ιησούς τους μαθητές του. προσκαλώντας ο ἐχόντων τί φάγωσι.. Α. 34-38 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-9: Μαρκ. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών στ. 30-33 στ. θ΄18-21. ιε΄32-39 στίχοι 10-21:Μτθ. «Σπλαχνίζομαι (συμπονώ) τον κόσμο. γιατί μερικοί έχουν έρθει από μακριά. θ΄23-26. Μτθ.45 Κων. Λουκ. 4 καὶ ἀπεκρίθησαν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Πόθεν τούτους Και του απάντησαν οι μαθητές του: «Από πού (με τι) . ιστ΄24-27 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες η΄34-38: Κυριακή Γ΄ Νηστειών και Κυριακή μετά την Ύψωση του Τιμίου ………. τους λέει: προσκαλεσάμενος ὁ Ἰησοῦς τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ λέγει αὐτοῖς· 2 Σπλαγχνίζομαι ἐπὶ τὸν ὄχλον. ιστ΄13-20 στίχοι 31-33: Μτθ.Σταυρού (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) 1 Ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις πάλιν Εκείνες τις μέρες πάλι. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 4. θ΄6 (παραπλήσιο θαύμα) στίχοι 27-30: Λουκ. των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. στ΄34-44. θα αποκάμουν στο δρόμο. 3 καὶ ἐὰν ἀπολύσω αὐτοὺς νήστεις εἰς οἶκον αὐτῶν. ιστ΄21-23. επειδή μαζεύτηκε πολύς λαός πολλοῦ ὄχλου ὄντος καὶ μὴ και επειδή δεν είχαν τι να φάνε .Λεξικό 3. Μτθ. Μτθ. ιστ΄4-12 στίχοι 22-26: Ιωάν. θ΄22 στίχοι 34-38: Λουκ.

εἰς τὰ μέρη Δαλμανουθά.Λεξικό χορτάσαι μπορεί κανείς να τους χορτάσει με ψωμί (φαγητό) στην ερημιά.» ἀναπεσεῖν ἐπὶ τῆς γῆς· καὶ λαβὼν Και παρήγγειλε στον κόσμο να ξαπλώσουν τοὺς ἑπτὰ ἄρτους εὐχαριστήσας (καθίσουν) στη γη. είπε να τα προσφέρουν κι αυτά. 12 καὶ ἀναστενάξας τῷ πνεύματι αὐτοῦ λέγει· Τί ἡ γενεὰ αὕτη Και αφού αναστέναξε από μέσα του. ουρανό εκπειράζοντάς τον (τον «δοκίμαζαν»). βλέπετε ἀπὸ τῆς ζύμης τῶν Φαρισαίων καὶ τῆς ζύμης Ἡρῴδου. απέναντι). καὶ εἰ μὴ ἕνα ἄρτον οὐκ μόνο ένα ψωμί μαζί τους στο πλοίο. η γενιά ζητάει θαύμα. εἶχον μεθ’ ἑαυτῶν ἐν τῷ πλοίῳ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 16 καὶ διελογίζοντο πρὸς Και σκέφτονταν μεταξύ τους (συζητούσαν) λέγοντας: ἀλλήλους λέγοντες ὅτι ἄρτους οὐκ «(Τι εννοεί ο Κύριος λέγοντας) ότι ψωμιά δεν ἔχομεν. Και παίρνοντας τα εφτά ψωμιά.» 5 καὶ ἐπηρώτα αὐτούς· Πόσους ἔχετε ἄρτους; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. Και αυτοί τα πρόσφεραν στον κόσμο. πειράζοντες αὐτόν. ζητώντας (απόδειξη ή θαύμα) από τον οὐρανοῦ.» Και αυτοί 6 καὶ παρήγγειλε τῷ ὄχλῳ απάντησαν: «Επτά. άφησε να φύγουν. 15 καὶ διεστέλλετο αὐτοῖς λέγων· Ὁρᾶτε. πρόκειται να πιστέψετε. καὶ ἦραν περισσεύματα κλασμάτων ἑπτὰ σπυρίδας. ήρθε (πέρασε) στην περιοχή Δαλμανουθά*.46 Κων. προσέχετε απ’ το προζύμι των Φαρισαίων και το προζύμι του Ηρώδη (αποφύγετέ τους). ἔκλασε καὶ ἐδίδου τοῖς μαθηταῖς αφού ευχαρίστησε8 (το Θεό-Πατέρα Του). ζητοῦντες Και βγήκαν οι Φαρισαίοι και άρχισαν να συζητούν παρ’ αὐτοῦ σημεῖον ἀπὸ τοῦ μαζί του. σ’ αυτή τη εἰ δοθήσεται τῇ γενεᾷ ταύτῃ γενιά δε θα δοθεί θαύμα. έφυγε πάλι με το πλοίο (για ἀπῆλθε πάλιν. τα έκοψε αὐτοῦ ἵνα παρατιθῶσι· καὶ και έδινε στους μαθητές του για να τα προσφέρουν. 7 καὶ εἶχον ἰχθύδια ὀλίγα· καὶ Και είχαν και λίγα ψαράκια (που) και αυτά αφού τα αὐτὰ εὐλογήσας εἶπε παρατιθέναι ευλόγησε. λέει: «Γιατί αυτή σημεῖον ἐπιζητεῖ; ἀμὴν λέγω ὑμῖν. 9 ἦσαν δὲ ὡς τετρακισχίλιοι· καὶ Ήταν (εκεί) περίπου τέσσερις χιλιάδες.» (Επειδή εσείς δεν σημεῖον. παρέθηκαν τῷ ὄχλῳ. 11 Καὶ ἐξῆλθον οἱ Φαρισαῖοι καὶ ἤρξαντο συζητεῖν αὐτῷ. και δεν είχαν παρά ἄρτους. δυνήσεταί τις ὧδε ἄρτων ἐπ’ ἐρημίας; 8 ἔφαγον δὲ καὶ ἐχορτάσθησαν. 14 Καὶ ἐπελάθοντο λαβεῖν Όμως ξέχασαν να πάρουν ψωμιά. 8 . Και τους ἀπέλυσεν αὐτούς. Έφαγαν και χόρτασαν (όλοι) και πήραν περισσεύματα (φαγητών) εφτά μεγάλα κοφίνια. καὶ αὐτὰ.) 13 καὶ ἀφεὶς αὐτοὺς εἰς τὸ πλοῖον Και αφού τους άφησε. Αλήθεια σας λέω. 10 Καὶ ἐμβὰς εὐθὺς εἰς τὸ πλοῖον μετὰ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ ἦλθεν Και αφού μπήκε κατόπιν στο πλοίο με τους μαθητές του. Και τους ρωτούσε: «Πόσα ψωμιά έχετε. Και τους καθιστούσε προσεκτικούς λέγοντας: «Κοιτάτε. Α.

για το θαύμα). Ακόμα έχετε πωρωμένη την καρδιά σας. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» 27 Καὶ ἐξῆλθεν ὁ Ἰησοῦς καὶ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ εἰς τὰς κώμας Και βγήκε ο Ιησούς και οι μαθητές του προς τα χωριά Καισαρείας τῆς Φιλίππου· καὶ ἐν τῇ ὁδῷ ἐπηρώτα τοὺς μαθητὰς της Καισάρειας* του Φιλίππου. τον θεραπεύσει). Και αφού έφτυσε στα μάτια του.» « Όταν τα επτά (ψωμιά έκοψα) για τους τέσσερις χιλιάδες.» Λένε σ’ αυτόν οι μαθητές : «Δώδεκα. καὶ πόσους κοφίνους κλασμάτων πλήρεις ἤρατε; λέγουσιν αὐτῷ· δώδεκα. τον ρωτούσε αν βλέπει αὐτῷ ἐπηρώτα αὐτόν εἴ τι βλέπει. και αποκαταστάθηκε ἀποκατεστά-θη. (ενν. 26 καὶ ἀπέστειλεν αὐτὸν εἰς οἶκον αὐτοῦ λέγων· Μηδὲ εἰς τὴν κώμην Και τον έστειλε στο σπίτι λέγοντάς του: «Ούτε στο εἰσέλθῃς μηδὲ εἴπῃς τινὶ ἐν τῇ χωριό να μη μπεις. πόσα μεγάλα κοφίνια γεμάτα με κομμάτια πήρατε. Ακόμα δεν εννοείτε και δεν καταλαβαίνετε. πεις τίποτα(ενν. Και του φέρνουν έναν παρακαλοῦσιν αὐτὸν ἵνα αὐτοῦ τυφλό και τον παρακαλούν να τον αγγίξει (για να ἅψηται. 25 εἶτα πάλιν ἐπέθηκε τὰς χεῖρας περπατούν.» ἐπὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ καὶ Έπειτα πάλι (ο Κύριος) έβαλε τα χέρια του πάνω στα ἐποίησεν αὐτὸν ἀναβλέψαι. δεν έχει καταγραφεί στην καρδιά σας. καὶ μάτια του και τον έκανε να δει. καὶ πτύσας εἰς τὰ ὄμματα αὐτοῦ. πόσων σπυρίδων πληρώματα κλασμάτων ἤρατε; οἱ δὲ εἶπον· Ἑπτά. ἐπιθεὶς τὰς χεῖρας βάζοντας τα χέρια πάνω του.» Και τους έλεγε: «Ακόμη δεν καταλαβαίνετε. καὶ ὦτα ἔχοντες οὐκ ἀκούετε; καὶ οὐ μνημονεύετε; 19 ὅτε τοὺς πέντε ἄρτους ἔκλασα εἰς τοὺς πεντακισχιλίους. τηλαυγῶς ἅπαντας.» Και αυτοί είπαν: «Εφτά. 24 καὶ ἀναβλέψας ἔλεγε· Βλέπω τοὺς ἀνθρώπους ὡς δένδρα Και ( ο τυφλός) κοιτάζοντας προς τα πάνω έλεγε: «Βλέπω τους ανθρώπους σαν δέντρα που περιπατοῦντας.Λεξικό 17 καὶ γνοὺς ὁ Ἰησοῦς λέγει αὐτοῖς· Τί διαλογίζεσθε ὅτι ἄρτους οὐκ ἔχετε; οὔπω νοεῖτε οὐδὲ συνίετε; ἔτι πεπωρωμένην ἔχετε τὴν καρδίαν ὑμῶν; 18 ὀφθαλμοὺς ἔχοντες οὐ βλέπετε. σαρκική καρδιά) ενώ έχετε μάτια. τίποτε.47 Κων. (ενν. ούτε σε κανέναν από το χωριό να κώμῃ. τῆς κώμης. καὶ φέρουσιν αὐτῷ τυφλὸν καὶ Και έρχεται στη Βηθσαϊδά. Α. δεν ακούτε.» 22 Καὶ ἔρχεται εἰς Βηθσαϊδά. Και στο δρόμο .) Τότε που έκοψα τα πέντε ψωμιά (και τα μοιράσατε) στους πέντε χιλιάδες. 20 ὅτε δὲ τοὺς ἑπτὰ εἰς τοὺς τετρακισχιλίους. καὶ ἀνέβλεψε (η όρασή του) και τους είδε όλους καθαρά. 23 καὶ ἐπιλαβόμενος τῆς χειρὸς Και αφού πήρε τον τυφλό από το χέρι. γήινη. δε βλέπετε και ενώ έχετε αυτιά. Και δε θυμάστε. πόσα κοφίνια γεμάτα από κομμάτια (περισσεύματα) πήρατε. τον έβγαλε τοῦ τυφλοῦ ἐξήγαγεν αὐτὸν ἔξω έξω απ’ το χωριό. 2καὶ ἔλεγεν συνίετε; αὐτοῖς· Οὔπω έχουμε.» Και γνωρίζοντας ο Ιησούς (τη σκέψη τους) τούς λέει: «τι. σκέφτεστε ότι δεν έχετε ψωμιά.

τους είπε: «Όποιος θέλει πίσω μου να με μου ἀκολουθεῖν. (προσπαθούσε να του αλλάξει γνώμη). αλλά σ’ αυτά (που αρέσουν) στους Θεοῦ. γιατί δεν πιστεύεις σ’ αυτά που θέλει ο σατανᾶ· ὅτι οὐ φρονεῖς τὰ τοῦ Θεός. ἀπολέσει αὐτήν· ὃς δ’ ἂν ἀπολέσῃ τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ εὐαγγελίου. αυτός θα τη σώσει10. καὶ ἀποδοκιμασθῆναι ἀπὸ τῶν ανθρώπου (ο ίδιος δηλαδή ο Χριστός. Και τους διέταξε να μη λένε τίποτα σε κανέναν γι’ 31 Καὶ ἤρξατο διδάσκειν αὐτοὺς αυτό (το θέμα). ας απαρνηθεί τον εαυτό του ἑαυτὸν καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν και ας σηκώσει το σταυρό του9. μου Σατανά. και να θανατωθεί και μετά από τρεις ἡμέρας ἀναστῆναι· μέρες ν’ αναστηθεί. καὶ προσλαβόμενος αὐτὸν αφού τον πήρε ιδιαιτέρως άρχισε να τον αποτρέπει ὁ Πέτρος ἤρξατο ἐπιτιμᾶν αὐτῷ.48 Κων. καὶ ἀκολουθείτω μοι. άλλοι ο Ηλίας και άλλοι (ότι είσαι) κάποιος από τους 29 καὶ αὐτὸς λέγει αὐτούς· Ὑμεῖς προφήτες. Και αυτοί απάντησαν: «Ο Ιωάννης ο βαπτιστής και ἄλλοι δὲ ἕνα τῶν προφητῶν. 36 τί γὰρ ὠφελήσει ἄνθρωπον ἐὰν κερδήσῃ τὸν κόσμον ὅλον. καὶ ἄλλοι Ἠλίαν. Γιατί όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του. ὅτι δεῖ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου Και άρχισε να τους διδάσκει ότι πρέπει ο γιος του πολλὰ παθεῖν. κι ας μ’ ακολουθήσει. 32 καὶ παρρησίᾳ τὸν λόγον Και τα έλεγε θαρρετά αυτά τα λόγια. ἐλάλει. 37 ἢ τί δώσει ἄνθρωπος ἀΉ τι αντάλλαγμα θα δώσει (μπορεί να δώσει) ο ντάλλαγμα τῆς ψυχῆς αὐτοῦ; άνθρωπος για την ψυχή του. 35 ὃς γὰρ ἂν θέλῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ σῶσαι.» δὲ τίνα με λέγετε εἶναι; Και αυτός τους λέει: «Εσείς ποιος λέτε (νομίζετε) ότι ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Πέτρος λέγει είμαι.Λεξικό αὐτοῦ λέγων αὐτοῖς· Τίνα με ρωτούσε τους μαθητές λέγοντάς τους: «Ποιος λένε οι λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι; άνθρωποι ότι είμαι.» Παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος του λέει: «Εσύ αὐτῷ· Σὺ εἶ ὁ Χριστός. καὶ Γιατί τι θα ωφελήσει τον άνθρωπο αν κερδίσει τον ζημιωθῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ; κόσμο όλο και χάσει (ζημιώσει) την ψυχή του. Α. θα τη χάσει. ανθρώπους. οὗτος σώσει αὐτήν. καὶ πρεσβυτέρους και τους αρχιερείς και τους ἀποκτανθῆναι καὶ μετὰ τρεῖς γραμματείς. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλὰ τὰ τῶν ἀνθρώπων. 9 1 .» 30 καὶ ἐπετίμησεν αὐτοῖς ἵνα μηδενὶ λέγωσι περὶ αὐτοῦ. εξαιτίας μου (του ονόματός μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου. αὐτοῦ. ἀπαρνησάσθω ακολουθήσει (να έρθει). Κι όποιος χάσει τη δική του ζωή.» 34 Καὶ προσκαλεσάμενος τὸν ὄχλον σὺν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ Και προσκαλώντας το πλήθος μαζί με τους μαθητές εἶπεν αὐτοῖς· Ὅστις θέλει ὀπίσω του. 33 ὁ δὲ ἐπιστραφεὶς καὶ ἰδὼν τοὺς Ο Κύριος όμως γυρίζοντας και βλέποντας τους μαθητὰς αὐτοῦ ἐπετίμησε τῷ μαθητές μάλωσε τον Πέτρο λέγοντας: «Φύγε μακριά Πέτρῳ λέγων· Ὕπαγε ὀπίσω μου.» 28 οἱ δὲ ἀπεκρίθησαν· Ἰωάννην τὸν βαπτιστήν. ο Μεσσίας) πρεσβυτέρων καὶ τῶν ἀρχιε-ρέων πολλά να πάθει και να αποδοκιμαστεί από τους καὶ τῶν γραμματέων. είσαι ο Χριστός*. ενώ ο Πέτρος.

49 Κων. δ΄6. Σοφ. Μτθ. θ΄37-42. 30-32 στ. θ΄46-48.2-13 στ. την Δευτέρα του Κυρίου Παρουσία). Εβρ. 38-50 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχος 1: Λουκ. Κολασ. ιζ΄1-9 στίχοι 14-29: Λουκ. Να μη σκανδαλίζουμε στ. ια΄23. θ΄28-36. καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπαισχυνθήσεται αὐτὸν ὅταν ἔλθῃ ἐν τῇ δόξῃ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ μετὰ τῶν ἀγγέλων τῶν ἁγίων. ιδ΄34-35.1 στ. Μτθ.ιη΄1-5 στίχοι 38-50: Λουκ.Λεξικό 38 ὃς γὰρ ἐὰν ἐπαισχυνθῇ με καὶ τοὺς ἐμοὺς λόγους ἐν τῇ γενεᾷ ταύτῃ τῇ μοιχαλίδι καὶ ἁμαρτωλῷ. Μτθ. Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 14-29 στ. ι΄42. 33-37 στ. ιστ΄28 στίχοι 2-13: Λουκ. τη μοιχό και αμαρτωλή. 2. ιη΄6-9. 4. ι΄27. ………………. όταν έρθει με τη δόξα του Πατέρα του μαζί με τους αγίους αγγέλους (ενν. Μτθ. ζ΄17 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες θ΄1 (με η΄34-38): Κυριακή μετά την Ύψωση (μετά την 14η Σεπτεμβρίου) θ΄17-32: Κυριακή Δ΄ Νηστειών . η΄ 31. Γιατί όποιος ντραπεί για μένα και για τα λόγια μου σ’ αυτή τη γενιά. Μτθ. 5. ιζ΄14-21 στίχοι 30-32: Μάρκ. ε΄29-30. Λουκ. θ΄49-50. θ΄27. ιζ΄1-2. 3. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . θ΄43-45.» {Ο επόμενος στίχος η΄1 είναι φυσική συνέχεια των προηγουμένων λόγων του Κυρίου} Κεφάλαιο θ΄ (9ο) Ενότητες ενάτου κεφαλαίου 1. Ησαΐας ξστ΄24. και ο γιος του ανθρώπου θα ντραπεί γι’ αυτόν. ……………… ιβ΄30.Σειρ. ιη΄34. Μτθ. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως 6. ιζ΄22-23 στίχοι 33-37: Λουκ.

ὅταν ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐκ νεκρῶν ἀναστῇ. λευκὰ λίαν ὡς χιών. καὶ ἦσαν συλλα-λοῦντες Νόμου) και συνομιλούσαν με τον Ιησού.50 Κων. .Λεξικό Και11 τους έλεγε: «Αλήθεια σας λέω ότι είναι (υπάρχουν) μερικοί απ’ αυτούς που στέκονται εδώ. παρά μόνο τον Ιησού μαζί 8 καὶ ἐξάπινα περιβλεψάμενοι οὐκέτι οὐδένα εἶδον. και (εκεί) Πέτρον καὶ τὸν Ἰάκωβον καὶ τὸν μεταμορφώθηκε μπροστά τους.Ν. Ἰωάννην καὶ ἀναφέρει αὐτοὺς εἰς ὄρος ὑψηλὸν κατ’ ἰδίαν μόνους· καὶ μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτῶν. 6 οὐ γὰρ ᾔδει τί λαλήσῃ· ἦσαν γὰρ ἔκφοβοι. καλό είναι να μείνουμε εμείς. Και έγινε (ήρθε) ένα σύννεφο που τους σκέπασε και 7καὶ ἐγένετο νεφέλη ἐπισκιάζουσα αὐτοῖς.» τρεῖς. πολύ άσπρα 3 καὶ τὰ ἱμάτια αὐτοῦ ἐγένετο σαν χιόνι.» Και ξαφνικά. καὶ ἦλθε φωνὴ ἐκ τῆς νεφέλης λέγουσα· Οὗ-τός ἐστιν ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός· αὐτοῦ ἀκούετε. καλόν ἐστιν ἡμᾶς ὧδε στήσουμε τρεις σκηνές.Τ. 10 καὶ τὸν λόγον ἐκράτησαν. Και φανερώθηκε σ’ αυτούς ο Ηλίας (εκπρόσωπος 4 καὶ ὤφθη αὐτοῖς Ἠλίας σὺν των προφητών)με το Μωϋσή (εκπρόσωπος του Μωϋσεῖ. 1 Και κράτησαν το λόγο (ενν. εἰ μὴ ανθρώπου αναστηθεί απ’ τους νεκρούς. τόσο που (κανένας) βαφέας στη γη δε στίλβοντα. επειδή καὶ Ἠλίᾳ μίαν. οἷα γναφεὺς ἐπὶ τῆς γῆς οὐ δύναται οὕτω λευκᾶναι. Και τῷ Ἰησοῦ. όταν κοίταξαν (οι τρεις μαθητές) δεν είδαν πλέον κανέναν. το κράτησαν κρυφό). οἵτινες οὐ μὴ γεύσωνται θανάτου ἕως ἂν ἴδωσι τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ ἐληλυθυῖαν ἐν δυνάμει. για σένα μία και για τον εἶναι· καὶ ποιήσωμεν σκηνάς Μωϋσή μία και για τον Ηλία μία. αυτόν να ακούτε (προσέχετε). παρά μόνον (τότε) όταν ο γιος του μηδενὶ διηγήσωνται ἃ εἶδον. καὶ ἀποκρι-θεὶς ὁ παίρνοντας το λόγο ο Πέτρος λέει στον Ιησού: Πέτρος λέγει τῷ Ἰησοῦ· 1 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι εἰσί τινες ὧδε τῶν ἑστηκότων. Ας 5 Ραββί. ήρθε (ακούστηκε) μια φωνή από το σύννεφο που έλεγε : «Αυτός είναι ο υιός μου ο αγαπημένος.» Και μετά από έξι μέρες παίρνει ο Ιησούς τον Πέτρο 2 Καὶ μεθ’ ἡμέρας ἓξ και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σ’ παραλαμβάνει ὁ Ἰησοῦς τὸν ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως μόνους τους. συζητώντας μεταξύ τους τι να σημαίνει το: «να αναστηθεί από τους νεκρούς». Και ενώ κατέβαιναν από το βουνό. ήταν πολύ φοβισμένοι. σοὶ μίαν καὶ Μωϋσεῖ μίαν (Τα έλεγε αυτά) γιατί δεν ήξερε τι να πει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πρὸς ἑαυτοὺς συζητοῦντες τί ἐστι τὸ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι.}. Και τα ρούχα του έγιναν αστραφτερά. που δε θα γευθούν θάνατο. Α. την ίδρυση της Εκκλησίας του Θεού στη γη {Π. ἀλλὰ τὸν τους. μπορεί να ασπρίσει (να τα λευκάνει δηλαδή τόσο). μην διηγηθούν σε κανέναν αυτά που είδαν (τη 9 καταβαινόντων δὲ αὐτῶν ἀπὸ τοῦ ὄρους διεστείλατο αὐτοῖς ἵνα Μεταμόρφωση). «Διδάσκαλε. τους διέταξε να Ἰησοῦν μόνον μεθ’ ἑαυτῶν. ώσπου να δουν τη βασιλεία του Θεού να έρχεται με δύναμη (ενν.

έφερα το γιο μου που έχει υἱόν μου πρὸς σέ.}). αὐτοῖς. 16 καὶ ἐπηρώτησε τοὺς Και ρώτησε τους γραμματείς: «Τι συζητάτε μεταξύ γραμματεῖς· Τί συζητεῖτε πρὸς σας. γενεὰ ἄπιστος. 21 καὶ ἐπηρώτησε τὸν πατέρα 1 . Ως πότε θα σας ανέχομαι. καὶ πεσὼν ἐπὶ τῆς γῆς ἐκυλίετο τάραξε) και αφού έπεσε στη γη (ενν.Τ. κυλιόταν αφρίζοντας. ὑμᾶς ἔσομαι; ἕως πότε ἀνέξομαι Φέρτε τον κοντά μου. ἄλαλον.Λεξικό Και τον ρωτούσαν κι έλεγαν: «Γιατί λένε οι γραμματείς ότι ο Ηλίας πρέπει να έρθει πρώτα. μόλις τον είδε.» Και αυτός απαντώντας τους είπε: «Ο Ηλίας αφού 12 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· έρθει πρώτος. είδε πολύ κόσμο γύρω τους και γραμματείς να καὶ γραμματεῖς συζητοῦντας συζητούν μ’ αυτούς. ὅτι λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Ἠλίαν δεῖ ἐλθεῖν πρῶτον.» Και τον έφεραν κοντά του. και του ἐλήλυθε.Ν. το παιδί). καὶ ἐποίησαν αὐτῷ ὅσα έκαναν όσα ήθελαν (οι Ιουδαίοι). θα αποκαταστήσει τα πάντα (θα βάλει Ἠλίας μὲν ἐλθὼν πρῶτον σε τάξη τις σχέσεις Θεού-ανθρώπων {Π. καθώς έχει γραφεί ἠθέλησαν.» ἑαυτούς; 17 καὶ ἀποκριθεὶς εἷς ἐκ τοῦ Και απαντώντας (παίρνοντας το λόγο) ένας απ’ το ὄχλου εἶπε· Διδάσκαλε. εἶδεν ὄχλον πολὺν περὶ αὐτοὺς. ἀφρίζων. 18 καὶ ὅπου ἂν αὐτὸν καταλάβῃ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 15 καὶ εὐθέως πᾶς ὁ ὄχλος ἰδόντες θαμπώθηκε (απ’ τη χαρά τους) και τρέχοντας (κοντά αὐτὸν ἐξεθαμβήθησαν. ὑμῶν; φέρετε αὐτὸν πρός με. τον σπάραξε (τον πνεῦμα ἐσπάραξεν αὐτόν. Α. ἔχοντα πνεῦμα (καταληφθεί από) άλαλο πνεύμα. 11 καὶ ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες. καθὼς γέγραπται ἐπ’ γι’ αυτόν (στην Παλαιά Διαθήκη).» 19 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς αὐτῷ λέγει· Ὦ Αυτός απαντώντας σ’ αυτόν λέει: «Ω γενιά άπιστη. ἤνεγκα τὸν πλήθος είπε «Διδάσκαλε. 14 Καὶ ἐλθὼν πρὸς τοὺς μαθητὰς Και όταν ήρθε προς τους μαθητές (τους υπόλοιπους). Και είπα στους μαθητές σου να το βγάλουν (το δαιμόνιο) και (αλλά) δεν μπόρεσαν. ἕως πότε πρὸς ως πότε θα είμαι μαζί σας. Και ἀποκαθιστᾷ πάντα· καὶ πῶς πώς έχει γραφτεί για τον γιο του ανθρώπου ότι θα γέγραπται ἐπὶ τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου ἵνα πολλὰ πάθῃ καὶ πάθει πολλά και θα εξευτελιστεί. καὶ ἀφρίζει καὶ τρίζει τοὺς ὀδόντας αὐτοῦ. καὶ του) τον χαιρετούσε. ἐξουδενωθῇ; 12 13 ἀλλὰ λέγω ὑμῖν ὅτι καὶ Ἠλίας Αλλά σας λέω ότι και ο Ηλίας έχει έρθει . ῥήσσει αὐτόν. Και όπου (όταν) τον πιάσει. καὶ ξηραί-νεται· καὶ εἶπον τοῖς μαθηταῖς σου ἵνα αὐτὸ ἐκβάλωσι.» αὐτόν. 20 καὶ ἰδὼν αὐτὸν εὐθέως τὸ Και μόλις το δαιμόνιο τον είδε. καὶ ἤνεγκαν αὐτὸν πρὸς αὐτόν. προστρέχοντες ἠσπάζοντο αὐτόν. καὶ οὐκ ἴσχυσαν. τον ρίχνει (κάτω) και αφρίζει και τρίζει τα δόντια του και γίνεται ξερός (αναίσθητος). Κι αμέσως όλο το πλήθος.51 Κων.

29 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτο τὸ Και τους είπε: «Αυτό το γένος (είδος των δαιμόνων) γένος ἐν οὐδενὶ δύναται ἐξελθεῖν δε μπορεί να βγει παρά μόνο με προσευχή και εἰ μὴ ἐν προσευχῇ καὶ νηστείᾳ. κάνεις). Αλλά αν κάτι μπορείς (να αὐτόν· ἀλλ’ εἴ τι δύνασαι. (τότε) όλα είναι δυνατά στον πιστό. ἵνα ἀπολέσῃ νερά για να τον σκοτώσει. 27 ὁ δὲ Ἰησοῦς κρατήσας αὐτὸν Όμως ο Ιησούς κρατώντας τον απ’ το χέρι.Λεξικό αὐτοῦ· Πόσος χρόνος ἐστὶν ὡς Και ρώτησε (ο Ιησούς) τον πατέρα του: «Πόσος τοῦτο γέγονεν αὐτῷ; ὁ δὲ εἶπε· χρόνος είναι από τότε που έχει συμβεί αυτό. εγώ σε διατάζω.» Αυτός παιδιόθεν. ἐγὼ σοι ἐ-πιτάσσω. ὥστε (τόσο) ώστε πολλοί να λένε ότι πέθανε. 24 καὶ εὐθέως κράξας ὁ πατὴρ τοῦ παιδίου μετὰ δακρύων ἔλεγε· Και αμέσως φωνάζοντας δυνατά ο πατέρας του Πιστεύω. ἐγένετο ὡσεὶ νεκρός.» (Το πνεύμα) αφού ούρλιαξε και σπάραξε πολύ. βγες απ’ αυτόν και να μην ξαναμπείς ποτέ σ’ αυτόν. Κύριε· βοήθει μου τῇ παιδιού με δάκρυα έλεγε: «Πιστεύω. καὶ βγήκε και (το παιδί) έγινε σα νεκρό (αναίσθητο). με στην απιστία (ολιγοπιστία) μου. Βοήθησέ ἀπιστίᾳ. επιτίμησε (επέπληξε) το ακάθαρτο πνεύμα. και ο Ιησούς δεν ήθελε να μάθει κανείς τίποτε (ενν. βοήθησέ μας. λέγοντάς του: «Πνεύμα άλαλο και κουφό. καὶ ἀποκτενοῦσιν αὐτόν. διάβαιναν τη Γαλιλαία παρεπορεύοντο διὰ τῆς Γαλιλαίας. 26 καὶ κράξαν καὶ πολλὰ σπαράξαν αὐτόν ἐξῆλθε. αν μας σπλαχνίζεσαι (αν μας βοήθησον ἡμῖν σπλαγχνισθεὶς ἐφ’ λυπάσαι). ὅτι ἡμεῖς οὐκ το βγάλουμε.» 30Καὶ ἐκεῖθεν ἐξελθόντες και όταν έφυγαν από εκεί.» τῷ πιστεύοντι. πάντα δυνατὰ Ο Ιησούς είπε σ’ αυτόν: «Αν μπορείς να πιστέψεις. καὶ και θα τον θανατώσουν και αφού θανατωθεί. ἀνέστη. κύριε. 23 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τὸ εἰ δύνασαι πιστεῦσαι. 31 ἐδίδασκε γὰρ τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ὅτι Ὁ υἱὸς γιατί δίδασκε τους μαθητές του και τους έλεγε : «Ο τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται εἰς υιός του ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια ανθρώπων χεῖρας ἀνθρώπων.» 25 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ὅτι ἐπισυντρέχει ὄχλος ἐπετί-μησε τῷ πνεύματι τῷ ἀκαθάρ-τῳ λέγων αὐτῷ· Τὸ πνεῦμα τὸ ἄλαλον καὶ κωφὸν. τον τῆς χειρὸς ἤγειρεν αὐτόν. Βλέποντας ο Ιησούς ότι συγκεντρώνεται κόσμος. 22 καὶ πολλάκις αὐτὸν καὶ εἰς πῦρ και πολλές φορές τον έριξε και στη φωτιά και στα ἔβαλε καὶ εἰς ὕδατα. 28 Καὶ εἰσελθόντα αὐτὸν εἰς οἶκον Και όταν μπήκε σ’ ένα σπίτι αυτός. όρθιο το παιδί). καὶ οὐκ ἤθελεν ἵνα τις γνῷ· για το πέρασμά του). ἔξελθε ἐξ αὐτοῦ καὶ μηκέτι εἰσέλθῃς εἰς αὐτόν.» ἡμᾶς. οι μαθητές τον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐπηρώτων αὐτόν ρωτούσαν ιδιαιτέρως: «Γιατί εμείς δε μπορέσαμε να κατ’ ἰδίαν. καὶ σήκωσε και στάθηκε (ενν. Α. πολλοὺς λέγειν ὅτι ἀπέθανεν. νηστεία (νηστεία ως μέσο). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . την .52 Κων.» ἠδυνήθημεν ἐκβαλεῖν αὐτό. είπε: «Από παιδί.

σαν ἀκολουθεῖ ἡμῖν. ἀμὴν λέγω όνομά μου.» 34 οἱ δὲ ἐσιώπων· πρὸς ἀλλήλους γὰρ διελέχθησαν ἐν τῇ ὁδῷ τίς Αυτοί όμως σιωπούσαν. θα (πρέπει) να ἔσχατος καὶ πάντων διάκονος. οὐ μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθὸν λέω. οὐκ ἐμὲ δέχεται. είναι τελευταίος όλων και υπηρέτης όλων13. Α. στο όνομά σου να δαιμόνια. δε θα χάσει το μισθό (την ανταμοιβή) του (ενν. 42 καὶ ὃς ἂν σκανδαλίσῃ ἕνα τῶν θα ανταμειφθούν). ἔσται πάντων «Εάν κανείς θέλει να είναι πρώτος. ἐμὲ δέχεται· καὶ ὃς ἐὰν ἐμὲ «Όποιος δεχτεί ένα τέτοιο παιδί στο όνομά μου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὅτι οὐκ βγάζει δαιμόνια. καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὸ εἶπεν Και παίρνοντας ένα παιδί. καὶ ἐφοβοῦντο αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. είδαμε κάποιον. 41 ὃς γὰρ ἂν ποτίσῃ ὑμᾶς (με το μέρος σας). τους είπε: αὐτοῖς· 37 Ὃς ἐὰν ἓν τῶν τοιούτων παιδίων δέξηται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου. Και όταν έφτασε στο αὐτούς· Τί ἐν τῇ ὁδῷ πρὸς σπίτι τους ρωτούσε: «Τι συζητούσατε στο δρόμο ἑαυτοὺς διελογίζεσθε; μεταξύ σας.» 39 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπε· Μὴ κωλύετε αὐτόν· οὐδεὶς γάρ ἐστιν ὃς ποιήσει δύναμιν ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου καὶ Ο Ιησούς όμως είπε: «Μην τον εμποδίζετε.» 38 Ἀπεκρίθη αὐτῷ ὁ Ἰωάννης λέγων· Διδάσκαλε. αλλά αυτόν που με έστειλε (τον Πατέρα). γιατί δε μας ακολουθεί (ενν. γιατί δεν δυνήσεται ταχὺ κακολογῆσαί με· υπάρχει κανείς που να κάνει θαύμα με το όνομά μου 40 ὃς γὰρ οὐκ ἔστι καθ’ ἡμῶν. καὶ ἐκωλύσαμεν αὐτόν. μαθητής σου κι αυτός). φώναξε τους δώδεκα και τους λέει: θέλει πρῶτος εἶναι. εξυπηρέτηση σας κάνουν. ὅτι Χριστοῦ ἐστε. ἐν τῇ οἰκίᾳ γενόμενος ἐπηρώτα Και ήρθε στην Καπερναούμ.» 32 οἱ δὲ ἠγνόουν τὸ ῥῆμα. ὃς οὐκ ἀκολουθεῖ ἡμῖν. γιατί είστε του Χριστού.» 36 καὶ λαβὼν παιδίον ἔστησεν αὐτὸ ἐν μέσῳ αὐτῶν. ο οποίος δε μας ακολουθεί και τον εμποδίσαμε. τους στο δρόμο για το ποιος είναι μεγαλύτερος. γιατί συζήτησαν μεταξύ μείζων.Λεξικό ἀποκτανθεὶς ἀναστήσεται. ἀλλὰ τὸν δέχεται εμένα. Γιατί όποιος δεν είναι εναντίον σας. Και όποιος με δεχτεί. αλήθεια σας ὑμῖν.53 Κων. ποτήριον ὕδατος ἐν τῷ ὀνόματί Όποιος σας ποτίσει (δώσει) ένα ποτήρι με νερό στο μου. τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. ακόμα κι ελάχιστη. όποια . εἴδομέν τινα ἐν Απάντησε τότε ο Ιωάννης μ’ αυτά τα λόγια: τῷ ὀνόματί σου ἐκβάλλοντα «Διδάσκαλε. και θα μπορούσε γρήγορα να πει κακό για μένα. μικρῶν τούτων τῶν πιστευόντων Και όποιος σκανδαλίσει (βλάψει πνευματικά με 1 . Αλλ’ αυτοί αγνοούσαν (δεν καταλάβαιναν) αυτά τα 33Καὶ ἦλθεν εἰς Καπερναούμ· καὶ λόγια και φοβόντουσαν να τον ρωτήσουν. αὐτοῦ. το έβαλε όρθιο ανάμεσά τους και αγκαλιάζοντάς το. είναι μαζί σας ὑπὲρ ἡμῶν ἐστιν. 35 καὶ καθίσας ἐφώνησε τοὺς δώδεκα καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τις Και αφού κάθισε. δέξηται. δε δέχεται εμένα ἀποστείλαντά με.

στη φωτιά που δε σβήνει (ενν. παρά έχοντας τα δυο μάτια να ριχτείς στη γέεννα της φωτιάς (αιώνια κόλαση). Να έχετε μαζί σας (μέσα σας) αλάτι καὶ εἰρηνεύετε ἐν ἀλλήλοις. περισσότερο καλό (θα) είναι γι’ τὸν τράχηλον αὐτοῦ καὶ βέβληται αυτόν. κόψτο. Καλύτερα χωλὸν.}). Α. στη πῦρ τὸ ἄσβεστον. βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν. παρά έχοντας δύο χέρια να φύγεις στη γέεννα*. σβήνει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . εἰς τὸ παρά έχοντας δυο πόδια να ριχτείς στη γέεννα. Καλύτερα για σένα είναι να μπεις πῦρ τὸ ἄσβεστον. 44 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. και να έχετε ειρήνη μεταξύ σας. αλλά αν το αλάτι γίνει ανάλατο ἀρτύσετε; ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς ἅλας (χάσει τις ιδιότητές του). καλόν ἐστιν αὐτῷ μᾶλλον λόγια ή έργα) έναν από τους μικρούς. να κρεμάσει γύρω απ’ το λαιμό του εἰς τὴν θάλασσαν. εἰς τὸ πρόσωπα {Β. με τι θα το αρτύσετε (νοστιμέψετε). 45 καὶ ἐὰν ὁ πούς σου σκανδαλίζῃ σε. καὶ Γιατί ο καθένας με τη φωτιά θα αλατιστεί και κάθε πᾶσα θυσία ἁλὶ ἁλισθήσεται. 49 πᾶς γὰρ πυρὶ ἁλισθήσεται. ἢ τοὺς δύο πόδας ἔχοντα για σένα είναι να μπεις στην (αιώνια) ζωή κουτσός. 50 καλὸν τὸ ἅλας· ἐὰν δὲ τὸ ἅλας ἄναλον γένηται. μυλόπετρα και να πέσει (ριχτεί) στη θάλασσα. αυτούς που εἰ περίκειται λίθος μυλικὸς περὶ πιστεύουν σε μένα.54 Κων. όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε 47 καὶ ἐὰν ὁ ὀφθαλμός σου σβήνει. τοῦ πυρός. φωτιά που δε σβήνει. 43 καὶ ἐὰν σκανδαλίζῃ σε ἡ χείρ σου. εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Καλύτερα για σένα είναι να μπεις μονόφθαλμος στη Θεοῦ. στην (αιώνια) ζωή κουλός (ανάπηρος).» Κεφάλαιο ι΄ (10ο) Ενότητες δεκάτου κεφαλαίου 1 . στην κόλαση των αιωνίων βασάνων).Λεξικό εἰς ἐμέ. σβήνει. ἀπόκοψον αὐτήν· καλόν σοί Και αν σε σκανδαλίζει (σ’ εμποδίζει πνευματικά) το ἐστι κυλλὸν εἰς τὴν ζωὴν εἰσελθεῖν. 46 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. σκανδαλίζῃ σε. βγάλτο. ἢ τοὺς δύο ὀφθαλμοὺς ἔχοντα βληθῆναι εἰς τὴν γέενναν βασιλεία του Θεού. κόψτο (εδώ υπονοούνται και οικεία ἀπελθεῖν εἰς τὴν γέενναν.Π. θυσία με το αλάτι θα αλατιστεί14. ἢ τὰς δύο χεῖρας ἔχοντα χέρι σου. ἔκβαλε αὐτόν· καλόν σοί ἐστι μονόφθαλμον Και αν το μάτι σου σε σκανδαλίζει. ἐν τίνι αὐτὸ Καλό είναι το αλάτι. ἀπόκοψον αὐτόν· καλόν σοί ἐστιν εἰσελθεῖν εἰς τὴν ζωὴν Και αν το πόδι σου σε σκανδαλίζει. 48 ὅπου ὁ σκώληξ αὐτῶν οὐ όπου το σκουλήκι τους δεν πεθαίνει και η φωτιά δε τελευτᾷ καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται.

ιη΄31-33. Εφεσ. έρχεται στα σύνορα της Ιουδαίας απ’ την απέναντι πλευρά του Ιορδάνη και περπατούσαν μαζί του πλήθη και. .Λεξικό 1. Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του 5. Γεν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και από εκεί αφού σηκώθηκε. Μτθ. 1-12 στ. Μτθ.45 : Κυριακή πέμπτη (Ε΄) Νηστειών Κεφάλαιο 10 1Καὶ ἐκεῖθεν ἀναστὰς ἔρχεται εἰς τὰ ὅρια τῆς Ἰουδαίας διὰ τοῦ πέραν τοῦ Ἰορδάνου. 35-41 στ. κβ΄24 στίχοι 42-45: Λουκ. 13-16 στ. Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία 6. καὶ συμπορεύονται πάλιν ὄχλοι πρὸς αὐτόν. Λουκ. Μτθ.Παροιμ. κ΄25-28 στίχοι 46-52:Λουκ. κβ΄25-27. 17-31 στ. 4. ιθ΄13-15. πάλιν ἐδίδασκεν αὐτούς. καὶ ὡς εἰώθει. κ΄29-34 Έξοδ. 32-34 στ. Λουκ. 42-45 στ. Δευτ. κα΄10. Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) στ. πάλι τους δίδασκε. ιθ΄3-9. όπως συνήθιζε.. ια΄28 στίχοι 32-34: Λουκ. ε΄31 στίχοι 13-16: Μτθ. ιη΄15-17 στίχοι 17-31: Λουκ. Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία 7. ιη΄35-43. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες ι΄32. σ……………. κ΄20-24. α΄27. 3. Α. 46-52 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Μτθ. κδ΄14.55 Κων. κ΄17-19 στίχοι 35-41: Μτθ. ιθ΄16-30. Μτθ. ιη΄18-30. 2.

αυτός μοιχεύει σ’ αυτήν (κάνει μοιχεία). ἵνα αὐτῶν ἅψηται· οἱ δὲ μαθηταὶ Και έφεραν προς το μέρος του παιδιά για να τα αγγίξει (ευλογήσει). οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς αθωότητα και την ακακία των παιδιών). δε θα μπει σ’ αυτή (ενν. 12 καὶ ἐὰν γυνὴ ἀπολύσασα τὸν Και αν η γυναίκα αφού χωρίσει τον άνδρα (της). σάρξ· Αυτό λοιπόν (το ζευγάρι) που ο Θεός ένωσε. καὶ προσκολληθήσεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. ἄνδρα γαμηθῇ ἄλλῳ. ο άνδρας θα εγκαταλείψει (αφήσει) ἄνθρωπος τὸν πατέρα αὐτοῦ καὶ τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα τὴν μητέρα. γιατί γι’ αυτά και όσους τα μοιάζουν βασιλεία τοῦ Θεοῦ.Κ. μοιχᾶται ἐπ’ αὐτήν· του και νυμφευτεί άλλη. κάνει μοιχεία. διώχνει. αὐτόν. ἔσονται οἱ δύο εἰς σάρκα μίαν. πειράζοντάς τον. (εμπόδιζαν) αυτούς που τα έφερναν. 15 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. με την ὡς παιδίον. αλλά οι μαθητές μάλωναν ἐπετίμων τοῖς προσφέρουσιν. μοιχᾶται. είναι η βασιλεία του Θεού.» 13 Καὶ προσέφερον αὐτῷ παιδία.» 5 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Εξαιτίας της αὐτοῖς· Πρὸς τὴν σκληροκαρδίαν σκληροκαρδίας σας. ὃς ἐὰν μὴ Αλήθεια σας λέω.Λεξικό 2 καὶ προσελθόντες οἱ Φαρισαῖοι Και όταν ήρθαν οι Φαρισαίοι τον ρωτούσαν αν ἐπηρώτων αὐτὸν εἰ ἔξεστιν ἀνδρὶ επιτρέπεται στον άνδρα να διώξει (χωρίσει) τη γυναῖκα ἀπολῦσαι.56 Κων.» ἄνθρωπος μὴ χωριζέτω· 10 καὶ εἰς τὴν οἰκίαν πάλιν οἱ Και στο σπίτι πάλι οι μαθητές γι’ αυτό τον ρωτούσαν μαθηταὶ περὶ τούτου ἐπηρώτων αὐτόν. πειράζοντες γυναίκα του.}). καὶ προσκολληθεί στη γυναίκα του και θα είναι οι δυο (τους) μια σάρκα. 14 ἰδὼν δὲ ὁ Ἰησοῦς ἠγανάκτησε καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Ἄφετε τὰ παιδία Όταν (τους) είδε ο Ιησούς αγανάκτησε και τους είπε: ἔρχεσθαι πρός με. 11 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὃς ἂν ἀπολύσῃ τὴν γυναῖκα αὐτοῦ καὶ και (αυτός) τους λέει: «Όποιος χωρίσει τη γυναίκα γαμήσῃ ἄλλην. όποιος δε δεχτεί τη βασιλεία του δέξηται τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ Θεού σαν παιδί.Κ. 6 ἀπὸ δὲ ἀρχῆς κτίσεως ἄρσεν καὶ θῆλυ ἐποίησεν αὐτούς ὁ Θεὸς· Όμως απ’ την αρχή της δημιουργίας αρσενικό (άνδρα) και θηλυκό (γυναίκα) τους έκανε ο Θεός(για να συγκρατηθεί ισόβιο το ανδρόγυνο {Ι. 7 ἕνεκεν τούτου καταλείψει Εξαιτίας αυτού. παντρευτεί με άλλον. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . σας έγραψε αυτή την εντολή(για ὑμῶν ἔγραψεν ὑμῖν τὴν ἐντολὴν να προλάβει χειρότερα εγκλήματα εις βάρος των ταύτην· συζύγων σας{Ι. 3 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Τί Κι αυτός παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Τι σας ὑμῖν ἐνετείλατο Μωϋσῆς; διέταξε ο Μωϋσής.}).Θ.» 4 οἱ δὲ εἶπον· Ἐπέτρεψε Μωϋσῆς Αυτοί είπαν: «Ο Μωϋσής επέτρεψε να γράφει (ο βιβλίον ἀποστασίου γράψαι καὶ άνδρας) ένα χαρτί (έγγραφο) διαζυγίου και να τη ἀπολῦσαι. ἀλλὰ μία ένα σώμα). Ώστε δεν είναι πλέον δύο σάρκες αλλά μια (δηλαδή 8 ὥστε οὐκέτι εἰσὶ δύο. άνθρωπος να μην το χωρίζει.Θ. » . Α. ο 9 ὃ οὖν ὁ Θεὸς συνέζευξεν. καὶ μὴ κωλύετε «Αφήστε τα παιδιά να έρθουν σε μένα και μην τα αὐτά· τῶν γὰρ τοιούτων ἐστὶν ἡ εμποδίζετε.

17 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ εἰς ὁδὸν προσδραμὼν εἷς καὶ γονυπετήσας αὐτὸν ἐπηρώτα αὐτόν· Διδάσκαλε ἀγαθέ. ακολούθησέ με 9 ἀκολούθει μοι. 22 ὁ δὲ στυγνάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ Αυτός όμως αφού έγινε σκυθρωπός (στο άκουσμα) ἀπῆλθε λυπούμενος· ἦν γὰρ ἔχων απ’ αυτά τα λόγια. τίμα τὸν πατέρα σου (τίποτα από κανέναν). ὅσα ἔχεις πώλησον πούλησε όσα έχεις και δώστα στους φτωχούς και θα καὶ δὸς πτωχοῖς. μὴ φονεύσῃς. Α. Τις εντολές τις γνωρίζεις: να μη μοιχεύσεις 19 τὰς ἐντολὰς οἶδας· μὴ μοιχεύσῃς. πόσο δύσκολο είναι γι’ αυτούς που εμπιστεύονται (την ευτυχία τους) στα χρήματα. και έλα. πιο νέος). έτσι ο Ιησούς παίρνοντας πάλι το λόγο τους λέει: «Παιδιά. καὶ δεῦρο έχεις θησαυρό στον ουρανό. τη μητέρα (σου). ὕπαγε. γιατί είχε κτήματα πολλά. καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. μὴ (γνωρίσεις ξένη γυναίκα).» 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῷ· Αυτός απαντώντας του είπε: «Διδάσκαλε. κανένας λέγεις ἀγαθόν; οὐδεὶς ἀγαθὸς εἰ (δεν είναι) αγαθός παρά μόνο ένας.» σου. έφυγε λυπημένος. να μην κλέψῃς. 16 καὶ ἐναγκαλισάμενος αὐτὰ Και αγκαλιάζοντάς τα. να μπουν στη βασιλεία του Θεού! 25 εὐκοπώτερόν ἐστι κάμηλον διὰ Πιο εύκολο είναι μια καμήλα να μπει (περάσει) από . αυτοί που έχουν τα δυσκόλως οἱ τὰ χρή-ματα ἔχοντες χρήματα θα μπουν στη βασιλεία του Θεού!» εἰς τὴν βασιλεί-αν τοῦ Θεοῦ εἰσελεύσονται! 24 οἱ δὲ μαθηταὶ ἐθαμβοῦντο ἐπὶ τοῖς λόγοις αὐτοῦ. τί ποιήσω ἵνα ζωὴν αἰώνιον κληρονομήσω; Και καθώς έβγαινε αυτός (ο Κύριος) στο δρόμο.57 Κων. τον αγάπησε (συμπάθησε) και του είπε: «Ένα Ἕν σοι ὑστερεῖ· εἰ θέλεις τέλειος σου λείπει : αν θέλεις να είσαι τέλειος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κατηυλόγει τιθεὶς τὰς χεῖρας ἐπ’ βάζοντας πάνω τους τα χέρια του. μὴ ψευδομαρτυ-ρήσῃς. πῶς δύσκο-λόν ἐστι τοὺς πεποιθότας ἐπὶ χρήμασιν εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ εἰσελθεῖν· 1 9 Όμως οι μαθητές εκπλήττονταν απ’ αυτά τα λόγια. ο Θεός. να μην ψευδομαρτυρήσεις. να μη στερήσεις ἀποστερήσῃς. ἄρας τὸν σταυρόν σηκώνοντας το σταυρό σου . αὐτά. τι να κάνω για να κληρονομήσω την αιώνια ζωή. πήγαινε εἶναι. κάποιος τρέχοντας προς αυτόν και γονατίζοντας τον ρωτούσε: «Διδάσκαλε αγαθέ. να τιμάς τον πατέρα σου και καὶ τὴν μητέρα. να μη σκοτώσεις. μὴ εἷς ὁ Θεός. όλα αυτά Διδάσκαλε.» 21 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἐμβλέψας αὐτῷ Ο Ιησούς αφού τον κοίταξε προσεκτικά (βαθιά μέσα ἠγάπησεν αὐτὸν καὶ εἶπεν αὐτῷ· του). πολλά κτήματα (περιουσία). μὴ κλέψεις.Λεξικό αὐτήν. ταῦτα πάντα τα φυλάγω (τα τηρώ) από νέος (από τότε που ήμουν ἐφυλαξάμην ἐκ νεότητός μου. 23καὶ περιβλεψάμενος ὁ Ἰη-σοῦς Και ο Ιησούς κοιτάζοντας γύρω του λέει στους λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐ-τοῦ· Πῶς μαθητές του: «Πόσο δύσκολα.» 18 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· Τί με και ο Ιησούς του είπε: «Γιατί με λες αγαθό 15. τα ευλογούσε (πολλές φορές). ὁ δὲ Ἰησοῦς πάλιν ἀποκριθεὶς λέ-γει αὐτοῖς· Τέκνα.

καὶ παρα-λαβὼν πάλιν τοὺς δώδεκα ἤρξατο αὐτοῖς λέγειν τὰ μέλλοντα αὐτῷ συμβαίνειν. ἐμοῦ καὶ ἕνεκεν τοῦ εὐαγγελίου. που είναι πρώτοι. 33 ὅτι Ἰδοὺ ἀναβαίνομεν εἰς Ἱεροσόλυμα καὶ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδοθήσεται τοῖς ἀρχιερεῦσι καὶ γραμμα-τεῦσι.΄» δυνατά ἐστι παρὰ τῷ Θεῷ. καὶ κατακρινοῦσιν αὐτὸν θανάτῳ καὶ πα-ραδώσουσιν αὐτὸν τοῖς ἔθνεσι. αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή ἀδελφὰς ἢ πατέρα ἢ μητέρα ἢ γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια.Κ. δεν είναι (δεν υπάρχει) κανείς που άφησε ἀφῆκεν οἰκίαν ἢ ἀδελφοὺς ἢ σπίτι. Γιατί όλα είναι δυνατά για το (στο) Θεό. ανεβαίνοντας στα Ιεροσόλυμα και προπορεύονταν απ’ αυτούς ο Ιησούς και τον θαύμαζαν (ήταν κατάπληκτοι. παρά να μπει πλούσιος στη πλούσιον εἰς τὴν βασιλείαν τοῦ βασιλεία του Θεού. ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στους αρχιερείς και γραμματείς και θα τον καταδικάσουν σε θάνατο και θα τον παραδώσουν στους εθνικούς* (ειδωλολάτρεςΡωμαίους) και θα τον εμπαίξουν (κοροϊδέψουν) και θα τον 34 καὶ ἐμπαίξουσιν αὐτῷ καὶ μαστιγώσουσιν αὐτὸν καὶ μαστιγώσουν και θα τον φτύσουν και θα τον ἐμπτύσουσιν αὐτῷ καὶ θανατώσουν και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί. για αυτά που θα επακολουθούσαν). λέγοντας μεταξύ τους: «Και ποιος μπορεί να σωθεί. Ήταν (πήγαιναν) στο δρόμο. καὶ τῇ τρίτῃ .» αὐτῷ· Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα καὶ ἠκολουθήκαμέν σοι. εξαιτίας μου (για χάρη γυναῖκα ἢ τέκνα ἢ ἀγροὺς ἕνεκεν μου) και εξαιτίας του ευαγγελίου.» 27 ἐμβλέψας αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς Ο Ιησούς. και στον ερχόμενο αιώνα (που να μην πάρει) ζωή αιώνια. 31 πολλοὶ δὲ ἔσονται πρῶτοι ἔσχατοι καὶ ἔσχατοι πρῶτοι. άρχισε να τους λέει αυτά που επρόκειτο να του συμβούν. καὶ ἐν τῷ αἰῶνι τῷ ἐρχομένῳ ζωὴν αἰώνιον. καὶ ἐθαμβοῦντο.» Θεοῦ εἰσελθεῖν. Α. Πολλοί.Θ. οὐδείς ἐστιν ὃς σας λέω.58 Κων. τους ανθρώπους (είναι) αδύνατον. οι μαθητές) και φοβούνταν καθώς τον ακολουθούσαν (ενν. 30 ἐὰν μὴ λάβῃ ἑκατονταπλασίονα νῦν ἐν τῷ καιρῷ τούτῳ οἰκίας καὶ ἀδελφοὺς καὶ ἀδελφὰς καὶ πατέρα καὶ μητέρα καὶ τέκνα καὶ ἀγροὺς μετὰ διωγμῶν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .}).παρ’ όλους τους διωγμούς. θα γίνουν τελευταίοι και οι τελευταίοι πρώτοι.» ἀποκτενοῦσιν αὐτὸν. 32Ἦσαν δὲ ἐν τῇ ὁδῷ ἀναβαίνοντες εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ ἦν προάγων αὐτοὺς ὁ Ἰησοῦς. λέει: «Για λέγει· Παρὰ ἀνθρώποις ἀδύνατον.Λεξικό τρυμαλιᾶς ῥαφίδος εἰσελθεῖν ἢ την τρύπα μιας βελόνας. κοιτώντας τους διαπεραστικά. 26 οἱ δὲ περισσῶς ἐξεπλήσ-σοντο λέγοντες πρὸς ἑαυτούς· Καὶ τίς δύναται σωθῆναι; Αυτοί όμως περισσότερο εκπλήτ-τονταν (δοκίμαζαν έκπληξη). θα ενταχθεί στη μεγάλη οικογένεια της Εκκλησίας {Ι. αλλά όχι για το ἀλλ’ οὐ παρὰ Θεῷ· πάντα γὰρ Θεό. ενν. καὶ ἀκολουθοῦ-ντες ἐφοβοῦντο. Άρχισε τότε ο Πέτρος να λέει: «Δες εμείς τα αφήσαμε 28 Ἤρξατο ὁ Πέτρος λέγειν όλα και σ’ ακολουθήσαμε. Και παίρνοντας (κοντά του) πάλι τους δώδεκα. Παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Αλήθεια 29 ἀποκριθεὶς δὲ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἀμὴν λέγω ὑμῖν. «Να. που να μην πάρει εκατονταπλάσιο τώρα σ’ αυτόν τον καιρό (κόσμο) σπίτια και αδελφούς και αδελφές και πατέρα και μητέρα και παιδιά και χωράφια (ενν.

ας είναι αὐτῶν. ἀλλ’ υπηρέτης σας. ὑμῖν. 38 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐκ Μπορείτε να πιείτε το ποτήρι που εγώ πίνω.» Αυτοί του είπαν: «Μπορούμε. θέλουμε αυτό που θα (σου) βεδαίου λέγοντες· Διδάσκαλε. θα 39 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δυνά-μεθα. Α. οι γιοι του Ζεβεδαίου Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης υἱοὶ Ζε. αλλά να υπηρετήσει και να δώσει την πρῶτος.» θέλομεν ἵνα ὃ ἐὰν αἰτήσωμεν ποιήσῃς ἡμῖν. αλλά όποιος θέλει να γίνει μεγάλος ανάμεσά σας. ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἀπὸ Ἰεριχὼ (που ήταν) τυφλός.» Ο Ιησούς όμως τους βαπτισθῆναι; είπε: «Απ’ τη μια μεριά το ποτήρι που εγώ πίνω.» ἡμέρᾳ ἀναστήσεται. Αυτός (ο Κύριος) τους είπε: «τι θέλετε να σας κάνω. 43 οὐχ οὕτω δὲ ἔσται ἐν ὑμῖν. ἔσται πάντων δοῦλος· 16 45καὶ γὰρ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώ-που ψυχή του (ζωή του) λύτρο για πολλούς. και το οἴδατε τί αἰτεῖσθε.» καὶ ἐξ εὐωνύμων οὐκ ἔστιν ἐμὸν Και όταν οι δέκα (υπόλοιποι μαθητές) άκουσαν δοῦναι. θα ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω πίεσθε. ἔσται ὑμῶν διάκονος. να μας το κάνεις. ο γιος του Τιμαίου.Λεξικό Και πλησιάζουν μπροστά (όπως προχωρούσαν) ο 35 Καὶ προσπορεύονται αὐτῷ Ιάκωβος και ο Ιωάννης. Τότε ο Ιησούς τους είπε: «Δεν ξέρετε τι ζητάτε.λέγοντας: «Διδάσκαλε. καὶ βαπτιστείτε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀλλὰ διακονῆσαι καὶ δοῦναι τὴν ψυχὴν Και έρχονται (έφτασαν) στην Ιεριχώ*. ἀλλ’ οἷς ἡτοίμασται. το να καθίσετε δεξιά μου και βαπτισθή-σεσθε· αριστερά μου. ας είναι δούλος όλων.» 36 ὁ δὲ εἶπεν αὐτοῖς· Τί θέλετε ποιῆσαί με ὑμῖν; Και αυτοί του είπαν. κάθονταν στο δρόμο 1 . ο Βαρτιμαίος. ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν αὐ-τοῖς· Τὸ μὲν το πιείτε και το βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι.» σου καθίσωμεν ἐν τῇ δόξῃ σου. δεν είναι δικό μου (δικαίωμα). δύνασθε πιεῖν βάπτισμα που εγώ βαπτίζομαι (μπορείτε) να τὸ ποτήριον ὃ ἐγὼ πίνω. Κι όταν αὐτοῦ λύτρον ἀντὶ πολλῶν.59 Κων. «Δώσε μας (άφησέ μας) να 37 οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ· Δὸς ἡμῖν ἵνα καθίσουμε ένας δεξιά σου κι ένας αριστερά σου στη εἷς ἐκ δεξιῶν καὶ εἷς ἐξ εὐωνύμων δόξα σου (όταν έρθει η μέρα που θα δοξαστείς). οὐκ ἦλθε διακονηθῆναι. « Γνωρίζετε ότι αυτοί που θεωρούνται (φαίνονται) 42 ὁ δὲ Ἰησοῦς προσκαλε-σάμενος άρχοντες των λαών καταδυναστεύουν αυτούς (τους αὐτοὺς λέγει αὐτοῖς· Οἴδατε ὅτι οἱ λαούς) και οι μεγάλοι τους μεταχειρίζονται σαν δοκοῦντες ἄρχειν τῶν ἐθνῶν δούλους (τους κατεξουσιάζουν). καὶ τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι βαπτισθείτε. τὸ βάπτισμα ὃ ἐγὼ βαπτίζομαι απ’ την άλλη όμως. κατακυρι-εύουσιν αὐτῶν καὶ οἱ μεγάλοι αὐτῶν κατεξουσιάζουσιν Μεταξύ σας να μη συμβαίνει το ίδιο. αλλά 40 τὸ δὲ καθίσαι ἐκ δεξιῶν μου είναι γι’ αυτούς που έχει ετοιμαστεί. ἤρξαντο ἀγανακτεῖν περὶ Ἰακώβου Όμως ο Ιησούς καλώντας τους (κοντά του) τους λέει: καὶ Ἰωάννου. 44 καὶ ὃς ἐὰν θέλῃ ὑμῶν γενέσθαι Γιατί και ο υιός του ανθρώπου δεν ήρθε για να υπηρετηθεί. ζητήσουμε. έβγαινε αυτός απ’ την Ιεριχώ μαζί με τους μαθητές 46 Καὶ ἔρχονται εἰς Ἰεριχώ· καὶ του και πολύ κόσμο. ὃς ἐὰν θέλῃ γενέσθαι μέγας ἐν και όποιος από σας θέλει να γίνει πρώτος. (αυτό) άρχισαν να αγανακτούν για τον Ιάκωβο και 41 καὶ ἀκούσαντες οἱ δέκα τον Ιωάννη.

4. 2. ἤρξατο κράζειν καὶ λέγειν· Υἱὲ Δαυῒδ Ἰησοῦ.» Κι αμέσως είδε (έγινε 52 καὶ ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτῷ· καλά η όρασή του) κι ακολούθησε τον Ιησού στο Ὕπαγε. καὶ εὐθέως ἀνέβλεψε. ιβ΄12-16. κα΄1-10. ελεήσέ με. 27-33 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-11: Λουκ.» Και ο τυφλός είπε: «Δάσκαλε 51 καὶ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ ὁ (θέλω να με κάνεις) να δω. να κάνω για εσένα. άρχισε να φωνάζει και να λέει: 47 καὶ ἀκούσας ὅτι Ἰησοῦς ὁ «Υιέ (απόγονε) του Δαβίδ.» τὸν τυφλὸν λέγοντες αὐ-τῷ· Αυτός αφού έβγαλε το ιμάτιό του (πανωφόρι). 12-14. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 20 . Ιωάν. ὁ υἱὸς Τιμαίου Βαρτιμαῖος τυφλὸς ἐκάθητο παρὰ τὴν ὁδὸν προσαιτῶν. ζητιανεύοντας. Και πολλοί τον επέπλητταν (μάλωναν) να σιωπήσει. Ζαχ. φωνάζουν τον τυφλό. καὶ ἠκολούθει τῷ Ἰησοῦ ἐν τῇ ὁδῷ.του λέει ο Ιησούς: «Τι θέλεις Ἰησοῦν. Κεφάλαιο ια΄ (11ο) Ενότητες ενδέκατου κεφαλαίου 1. ἐλέησόν με. Και ο Ιησούς του είπε: «Πήγαινε. Σε φωνάζει. ἡ πίστις σου σέσωκέ σε.Λεξικό καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ καὶ ὄχλου ἱκανοῦ. 1-11 στ. όμως αυτός πολύ περισσότερο φώναζε: «Υιέ του 48 καὶ ἐπετίμων αὐτῷ πολλοὶ ἵνα σιωπήσῃ· ὁ δὲ πολλῷ μᾶλλον Δαβίδ. 15-18 στ. Ησαΐας ξβ΄11.19-21 στ. Θάρσει. Μτθ. Α.60 Κων. ἐλέησόν με. 22-26 στ. δρόμο. Και όταν άκουσε ότι είναι (εκεί μπροστά του) ο Ιησούς ο Ναζωραίος*. 50 ὁ δὲ ἀποβαλὼν τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ ἀναστὰς ἦλθε πρὸς τὸν Και παίρνοντας το λόγο . ἔγειρε· φωνεῖ σε. θ΄9 στίχοι 12-14 και 19-21: Μτθ.» Και ἔκραζεν· Υἱὲ Δαυῒδ. κα΄18. » Ἰησοῦς· Τί σοι θέλεις ποιή-σω; ὁ δὲ τυφλὸς εἶπεν αὐτῷ· Ραββουνι. η πίστη σου σε ἵνα ἀναβλέψω. σηκώθηκε και ήρθε προς τον Ιησού. λέγοντάς του: «Έχε θάρρος. 3. ιθ΄29-38. έσωσε (από την τύφλωση). Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου στ. 49 καὶ στὰς ὁ Ἰησοῦς εἶπε· Φωνήσατε αὐτόν· καὶ φωνοῦ-σιν σήκω. ελέησέ με» Ναζωραῖός ἐστιν. 5. Ιησού.» Και αφού στάθηκε ο Ιησούς είπε: «φωνάξτε τον.

4 ἀπῆλθον δὲ καὶ εὗρον τὸν Έφυγαν και βρήκαν το πουλάρι δεμένο κοντά (σε πῶλον δεδεμένον πρὸς τὴν θύραν μια) πόρτα έξω στο δρομάκι (στην είσοδο του σπιτιού) ἔξω ἐπὶ τοῦ ἀμφόδου. Ησαΐας νστ΄7. πάνω στο οποίο κανείς από τους εὐθέως εἰσπορευό-μενοι εἰς αὐτὴν ανθρώπους δεν έχει καθίσει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτούς. καὶ εὐθέως αὐτὸν στείλει πάλι εδώ. ιθ΄45-48. .». Και οδήγησαν το γαϊδουράκι προς τον Ιησού και 7 καὶ ἤγαγον τὸν πῶλον πρὸς τὸν έβαλαν πάνω σ’ αυτό τα ρούχα τους και κάθισε (ο Ἰησοῦν καὶ ἐπιβάλον αὐτῷ τὰ Ιησούς) πάνω του.Λεξικό στίχοι 15-18: Λουκ. καὶ ἀφῆκαν διέταξε ο Ιησούς. αὐτόν. κα΄23-27 1Καὶ ὅτε ἐγγίζουσιν Ἱεροσόλυμα εἰς Βηθσφαγὴ Βηθανίαν πρὸς τὸ ὄρος ἐλαιῶν. κα΄12-13.61 Κων. Αφού το λύσετε. στέλνει τῶν δυο απ’ τους μαθητές του τῶν και τους λέει: «Πάτε στο απέναντί σας χωριό και 2 καὶ λέγει αὐτοῖς· Ὑπάγετε εἰς τὴν αμέσως μόλις μπείτε σ’ αυτό. φέρτε εὑρήσετε πῶλον δεδεμένον. θα βρείτε ένα πουλάρι κώμην τὴν κατέναντι ὑμῶν.» τὸν πῶλον; 6 οἱ δὲ εἶπον αὐτοῖς καθὼς Αυτοί όμως τους είπαν αυτά που τους (όπως τους) ἐνετείλατο ὁ Ἰησοῦς. Ζ΄11. γ΄1-3 στίχοι 22-26: Μτθ. Μαλαχ. 5καί τινες τῶν ἐκεῖ ἑστηκότων Και μερικοί από εκείνους που στέκονταν (εκεί) τους ἔλεγον αὐτοῖς· Τί ποιεῖτε λύοντες έλεγαν: «Τι κάνετε λύνοντας το πουλάρι. Α. Και αν κανείς σας πει: «γιατί το κάνετε αυτό. Μτθ. κ΄1-8. οὐδεὶς ἀνθρώπων κεκάθικε· λύσαντες αὐτὸν ἀγάγετε. καὶ (γαϊδουράκι) δεμένο. στ΄14-15 στίχοι 27-33: Λουκ. Ιερ. Μτθ. στη Βηθσφαγή* καὶ και τη Βηθανία* προς το όρος των ελαιών.» ἀποστέλλει πάλιν ὧδε. 17. καὶ λύουσιν και το λύνουν. και (έτσι) τους άφησαν. να του 3 καὶ ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ· τί ποιεῖτε τοῦτο; εἴπετε ὅτι ὁ Κύριος αὐτοῦ πείτε ότι ο Κύριος το χρειάζεται και ο αμέσως θα το χρείαν ἔχει. ἀποστέλλει δύο μαθητῶν αὐτοῦ εἰς Και όταν πλησίαζαν στα Ιεροσόλυμα. ἐφ’ ὃν το.

Ωσαννά βασιλεία ἐν ὀνόματι Κυρίου τοῦ πατρὸς ἡμῶν Δαυῒδ· ὡσαννὰ ἐν (δόξα) και απ’ τους ύψιστους (αγγέλους). Και αυτοί που πήγαιναν μπροστά και αυτοί που 9 καὶ οἱ προάγοντες καὶ οἱ ακολουθούσαν φώναζαν δυνατά λέγοντας: «Ωσανἀκολουθοῦντες ἔκραζον λέγο-ντες· νά (δόξα). άρχισε να βγάζει έξω αυτούς που πουλούσαν κι αγόραζαν μέσα στον ιερό (χώρο) και κατέστρεψε (αναποδογύρισε) τα τραπέζια των αργυραμοιβών και τα καθίσματα αυτών που πουλούσαν τα περιστέρια19. Και βλέποντας μια συκιά από μακριά που είχε φύλλα. εὐλογημένος ὁ όνομα του Κυρίου. 14 καὶ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτῇ· Μηκέτι ἐκ σοῦ εἰς τὸν αἰῶνα μηδεὶς καρπὸν φάγοι. καὶ τὰς τραπέζας τῶν κολλυβιστῶν18 καὶ τὰς καθέδρας τῶν πωλούντων τὰς περιστερὰς κατέστρεψε. χωρίς να τον καταλαβαίνουν). 15 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς Ἱεροσόλυμα· καὶ εἰσελθὼν ὁ Ἰησοῦς εἰς τὸ ἱερὸν ἤρξατο ἐκβάλλειν τοὺς πωλοῦντας καὶ τοὺς ἀγοράζοντας ἐν τῷ ἱερῷ. 17 καὶ ἐδίδασκε λέγων αὐτοῖς· Οὐ Και δίδασκε λέγοντάς τους: «Δεν έχει γραφεί ότι ο γέγραπται ὅτι ὁ οἶκός μου οἶκος οίκος μου (το σπίτι μου) θα ονομαστεί οίκος προσευχῆς κληθήσεται πᾶσι τοῖς 1 1 1 . Και όταν μπήκε ο Ιησούς στο ναό (στην αυλή του ναού του Σολομώντα). 12 Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐξελθόντων αὐτῶν ἀπὸ Βηθανίας ἐπείνασε· 13 καὶ ἰδὼν συκῆν ἀπὸ μακρόθεν ἔχουσαν φύλλα. στιβάδας ἔκοπτον ἐκ τῶν δένδρων καὶ ἐστρώννυον εἰς τὴν ὁδόν. γιατί τότε δεν ήταν καιρός σύκων (δεν ήταν η εποχή τους). 16 καὶ οὐκ ἤφιεν ἵνα τις διενέγκῃ Και δεν άφηνε κανέναν να μεταφέρει ο. ήρθε (κοντά της) μήπως βρει κάτι (καρπό) σ’ αυτήν. ἐξῆλθεν εἰς με τους δώδεκα.» τοῖς ὑψίστοις. Και την επόμενη μέρα καθώς έβγαιναν αυτοί απ’ τη Βηθανία. ενώ 8 πολλοὶ δὲ τὰ ἱμάτια αὐτῶν άλλοι έκοβαν κλαδιά απ’ τα δέντρα και τα έστρωναν ἔστρωσαν εἰς τὴν ὁδόν.62 Κων. για πάντα). ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου. βγήκε στη Βηθανία μαζί οὔσης τῆς ὥρας. Πολλοί έστρωσαν τα ρούχα τους στο δρόμο. Και Ἰησοῦς καὶ εἰς τὸ ἱερόν· καὶ αφοί κοίταξε όλα γύρω του και επειδή η ώρα ήταν περιβλεψάμενος πάντα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ὀψίας ἤδη προχωρημένη (σούρουπο). Και όταν ήρθε κοντά της δε βρήκε τίποτα άλλο παρά φύλλα. καὶ ἐκάθισεν ἐπ’ αὐτῷ. ευλογημένος είναι εκείνος που έρχεται στο Ὡσαννά. ἦλθεν εἰ ἄρα τι εὑρήσει ἐν αὐτῇ· καὶ ἐλθὼν ἐπ’ αὐτὴν οὐδὲν εὗρεν εἰ μὴ φύλλα· οὐ γὰρ ἦν καιρὸς σύκων.Λεξικό ἱμάτια αὐτῶν. σκεῦος διὰ τοῦ ἱεροῦ. Και άκουγαν οι μαθητές του (ενν. Και ξαναέρχονται στα Ιεροσόλυμα. ἄλλοι δὲ (τιμητικά) στο δρόμο.τιδήποτε (ενν. Ευλογημένη (να είναι) η βασιλεία που έρχεται στο 10 εὐλογημένη ἡ ἐρχομένη όνομα του Κυρίου του πατέρα μας Δαβίδ. 11 Καὶ εἰσῆλθεν εἰς Ἱεροσόλυμα ὁ Και μπήκε στα Ιεροσόλυμα ο Ιησούς και στο ναό. Α. οικιακό είδος) διά μέσου του ναού.»(αιώνια. Και της λέει: «Ποτέ κανείς να μη φάει καρπό από σένα17. καὶ ἤκουον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ. Βηθανίαν μετὰ τῶν δώδεκα. (ο Κύριος) πείνασε.

22καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς λέ-γει αὐτοῖς· ἔχετε πίστιν Θεοῦ. να διώχνεις τους εμπόρους και τους ταῦτα ποιῇς; αργυραμοιβούς. να πιστεύετε ότι θα τα πάρετε και ὑμῖν. ὅτι πᾶς ὁ ὄχλος ήταν κατάπληκτος απ’ τη διδασκαλία του (θαύμαζε ἐξεπλήσσετο ἐπὶ τῇ διδαχῇ αὐτοῦ.Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (ενν.) . 26 εἴ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε. ῥιζῶν. σπηλιά (άντρο) ληστών.»ή (του ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιεῖς; ἢ τίς σοι λένε) «Ποιος σου έδωσε αυτή την εξουσία να κάνεις ἔδωκε τὴν ἐξουσίαν ταύτην ἵνα αυτά. τη διδασκαλία Του).63 Κων. ἀλλὰ θάλασσα» και δεν αμφιβάλει μέσα του. ἔσται το οποίο είπε. Α. να συγχωρείτε ό. πόλη.» (Ενν. ούτε ο πατέρας σας θα συγχωρήσει τα δικά σας παραπτώματα ὑμῶν.» Ἱεροσόλυμα· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ Και έρχονται πάλι στα Ιεροσόλυμα. ξεράθηκε.» κατηράσω ἐξήρανται. ἴδε ἡ συκῆ ἣν Και επειδή θυμήθηκε ο Πέτρος του λέει: «Διδάσκαλε. {Β. Και ενώ περιπατοῦντος αὐτοῦ ἔρχονται περπατούσε στην αυλή του ναού. παραπτώματα ὑμῶν.Λεξικό ἔθνεσιν; ὑμεῖς δὲ αὐτὸν ἐποιήσατε προσευχής για όλα τα έθνη. 19Καὶ ὅτε ὀψὲ ἐγένετο. (έτσι) θα σας γίνουν (θα πραγματοποιηθούν). επειδή όλος ο λαός αὐτόν. κοίτα.τι χόμενοι. και απαντώντας ο Ιησούς τους λέει: «Να έχετε πίστη στο Θεό. 25 καὶ ὅταν στήκετε προσευ. 27 Καὶ ἔρχονται πάλιν εἰς παραπτώματα. Και άκουσαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι και οι καὶ ἐζήτουν πῶς αὐτὸν αρχιερείς και ζητούσαν (να βρουν τρόπο) πώς να τον ἀπολέσουσιν· ἐφο-βοῦντο γὰρ εξοντώσουν γιατί τον φοβούνταν. 23 ἀμὴν γὰρ λέγω ὑμῖν ὅτι ὃς ἂν εἴπῃ τῷ ὄρει τούτῳ. θα γίνει αυτό πιστεύσῃ ὅτι ἃ λέγει γίνεται. καὶ μὴ πίστη) σ’ αυτό το βουνό «σήκω και πέσε στη διακριθῇ ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ. για να σας τινος.} ) 24 διὰ τοῦτο λέγω ὑμῖν. οὐδὲ ὁ πατὴρ ὑμῶν ἀφήσει τὰ Αν όμως εσείς δε συγχωρείτε (τους άλλους). 21 καὶ ἀναμνησθεὶς ὁ Πέτρος λέγει αὐτῷ· Ραββί. πάντα ὅσα ἂν προσευχόμενοι αἰτεῖσθε. αρκεί να γίνεται προς δόξαν Θεού αὐτῷ ὃ ἐὰν εἴπῃ.» 18 καὶ ἤκουσαν οἱ γραμ-ματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι καὶ οἱ ἀρχιερεῖς. Γι’ αυτό σας λέω. ότι όσα κι αν ζητάτε με την πιστεύετε ὅτι λαμβάνετε. καὶ ἔσται προσευχή σας. Εσείς όμως τον κάνατε σπήλαιον λῃστῶν. ἀφίετε εἴ τι ἔχετε κατά (κι αν) έχετε εναντίον οποιουδήποτε. η συκιά που καταράστηκες. ἵνα καὶ ὁ πατὴρ ὑμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἀφῇ ὑμῖν τὰ συγχωρήσει ο πατέρας σας ο ουράνιος τα δικά σας παραπτώματα. ἄρθητι καὶ Αλήθεια σας λέω ότι όποιος κι αν πει (με θερμή βλήθητι εἰς τὴν θάλασσαν. 20 Καὶ παραπορευόμενοι πρωῒ Και καθώς περνούσαν το πρωί (από κοντά) είδαν τη εἶδον τὴν συκῆν ἐξηραμμένην ἐκ συκιά ξεραμένη από τη ρίζα. έρχονται προς το πρὸς αὐτὸν οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ μέρος του οι αρχιερείς και οι γραμματείς και οι γραμματεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι πρεσβύτεροι 28 καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Ἐν ποίᾳ και του λένε: «Με ποια εξουσία κάνεις αυτά. κατευθύνθηκε έξω απ’ την ρεύετο ἔξω τῆς πόλεως. ἐξεποΚαι όταν έγινε βράδυ.Και όταν στέκεστε για προσευχή.

ἐξ Και λογάριαζαν (συλλογιζόταν) μέσα τους και οὐρανοῦ.Λεξικό 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν και ο Ιησούς απαντώντας τους είπε: «Θα σας κάνω αὐτοῖς· Ἐπερωτήσω ὑμᾶς κἀγὼ και εγώ μια ερώτηση και απαντήστε μου. 28-34 στ. κα΄33-46. και (τότε) ἕνα λόγον. Ησαΐας κη΄16.35-37 στ. Ιωάννη για προφήτη. καὶ ὁ Ἰησοῦς Και παίρνοντας το λόγο. Η εντολή της αγάπης 5. Το βάπτισμα του Ιωάννη ήταν από τον ουρανό 30 τὸ βάπτισμα Ἰωάννου ἐξ (προερχόταν από το Θεό) ή από τους ανθρώπους. «Μακριά από τους Γραμματείς» 7.» ἀποκρίθητέ μοι. 41-44 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-12: Λουκ.. θα μας πει γιατί (λοιπόν) δεν πιστέψατε σ’ αυτόν. 18-27 στ.. …………. 1-12 στ. ἐπιστεύσατε αὐτῷ; 32 ἀλλὰ εἴπωμεν. Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα 2. γιατί όλοι είχαν τον ἦν. ἐξ ἀνθρώπων; ἐφοβοῦντο τὸν λαόν· ἅπαντες γὰρ Αλλά αν πούμε (ότι το βάπτισμα ήταν) από εἶχον τὸν Ἰωάννην ὅτι προφήτης ανθρώπους. ἐρεῖ· διατί οὖν οὐκ έλεγαν: «Αν πούμε απ’ τον ουρανό. Το δίλεπτο της χήρας στ. 38-40 στ. οὐρανοῦ ἦν ἢ ἐξ ἀνθρώπων; Απαντήστε μου. λένε στον Ιησού: «Δεν ἀποκριθεὶς λέγει αὐτοῖς· Οὐδὲ ἐγὼ γνωρίζουμε. 13-17 στ. Ψ.» Φοβούνταν το λαό. καὶ ἀποκρίθητέ μοι. 31καὶ ἐλογίζοντο πρὸς ἑαυ-τοὺς λέγοντες· Ἐὰν εἴπωμεν. κ΄9-19. ριζ΄22-23. Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση 4. Α. καὶ ἐρῶ ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα ποιῶ.. 33 καὶ ἀποκριθέντες λέγουσι τῷ Ἰησοῦ· Οὐκ οἴδαμεν. θα σας πω με ποια εξουσία κάνω αυτά.… . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» Και ο Ιησούς τους απαντά λέγοντας: λέγω ὑμῖν ἐν ποίᾳ ἐξουσίᾳ ταῦτα «Ούτε εγώ σας λέω με ποια εξουσία κάνω αυτά. Μτθ. Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός 3. Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός 6.64 Κων.» ποιῶ. Κεφάλαιο ιβ΄ (12ο) Ενότητες δωδέκατου κεφαλαίου 1.

4 καὶ πάλιν ἀπέστειλε πρὸς αὐτοὺς ἄλλον δοῦλον· κἀκεῖνον λιθοβολήσαντες ἐκεφαλαίωσαν καὶ ἀπέστειλαν ἠτιμωμένον. άλλους σκότωσαν. Δευτ. ι΄12-13 στίχοι 35-37: Λουκ.5-7 στίχοι 41-44: Λουκ. Μτθ. κ΄20-26. 5καὶ πάλιν ἄλλον ἀπέστει-λε· κἀκεῖνον ἀπέκτειναν. Ψ. Εμπρός ας τον σκοτώσουμε και θα είναι δική μας η κληρονομιά. 8 καὶ λαβόντες ἀπέκτειναν αὐτόν καὶ ἐξέβαλον αὐτὸν ἔξω τοῦ ἀμπελῶνος. 3 καὶ λαβόντες αὐτὸν ἔδειραν καὶ ἀπέστειλαν κενόν. Μτθ.» Εκείνοι όμως οι γεωργοί.Λεξικό Πράξεις δ΄11. 2 καὶ ἀπέστειλε πρὸς τοὺς Και έστειλε προς τους γεωργούς τον (κατάλληλο) γεωργοὺς τῷ καιρῷ δοῦλον. τον έδειραν και τον έστειλαν πίσω με άδεια χέρια. κε΄5-6. Α. πρὸς ἑαυτοὺς εἶπον ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ κληρονόμος· δεῦτε ἀποκτείωμεν αὐτόν. κβ΄41-45. ι΄25-28. καὶ ἐξέδετο αὐτὸν γεωργοῖς καὶ ἀπεδήμησε. Έχοντας λοιπόν ακόμα έναν.» Και αφού τον συνέλαβαν τον σκότωσαν και τον έβγαλαν έξω απ’ τον αμπελώνα. ι΄19-21. γ΄11. οὓς δὲ ἀποκτέννοντες. Θα . Α΄Πέτρου β΄6-8. οὓς μὲν δέροντες. Α΄ Κορ. Μτθ. κβ΄23-33. Εβρ. ρθ΄1. Μτθ.65 Κων. 7 ἐκεῖνοι δὲ οἱ γεωργοὶ. Και πάλι άλλον (δούλο) έστειλε. Ρωμ. 6 ἔτι οὖν ἕνα υἱὸν ἔχων. Ιωάν. καὶ πολλοὺς μὲν ἄλλους. Λοιπόν τι θα κάνει ο ιδιοκτήτης του αμπελώνα. α΄13. θεασάμενοι αὐτόν ἐρχόμε-νον. κβ΄15-22 στίχοι 18-27: Λουκ. είπαν μεταξύ τους: «Αυτός είναι ο κληρονόμος. Έξοδ. κβ΄35-40. ι΄12-13΄ στίχοι 38-40: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κγ΄1. ἀγαπητόν αὐτοῦ. Και πάλι έστειλε σ’ αυτούς άλλο δούλο. Μτθ. γ΄6. β΄20 στίχοι 13-17: Λουκ. Εφεσ. (αλλά) και εκείνον πετώντας του πέτρες τον τραυμάτισαν στο κεφάλι και τον έστειλαν πίσω ατιμασμένο (κακοποιημένο). καὶ ἡμῶν ἔσται ἡ κληρονο-μία. μόλις τον είδαν να έρχεται. 15-16 στίχοι 28-34: Λουκ. ἵνα καιρό έναν δούλο για να πάρει απ’ τους γεωργούς (το παρὰ τῶν γεωργῶν λάβῃ ἀπὸ μερίδιο) απ’ τον καρπό του αμπελώνα. κ΄45-47. Και άρχισε να τους μιλάει με παραβολές: «Ένας άνθρωπος φύτεψε έναν αμπελώνα και έβαλε γύρω του φράχτη και έσκαψε ληνό (πατητήρι) και οικοδόμησε (έκτισε) έναν πύργο και τον έδωσε (νοίκιασε) σε γεωργούς και έφυγε σε ξένη χώρα. Κι εκείνον τον σκότωσαν (όπως) και πολλούς άλλους. Δευτ. κ΄27-38. τοῦ καρποῦ τοῦ ἀμπελῶνος. τον έστειλε κι αυτόν τελευταίον σ’ αυτούς λέγοντας : «Θα ντραπούν το γιο μου. στ΄4-5. απ’ τους οποίους άλλους έδειραν. Κι αυτοί αφού τον συνέλαβαν. κα΄1-4. κ΄41-44. η΄20 1 Καὶ ἤρξατο αὐτοῖς ἐν παραβολαῖς λέγειν· Ἀμπε-λῶνα ἐφύτευσεν ἄνθρωπος. καὶ περιέθηκε φραγμὸν καὶ ὤρυξεν ὑπολήνιον καὶ ᾠκοδόμησε πύργον. τον γιο του τον αγαπημένο. ἀπέστειλε καὶ αὐτὸν ἔσχατον πρὸς αὐτοὺς λέγων ὅτι ἐντραπήσονται τὸν υἱόν μου.

Και 17 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς αυτοί έδειξαν θαυμασμό σ’ αυτόν. καὶ δώσει τὸν ἀμπελῶνα ἄλλοις.» διδάσκεις.Λεξικό έρθει και θα αφανίσει αυτούς τους γεωργούς και θα δώσει τον αμπελώνα σ’ άλλους. γιατί κατάλαβαν ότι είπε γι’ αυτούς την παραβολή. Ούτε αυτή τη γραφή (από την Παλαιά Διαθήκη) διαβάσατε. καὶ ἐξεθαύμασαν ότι ανάσταση (νεκρών) δεν υπάρχει και τον ρωτούσαν ἐπ’ αὐτῷ. διδάσκεις το οὐδενός· οὐ γὰρ βλέπεις εἰς δρόμο του Θεού. 14 οἱ δὲ ἐλθόντες λέγουσιν κανένα (δε φοβάσαι). βασιλιά Ηρώδη) για να τον «ψαρέψουν» (δόλια) με 13 Καὶ ἀποστέλλουσι πρὸς αὐτόν τινας τῶν Φαρισαίων καὶ λόγια. τῶν Ἡρῳδιανῶν ἵνα αὐτὸν Αυτοί λοιπόν όταν ήρθαν του λένε: «Δάσκαλε. οι οποίοι λένε Θεοῦ τῷ Θεῷ. αλλά. ἔγνωσαν γὰρ ὅτι πρὸς αὐτοὺς Και στέλνουν προς αυτόν μερικούς από τους τὴν παραβολὴν εἶπε.» (εδώ ο Κύριος εννοεί το πρόσωπό Του που ενώ τον σκότωσαν. Και τους λέει : «Τινός (είναι) η ἵνα ἴδω. καὶ ἐφοβήθησαν τὸν ὄχλον· Και αφού τον άφησαν. σύμφωνα με την αλήθεια.» 11 παρὰ Κυρίου ἐγένετο αὕτη. καὶ ἔστι θαυμαστὴ ἐν ὀφθαλμοῖς Και ζητούσαν (ήθελαν) να τον πιάσουν και (αλλά) ἡμῶν; φοβήθηκαν τον κόσμο. εἶπον οὖν ἡμῖν· ἔξεστι δοῦναι κῆνσον Καίσαρι ἢ Αυτός όμως επειδή γνώριζε την υποκρισία τους είπε σ’ αυτούς: «Γιατί με πειράζετε (δοκιμάζετε). οἴδαμεν ὅτι το πρόσωπο των ανθρώπων (δεν κοιτάς δηλαδή ν’ ἀληθὴς εἶ καὶ οὐ μέλει σοι περὶ αρέσεις). λίθον ὃν ἀπεδοκίμασαν οἱ οἰκοδομοῦντες.Γιατί δεν κοιτάς (δεν υπολογίζεις) αὐτῷ· Διδάσκαλε. καὶ λέγει Καίσαρα». ἀλλ’ ἐπ’ φόρο στον Καίσαρα ή όχι. Φέρτε μου οὔ; δῶμεν ἢ μὴ δῶμεν; 15 ὁ δὲ εἰδὼς αὐτῶν τὴν ένα δηνάριο* να το δω. Πες μας λοιπόν: Πρέπει να δώσουμε πρόσωπον ἀνθρώπων. αυτός έγινε ακρογωνιαίος ἀνέγνωτε. Να δώσουμε ή να μη ἀληθείας τὴν ὁδὸν τοῦ Θεοῦ δώσουμε. στο θεό». έφυγαν. » 9 τί οὖν ποιήσει ὁ κύριος τοῦ ἀμπελῶνος; ἐλεύσεται καὶ ἀπολέσει τοὺς γεωργοὺς τούτους. εικόνα αυτή και η επιγραφή. ὑπόκρισιν εἶπεν αὐτοῖς· Τί με πειράζετε; φέρετέ μοι δηνάριον Κι αυτοί του έφεραν. αὐτοῖς· Τίνος ἡ εἰκὼν αὕτη καὶ Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: ἡ ἐπιγραφή; οἱ δὲ εἶπον· «Αποδώστε στον Καίσαρα (δώστε πίσω).66 Κων. όσα ανήκουν Καίσαρος. λέγοντας : . (θα αφαιρέσει τα προνόμια απ’ τους Ιουδαίους). εἶπεν αὐτοῖς· Ἀπόδοτε τὰ Καίσαρος Καίσαρι καὶ τὰ τοῦ Και έρχονται οι Σαδδουκαίοι* σ’ αυτόν. «Το λίθο (πέτρα) που απέρριψαν οι 10 οὐδὲ τὴν γραφὴν ταύτην οικοδόμοι (ως ακατάλληλο). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .) Από τον Κύριο έγινε αυτή (η τοποθέτηση του λίθου) και (δεν) είναι θαυμαστό στα μάτια μας. έγινε ακρογωνιαίος ἐγενήθη εἰς κεφαλὴν γωνίας· λίθος της Εκκλησίας. Α. καὶ ἀφέντες Φαρισαίους και τους Ηρωδιανούς (οπαδούς του αὐτὸν ἀπῆλθον. (Και ήθελαν να τον πιάσουν) 12 Καὶ ἐζήτουν αὐτὸν κρατῆσαι. στον Καίσαρα και όσα ανήκουν στο Θεό.» Αυτοί είπαν : «του 16 οἱ δὲ ἤνεγκαν. γνωρίζουμε ότι είσαι αληθινός και δε σε μέλλει για ἀγρεύσωσι λόγῳ. οὗτος λίθος (ολόκλη-ρης της οικοδομής).

ἀναστῶσιν. ο Μωϋσής μας έγραψε (στο Μωσαϊκό νόμο) ἀνάστασιν μὴ εἶναι.» βίβλῳ Μωϋσέως. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ ὁ τρίτος να αφήσουν απόγονο. 28 Καὶ προσελθὼν εἷς τῶν όλες τις εντολές. Και ο πρώτος πήρε μια αὐτοῦ καὶ ἐξαναστήσῃ σπέρμα γυναίκα (ως σύζυγο) και όταν πέθανε δεν άφησε τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ. ἀποθάνῃ καὶ κατά-λίπῃ γυναῖκα. απογόνους. κι ο τρίτος. και η γυναίκα . ἐπὶ τοῦ βάτου Δεν είναι (λοιπόν ο Θεός) Θεός νεκρών. όταν θα αναστηθούν καὶ οὐκ ἀφῆκαν σπέρμα. Και πλησιάζοντας ένας απ’ τους γραμματείς που τους ἀλλὰ ζώντων· ὑμεῖς οὖν πολὺ άκουσε να συζητούν. ποιου απ’ αυτούς θα είναι η γυναίκα. 22 καὶ ἔλαβον αὐτήν οἱ ἑπτὰ. τίνος αὐτῶν ἔσται γυνή; οἱ γὰρ ἑπτὰ ἔσχον αὐτὴν πόσο πλανιέστε γι’ αυτό (είστε σε πλάνη = λάθος πίστη). Αυτό. ἀναστῶσι. ἵνα λάβῃ ὁ ἀδελφὸς αὐ-τοῦ τὴν γυναῖκα Ήταν λοιπόν επτά αδέλφια. καὶ ούτε αυτός άφησε απογόνους και κατά τον ίδιο τρόπο ἀποθνῄσκων οὐκ ἀφῆκε σπέρμα. είπε ο Θεός σ’ αυτόν μ’ αυτά τα λόγια: «Εγώ (είμαι) ο 26 περὶ δὲ τῶν νεκρῶν ὅτι Θεός του Αβραάμ και ο Θεός του Ισαάκ και ο Θεός του ἐγείρονται.» 23 ἐν τῇ οὖν ἀναστάσει. οἵτινες λέγου-σιν «Δάσκαλε.» γραμματέων.67 Κων. καὶ τέκνα μὴ ἀφῇ. οὐκ ἀνέγνωτε ἐν τῇ Ιακώβ. ἀλλ’ εἰσὶν ὡς ἄγγελοι βίβλο του Μωϋσή. 21 καὶ ὁ δεύτερος ἔλαβεν αὐτήν. ἀκούσας αὐτῶν 2 . ὅταν Και απαντώντας ο Ιησούς τους είπε: «Δεν σκέφτεστε. καὶ ἀπέθανε καὶ οὐδὲ αὐτὸς οὐκ Και την πήραν αυτήν (και) οι επτά (ως σύζυγο)χωρίς ἀφῆκε σπέρμα. και τελευταία απ’ όλους πέθανε ὡσαύτως. ήρθε και τον ρώτησε: «Ποια είναι η πρώτη απ’ πλανᾶσθε.Λεξικό 18 Καὶ ἔρχονται Σαδδουκαῖοι πρὸς αὐτόν. οι επτά την είχαν γυναίκα (σύζυγο). ούτε Θεοῦ; παντρεύονται (οι γυναίκες). καὶ Και ο δεύτερος πήρε αυτήν (ως σύζυγο) και πέθανε και ὁ πρῶτος ἔλαβε γυναῖκα. ούτε γυναῖκα. καὶ ότι αν κάποιου πεθάνει ο αδελφός και αφήσει (στη ἐπηρώτων αὐτὸν λέγοντες· ζωή)γυναίκα (χήρα). μὴ εἰδότες τὰς Γιατί όταν αναστηθούν οι (άνθρωποι) απ’ τους γραφὰς μηδὲ τὴν δύναμιν τοῦ νεκρούς. Μωϋσῆς ἔγραψεν να πάρει ο αδελφός του τη γυναίκα του και να ἡμῖν ὅτι ἐάν τινος ἀδελφὸς γεννήσει απόγονο για τον αδελφό του. Γιατί (και) πάντων ἀπέθανε καὶ ἡ γυνὴ. τη δύναμη του Θεού. ἐσχάτη (όλοι). αλλά πῶς εἶπεν αὐτῷ ὁ Θεὸς λέγων. ούτε νυμφεύονται (οι άνδρες). ἐγὼ ὁ Θεὸς Ἀβραὰμ καὶ ὁ Θεὸς ζωντανών. ενώ παιδιά δεν αφήσει. Α. (πρέπει) 19 Διδάσκαλε. 24 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Οὐ διὰ τοῦτο πλανᾶσθε. οὔτε γαμοῦσιν οὔτε Για τους νεκρούς ότι ανασταίνονται δε διαβάσατε στη γαμίζονται. Εσείς λοιπόν είστε σε μεγάλη πλάνη. αλλά είναι όπως οι 25 ὅταν γὰρ ἐκ νεκρῶν άγγελοι στους ουρανούς (που δεν έχουν φύλο). για το ότι δε γνωρίζετε τις Γραφές. βλέποντας ότι τους απάντησε σωστά. Κατά την ανάσταση λοιπόν. 20 ἑπτὰ οὖν ἀδελφοὶ ἦσαν. πως οἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ἰσαὰκ καὶ ὁ Θεὸς Ἰακώβ; 27 οὐκ ἔστιν ὁ Θεὸς νεκρῶν. στο περιστατικό με τη βάτο 20.

Κύριος ὁ Θεὸς σου (τη σκέψη σου. με την έμπνευση του Αγίου ἔλεγε διδάσκων ἐν τῷ ἱερῷ· 22 Πῶς λέγουσιν οἱ γραμματεῖς ὅτι Πνεύματος. Πνεύματι ἁγίῳ· λέγει ὁ Κύριος Ο ίδιος λοιπόν ο Δαβίδ λέγει (ονομάζει) αυτόν (το τῷ Κυρίῳ μου. αλήθεια (καλά) είπες ότι ένας είναι (ο Θεός) και δεν υπάρχει άλλος εκτός απ’ αυτόν. άλλο). 35 Καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς Γιατί αυτός ο ίδιος ο Δαβίδ. του ἀγαπᾶν τὸν πλησίον ὡς ἑαυτὸν είπε: «Δεν είσαι μακριά από τη βασιλεία του Θεού. ἰδὼν ὅτι καλῶς Ο Ιησούς του απάντησε: «Πρώτη εντολή από όλες είναι αὐτοῖς ἀπεκρίθη. 32 καὶ εἶπεν αὐτῷ ὁ γραμματεύς· Καλῶς. εἶπεν αὐτῷ· Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς δίδασκε στο ιερό Οὐ μακρὰν εἶ ἀπὸ τῆς βασιλείας (στην αυλή του Ναού) : «Πώς λένε οι γραμματείς ότι ο τοῦ Θεοῦ. Και από πού (πώς) είναι υιός του μου ἕως ἂν θῶ τοὺς ἐχθρούς (απόγονός του). διδά.» Και ο πολύς λαός τον άκουγε 2 2 . και ἐστι καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος πλὴν να αγαπάμε τον πλησίον (μας) σαν τον εαυτό μας αὐτοῦ· είναι πιο σημαντικό (αξίζει περισσότερο) από όλα τα 33 καὶ τὸ ἀγαπᾶν αὐτὸν ἐξ ὅλης ολοκαυτώματα21 και τις θυσίες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ἰσραήλ. ἐντολὴ; 29 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀπεκρίθη αὐτῷ Και να αγαπήσεις τον κύριο το Θεό σου με όλη σου την ὅτι πρώτη πάντων ἐντολὴ· καρδιά και με όλη σου την ψυχή και μ’ όλη τη διάνοια ἄκουε. 34 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἰδὼν ὅτι νουνεχῶς ἀπεκρίθη.» πλεῖόν ἐστι πάντων τῶν Και κανένας δεν τολμούσε να τον ρωτήσει πια (κάτι ὁλοκαυτωμάτων καὶ θυσιῶν. 30 καὶ ἀγαπήσεις Κύριον τὸν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου καὶ Και δεύτερη (εντολή) όμοια (με την προηγούμενη) ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος σου. μείζων τούτων ἄλλη Και του είπε ο γραμματέας: «Σωστά. λαέ του Ισραήλ. αὕτη αυτή (είναι): να αγαπήσεις τον πλησίον σου (τους πρώτη ἐντολὴ· συνανθρώπους σου) όπως τον εαυτό σου.και να τον αγαπάμε με όλη την καρδιά και με όλη τη σκαλε. καὶ οὐδεὶς οὐκέτι Χριστός είναι υιός του Δαβίδ (πώς το εννοούν δηλαδή). ἐπηρώτησεν (η εξής): Άκουε. Μεγαλύτερη 31 καὶ δευτέρα ὁμοία. είπε: «Λέει ο Κύριος στον Κύριό μου. καὶ τὸ Και ο Ιησούς βλέποντας ότι φρόνιμα απάντησε.» τῆς καρδίας καὶ ἐξ ὅλης τῆς συνέσεως καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς καὶ ἐξ ὅλης τῆς ἰσχύος. ο Κύριος ο Θεός μας αὐτόν· Ποία ἐστὶ πρώτη πάντων είναι ένας (και μόνο) Κύριος. Α. κάθισε στα δεξιά μου μέχρι να βάλω τους εχθρούς σου ὁ Χριστὸς υἱὸς Δαυῒδ ἐστι; 36 αὐτὸς γὰρ Δαυῒδ εἶπεν ἐν στήριγμα για τα πόδια σου.68 Κων. ἐτόλμα αὐτὸν ἐπερωτῆσαι. Αυτή είναι η πρώτη εντολή. ἐπ’ ἀληθείας εἶπας ὅτι εἷς διάνοια και με όλη την ψυχή και με όλη τη δύναμη. αὕτη· απ’ αυτές άλλη εντολή δεν είναι (υπάρχει). δάσκαλε! Στ’ ἐντολὴ οὐκ ἔστι.Λεξικό συζητούντων. το νου σου) και με όλη τη δύναμή ἡμῶν Κύριος εἷς ἐστι· σου. κάθου ἐκ δεξιῶν Μεσσία) Κύριό του.» ἀγαπήσεις τὸν πλησίον σου ὡς σεαυτόν.

44 πάντες γὰρ ἐκ τοῦ περισσεύοντος αὐτοῖς ἔβαλον· αὕτη δὲ ἐκ τῆς ὑστερήσεως αὐτῆς πάντα ὅσα εἶχεν ἔβαλεν.}).Θ. όλη ἔβαλε τῶν βαλλό-ντων εἰς τὸ την περιουσία της. 42 καὶ πολλοὶ πλούσιοι ἔβαλλον Και καλώντας (κοντά του) τους μαθητές του. χαιρετιούνται στην αγορά 38 Καὶ ἔλεγεν αὐτοῖς ἐν τῇ διδαχῇ αὐτοῦ· Βλέπετε ἀπὸ τῶν και που ζητούν (επιδιώκουν) τις πρώτες θέσεις στις γραμματέων τῶν θελόντων ἐν συναγωγές και στα δείπνα.}. ὅ ἐστι περισσότερα απ’ όλους όσους ρίχνουν στο κοδράντης.» ἐν τοῖς δείπνοις.Λεξικό ευχάριστα.Ν. (λέγεται) κοδράντης. Κι όταν ήρθε μια ἐθεώρει πῶς ὁ ὄχλος βάλλει φτωχή χήρα έβαλε δύο λεπτά (ένα δίλεπτο) που είναι χαλκὸν εἰς τὸ γαζοφυλάκιον.Τ.69 Κων. Και αφού κάθισε ο Ιησούς απέναντι απ’ το 40 οἱ κατεσθίοντες τὰς οἰκίας τῶν χηρῶν καὶ προφάσει μακρὰ θησαυροφυλάκιο (κάτι σαν τα σημερινά παγκάρια για προσευ-χόμενοι! οὗτοι λήψονται τους φτωχούς{Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Κ. κοιτούσε πώς ο λαός ρίχνει χάλκινα νομίσματα μέσα στο γαζοφυλάκιο (κουτί περισσότερον κρῖμα. γαζοφυλάκιο. Α. Κεφάλαιο ιγ΄ (13ο) Ενότητες δεκάτου τρίτου κεφαλαίου . στολαῖς περιπατεῖν καὶ Αυτοί που κατατρώγουν τα σπίτια (τις περιουσίες) των ἀσπασμοὺς ἐν ταῖς ἀγοραῖς χηρών και κάνουν μεγάλες προσευχές για πρόφαση 39καὶ πρωτοκαθεδρίας ἐν ταῖς (επίδειξη)! Αυτοί θα πάρουν περισσότερο κρίμα (θα συναγωγαῖς καὶ πρωτο-κλισίας τιμωρηθούν αυστηρότερα). ὅλον τὸν βίον αὐτῆς. 37αὐτὸς οὖν Δαυῒδ λέγει αὐτὸν Και τους έλεγε κατά τη διδασκαλία του: «Προσέχετε Κύριον· καὶ πόθεν υἱός αὐτοῦ από τους γραμ-ματείς που θέλουν (τους αρέσει) να ἐστι; καὶ ὁ πολὺς ὄχλος ἤκουεν περπατούν με στολισμό και (που τους αρέσει) να αὐτοῦ ἡδέως. γαζοφυλάκιον· σου ὑποπόδιον τῶν ποδῶν σου. τους είπε: πολλά· καὶ ἐλθοῦ-σα μία χήρα «Αλήθεια σας λέω ότι αυτή η φτωχή χήρα έριξε πτωχὴ ἔβαλε λεπτὰ δύο. Ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι ἡ χήρα ἡ πτωχὴ αὕτη πλεῖον πάντων ενώ αυτή έριξε απ’ το υστέρημά της. 43 καὶ προσκαλεσάμενος τοὺς μαθητὰς αὐτοῦ εἶπεν αὐτοῖς· γιατί όλοι έβαλαν (έριξαν) απ’ το περίσσευμά τους. όλα όσα είχε. κατέναντι τοῦ γαζοφυ-λακίου Και πολλοί πλούσιοι έριχναν πολλά. 41 Καὶ καθίσας ὁ Ἰησοῦς ελεημοσύνης {Ι.

μην ταραχτείτε. ωραία οικοδομήματα. ιβ΄36-46. γιατί (αυτά) γὰρ γενέσθαι. Ιερεμ. Αποκ.» ταῦτα συντελεῖσθαι; 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς ἤρξατο λέγειν αὐτοῖς· Βλέ-πετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ. 8 ἐγερθήσεται γὰρ ἔθνος ἐπὶ Γιατί θα ξεσηκωθεί (για πόλεμο) έθνος εναντίον . Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των στ.Λεξικό 1.κε΄14. πολλούς θα παραπλανήσουν. πρέπει να γίνουν. Τότε ο Ιησούς παίρνοντας το λόγο άρχισε να τους λέει: «Προσέχετε μήπως κανείς σας παραπλανήσει. Σοφονίας α΄15. Δεν θα αφεθεί (μείνει) πέτρα οἰκοδομάς; οὐ μὴ ἀφεθῇ ὧδε πάνω στην πέτρα που να μην γκρεμιστεί. Μτθ. ἴδε ποταποὶ «Διδάσκαλε.» 2 καὶ ὁ Ἰησοῦς ἀποκριθεὶς εἶπεν Και ο Ιησούς απαντώντας του λέει: «Βλέπεις αυτά τα αὐτῷ· Βλέπεις ταύτας τὰς μεγάλας μεγάλα οικοδομήματα.70 Κων.» λίθος ἐπὶ λίθον ὃς οὐ μὴ καταλυθῇ.θ΄27. Ιωήλ γ΄3. κοίτα τι ωραίες πέτρες (μάρμαρα) και τι λίθοι καὶ ποταπαὶ οἰκοδομαί. του λέει ένας απ’ τους μαθητές του: αὐτοῦ· Διδάσκαλε.4. Αββακούμ α΄9. 6 πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ Γιατί πολλοί θα έρθουν στο όνομά μου που θα λένε ὀνόματί μου λέγοντες ὅτι ἐγώ εἰμι. δ΄23-28. Α΄ Θεσσ. Β΄ Πέτρου γ΄9-14. καὶ «Πες μας πότε θα γίνουν αυτά και ποιο θα είναι το τί τὸ σημεῖον ὅταν μέλλῃ πάντα σημείο (σημάδι) όταν όλα αυτά γίνουν. Αμώς ε΄20 1 Καὶ ἐκπορευομένου αὐτοῦ ἐκ τοῦ Και όταν αυτός έβγαινε από το ιερό (αύλειο χώρο του ἱεροῦ λέγει αὐτῷ εἷς τῶν μαθητῶν Ναού). κα΄5-15. κδ΄1-25. 1-23 Ιεροσολύμων 2. ε΄1-2. μὴ θροεῖσθε· δεῖ (ειδήσεις) για πολέμους. ότι «εγώ είμαι» (δηλαδή ο Χριστός Μεσσίας) και καὶ πολλοὺς πλανήσουσιν. Ιεζεκιήλ λθ΄21. ἀλλ’ οὔπω τὸ τέλος. κδ΄42. Β΄ Πέτρου γ΄17. τον ρωτούσαν ιδιαιτέρως ο ὄρος τῶν ἐλαιῶν κατέναντι τοῦ ἱεροῦ. Α. 7 ὅταν δὲ ἀκούσητε πολέμους καὶ Όταν όμως ακούσετε για πολέμους ή φήμες ἀκοὰς πολέμων. Δανιήλ ζ΄13. ἐπηρώτων αὐτὸν κατ’ ἰδίαν Πέτρος και ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης και ο Ανδρέας: Πέτρος καὶ Ἰάκωβος καὶ Ἰωάννης καὶ Ἀνδρέας· 4 Εἰπὲ ἡμῖν πότε ταῦτα ἔσται. Δανιήλ. κδ΄29-36. Ησαΐας ιγ΄9-10. κα΄20-24. 24-37 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-23: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Και ενώ κάθονταν αυτός στο όρος των ελαιών 3 Καὶ καθημένου αὐτοῦ εἰς τὸ απέναντι απ’ το Ναό. αλλά ακόμα (δε θα είναι) το τέλος. ια΄31 στίχοι 24-37: Λουκ. Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου στ. Μτθ. στ΄12-14. κα΄25-36.

Γιατί δε θα είστε εσείς αυτοί που θα μιλάτε. και θα επαναστατήσουν τα παιδιά κατά των γονιών τους και θα τους θανατώσουν. καὶ ἐπαναστή-σονται τέκνα ἐπὶ γονεῖς καὶ θανατώσουσιν αὐτούς. ἀλλ’ ὃ ἐὰν δοθῇ ὑμῖν ἐν ἐκείνῃ τῇ ὥρᾳ. οὗτος σωθήσεται. αλλά ό. παραδώσουσι γὰρ ὑμᾶς εἰς συνέδρια καὶ ἐν ταῖς συναγωγαῖς αὐτῶν δαρήσε-σθε.που διαβάζει ξέρει – τότε οι (κάτοικοι) της Ιουδαίας ας ὁ ἀναγινώσκων νοείτω . και στις συναγωγές τους θα δαρθείτε και (μπροστά) σε ηγεμόνες (αρχηγούς) και βασιλιάδες θα σταθείτε (κατηγορούμενοι) εξαιτίας μου. αυτό να πείτε. Α. Όταν όμως δείτε το βδέλυγμα24 (σιχαμερό πλάσμα) 14 Ὅταν δὲ ἴδητε τὸ βδέλυγμα τῆς της ερημώσεως. πίσω να πάρει το ρούχο (πανωφόρι) του. Και θα είστε μισητοί απ’ όλους εξαιτίας του ονόματός μου. που είπε (προφήτεψε) ο Δανιήλ ο ἐρημώσεως τὸ ρηθὲν ὑπὸ Δανιὴλ προφήτης. 11ὅταν δὲ ἀγάγωσιν ὑμᾶς παραδιδόντες.71 Κων. καὶ ἔσονται λιμοὶ καὶ ταραχαί. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . να στέκεται εκεί που δεν πρέπει – αυτός τοῦ προφήτου ἑστὼς ὅπου οὐ δεῖ . Όμως αυτός που θα υπομείνει μέχρι το τέλος 13 καὶ ἔσεσθε μισούμενοι ὑπὸ πάντων διὰ τὸ ὄνομά μου· ὁ δὲ αυτός θα σωθεί. εἰσελθέτω ἆραί τι ἐκ τῆς οἰκίας κι αυτός που είναι στο χωράφι να μην επιστρέψει αὐτοῦ. μὴ προμεριμνᾶτε τί λαλήσητε. 17 οὐαὶ δὲ ταῖς ἐν γαστρὶ ἐχούσαις καὶ ταῖς θηλαζού-σαις ἐν ἐκείναις Να προσεύχεστε βέβαια να μη γίνει η φυγή σας ταῖς ἡμέραις. καὶ ἔσονται σεισμοὶ κατὰ τόπους. 2 . μηδὲ μελετᾶτε. και θα γίνουν τοπικοί σεισμοί και θα υπάρξουν (μεγάλες) πείνες και ταραχές. Βλέπετε δὲ ὑμεῖς ἑαυτούς. τῇ Ἰουδαίᾳ φευγέτωσαν εἰς τὰ ὄρη. ούτε και να μπει για να πάρει κάτι απ’ το καταβάτω εἰς τὴν οἰκίαν μηδὲ σπίτι του. 12 παραδώσει δὲ ἀδελφὸς ἀδελφὸν εἰς θάνατον καὶ πατὴρ τέκνον. και σ’ αυτές που θα θηλάζουν εκείνες τις μέρες. αλλά το Άγιο Πνεύμα. (Τότε) θα παραδώσει ο ένας αδελφός τον άλλον σε θάνατο και ο πατέρας το παιδί του.τι κι αν σας δοθεί (στο νου σας) εκείνη την ώρα. ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.τότε οἱ ἐν φύγουν στα βουνά. (άλλου) έθνους και βασίλειο εναντίον (άλλου) βασιλείου. αυτός που θα είναι στην ταράτσα ας μην κατέβει στο 15 ὁ δὲ ἐπὶ τοῦ δώματος μὴ σπίτι (του). Αυτά (θα είναι) αρχές των πόνων. 9 ἀρχαὶ ὠδίνων ταῦτα. 16 καὶ ὁ εἰς τὸν ἀγρὸν ὢν μὴ ἐπιστρεψάτω εἰς τὰ ὀπίσω ἆραι τὸ Αλίμονο σε αυτές που θα έχουν στην κοιλιά (μωρό) ἱμάτιον αὐτοῦ. χειμώνα.Λεξικό ἔθνος καὶ βασιλεία ἐπὶ βασιλείαν. για να δώσετε σ’ αυτούς τη μαρτυρία για μένα (μήπως και μετανοήσουν). Και (αλλά) πρέπει πρώτα σ’ όλους τους λαούς να κηρυχθεί το ευαγγέλιο. Προσέχετε λοιπόν τους εαυτούς σας. ούτε να σκέφτεστε. γιατί θα σας παραδώσουν σε συνέδρια. Και όταν σας οδηγήσουν για να σας παραδώσουν. τοῦτο λαλεῖτε· οὐ γὰρ ὑμεῖς ἐστε οἱ λαλοῦντες. καὶ ἐπὶ ἡγεμόνων καὶ βασιλέων σταθήσεσθε ἕνεκεν ἐμοῦ εἰς μαρτύριον αὐτοῖς· 10 καὶ εἰς πάντα τὰ ἔθνη δεῖ πρῶτον κηρυχθῆναι τὸ εὐαγγέλιον. μη φροντίζετε από πριν για το τι θα πείτε. ὑπομείνας εἰς τέλος.

ο ήλιος θα σκοτεινιάσει και η μετὰ τὴν θλῖψιν ἐκείνην ὁ ἥλιος σελήνη δε θα δώσει το φως της (δε θα φέγγει). 28 Ἀπὸ δὲ τῆς συκῆς μάθετε τὴν (δηλαδή) το κλαδί της γίνει απαλό και βλαστήσουν παραβολήν. μην (το) πιστέψετε. σκοτισθή-σεται. εἰ δυνατόν καὶ τοὺς εκλεκτούς. μέχρι την άκρη του ουρανού.} ).Λεξικό Γιατί θα υπάρχει εκείνες τις μέρες (τέτοια) θλίψη. σας έλεγα πριν). . Και τότε θα στείλει τους αγγέλους του και θα 27 καὶ τότε ἀποστελεῖ τοὺς συγκεντρώσει τους εκλεκτούς του απ’ τους τέσσερις ἀγγέλους αὐτοῦ καὶ ἐπισυνάξει τοὺς ἐκλεκτοὺς αὐτοῦ ἐκ τῶν ανέμους (τα σημεία του ορίζοντα) απ’ την άκρη της τεσσάρων ἀνέμων. ὧδε ὁ Χριστός. Και αν δεν συντόμευε ο Κύριος τις ημέρες.Θ. γινώσκε-τε ὅτι ἐγγὺς τὸ θέρος ἐστίν· Έτσι και σεις. δε θα ισχύει ο οὐρανοῦ πίπτοντες. ἐκλεκτούς. Εσείς όμως προσέχετε. προείρηκα ὑμῖν ἅπαντα. ἰδοὺ ἐκεῖ. Αλήθεια σας λέω ότι δε θα περάσει αυτή η γενιά πριν 30 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐ μὴ γίνουν όλα αυτά (καταστροφή Ιεροσολύμων. μετά τη θλίψη εκείνη (που 24 Ἀλλ’ ἐν ἐκείναις ταῖς ἡμέραις. Όταν γῆς ἕως τοῦ οὐρανοῦ. ἰδοὺ ή «να εκεί είναι». φύλλα. που διάλεξε (να μην ταλαιπωρηθούν σάρξ· ἀλλὰ διὰ τοὺς ἐκλεκτοὺς οὓς ἐξελέξατο ἐκολόβωσε τὰς ἡμέρας. καταλαβαίνετε ότι είναι κοντά το θέρος ἤδη γένηται ἁπαλὸς καὶ ἐκφύῃ τὰ (το καλοκαίρι). όταν δείτε (αν δείτε) αυτά να γίνονται. ούτε και θα γίνει (ξανά θλῖψις. καὶ αἱ νόμος της παγκόσμιας έλξης {Β. δυνάμεις αἱ ἐν τοῖς οὐρανοῖς σαλευθήσονται. (έφτασε ήδη)στην πόρτα.Κ. μετὰ δυνάμεως πολλῆς καὶ δόξης. Από τη συκιά να καταλάβετε την παραβολή.}). 25 καὶ οἱ ἀστέρες ἔσονται ἐκ τοῦ ουράνιες δυνάμεις θα ταραχθούν (ενν. ὅταν αὐτῆς ὁ κλάδος τα φύλλα. Χριστοί (ψευδο-μεσσίες) και ψευδοπροφήτες και θα 22 ἐγερθήσονται γὰρ ψευδόχριστοι καὶ ψευδοπροφῆται καὶ κάνουν σημεία (θαύματα) και τέρατα για να δώσουσι σημεῖα καὶ τέρατα πρὸς παραπλανήσουν. Και τότε θα δουν τον υιό του ανθρώπου να έρχεται 26 καὶ τότε ὄψονται τὸν υἱὸν τοῦ μέσα (πάνω) σε σύννεφα με δύναμη μεγάλη και ἀνθρώπου ἐρχόμενον ἐν νεφέλαις δόξα. Α. όση δεν έχει γίνει απ’ την αρχή της δημιουργίας. Αλλά για τους τὰς ἡμέρας οὐκ ἂν ἐσώθη πᾶσα εκλεκτούς. να ξέρετε ότι είναι κοντά (το τέλος). ἀπ’ ἄκρου τῆς γης. ἀρχῆς κτίσεως ἧς ἔκτισεν ὁ Θεὸς ἕως τοῦ νῦν καὶ οὐ μὴ γένηται. γινώσκετε ὅτι ἐγγύς ἐστιν ἐπὶ θύραις. αν είναι δυνατόν. 21 καὶ τότε ἐάν τις ὑμῖν εἴπῃ. και τους τὸ ἀποπλανᾶν. πόλε29 οὕτω καὶ ὑμεῖς. λιγόστεψε τις μέρες. Αλλά εκείνες τις μέρες.72 Κων. μὴ Γιατί (τότε) θα σηκωθούν (θα φανούν) ψεύτικοι πιστεύετε. δε θα 20 καὶ εἰ μὴ ἐκολόβωσε Κύριος σώζονταν κανένας άνθρωπος. Και τότε αν κανείς σας πει: «Να εδώ είναι ο Χριστός». που 19 ἔσονται γὰρ αἱ ἡμέραι ἐκεῖναι έκανε ο Θεός . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (γιατί) να! σας τα προείπα 23 ὑμεῖς δὲ βλέπετε· ἰδοὺ όλα.Π. και τα αστέρια θα πέφτουν από τον ουρανό και οι 18προσεύχεσθε δὲ ἵνα μὴ γέ-νηται ἡ φυγὴ ὑμῶν χειμῶνος. καὶ ἡ σελήνη οὐ δώσει τὸ φέγγος αὐτῆς. μέχρι τώρα. {Ι. οἵα οὐ γέγονε τοιαύτη ἀπ’ ποτέ). ὅταν ἴδητε ταῦτα γινόμενα.

47-52 στ. εἰ άνθρωπος δε γνωρίζει. 10-11 στ. ψευδοπροφήτες. 3-9 στ. 2. Ο ουρανός και η γη θα παρέλθουν (θα περάσουν-θα 31 ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ χαθούν). δίνοντας στους δούλους την εξουσία (φροντίδα) τὴν οἰκίαν αὐτοῦ. καὶ δοὺς τοῖς και στον καθένα (όρισε) το έργο του. ἀγρυπνεῖτε καὶ γνωρίζετε πότε είναι ο καιρός (η ώρα της Δευτέρας προσεύχεσθε· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε Παρουσίας του Κυρίου). γιατί δεν θυρωρῷ ἐνετείλατο ἵνα γρηγορῇ. 43-46 στ. Η συνομωσία κατά του Ιησού Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς στ.) πάντα ταῦτα γένηται. ούτε ο υιός. 4. ξέρετε πότε θα έρθει ο κύριος του σπιτιού. γρηγορεῖτε.Κ.α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Προσέξτε. αργά το 35 γρηγορεῖτε οὖν· οὐκ οἴδατε γὰρ πότε ὁ κύριος τῆς οἰκίας ἔρχεται. 5. βράδυ ή τα μεσάνυχτα ή όταν λαλεί ο πετεινός ὀψὲ ἢ μεσονυκτίου ἢ (χαράματα) ή το πρωί. 6. ἑκάστῳ τὸ ἔργον αὐτοῦ. τα λόγια μου όμως δε θα παρέλθουν. 32-42 στ. μήπως κι έλθει ξαφνικά και σας βρει κοιμισμένους ἀλεκτοροφωνίας ἢ πρωΐ· 36 μὴ ἐλθὼν ἐξαίφνης εὕρῃ ὑμᾶς (να κοιμάστε). γνωρίζει όμως από τη θεία μὴ ὁ πατήρ. αγρυπνείτε και προσεύ-χεστε.Θ.Λεξικό παρέλθῃ ἡ γενεὰ αὕτη μέχρις οὗ μοι. Του φύση άπαντα {Ι. πᾶσι λέγω· σε εγρήγορση (πανέτοιμοι). σ’ όλους τα λέω: Να είστε καθεύδοντας. 1-2 στ. Α. 22-25 στ-26-31 στ. οἱ δὲ ἐμοὶ λόγοι οὐ μὴ παρελεύσονται. 7. 37 ἃ δὲ ὑμῖν λέγω. γιατί δε 33 Βλέπετε. 12-21 στ.73 Κων. 8. 3. ούτε οι άγγελοι στον τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν. ὁ καιρός ἐστιν. παρά μόνο ο Πατέρας (ο Υιός ως ἄγγελοι ἐν οὐρανῷ οὐδὲ ὁ υἱός. Κεφάλαιο ιδ΄ (14ο) Ενότητες δεκάτου τετάρτου κεφαλαίου 1.} ). και διέταξε τον δούλοις αὐτοῦ τὴν ἐξουσίαν καὶ θυρωρό να είναι σε εγρήγορση (έτοιμος-ακοίμητος).κ. ἀφεὶς του.53-65 . 10. Σαν άνθρωπος που ξενιτεύτηκε και άφησε το σπίτι 34 ὡς ἄνθρωπος ἀπόδημος. 9. παρελεύσονται. οὐδὲ οἱ ουρανό. Αυτά λοιπόν που σας λέω. Για τη μέρα εκείνη ή την ώρα (της Δευτέρας 32 Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἢ Παρουσίας) κανείς δε γνωρίζει. καὶ τῷ Αγρυπνείτε (να είστε έτοιμοι) λοιπόν.

κστ΄14-16 στίχοι 12-21: Λουκ. 66-72 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-2: Λουκ. 25-27. κστ΄57-68. 4 ἦσαν δέ τινες ἀγανα-κτοῦντες Και ήταν μερικοί που αγανακτούσαν μέσα τους και πρὸς ἑαυτούς λέγοντες· Εἰς τί ἡ έλεγαν: «Για ποιο λόγο έγινε αυτό το χάσιμο ἀπώλεια αὕτη τοῦ μύρου γέγονεν; (σπατάλη) του μύρου. ιη΄13-15. Όμως ο Ιησούς είπε: «Αφήστε την. κβ΄48-53. κβ΄31-34. κβ΄40-46. Μτθ. Μτθ. Μτθ. Λουκ. ιγ΄21-26. κβ' 21-23 στίχοι 22-25: Λουκ. Μτθ. Ιωάν. του (Ιησού). Μτθ. κβ΄54-62. Γιατί της δημιουργείτε εμπόδια (την ενοχλείτε). Ψαλμ. στο 3 Καὶ ὄντος αὐτοῦ ἐν Βηθανίᾳ ἐν σπίτι του Σίμωνος του λεπρού. καὶ από πολύτιμο νάρδο.74 Κων. Καλό έργο έκανε σε μένα. καθισμένος (στο τῇ οἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ λεπροῦ. ἀποκτείνωσιν. Ιωάν. κβ΄47. Εμένα όμως δε θα με έχετε οὐ πάντοτε ἔχετε. 1Ἦν δὲ τὸ πάσχα καὶ τὰ ἄζυ-μα Μετά από δύο ημέρες ήταν η γιορτή του Πάσχα* και μετὰ δύο ἡμέρας. Ιωάν. 5 ἠδύνατο γὰρ τοῦτο τὸ μύρον Γιατί θα μπορούσε αυτό το μύρο να πουληθεί πάνω πραθῆναι ἐπάνω τριακοσίων από τριακόσια δηνάρια και (τα χρήματα) να δοθούν δηναρίων καὶ δοθῆναι τοῖς στους φτωχούς. κβ΄1-2. ιβ΄1-8 στίχοι 10-11: Λουκ κβ΄3-6. ιη' 4-12 στίχοι 53-65: Λουκ. Και ζητούσαν οι αρχιερείς και οι ἀρχιερεῖς καὶ οἱ γραμ-ματεῖς πῶς γραμματείς (τον τρόπο) πώς να τον συλλάβουν με αὐτὸν ἐν δόλῳ κρατήσαντες πονηριά (τον Ιησού) και να τον σκοτώσουν. Ζαχαρία ιγ΄7 στίχοι 32-42: Λουκ. Α. κστ΄6-13. ιη΄17-18. η΄15. Ιωάν. ιη΄2-3 στίχοι 47-52: Λουκ. 7 πάντοτε γὰρ τοὺς πτωχοὺς ἔχετε Γιατί τους φτωχούς πάντοτε θα τους έχετε μαζί σας μεθ’ ἑαυτῶν. Μτθ. κβ΄7-15. Μτθ. 2 . κστ΄47-50. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γιορτή. ιθ΄7 στίχοι 66-72: Λουκ. Και όταν ήταν (βρίσκονταν) αυτός στη Βηθανία. για να μη γίνει αναταραχή στο λαό. κστ΄26-29 στίχοι 26-31: Λουκ. Γαλ. πτωχοῖς· καὶ ἐνεβριμῶντο αὐτῇ. ιη΄1. κστ΄30-35. Μτθ. κστ΄1-5 στίχοι 3-9: Μτθ. 6 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἄφετε αὐτήν· τί αὐτῇ κόπους παρέχετε; καλὸν ἔργον εἰργάσατο ἐν ἐμοί. Μτθ. ήρθε μια γυναίκα 25 ἔχουσα ἀλάβα-στρον μύρου αλαβάστρινο δοχείο με μύρο . έχυσε (όλο) το μύρο στο κεφάλι κατέχεεν αὐτοῦ κατὰ τῆς κεφαλῆς. κστ΄17-23. πζ΄8-9. και (η οποία) αφού έσπασε το συντρίψασα τὸ ἀλάβαστρον αλαβάστρινο δοχείο. μήποτε θόρυβος ἔσται τοῦ λαοῦ. Ιωάν. Μτθ. κστ΄51-56. Έλεγαν βέβαια να μην τον συλλάβουν κατά τη 2 ἔλεγον δὲ μὴ ἐν τῇ ἑορτῇ. κβ΄16-20. κστ΄36-46. δ΄ 6 στίχοι 43-46: Λουκ. κβ΄63-71.Λεξικό 11. καὶ ἐζή-τουν οἱ των αζύμων*. που είχε ένα κατακειμένου αὐτοῦ ἦλθε γυνὴ τραπέζι). Ιωάν. καὶ ὅταν θέλητε δύνασθε αὐτοὺς εὖ ποιῆσαι· ἐμὲ δὲ και όταν θέλετε μπορείτε να τους κάνετε καλό (να τους ευεργετήσετε ). κστ΄69-75. Ιωάν.» και την μάλωναν. (που είχε φτιαχτεί) νάρδου πιστικῆς πολυτελοῦς. Ρωμ. Η άρνηση του Πέτρου στ.

Πρόλαβε να μου αλείψει με μύρο το σώμα μου ἐνταφιασμόν. Α. εἷς Και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης. ἀκολουθήσατε αὐτῷ. 14 καὶ ὅπου ἐὰν εἰσέλθῃ. θα διαλαληθεί και ὅλον τὸν κόσμον. ἀπῆλθε πρὸς τοὺς (μαθητές) έφυγε για τους αρχιερείς για να τον (ενν. καὶ εὗρον Και βγήκαν (έφυγαν) οι μαθητές του και ήρθαν στην καθὼς εἶπεν αὐτοῖς. 10 Καὶ Ἰούδας ὁ Ἰσκαριὼτης. Και (αυτός) ζητούσε ευκαιρία να τον παραδώσει. 8 ὃ ἔσχεν αὕτη ἐποίησε· προέλαβε Αυτή (η γυναίκα) εκείνο που είχε (που μπορούσε) το μυρίσαι μου τὸ σῶμα εἰς τὸν έκανε. Να τον ακολουθήσετε. καὶ ἐπηγγείλαντο αὐτῷ ἀργύρια Αυτοί όταν (το) άκουσαν. 18 καὶ ἀνακειμένων αὐτῶν καὶ ἐσθιόντων εἶπεν ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν Και όταν κάθισαν αυτοί και έτρωγαν είπε ο Ιησούς: λέγω ὑμῖν ὅτι εἷς ἐξ ὑμῶν «Αλήθεια σας λέω ότι ένας από σας (που τρώει μαζί .» 16 καὶ ἐξῆλθον οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ καὶ ἦλθον εἰς τὴν πόλιν. 12 Καὶ τῇ πρώτῃ ἡμέρᾳ τῶν ἀζύμων. στρωμένο. εἴπατε τῷ οἰκοδεσπότῃ ὅτι ὁ διδάσκαλος και όπου κι αν μπει. πείτε στον οικοδεσπότη ότι ο λέγει· ποῦ ἐστι τὸ κατάλυμά μου δάσκαλος λέει: «Πού είναι το κατάλυμά μου. στη μνήμη της (για να τη αὕτη λαληθήσεται εἰς μνημόσυνον θυμούνται). ὅτε τὸ πάσχα ἔθυον.» μαθητῶν αὐτοῦ καὶ λέγει αὐτοῖς· Και στέλνει δύο απ’ τους μαθητές του και τους λέει: Ὑπάγετε εἰς τὴν πόλιν. καὶ ὃ ἐποίησεν αυτό που έκανε αυτή. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἀρχιερεῖς ἵνα παραδῷ αὐτὸν τον Κύριο)παραδώσει σ’ αυτούς. και ετοίμασαν το Πάσχα (πασχαλινό τραπέζι). ὅπου ἐὰν Αλήθεια σας λέω ότι όπου κι αν κηρυχθεί το κηρυχθῇ τὸ εὐαγγέλιον τοῦτο εἰς ευαγγέλιο αυτό. όταν θυσίαζαν (για) το Πάσχα (τον πασχάλιο αμνό) του λένε οι μαθητές του: «Πού θέλεις να πάμε να ετοιμάσουμε (για) δειπνήσεις το 13 καὶ ἀποστέλλει δύο τῶν Πάσχα. ένας από τους δώδεκα τῶν δώδεκα. 17 Καὶ ὀψίας γενομένης ἔρχεται μετὰ τῶν δώδεκα.Λεξικό πάντα. όπου ὅπου τὸ πάσχα μετὰ τῶν μαθητῶν θα δειπνήσω το Πάσχα με τους μαθητές μου. χάρηκαν και υποσχέθηκαν δοῦναι· καὶ ἐζήτει πῶς εὐκαίρως σ’ αυτόν να του δώσουν αργύρια. Και όταν βράδιασε έρχεται μαζί με τους δώδεκα. λέγουσιν αὐτῷ οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ· Ποῦ θέλεις ἀπελ-θόντες ἑτοιμάσωμεν ἵνα φάγῃς τὸ πάσχα; Και την πρώτη ημέρα της (επταήμερης εορτής) των αζύμων. δωμάτιο). 11 οἱ δὲ ἀκούσαντες ἐχάρη-σαν. αὐτοῖς.» μου φάγω; 15καὶ αὐτὸς ὑμῖν δείξει ἀνώ-γαιον μέγα ἐστρωμένον ἕτοιμον· καὶ ἐκεῖ και αυτός θα σας δείξει ένα μεγάλο ανώγειο (επάνω ἑτοιμάσατε ἡμῖν. καὶ «Πάτε στην πόλη και θα σας συναντήσει ένας ἀπαντήσει ὑμῖν ἄν-θρωπος κεράμιον ὕδατος βα-στάζων· άνθρωπος που (θα) κρατάει μια πήλινη στάμνα με νερό. Εκεί ετοιμάστε για μας.» αὐτῆς.75 Κων. έτοιμο. σ’ όλο τον κόσμο. καὶ πόλη και βρήκαν ότι (και όπως) τους είπε (ο Κύριος) ἡτοίμασαν τὸ πάσχα. 9 ἀμὴν λέγω ὑμῖν. αὐτὸν παραδῷ. για τον ενταφιασμό μου (για την ταφή μου).

» 2 . καὶ ἔδωκεν αὐτοῖς καὶ εἶπε· ευλογώντας το έκοψε και έδωσε σ’ αυτούς (μαθητές) Λάβετε φά-γετε τοῦτό ἐστι τὸ και είπε: «Πάρτε . αυτό είναι το σώμα μου. αφού ευχαρίστησε (το Θεό εὐχαριστήσας ἔδωκεν αὐτοῖς. ὁ ἐμβαπτόμενος μετ’ ἐμοῦ εἰς τὸ τρυβλίον. πολλούς (για τη σωτηρία των πολλών). κλονιστούν.» και άλλος: «Μήπως εγώ.» σῶμά μου. (ενν.Π. μου) θα με παραδώσει (προδώσει). αφού πήρε ο Ιησούς το ψωμί. βγήκαν στο όρος των ὄρος τῶν ἐλαιῶν.» Αυτοί όμως άρχισαν να λυπούνται και να του λένε ο ένας μετά τον άλλο: «Μήπως εγώ.76 Κων. Αλλά μετά την ανάστασή μου θα σας προφθάσω στη 29 ὁ δὲ Πέτρος ἔφη αὐτῷ· Καὶ εἰ Γαλιλαία. δι’ οὗ ὁ υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου παραδίδοται· καλὸν ἦν αὐτῷ εἰ οὐκ ἐγεννήθη ὁ ἄνθρωπος ἐκεῖνος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . πατάξω τὸν ποιμένα γραφεί: «θα χτυπήσω τον ποιμένα (βοσκό) και θα καὶ δια-σκορπισθήσονται τὰ διασκορπιστούν τα πρόβατα. ἀλλ’ Όμως ο Πέτρος του είπε: «Ακόμα κι αν όλοι οὐκ ἐγώ. εγώ όμως όχι. Αλίμονο όμως στον άνθρωπο εκείνο για τον οποίο (εξαιτίας του οποίου) ο υιός του ανθρώπου παραδίδεται. αυτός που βουτάει (το ψωμί του) μαζί μου στο πιάτο.Λεξικό παραδώσει με. αυτός που τρώει μαζί μου. ἔπιον ἐξ αὐτοῦ πάντες. Καλό θα ήταν γι’ αυτόν να μην είχε γεννηθεί εκείνος ο άνθρωπος. 27 καὶ λέγει αὐτοῖς ὁ Ἰησοῦς ὅτι ελαιών. το χαρμόσυνο και ατελεύτητο ουράνιο βασιλείᾳ τοῦ Θεοῦ. πηγαίνει (προς το λυτρωτικό θάνατο). Γιατί έχει γέγραπται. Α. καὶ Πάτερα).» πάντες σκανδαλισθήσονται. Πάντες σκανδαλισθή-σεσθε ἐν Και τους λέει (ξανά)ο Ιησούς: «Όλοι θα κλονιστείτε ἐμοὶ ἐν τῇ νυκτὶ ταύτῃ· ὅτι (στην πίστη σας) σε μένα αυτή τη νύχτα. 25 ἀμὴν λέγω ὑμῖν ὅτι οὐκέτι οὐ Αλήθεια σας λέω ότι ποτέ ξανά δεν πρόκειται να πιω μὴ πίω ἐκ τοῦ γεννήματος τῆς ἀμπέλου ἕως τῆς ἡμέρας ἐκείνης από το προϊόν του αμπελιού (κρασί) μέχρι τη μέρα ὅταν αὐτὸ πίνω καινὸν ἐν τῇ εκείνη. έδωσε σ’ αυτούς και έπιναν απ’ αυτό όλοι. 24 καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Τοῦτό ἐστι τὸ Και τους είπε: «Αυτό είναι το αίμα μου της Καινής26 αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς διαθήκης (νέας) Διαθήκης (συμφωνίας). 26 Καὶ ὑμνήσαντες ἐξῆλθον εἰς τὸ δείπνο {Β. φάτε. 19 οἱ δὲ ἤρξαντο λυπεῖσθαι καὶ λέγειν αὐτῷ εἷς καθ’ εἷς· Μήτι ἐγώ; καὶ ἄλλος· Μήτι ἐγώ; 20 ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν αὐτοῖς· Εἷς ἐκ τῶν δώδεκα. Ο υιός του ανθρώπου. όταν θα το πίνω καινούριο στη βασιλεία του Θεού.» Αυτός τότε παίρνοντας το λόγο τους είπε: «Ένας απ’ τους δώδεκα. βέβαια. 21 ὁ μὲν υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ὑπάγει καθὼς γέγραπται περὶ αὐτοῦ· οὐαὶ δὲ τῷ ἀνθρώπῳ ἐκείνῳ. ὁ ἐσθίων μετ’ ἐμοῦ. 23 καὶ λαβὼν τὸ ποτήριον Και παίρνοντας το ποτήρι.» 22 Καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν λαβὼν ὁ Ἰησοῦς ἄρτον εὐλογήσας ἔκλασε Και ενώ έτρωγαν. που χύνεται για τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον.» πρόβατα· 28 ἀλλὰ μετὰ τὸ ἐγερθῆναί με προάξω ὑμᾶς εἰς τὴν Γαλιλαίαν.} Και αφού έψαλαν ύμνο. όπως είναι γραμμένο γι’ αυτόν (στους προφήτες).

αυτή τη νύχτα (απόψε).» 35 καὶ προελθὼν μικρὸν ἔπεσεν ἐπὶ πρόσωπον ἐπὶ τῆς γῆς. ᾔδεισαν τί ἀποκριθῶσιν αὐτῷ. Αλλά (ας γίνει) όχι ό. αν ήταν δυνατό. ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πειρασμόν· τὸ Αγρυπνείτε και προσεύχεστε να μη μπείτε σε μὲν πνεῦμα πρόθυμον ἡ δὲ σὰρξ πειρασμό (και κλονιστεί η πίστη σας). πάλιν καθεύδοντας· ἦσαν γὰρ οἱ Και όταν επέστρεψε τους βρήκε πάλι να κοιμούνται. καὶ ἤρξατο ἐκθαμβεῖσθαι τον Ιωάννη και άρχισε να λυπάται (στενοχωριέται) καὶ ἀδημονεῖν και να αγωνιά. παρέλθῃ ἀπ’ αὐτοῦ ἡ ὥρα. 41 καὶ ἔρχεται τὸ τρίτον καὶ λέγει αὐτοῖς· Καθεύδετε λοι-πὸν καὶ Και έρχεται για τρίτη φορά και τους λέει: «Κοιμάστε ἀναπαύεσθε! ἀπέχει· ἦλθεν ἡ λοιπόν κι αναπαύεστε! Αρκεί (φτάνει)! Ήρθε η ώρα. αλλά τί ἐγὼ θέλω. λαλήσει δυο φορές. γη και προσευχόταν για να περάσει. μίαν ὥραν γρηγορῆσαι; 38γρηγορεῖτε καὶ προσεύ-χεσθε.77 Κων. δε θα σ’ ὡσαύτως δὲ καὶ πάντες ἔλεγον. ἀλλ’ εἴ τι σύ. όμως η σάρκα είναι ασθενής 39καὶ πάλιν ἀπελθὼν προσηύ.» ξατο τὸν αὐτὸν λόγον εἰπών. «Ακόμα κι αν πρέπει να πεθάνω μαζί σου. Μείνετε εδώ και αγρυπνείτε. γιατί το ἀσθενής.(αδύναμη). όλα είναι δυνατά πάντα δυνατά σοι. πνεύμα είναι πρόθυμο. θανάτου. καὶ Και αφού προχώρησε λίγο έπεσε με το πρόσωπο στη προσηύχετο ἵνα εἰ δυνατόν ἐστι. απαρνηθώ. καθεύδεις; οὐκ ἰσχύσατε και μπορέσατε ούτε μια ώρα να αγρυπνήσετε. καὶ οὐκ ήξεραν τι να του απαντήσουν. μαθηταῖς αὐτοῦ· Κα-θίσατε ὧδε Και έρχονται σε μια περιοχή.» Τέτοια βέβαια και όλοι (οι μαθητές) 32 Καὶ ἔρχονται εἰς χωρίον οὗ τὸ ὄνομα Γεθσημανῆ. πατέρα. 33 καὶ παραλαμβάνει τὸν Πέτρον εδώ μέχρι να προσευχηθώ.» καὶ Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην μεθ’ Και παίρνει μαζί του τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και ἑαυτοῦ. Και λέει στους μαθητές του: «Καθίστε ἕως προσεύξωμαι. πριν ο πετεινός φωνῆσαι τρὶς ἀπαρνήσῃ με. Πάρε μακριά μου αυτό το ποτήρι (αν είναι ποτήριον ἀπ’ ἐμοῦ τοῦτο· ἀλλ’ οὐ δυνατόν).τι εγώ θέλω. Και πάλι αφού έφυγε (απ’ αυτούς) προσευχήθηκε 40 καὶ ὑποστρέψας εὗρεν αὐτοὺς λέγοντας τα ίδια λόγια.τι εσύ (θέλεις). Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Δεν Σίμων. εκείνη η ώρα (του μαρτυρίου). κοιμάσαι. οὐ μή σε ἀπαρνήσομαι. που το όνομά της ήταν Γεθσημανή. ὀφθαλμοὶ αὐτῶν γιατί τα μάτια τους ήταν βαριά (κουρασμένα) και δεν καταβαρυνόμενοι. . 34 καὶ λέγει αὐτοῖς· Περίλυπός ἐστιν ἡ ψυχή μου ἕως θανάτου· Και τους λέει: «Λυπημένη είναι η ψυχή μου μέχρι μείνατε ὧδε καὶ γρηγορεῖτε. Και έλεγε: «Αββά (πάτερ). παρένεγκε τὸ σε σένα. καὶ λέγει τῷ Πέτρῳ· Και έρχεται και τους βρίσκει να κοιμούνται (μαθητές) λέει στον Πέτρο: «Σίμωνα. καὶ λέ-γει τοῖς έλεγαν.» 31 ὁ δὲ Πέτρος ἐκ περισσοῦ ἔλεγε μᾶλλον· Ἐὰν με δέῃ συναποθανεῖν Όμως ο Πέτρος ακόμα περισσότερο (ξανα-)έλεγε: σοι. 36 καὶ ἔλεγεν· Ἀββᾶ ὁ πατήρ. Α.» 37 καὶ ἔρχεται καὶ εὑρίσκει αὐτοὺς καθεύδοντας.Λεξικό 30 καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ἰησοῦς· Ἀμὴν λέγω σοι ὅτι σὺ σήμερον ἐν τῇ Και του λέει ο Ιησούς: «Αλήθεια σου λέω ότι εσύ νυκτὶ ταύτῃ πρὶν ἢ δὶς ἀλέκτορα σήμερα. ό. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές.

φτάνει ο Ἰσκαριὼτης. αυτός είναι.» 45καὶ ἐλθὼν εὐθέως προσελ-θὼν αὐτῷ λέγει· Χαῖρε. περιβεβλη-μένος σινδόνα ἐπὶ γυμνοῦ· καὶ Και ένας κάποιος νεαρός τον ακολούθησε γυμνός κρατοῦσιν αὐτόν οἱ νεανίσκοι. ραββί. χτύπησε το δούλο του αρχιερέα και ἀφεῖλεν αὐτοῦ τὸ ὠτίον. ἄγωμεν· ἰδοὺ ὁ Σηκωθείτε.Λεξικό ὥρα· ἰδοὺ παραδί-δοται ὁ υἱὸς τοῦ Να! παραδίδεται ο υιός του ανθρώπου στα χέρια των ἀνθρώπου εἰς τὰς χεῖρας τῶν αμαρτωλών.» 51Καὶ εἷς τις νεανίσκος* ἠκο. 47Εἷς δέ τις τῶν παρεστηκό-των σπασάμενος τὴν μά-χαιραν ἔπαισε Ένας απ’ αυτούς που παραβρίσκονταν (εκεί). καὶ Και όταν ήρθε. λούθησεν αὐτῷ. γυμνὸς ἔφυγεν ἀπ’ αὐτῶν.Π.) διδάσκοντας και δε με συλλάβατε. χεῖρας αὐτῶν καὶ ἐκράτησαν Αυτοί (ο όχλος) έβαλαν πάνω του τα χέρια τους και αὐτόν. του πλήθος πολύ με μαχαίρια και ξύλα. Να αυτός που με παραδίδει. τῶν πρεσβυτέρων. Πιάστε τον και μεταφέρτε τον με ασφάλεια. παραγίνεται Ἰού-δας ὁ Και αμέσως.78 Κων. πρὸς τὸν ἀρχιερέα· καὶ Και οδήγησαν τον Ιησού προς τον αρχιερέα και . αφού γρήγορα τον πλησίασε λέει: κατεφίλησεν αὐτόν. 44 δεδώκει δὲ ὁ παραδιδοὺς αὐτὸν σύσσημον αὐτοῖς λέγων· Ὃν ἂν φιλήσω. και μαζί μετ’ αὐτοῦ ὄχλος πολὺς μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων.» και τον καταφίλησε (με 46 οἱ δὲ ἐπέβαλον ἐπ’ αὐτὸν τὰς φαινομενική θέρμη {Β. οι οποίοι ἀπεσταλμένοι παρὰ τῶν στάλθηκαν απ’ τους αρχιερείς και γραμματείς κι απ’ ἀρχιερέων καὶ γραμμα-τέων καὶ τους πρεσβύτερους. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . ἁμαρτωλῶν· 42 ἐγείρεσθε.Και αφού τον άφησαν έφυγαν όλοι (οι μαθητές). ἀλλ’ ἵνα Κάθε μέρα ήμουν μπροστά σας (κοντά σας) στο Ναό πληρωθῶσιν αἱ γραφαί. αὐτός ἐστι· κρατήσατε αὐτὸν καὶ ἀπαγάγετε ἀσφαλῶς.» 43 Καὶ εὐθέως. ἔτι αὐτοῦ λαλοῦντος. ένας απ’ τους δώδεκα. αφού τὸν δοῦλον τοῦ ἀρχιερέως καὶ έσυρε το μαχαίρι. πλησίασε. τον κράτησαν (συνέλαβαν). Και τον έπιασαν οι νεαροί (ο 52 ὁ δὲ καταλιπὼν τὴν σινδόνα όχλος ή οι υπηρέτες των γραμματέων). εἷς τῶν δώ-δεκα. (αυλή του Ν. 50 καὶ ἀφέντες αὐτὸν ἔφυγον Αλλά (έγιναν όλα αυτά) για να εκπληρωθούν οι πάντες. ας πάμε. καὶ Ιούδας ο Ισκαριώτης.}). του αφαίρεσε (έκοψε) το αυτί του. καὶ οὐκ ἐκρατήσατέ με. γραφές (να επαληθευτούν οι προφητείες). παραδιδούς με ἤγγικε. Α. 48 καὶ ἀποκριθεὶς ὁ Ἰησοῦς εἶπεν αὐτοῖς· Ὡς ἐπὶ λῃστὴν ἐξήλθετε μετὰ μαχαιρῶν καὶ ξύλων Και παίρνοντας το λόγο ο Ιησούς τους είπε: «Βγήκατε να με συλλάβετε με μαχαίρια και ξύλα σαν να ήμουν συλλαβεῖν με· 49 καθ’ ἡμέραν πρὸς ὑμᾶς ἤμην ληστής! ἐν τῷ ἱερῷ διδάσκων. Είχε δώσει σημάδι (σύνθημα) αυτός που τον παρέδιδε (ο Ιούδας) σ’ αυτούς λέγοντας: «Αυτόν που θα φιλήσω. Όμως αυτός αφήνοντας το σεντόνι τους ξέφυγε 53 Καὶ ἀπήγαγον τὸν Ἰησοῦν γυμνός. «Χαίρε δάσκαλε. ενώ ακόμα αυτός μιλούσε. τυλιγμένος με σεντόνι.

59 καὶ οὐδὲ οὕτως ἴση ἦν ἡ Και ούτε αυτή η μαρτυρία τους (έτσι που κατέθεταν μαρτυρία αὐτῶν. συνεδριάσουν). 54 καὶ ὁ Πέτρος ἀπὸ μακρόθεν ἠκολούθησεν αὐτῷ ἕως ἔσω εἰς Και ο Πέτρος από μακριά τον ακολούθησε μέχρι τὴν αὐλὴν τοῦ ἀρχιερέως. καὶ ἦν μέσα στην αυλή του αρχιερέα και ήταν καθισμένος συγκαθή-μενος μετὰ τῶν ὑπηρετῶν καὶ θερμαινόμενος πρὸς με τους υπηρέτες και ζεσταινόταν κοντά στο φως (που έριχνε η φωτιά).Ο Ιησούς είπε: «Εγώ είμαι και θα δείτε τον Υιό του θρώπου ἐκ δεξιῶν καθήμενον τῆς ανθρώπου να κάθεται στα δεξιά της δυνάμεως (του δυνάμεως καὶ ἐρχόμενον ἐπὶ τῶν Θεού-Πατέρα) και να έρχεται πάνω στα σύννεφα του νεφελῶν τοῦ οὐρανοῦ. Πώς δὲ πάντες κατέκριναν αὐτὸν εἶναι σας φαίνεται.» αυτοί όλοι στο συνέδριο τον . » καταμαρτυροῦσιν; 61 ὁ δὲ ἐσιώπα καὶ οὐδέν ἀπεκρίνατο. ουρανού. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (αλλά) οι μαρτυρίες δεν ήταν (μεταξύ τους) 57 καί τινες ἀναστάντες σύμφωνες. ἐψευδομαρτύρουν κατ’ αὐτοῦ Και κάποιοι που σηκώθηκαν (προσήλθαν). καὶ ἴσαι αἱ μαρτυρίαι Γιατί πολλοί ψευδομαρτύρησαν εναντίον του. πάλιν ὁ ἀρχιερεὺς Ο Ιησούς όμως σιωπούσε και δεν απαντούσε τίποτα.» ἀχειροποίητον οἰκοδομήσω. 60 καὶ ἀναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς εἰς τὸ Και αφού σηκώθηκε ο αρχιερέας στο μέσο (της μέσον ἐπηρώτα τὸν Ἰησοῦν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; τί οὗτοί σου αίθουσας) ρωτούσε τον Ιησού λέγοντάς του: «Δεν απαντάς τίποτα. λέγοντες ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του λέγοντας: 58 ὅτι Ἡμεῖς ἠκούσαμεν αὐτοῦ λέγοντος. καὶ οὐχ εὕρισκον· (ψευδο-)μαρτυρία για να τον θανατώσουν.Τ.» 62 ὁ δὲ Ἰησοῦς εἶπεν· Ἐγώ εἰμι· καὶ ὄψεσθε τὸν υἱὸν τοῦ ἀν.Ν.79 Κων. και οὐκ ἦσαν. και (μα) 56πολλοὶ γὰρ ἐψευδομαρ-τύρουν δεν έβρισκαν. Τι σε κατηγορούν αυτοί. Α. 64 ἠκούσατε πάντως τῆς βλασφημίας· τί ὑμῖν φαίνεται; οἱ Ακούσατε πάντως (ξεκάθαρα) τη βλασφημία.}) ήταν σύμφωνη. τὸ φῶς. κατ’ αὐτοῦ.» 63 ὁ δὲ ἀρχιερεὺς διαρρήξας τοὺς Ο αρχιερέας όμως σκίζοντας το χιτώνα του χιτῶνας αὐτοῦ λέγει· Τί ἔτι χρείαν (υποκριτική συνήθεια αγανακτήσεως) λέει: «Τι ἔχομεν μαρτύρων; ανάγκη έχουμε ακόμα από μάρτυρες. 55 Οἱ δὲ ἀρχιερεῖς καὶ ὅλον τὸ συνέδριον ἐζήτουν κατὰ τοῦ Ἰησοῦ Οι αρχιερείς και ολόκληρο το συνέδριο τους εναντίον του Ιησού κάποια μαρτυρίαν εἰς τὸ θανατῶσαι ζητούσαν αὐτόν. ὅτι ἐγὼ καταλύσω τὸν «Εμείς τον ακούσαμε να λέει ότι εγώ θα γκρεμίσω ναὸν τοῦτον τὸν χειροποίητον καὶ αυτόν το ναό τον χειροποίητο και σε τρεις μέρες θα διὰ τριῶν ἡμερῶν ἄλλον κτίσω άλλον αχειροποίητο.Λεξικό συνέρχονται αὐτῷ πάντες οἱ μαζεύονται σ’ αυτόν (στο σπίτι του) όλοι οι αρχιερείς ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι καὶ και οι πρεσβύτεροι και οι γραμματείς (για να οἱ γραμματεῖς. {Π. ἐπηρώτα αὐτὸν καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ Πάλι ο αρχιερέας τον ρωτούσε και του έλεγε: «Εσύ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ εὐλογητοῦ; είσαι ο Χριστός* ο υιός του ευλογητού (Θεού).

Λεξικό ἔνοχον θανάτου.80 Κων. Και άρχιζαν μερικοί να τον φτύνουν και να του καλύπτουν το πρόσωπο και να τον χτυπούν (στο πρόσωπο) και να του λένε: «Προφήτεψέ μας ποιος είναι αυτός που σε χτύπησε. ούτε καὶ ἐξῆλθεν ἔξω εἰς τὸ προαύλιον. Α.» Και μ’ αυτή τη σκέψη έκλαιγε. βλέποντάς τον πάλι. και ένας πετεινός λάλησε. θα μ’ αρνηθείς τρεις φορές. 66 Καὶ ὄντος τοῦ Πέτρου κάτω ἐν τῇ αὐλῇ ἔρχεται μία τῶν Και ενώ ο Πέτρος ήταν κάτω στην αυλή. γιατί είσαι Γαλιλαίος και η ὁμοιάζει. Και για δεύτερη φορά ο πετεινός λάλησε και θυμήθηκε ο Πέτρος το λόγο που του είπε ο Ιησούς: «Πριν λαλήσει ο πετεινός δυο φορές. 70 ὁ δὲ ἠρνεῖτο. λέει: «Και συ ήσουν Ναζαρηνοῦ ἦσθα.» 68 ὁ δὲ ἠρνήσατο λέγων· Οὐκ οἶδα οὐδὲ ἐπίσταμαι τί σὺ λέγεις.» Και βγήκε έξω στο προαύλιο καὶ ἀλέκτωρ ἐφώνησε. καὶ οἱ ὑπηρέται ῥαπίσμασιν αὐτὸν ἔβαλον. κατέκριναν ότι είναι ένοχος θανάτου. απ’ αυτούς. 65 Καὶ ἤρξαντό τινες ἐμπτύειν αὐτῷ καὶ περικαλύπτειν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ καὶ κολα-φίζειν αὐτὸν καὶ λέγειν αὐτῷ· Προφήτευσον ἡμῖν τίς ἐστιν ὁ παίσας σε. λέγει· Καὶ σὺ μετὰ τοῦ Ἰησοῦ τοῦ αφού τον κοίταξε προσεκτικά. . καὶ μετὰ μικρὸν πάλιν οἱ παρεστῶτες ἔλεγον τῷ Αυτός όμως πάλι αρνιόταν. άρχισε να λέει παρεστηκόσιν ὅτι οὗτος ἐξ αὐτῶν σ’ αυτούς που παραβρίσκονταν ότι αυτός είναι ένας ἐστιν. Και μετά από λίγο πάλι Πέτρῳ· Ἀληθῶς ἐξ αὐτῶν εἶ· καὶ γὰρ Γαλιλαῖος εἶ καὶ ἡ λαλιά σου οι παρευρισκόμενοι έλεγαν στον Πέτρο: «Στ’ αλήθεια είσαι απ’ αυτούς. καταλαβαίνω τι λες. καὶ ἀνεμνήσθη ὁ Πέτρος τὸ ῥῆμα ὃ εἶπεν ὁ Ἰησοῦς ὅτι πρὶν ἀλέκτορα φωνῆσαι δὶς. ἀπαρνήσῃ με τρίς· καὶ ἐπιβαλὼν ἔκλαιε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .» ἄνθρωπον τοῦτον ὃν λέγετε. 67 καὶ ἰδοῦσα τὸν Πέτρον θερμαινόμενον ἐμβλέψασα αὐτῷ και η οποία μόλις είδε τον Πέτρο να ζεσταίνεται. 72 καὶ ἐκ δευτέρου ἀλέκτωρ ἐφώνησε.» ὀμνύειν ὅτι οὐκ οἶδα τὸν Αυτός όμως άρχισε να καταριέται και να ορκίζεται: «Δεν γνωρίζω τον άνθρωπο αυτόν που λέτε. έρχεται μια από τις νεαρές (υπηρέτριες) του αρχιερέα παιδισκῶν τοῦ ἀρχιερέως. μαζί με τον Ιησού το Ναζαρηνό. 69 καὶ ἡ παιδίσκη ἰδοῦσα αὐτὸν πάλιν ἤρξατο λέγειν τοῖς Και η υπηρέτρια. Αυτός όμως αρνήθηκε λέγοντας: «Δε γνωρίζω.» Και οι υπηρέτες του έριχναν (του έδιναν) χτυπήματα. 71 ὁ δὲ ἤρξατο ἀναθεματίζειν καὶ προφορά σου μοιάζει.

Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο 2. ιστ΄13. κζ΄27-31. α΄20. Α΄Τιμόθ. δήσαντες τὸν Ἰησοῦν ἀπήνεγκαν καὶ παρέδωκαν τῷ Πιλάτῳ. κγ΄1-4.20-32 στ. κζ΄45-51.40 στίχοι 16-19: Λουκ. κγ΄49. κβ΄37. Μτθ. ιθ΄1. Ο θάνατος του Κυρίου 5. ιθ΄38-42. κζ΄1-2. 23-24. Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό 7. 1-15 στ. Μτθ.32. κγ΄11.Ρωμ.Λεξικό Κεφάλαιο ιε΄ (15ο) Ενότητες δεκάτου πέμπτου κεφαλαίου 1. κδ΄10. 40-41 στ. ιθ΄2-3 στίχοι 20-32: Λουκ. Ιωάν. 39 στ. 22-26. ιθ΄29-30 στίχος 39: Λουκ.33-38 στ. Η ταφή του Κυρίου στ. κζ΄55-61 Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιε΄16-41: Μεγάλη Παρασκευή 3η ώρα στίχοι ιε΄16-32: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (6ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47: Όρθρος Μεγάλης Παρασκευής (10ο Ευαγγέλιο) στίχοι ιε΄43-47 και ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων 1 Καὶ εὐθέως ἐπὶ τὸ πρωῒ συμβούλιον ποιήσαντες οἱ ἀρχιερεῖς μετὰ τῶν πρεσβυ-τέρων καὶ γραμματέων καὶ ὅλον τὸ συνέδριον.126 Κων. 10. Ιωάν. 19. Και το επόμενο πρωί αφού έκαναν νωρίς συμβούλιο οι αρχιερείς με τους πρεσβυτέρους και τους γραμματείς και όλο το συνέδριο και αφού έδεσαν τον Ιησού τον πήραν και τον παρέδωσαν στον Πιλάτο*. . Η σταύρωση του Κυρίου 4. 16-19 στ. ………………. Ιωάν. Μτθ.. Η μαρτυρία του εκατόνταρχου 6. κζ΄55-56 στίχοι 42-47: Λουκ. ιη 28…………….. Ησαΐας νγ΄12 στίχοι 33-38: Λουκ. ιθ΄17. Ιωάν.42-47 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-15: Λουκ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κζ΄54 στίχοι 40-41: Λουκ. Μτθ. κγ΄44-46. Μτθ. κζ΄32-44. 11-18. Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο 3. κγ΄50-55. κγ΄47. Α. Μτθ. Μτθ. Ιωάν. κγ΄26-43.

» 14 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἔλεγεν αὐτοῖς· Τί Όμως ο Πιλάτος τους έλεγε: «Γιατί. τίποτα.» Σταύρωσον αὐτόν. 15 ὁ δὲ Πιλᾶτος βουλόμενος τῷ Ο Πιλάτος θέλοντας να ικα-νοποιήσει το λαό. Κοίταξε (για) πόσα σε κατηγορούν. τους εἶπεν αὐτοῖς· Τί οὖν θέλετε είπε: «Τι θέλετε λοιπόν να κάνω αυτόν που λέτε ποιήσω ὃν λέγετε τὸν βασιλέα τῶν βασιλιά των Ιουδαίων. λέγων· Θέλετε ἀπολύσω ὑμῖν τὸν Κι ο Πιλάτος τους απάντησε λέγοντας: «Θέλετε βασιλέα τῶν Ἰουδαίων; να σας απελευθερώσω το βασιλιά των Ιουδαίων. 12 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀποκριθεὶς πάλιν Τότε ο Πιλάτος. Αυτοί πάλι φώναξαν (ούρλιαξαν): «Σταύρωσέ τον. 8 καὶ ἀναβοήσας ὁ ὄχλος ἤρξατο Και φωνάζοντας δυνατά ο λαός άρχισε να ζητά αἰτεῖσθαι καθὼς ἀεὶ ἐποίει αὐτοῖς. (αυτή τη χάρη της απελευθέρωσης) που πάντοτε 9 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἀπεκρίθη αὐτοῖς τους έκανε.}). 4 ὁ δὲ Πιλᾶτος πάλιν ἐπηρώτα Όμως ο Πιλάτος πάλι τον ρωτούσε λέγοντας.Λεξικό 2 καὶ ἐπηρώτησεν αὐτὸν ὁ Και τον ρώτησε ο Πιλάτος: «Εσύ είσαι ο βασιλιάς Πιλᾶτος· Σὺ εἶ ὁ βασιλεὺς τῶν των Ιουδαίων. Α. Αλλά ο Ιησούς σε τίποτα δεν απαντούσε πια. 3 καὶ κατηγόρουν αὐτοῦ οἱ Και τον κατηγορούσαν οι αρχιερείς για πολλά ἀρχιερεῖς πολλά. ζητούσαν. Ποιο κακό γὰρ ἐποίησε κακόν; οἱ δὲ έκανε.» Ἰουδαίων; 13 οἱ δὲ πάλιν Σταύρωσον αὐτόν. τη γιορτή (του Πάσχα) απέλυε 6 Κατὰ δὲ ἑορτὴν ἀπέλυεν αὐτοῖς Κατά (απελευθέρωνε) έναν φυλακισμένο. ὄχλῳ τὸ ἱκανὸν ποιῆσαι.Τ. «Εσύ το λες.» 10 ἐγίνωσκε γὰρ ὅτι διὰ φθόνον Γιατί (ο Πιλάτος) ήξερε ότι εξαιτίας φθόνου παραδεδώκεισαν αὐτὸν οἱ (μίσους) τον είχαν παραδώσει οι αρχιερείς. (να ζητήσει) να τους ελευθερώσει καλύτερα ἀπολύσῃ αὐτοῖς. οι οποίοι στην εξέγερση είχαν κάνει φόνο.Ν. 5 ὁ δὲ Ἰησοῦς οὐκέτι οὐδὲν ἀπεκρίθη. ὥστε θαυμάζειν τὸν ώστε ο Πιλάτος θαύμαζε (τη γαλήνη Του και την αταραξία Του {Π. οἵτινες ἐν τῇ στάσει δεμένος (φυλακισμένος) με άλλους επαναστάτες. φόνον πεποιήκεισαν. 11 οἱ δὲ ἀρχιερεῖς ἀνέσεισαν τὸν Όμως οι αρχιερείς ανακίνησαν (ξεσήκωσαν) το ὄχλον ἵνα μᾶλλον τὸν Βαραββᾶν λαό. αὐτὸν λέγων· Οὐκ ἀποκρίνῃ οὐδέν; ἴδε πόσα σου «Δεν απαντάς τίποτα.127 Κων. ἀπέλυσεν τους ελευθέρωσε το Βαραββά και παρέδωσε τον ἔκραξαν· . Πιλᾶτον.» καταμαρτυροῦσιν. ἀρχιερεῖς. 7 ἦν δὲ ὁ λεγόμενος Βαραββᾶς μετὰ τῶν συστασιαστῶν Ήταν λοιπόν ο ονομαζόμενος Βαραββάς* δεδεμένος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . αὐτὸς δὲ οὐδὲν («εγκλήματα»).» Και αυτός παίρνοντας το λόγο Ἰουδαίων; ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπεν του είπε.» Αυτοί όμως ακόμα περισσότερο περισσοτέρως ἔκραξαν· (δυνατότερα) φώναξαν: «Σταύρωσέ τον. όποιον ἕνα δέσμιον ὅνπερ ᾐτοῦντο.» αὐτῷ· Σὺ λέγεις. αλλά αυτός δεν απαντούσε ἀπεκρίνατο. τον Βαραββά. παίρνοντας πάλι το λόγο.

που είναι (λέγεται) το πραιτώριο και αὐτὸν ἔσω τῆς αὐλῆς. που ερχόταν απ’ το χωράφι του. ὅ ἐστι καλούν όλη τη φρουρά.μ. παρέδωκε τὸν Ἰησοῦν φραγελλώσας ἵνα σταυρωθῇ. έναν λῃστάς. ὅ ἐστι μεθερ. 21Καὶ ἀγγαρεύουσι παράγο-ντά τινα Σίμωνα Κυρηναῖον. Α. 20 καὶ ὅτε ἐνέπαιξαν αὐτῷ. τόπος Κρανίου. βάλλοντες κλῆρον ἐπ’ αὐτὰ τίς τί ἄρῃ. 2 . Και αγγαρεύουν κάποιον που περνούσε. Και αφού τον ενέπαιξαν (κορόιδεψαν). ἵνα ἄρῃ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ.). Και τον φέρνουν στον τόπο Γολγοθά. 27 Καὶ σὺν αὐτῷ σταυροῦσι δύο Και μαζί μ’ αυτόν σταυρώνουν δυο ληστές. ἔλαβε. πλέξαντες ἀκάνθινον στέφανον. καὶ Ιησού. Ιουδαίων».(σημαίνει) μεταφρασμένο. μοιράζουν τα ρούχα του βάζοντας κλήρο γι’ αυτά. τον ἐξέδυσαν αὐτὸν τὴν πορφύραν καὶ ξέντυσαν απ’ τον κόκκινο μανδύα και τον ἐνέδυσαν αὐτὸν τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια. να σταυρωθεί. αφού τον μαστίγωσε. Οι στρατιώτες τον οδήγησαν στο εσωτερικό της 16Οἱ δὲ στρατιῶται ἀπήγαγον αυλής. και άρχισαν να τον χαιρετούν: «Χαίρε (γεια σου) 18 καὶ ἤρξαντο ἀσπάζεσθαι ω βασιλιά των Ιουδαίων!» αὐτόν· Χαῖρε ὁ βασιλεὺς τῶν Ἰουδαίων· Και τον χτυπούσαν με καλάμι στο κεφάλι του και 19 καὶ ἔτυπτον αὐτοῦ τὴν κεφαλὴν καλάμῳ καὶ ἐνέπτυον αὐτῷ. για να σηκώσει το σταυρό του.Λεξικό αὐτοῖς τὸν Βαραβ-βᾶν. και του έδιναν να πιει κρασί ανακατεμένο με 23 καὶ ἐδίδουν αὐτῷ πιεῖν ἐσμυρνισμένον οἶνον· ὁ δὲ οὐκ σμύρνα*. τον πατέρα του Αλέξανδρου και του Ρούφου. τὸν πα-τέρα Ἀλεξάνδρου καὶ Ρούφου. ποιος και τι θα πάρει. τιθέντες τὰ γόνατα προσεκύνουν τον προσκυνούσαν. Όμως αυτός δεν το πήρε. τρίτη Και αφού τον σταύρωσαν.128 Κων. 25 ἦν δὲ ὥρα ἐσταύρωσαν αὐτόν. 26 καὶ ἦν ἡ ἐπιγραφὴ τῆς αἰτίας Και ήταν γραμμένη (πάνω στο σταυρό) η αὐτοῦ ἐπιγεγραμμένη· Ὁ βασιλεὺς επιγραφή της κατηγορίας του: «Ο βασιλιάς των τῶν Ἰουδαίων. καὶ τον έφτυναν και. έντυσαν με τα δικά του ρούχα και τον βγάζουν καὶ ἐξάγουσιν αὐτὸν ἵνα (έβγαλαν) έξω για να τον σταυρώσουν. αὐτῷ. μηνευόμενον κρανίου τόπος. ἐρχόμενον ἀπ’ ἀγροῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . καὶ συγκαλοῦσιν ὅλην τὴν σπεῖραν*· Και τον ντύνουν με κόκκινο μανδύα και αφού 17 καὶ ἐνδύουσιν αὐτὸν έπλεξαν ΄ένα αγκάθινο στεφάνι το έβαλαν γύρω πορφύραν* καὶ περιτιθέασιν αὐτῷ (απ’ το κεφάλι) του. σταυρώσωσιν αὐτόν. που είναι 22 Καὶ φέρουσιν αὐτὸν ἐπὶ Γολγοθᾶν τόπον. ἕνα ἐκ δεξιῶν καὶ ἕνα ἐξ από τα δεξιά και έναν από τα αριστερά του. τον Σίμωνα τον Κυρηναίο. Ήταν τότε η τρίτη ώρα27 και τον σταύρωσαν καὶ (δηλαδή στις 9 π. πραιτώριον. 24 καὶ σταυρώσαντες αὐτὸν διαμερίζονται τὰ ἱμάτια αὐτοῦ. αφού έβαζαν (κάτω) τα γόνατα.

λιμᾶ σαβαχθανί; ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον. Ω! Χριστέ. μεγάλην ἐξέπνευσε. σκοτάδι έγινε σ’ όλη τη γη μέχρι την ένατη ώρα(3μ. εἰς τί με ἐγκατέλιπες; 35 καί τινες τῶν παρεστηκότων ἀκούσαντες ἔλεγον· Ἴδε Ἠλίαν φωνεῖ. ἵνα ἴδωμεν καὶ πιστεύσωμεν αὐτῷ. Όταν όμως έγινε (ήρθε) η έκτη ώρα (12μ. μεταξύ των παρανόμων. καὶ οἱ συνεσταυρωμένοι αὐτῷ ὠνείδιζον αὐτόν. αφού γέμισε ένα σφουγγάρι με ξίδι κι αφού το τύλιξε σε καλάμι. οὕτω κράξας ἐξέπνευσεν.). 36 δραμὼν δέ εἷς καὶ γεμίσας σπόγγον ὄξους περιθεὶς τε καλάμῳ ἐπότιζεν αὐτόν λέγων· Ἄφετε ἴδωμεν εἰ ἔρχε-ται Ἠλίας καθελεῖν αὐτόν.129 Κων. Θεέ μου. Α.» Και μερικοί απ’ αυτούς που στέκονταν εκεί. βασιλιά του Ισραήλ. εσύ που Οὐὰ. 31 ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀρχιερεῖς ἐμπαίζοντες πρὸς ἀλλήλους μετὰ τῶν γραμματέων ἔλεγον· Ἄλλους ἔσωσεν.» το οποίο είναι (σημαίνει) μεταφρασμένο: «Θεέ μου. 38 Καὶ τὸ καταπέτασμα τοῦ ναοῦ Και το καταπέτασμα* του ναού* σκίστηκε στα ἐσχίσθη εἰς δύο ἀπὸ ἄνωθεν ἕως δύο από πάνω μέχρι κάτω. ὁ καταλύων τὸν ναὸν καὶ ἐν γκρεμίζεις το ναό και σε τρεις μέρες τον κτίζεις.μ. όταν άκουσαν (αυτά τα λόγια) έλεγαν: «Κοίταξε. τον Ηλία φωνάζει. 28 καὶ ἐπληρώθη ἡ γραφὴ ἡ Και εκπληρώθηκε (πραγματο-ποιήθηκε) η γραφή λέγουσα· καὶ μετὰ ἀνόμων που λέει: «Και λογαριάστηκε (τον κατέταξαν) ἐλογίσθη.» Και αυτοί που ήταν σταυρωμένοι μαζί του.» 37 ὁ δὲ Ἰησοῦς ἀφεὶς φωνὴν Όμως ο Ιησούς αφήνοντας φωνή μεγάλη εξέπνευσε (άφησε την τελευταία του πνοή). κάτω. εἶπεν· (συνήθως οι σταυρωμένοι πέθαναν από Ἀληθῶς ὁ ἄνθρωπος οὗτος υἱὸς εξάντληση κι όχι όπως ο Ιησούς αφήνοντας . Και την ένατη ώρα φώναξε ο Ιησούς με φωνή μεγάλη λέγοντας: «Ελωί. 33 Γενομένης δὲ ὥρας ἕκτης σκότος ἐγένετο ἐφ’ ὅλην τὴν γῆν ἕως ὥρας ἐνάτης· 34 καὶ τῇ ὥρᾳ τῇ ἐνάτῃ ἐβόησεν ὁ Ἰησοῦς φωνῇ μεγάλῃ λέγων· Ἐλωῒ Ἐλωῒ. κατέβα απ’ το σταυρό. τον εαυτό του δε μπορεί να σώσει. που στεκόταν παρεστηκὼς ἐξ ἐναντίας αὐτοῦ ὅτι απέναντί του. τρισὶν ἡμέραις οἰκοδομῶν! 30 σῶσον σεαυτὸν καὶ κατάβα ἀπὸ τοῦ σταυροῦ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . λιμά σαβαχθανί. ότι έτσι φωνάζοντας πέθανε. Σώσε τον εαυτό σου και κατέβα απ’ το σταυρό!» Όμοια (έτσι) και οι αρχιερείς μαζί με τους γραμματείς κοροϊδεύοντάς τον μεταξύ τους έλεγαν: «Άλλους έσωσε. γιατί με εγκατέλειψες. για να δούμε και να το (εξαιτίας αυτού του θαύματος να σε) πιστέψουμε. ἑαυτὸν οὐ δύναται σῶσαι. 39 Ἰδὼν δὲ ὁ κεντυρίων ὁ Βλέποντας όμως ο εκατόνταρχος. Ελωί.» 29 Καὶ οἱ παραπορευόμενοι Και εκείνοι που περνούσαν κοντά του τον ἐβλασφήμουν αὐτὸν κινοῦντες τὰς βλασφημούσαν κουνώντας τα κεφάλια τους και κεφαλὰς αὐτῶν καὶ λέγοντες· λέγοντας: «Ουά! (μπράβο ειρωνικά). τον ενέπαιζαν (κορόιδευαν).) Τρέχοντας ένας.). ὁ Θεός μου ὁ Θεός μου. έδινε να πιει (ο Ιησούς) λέγοντας: «Αφήστε να δούμε αν έρθει ο Ηλίας να τον κατεβάσει. 32 ὁ Χριστὸς ὁ βασιλεὺς Ἰσραὴλ καταβάτω νῦν ἀπὸ τοῦ σταυροῦ.Λεξικό εὐωνύμων αὐτοῦ.

και η Σαλώμη*. τολμώντας. εὐσχήμων βουλευτής. 47 ἡ δὲ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία Ἰωσῆ ἐθεώρουν ποῦ τίθεται. Κεφάλαιο ιστ΄ (16ο) . (που Ἁριμαθαίας. ὅ ἐστι Και ενώ ήδη ήρθε το βράδυ. τολμήσας περίμενε τη βασιλεία του Θεού. 46 καὶ ἀγοράσας σινδόνα καὶ καθελὼν αὐτὸν ἐνείλησε τῇ σινδόνι καὶ κατέθηκεν αὐτὸν ἐν μνημείῳ ὃ ἦν λελα-τομημένον ἐκ πέτρας. και επειδή ήταν προσάββατον. τον αὐτῷ. ο οποίος κι αυτός ὃς καὶ αὐτὸς ἦν προσδεχόμενος τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ. τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ. Κι αφού έμαθε (πληροφορήθηκε) απ’ τον εκατόνταρχο. 40 Ἦσαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι. Παρασκευή. 44 ὁ δὲ Πιλᾶτος ἐθαύμασεν εἰ ἤδη τέθνηκε. ήταν) σημαντικός βουλευτής.Ν. τον τύλιξε με το σεντόνι και τον έβαλε σ’ ένα μνημείο (τάφο). όταν (ο Ιησούς) ήταν στη Γαλιλαία. καὶ ἄλλαι πολλαὶ αἱ ακολουθούσαν και τον υπηρετούσαν. ἐν αἷς ἦν καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου τοῦ μικροῦ καὶ Ἰωσῆ μήτηρ καὶ Σαλώμη. καὶ προσεκύλισε λίθον ἐπὶ τὴν θύραν τοῦ μνημείου. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Α. Ιεροσόλυμα. Και (ο Ιωσήφ) αφού αγόρασε σεντόνι κι αφού τον κατέβασε (απ’ το σταυρό). καὶ προσκα-λεσάμενος τὸν κεντυρίωνα ἐπηρώτησεν αὐτὸν εἰ πάλαι ἀπέθανε· 45 καὶ γνοὺς ἀπὸ τοῦ κεντυρίωνος ἐδωρήσατο τὸ σῶμα τῷ Ἰωσήφ. ανάμεσα στις οποίες ήταν η Μαρία η Μαγδαληνή* και η Μαρία* του Ιακώβου του μικρού και μητέρα του Ιωσή. εἰσῆλθε πρὸς Πιλᾶτον καὶ ᾐτήσατο μπήκε (ήρθε) στον Πιλάτο και ζήτησε το σώμα του Ιησού. δώρισε (παραχώρησε) το σώμα στον Ιωσήφ.} είπε: «Στ’ αλήθεια ο άνθρωπος αυτός ήταν υιός του Θεού.130 Κων. και άλλες συναναβᾶσαι αὐτῷ εἰς πολλές οι οποίες ανέβηκαν μαζί του στα Ἱεροσόλυμα. πώς είχε κιόλας πεθάνει κι αφού προσκάλεσε τον εκατόνταρχο. Η Μαρία η Μαγδαληνή κι η Μαρία του Ιωσή παρατηρούσαν πού τοποθετείται (πού δηλαδή ενταφιάζεται το σώμα του Κυρίου).» Ήταν βέβαια και γυναίκες που παρατηρούσαν από μακριά. Ο Πιλάτος όμως απόρησε. δηλαδή παραμονή Σαββάτου. 42 Καὶ ἤδη ὀψίας γενομένης.Λεξικό ἦν Θεοῦ.Τ. δυνατή φωνή. 43 ἐλθὼν Ἰωσὴφ ὁ ἀπὸ αφού ήρθε ο Ιωσήφ* από την Αριμαθαία*. ἐπεὶ ἦν παρασκευή. που ήταν λαξευμένο από πέτρα (σκαλισμένο σε βράχο) και κύλησε μια πέτρα στην πόρτα του μνημείου. που δε δείχνει σημείο θανάτου{Π. 41 αἳ καὶ ὅτε ἦν ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ ἠκολούθουν αὐτῷ καὶ διηκόνουν οι οποίες. τον ρώτησε αν έχει ώρα που πέθανε.

ι΄17-19. Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές 5. κδ΄4-5. Ρωμ. ι΄40. α΄20-21. Α. α΄18-24. κγ΄56. Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου 3. Μτθ. ………………. 12-14 στ. έρχονται στον τάφο. 1-4 στ. Πραξ. Μτθ. Εφεσ. κδ΄47. Α΄Κορ. Και πολύ πρωί. Και αφού πέρασε το Σάββατο. γ΄12………………. κδ΄13-48.Πράξ. ………………. γ΄1. κ΄19-23. 9-11 στ. γ΄16. κζ΄56. Ιωάν. κη΄19. στ΄47. Ιωάν. η΄1. β΄16. κη΄3-9.ιβ΄48. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . γ΄1-9. Μαρκ. Ιωάν. α΄3.Εβρ. 15-18 στ. α΄9-11. 5-8 στ. κη΄1-2. Εβρ. η΄34.131 Κων. Περικοπές που διαβάζονται στις ιερές ακολουθίες στίχοι ιστ΄1-8: Κυριακή των Μυροφόρων (μαζί με το στ΄43-47) στίχοι ιστ΄1-8: Ανάσταση και ως δεύτερο Εωθινό Ευαγγέλιο στίχοι ιστ΄9-20: Τρίτο Εωθινό Ευαγγέλιο 1Καὶ διαγενομένου τοῦ σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ καὶ Μαρία ἡ τοῦ Ἰακώβου καὶ Σαλώμη ἠγόρασαν ἀρώματα ἵνα ἐλθοῦσαι ἀλείψωσιν αὐτόν. ιθ΄11-14. κ΄12.Λεξικό Ενότητες δεκάτου έκτου κεφαλαίου 1. β΄38. ………………. κβ΄44. ε΄12-16. ιστ΄16-18.12 στίχοι 5-8: Λουκ. η΄2. Μτθ. ι΄12. Μτθ.56. γ΄15-18. Γαλ. 19-20 Παραπομπές στην Αγία Γραφή στίχοι 1-4: Λουκ. ι΄44-46. αφού ανέτειλε ο ήλιος. δ΄50-51.13. Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές 6. ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου. Ιωάν. κη΄3-8. κ΄7-12. την πρώτη ημέρα της εβδομάδας. το σώμα του Κυρίου). ζ΄ 55………………. ιδ΄28 στίχοι 9-11: Λουκ. Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου 2. Μάρκ. κ΄1. Μτθ κη΄16. ε΄14-15 στίχοι 19-20: Λουκ. ιε΄5 στίχοι 15-18: Λουκ. ιδ΄3. κδ΄1-3. ι΄8. Ιακ. κ΄2-18 στίχοι 12-14: Λουκ. η Μαρία η Μαγδαληνή και η Μαρία του Ιακώβου και η Σαλώμη αγόρασαν αρώματα για να έλθουν να τον αλείψουν (ενν. Α΄Πέτρου γ΄12. Και έλεγαν μεταξύ τους: «Ποιος θα μας κυλήσει την . Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 2καὶ λίαν πρωῒ τς μιᾶς σαββάτων ἔρχονται ἐπὶ τὸ μνημεῖον. κ΄17. ιβ΄2. Κολασ. Ιωάν. Πράξ.δ΄3.47. Α΄Τιμ. Α΄Κορ. Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές 4. Ιωάν. Μτθ.

8 καὶ ἐξελθοῦσαι ἔφυγον ἀπὸ τοῦ Και αφού βγήκαν. ἠπίστησαν. Αυτός όμως τις λέει: «Μην τρομάζετε. δεν είναι εδώ.» Γαλιλαίαν· ἐκεῖ αὐτὸν ὄψεσθε. περιβεβλημένον στολὴν λευκήν. Εκείνη πήγε και (το) ανήγγειλε σ’ αυτούς που ήταν μαζί του (μαθητές.). 9 Ἀναστὰς δὲ πρωῒ πρώτῃ Αφού λοιπόν αναστήθηκε (ο Ιησούς). 14 Ὕστερον ἀνακειμένοις αὐτοῖς Ύστερα φανερώθηκε στους ένδεκα (μαθητές). Να ο τόπος που τον Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυ-ρωμένον· έβαλαν.α. Α. γιατί . 11 κἀκεῖνοι ἀκούσαντες ὅτι ζῇ καὶ ἐθεάθη ὑπ’ αὐτῆς. καθὼς εἶπεν ὑμῖν. 12 Μετὰ δὲ ταῦτα δυσὶν ἐξ αὐτῶν Μετά όμως απ’ αυτά. ζητάτε το Ναζωραίο.132 Κων. τον σταυρωμένο. απ’ την ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια. ἀφ’ ἧς ρώθηκε) πρώτα στη Μαρία τη Μαγδαληνή. οὐκ ἔστιν ὧδε· ἴδε ὁ τόπος ὅπου ἔθηκαν αὐτόν. Και μπαίνοντας στο μνήμα είδαν έναν νέο να κάθεται στα δεξιά. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Τις είχε μνημείου· εἶχε δὲ αὐτὰς τρόμος μάλιστα (καταλάβει) τρόμος και έκπληξη μεγάλη και καὶ ἔκστασις. 13 κἀκεῖνοι ἀπελθόντες Κι εκείνοι φεύγοντας το ανήγγειλαν στους ἀπήγγειλαν τοῖς λοιποῖς· οὐδὲ υπολοίπους.» Και όταν κοίταξαν προς τα οπάνω (τον τάφο) παρατηρούν ότι είχε κυλιστεί η πέτρα. 5 καὶ εἰσελθοῦσαι εἰς τὸ μνημεῖον εἶδον νεανίσκον καθήμενον ἐν τοῖς δεξιοῖς. παρ’ όλο που ήταν πολύ μεγάλη. 10 ἐκείνη πορευθεῖσα ἀπήγγειλε τοῖς μετ’ αὐτοῦ γενομένοις. εἶπον· ἐφοβοῦντο γάρ. έκλαιγαν. Εκεί θα τον ὅτι προάγει ὑμᾶς εἰς τὴν δείτε όπως σας είπε. και τους κατηγόρησε ὠνείδισε τὴν ἀπι-στίαν αὐτῶν (για) την απιστία τους και τη σκληροκαρδία. καὶ οὐδενὶ οὐδὲν σε κανέναν δεν είπαν τίποτα γιατί φοβούνταν. πέτρα απ’ την πόρτα του μνήματος. όταν τοῖς ἕνδεκα ἐφανε-ρώθη καὶ αυτοι κάθονταν στο τραπέζι. οποία είχε βγάλει επτά δαιμόνια29. το πρωί της σαββάτου ἐφάνη πρῶτον Μαρίᾳ πρώτης μέρας της εβδομάδας. 7 ἀλλ’ ὑπάγετε εἴπατε τοῖς Αλλά πάτε πείτε τους μαθητές του και τον Πέτρο ότι μαθηταῖς αὐτοῦ καὶ τῷ Πέτρῳ πηγαίνει πριν από σας στη Γαλιλαία. Κι εκείνοι όταν άκουσαν ότι ζει και ότι αυτή τον είδε. φάνηκε (φανετῇ Μαγδαληνῇ. ἀγρόν. Σηκώθηκε 6 ὁ δὲ λέγει αὐταῖς· Μὴ ἐκθαμβεῖσθε· Ἰησοῦν ζητεῖτε τὸν (αναστήθηκε). ἠγέρθη. ἐκείνοις ἐπίστευσαν. ντυμένος με λευκή στολή και εξεπλάγησαν(τρόμαξαν). Τον Ιησού καὶ ἐξεθαμβήθησαν. φανερώθηκε με άλλη μορφή σε περιπατοῦσιν ἐφανε-ρώθη ἐν δυο απ’ αυτούς (τους μαθητές) που περπατούσαν ἑτέρᾳ μορφῇ. απίστησαν( δεν πίστεψαν). κ. Ούτε (όμως) σε εκείνουςπίστεψαν. έφυγαν απ’ το μνημείο. που πενθούσαν και πενθοῦσι καὶ κλαίουσι. πο-ρευομένοις εἰς κατευθυνόμενοι σε χωράφι.Λεξικό 3 καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτάς· Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου; 4καὶ ἀναβλέψασαι θεωροῦσιν ὅτι ἀποκεκύλισται ὁ λίθος· ἦν γὰρ μέγας σφόδρα.

Ερμηνευτικές σημειώσεις – υπόμνημα 1.Τ. απ’ την άλλη. λοιπόν. ὁ δὲ ἀπιστήσας αυτός όμως που δε θα πιστέψει. {Άλλωστε στην Αγία Γραφή το όνομα «αδελφός» μπορεί να σημαίνει: αδελφός. λαλῆσαι αὐτοῖς ἀνελήφθη εἰς τὸν ανελήφθη (σηκώθηκε θαυμαστά) στον ουρανό και οὐρανὸν καὶ ἐκά-θισεν ἐκ κάθισε στα δεξιά του Θεού. « Ο δε κεκωφωμένος (αυτός που έχει κουφαθεί) την της ψυχής ακοήν αναισθητεί λέγοντος Θεού (είναι αναίσθητος στα λόγια του Θεού). αγαπημένος ή Χριστιανός. 3. θα κατακριθεί. Αλφαίου Κλωπά και της Μαρίας Κλωπά.Ν. δ΄9) Εννοείται ότι βλέπουν μόνο εξωτερικά και δεν μπορούν να κατανοήσουν το βαθύτερο νόημα.» 19 Ὁ μὲν οὖν Κύριος μετὰ τὸ Ο Κύριος απ’ τη μια.Και τους είπε: «Πηγαίνοντας σ’ όλο τον κόσμο.). σωθήσεται. Ονομάζονται αδέλφια επειδή ζούσαν στο ίδιο σπίτι. στενός συγγενής. κι αν πιουν κάτι θανατηφόρο ἐπὶ ἀρρώ-στους χεῖρας (δηλητήριο). 8.} (Μάρκ. 16 ὁ πιστεύσας καὶ βαπτισθεὶς Αυτός που θα πιστέψει και θα βαπτιστεί. 15καὶ εἶπεν αὐτοῖς· Πορευθέ. Σίμων. Α. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κατακριθήσεται· 17 σημεῖα δὲ τοῖς πιστεύσασι ταῦτα παρακολουθήσει· ἐν τῷ ὀνόματί μου δαιμόνια ἐκβαλοῦσι· γλώσσαις λαλήσουσι καιναῖς· Σ’ αυτούς που θα πιστέψουν. Σύμφωνα όμως με κάποια αρχαία παράδοση της Εκκλησίας μας. ἀμήν. θεασαμέ-νοις αὐτὸν ἐγηγερμένον οὐκ ἐπίστευσαν. Εκείνοι. κηρύξατε τὸ εὐαγγέλιον πά-σῃ τῇ κτίσει. Αυτός λοιπόν που ακούει την παραβολή. Αδέλφια εδώ του Κυρίου εννοούνται οι γιοι (και ίσως κόρες) του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του. Ιωσής και πιθανώς κάποιες κόρες. θα σωθεί. . γ΄31) Εδώ με τη λέξη «ώτα» . αφού βγήκαν (σε περιοδεία προς τον κόσμο) κήρυξαν παντού. ενώ ήταν συνεργός (τους βοηθούσε) ο Κύριος και επιβεβαίωνε το λόγο (τους) με τα θαύματα που ακολουθούσαν. καὶ καλῶς ἕξουσιν. 18 ὄφεις ἀροῦσι· κἂν θανάσιμόν τι πίωσιν. } ( Μάρκ. Αυτοί είναι Ιάκωβος και Ιούδας (οι συγγραφείς των ομώνυμων Καθολικών Επιστολών). τοῦ Κυρίου συνεργοῦντος καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος διὰ τῶν ἐπακολουθούντων σημείων. Σε αρρώστους ἐπιθήσουσι. ομοεθνής. αν έχει πνευματικά «ώτα» πρέπει να προσπαθήσει ηθικά για να πετύχει την πλήρη θεϊκή αποκάλυψη. σαν αδέλφια του Κυρίου εννοούνται τα επτά παιδιά του αδελφού του Ιωσήφ. εξάδελφος. οὐ μὴ αὐτοὺς βλάψει· φίδια θα σηκώνουν.Κ. αυτό δε θα τους βλάψει. Γι’ αυτό και ο Κύριος μιλάει με: « κεκαλυμμένην την ασάφειαν της παραβολής δια το είναι 2. θα βάζουν τα χέρια και θα γίνονται καλά.αυτιά. Γ. αυτά τα σημεία (αποδείξεις) θα ακολουθήσουν: στο όνομά μου θα βγάζουν δαιμόνια. ὅτι τοῖς δεν πίστεψαν σ’ αυτούς που τον είδαν αναστημένο. ντες εἰς τὸν κόσμον ἅπαντα κηρύξτε το ευαγγέλιο σ’ όλη την κτίση (πλάση). δεξιῶν τοῦ Θεοῦ.133 Κων. εννοείτε η δεκτικότητα της ψυχής αυτού που ακούει το λόγο Θεού (Π. θα ομιλήσουν καινούριες γλώσσες. 20ἐκεῖνοι δὲ ἐξελθόντες ἐκήρυξαν πανταχοῦ.Λεξικό καὶ τὴν σκληρο-καρδίαν.» {Ωρ. Αμήν. αφού τους μίλησε.

που ζουν σαν τους χοίρους. 6. Το επιβεβαιώνει μάλιστα ο Ευαγγελιστής Ματθαίος (Μτθ. 8. Για να τους θυμίσει ότι οι χοίροι (σύμφωνα με το νόμο της Π.Ν. γιατί αυτοί είναι ανάξιοι της Θείας γνώσης. (Μάρκ. Δες περισσότερα στη σημείωση 1. απομακρύνει κι Αυτός το φωτισμό Του. στ΄9) Η παράδοση των πρεσβυτέρων είναι η προφορική παράδοση των πατέρων ή των προγόνων του Ισραήλ και αποτελεί για τους Φαρισαίους αδιαίρετο σύνολο μαζί με το γραπτό νόμο (Μωσαϊκό νόμο).}Δηλαδή μιλάει δυσνόητα με τις παραβολές ο Κύριος. αντίθετα ο δουλεμένος και σφυρηλατημένος χρυσός ακτινοβολεί. στ΄3) Δύο χιτώνες φορούσαν τα επίσημα πρόσωπα όπως ο αρχιερέας (… διαρήξας τους χιτώνας αυτού. η΄34 και ι΄21) Εδώ «ζωή» δε σημαίνει το βίο μας στη γη. Για να δείξει στους Γεργεσηνούς (Γαδαρηνούς) πόσο κακοποιοί είναι οι δαίμονες {Π. τότε τον περίμενε βαριά τιμωρία. . πρέπει να έχουν και να δείχνουν πάντα ταπεινό φρόνημα. σαν αγιάτρευτοι που είναι ψυχικά. αλλά την ψυχή μας και την αιώνια ζωή που ο ίδιος ο Κύριος μας προσφέρει «εγώ ειμί η ανάστασις και η ζωή».Λεξικό αυτού αναξίους της γνώσεως αυτής ως ανιάτους . Ο Κύριος με τα λόγια του εννοεί ότι ήρθε ο Ιωάννης ως Ηλίας. Δεν πρέπει άλλωστε να ξεχνάμε ότι η σταύρωση οδηγεί στην ανάστασησωτηρία. Ας ακούσουμε γι’ αυτό και τη φωνή των Πατέρων της Εκκλησίας μας: « Εις τους κατά χοίρους ζώντας ανθρώπους και τω βορβόρω της ηδονής εγκυλισμένους.. 10. (Μάρκ. και τότε και σήμερα. {Π. Κυριολεκτικά δηλαδή. (Μάρκ. (Αλήθεια πόσοι και πόσοι άνθρωποι στο ρου της χριστιανικής ιστορίας δεν μαρτύρησαν στο όνομα του κυρίου μας. 5. θ΄1) Η Παλαιά Διαθήκη βεβαιώνει ότι πριν την έλευση του Μεσσία. Γιατί επέτρεψε ο Κύριος στους δαίμονες να πάνε στους χοίρους. ιζ΄13).»{Ζ. δ΄12) 4. 9. (Μάρκ. 7. σεβόμενος την ελεύθερη επιλογή μας. ( Μάρκ. «συνήκαν (κατάλαβαν) οι μαθηταί ότι περί Ιωάννου του βαπτιστού είπεν αυτοίς. ο οποίος θα προετοιμάσει την έλευση του Χριστού. αλλά τα περιφρονούν και έτσι δεν απαλλάσσονται απ’ τις αμαρτίες τους και φυσικά δε σώζονται. ζ΄3) Ο Κύριος εδώ ευχαριστεί τον Θεό Πατέρα που δίνει όλα τα αγαθά και μας δίνει το παράδειγμα της προ του φαγητού προσευχής μας. (Μάρκ. Έτσι λοιπόν δε θέλουν να καταλάβουν αυτά που ακούν. η΄6) Ο Χριστός ζητεί απ’ αυτούς που Τον ακολουθούν να απαρνηθούν τον εαυτό τους και να σηκώσουν τον προσωπικό τους σταυρό.) Αλλά και μεταφορικά. μπαίνουν οι δαίμονες και τους ρίχνουν στην απώλεια της αιώνιας ζωής. 11. Διαθήκης) είναι ακάθαρτα ζώα.Τ.Τ. Εδώ ο στίχος θ΄1 είναι συνέχεια και επίλογος του η΄ κεφαλαίου. εφ’ όσον κλείνουμε τα μάτια μας να μη δούμε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .}. καταπίεσης.134 Κων. υπομένοντας με καρτερία όλες τις θλίψεις (που υπονοούνται με το σταυρό). εις τούτους εισέρχονται οι δαίμονες και ρίπτουσιν αυτούς κατά του γκρημνού της απωλείας …» {Θφ. Αν κανείς δεν τηρούσε αυτή την (εξωφρενικά σχολαστική) παράδοση. ε΄ 13) Εδώ έχουμε ονομαστική αναφορά των θεωρουμένων ως αδελφών του Κυρίου. θα προηγηθεί ο ερχομός του προφήτη Ηλία.} Συμπερασματικά. η΄35) Τεχνητός σε πολλές περιπτώσεις ο χωρισμός των κεφαλαίων στην Α. Γραφή. 13. ασθενειών. 12. είτε οι θλίψεις αυτές είναι αποτέλεσμα διωγμών. ακούνε το κήρυγμά του.» (Μάρκ. Όμως οι ταπεινοί κήρυκες του ευαγγελίου (μαθητές εδώ). που απαγορευόταν να εκτρέφονται και άρα ήταν η καλύτερη κατοικία για τους επίσης ακάθαρτους δαίμονες. Α. αν και δεν αποτρέπει αυτή τη φιλοδοξία των «πρωτείων» κάποιων μαθητών.} Δηλαδή και στους κυνηγούς της ηδονής ανθρώπους.(Μάρκ. ή απλώς βλέπουν θαύματα. Γνωστό είναι και το παράδειγμα που αναφέρουν συχνά διάφοροι Άγιοι Πατέρες: « Ο ακατέργαστος χρυσός δε λάμπει. θ΄13) Ο Ιησούς εδώ. ιδ΄63}). βαρύτερη μάλιστα από μια παράβαση του γραπτού νόμου. το σταυρικό.{Μάρκ. δίκαια ο Θεός. κ.. (Μάρκ.α. είτε ο κοινός κλήρος όλων των ανθρώπων της γης.Ν.» (Μάρκ. ώστε να δεχτούν ακόμα και τον πιο ταπεινωτικό θάνατο. αλλά δεν αποκομίζουν (παίρνουν) διδάγματα για εφαρμογή στη ζωή τους. να απαρνηθούν τον εαυτό τους μέχρι αυτού του σημείου. κυρίως δε των πιστών τέκνων του Θεού.

ια΄14) Κολλυβιστές ήταν αυτοί που με το αζημίωτο. και με κάθε πνευματική θυσία. αλλά πρέπει να γίνει υπηρέτης όλων. προτύπωση και σκιά των αληθειών της Κ. Το παράδειγμα του Κυρίου είναι σαφέστατο. Έτσι ο Κύριος παρουσιάζεται ως: «… τοιούτος… αρχιερεύς. πρότερον υπέρ των ιδίων αμαρτιών θυσίας αναφέρειν. 15. ιε΄14) ή ως προσφορά κάποιου φτωχού. θ΄35) Κατ’ αρχήν πρόκειται για το δυσκολότερο χωρίο του κατά Μάρκον Ευαγγελίου. γ΄1 και πιο κάτω όπου ο Μωϋσής ομιλεί με το Θεό. . όσιος. ιδ΄22. 13. ια΄15) Τα περιστέρια τα έφερναν στο Ναό ως προσφορά στο Θεό για τη θεραπεία κάποιου λεπρού (δες Λευϊτ. ι΄18) Ο Κύριος επιτείνει αυτά που σημειώσαμε στη σημ. 17. βασιζόμενος στο χωρίο: «παν δώρον θυσίας υμών αλισθήσεται» (Λευϊτ. αλλά μόνο μία φορά θυσίασε. (Μάρκ. ι΄45) Γιατί ο Κύριος καταράστηκε τη συκιά. κατάλληλα για πληρωμή «φόρων» του Ναού. αντί μόσχου ή αμνού που έφερναν οι πλούσιοι σε πολλές περιπτώσεις. Διαθήκης 14.α. σαν την αποξηραμένη συκιά.Τ. Ο Κύριος θ υσιάζει τον εαυτό Του για να λυτρώσει αυτούς που ήρθε να υπηρετήσει. β΄13)} β΄ Ότι κάθε άνθρωπος θα αλατιστεί και θα εξαγνιστεί εδώ σ’ αυτή τη ζωή με το πυρ των θλίψεων και των θυσιών ή θα καταφαγωθεί εκεί (στην άλλη ζωή) «αλατιζόμενος» με το πυρ της γέεννας. Όπως ήταν η συναγωγή των Ιουδαίων που δεν είχε τίποτ’ άλλο να επιδείξει παρά μόνο φύλλα (εξωτερικούς τύπους δηλαδή) και όχι καρπούς (έργα δηλαδή αρετής). θ΄49) Του απαντάει έτσι ο Κύριος. δηλαδή όλους μας. ιβ΄26) Ολοκαυτώματα ήταν οι σπουδαιότερες θυσίες που τελούνταν στα χρόνια της Π. αμίαντος. Σ’ αυτή την τελευταία περίπτωση υπάγεται και η προσφορά του Ιωσήφ και της Θεοτόκου την ημέρα της Υπαπαντής του Θείου και «φτωχού».} (Μάρκ. Δηλαδή για να γίνει κανείς πρώτος δεν αρκεί μόνο να ταπεινωθεί. ελεημοσύνη. Διαθήκης. Στην Παλαιά Διαθήκη αν κανείς αμάρτανε προέβαινε σε κάποια θυσία. Δύο ερμηνείες κρίνονται πιο πιθανές: α΄ Ότι κάθε πιστός με την πίστη προς το Θεό και με την αγάπη προς τον πλησίον θα «αλισθή». 16. Α. 20. θυσιάζοντας τον εαυτό Του τον ίδιο. Διαθήκη είναι τύπος. που πρώτα έπρεπε να θυσιάσουν για τις δικές τους αμαρτίες και μετά για το λαό. θα είναι αιωνίως αποξηραμένοι. Μερικοί Δυτικοί ερευνητές πιστεύουν ότι ο στίχος αυτός γράφηκε…. άρα θα έπρεπε ο νέος που τον πλησίασε να αναγνώριζε και τη Θεότητα του Κυρίου. ιβ΄8). Έτσι λοιπόν επειδή οι άρχοντες των Ιουδαίων – γραμματείς και Φαρισαίοι – απιστούν στο λόγο του Κυρίου. δεν έμοιαζε με τους ιερείς της Π. (Μάρκ.» (Εβρ. ενώ ο Κύριος ταπεινώθηκε υπέρ αυτών και υπέρ όλου του κόσμου. άκακος. έπειτα των του λαού.κατά λάθος(!).Λεξικό εντούτοις τους δείχνει τις δυσκολίες του «δρόμου» για την κατάκτησή των. αμόλυντος και άκακος που ήταν. . ια΄15) Το περιστατικό με τη βάτο που αναφέρει ο Κύριος είναι η διήγηση στο Έξοδ. κ. κεχωρισμένος από των αμαρτωλών και υψηλότερος των ουρανών γενόμενος. 18. ώσπερ οι αρχιερείς. δηλαδή θα καθαριστεί.και το αίμα του θυσιαζόμενου ζώου τον καθάριζε απ’ τα ανομήματά του. όπως στο σαραντισμό του νεογέννητου και της λεχώνας (δες Λευϊτ.{Ζ. αλλά να υπηρετήσει. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . κενοί. γιατί αυτός που του απηύθυνε το λόγο τον αποκάλεσε δάσκαλο αγαθό.τ. κ. αφού ο ίδιος «ουκ ήλθε διακονηθήναι αλλά διακονήσαι.Ν.» Δεν ήρθε στη γη να υπηρετηθεί. Εκεί ο Θεός παρουσιάστηκε ως φωτιά στην καιόμενη βάτο η οποία αναφλέγονταν μα δεν καιγόταν και που συμβόλιζε την αειπάρθενο Θεοτόκο (Μάρκ. «αλισθήσεται». Τούτο γαρ εποίησεν εφάπαξ εαυτόν ανενεγκός. την οποία αναγνώριση ζητά μ’ αυτό τον τρόπο ο Κύριος. ( Μάρκ. (Μάρκ.λ. Συμβολικά. λυτρώνοντάς μας από τις αμαρτίες. διότι θα ταπεινωθούν για δικό τους όφελος. ( Μάρκ. δηλαδή θα καθαριστεί. 21. στείροι. ος ουκ έχει καθ’ ημέραν ανάγκην. Με λίγα λόγια δηλαδή ο Κύριος σαν αρχιερέας όσιος. Αλλά η Π. ζ΄26-27). Διαθήκης. Έτσι ο Ιησούς σ’ αυτή την περικοπή του κατά Μάρκον Ευαγγελίου (ι΄42-45) λέει στους μαθητές να μη φοβηθούν ταπεινώνοντας τον εαυτό τους. τράγου. 19.}. (Μάρκ. που πλήρωναν οι προσκυνητές {Θφ. κατά κόσμον Βρέφους. αντάλλασσαν μεγάλης αξίας νομίσματα με άλλα μικρότερα που τα ονόμαζαν «κολλύβους» και ήταν μικρά χάλκινα νομίσματα. μόσχου.135 Κων. Αγαθός είναι μόνο ο Άγιος Τριαδικός Θεός. γινόμενος θύτης και θύμα. προσευχή. {Π.

Α. Έτσι η έκτη ώρα είναι το μεσημέρι και δωδέκατη ώρα. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Δηλαδή μαρτυρώντας μπροστά τους οι Χριστιανοί. . 28.136 Κων. διδάσκοντας στον περίβολο του Ναού το λαό. κ. τις σημαίες του.κ. θα δώσουν την ευκαιρία στους διώκτες τους. τρίτη ώρα σήμαινε τρεις ώρες μετά την ανατολή κ. Αλάβαστρο σημαίνει αγγείο κατασκευασμένο από αλάβαστρο. είναι συγχρόνως Κύριος του Δαβίδ (δηλαδή Θεός) και γιος (δηλαδή απόγονός) του. 26. 27. ( Μάρκ. ια΄31. Τις αναφέρει αυτές τις λεπτομέρειες ο ευαγγελιστής διότι συνήθως προσφέρονταν ψευδονάρδος ανακατεμένη με τη γνήσια (πιστική) νάρδο. να εξηγήσει ή έστω να προβληματίσει με τα λόγια του Δαβίδ.. μη μπορώντας απολογούμενοι να πούνε ότι δεν έχουν ακούσει κήρυγμα. είναι ο προφητευόμενος από τον Δαβίδ Μεσσίας. κ.α.κδ’8). Μύρο νάρδου είναι το άρωμα που έπαιρναν απ’ τη ρίζα του φυτού νάρδου (θάμνος της Ινδίας). ο νέος νόμος της χάριτος γράφεται στις καρδιές μας και σφραγίζεται με το αίμα του Ιησού που πέθανε για χάρη αυτής της νέας συμφωνίας-συνθήκης. εφόσον μάλιστα αυτούς τους κήρυκες. καθαρισμοί. Αρχή αυτής της βεβηλώσεως είναι η άφιξη των πρώτων Ρωμαίων φρουρών στο Ναό του Σολομώντα.α. (Μάρκος ιβ΄36) Λέει ο Κύριος ότι οι μαθητές Του και οι πιστοί θα παραδοθούν «εις μαρτύριον αυτοίς». Ο Κύριος λέει ότι θα δουν οι Ιουδαίοι το βδέλυγμα αυτό.). 23. Με το αίμα λοιπόν του σφάγιου της θυσίας ο Μωϋσής ράντιζε το λαό σαν σφραγίδα της συνθήκης-συμφωνίας του Θεού με τον Ισραηλιτικό λαό. ιγ΄9) Το βδέλυγμα της ερημώσεως το περιγράφει ο προφήτης Δανιήλ (Δαν. για τον οποίο προφητεύει ο Δαβίδ. αλλά και κάθε μέρα στα ορθόδοξα μοναστήρια (Μάρκος ιε’25) Οργή: από τις σπάνιες “ανθρώπινες” στιγμές του Κυρίου. Εδώ ο Μάρκος τονίζει αυτό το συναίσθημά Του για να δείξει την αυστηρότητα και την αποστροφή του Ιησού προς την υποκρισία. ρθ΄). ξεχνώντας το : « έλεον θέλω και ου θυσίαν» {Ωσηέ στ΄6}. τα αντικείμενα της λατρείας των ειδώλων. Οι ώρες τότε χωρίζονταν σε ώρες της ημέρας και ώρες της νύχτας. ή να μετανοήσουν και να πιστέψουν στο Χριστό ή να σκληρυνθούν και να ελεγχθούν στον καιρό της παγκόσμιας κρίσης. 25. δηλαδή ότι ο Θεός ζητά να είμαστε ελεήμονες παρά λάτρεις των τύπων. Όμως οι Ιουδαίοι θεωρούν βδέλυγμα τον….25). Πρώτη ώρα σήμαινε.– παρά στην ουσία.Ιησού και τον σταυρώνουν μάλιστα έξω από τα τείχη της πόλης τους για να μην μιανθούν! ( Μάρκ. ιβ΄33) Ο Κύριος αναφέρεται εδώ στον κυριότερο μεσσιανικό Ψαλμό (Ψ. ένα υλικό που είχε την ικανότητα να διατηρεί το άρωμα του μύρου. Έτσι πλέον με τα λόγια του Θεανθρώπου. (Μάρκος ιδ’24) Συχνά μελετώντας την Αγία Γραφή βλέπουμε τέτοια αρίθμηση των ωρών. (Μάρκ. (Μάρκος γ’5) 22. Πώς δηλαδή ο Μεσσίας.ιβ’3). ιγ΄14) “Αλάβαστρον μύρου νάρδου πιστικής πολυτελούς” έφερε η γυναίκα αυτή (που είναι η Μαρία η αδερφή του Λάζαρου σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ιωάννη-Ιωαν. ο οποίος είναι Θεός (Κύριος του Δαβίδ). Βλέπουμε λοιπόν κι εδώ την Παλαιά Διαθήκη να λειτουργεί σαν προτύπωση και σκιά της Καινής Διαθήκης. τη χειρότερη παραποίηση του ανθρώπινου προσώπου. (Μάρκος ιδ‘3) Λέγεται “αίμα της Καινής Διαθήκης” σε αντιδιαστολή με το αίμα της Παλαιάς Διαθήκης (Εξ. 24. Μερικές φορές η πρώτη ύλη κατασκευής τέτοιων δοχείων ήταν ανθρακούχος σταλαγμίτης. Προσπαθεί ο Ιησούς. εφόσον η Θεοτόκος έλκει την καταγωγή της από τη γενιά Δαβίδ.ο.Λεξικό κατά τις οποίες τα θυσιαζόμενα σφάγια καίγονταν ολόκληρα πάνω στο βωμό. Παρασκευή. μία ώρα μετά την ανατολή του ήλιου. αργία του Σαββάτου. και απόγονος κατά σάρκα (ως Θεάνθρωπος που είναι κατά τη διάρκεια της παρουσίας Του στη γη αλλά και μετά). Αυτή η ακολουθία των ωρών ακολουθείται από την Ορθόδοξη εκκλησία τις παραμονές μεγάλων εορτών (Θεοφάνια. Χριστούγεννα). υπονοώντας το άγαλμα του αυτοκράτορα της Ρώμης και τα εμβλήματά του. ιβ΄11) και εννοεί τα πράγματα. Μ. Γενικά οι Ιουδαίοι έδιναν μεγάλη βαρύτητα στους εξωτερικούς τύπους -θυσίες. Πιστική νάρδος σημαίνει το ανόθευτο άρωμα (μύρο) της νάρδου. Η οργή είναι ένα έντονα φορτισμένο συναίσθημα. Το «αυτοίς» αναφέρεται στους δικαστές τους. είναι η ώρα της δύσης του ηλίου. Οι Ιουδαίοι δεν μπορούν (λόγω των κοσμικών τους αντιλήψεων περί επιγείου βασιλιά-Μεσσία) ή δε θέλουν να αντιληφθούν ότι ο ομιλών μπροστά τους. οι ίδιοι τους καταδίκασαν σε φρικτό θάνατο (Ζ. όπως περιγράφει και ο Ρωμαίος ιστορικός Πλίνιος (12.

Ο Ευαγγελιστής Ιωάννης μας διασώζει το περιστατικό της συνάντησης Ιησού και Βαπτιστού. ζητάει απ’ τους μαθητές του να κάνουν το δείπνο αντί της παραμονής (Παρασκευής). και το Βαρθολομαίος δηλωτικό πατρώνυμου. Τα δαιμόνια.Λεξικό 29. Ο Ναθαναήλ λοιπόν ήταν φίλος του Φιλίππου. α΄45-51). Κατόπιν αυτού ο Ανδρέας ακολουθεί τον Κύριο μέχρι τέλους. καλώντας τον μερικές φορές και Βεελζεβούβ (Θεό της κοπριάς). οι Ρωμαίοι το . 5) της κενοδοξίας. 2) της ασυνεσίας. κγ΄9. 36. ιε΄43) 34. Αζύμων εορτή: Ονομαζόταν έτσι το οχταήμερο του εβραϊκού Πάσχα.( Μαρκ ιστ’9) 9. 35. Γ΄ Βασιλειών β΄27. Δεν γνωρίζουμε με σιγουριά τίποτε για το τέλος του. Πιθανώς έλαβε μέρος στην εξέγερση εναντίον των Ρωμαίων. Βαρθολομαίος ή Ναθαναήλ: (Σημαίνει γιος (βαρ) του Θολομαίου. Το περιστατικό της γνωριμίας τους με τον Κύριο μας το αναφέρει ο Ιωάννης (Ιωάν. Αριμαθαία : (Σημαίνει υψώματα) ήταν μια μικρή πόλη είκοσι τέσσερα μίλια μακριά (ΒΔ) των Ιεροσολύμων (Ευσ. Αργότερα ο Αβιάθαρ εγκατέλειψε τον Δαβίδ και γι’ αυτό ο διάδοχος στο θρόνο Σολομώντας τον έπαψε απ’ τα καθήκοντά του. Παπανικολάου “Απρόσωπος μαζοχιστής” σελ. εξαιτίας του ότι οι ιερείς έδωσαν τροφή στον Δαβίδ. και αλλού. (Στην Πάτρα σταυρώθηκε με τον.» (Ιωάν. από τότε λεγόμενο Σταυρό του Αγίου Ανδρέα. υποδαυλιζόμενος από τους γραμματείς και Φαρισαίους. (Βασ. 1) της αφοβίας του Θεού. Μεταφορικά οι Ισραηλίτες χρησιμοποιούσαν αυτό το όνομα για το Σατανά (Διάβολο).) Στην κυριολεξία της η λέξη φανερώνει το είδωλο που λάτρευαν οι κάτοικοι της γειτονικής στο Ισραήλ πόλης Ακκαρών. Ανδρέας : (Ο ονομαζόμενος Πρωτόκλητος) ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Φαίνεται ότι το Ναθαναήλ ήταν το μικρό του όνομα. Βαραββάς : (Σημαίνει γιος του Αββά. Συνήθιζαν λοιπόν οι Ισραηλίτες την παραμονή του Πάσχα (Παρασκευή) την 14η μέρα του εβραϊκού μήνα Νισάν. Έτσι στο δίλημμα: Ιησούς ή Βαραββάς. Αβιάθαρ: Σημαίνει πατέρας αφθονίας. (Μάρκος ιδ΄1) 32. για να ευχαριστήσει το λαό. Α΄ Παραλειπομένων ιε΄11-12.) Ήταν φημισμένος ληστής (Γ. 4) του ψεύδους. ο Ρωμαίος διοικητής της περιοχής να απελευθερώνει έναν καταδικασμένο σε θάνατο.Κ. Από αυτή την πόλη κατάγονταν ο Ιωσήφ ο «ευσχήμων βουλευτής» που ενταφίασε το σώμα του Κυρίου. ιε΄7). Ήταν ο μόνος αρχιερέας που διέφυγε της γενικής σφαγής που διέταξε ο Σαούλ (Α΄ Βασιλειών κβ΄9).) Ο Ιωάννης στο Ευαγγέλιό του τον αποκαλεί Ναθαναήλ. Ανάλογη πίστη με τους Ακκαρωνίτες είχαν και άλλοι ειδωλολάτρες: οι αρχαίοι Έλληνες είχαν το Θεό που ονομαζόταν « Ζευς απομύιος». Δες σχετικά: Α΄ Βασιλειών κβ΄11-23. τα λόγια του δεύτερου: «Ίδε ο αμνός του Θεού. ο εβραϊκός όχλος. γνωρίζοντας ότι την Παρασκευή θα θανατωθεί. σχήματος Χ σταυρό. (Μαρκ.31 εκδ. έγινε μέγας αρχιερέας. αποφαίνεται συντριπτικά υπέρ της απελευθέρωσης του δεύτερου. που συμβόλιζαν τα δύσκολα χρόνια των Ισραηλιτών στην Αίγυπτο. αδελφός του Πέτρου και πρωτύτερα μαθητής του Ιωάννου του Βαπτιστή. Β΄ Βασιλειών ιε΄35. ( Μάρκος β΄26) 31. Τότε ο Αβιάθαρ κατέφυγε στο Δαβίδ και μετά την ενθρόνιση του τελευταίου. μαζί με την πρώτη μέρα που έσφαζαν τον αμνό.) ή ένας από τους στασιαστές ζηλωτές Ισραηλίτες.)Δες και ανάλογο λήμμα στο επόμενο κεφάλαιο.(Μάρκος α΄16) 33. γ΄18). την προηγούμενη μέρα.6) της επάρσεως και 7) του κάλλους. Βεελζεβούλ : (Σημαίνει Θεός των μυγών. Μετά την Πεντηκοστή κηρύττει το Ευαγγέλιο στη Θράκη. να τρώνε άζυμο ψωμί (κάτι σαν τη δική μας λαγάνα) μαζί με πικρά χόρτα. α΄35-40). Γλωσσάρι ή μικρό εγκυκλοπαιδικό λεξικό του κατά Μάρκον Αγίου Ευαγγελίου 30. Υπήρχε έθιμο στη γιορτή του Πάσχα.). Ο Κύριος όμως. Α. (Μάρκ. λ΄7. 3) της αγνωσίας. “έλλα”-2000. τη Σκυθία και την Ελλάδα όπου και μαρτυρεί. στη διάρκεια της οποίας φονεύτηκαν και Ρωμαίοι στρατιώτες. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Φαίνεται πως μετά την Ανάληψη του Κυρίου έμεινε με άλλους μαθητές στα Ιεροσόλυμα (Μαρκ.137 Κων.

Μικρό χωριό δίπλα στη Βηθανία. (Μάρκ. που ήταν ήδη κατεστραμμένη στους χρόνους του Ιησού. βόρεια της Καπερναούμ.( Μάρκ. στους πρόποδες του όρου των Ελαιών. που επίσης ρίχνονταν εκεί. μάλιστα οι σπουδαιότεροι στρατιώτες προέρχονταν από αυτή την περιοχή. 42.Κ. σε καιρούς αποστασίας. ια΄1) Βηθσαϊδά : Σημαίνει τόπος ψαρέματος. (Μάρκ. Η αρχαία πόλη παλαιότερα ονομαζόταν «Χιννερώθ». (Μάρκ. Ο Ιώσηπος στην ιστορία του αναφέρει κυριότερες πόλεις την Τιβεριάδα. Ήταν πόλη της Γαλιλαίας στην ανατολική όχθη της λίμνης Τιβεριάδας. για να μη μυρίζουν οι Ιουδαίοι τη σήψη των λυμάτων και των νεκρών ζώων. Η όλη περιοχή είναι δυτικά της λίμνης της Γαλιλαίας και έδωσε το τρίτο όνομα στη λίμνη: «λίμνη Γεννησαρέτ». εκεί λάτρευαν το είδωλο του Θεού Μολώχ. Α. στ΄53) Γεργεσηνών χώρα ή Γάδαρα : Η χώρα των Γεργεσηνών ήταν η περιοχή της Δεκάπολης. η Κανά.138 Κων. (Γ. 40. Νεφθαλείμ και Ασήρ.α. ενώ ο Ματθαίος – που ήταν τελώνης και γνώστης της Ιουδαίας – απευθυνόμενος σε Εβραίους (μιας και το Ευαγγέλιό του είναι το μοναδικό γραμμένο στα εβραϊκά) αναφέρει τα Γάδαρα ως τόπο 37. θ΄43) Γεννησαρέτ : Είναι περιοχή που περιλαμβάνει τα ερείπια της ομώνυμης αρχαίας πόλης. (Μαρκ.Λεξικό Θεό «Deus Myagrius». Ο κύριος επισκέφθηκε πολλές φορές το χωριό αυτό γιατί εκεί κατοικούσε ο φίλος Του Λάζαρος με τις αδελφές του Μάρθα και Μαρία. γ΄7) Γέεννα : (ή αλλιώς κοιλάδα Εννώμ) Ήταν μια κοιλάδα κοντά στα Ιεροσόλυμα που την καταράστηκε ο Θεός γιατί οι Ιουδαίοι. 38. τα Γάδαρα και τη Σεπφόρ. Κεντρικό μέρος της λατρείας αυτής ήταν οι ανθρωποθυσίες και μάλιστα των ίδιων των παιδιών τους! Αργότερα – και στα χρόνια του Ευαγγελίου – η γέεννα μεταβλήθηκε σε συλλεκτήρα ακαθαρσιών και σκουπιδιών. Μάλιστα εκεί έκαιγε πάντα άσβεστη φωτιά.α. που περιλάμβανε δύο γειτονικές πόλεις: τα Γέργεσα και τα Γάδαρα (ή Γάδηρα). Οι ευαγγελιστές Μάρκος και Λουκάς σημειώνουν το θαύμα με το δαιμονισμένο στην πόλη Γέργεσα. 43.) Χωριό στους πρόποδες του όρους των Ελαιών. 44. Οι κυριότερες παραλίμνιες πόλεις ήταν από Βορρά προς Νότο η Βηθσαϊδά. Ήταν πατρίδα του Φιλίππου. τα Μάγδαλα και η Τιβεριάδα. η Χοραζίν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Η λέξη γέεννα χρησιμοποιείται απ’ τον Κύριο σαν εικόνα της αιωνίου Κολάσεως. Η λίμνη αυτή είχε μήκος 22 περίπου χιλιόμετρα και πλάτος 10 χλμ. δυτικά του Ιορδάνη και βορειότερα της Σαμάρειας. Οι Φαρισαίοι καλώντας τον Κύριο … Βεελζεβούλ ήταν σαν να χρησιμοποιούσαν τη χειρότερη βρισιά-βλασφήμια. στ΄45) Βηθσφαγή: Σημαίνει τόπος σύκων. Φοίνικες και Σύριους. Οι κάτοικοι της περιοχής ανήκαν στις φυλές Ισάχαρ. Άλλες μικρές πόλεις της περιοχής ήταν η Βηθσαϊδά. Οι κάτοικοι της Γαλιλαίας θεωρούνται πιο δυνατοί. Νοτιότερα και ανατολικά του Ιορδάνη υπάρχει μια άλλη ομώνυμη πόλη που λέγεται και Ιουλίδα. τρία χιλιόμετρα ανατολικά των Ιεροσολύμων. Ονομάζονταν από παλαιότερους περιηγητές ως «Γενεύη της Παλαιστίνης». . κ. η Ναΐν. όλες τους σπουδαία αλιευτικά κέντρα. επαναστατικοί κι ανδρείοι από τους κατοίκους της Ιουδαίας. ια΄1) Γαλιλαία : Είναι το βόρειο μέρος της Παλαιστίνης. (Μάρκ. Βόρεια της λίμνης χύνεται η άνω κοίτη του Ιορδάνη ποταμού και νότια της συνεχίζει ο ίδιος ποταμός την πορεία του μέχρι τη Νεκρά θάλασσα. η Καπερναούμ. γι’ αυτό μάλιστα το βόρειο τμήμα της ονομαζόταν «Γαλιλαία των εθνών». τέσσερις μέρες μετά το θάνατό του. 39. εκεί δέχτηκε και το μύρο απ’ τη Μαρία και τέλος έξω από τη Βηθανία έγινε η Ανάληψη του Κυρίου. (Μάρκ.) Στα χρόνια του Ιησού οι Γαλιλαίοι ήταν ένα «μίγμα» από Ιουδαίους. Εκεί ανέστησε και τον Λάζαρο. κ. του Πέτρου και του Ανδρέα. γ΄22) Βηθανία : (Τόπος των φοινίκων. Χωρίζονται σε βόρεια Γαλιλαία (άγονη) και νότια γύρω από τη λίμνη Τιβεριάδα. Ζαβουλών. α΄16) Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη : Ονομαζόταν και Τιβεριάδα ή Γεννησαρέτ. 41. που ήταν γόνιμη και πολυάνθρωπη. Για την ευφορία της περιοχής γύρω απ’ τη λίμνη και την ομορφιά της κάνει λόγο ο Ιώσηπος. Η Τιβεριάδα ήταν η νεώτερη απ’ αυτές και κτίστηκε από τον Ηρώδη τον Τέτραρχο (Αντίπα) προς τιμήν του αυτοκράτορα της Ρώμης Τιβέριου. . (Μάρκ. Οι πρώτοι Χριστιανοί πάντως λέγονταν από τους Ρωμαίους «Γαλιλαίοι». Άλλες σπουδαίες πόλεις αναφερόμενες στην Καινή Διαθήκη ήταν η Καπερναούμ κι η Ναζαρέτ.

Δαμασκός. Συνέτασσαν συμβόλαια.από 10 κυρίως πόλεις και στις δύο πλευρές του Ιορδάνη. Πολλοί απ’ αυτούς αποκτούσαν μεγάλη δύναμη και διορίζονταν μέλη του Συνεδρίου. ακόμα και σήμερα. .Ηλίας : Ο γνωστότερος προφήτης της Παλαιάς Διαθήκης. Ίππος.139 Κων. όπου και τρεφόταν θαυματουργά από ένα κοράκι. ενώ αντίθετα οι ίδιοι οι Ιουδαίοι αρνήθηκαν πεισματικά τον Υιό του ίδιου τους του Θεού και. 52.Λεξικό του θαύματος.) Αυτές ήταν : Σκυθόπολη. Χρίστηκε δια του Αγίου Πνεύματος απ’ τον κριτή Σαμουήλ. του πολεμιστή και του ποιητή. ως προς το θρήσκευμά της. (Μάρκ. Φιλαδέλφεια. Ο ίδιος πρόθυμα επέτρεψε τους γιους του να ακολουθήσουν το μεγάλο Διδάσκαλο. ( Μάρκ. Αλεξάνδρου (Αντίοχος κ. Γνωστά είναι τόσο το κατόρθωμά του εναντίον του Γολιάθ όσο και γενικά οι περηφανείς νίκες του εναντίον των Φιλισταίων. (Μάρκ. εθνικοί χαρακτηρίζονται οι ειδωλολάτρες. Γενικά σύμφωνα με τις γραφικές πηγές (Α‘ και Β’ Βασιλειών. Προφήτεψε στα χρόνια του αποστάτη (ως προς την πίστη) βασιλιά Αχαάβ. κ. β΄6) Δαβίδ : (σημαίνει αγαπητός) Ο λεγόμενος και προφητά. εξακολουθούν να περιμένουν το Μεσσία τους.( Μάρκ.Κ. 48. 46. ( Μάρκ. α΄19) 53. Αργότερα κατέφυγε στο σπίτι μιας χήρας στα Σαρεπτά. ακολουθώντας κυρίως τις παραδόσεις.Χ. (Μάρκ. Σα βασιλιάς πάντως είναι “τύπος” (προτύπωση) του Χριστού ο οποίος κατά σάρκα είναι απευθείας απόγονός του. αφού πέρασε από κινδύνους και περιπέτειες (καταδιωκόμενος από το βασιλιά Σαούλ). ιβ΄15) Εθνικοί : Οι Ιουδαίοι χαρακτήριζαν ως Εθνικούς όσους δεν πίστευαν στον πραγματικό Θεό. 50. ε’20) Δηνάριο : Ρωμαϊκό νόμισμα που αρκούσε για αμοιβή εργασίας μιας μέρας ενός εργάτη. Στη μια πλευρά εμφανιζόταν το ανάγλυφο του αυτοκράτορα. Έτσι η λέξη Ελληνίς έχει θρησκευτικά και όχι εθνικά χαρακτηριστικά. ακέραιος και ισχυρός. νότια της θάλασσας της Γαλιλαίας . Πέλλα. Η γυναίκα του Σαλώμη ακολουθούσε και διακονούσε τον Κύριο. ι΄33) Ελληνίς: Χαρακτηρίζεται έτσι η Χαναναία. Οι πειρασμοί του ήταν πολλοί και δυνατοί. Ραφάνη. Ακόμα αρκετοί απ’ αυτούς ήταν πρακτικογράφοι στα δικαστήρια.α.λ. Καναθά (ή Ότοπος) και Δίος. αναπτύσσοντας παράλληλα και την προφορική παράδοση. από πολλούς ονομαζόταν και νομικοί. την οποία και παντρεύτηκε αργότερα. ε΄1) Γραμματείς : Ήταν οι νομοδιδάσκαλοι του Μωσαϊκού Νόμου και ερμηνευτές αυτού. «Το αξίωμα όμως τούτο ουδόλως έφερε θρησκευτικόν αλλά πολιτικόν χαρακτήρα. τη Βηρσαβέε. β’25) Δαλμανουθά: χωριό κοντά στα Μάγδαλα. γι’αυτό και ο Κύριος ονομάζεται “υιός Δαυίδ”. Ανήγγειλε τριετή ανομβρία και κατέφυγε στο χείμαρρο Χερίθ. Ασχολήθηκαν με την πιστή και τελετουργική τήρηση του Νόμου. Το πιο σημαντικό του παράπτωμα ήταν ο -έμμεσος. Α. Γάδαρα. Η στάση του γιου του Αβεσσαλώμ ήταν ένα άλλο δυνατό χτύπημα που δέχτηκε.ναξ (προφήτης-βασιλιάς) ήταν γιος του Ιεσσαί και γεννήθηκε στη Βηθλεέμ το 1085 π.» (Γ. όπου και θαυματούργησε. αργότερα. Α’ Παραλειπομένων και κυρίως των Ψαλμών του) χαρακτηρίζεται ευσεβής. Στην προκείμενη περίπτωση η εικόνα ήταν του Τιβέριου Καίσαρα.) Ήταν οι κυριότεροι εχθροί του Κυρίου. Στα χρόνια όμως του Κυρίου είχαν σχεδόν καταργήσει τη ισχύ του γραπτού Νόμου. Φυσικά αυτή η γεωγραφική λεπτομέρεια δεν αφαιρεί τίποτε απ’ την αξιοπιστία όλων των Ευαγγελιστών. (Μάρκ. πράξεις διαζυγίου. (Μάρκ. Στο πρόσωπό του ενώνονται τρεις προσωπικότητες : αυτή του βασιλιά. δηλαδή ειδωλολάτρισσα. Στην πατερική γλώσσα. κοινόν τοις τε Φαρισαίοις και Σαδδουκαίοις . 51. Γέρασα. Μετά από την παρέλευση της τριετίας της ανομβρίας 45. η’10) Δεκάπολη: επαρχία της Παλαιστίνης κατοικούμενη κυρίως από εθνικούς (ειδωλολάτρες) και αποτελούνται –φυσικά.π. ζ΄26) Ζεβεδαίος : ήταν ο πατέρας του Ιωάννη και του Ιακώβου και ήταν ψαράς. Αργότερα όμως πολλοί Εθνικοί – κυρίως μέσω του Αποστόλου των εθνών Παύλου – έγιναν μέλη της Χριστιανικής Εκκλησίας. ζηλωτής του Θείου Θελήματος. Οι περισσότεροι από αυτούς τους οικισμούς κτίστηκαν από απογόνους του Μ.φόνος του στρατηγού Ουρία και η άνομη σχέση του με τη σύζυγο του νεκρού. 47. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ανακηρύχθηκε βασιλιάς του ενωμένου -τότεκράτους του Ισραήλ και κυβέρνησε δίκαια προσηλωμένος στο Θείο Θέλημα. (Μάρκ. 49. ονομαζόταν Θεσβίτης λόγω του τόπου της γεννήσεώς του.

κ΄28). Παντρεύτηκε την κόρη του βασιλιά της Αραβίας Αρέτα. Αργότερα χρίζει διάδοχό του προφήτη Ελισαίο τον μαθητή του. ήταν αδελφός του Ιωάννη και γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης. Η όλη ιστορία του Ηλία περιλαμβάνεται στα βιβλία: Γ΄ Βασιλειών. Διαθήκης) που απευθυνόταν κυρίως σε προσήλυτους Ιουδαίους. Τη θέση της στο παλάτι πήρε η Ηρωδιάδα που ήταν γυναίκα του αδελφού του (Ηρώδη Φιλίππου). Έτσι. Έγινε πρώτος επίσκοπος Ιεροσολύμων και ήταν πολύ ασκητικός. στ΄17) Ηρωδιανοί : Έτσι αποκαλούνταν οι οπαδοί του Ηρώδη Αντίπα. (Μάρκ. Έγραψε τη λεγόμενη «Επιστολή Ιακώβου» (ένα από τα βιβλία της Κ.140 Κων.Λεξικό επέστρεψε στον ίδιο βασιλιά και απέδειξε με θαύματα πόσο ψεύτικος Θεός ήταν ο Βαάλ που λάτρευε ο Αχαάβ. 61.κα΄ και Δ΄ Βασιλειών κεφάλαια α΄ και β΄. γ΄18) Θωμάς : Ένας από του δώδεκα μαθητές του Κυρίου ο ονομαζόμενος Δίδυμος. ια΄3-12) προφητεύει τον ερχομό του Ηλία μαζί με τον Ενώχ προ της Δευτέρας του Κυρίου Παρουσίας. Παντρεύτηκε πρώτα το … θείο της Ηρώδη Φίλιππο και αφού τον εγκατέλειψε. Λίγο πριν την καταστροφή των Ιεροσολύμων λιθοβολήθηκε μέχρι θανάτου από τους Ιουδαίους. Ηρώδη Αντίπα. Γενικά θεωρείται ο πλέον ζηλωτής προφήτης. Εδώ πρόκειται για τον Ηρώδη Αντίπα. (Μάρκ. Ο ίδιος ο προφήτης Ηλίας εμφανίζεται ξανά και συνομιλεί με το Χριστό στη Μεταμόρφωσή του στο όρος Θαβώρ. Κατά μια άποψη που δε συγκεντρώνει πολλές πιθανότητες. (Μάρκ. Πιο πολλές όμως πιθανότητες για την πατρότητα της επιστολής οι Πατέρες της Εκκλησίας δίνουν στον ο Ιούδα τον Αδελφόθεο. β΄11) αιώνες αργότερα ο προφήτης Μαλαχίας προείπε ότι ο Ηλίας θα ξαναρχόταν στη γη σαν πρόδρομος του Μεσσία. με τη συνέργια της Ηρωδιάδος. Ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος τον αποκαλεί «δίκαιο». . Ήταν πρωτύτερα ψαράς και ο Κύριος για τον πολύ ζήλο αυτού και του 54. Σύμφωνα με την πατερική παράδοση της Εκκλησίας μας ο Απόστολος Θωμάς κήρυξε το Ευαγγέλιο στην Περσία και την Ινδία. Ο προφήτης Ηλίας δεν πέθανε. Ο Ηρώδης τελείωσε τη ζωή του στις φυλακές του Λουγδούνου (Λυών). στ΄15) Ηρώδης : Ένας από τους τέσσερις με το ίδιο όνομα. αλλά ανέβηκε με «άμαξα πυρός» στον ουρανό. (Δ΄ Βασ. ο Ηρώδης θανάτωσε τον Ιωάννη. (Μάρκος στ΄3) Ιάκωβος του Αλφαίου : Γιος του Αλφαίου και ένας απ’ τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. στ΄14) Ηρωδιάδα : Ήταν κόρη του Αριστόβουλου και αδελφή του Ηρώδη Αγρίππα Α΄. ο Ηρώδης ο Φίλιππος και ο Ηρώδης Αγρίππας ο Α΄.» (Ιωάν. όμως ο Κύριος εξήγησε ότι ο Μαλαχίας εννοούσε τον Βαπτιστή Ιωάννη. όπου και μαρτύρησε. ιθ΄9-18 του αποκα-λύπτεται ο ίδιος ο Θεός. τέλος η Αποκάλυψη Ιωάννου (Αποκ.Χ. γ΄18) Ιάκωβος του Ζεβεδαίου : Ονομαζόταν «μείζων». Φαίνεται δύσπιστος στην είδηση της Ανάστασης του Κυρίου. 56. 55. 60. πράγμα που καταδίκαζε ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. αλλά πρώτος διακηρύττει: «Ο Κύριός μου και ο Θεός μου. Ο Ηρώδης Αντύπας λοιπόν ήταν γιος του συνώνυμού του Μεγάλου και διορίστηκε απ’ τον Αύγουστο Τετράρχης της Γαλιλαίας και Περαίας. Αξίζει να αναφερθεί ότι ο προφήτης δεν έχει καμιά σχέση με τον ιερέα Ηλία που εμφανίζεται στο Έσδρας ι΄21. Το μόνο γραπτό του Προφήτη Ηλία που διασώθηκε είναι μια επιστολή προς τον βασιλιά Ιωράμ (Β΄ Παραλειπομένων κα΄12-15). 57. Στους στίχους Γ΄ Βασ. είναι και συγγραφέας της ομώνυμης καθολικής επιστολής. Ήταν γιος του Αλφαίου και της Μαρίας και αδελφός του άλλου μαθητή του Κυρίου Ιακώβου του μικρού. (Μάρκ. 58. όπου κλείστηκε καταδικασμένος απ’ τον αυτοκράτορα Καλιγούλα το 41 μ. την οποία αργότερα έδιωξε. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . προσκολλήθηκε στον άλλο … θείο της και αδελφό του τέως συζύγου της. γ΄18) 59.Ιάκωβος ο Αδελφόθεος : Ονομάστηε αδελφόθεος γιατί ή ήταν ξάδερφος του Κυρίου ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο – της μνηστείας με τη Θεοτόκο – γάμο. (Μάρκ. Αποκαλούνταν Ιάκωβος ο μικρός ή «ελάσσων» δηλαδή ο νεώτερος για να τον ξεχωρίζουν απ’ το γιο του Ζεβεδαίου. Α. ενώ οι άλλοι ήταν : ο Ηρώδης ο Μέγας. Κατάγονταν απ’ τη Βηθσαϊδά (Γαλιλαία) και ήταν κι αυτός μαθητής του Κυρίου. Ακολούθησε τον τελευταίο στο «ταξίδι» του στο Λούγδουνο – δες σχετικά το προηγούμενο λήμμα – ( Μάρκ. γ΄8) Θαδδαίος ή Λεββαίος : Είναι το επίθετο του αποστόλου Ιούδα (όχι του Ισκαριώτη). (Μάρκ. αλλά μετά τη γνωστή ψηλάφηση όχι απλώς πιστεύει. κεφάλαια ιζ΄.

κληρονόμων και των δύο της τεράστιας Μακεδονικής . (Μάρκ. 1099: Σταυροφόροι. θρησκευτικό κέντρο. Θεωρείται ο πρώτος μάρτυρας μεταξύ των Αποστόλων. Σ’ αυτή την περιοχή κατοικούσαν παλιά οι Χοραίοι που εκδιώχτηκαν απ’ τους Ιδουμαίους. Μάλιστα ο βασιλιάς του Ιούδα Αμασίας τους κατάφερε βαρύ πλήγμα (Δ΄ Βασ. Αυτή τη δουλεία τους οι Ιδουμαίοι επιθυμούσαν πάντα να αποτινάξουν.Χ. 637 μ.Χ. Η μεγάλη ακμή της αρχίζει από τότε που την κατέλαβε ο βασιλιάς Δαβίδ. Έξω απ’ την πόλη ήταν το όρος των Ελαιών και ανάμεσα στην πόλη και το όρος ήταν ο χείμαρρος (ή κοιλάδα) των Κέδρων.Χ. Γραφή (Δ΄ Βασ. για να περάσει διαδοχικά στα χέρια του Πτολεμαίου της Αιγύπτου και του Αντιόχου του Επιφανούς. Στους . ήταν απ’ τους πιο αγαπημένους μαθητές του Χριστού – άλλωστε ήταν οι μόνοι αυτόπτες μάρτυρες της Μεταμορφώσεως Του. εκτός από πρωτεύουσα του κράτους του. Το παλιό της όνομα ήταν Σαλήμ (Γεν. κζ΄29). Το 325 μ. ήταν η εκ θεμελίων καταστροφή της πόλης τους απ’ τους Ρωμαίους του Τίτου το 70 μ. Μέρος του τιμήματος αυτού του ανομήματος που διέπραξαν οι Ιεροσολυμίτες. με θαυματουργό τρόπο. το 326 κτίζει τους πρώτους ναούς της πόλης: στη Βηθλεέμ (Γεννήσεως) και στο όρος των Ελαιών. Αργότερα κοντά στα ερείπια της παλιάς Ιεριχώ κτίστηκε νέα πόλη με το ίδιο όνομα. για να ανοικοδομηθεί το 530-540 π.Χ.141 Κων. Ιεροσόλυμα ή Ιερουσαλήμ : (έχω ειρήνη) Η πρωτεύουσα των Αγίων Τόπων και ενδοξότερη πόλη του κόσμου. απ’ τους Εβραίους που επέστρεψαν απ’ τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. Η εν συντομία των καταλήψεων της πόλης από κει και πέρα είναι η εξής: 613 μ.ιη΄21). 1517: Σελήμ-Τούρκοι. Σύμφωνα με την Α. Η μητέρα του Αγία Ελένη. και την έκανε. ερχόμενος ο Ιησούς στην πόλη και απορριπτόμενος απ’ τους «πνευματικούς ταγούς» του Ισραήλ.Χ. γ΄8) 63. Αλέξανδρος. Ν.: χαλίφης Ομάρ (του οποίου το τέμενος δεσπόζει στο μουσουλμανικό τομέα της πόλης).Χ. λστ΄6-9) και ήταν σχεδόν πάντα υπόδουλοι των Ισραηλιτών (απογόνων του δευτέρου γιου του Ισαάκ. μαζί με τον Πέτρο . λστ΄17-20). Η περιοχή έξω απ’ την πόλη φημίζονταν για την αγριότητα του φυσικού της τοπίου. Απελευθε-ρώθηκε για λίγο από τους Μακκαβαίους (165 π. που θεσμοθετήθηκε με την ανέγερση του φημισμένου Ναού απ’ το διάδοχό του Σολομώντα. (Μάρκ. ι΄46) 64. Ιερή εξίσου για Χριστιανούς. Εβραίους και Μουσουλμάνους.Χοσρόης. την κατέλαβε ο Μ. 1187: Σαλαντίν σουλτάνος. Εκείνα τα χρόνια. Ιδουμαία : (ή αλλιώς γη Εδώμ) Είναι η περιοχή από τη Νεκρά θάλασσα μέχρι την Ερυθρά θάλασσα (κόλπος Ελάν). 1948: εντάσσεται ο δυτ. ιστ΄7. Οι Ιδουμαίοι θεωρούνταν απόγονοι του Ησαύ του μεγαλύτερου γιου του Ισαάκ (Γέν. εικοστός αιώνας: Άγγλοι. α΄19) 62. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .: Πέρσες.Χ. Καταστράφηκε και ερημώθηκε απ’ τον Βαβυλώνιο Ναβουχοδονόσορα (Δ΄ Βασ. στα ελληνιστικά χρόνια ο Ιωάννης Υρκανός τους επέβαλε τη θρησκεία του Ισραήλ και την περιτομή. Το 330 π. ο Μέγας Κωνσταντίνος ανακηρύσσει την Ιερουσαλήμ κέντρο της νόμιμης πια θρησκείας των Χριστιανών. μιας και οι ίδιοι ήταν ειδωλολάτρες. δηλαδή γιους της βροντής.Χ. β΄4-18) σ’ αυτήν κατοικούσε ο προφήτης Ελισαίος και εκεί ο Κύριος θεράπευσε τον τυφλό ( Μάρκ. ιδ΄13. Αργότερα οι Ιδουμαίοι συνεργάστηκαν με το βασιλιά της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ στην καταστροφή των Ιεροσολύμων. (Μάρκ.) για να περάσει έπειτα στα χέρια των Ρωμαίων. ιδ΄7). ιδ΄18) ενώ όταν κατελήφθη απ’ τους Ιεβουσαίους ονομάστηκε Ιεβούς (Κριτ. Ιακώβ). αλλά δεν τα κατάφερναν.Χ. Α. Η πόλη ήταν κτισμένη σε τρεις λόφους: Σιών. Β΄ Παραλ. Μοριά και Άκρα. ιθ΄10-11).. ιθ΄1. όπως είχε προφητεύσει ο Θεάνθρωπος.: σουλτάνος Αιγύπτου Αχμέτ.Λεξικό αδελφού του τους ονόμασε «Βοανεργές». 868 μ. Αμφότερα τα αδέλφια. Στα χρόνια της ρωμαϊκής κυριαρχίας γνώρισε μια κάποια λάμψη επί του Ηρώδη. Σύμφωνα με αρχαία Ιερή μας Παράδοση εκεί ο Κύριος αποσύρθηκε για σαράντα μέρες και δέχτηκε τους πειρασμούς του Διαβόλου. οδηγείται στο Γολγοθά και στην Ανάσταση και κάνει την Ιερουσαλήμ ιερό κέντρο για το μεγαλύτερο μέρος της ανθρωπότητας. καθώς και ένα τμήμα της Ιουδαίας γύρω απ’ τη Χεβρώνα. ι΄46-52) κι εκεί συγχώρεσε τον τελώνη Ζακχαίο (Λουκ. Πρωτεύουσά της ήταν η Πέτρα ή Σελά. Ιεριχώ : Πόλη της φυλής Βενιαμίν που κατοικούνταν παλιά από τους Ιεβουσαίους και καταλήφθηκε από τον Ιησού του Ναυή (Ιησ.Ελληνιστικής αυτοκρατορίας. μιας και σκοτώθηκε από τον Ηρώδη γύρω στο 40 μ. τομέας της πόλης στο νεοσύστατο κράτος του Ισραήλ.10). επαληθεύοντας την προφητεία του Ισαάκ που έλεγε ότι ο Ιακώβ θα άρχει (εξουσιάζει) του Ησαύ (Γέν. Τέλος. 1382: σουλτάνοι της Αιγύπτου (ξανά).

α). ο Πέτρος).Λεξικό πρόποδες αυτού του όρους ήταν ο κήπος της Γεθσημανή. 68. Όταν επί βασιλείας Ροβοάμ χωρίστηκε το εβραϊκό κράτος σε δυο τμήματα. οδηγήθηκε στον αιώνιο θάνατο. Μαλαχίας γ΄1. 69. Κατάγονταν απ’ την πόλη Κιριώθ και στην αρχή ήταν άτομο της απόλυτης εμπιστοσύνης των άλλων μαθητών. Το μεγαλύτυερο μέρος της ζωής του το πέρασε στην έρημο της Ιουδαίας. μάλλον λανθασμένα υποδεικνύει τον Απόστολο Θαδδαίο Ιούδα ως συγγραφέα · επ’ αυτού ομιλεί καθαρά ο Ι.τελικά. Αυτά εν συντομία για την πόλη των Ιεροσολύμων. ο μοναδικός.» (Μτθ. στ΄3) Ιούδας Θαδδαίος ή Λεββαίος : Δες το λήμμα Θαδδαίος. Όμως βλέποντας ίσως τα βασανιστήρια και το αναμενόμενο τέλος του Κυρίου. σύμφωνα με τους περισσότερου ερευνητές αυτός ο Ιούδας είναι και ο συγγραφέας της καθολικής επιστολής Ιούδα της Κ.142 Κων. Στο πρόσωπό του πραγματοποιήθηκαν αρκετές προφητείες της Π. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ιούδας Ισκαριώτης : Ένας από τους μαθητές του Κυρίου. για πρώτη φορά. Το ποτάμι αυτό αναφέρεται από όλους τους ευαγγελιστές.Κ. γ΄19) 70. (Μάρκ. Όλοι οι υπόλοιποι που αναφέρονται στην Α. Τότε είχαμε και την καθαρή. αυτός που τον πρόδωσε. τον πρόσκαιρο. όπως πίστευε ο Ιουδαίος ιστορικός Ιώσηπος. σαν ο τόπος που βάπτιζε τους εξομολογούμενους τις αμαρτίες τους Ισραηλίτες ο Ιωάννης ο Βαπτιστής. Για την άλλη άποψη δες στο λήμμα : Θαδδαίος. δεν θα έσπευδε να αυτοκτονήσει.βόρεια της λίμνης Τραχωνίτιδας. κζ΄4) Έπειτα αυτοκτόνησε. απιστίας. Ο Ιωάννης είχε 65. στο έργο του : « Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ιωάννης Καραβιδόπουλος – εκδ. περιοχή των Ιουδαίων. σελίδες 334-335 (Μάρκ. 66. Απ’ αυτόν βαπτίστηκε κι ο Κύριος παρά τους δισταγμούς του Ιωάννη. μιας και ήταν Ναζιραίος. Έτσι μ’ αυτόν το θάνατο. μεταμελήθηκε και επέστρεψε τα τριάντα αργύρια ομολογώντας : «Ήμαρτον αίμα αθώον παραδούς. γ΄22) Ιορδάνης : Ποταμός. «φιλαργυρία νοσήσας». γ΄2) Ιούδας ο αδελφόθεος : Αυτός ήταν ο λεγόμενος αδελφός του Κυρίου (εξάδελφος ή παιδί του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο του). κι αφού εξομολογούνταν τις αμαρτίες τους. πρόδωσε τον Κύριο αντί αμοιβής τριάντα αργυρίων (ασημένιο νόμισμα αντίστοιχο του σίκλου). (Μάρκ. Διαθήκης (μπορούμε να δούμε σχετικά μ’ αυτές σε αρκετά εδάφια-χωρία της Π. Εκεί βαπτίστηκε κι ο Κύριος. Διαθήκης. το δεύτερο περιλάμβανε στην επικράτειά του τις φυλές Ιούδα. Βενιαμίν και μέρος των φυλών Συμεών και Δαν. της Παλαιστίνης. . Έτσι ονομαζόταν η νότια Παλαιστίνη.5 μέτρα). Ο Θεός Πατέρας ομιλεί από τον ουρανό. Σαμάρεια (κεντρικά) και Γαλιλαία (βόρεια). 67. Διαθήκης Για παράδειγμα Ησαΐας μ΄3.Κ. Όσους μετανοούσαν. Κέδρων) είναι απλώς χείμαρροι. Το μήκος του ποταμού είναι περίπου 150 χιλιόμετρα. ο Θεός Υιός βαπτίζεται και ο Θεός άγιο Πνεύμα φανερώνεται με τη μορφή περιστεράς.χ. φανέρωση της τριαδικότητας του Θεού (Θεο-φάνεια). (Μάρκ. γιατί θα γνώριζε ότι μ’ αυτή του την πράξη θα χανόταν κάθε ευκαιρία για την έμπρακτή του μετάνοια. Α.Ιωάννης ο Πρόδρομος ή Βαπτιστής : Ήταν γιος του ιερέα Ζαχαρία και της Ελισάβετ. γ΄8) Ιουδαία : Η γη του Ιούδα. (Ο Γ. δ΄5. τους βάπτιζε στον Ιορδάνη ποταμό. καθισμένο στο κεφάλι του Ιησού. Απ’ αυτόν τον ποταμό πέρασαν με θαυματουργό τρόπο οι επιστρέφοντες από την Αίγυπτο Ισραηλίτες με επικεφαλής τον Ιησού του Ναυή καθώς και οι προφήτες Ηλίας και Ελισαίος. Στους χρόνους του Ιησού η Παλαιστίνη ήταν χωρισμένη πλέον σε τρία τμήματα : Ιουδαία (νότια). Το βάθος του ποταμού από εποχή σε εποχή αλλάζει (1-3. με αποτέλεσμα να του εμπιστευτούν το κοινό τους ταμείο. η περιοχή που είχε δοθεί στον Ιούδα. κ. Απιστίας βεβαίως.(Μάρκ. Οι πηγές του είναι στο όρος Τελίλ Καδί και όχι στο Πάνειο σπήλαιο . Όμως αργότερα. Γραφή (Ιαββώχ. Γύρω στα τριάντα του βγήκε απ’ την έρημο και κήρυττε τη μετάνοια του λαού του Θεού και τη βασιλεία του Θεού (ίδρυση της Εκκλησίας) που πλησίαζε. Αρνών. αποδεικνύοντας ότι απλώς μεταμελήθηκε και όχι ότι μετανόησε (όπως π. κατά τη διανομή της Παλαιστίνης στα δώδεκα παιδιά του Ιακώβ. αφιερωμένος δηλαδή στο Θεό απ’ τα παιδικά του χρόνια. στο κράτος του Ισραήλ και στο κράτος του Ιούδα. ΠΟΥΡΝΑΡΑ – 1983. φιλαργυρίας και . Η αυτοκτονία ήταν αποτέλεσμα των εξής κατά σειράν παραγόντων: υποκρισίας. γιατί αν πίστευε ότι ο Κύριος είναι πραγματικά ο Μεσσίας και ο Υιός του Θεού.

χ ο Ανδρέας). σε όλους εμάς του πιστούς της Εκκλησίας. ταπεινός και αγαπητός. Διαθήκη: το ότι πρώτος απ’ τους μαθητές πήγε στο άδειο μνήμα του αναστάντος Κυρίου. η παρουσία του μπροστά στο Σταυρό του Κυρίου. ήταν το βορειότερο σημείο που επισκέφτηκε ο Κύριος. ιβ΄16) Καισάρεια η Φιλίππου : Ελληνιστική πόλη που είχε παλαιότερα το όνομα Πανειάδα (προς τιμήν του Θεού Πανός).α. κα΄7). η παρουσία του . Μετά την Ανάληψη του Κυρίου. α΄19) Ιωάννης ο ονομαζόμενος και Μάρκος : Δες λήμμα Μάρκος. Εκτός της Αποκαλύψεως. η΄27) Καπερναούμ . όπως και όλων των προφητών. α΄21) 72. Πέθανε στην Έφεσο στα χρόνια του αυτοκράτορα Τραϊανού όταν ήταν 94 ετών. 77. Αν τελικά ήταν ξάδελφος του Κυρίου. Σ’ αυτή την πόλη ο Κύριος έμεινε πολύ χρόνο. οπότε και εξορίστηκε από τον αυτοκράτορα Δομητιανό στην Πάτμο. (Μάρκ. Σημαίνει η πόλη του Ναούμ. στ΄3) Ιωσήφ ο από Αριμαθαίας : Μυστικός μαθητής το Κυρίου. Κτισμένη στους πρόποδες του όρους Αερμών. Κατόπιν αυτού οι μαθητές του τον ενταφίασαν και ακολούθησαν τον Κύριο. (Μάρκ. 74. Ήταν χαρακτήρας τρυφερός. Ήταν κτισμένη στα σύνορα των φυλών Νεφθαλείμ και Ζαβουλών στη Β. με αποτέλεσμα να κλειστεί στη φυλακή αρχικά και αργότερα να θανατωθεί δι’ αποκεφαλισμού. ιγ΄23. Ήταν κι αυτός σύμφωνα με ορισμένους Πατέρες πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. Η Α΄ επιστολή γράφηκε για να αναιρέσει τις θεωρίες των αιρετικών Γνωστικών και να στηρίξει τη νεαρή τότε Εκκλησία πάνω στα θεμέλια της αγάπης και της αλήθειας. γι’ αυτό της δόθηκε αυτό το προσωνύμιο. αλλά συγχρόνως τολμηρός και «εδραίος τη πίστη». την Αποκάλυψη.μαζί με τον Νικόδημο (άλλον βουλευτή) το σώμα του νεκρού Ιησού για να το ενταφιάσουν. Η πόλη αυτή αναπτύχθηκε στα χρόνια του Τετράρχη Φιλίππου.Λεξικό προσωπικούς μαθητές (π. Παραβρίσκεται στη Μεταμόρφωση. Τέλος η Γ΄ επιστολή απευθύνεται προς κάποιον Γάιο που τον επαινεί για τη φιλοξενία του (Γ΄ Ιωάν. Αργότερα μετονομάστηκε σε Νερωνιάδα προς τιμήν του αυτοκράτορα Νέρωνα. που πιθανώς είναι κάποια τοπική Εκκλησία και αναφέρεται στην αγάπη και στην ανάγκη προστασίας από τους ψευδοδιδασκάλους. όχθη της Τιβεριάδας λίμνης. ιθ΄27). στη δίκη του Δασκάλου του. Εδώ πρόκειται για τον αυτοκράτορα Τιβέριο. 1). κ΄2. κ.(Μάρκ. Η Β΄ επιστολή απευθύνεται σε κάποια «εκλεκτή κυρία» (Β΄ Ιωάν. ο Ιωάννης συνέγραψε το κατά Ιωάννην Ευαγγέλιο και τρεις επιστολές. Μετά τη Σταύρωση έχει την Θεοτόκο ως μητέρα του κατόπιν προτροπής του Κυρίου πάνω από το Σταυρό Του (Ιωάν. (Μάρκ. Ιωσής : Ένας ακόμα από τους λεγόμενους αδελφούς του Κυρίου. Και οι τρεις επιστολές ονομάζονται Καθολικές γιατί μπορούμε να τις δεχθούμε σαν αποδέκτες όλοι οι Χριστιανοί . Διώξεις ακολούθησαν τη διδασκαλία του. .143 Κων. έντιμος και μέλος του Συνεδρίου (κάτι σαν τη Γερουσία ή τον Άρειο Πάγο στην αρχαία Ελλάδα). «ευσχήμων» βουλευτής. όπου και συνέγραψε το τελευταίο βιβλίο της Καινής Διαθήκης. έστω έξω του κτιρίου. Α. Θεωρείται ο μικρότερος σε ηλικία μαθητής του Κυρίου και φαίνεται πως ήταν κι ο πιο αγαπημένος (Ιωάν. α΄4) 71. ακολούθησαν τον Κύριο.Ιωάννης ο Ευαγγελιστής ή Θεολόγος : Μαθητής αγαπημένος του Κυρίου. 73. ιε΄43) Καίσαρας : Ήταν επωνυμία που δίνονταν στους ανώτατους άρχοντες – αυτοκράτορες της Ρώμης. (Μάρκ. κάνοντας πολλά θαύματα. Πρώτος μ’ αυτό τον τίτλο ήταν ο Ιούλιος Καίσαρας. γύρω στο 100 μ. ο Ιωάννης παρέμεινε στα Ιεροσόλυμα διδάσκοντας μέχρι το 95 μ.( Μάρκ. σαν να απευθύνονται. που μαρτυρούν το χαρακτήρα του έχουμε πολλά στην Κ. Μάλιστα εκεί βρήκε τους περισσότερους από τους μαθητές Του. 1).Χ. και όχι γιος του Ιωσήφ από προηγούμενο γάμο. ο εναγκαλισμός του με τον Κύριο στο Μυστικό Δείπνο. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .Δ. δηλαδή. τότε γονείς του ήταν ο Κλέοπας ή Κλωπάς και η Μαρία. Όλοι οι λεγόμενοι αδελφοί του Κυρίου πίστεψαν σ’ Αυτόν μόνο μετά την Ανάστασή Του. σταθερός στην πίστη δηλαδή. (Μάρκ.Χ. Αυτός θαρραλέα ζήτησε απ’ τον Πιλάτο . 75. ιθ΄26. οι οποίοι μετά το θάνατό του. γιος του Ζεβεδαίου και της Σαλώμης και αδελφός του Ιακώβου. Τέτοια λοιπόν περιστατικά. 76.

Λεπρός: Είναι ο άρρωστος από τη λέπρα. γιατί όλοι μας μπορούμε να γίνουμε «βασίλειον ιεράτευμα και έθνος άγιον. Μαρία η Θεοτόκος: (η Μαριάμ) Είναι φυσικά η μητέρα του Κυρίου. (Έξοδος κστ΄33. άρσεν και θήλυ» (Κολασ. Από τότε λοιπόν ο κάθε άνθρωπος «Ιουδαίος τε Έλλην. Η λέπρα θεωρείται τύπος της αμαρτίας. Στο σχετικό χωρίο του Μάρκου δεν εννοείται ο συγκεκριμένος αριθμός δαιμόνων. β΄4. Διαβάζουμε σχετικά: «… του καταπετάσματος σχισθέντος εδήλωσεν ο Θεός ότι απέστη (απομακρύνθηκε) λοιπόν η θεία χάρις από του ναού και…. μητέρα και σύζυγος του Κλεόπα. (Μάρκος ε’ 9) 81. Λεββαίος : δες λήμμα Θαδδαίος. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Λευί ή Ματθαίος: Δες το λήμμα Ματθαίος. ακολουθώντας κάποιο τυπικό. α΄14 και στον Ευαγγελιστή Μάρκο.Κ.Λεξικό 78. ιθ΄26. Έξοδος λζ΄3-5. Ιωάν. γ΄11). Καταπέτασμα (του Ναού): «Πολύτιμο πολύχρωμο υφαντό με κεντημένας επ’ αυτού παραστάσεις. που κι αυτός μόνο μια φορά το χρόνο εισερχόταν για να κάνει την τελετή της εξιλέωσης ραντίζοντας με το αίμα του σφάγιου. ιε΄38) 79. Αυτό λοιπόν το καταπέτασμα την ώρα της θυσίας του Νέου Αμνού (Σταύρωση του Κυρίου).) Δηλαδή ο καθένας πλέον. «Άγια των αγίων» ήταν το ιερό που δεν επιτρέπονταν σε κανέναν να μπει εκτός του αρχιερέα. Μαζί με τη Θεοτόκο βρίσκεται μπροστά στο σταυρωμένο Χριστό. 80. (Λευίτ. Αυτή είχε δέκα τάγματα.» (Εβρ. μια αρρώστια σοβαρή και μεταδοτική. Λουκ ιζ΄1224). (Προτύπωση δηλαδή της σταυρικής θυσίας του Κυρίου.Θ. σαν κατάρα (τιμωρία) του Θεού και απομόνωναν τους λεπρούς στις παρυφές των πόλεων. τα ένδον (αυτά που είναι μέσα) ήτοι τα άγια των αγίων. ιδ΄. ην ενεκαίνισεν ημίν πρόσφατον και ζώσαν (και την εγκαινίασε ο Χριστός σαν νέο και ζωντανό δρόμο) διά του καταπετάσματος. ιβ’46-50. Τα γεγονότα της Θείας Γεννήσεως αναφέρονται στα πρώτα κεφάλαια του Ματθαίου και του Λουκά καθώς και η γενεαλογία του Ιησού. που είναι πλέον κενό γράμμα. σχίζεται από πάνω μέχρι κάτω. β΄48-50. Πραξ. Μετά την επιστροφή απ΄την Αίγυπτο. (Μάρκος στ΄3) 84. ι΄19-20).Κ. θα μπορεί να μπει και να δει αυτά τα «άγια των αγίων». (Μάρκ. ούτε να εορτάζονται οι συμβολικές εορτές των Εβραίων. κ. μέσω της πίστης του μπορεί να έρχεται κοντά στο Θεό. που στα χρόνια του Χριστού αριθμούσε έξι χιλιάδες στρατιώτες (πεζούς μόνο). Μαρία η του Ιακώβου του μικρού. ονομαστικά αναφέρεται μόνο στα ακόλουθα χωρία: Μτθ. πήγαιναν στους ιερείς και προσέφεραν τις απαραίτητες θυσίες. παραπέτασμα (κουρτίνα) της Σκηνής του Μαρτυρίου και βραδύτερον (αργότερα) του Ναού» (Ι. δερματικής φύσεως (στο τελικό στάδιο της ασθένειας το δέρμα του λεπρού γεμίζει από σφαιρικούς όγκους πλάτους 2-3 εκατοστών. σαν παιδί Του κι όχι σαν δούλος.α. Τέλος ο κάθε λόχος είχε δύο εκατονταρχίες.(Ι. Όταν όμως καθαρίζονταν απ΄τη λέπρα. ενώ πρωτύτερα κάποια εξανθήματα μετατρέπονται σε λέπια παραμορφώνοντας γενικά την εμφάνισή του). ενώ στα χρόνια του Σολομώντα ήταν η κιβωτός με τις δέκα εντολές. 83. (Μάρκος α΄40) 82. Λεγεών : ήταν μια οργανωμένη ομάδα Ρωμαίων στρατιωτών.). αλλά απλά ένα μεγάλο πλήθος τους. ούτε να μείνει άβατο το «άγιο των αγίων». Οι Ιουδαίοι θεωρούσαν τη λέπρα. Έτσι λοιπόν κι εμείς « οικείοι του Θεού καταστάντες (αφού γίναμε γνώριμοι-φίλοι του Θεού) έχομεν παρρησίαν εις την είσοδον των αγίων (μπορούμε κι εμείς να μπούμε στα άγια) εν τω αίματι Ιησού (χάρις στο αίμα του Ιησού). διότι δεν είναι πλέον απαραίτητο.) Το καταπέτασμα αυτό στα χρόνια του Κυρίου χώριζε τα «άγια» από τα «άγια των αγίων».144 Κων. η στάμνα με το μάνα και η ράβδος του Ααρών. Αυτά λοιπόν δηλώνει το σχίσιμο του καταπετάσματος του Ναού.Αναλυτική περιγραφή του υπάρχει στην Παλαιά Διαθήκη.).» (Ζ.» (Α΄Πέτρου β΄9). Πίστεψε στο Χριστό και τον ακολουθούσε υπηρετώντας Τον. όπως και οι Ρωμαίοι λίγο αργότερα. βλέπει και τον . Α. γ΄14. δηλαδή του Σώματός Του που θυσίασε).) Μέσα στο ιερό υπήρχαν οι άρτοι της προθέσεως και η επτάφωτη λυχνία. αφού κι αυτή η δεύτερη απομονώνει-απομακρύνει τον αμαρτωλό απ΄το Θεό. πάσι (σε όλους) βατά και θεατά καταστήσονται (θα γίνουν). τουτ’ έστι της σαρκός αυτού (δια μέσω του καταπετάσματος. Λουκ. που το καθένα διαιρούνταν σε τρεις λόχους. Β΄ Παραλ. Αναγκαστικά οι λεπροί ζούσαν ζητιανεύοντας.

Μαρία η Μαγδαληνή : (Η Μαρία από τα Μάγδαλα. αλλά χτύπησε δυο φορές την πέτρα με τη ράβδο του. ιστ΄1-10. (Μάρκ. (Μάρκος ιε΄40) 85. Αναφέρεται πολλές φορές στην Κ. Από πουθενά δεν προκύπτει ότι.» (Ειρ. Αργότερα ακολούθησε τον ευαγγελιστή Ιωάννη ως την Έφεσο.). Σαν κυβερνήτης ενός δύστροπου . Διαθήκη : Μτθ.Σ. 144 του παρόντος βιβλίου). Α. Είναι το 1/6 του μεδίμνου και ζυγίζει (το περιεχόμενο του)περίπου 9 κιλά. Γραφή θεραπεύτηκα από τον Κύριο (της έβγαλε επτά δαιμόνια. Ιωάν. κυρίως σιταριού (modius στα Λατινικά). κη΄1-10. χάρις στη Θεία Πρόνοια. Παρ’ όλες τις ικανότητές του και την αμέριστη υποστήριξη του Θεού (τροφήμάνα στην έρημο. περιπλανήθηκαν οι Εβραίοι υπό την ηγεσία του Μωϋσή για σαράντα χρόνια. Λουκ. ο λαός γόγγυζε (γκρίνιαζε) για την έλλειψη νερού και ο Μωϋσής . τις δέκα εντολές. β΄14) 87. Πρώτη αυτή προσέπεσε στα πόδια Του. (Μάρκ. προς τη γη της Επαγγελίας. δ΄21) 88. Σαν νομοθέτης ο θεόπτης (όπως ονομάζεται) Μωϋσής . μετά την Ανάσταση. Σώθηκε όταν ήταν μικρός με θαυμαστό τρόπο: οι Εβραίοι ήταν σκλάβοι στην Αίγυπτο. ώσπου έφθασαν στις όχθες του Ιορδάνη. Μόδιον : (ή μόδιος) Μέτρο ζυγίσματος ξηρών καρπών. όπου και υιοθετήθηκε από την πριγκίπισσα των Αιγυπτίων. χωρίς να τα εξηγεί. 12) του στέρησε τη μεγάλη χαρά να πατήσει στη γη της Επαγγελίας.) Είναι ο δημιουργός της εβραϊκής νομοθεσίας. ιε΄40) 86. έκανε ανήθικη ζωή. Αδέλφια του ήταν ο Ααρών και η Μαριάμ. Περνώντας από το όρος Σινά ο Μωϋσής τους έδωσε γραπτό νόμο. αγανακτώντας. 10-18. αφιερωμένη στη διακονία του Ευαγγελίου και γι’ αυτό ονομάστηκε ισαπόστολος.Λεξικό Τάφο του Κυρίου και είναι μια από τις Μυροφόρες που μπήκαν στο κενό μνημείο του Αναστημένου Κυρίου. Να προσθέσουμε βέβαια ότι και οι αρχαίοι Πατέρες της Εκκλησίας αυτό πρέσβευαν: « Το κατά Ματθαίον ευαγγέλιον προς Ιουδαίους εγράφη. Το ίδιο μαρτυρούν οι Κλήμης Αλεξανδρείας. η Ιωχαβέδ. άμεση συνομιλία μαζί του). δείχνει ότι απευθύνεται σε Εβραίους. κδ΄1-12. Η τελευταία (Αριθ. Μωϋσής : (Σημαίνει σωσμένος απ’ το νερό. καθώς και πρωτύτερα ήταν κοντά Του την ώρα της Σταύρωσης. ανέθεσε στα χέρια του Μωϋσή την έξοδο των Ισραηλιτών από την Αίγυπτο. Επιφάνιος. συγγραφέας της Πεντατεύχου (Γένεσις. σελ. Έξοδος. πεθαίνοντας λόγο πριν φτάσουν οι Ισραηλίτες στον προορισμό τους. Φεύγοντας από την χώρα της σκλαβιάς. ην και σώζεσθαι…» (Ευσ. τον έβαλε σε ένα καλάθι στον ποταμό Νείλο.. έβαλε τα θεμέλια για όλες τις σύγχρονες νομοθεσίες καθώς και για τους κανόνες της Εκκλησίας μας. Για να γλιτώσει το Μωϋσή η μητέρα του.». Λευιτικόν. Μάλιστα ο τρόπος που αναφέρει τόπους της Παλαιστίνης και χωρία της Παλαιάς Διαθήκης. πριν γνωρίσει τον Κύριο. Απ’ το Ευαγγέλιό του φαίνεται πως ήταν καθαρός Εβραίος όπως κι ο Απόστολος Παύλος. του μοναδικού συγγράμματος της Καινής Διαθήκης που γράφηκε στα Εβραϊκά (όλα τα άλλα βιβλία γράφηκαν στην ελληνική Γλώσσα που ήταν τότε διεθνής γλώσσα).) «Εβραίων γράμμασι την του Ματθαίου καταλείψαι γραφήν. πλησιάζοντας στο τέλος της πορείας τους. Μάρκ.» (Ω. Παπίας.) (Μάρκ. Ήρθε κι αυτή στον Τάφο του Αναστάντος Κυρίου.145 Κων. πρώην τελώνης και συγγραφέας του πρώτου Ευαγγελίου. Ο Θεός. κ΄1-2. σύμφωνα με την Α. Συγκεκριμένα.) Ήταν μία από τις διακόνισσες του Κυρίου. δεν ομίλησε στο βράχο όπως έκανε άλλες φορές κατόπιν υπόδειξης του Κυρίου. αφού του παρουσιάστηκε με θαυμαστό τρόπο (καιόμενη βάτος). όταν ο Φαραώ διέταξε το θάνατο όλων των νεογέννητων αρσενικών τέκνων των Εβραίων. ο Μωϋσής αμάρτησε πολλές φορές. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στο ίδιο το παλάτι του Φαραώ. δες σχετικά ερμηνευτική σημείωση 29. «Ματθαίος μεν ουν Εβραΐδι διαλέκτω τα λόγια συνεγράψατο.) και αλλού «γέγραπται… τοις από Ιουδαϊσμού πιστεύσασι γράμμασιν Εβραϊκοίς συντεταγμένον.Ματθαίος ή Μαθθαίος ή Λευϊ : Μαθητής του Κυρίου. Από εκεί κατέληξε. (Ι. τις γυναίκες δηλαδή που ακολουθούσαν και υπηρετούσαν τον Κύριο. τις οποίες και έγραψε σε δύο πλάκες ο ίδιος ο Κύριος. στήλη νεφέλης. αναφέρει κατά λέξη ο τελευταίος. κ΄11. Αριθμοί και Δευτερονόμιον) αρχηγός των Εβραίων για σαράντα χρόνια στην έρημο και ελευθερωτής τους απ’ την αιγυπτιακή σκλαβιά.

ήταν σαφής και κατανοητός χάρις στην παραστατικότητά του. ιδ΄51) Νυμφίος : Σημαίνει ο γαμπρός. όχι άρχοντας (σύμφωνα με τα ανθρώπινα μέτρα) και να επηρεάσει εξαιτίας αυτών το λαό που θα τον αποδέχονταν. άρχισε ο Κύριος να κηρύττει. απλούς ψαράδες.Χ. μπορεί να βρει κάθε ενδιαφερόμενος στο βιβλίο « Εβραϊκή Αρχαιολογία» του Β. Έτσι αποκαλούνταν κι ο Κύριος. Μετά τη μετοικεσία της Βαβυλώνας (επιστρέφοντας δηλαδή απ’ την αιχμαλωσία οι Ιουδαίοι). Ναζωραίο τον ονομάζουν. Ο Ναός όμως αυτός ήταν υποδεέστερος του πρώτου. κστ΄9). ο συγγραφέας του Ευαγγελίου. καθώς και πιθανόν. κδ΄2). αλλά κι απ’ τους ευαγγελιστές. όχι σπουδαγμένος. όχι από γνωστή πατριά.Χ. Αλλά και σαν ποιητής μπορεί να χαρακτηρισθεί καθόσον άφησε : την πρώτη ωδή του (Έξοδος ιε΄1-19). Ο Κύριος αποδεχόταν αυτό το όνομα. τον πρόναο. αυτή τη φορά από τους Ρωμαίους το 70 μ.Χ. Ο Πέτρος (Πράξ. εκεί επέστρεψε απ’ την Αίγυπτο η Θεία Οικογένεια. ι΄47) Ναθαναήλ : Δες Βαρθολομαίος. θεωρείται ο θεμελιωτής της Αγίας Γραφής. Α. Αυτός ο Ναός καταστράφηκε από το Ναβουχοδονόσορα το 586 π. στον οποίον μάλιστα ήθελαν να ρίξουν τον Κύριο. Στο ένα άκρο της πόλης υπήρχε κάποιος γκρεμός. α΄26). τους γραμματείς και τους Φαρισαίους.Κ. όπου και αποδοκιμάστηκε απ’ τους συμπατριώτες του. όχι μόνο απ’ το λαό. (Λεπτομερέστατη περιγραφή για Το Ναό. ζ΄10) Ναζαρέτ : Πόλη της Γαλιλαίας άσημη και κακόφημη προ Χριστού. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . στην ίδια πόλη κατοικούσε κι ο μνηστήρας της Ιωσήφ (Λουκ.). Ακόμα και η επιγραφή επί του Σταυρού Του έγραφε: Ιησούς Ναζωραίος Βασιλεύς Ιουδαίων (Ιωάν. εκτός του Μάρκου. Εδώ νοείται ο ίδιος ο Κύριος.146 Κων. 90. εκεί ο Κύριος έζησε μέχρι την ηλικία των τριάντα ετών. (Μάρκ. ιε΄18) Νεανίσκος : Από πολλούς Πατέρες ερμηνεύεται ότι αυτός ο νεαρός που φεύγει τρέχοντας είναι ο Ιωάννης Μάρκος. σπουδαίο μουσουλμανικό μνημείο. 95. Γραφή υπάρχουν δύο ειδών παραβολές : οι γενικές και οι 89. επί του οποίου ακόμα και σήμερα.) Εντέλει και ο τρίτος Ναός καταστράφηκε .(Μάρκ.Χ. ομιλία αλληγορική (Ι. 93. τις προφητείες του προς τις φυλές του Ισραήλ (Δευτ. προσεύχονται οι Ιουδαίοι. Στο χώρο αυτό βρίσκεται σήμερα το λεγόμενο τέμενος του Ομάρ. μιας και έγραψε τα πέντε πρώτα βιβλία της Π. 91. Διαθήκης. λγ΄1-29). Η διαφορά απ’ τους άλλους δύο ήταν ότι είχε πολλές εισόδους στο γύρω τείχος. . Σαν ιστορικός. Σημαίνει αντιπαράθεση. τη δεύτερη ωδή του φτάνοντας στον Ιορδάνη (Δευτ. 94. επί Κύρου βασιλιά της Περσίας (538-529 π. Παρ’ όλα αυτά σώζεται και ένα τμήμα του αρχαίου τείχους του Ναού (το ονομαζόμενο τείχος των δακρύων). Ήταν κτισμένη σε μια άκρη της πεδιάδας Ιεζραέλ. τέλος. ακάνθινο στεφάνι και καλάμι σαν σκήπτρο. β΄51). Γνωστή και η ακολουθία του Νυμφίου τις πρώτες ημέρες της Μεγάλης Εβδομάδας. αρχίζει η ανοικοδόμηση του Ναού από τον Ζοροβάβελ που τελειώνει το 516 π. όχι πλούσιος. 92. Χωρίζονταν σε τρία τμήματα (δες σχήματα 1 και 2 στο τέλος του βιβλίου). διότι έτσι εκπληρωνόταν το πνεύμα των προφητειών · ότι δηλαδή ο Μεσσίας επρόκειτο να έρθει άσημος. ιθ΄19). περιφρονητικά.Χ. β΄22) και ο Παύλος (Πράξ. Από τη Ναζαρέτ. Γι’ αυτόν ακριβώς το λόγο ο ίδιος ο Κύριος διάλεξε για μαθητές Του – σκεύη εκλογής του Αγίου Πνεύματος – ανθρώπους ταπεινούς και ολιγογράμ-ματους. ο οποίος αποπερατώνεται γύρω στο 25 μ. στην ίδια θέση. (Μάρκ. σύγκριση. Σαν συγγραφέας.. Αργότερα οι Χριστιανοί ονομάζονται κι αυτού.). Ανάμεσα στο δεύτερο και το τρίτο τμήμα υπήρχε το καταπέτασμα. ήταν υπομονετικός και δίκαιος. Η παράδοση της Εκκλησίας μας εικονίζει το Νυμφίο-Ιησού ντυμένο με κόκκινη χλαμύδα. α΄9) Ναζωραίος : Κάτοικος της Ναζαρέτ. Στη Ναζαρέτ η Θεοτόκος ευαγγελίστηκε απ’ τον άγγελο (Λουκ.Λεξικό και ανικανοποίητου λαού (που στις δυσκολίες της ερήμου έφτασε στο σημείο να νοσταλγήσει τα «κρόμμυα» και άλλα εδέσματα της … σκλαβιάς της Αιγύπτου). Τέλος ο Ηρώδης ο Μέγας γκρεμίζει αυτό το Ναό και ανοικοδομεί τρίτο. δυο Ψαλμούς : τον 90ο Ψαλμό και τον 89ο . στην Α. εκπληρώνοντας την προφητεία του Κυρίου (Μτθ. (Μάρκ. Ναός : (του Σολομώντα) Έτσι ονομαζόταν ο Ναός του Θεού στο λόφο της Σιών στα Ιεροσόλυμα. Ναζωραίοι.Β. περιτριγυρισμένη από λόφους. (Μάρκ. το Άγιον και το Άγιον των Αγίων. (Μάρκ. κάθε Παρασκευή. λβ΄1-43). όμως η κύρια ήταν η νότια. β΄20) Παραβολή : (Βγαίνει από το ρήμα παραβάλλω-συγκρίνω). βασανισθέντα και εμπαιχθέντα απ’ τους Ρωμαίους.

κα΄28-32 Των κακών γεωργών Μτθ.» (Μτθ. ιθ΄12-27 Του καλού ποιμένα Ιωάν. (Μάρκ. ι΄30-37 Του αναιδή φίλου Λουκ. ιε΄11-32 Του αδίκου οικονόμου Λουκ. Πολλές από τις περικοπές των κυριακάτικων Ευαγγελίων περιέχουν παραβολές του Κυρίου. ιγ΄3-18. της ζύμης (η΄15-16). Π. ιγ΄19 Οι πολύτιμοι μαργαρίτες Μτθ. 3642 Το σινάπι Μτθ. Ο Κύριος έχει πει πολλές παραβολές. κι αλλού.χ. ιγ΄43-46 Το δίχτυ (η σαγήνη) Μτθ. κδ΄45-51 Των δέκα παρθένων Μτθ. Οι κυριότερες απ΄ αυτές είναι: Οι μωροί και οι φρόνιμοι οικοδόμοι Μτθ. ιστ΄19-31 Το αίτημα της επίμονης χήρας Λουκ. Α. Δ΄ Βασ. ιστ΄1-8 Του πλουσίου και του φτωχού Λαζάρου Λουκ. Λουκ. ιδ΄7-11 Του δείπνου Λουκ. Οι γενικές παραβολές είναι σύντομες εισαγωγές στα λόγια του Κυρίου ή ασαφείς φράσεις που συντελούν κατά κάποιο τρόπο στην κατανόηση των λόγων του Ιησού. Όταν ήδη ο κλάδος αυτός γένηται απαλός και τα φύλλα εκφύη γινώσκετε ότι εγγύς το θέρος. ιε΄1-5 Στο κατά Μάρκον Ευαγγέλιον έχουμε τις πιο κάτω : Του σπορέως (δ΄1-20). ιε΄3-7 Της χαμένης δραχμής Λουκ. ιδ΄28-30 Του απολωλότος προβάτου Λουκ. του σπόρου (δ΄26 -29). ιη΄1-8 Των μνων (νομισμάτων) Λουκ. κε΄14-30 Η δοκός και το ξυλαράκι Λουκ. θ΄7-15. ιγ΄47-50 Των εργατών του αμπελώνα Μτθ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ιατρέ θεράπευσον σεαυτόν…» (Λουκ. ι΄1-16 Η άμπελος και τα κλήματα Ιωάν. των κακών γεωργών (ιβ΄1-12).147 Κων. ή τα παραβολικά λόγια του προφήτη Νάθαν στον Δαβίδ μετά το μεγάλο ανόμημά του. κδ΄32) και περίπου τα ίδια στο Μάρκ. κε΄1-13 Των ταλάντων Μτθ. ιγ΄31. ζ΄41-47 Ο καλός Σαμαρείτης Λουκ. δ΄2) . ιγ΄24-30. στ΄43-45 Οι δανείζοντες και οι δανειζόμενοι Λουκ. Λουκ. ιβ΄16-21 Η άκαρπη συκιά Λουκ ιγ΄6-9 Των καλεσμένων του γάμου Λουκ. στ΄41-42 Το δέντρο κι ο καρπός Λουκ. η΄5-11 Τα ζιζάνια Μτθ. κ΄1-16 Των δύο τέκνων Μτθ. «… ερείτε μοι την παραβολήν ταύτην. του σιναπιού (δ΄34). κβ΄1-14 Οι πιστοί και οι πονηροί δούλοι Μτθ. ια΄5-9 Του άφρονος πλουσίου Λουκ. θ΄15 Ο σπορέας Μτθ. Τέτοιες παραβολές έχουμε και στην παλαιά Διαθήκη (Κριτ. Οι μερικές (ή ειδικές) παραβολές είναι οι μικρές διηγήσεις που είναι διδακτικές και φέρνουν ωφέλεια.Λεξικό μερικές. ιγ΄28. δ΄23) ή « από δε της συκής μάθετε την παραβολήν. ιδ΄9-10. του λύχνου (δ΄21-25). κα΄33-45 Των γάμων Μτθ. ιε΄8-10 Του ασώτου υιού Λουκ. ζ΄24-27 Οι υιοί του νυμφώνος Μτθ. ιδ΄16-24 Το κτίσιμο του πύργου Λουκ.

στην Αίγυπτο. Το ίδιο όμως συμβαίνει με το Νέο Αμνό. οδηγεί τους Ισραηλίτες στη γη της επαγγελίας. να μη θίξει τους Ισραηλίτες και τα παιδιά τους. η πεθερά του μάλιστα θεραπεύτηκε απ’ τον Κύριο (Μαρκ. Ξαναφυλακίζεται αργότερα απ’ τον Αγρίππα (Πράξ. θ΄5) και.α. ιβ΄) και το δείπνο τους αποτελούνταν από πικρά χόρτα – για να θυμούνται τα πικρά χρόνια της σκλαβιάς – και ψητό αρνί. ιδ΄1) 97. οδηγώντας κι εμάς μαζί Του στην αιώνια ζωή. Ήταν έγγαμος. διότι αυτός ο μαθητής θα ήταν η «πέτρα» πάνω στην οποία θα κτιζόταν η Χριστιανική Εκκλησία.πέρασμα) Ήταν η σπουδαιότερη γιορτή των Εβραίων (δες και λήμμα άζυμα) κατά την οποία θυμούνταν την απελευθέρωσή τους από τον αιγυπτιακό ζυγό. Α. β΄9). όπου και καταδικάστηκε από τον Καλιγούλα σε εξορία στα βόρεια σύνορα της Αυτοκρατορίας. πιθανώς. Η έδρα του ήταν η Καισάρεια. Εκεί πέφτοντας σε μελαγχολία. Ήταν. ώστε ο άγγελος που θα ερχόταν να σκοτώσει τα πρωτότοκα των Αιγυπτίων (ήταν η λεγόμενη τελευταία πληγή του Φαραώ). ένοχος κριτής κατά τη δίκη του Κυρίου διότι : α΄ ήξερε ότι για τέτοιο • .Χ. Αργότερα φυλακίστηκε και ομολόγησε δημόσια στο Συνέδριο τον Χριστό (Πράξ. (Μάρκ. Το όνομα Πέτρος δόθηκε από τον ίδιο τον Κύριο. Καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν γιος του Ιωνά. Πιλάτος (πόντιος): Ήταν ο έκτος κατά σειράν Ρωμαίος διοικητής της Ιουδαίας τα έτη 26-36 μ. αλλά σε ανεστραμμένο σταυρό. επειδή έκρινε ότι ήταν ανάξιος να σταυρωθεί όπως ο Κύριος. Λουκ. Ήταν ο πιο θαρραλέος απ’ όλους τους μαθητές: Τόλμησε να προσπαθήσει να περπατήσει πάνω στη θάλασσα (Μτθ. α΄23-31. ιθ΄33. (Μάρκ. ιδ΄29). Μτθ.Πέτρος ή Σίμων ή Κηφάς : είναι τα τρία ονόματα του κορυφαίου των Αποστόλων. αλλά και ο πρώτος που μετανόησε και πρώτος συγχωρήθηκε. με το αίμα του οποίου είχαν σφραγίσει τα ανώφλια των θυρών τους στην Αίγυπτο. ιβ΄3-19) ενώ μέχρι την Α΄ Αποστολική Σύνοδο φαίνεται σαν πρωτεργάτης της Εκκλησίας. Έγραψε δύο επιστολές την Α΄Πέτρου και τη Β΄ Πέτρου προς τους Ιουδαίους της διασποράς (Β΄ Πέτρου α΄1). πράγμα που ομολογεί και ο Απόστολος Παύλος (Γαλ. ενώ το πέρασμα (Πάσχα) της Καινής οδηγεί τους αναγεννηθέντες με το άγιο Αίμα του Κυρίου μας στην αιώνια βασιλεία των ουρανών. ιη΄10). Το ότι το Πάσχα των Εβραίων ήταν τύπος της θυσίας του Ιησού φαίνεται ακόμα και σε λεπτομέρειες.Λεξικό 96. σαφώς. όπως : Οι Ιουδαίοι είχαν την εντολή « οστούν ου συντριβήσεται».17 και Έξοδ. πρώτος ομολόγησε τη Θεότητα του Δασκάλου του (Ιωάν. δε λογάριαζε τη ζωή του. αυτοκτόνησε. ε΄3-10. ιστ΄2. όπου και σταυρώθηκε. στ΄69). σύμφωνα με την επιθυμία του. αλλά ερχόταν στα Ιεροσόλυμα τις ημέρες των εορτών των Εβραίων.148 Κων. δ΄821). με το Καινό (νέο) Πάσχα ο Κύριος περνάει δια του θανάτου ξανά στη ζωή. ώστε να καταγγελθεί στον ανώτερό του διοικητή της Συρίας απ’ αυτούς. α΄16) 98. Ήταν πολύ αυστηρός απέναντι των ντόπιων.36 και Έξοδ. (Δες Ιωάν. Πρώτος επίσης άρχισε να κηρύττει μετά την Πεντηκοστή (Πράξ. σε τέτοιο σημείο μάλιστα. πρώτος κήρυξε σε Εθνικούς (Πραξ. Εκείνος τον έστειλε στην Ρώμη να δικαστεί. η΄14-15). πράγμα που ποτέ δεν γινόταν σε νεκρούς καταδίκους. να μη σπάσουν δηλαδή τα κοκάλα του πασχάλιου αμνού. τον Κύριο του οποίου : « ου κατέαξαν τα σκέλη» δεν του έσπασαν τα οστά. ι΄ κεφ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Ας δούμε τι εννοούμε μ’ αυτό : Με το παλιό Πάσχα οι Ισραηλίτες πέρασαν την Ερυθρά θάλασσα θαυματουργικά και αβλαβώς. Σύμφωνα με τον Ωριγένη και άλλους Πατέρες φυλακίστηκε στη Ρώμη γύρω στο 64 μ. και ασχολούνταν με την αλιεία. Εορταζόταν την 15η Νισάν (Δευτ. Το όνομά του στην εβραϊκή ήταν Σίμων και στα συριακά Κηφάς. Η εορτή όμως ουσιαστικά και κύρια ήταν τύπος της σταυρικής θυσίας του Κυρίου μας. β΄). κη΄16. πρώτος θαυματούργησε. ιβ΄46). Πάσχα : (εβραϊκά pesah .Χ. Βεβαίως ήταν ο μαθητής που πρώτος τον αρνήθηκε. όπως φαίνεται στο περιστατικό με το Μάλχο στη Γεθσημανή (Ιωάν. κ. – το περιστατικό με τον Ρωμαίο Κορνήλιο). Έτσι λοιπόν το πέρασμα (Πάσχα) της Παλαιάς Διαθήκης. Στη συνέχεια κηρύττει στην Κόρινθο (Α΄Κορ. Αριθ.

μετά την αιχμαλωσία στην Αίγυπτο. Έσδ. (Μάρκ. Όταν οι Ιουδαίοι. κ. Για το τέλος του Πιλάτου αναφέρεται: «Τοσαύταις. τιμούμε την πρώτη ημέρα. κζ΄ 2. Β΄ Παραλ. κη΄9-10.).» {Ευσ.17. Κριτ. Β. ιε΄17) 100. α΄1. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις .13. Διαθήκη ενδεικτικά: Έξοδ.). ιθ΄2.13. Ήταν πανάκριβη η παραγωγή αυτού του χρώματος. ιη΄31. Τέτοια υποστήριζαν οι Φαρισαίοι στα χρόνια του Ιησού! Εμείς οι Χριστιανοί. Διαθήκη η ευλογημένη απ’ το Θεό μέρα αναπαύσεως : « Ευλόγησε την ημέραν την εβδόμην και ηγίασεν αυτήν» (Γεν. Εσθήρ η΄15. ο Πιλάτος αναφέρεταθ και σ’ όλους τους άλλους Ευαγγελιστές (Μτθ. ως εξ ανάγκης φονευτήν εαυτού και τιμωρόν αυτόχειρα γενέσθαι. Αναφέρεται σαν ιερή μέρα κατά την οποίαν σταματούσε κάθε σωματική εργασία αλλά «…την πνευματικήν εργασίαν πολλαπλασίονα (πολύ περισσότερη) επετέλουν. μέχρι γελοιότητος. Αυτός δίδασκε ότι έπρεπε να λατρεύουν το Θεό με αυταπάρνηση. οι λεγόμενοι Σαδδουκαίοι.τ. ενώ δεν πίστευαν σε αθανασία ψυχής και φυσικά στην ανάσταση νεκρών. την Κυριακή δηλαδή. κατέχει λόγος περιπεσείν συμφοραίς τον Πιλάτον. κγ΄15. ι΄14). Πρεσβύτεροι : Έτσι λέγονται οι προχωρημένοι στην ηλικία. τον τότε πρόεδρο του Συνεδρίου (Ι. Παροιμ. η΄26. Δαν.149 Κων. Η πορφύρα αναφέρεται και στην Π. αι. γ΄14. να διπλασιάζουν τις θυσίες και να γίνονται ιερές διδασκαλίες (δες Νεεμ. 238.Χ. συνήθως. Βέλλα διαφέρει απ’ την προηγούμενη : «Το όνομα των Σαδδουκαίων προέρχεται εκ του εβραϊκού τσαδίκ (δίκαιος)…οι Σαδδου-καίοι…απεκάλεσαν εαυτούς Σαδδουκαίους. Διαθήκη (Ησαΐας α΄ 18. α΄21) 102. Έξοδος κε΄4. β΄2-3).5). Ιερ.22. ιστ΄19. γ΄ δεν είχε το θάρρος να τον αφήσει ελεύθερο για να μην έρθει σε αντιπαράθεση με τη θρησκευτική και νομικη εξουσία των Ιουδαίων και δ΄ αδιαφόρησε για την αδικία « νίπτοντας τας χείρας του». Πορφύρα : Το επίσημο. υπό την επίδραση προφανώς των Ελλήνων οπαδών του Επίκουρου.38 και ιθ΄4-6.Κ.} Επειδή ακριβώς έρχονταν σε σύγκρουση με τις επικρατούσες παραδόσεις. χωρίς να αποβλέπουν σε ανταμοιβή ή πιθανή τιμωρία. Αριθμ. β΄ γνώριζε πολύ καλά ότι ο Ιησούς ήταν αθώος. {Η άποψη του Β. ζ΄13) 101.12. Ιωάν.24 και Ιωάν. βλέπουμε κάποιους απ’ τους πρεσβυτέρους που πίστεψαν τον Κύριο. κγ΄ 7. Από αρχαιοτάτων χρόνων η Κυριακή τηρείται σαν μέρα ανάπαυσης. της Θείας ως έοικε δίκης. αλλά και αλλού στην Καινή Διαθήκη όπως στο Φιλιπ. ουκ εις μακρόν αυτόν μετελθούσης. Ήταν κατά την Π. παραδόσεις : απαγορεύονταν ο περίπατος στην εξοχή(!) ή το ανέβασμα στα δέντρα (!) ή η μεταφορά κάποιου αντικειμένου.Λεξικό «αδίκημα» δεν δικαιολογόύνταν θανατική ποινή.λ. Όσοι φορούσαν πορφύρα ονομαζόταν πορφυροσχήμονες. χαράς.24.» (Σουίδας) Σχετικά χωρία στην Π. Αποστολική Διακονία. Στην Παλαιά Διαθήκη οι πρεσβύτεροι ήταν κάτι σαν αρχηγοί των δώδεκα φυλών του Ισραήλ (Έξοδος δ΄29-31). Σαδδουκαίοι : Ήταν σημαντικά και πλούσια. Έτσι αρνούνταν την ύπαρξη αγγέλων και πνευμάτων. οι σεβάσμιοι. Ονομάστηκε φυσικά έτσι απ’ το χρώμα του. που είχαν σπουδαίες θέσεις στην ιουδαϊκή κοινωνία. ι΄9. οι γέροντες. Λουκ. δηλαδή δικαίους.α. κ΄10. Και στον Κύριο φόρεσαν τέτοιο ένδυμα με σκοπό να τον εμπαίξουν (Λουκ.9. β΄ εκδ. διέστρεψαν σημαντικά αυτή τη διδασκαλία. μιας και οι Σαδδουκαίοι ήταν πάντα μια μικρή . λα΄22. η΄912 και Ωσηέ β΄11). Σάββατο : Προέρχεται απ’ το εβραϊκό όνομα του Κυρίου Σαβαώθ. Όμως οι οπαδοί του. γιατί είναι η Αναστάσιμη Ημέρα και η Ημέρα της καθόδου του Αγίου Πνεύματος. μετά την ίδρυση της Χριστιανικής Εκκλησίας. να καλούνται επίσκοποι. Ονομάστηκαν έτσι από τον Σαδώκ (3 ος π. Οι κυριότεροι απ’ αυτούς αποτελούσαν το συνέδριο των εβδομήκοντα – κάτι δηλαδή σαν τη βουλή. Migne 20} (Mαρκ. εγκαταστάθηκαν στην Παλαιστίνη κάθε πόλη είχε ένα άτυπο συμβούλιο πρεσβυτέρων (Κριτ. Δυστυχώς στα κατοπινά μεταιχμαλωσιακά χρόνια και με την επίδραση της «ζύμης» των Φαρισαίων.). (Μάρκ. ιθ΄3. άτομα. ένδυμα πορφυρού (σκουροκόκκινου) χρώματος. » Β. ε΄7. Α. γι’ αυτό και μ’ αυτό τον τρόπο βαμμένα ρούχα φορούσαν οι αρχιερείς (το εφόδ) και οι βασιλιάδες. όπως στην Έφεσο για παράδειγμα (δες Πράξεις κ΄17 και κ΄28). βασιλικό. «Εβραϊκή αρχαιολογία» εκδ. παρεμβλήθηκαν στη διδασκαλία περί Σαββάτου μερικές ακραίες. ιε΄1) 99. κ. ζ΄33) Αργότερα . σελ. Αργότερα οι Ιουδαίοι συνήθισαν τα Σάββατα να κάνουν όλες τις θρησκευτικές τους εκδηλώσεις.15). λατρείας και αγαθοεργίας. η΄14. το δε χρώμα πήρε το όνομά του από ένα οστρακοειδές με το ίδιο όνομα (πορφύρα).(Μάρκ.20. Ιεζ. αντί της έβδομης μέρας του Σαββάτου. (Α΄ Μακκ. Λευιτ.

κ. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . (Μάρκ. κστ΄23. 14). (Μάρκ. όμως φαίνεται πως δεν είχε κατανοήσει την αποστολή του Μεσσία. α΄13).Παρ’ όλα αυτά πολλοί τελώνες μετανόησαν. απ΄ το λαό. γ΄8) 105. ( Μάρκος γ΄18) 107. να συμμαχήσουν» εναντίον του Κυρίου. δ΄20) και τέλος αυτοί που συγκέντρωναν και μοίραζαν τις προσφορές. ιη΄10-14). Όμως αυτό επέσυρε τις κατηγορίες των Φαρισαίων και άλλων που νόμιζαν «ευσεβείς είναι». Πράξ. Οι σπουδαιότεροι άρχοντες των συναγωγών ήταν ο αρχισυνάγωγος (Μαρκ. (Νεεμ. νομίζοντας κι αυτή. Αυτοί λοιπόν οι τελώνες ήταν συχνά άδικοι καταπιεστές του λαού. ιε΄23) 109. δηλαδή να πάρουν αξιώματα. Αυτή ακολουθούσε τον Κύριο και τον υπηρετούσε (Μτθ. Σιδώνα: Αρχαία πρωτεύουσα των Φοινίκων. ια΄8). δ΄26) και μάλιστα οι ντόπιοι τον άκουσαν με προθυμία. λίγο νοτιότερα απ’ τη σημερινή Βηρυττό του Λιβάνου. Λουκ. ιβ΄18) 103. κζ΄56). η΄1-8).) Σε τέτοιους τελώνες αναφέρεται ο Ματθαίος (Μτθ. απομακρύνθηκαν απ’ τον Κύριο κατηγορώντας Τον και περιφρονώντας Τον. οι λεγόμενες «πρωτοκαθεδρίες». 2ο 8. αλλά αργότερα. να επιτρέψει να καθίσουν δίπλα Του τα δυο παιδιά της. ι΄15. Λουκ. Ο Κύριος επισκέφθηκε την Σιδώνα (Μτθ. ενώ αντίθετα οι «δίκαιοι Φαρισαίοι και λοιποί. στ΄3) 106. κ΄20-23) όταν θα βασιλέψει. Έτσι ζητάει τη χάρη από τον Κύριο.Λεξικό μειοψηφία. Σμύρνα: Χρησιμοποιούνταν σαν αναισθητικό και παυσίπονο (Μάρκ. αφού ζητούσαν φορτικά ακόμα και διπλούς φόρους με αποτέλεσμα . ιστ΄2).150 Κων. όπου υπήρχαν Εβραίοι της διασποράς. τελώνης και το κεντρικό πρόβατο της παραβολής «του τελώνη και του Φαρισαίου». όπως κι οι περισσότεροι. τελώνης και ο Ζακχαίος. Τελώνες : Έτσι ονομαζόταν αυτοί που αγόραζαν τους φόρους από την κυβέρνηση και στη συνέχεια τους εισέπρατταν. Ιωάν. β΄15) 112. Ονομάστηκε έτσι από τον Χαναάν. Αδελφός του Ιακώβου και του Ιούδα των Αδελφοθέων. (Μάρκ. συνήθως τρεις φορές την εβδομάδα. με το αζημίωτο. στα χρόνια του Κυρίου. (Κάτι δηλαδή σαν την προείσπραξη των δημοσίων εσόδων που ακούγεται στις μέρες μας και που εφαρμόζεται σε αρκετές χώρες. ι΄17. με σκοπό να τους οδηγήσει στη μετάνοια. Ένας από τους δώδεκα μαθητές του Κυρίου. Τελώνης ήταν ο Ματθαίος. Κανανίτης δε σημαίνει «από την Κανά» αλλά «ζηλωτής» στη Χαλδαϊκή γλώσσα. Συναγωγή : (προέρχεται από το ρήμα συνάγω) Σημαίνει συνάθροιση ή ο τόπος της συνάθροισης. Σίμων ή Πέτρος : Δες λήμμα «Πέτρος». για συμπροσευχή και θρησκευτική διδασκαλία. Συνήθως όλες οι πόλεις της Παλαιστίνης είχαν τουλάχιστον μια συναγωγή. Τιβεριάδα : Δες λήμμα «Γαλιλαίας θάλασσα ή λίμνη». ε΄ 35. Σίμων : Ένας εκ των λεγομένων αδελφών του Ιησού. Τρυβλίον :Πιάτο πήλινο ή φαρδύ ποτήρι (κούπα). 113. έρχονταν σε αντίθεση με τους Φαρισαίους. . εγγονό του Νώε (Γεν. έχοντας ιερό στο κέντρο και γύρω του καθίσματα. ιε΄16) 110. ιθ΄2) . μερικά απ’ τα οποία ήταν υψηλότερα. πράγμα που βέβαια δεν εμπόδισε και τους δύο. αλλά για τη σύζυγο του Ζεβεδαίου και μητέρα των Αποστόλων Ιωάννου και Ιακώβου. Ιουδαϊκός πολ. ι΄3) και ο Λουκάς (Λουκ. ιε΄40) 104. ( Μάρκ. Αναφέρεται και στο Μτθ. 108. Ο Κύριος τους απαντούσε: «Οι τελώναι και αι πόρναι προάγουσιν υμάς εις την βασιλείαν του Θεού. Αυτές ιδρύθηκαν μετά τη βαβυλώνια αιχμαλωσία. ότι ο Ιησούς θα ήταν ο ελευθερωτής των Ιουδαίων από το ρωμαϊκό ζυγό. Α΄ Παρ. πράγμα που το πέτυχε. Α. δημιουργούνταν κι εκεί συναγωγές (Πράξ. Στα κατοπινά χρόνια οι συναγωγές έμοιαζαν με ναούς. Σαλώμη: Εδώ φυσικά δεν πρόκειται για την κόρη της Ηρωδιάδας. Σπείρα : Η ομάδα ρωμαίων στρατιωτικών αποτελούμενη συνήθως από δύο εκατονταρχίες. » (Μτθ. να καταντήσει η λέξη τελώνης ταυτόσημη με τη λέξη κλέφτης ή ληστής. γύρω στο 600 π.α. διότι ο καθ’ αυτό Ναός ήταν μακριά τους. ο υπηρέτης που ήταν και διδάσκαλος των παιδιών (Λουκ. (Μάρκ. Ο Χριστός πήγαινε συχνά σε τέτοιους. οι Ισραηλίτες. ζ΄34. (Μτθ. {Δες σχετικά λήμματα} (Μάρκ. όπου και συγκεντρώνονταν. Έχοντας λοιπόν τέτοιες πεποιθήσεις. ιε΄21. θ΄2). (Μάρκ. γ΄1) 111. χαρακτηρίζονται «αίρεση» και «τάγμα» απ’ τον ιστορικό της εποχής Ιώσηπο (Ιωσ. Σίμων ο Κανανίτης :(ή ζηλωτής).Χ. κα΄31. στα Ιεροσόλυμα. οι σύνεδροι του Συνεδρίου (Μτθ. (Μάρκ.

Εξαιρέσεις μεταξύ των Φαρισαίων. απ’ τους Μουσουλμάνους. Ιεζ. (Μάρκ. είναι να διώξουν κάθε ξένο στοιχείο από τη διδασκαλία των πρεσβυτέρων και να μείνει μόνο η ορθόδοξη ιουδαϊκή παράδοση. γίνεται έδρα επισκόπου. α΄42). Α΄ Βασ. ιστ΄6). Από αρχαιοτάτων χρόνων η πόλη αυτή ανέπτυξε το εμπόριο. α΄43-48. όλη αυτή η κοσμοθεωρία τους ήταν ανούσια. στ΄17) 118.). Φίλιππος ο Ηρώδης. οι οποίοι αναφέρονται στην Π. όπως ο Νικόδημος. Ιεζ. Αναφέρεται σαν πέμπτος των Αποστόλων (Μτθ. περίμεναν δε το Μεσσία ως ελευθερωτή του Ισραήλ. Γι αυτό κι ο Κύριος συμβουλεύει : « Οράτε και προσέχετε από της ζύμης των Φαρισαίων και Σαδδουκαίων. Β΄ Μακκ. είκοσι μίλια νότια της Σιδώνας.Χ. ε. (Μάλιστα οι Τύριοι μηχανικοί κάτω απ’ την καθοδήγηση του Χειράμ. διαθήκη αναφέρεται (και) απ’ το Ματθαίο. Ωσηέ θ΄13).151 Κων. ια΄ 21-22). Σύμφωνα με την Εκκλησιαστική Παράδοση κήρυξε στη Φρυγία και πέθανε στην Ιεράπολη της Συρίας. μεταφράστηκαν στην Αραμαϊκή γλώσσα ως «Perusin» και στην Ελληνική γλώσσα «Φαρισαίοι». ιβ΄35. Πρόδρομοί τους ήταν οι Hasidim (σημαίνει ευσεβείς. Ν. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . Στην Καινή διαθήκη «χρισμένος» Μεσσίας-Σωτήρας είναι ο Ιησούς Χριστός. ενώ αργότερα ο Απόστολος Παύλος έμεινε σ’ αυτή μια εβδομάδα (Πράξ. Η παλιά ένδοξη πόλη της Τύρου καταστράφηκε εκ θεμελίων το 1291 μ.α. Φίλιππος :Ο Απόστολος μαθητής του Κυρίου καταγόταν από τη Βηθσαϊδά και ήταν πρώτα μαθητής του Ιωάννη του Προδρόμου. κστ΄2-15. προς «το θεαθήναι τοις ανθρώποις » (Μτθ.) Κτίστηκε γύρω στο 2800 π. γ΄18) 117. διαδόθηκε η ειδωλολατρία και στους Ιουδαίους. Σε αντίθεση με τους Σαδδουκαίους πίστευαν στην αφθαρσία της ψυχής και στην ανάσταση των νεκρών (Ιωσ. δ΄3. σελ. τυπολατρική και υποκριτική. όπως μας αναφέρει ο Ηρόδοτος. δυστυχώς. κα΄3-4). γιατί ήταν μακριά απ’ το πνεύμα της θρησκείας και εγκλωβισμένοι σε εξωτερικές. αιώνα. Διαθήκη (μετάφραση των εβδομήκοντα) ως Ασιδαίοι. ιθ΄29. έκτισαν τον φημισμένο Ναό του Σολομώντα. Χριστός : (Ο Ιησούς) Η λέξη προέρχεται από το ρήμα «χρίω» και σημαίνει «κεχρισμένος». ιδ΄61) . Στην Αγία Γραφή αναφέρεται ότι στην εποχή του Ιησού του Ναυή (γύρω στο 1440 π. ο ίδιος μάλιστα ο Κύριος υπήρξε πολύ αυστηρός μαζί τους.Χ. οι Φαρισαίοι συνέβαλαν αποφασιστικά στη διάσωση της εθνικής συνείδησης των Εβραίων της εποχής εκείνης. ότι στα όρια της Τύρου έφθασε ο Ιησούς (Μτθ. γ΄8) 115. Τέλος τον 4 ο μ. σκοπός των Φαρισαίων. Ιερ. αυτοαποκαλούνταν « Εβραίοι εξ Εβραίων» (Φιλιπ. Μετά την επανάσταση των Μακκαβαίων (Α΄ Μακκ.: Ήταν αδελφός του Ηρώδη του Τετράρχη και γιος του Ηρώδη του Μεγάλου και ο πρώτος σύζυγος της Ηρωδιάδας. κγ΄. ιστ΄6).» (Μτθ. κγ΄3). Φαρισαίοι :Εβραϊκή ομάδα (αίρεση) της ανώτερης εβραϊκής τάξης. κγ΄5).Χ.γιατί «λέγουσι γαρ και ου ποιούσιν. β΄18) 116.δυνάμεθα να είπωμεν ότι προσέφερον αρνητικήν υπηρεσίαν εις την θρησκείαν » (Β. Λουκ. Γενικά «…. δηλαδή αυτός που έχει χρισθεί με λάδι (Λευιτ. ε΄16. Α. Όμως. και αλλού: «Ο Σωτήρ του κόσμου ο Χριστός. Αργότερα τιμωρήθηκαν από τους Ασσύριους και τους Βαβυλώνιους. (Μάρκ. ξερή. Από εκείνη την εποχή και πέρα .Β.Λεξικό ιδ΄20) 114. ιδ΄6).» (Μτθ.}). 8. σύμφωνα με τον Απόστολο Παύλο . όσιοι {Β. Στην Κ. Ήταν άνθρωποι προσκολλημένοι στο Μωσαϊκό Νόμο που προσπαθούσαν να διαφυλάξουν με προσοχή και καθημερινή φροντίδα την σχετική παράδοση. β΄42.» (Ιωάν. ( Μάρκ.Χ. δ΄42) (Μάρκ. Τύρος: Η σπουδαιότερη πόλη της αρχαίας Φοινίκης. Όπως λέει ο Ιωάννης: «… Μεσσίαν ο εστί μεθερμηνευόμενον ο Χριστός» (Ιωάν. Αν τους δούμε από εθνική ισραηλιτική πλευρά. τη ναυτιλία και τις τέχνες. λβ΄30). τυπικές διατάξεις.14). ι΄3. Τόνιζαν με κάθε τρόπο την καταγωγή τους από τον Αβραάμ και. εκτός των άλλων.Β. ο Γαμαλιήλ. στ΄14). 237). στο σημερινό Λίβανο. Λόγω των καλών σχέσεων Τύρου και Ισραήλ. η Τύρος ήταν ενωμένη πολιτικά με τη Σιδώνα(Ιησ. Ιουδ. ο Απόστολος Παύλος. πολ. 2ο. κε΄22. ακριβώς όπως προφήτευσαν οι προφήτες (Ησ. Ιωάν. γ΄5). στα επόμενα χρόνια. (Μάρκ. απλώς επιβεβαιώνουν τον κανόνα.

29. 21-25 στ. 1-9 στ. 11. 36. 21-23. 5.7-13 στ. 3.9-11 σ. 26. 46. Α. 42. 1-8 σ. 22-26 στ. 31-35 στ. 17. 1-20 Στ21σ στ. 30-34 στ.152 Κων. 47. 26-29 στ. 28-30 στ. 14-23 στ. 15. 12. 38. 30-34 στ. 21. 45-52 στ. 31. 4. 30-33 στ. 1-12 στ. 2. 16. 10-21 στ. 41. 32-34 σ. 27-29 στ. ο προσωπικός σταυρός των μαθητών και η σωτηρία της ψυχής των πιστών Η ίδρυση της εκκλησίας ως βασιλείας του Θεού στη γη θ΄ Η Μεταμόρφωση του Σωτήρος Θεραπεία δαιμονισμένου (σεληνιασμένου) νέου σ. 1-6 στ.1 στ.1-13 στ. 7.000 η΄ Η «ζύμη» των Φαρισαίων και η πνευματική τύφλωση των μαθητών του Κυρίου Η θεραπεία του τυφλού της Βηθσαΐδά Η ομολογία του Πέτρου περί Χριστού Ο Κύριος προλέγει το Πάθος και την Ανάστασή Του Η αυταπάρνηση. 10. 30. 35. 6. 18. 20. 40. 34-38 στ. 23-28 στ. 24-30 στ. 34. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 1-6 στ. 35-44 στ. 25. 14-29 στ. 35-39 σ.Λεξικό 10. 14. 27. 31-37 στ. 44. 20-27 στ.2-13 στ.35-43 στ. 40-45 στ. 7-12 στ. 13-17 στ. 23. 13. 24-34 στ. 18-22 στ. 12-13 σ. 1-20 στ. Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και η διδασκαλία του α΄ Η βάπτιση του Κυρίου Οι πειρασμοί του Ιησού Ο Ιησούς προς τον κόσμο και οι πρώτοι μαθητές Θεραπεία του δαιμονισμένου της Καπερναούμ Η θεραπεία της πεθεράς του Πέτρου Άλλες θεραπείες του Κυρίου στην Καπερναούμ Η προσευχή του Κυρίου και η αναχώρησή του Η θεραπεία του λεπρού β΄ Η θεραπεία του παραλυτικού της Καπερναούμ Η εκλογή του Ματθαίου ως μαθητή του Κυρίου Η νηστεία Η αργία του Σαββάτου Η θεραπεία του ανθρώπου με το ξηρό χέρι γ΄ Άλλες θεραπείες κοντά στη λίμνη Γεννησαρέτ Η εκλογή των δώδεκα Αποστόλων Βολές κατά του Ιησού για συνέργια σατανική Η βλασφημία κατά του Αγίου Πνεύματος Οι πραγματικοί «συγγενείς» του Κυρίου Η παραβολή του σπορέως δ΄ Το λυχνάρι και το δίδαγμά του Η παραβολή του φυτρώματος του σπόρου Η παραβολή του κόκκου του σιναπιού Ο Ιησούς ηρεμεί τη θάλασσα Η θεραπεία του δαιμονιζόμενου των Γεργεσηνών ε΄ Η ανάσταση της κόρης του Ιάειρου Η θεραπεία της αιμορροούσης (γυναίκας με αιμορραγία) Δυσπιστία στη Ναζαρέτ κατά του Ιησού στ΄ Η αποστολή των δώδεκα μαθητών στον κόσμο Η αποκεφάλιση του Ιωάννου του Βαπτιστή Επιστροφή των δώδεκα μαθητών Ο χορτασμός των πέντε χιλιάδων Ο Ιησούς περπατά πάνω στη θάλασσα Διάφορα θαύματα του Κυρίου στη Γεννησαρέτ Η υποκριτική τυπολατρία των Φαρισαίων και η απάντηση του Κυρίου ζ΄ Το κήρυγμα του Κυρίου περί της πραγματικής ακαθαρσίας Θεραπεία της κόρης μιας Εθνικής (ειδωλολάτρισσας Χαναναίας) Θεραπεία κωφαλάλου Πολλαπλασιασμός των επτά άρτων και χορτασμός των 4. 19. 28. 29-31 σ. 35-41 στ. 13-19 στ. 53-56 στ. 33. 37. 21-28 σ. 32. 24. 9. 8. 22. 14-20 σ. 14-29 . 39. 45. Περιεχόμενα του κατά Μάρκον Ευαγγελίου 1. 43.

Βιβλιογραφία . 38-40 στ. 57. 58. 12-21 στ. 22-26 στ. 1-15 στ.Λεξικό 48. 13-16 στ. 38-50 στ. 90. 59. 73. 22-25 στ-26-31 στ. 41-44 στ. 76. 32-34 στ. 40-41 στ. 1-23 στ. 68. Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . 3-9 στ. 94. 32-42 στ. Ο Κύριος προλέγει για δεύτερη φορά το Πάθος και την Ανάστασή του. 65. 35-41 στ. 79. 17-31 στ. 5-8 στ. 13-17 στ.35-37 στ. 51. 53. 88.20-32 στ. 24-37 στ. 46-52 στ. 55. 83. 86. 1-12 στ. 66-72 στ. 61. 1-12 στ. 52. 56. 72. 1-2 στ. Α. «Φιλοδοξίες» μαθητών και μάθημα ταπεινώσεως Να μη σκανδαλίζουμε Ο Κύριος ομιλεί περί γάμου και διαζυγίου ι΄ Ο Κύριος ευλογεί τα παιδιά Ο πλούσιος νέος και το εμπόδιο του πλούτου Ο Κύριος προλέγει για τρίτη φορά το Πάθος και την Ανάστασή Του Ο Ιάκωβος και ο Ιωάννης ζητούν πρωτεία Ο Κύριος ομιλεί για την ταπείνωση και τη διακονία Θεραπεία του τυφλού της Ιεριχούς (Βαρτιμαίου) Η θριαμβευτική είσοδος του Κυρίου στα Ιεροσόλυμα ια΄ Η ξεραμένη συκιά Ο Κύριος διώχνει τους εμπόρους απ’ το Ναό Η δύναμη της πίστης Ερωτήσεις των Ιουδαίων για την εξουσία του Κυρίου Η παραβολή των κακών γεωργών του αμπελώνα ιβ΄ Ο φόρος του Καίσαρα και ο Θεός Απάντηση στους Σαδδουκαίους για την ανάσταση Η εντολή της αγάπης Ο Χριστός ο Υιός του Δαβίδ είναι Θεός «Μακριά από τους Γραμματείς» Το δίλεπτο της χήρας Προφητεία του Κυρίου για την καταστροφή των Ιεροσολύμων ιγ΄ Η δευτέρα παρουσία του Κυρίου Η συνομωσία κατά του Ιησού ιδ΄ Το μύρο της Βηθανίας Η προδοσία του Ιούδα Ο μυστικός δείπνος Η προτύπωση της Θείας Ευχαριστίας Ο Ιησούς προλέγει την άρνηση των μαθητών Ο Ιησούς στη Γεθσημανή Η εκτέλεση της προδοσίας του Ιούδα Η σύλληψη του Ιησού Ο Ιησούς «δικάζεται» από τους αρχιερείς Η άρνηση του Πέτρου Ο Κύριος μπροστά στον Πιλάτο ιε΄ Οι Ρωμαίοι στρατιώτες εμπαίζουν και βασανίζουν τον Κύριο Η σταύρωση του Κυρίου Ο θάνατος του Κυρίου Η μαρτυρία του εκατόνταρχου Οι γυναίκες κοντά στο Σταυρό Η ταφή του Κυρίου Οι μυροφόρες γυναίκες στον Τάφο του Κυρίου ιστ΄ Το αναστάσιμο μήνυμα του αγγέλου Η Μαρία Μαγδαληνή μεταδίδει το μήνυμα στους μαθητές Εμφανίσεις του αναστάντος Χριστού στους μαθητές Τελευταίες εντολές του Κυρίου στους μαθητές Η Ανάληψη του Κυρίου στ. 64. 69. 15-18 στ. 63. 87. 80. 92. 93. 70. 27-33 στ. 30-32 στ. 15-18 στ.12-14. 82. 75.19-21 στ. 33-37 στ. 47-52 στ. 43-46 στ. 54.33-38 στ. 84. 77. 91. 18-27 στ. 49. 42-45 στ. 81.153 Κων. 89. 1-11 στ. 12-14 στ. 71. 39 στ. 66. 60. 62. 28-34 στ. 85. 16-19 στ. 50. 67. 78. 19-20 10.53-65 στ. 10-11 στ. 95. 74.42-47 στ. 1-4 στ. 9-11 στ.

22. «Υπόμνημα εις το κατά Μάρκον ευαγγέλιον» Π. 5. «Εγκυκλοπαιδικό λεξικό της Α.24 . 3. «Λεξικόν των Γραφών» Γ. Σταματάκου «Φοίνιξ» 1972 . Κολιτσάρα «Ζωή» 17 η έκδοση 1992 7. Βέλα. Θ.ερμηνευτική απόδοση » Ι. «Οι βίοι των Αγίων» Μ.Ιωάννου Χρυσοστόμου Migne 55-57 . Ε. Τρεμπέλας «Σωτήρ» 3η έκδοση 1983 8. Γ. 2.Ευσέβιος Καισαρείας Migne 20. «Novum Testamentum Graece» Nestle – Aland Έκδοση 1979 Deutche Bibelstiftung 10.154 Κων. Θ. Βέλα «Αποστολική Διακονία» β΄ έκδοση 1984 17. Γαλανού αποστολική Διακονία 4 τόμοι γ΄ έκδοση 1998 15. Τρεμπέλας . Οικονόμου Το Κατά Μαρκον Ευαγγέλιον Υπόμνημα – σημειωσεις . «Η Καινή Διαθήκη» Ε.«Σωτήρ» 35η έκδοση 1993 6.Ν. «Ταμείον Καινής Διαθήκης» Erasmus Schmidt «Αστήρ» 1990 11. Βασιλειάδη «Σωτήρ» 1996 16.. Κωνσταντίνου «Γρηγόρη» 1973 12. «Εβραϊκή Αρχαιολογία» Β. «Βιβλιοθήκη Ελλήνων Πατέρων και Εκκλησιαστικών Συγγραφέων » ΒΕΠΕΣ τόμοι 1-4 Αποστολική Διακονία 1955 19. Κονιδάρη «Αποστολική Διακονία» 3η έκδοση 1992 9. . Κολιτσάρα «Ζωή» 1975 13. 4. Καραβιδόπουλου «Πουρνάρα» 1983 18. Α. «Αρχαιολογία και Αγία Γραφή» Ν.Ωριγένους Migne 11-14 «Η Αγία Γραφή» (Ο΄) Εκδόσεις «Ζωή» 12η έκδοση 1991 «Η Καινή Διαθήκη μετά συντόμου ερμηνείας » Π. Ν. Αντωνιάδου. «Ο Μέγας Συναξαριστής της Ορθοδόξου Εκκλησίας» 12 τόμοι 6η έκδοση 2000 Αθήνα 14. Γραφής» Ι. «Λεξικό της αρχαίας ελληνικής γλώσσης» Ι.«Η Καινή Διαθήκη – κείμενο . «Εισαγωγή στην Καινή Διαθήκη» Ι. . Α.Λεξικό 1. Αλιβιζάτου.