-

~-

...... YJ:J:EAJ: Ε YTHI~ Ι ΙΩΤΙΚΗ·
ϋψιλον Ι 818Aia

ΑΘΗΝΑ,

1990

Στήv Ίουλίτα

.

ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ .

\Ιc. ''Αν δέν είχα κάτι τό πολύ 9 .σβησμε~ες ν~.Ινς. ~Q.ς ΥΝ είναι ·ι//.'ς. ς. Δέν σιμώνει ~ανένας.Α' ΥΤ Α ΠΟΥ ΜΙ APf!I!(J ""-η?Q.ς.\)<. γuνα'Lκεςτης άμιλησιας κα( τοϋ κοντοϋ χιτώνα πού φυλάγουν τό κουτί μέ τά οιαμαντικά τοϋ ώκεανοίί. Δέν σιμώνει κανένας. Ι X~όν\α "Cώ9α πε?νάω τίς ώρες tlou σuντροφιά μΙ κάτι μεγάλες μισO.~~~b\l-'f\ ~'t\~ ~b.~~~&. ~?~~~\.9\'ς.t~~ \'l~~~\\ \~~\\\ ~ σπάστηκαν.1.{~ (10Vtifti μου.λQ.

Τόσο μακριά βρίσκομαι άπό τά πράγματα. ή μοναξιά. Μ' ϊφαγε.άλίμονο. 'Αλήθεια. Καί τά χρόνια περνούν. οέν εχω ίΟέαν. τίς καρένες των κα'ίκιων ό άρμόβοuρκος.δυνατό καί άθωο συνάμα νά μέ συντηρεί. στή Χιλή.» . σχι τά πρωτότυπα) οπως κι οΙ διωωμάνσεκ του δολαρίου. στήν Καμπότζη. τόσο κοντά στό κρuφό τοuς καρδιοχτύπι. πού διαστρέφει συνειδήσει. πού μόλις καταφέρω κάτι καθαρό μου τό μαγαρίζει: έμένα' πού καί τό πιό ταπεινό πράγμα έάν τ' άγαπω. τό Ι'Οιοτρελός. θά 'χα πεθάνει της πείνας. στό 'Ιράν. Ξυπνάω τίς νόχτες άνήσuχος γιά κάποιαν άπόχρωση του μώβ. ποτέ μοu ομως γιά τό τί μπορεϊ νά γίνεται στά έμπορεΤατης 'Αγορας. δέν καταβάλλεται ό άτιμος μέ τίποτα. Τόν άλλον έννοω.οί χρuσές σταλαγματιέ. 10 . τ' δνεφεύομαι νά φτάνει τήν τελειότητα ένός . δπω. 'Ανήκει σέ ολοuς μα. κιονοκρανοu. 'Ακοόω πώς εχοuν πάντα μεγάλη πέραση τά δώφυα κι οΙ αναστεναγμοί (τ' άντίγραφα. ό πληθωρισμότ.ετοιμος γιά μάχη. οΙ μέντες καί οΙ λοu'('ζεςπού εύδωα- μοϋν στόν έξώστη μου. λάμποντας στά ματοτσίνορα . οΙ σuναλλαγές των κομμάτων . Στά έβδομήντα τρία του ό Γάλβας άσποϋσε τά στρατεύματά του κι έγώ έξακολοuθοϋσ« νά βγαίνω άπό τά κόματα μέ τή γνώριμη έκείνη κομμάρα στά γόνατα πού φέρνει ή αντίσταση του νερου . τόν «ίοιωτικης χρήσεω. δπω. Δέν μιλω γι' αύτόν πού βάζει φωτιές τήν Ι'Οιαστιγμή στόν Λίβανο η στήν 'Αγκόλα. αύτός καί τόν εχοuμε προυαστεϊ οιά βίου. Μόνο πού δ οικός μοu ό Νέρων.

στί.Ποιό. τό μή θο- λ ο ύμ ε v ο ν . μιά στροφή της κεφαλης. τό μέρος της ζωης τό φαίιιοιι. Πώς καί γιατ] καταφέρνει. πού θά μποροϋσε νά σημαίνει κα( στροφή τοϋ κόσμου όλόκληρου. έπιδόσεις τών αθλητών τ' αναβολικά κα( στόν νοί) τών ποιητών τή γλύκα της ηττας. Γιατί κα( πώς τους πε(θει νά μήν κάνουν μιάν άπλή κ(νηση εστω. νά τό καθιστα σχεδόν αόρατο γιά τους άλλους. είναι λοιπόν αύτός πού χώνει στόν λογισμό τών θρησκευομένων τήν αμφιβολ(α. 11 .

θεους. " . αει . Είναι σάν νά χαράζει μιά δεύτερη μέρα μέσα στήν πρώτη. Μόνο. ανθρωπε... αγρυπνοσν. 'Οπόταν. κομμένο τόν ενα βραχίονα. κρατάει ενα πανέρι μέ λουλούδια καί προχω-'.. Μέ σπασμένετ μύτες. ' που οεν σταματάει επανω σου μονο τρα β' περα. οια σκυφτοί σαν νά κρατανε πετονιές πού 'ναι τά Ι'Οιατά νήματα της ζωης μας. ό κώδικας πού χρησιμοποιώ. μα ειναι πο λλ οι. ' ~. μεγάλων γεγονότων πού δέν ξέρεις αν θά έπισυμβοδν ποτέ. νά συρρικνώνεται. Μ'ζ ουν συλλ ογισμενοι και. ~. να οεεσαι στους θ' ό πληθυσμός της χώρας. 'κείνο πού λίγο πρίν άποπτοϋσε ιδιάζουσα βαρύτητα μέσα στή ζωή σου. Κι αύτά δλα. πρέπει νά πας μακριά. είναι ακριβώς αύτός: ν' αποδεικνύεις κι έσύ μέ τή ζωή σου καί τό εργο σου οτι τά πάντα μπορούν καί πρέπει νά γίνονται χωρίς κανένα λόγο.. ''Η μαλλον: «(ο λόγος πού έπλάσθηκες. χωρίς κανένα λόγο». ρει κατα σενα χωρις να σε φτανει ποτε. τό βλέπει. μέσα σέ μιάν άτμάσφαιρα παραμονή. ~.Στήν ολίγη Έλλάδα πού μας απέμεινε. 'Εάν είναι σωστό. πού γιά νά τό καταλάβεις αύτό. "Ω . Π'οιου. Δυό μέτρα κάτω απ' τή γης η πάνω από τόν πλα"ίνό σου τοίχο τόν γδαρμένο. ακόμη νά κάνεις είναι . εους σου. νά έξαφανίζεται καί νά μήν απομένει στή θέση του παρά μιά κοπέλα πού μόλις έγγίζει τό εδαφος. Τϊ μπορεί νά συμβολίζει μιά τέτοια οπτασία έντελώς αποσπασμένη από τά καθημερινά ένδιαφέροντα.. λέει: «Καλώς έπλάσθηκες. "" .. τό μόνο πού μπορεϊ. 12 . ανθρωπε. . λίγο πράσινο παλαιοθ καφοσ στόν μανδύα η βυσσινί στούς ώμους κι ενα βλέμμα . Νά συντελοϋνται ετσι δπωτ συντελείται όλόκληρη ή δημιουργία». νά έλαφρύνεται. . Σ χεοον οσοι και. ' .

/ / .v · -_'/ ..' ι / .~ 1'. " }' ι Ι' / Ι 1/ ..v-! - V -! )' ..'/ /' f· // / ..

ι·'Ι '..' ι . Ι Ι 1 ff Ι ../ ' Ι f.

Ι· Ι ι / / ι / / .

••..! Ι f ~ j Ι .•••. -~ ..! ---- -.

1. έντούτοιτ. ή μή άκυρώσιμη πραγματικότητα όφείλεται στά χέρια τους πού. ΟΙ συλλέκτριες των κρόκων της Θήρας πο- νασίας. 17 . 'κείνην πού ξέρει ένίοτε νά γίνεται δέκτης έξαιΡετικά σημαντικών καί κατά τρόπο ύπέροχο άκατανοήτων πραγμάτων. έάν μπορεί νά τό πεϊ αύτό κανέ. λ'ιγο πιο" κοκκινο. σάν αότά πού βλέπεις παραπλέοντατ τίς άκτές της Κύθνου Αϋγουστο μήνα.άθα- Ε ΡΧΟΜΑΙ ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ. καστανά. Νά γιατί εόγνωμονω τοός ζωγράφους. προσφέρει νά τήν μετασχηματίζουν καί νά της δίνουν εναν άέρα . Λίγο ~ t: ' . αλλους μιά κάτοψη τοϋ κόσμου πλησιέστερη πρός τήν πραγματική. Μιά ευτυχία των ματιών. ή δρισταή. κι άπό κοντά. 'Η σταθερή.νας. άφοϋ ή φύση γίνεται μελετητή ταυτόχρονα κι άπ' δλες τίς μεριές. άποσποϋν τήν αι'σθηση άπό τό άνταείμενο πού τήν προκαλεί. 'θ'" οετιοτερα. άπό πετρώματα σκοϋρα. πού είναι καί της άκοης καί της άφης καί τοϋ νοϋ.μή φοβόμαστε τόν δρο . Γιά τήν εύγνωμοσύνη πού δείχνουν κι έκείνοι απέναντι στήν uλη καί στί. οί Μυροφόρες. ώραίες μές στά τριανταφυλλιά τους καί τή χρυσή των άγγέλων άντανώελαση. Γέμισα καθ' όδόν χώμα κιτρινωπό. είναι αλήθεια. κοκκινωπό. παγαιμένες μέ τόν ανεμο τόν βόρειο. λ'ιγο πιο" κιτρινο. ραβδώσει. μπλέ καί μώβ. λ'ιγο φη λ'οτερα. μετατοπίζοντας πολλές φορές κάτι έλάχιστο.Β' ρεύονται πλάι μου. τήν χειρίζονται κατά διαφορεταό τρόπο κι άποκαλύπτουν σέ μας τού. Πού. ώσπου τελικά ν' άφομοιωθεϊ άπό τή δεότερή μας ύπόσταση. δυνατότητες πού τού. κι ευ υς να: το φωτάκι άνάβει στόν Παράδεισο των κατανοούντων.

συμβαίνει τό φωτώα αίιτό νά σου άνάβει χωρί. φορέας ένός σχήματος πού θά μπορούσε νά χαρακτηρισθεί ώς όξύμωρο. Καί παραμένει. μέ τήν πείρα καί μέ τή γνώση. νά καταλαβε« δτι δέν ησουν έσύ άλλά τό έπίμαχο θέμα. μέ τήν αίσθηση του λαθραίου μές στόν Παράδεισο. 18 . τίποτε νά τό δικαιολογεί' μήτε ή παιδεία σου μήτε OL εμφυτες ροπές σου.Κάποτε. εως δτου μιά μέρα σου δοθεί. εΤναι ή άλήθεια.

'Αλλ' άργότερα. πού εφτασα στό σημεϊο νά δνειρεύομαι 19 .Είναι αύτά πού μοί) συνέβη μΙ τόν Κυβισμό στα χρόνια της πρώτη. 'Όχι κάν στήν περίοδο τή σύντομη δπου είχα πρός στιγμήν ψαύσει τόν ίστοραό ύλισμά καΙ τήν είιχΙρειά του νά έρμηνεύει τά πάντα. θά 'τανε πιό φυσαό. δταν μΙ τόν Ι'Οιοφανατισμό είχα βρεθεΤ στούς άντίποοες καί ή μή χαρισταή άντLληψη της ζωης μΙ άπωθοϋσε τόσο. μου νεάτητατ.

.

.ι στή θέση ένός άπλου προσχήματος. τή δομή του καί τή συνάρτησή του μέ κάτι. γιά νά μήν πω &νεβεί. άλλά σαν μύστη. . λοιπόν.τί περίεργο . άλλά έξίσοΙ) όποταγμένο σέ μιάν άφανή γεωμετρία. " _ . ΚαΙ τήν ϋλη. (Η εννοια της παραστατυωτητατ. νά μου άνάβει τό φωτώα μία Σχολή καταχωρημένη άπό τούς Ιστορικούς στά μητρώα του πλέον ακρατοΙ) ματεριαλισμοϋ. Είχε στήν ούσία έξοuδετερώσει τό «μοντέλο» η αν τό προτιμά κανείς. Δεσποινίδες τfjς έξοντώσει μόνον μέ τό εργο του αύτά τήν Φuχογραφία καί τό σκιόφως. Άβινιόν- 21 . επυωαροτητα.γιά ν' άνατρέξοuμε στί. 1 . και να μη συντηρείται παρα μονον απο τη στοιχειοαη έννοια των πραγματων και τη μεταφυσαη τουτ προεκταση. είχε σάν άντιληΦη μετατεθεϊ. τό είχε ύποβιβάσε. απροσδόκητο ίσως. 'Όχι σάν κορφολόγος έπωφελων ίδιοτήτων άλλά σάν όρθοτόμος μορφών καί σχημάτων. _. Καί Ομως. - τη.άκριβως αύτά.πού ζητουσα: τό άντικεΙμενο κεκαθαρμένο άπό τήν άνεκδοτολογική τοΙ) φύση: τό σχημα του. 1 δπου ν& νηστεύει ολοuς τούς καρπούς Ι Ι ". πως ητανε δυνατόν. 'Όχι σάν καταναλωτή. οπως τήν έννοοθσα. μέ τόν Κυβισμό. . αίσθήσεων. Ό Παασσό δέν είχε . Ι ".γιά τόν ανθρωπο μιά καινούρια Σαρακοστή. σ' ενα έπίπεδο παράλληλο μ' έκεΤνο των Αίγuπτίων η των Κρητών του Μίνωα. έπίσης. δπου τό λεγόμενο «μοντέλο» δέν είχε τή σημασία πού του δίνουμε σήμερα. Εϋρισκα στά εργα των ζωγράφων της περιόδου έκείνης .

Ή φιάλη κι οχι ή «φιάλη του Banyuls»· τυπογραφυωί χαρακτηρες του τίτλου μιας εφημερίδας κι οχι τό «Journal» η τό «Ι. Αύτό εΤχε σημασία. 22 . Δήλωναν μιάν απόσπαση άπό τή φιλοδοξία νά δώσει. ετσι δπωτ τό άτενίζει ό νους μέσα στήν κοσμική τάξη.' IndCpendant»· οι ενα τοπίο μέ σπίτια κι οχι τό «τοπίο του Horta de Ebro». Ή λιτότητα καί ό άσκητισμός πού άποπνέανε τά εργα του Braque (προτού φτάσουνε στήν άναλ\)τική τουτ περίοδο) του Juan Gris~ του Leger ~όντοποιοϋσαν κυριολεκτικά ενα ιδανικό μο\). τήν πραγματικότητα της οφθαλμαπάτης καί μιά θέληση νά συλλάβουν τό άντικείμενο στή δομική του άλήθεια.Δέν ενδιέφερε πλέον ή τάδε κιθάρα η τό τάδε τραπέζι άλλά ή κιθάρα. τό τραπέζι κα( οϋτω καθεξης.

•.~ ~~ . Θ' απαντήσω. 'Γί δηλοί ό μόθος. θ' άναρωτηθεϊ κανείς: πρός τί ολ' αιιτά.:2ΙΙτι4Ι . καί πιάνει μέ τήν πρώτη αιιτά πού ό μελετητής χρειάζεται χρόνια γιά νά ξεκαθαρίσει μέσα ταυ καί νά τά κατατάξει. βέβαια... Δεύτερον: δτι ή άγάπη 23 . Πρώτον: έμπιστοσόνη στό φωτάπι: πού παρακάμπτει μέ αλματα τίς έγκεφαλικές διεργασίε.. Κι έδώ..

Καθένας δπω. 'Έτσι εϊναι. νιώθει» έξακολουθεΤνά ίσχύει. ΚαΙ τρίτον: δτι αύτό πού έννοοσσαν OL προπάτορές μας δταν έ. εστω καΙ αν δδηγεΤ μερικές φορές σ' εναν φαΙΥομενικά (έπιμένω στόν δρο) άπαράδεκτο παραλογισμό. ανεται. δ. πως αισ θ' 24 .πρός τήν uλη δέν εχει καμιά σχέση μέ τήν υλιστική άντίληΦη της ζωης.'λεγαν «καθένας δπω. νιώθει.

σου». ό άληθινός της κόσμος. Καί συνεχίζει: «Συλλαμβάνοντας τήν άνθρώπινη φύση σέ κατάσταση μετασχηματιστική. Δίχως τέλος. στήν περίπτωση αότή δέν θά εΤχες τρόπο οϋτε νά τίς άναπαραστήσεκ οϋτε νά ξεχωρίσεις τή μία άπό τήν άλλη' κάτι περισσότερο' δέν θά μπορούσαν αότές φαντασταέ. θά 'λεγες άπό πλαγίαυλο άνεβαίνε. άφοσ διαφορεταά ό καθείς πού διαθέτει αισθήσεις σέ καλή κατάσταση θά μπορούσε νά τίς συλλαμβάνει. Καί ό Quotbodine Shirazi : «ΟΙ φανταστιπέτ μορφές δέν ύπάρχοuν μέσα στή σπέΦη. σμύρνα ύακίνθων κι ύγρή γλόκα Κυμοθόης. άπλώς. λέμε. μέ τήν εννοια δτι τοί) άπίστου εΤναι ή Κόλαση. δχι μιά ξένη πραγματικότητα συμπαγή. πού αντιτίθεται στόν κόσμο' άφοσ οντας ό Παράδεισότ της εΤναι ό κόσμος της. δπω. η μώβ μέ καλύπτουν άπό τό 'να Ό Shaykh Ahmad Ashisi λέει δτι ό Παράδεισοτ τοϋ πιστοί) γνωστυωϋ εΤναι τό ΙΌιο του τό σώμα. μορφές . Κι δταν λέω «εγώ» εννοώ τόν άτέρμονα μετέπειτά μοu.ν' αποτελέσουν άντικείμενο οι 25 . άλλά μιά διαφάvεια η άλλιώς άμεση παρουσία του εαυτου t _ σου στοv εαυτο / t . Οϋτε πάλι μέσα στήν πραγματικότητα. τήν καθιστας άξια νά γίνεται κάτι περισσότερο άπό.Γ' ΕΙΝΑΙ λάζιες ΦΟΡΕΣ ΠΟΥ ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ βάρκα σέ κηπο. Δηλαδή. 'ΑχνΙς γάζες γα- μέρος ενώ τό άλλο μου άκόμη άναδίνει αρμη αιώνων. άφοσ κάτι μεγαλύτερο δέν μπορεί ν' άποτυπωθεΤ σέ κάτι μικρότερο. οργανο μιας ύπωαιμενυωτητα. Αότή ή βάρκα εΤμαιεγώ. Άλλά οϋτε πάλι άποτελοϋ» καθαρό μή-είναι άφοu.

κινήσεις. καθώς κα( δλων δσων αύτά συνεπάγονται: στάσειτ. Πρόκειται γιά εναν κόσμο. θά πρέπει νά ύπάρχουν σέ μιά διαφορετιπή περιοχή.κρίσεων διαφορεταών. ΟΠΟι) ένuπάρχει τό σύνολο τών πιθανών μορφών κα( σχημάτων. χωρίς ν' άποτελοϋν μέρος ένός δλου η νά ΙΙπόκεινται σέ κάποιοΙ) ειδου. κα( όχι μόνονο άλλά προσέτι θά πρέπει νά ύπάρχουν άφ' έαυτών. θά μποροϋσε νά πεϊ κανε(ς. δέν κατουωεδρεύουν μήτε στόν νου μήτε σέ κανέναν άλλο σuγκεκρψένο χώρο.άμεσο μεταξό αίσθήσεων κα( νοημάτων. σ' εναν κόσμο -έvδ. άλλο(ωση». έφ' δσον ύπάρχουν πραγματικά κι έντοό- τοι. αίωροόμενες. Κατά συνέπεια. 26 . σγκων κα( διαστάσεων. μετασχηματισμού.

(Ωραία. τότε πού τοί) 'παιρναν τοϋ άνθρώπου τή μιλιά οί ξωθιές. ή καρέκλα πετοϋσε καί ή θάλασσα πατιόταν. Ρωτάω. «Μά είναι πλάσμα της φαντασία. Μ' αλλα λόγια. (ο ροφός άνέβ~ινε τό ρεϋμα των φυλλωμάτων κι ολοι οί δαίμονες των άγροκηπίων βομβίζοντας περιβάλλοντα» τό ίμάτιο τοϋ (Αγίου. Σήμερα κιοτεύει καί συντηρείται μέ τή μασημένη τροφή των μέσων μαζικης ένημέρωσης . αυτός μιλοϋσε. δταν ύπηρχαν άκόμη ανθρωπOL πού δέν είχαν κλεισθεί στό κλουβί των αίτίων καί των αίτιατών. 'Ένα βόδι μας βλέπει 11μας φαντά- 27 .ποuθε νά περάσει ό αγγελος. Κι έκείνη τίνος πλάσμα είναι. σου» Φιθυρίζουνε δειλά μερικοί.Έκατοντάδες χρόνια πρίν.

.

Στίς Σημειώσεις του ό Braque εςομολογεΤταL γLά νά κινήσει ζωγραφLκά τό ενΟLαφέροντου ενα όποιοδήποτε άν- ση ταείμενο είναι άνάγκη προηγουμένως ν' άποςενωθεΤ &~ό τήν χρηστική του ίδιότητα. Καλά νά 'ναι λοιπόν. πού ύπερβαίνει τό άρχαό ύπόδειγμα. πού αίτεϊται τήν πλήρη απόσπαση καί άνάπτυςή της ως τό άπίθανο. άπό τό μέρος τό ΟLκόμου.ζεται. (Η φυσαή όμορφιά καταΠLέζεLτή νοητική. όφείλεται στά uλLκά η στήν απόσπαση άπό αότά μLας παράσταση. 29 . του καθενός μας ή ίΟLωΤLκή όδός πού βγάζεL σ' ενα «παντού» πού εΤναLτων αλλ ων τό «πουθενά». εςομολογουμαι δτι μπροστά σ' ενα ώραΤο τοπίο δέν θά μπορούσα νά γράφω τίποτε. (Η όμορφLάτης τέχνη. άπό τήν αποφη αύτή. Κι εγώ.

ΔΙ ΗΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ κόβει μέσ' άπ' τόν χρόνο. ή ίδ~ωτική του όΟός. αν δέν είσα~ ληξίαρχος. τίς λψνουλες. άπλως. νά είνα~ έρωτευμένοι.ωμένες τίς αίσθήσει. μέ άποτέλεσμα ό Φuχ~σμός τουτ νά δέχεται καί ν' άποταμιεύει έγχαρά- 30 . σέ ύπηρεταό έπίπεδο. μόνον δταν συμβεί μία η δύο φορές στή ζωή του. καί δή σέ κατάσταση ώμή. ό ίσόβ~oς έγκλε~σμός στήν κιβωτό της' Ανάγκης. Κι οί ύπόλοιποι ποτέ. Μερυωί. σου είναι αχρηστα. πού ηξερες. μLά κuανή διαφάνεια. νά εχοuν πάρει κάν εΙΌηση τί τούς συνέβη. φτάνουν άπό τήν αποΦη της συνειδητοποίηση. των δρωμένων στόν ΙΌιο βαθμό πού φτάνε. Κάποτε συμβαίνει καί νά προλαβαίνεκ τά πράγματα στήν παιδαή του. Βγάνοuν συμφέρον. Eίνα~ μ~ά άγΡOLκία μεγάλη μέ δ~πλές πέΤΡLνες σκάλες σάν έκείνη του Πούσκιν στήν Κριμαία. άπό τήν πυρωμένη γης η τό πρωινό πέλαγος έπενεργοϋν έπάνω τουτ. ΆντιλαμβάνεσαL πόσο λίγη σημασία εχε~ ό χρόνος. Είναι αυτοί πού άποχωροϋν μιά μέρα άπό τή ζωή χωρί. τό σπίτι σου δέν είνα~ άΚΡLβως έκεΤνο σου άπό τήν Κωνσταντινούπολη. μέ καθηλ. 'Εδώ κι ενας άμπελοuργός η ενας Φαράς. Είναι άνοιχτή γ~ά τόν καθένα μα. Eίνα~ κρίμας αύτά. Καί ομως τήν άκολοuθουν έλάχιστοι. Καί νά 'φτα~γ~νoν ή ε'λλε~Φη πα~δείας. Κι ή φρόνηση της έλαίας άπό κοντά. Καί είναι κρίμας. καί ό ποιητής. λίγην ευφράδεLα νερων. Τ' αλλα. πας πιό γρήγορα σπίτι Καί πάλι. ήλLκία: τό αυλ~δάκ~. Μuριάδες άνεπαίσθητες δονήσει. όξuγόνο δέν βγανουν. Παράδειγμα στήν τύχη φέρνω. τή λεμονίτσα. έάν είνα~ αυθ~τ~κoί. μ~άν άντανάκλαση. Καί ρίχνε~ς τήν καθετή σου μέσα στά γεγονότα γ~ά ν' άνασύρεLς. τό κοuζ~νάκ~.

άγόμναστες καί τόν ψυχικό σου κόσμο έκτεθειμένο σέ συμβάντα έπιφανεία. Κάτι άλλο λοιπόν συμβαίνει' πού σφραγίζει τήν Φυχή καί σ' έμποδίζει νά πάρει. μεϊον τή διαφορά της 31 . 'Ή παραμένεις μέ τίς πέντε σου αίσθήσει.( ξεις ανώνυμα θε'ίκές. όπόταν. πού άπλως καταγράφεις. θέση άπένανττ στό δίλημμα πού δέν επαΦε ποτέ νά θέτει μέ τόν πιό άπλό τρόπο ή ζωή καί στό πρακτικό καί στό θεωρητικό έπίπεδο.

κρατώντας στά δόντια τους θηράματα της Ι'δLας σπουδαιότητα. τοποθετεϊσαι στήν Ι'δLα παράλληλο μέ τά λα'ίκά τραγοόΟL~' άναι γνώσματα των έβδομαδιαίων περιοδαών: 11αποδέχεσαι.μπειρία.ξαπολόσεL.ποιότητατ. άφ' ένός καί άφ' έτέρου.ΠLΟLώκοντας v' άνασυνθέσεις τό φαινόμενο της ζωης βάσει των στοιχείων πού σοϋ προσκομίζουν. μ' αότά πού κατά καφοός εχουν ε. ενα λαγωνLκό. όπόταν θέτεLς υπό άμφLσβήτηση τά ε. 32 . ε. μέ μLά βαθLά τομή στήν πραγματαάτητα. ε.ΠLτόχεLνά «χτυπήσουν» OLθρησκεΤες. τήν ϋπαρξη μυστηρίου. δπω. κατ' άρχήν. ή άποδεσμευμένη άπό κάθε πρωεατάληφη σκέΦη. ο] άσκημένες.ξαγόμενα κάθε πρωτοβάθμια. καί είσχωρεϊ. τίς βλέπε« νά έπιστρέφουν άπό τά πεδία δπου τίς εΤχες ε. αLσθήσεLς πού ε.νίοτε αν εΤσαLτυχερά.

ηχοuς. στα μάτια. Καί τό πολύ . όδό. καί τόν Θεόφιλο. δπω. ύπό τόν δρο της ύΦηλης ποιότητατ. λ'εω σχετ λ ιαστυω. δέν τελειώνει. στού. στϊ. στά χείλη. 'Έτσι. Δέος. (Η ζωή μένει καί 33 . ή ανθρωπότητα παράγει πολύ αίσθημα καί όλίγο πνεύμα. ναί' αν οχι καί απορία: πώς γίνεται. 'Από 'κεΤ μιλάει ό κόσμος. ναί. πώς είναι δυνατόν ενας ανθρωπος τόσο από τή φύση του ύπό. μοναδικό μας κριτήριο απέναντι σέ κάθε δημιούργημα εφτασε νά 'ναι ή «συγκίνηση» καί μό- νον. μέ τό νά θολώνει τά μάτια (καί τόν νου) γίνεται ή αίτία πού συγχέουμε στήν τέχνη τήν όμιλία σέ πρώτο πρόσωπο μέ τήν Ιδιωτική περίπτωση του δημιουργού. Μυρίζει ερωτα ή έκκλησία. Καί τό δώφυ. Πιό καλά θάλ- λουν τά λουλούδια στόν 'Επιτάφιο. τά ζητα ή Φuχή μας καί δπως δλες οί πιθανότητετ δείχνουν δτι θά μποροϋσαν νά είναι. νά φτάνει σ' ενα τέτοιο ύπέρ. λα"Lκές Βαϊφόρου. δέν θuμαμαι ποτέ νά δοκίμασα σuγκίνηση απέναντι στόν Παρθενώνα η τήν 'Ιλιάδα. Φηφιδογραφίες της Ραβέννας η τόν Σολωμό. θά θέλαμε νά είναι.Δuστuχώς. Προσωπικά. στήν Παραπορτιανή καί τό Ρόδον τό 'Αμάραντον. καί συσσωρεύεται σέ τόσο μεγάλες ποσότητε.: το λ'εω με λ'υπη. δπω. στα ρουθούνια. 'Ε πει δ'η το. παρατηροϋμε καί σέ πιό μικρή κλίμακα: στ' ιXpxιx"LxιX είδώλια καί τόν 'Αρχίλοχο. Δόνηση. τό πιό ίερό πράγμα. π v ε Gμ α πού γιά νά τό είσδεχθείς πρέπει νά κάνεις αλμα πάνω από τή συγκίνηση. τρωει το. 'Εδώ. 'Αλλά τό ΙΌιο. στή γλώσσα. πού καταντδ ν' αποκλείει κάθε προσέγγιση πρός τό Οόσιώδες. Δ'εν το. λ'ιγο. στά δάχτυλα. 'Από 'κεΤ βρίσκεις τήν ίδιωταή σοι. μέ τόση ακρίβεια πού νά ύποαούουν καί νά μας παραδίδονται τά στοιχεία του κόσμοι. στί. Είναι δμως ετσι. Αύτά είναι τό σωστό. Νά εύθειάσει η νά καμπυλώσει τίς γραμμές στό μάρμαρο. " . πο λ'υ σπαταλιέτα. Καί νά 'χεις τήν Φuχή σοι.

' * * * Φώς άπό χαλαζία κυανόν της Παρθένου. Καί τά λάθη μας νά τά βάζουμε " 'λ κι αυτα στον ογαριασμο.Ε' ΕΜΠΡΟΣ ΛΟΙΠΟΝ μιά στιγμή ας παίξουμε δ. * * * ί Ή κολυμπήθρα μώβ. 34 . Οστρακα.τι μας κατέβει άπό τόν γιά νου: ζάρια. κουδούνια. * * * Δυνάμεις πολλών 'ίππων σέ κάτι σταλτό της όμορφιας κιόλας φευγάτο. πλόες. Τό άγγελούδι. * * * Δειλινό μέ σύννεφα ετσι δπωτ τ' αποτυπώνει της όρτανσίας ή άκοή. άγάπες. Ό χαμένος Κήρυκας.

35 . καραμέλλες κανέλας μέ ξυλάκι. βότσαλα των Σπετσών. περιστερογουργουρίσματα. * * * Διάφορα μυστικά στό πανέρι: άρρεβωνιάσματα.( Τίμιο ξόλο άπό τή «Φτερωτή» στά μπλάβα.

.νέτικο. μέ σέ κι οUτε.Κορίτσι βε. ( * * * Σωτήρ φε. * * * "Οπως βυθίζετα. * * * Κι οUτε. μω β στ . μ' ολο τόν κόσμο. μπ λ'ε. μέ μέ κι οUτε. * * * "Ως τά πέρατα τοσ μικροσ μικροσ μου καημοσ πό 'χει της γης τό φάρδος. * * * 'Η Θ ' Φυτω. τό σεντόνι μές στά μεσάνυχτα κι απομένουν Φηλά οί όροσε.ς μέ τό ΦαλΙδι. ••εα 36 . * * * Βάρκα πράσινη άπό κούνια ξuπνή κι ε. ..Uχαρις.ρέοικος έξ ένστίκτου μέ τήν lanterne magique του.άσπρα.ιρές κομμένε.

* * * Είπαν σε η 'Ανθοθσα η Σελαμένα.Βάρκα δεμένη μαζί μου διά βίου μέ τά δεσμά του κήπου. 37 .

* * * <Ένεκα ό καιρός.Μεταξωτό Φυχης φερμένο από τή Δαμασκό ή τήν Κωνσταντινούπολη. ι ι ι ~ ι ι ι ...εος ~ ι Ι ( 38 . * * * Τ ά χίλια σώματα του ανέμου και τό ενα του ανθρώπου. * * * 'Αέρας αζαλέας μ' ανδρικό φέγγος καί ή πρόσοφη δλη μ' άπαλά ύδροχρώματα. τα μπ λ ε σου τα ξιοευουν κι ο Θ ι οεν βλ επει τον θανατο. * * * ( Τέως θάλασσα μέ φακιόλι καί ράντιστρο ήχων. * * * "Ω Σ ελ αμενα.

.

ΣΤ'

ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΜΕΙΔΙΟΥΝ καΙ οΙ ποιητέ; διανοοϋνται. ·Οχι. Χρειάζεται κάτι αλλο. "Ισω; ή άφέλεια. Μάλλον Τι άφέλεια χα{ Τι χάρις μαζΙ
'Εάν μας χτυπούν, νά βγάζοuμε ηχο καθαρό. Καί νά προτείνουμε μιά ζωή πού, γιά νά σταθεί, νά μήν εχει άνάγκη άπό ύποσημειώσεκ. Είναι καιρός, θά τό ξαναπώ, ή παλιά μας έκείνη γνώριμη Άμαδρυάςάκόμη καί μέσ' άπό τούς ήλεκτρονικούς όπολογιστές νά ξαναβρεί τό δέντρο της. Νά μπεϊ πάλι μπροστά ό μηχανισμός μιας άτελεύτητης είκονογραφίας. Καί νά δοκιμάσουμε καταπρόσωπο τόν άέρα μιας έλεuθερίας διόλου δμοιας μ' έκείνην πού' κατοχυρώνουν τά δημοκρατικά μα; Συντάγματα.

ΟΙ

,

'Η έλλειπτικότητα στήν εκφραση καί τό αυθαίρετο στή σκέΦη εχοντας άπό καιρό άποκτήσει τίτλου; νομψ.ότητας, οί τομές πού έπtχεφουν, έπtτρέπουν στό μάτt νά μήν πτοείται πλέον άπό τά παραδομένα σχήματα. 'Ο πιό άνερυθρίαστα ειλικρινής γίνεται καί ό πιό άποτελεσματαά καινοτόμος. Κλωσάμεδλοι μα; μιά μικρούλα ίδιαιτερότητα πού αν δέν κάνοuμε τό παν ωστε ό όποΦήφιος νεοσσά; νά σπάσει τό τσόφλι ΤΟι) καί νά πεταχτεί εξω, πάμε χαμένοι. Στούς έκατό ζωγράφοuς όγδόντα

οι

πνίγονται μέσα στούς αλλοuς είκοσι, μόνο καί μόνο έπειδή δέν έπέτuχαν 11δέν μπόρεσαν έγκαίρως νά καταθέσουν τήν βαπτιστική του; σφραγίδα. ΟΙ ναυτες του Τσαρούχη, τά όμηρικά άκρογιάλια καΙ 'Αριάδνες του Στέρη, τά κορίτσια του Μόραλη κι σuκιές του Νικολάοu, οΙ ποδηλάτες του Φασιανοϋ, πρωτίστω; μας έλκύοuν

οι

οι

γιά τήν όΦηλή του; ζωγραφική ποιότητα. Τό σωστό σωστό. 'Άλλωστε αυτό είναι μιά προϋπόθεση γιά κάθε τέχνη, χωρίς έξαίρεση. Δεuτερεuόντως δμως - ας τ'

40

,ι/
(
,

/1

/f
Ι
\

\
,
ι

"Ι

\ \

j

{
Ι
Ι
f

\ ! ~ί

Ι

\Ι

\ι

\l~

Ι !
Ι
' i

Ι

Ι

ι

) Ι
i

ι Ι
f .ί

ι

Ι

Ι
,!

Ι ,:
{;
:'

Jι

/

f

;'

~

b

ι Ι / .

\ \. ! ! ~ .

είναι κι εκείνη μέ τόν τρόπο της. μιά πραγματικότητα πού δέν θά ύπηρχε.ρικοσ του. νά όδηγεϊτα: στόν ύπερθετυω της βαθμό μέσα μας. δπω. θέμα· πuρήνας μύθου. Χώρια δτι αποτελεί καί μιά δεύτερη άφετηρία γιά νά ελέγξεις καί νά εκτιμήσεις τίς αποκλίσεις σου. χωρίς ν' αλλάξει ταυτότητα.όμολογήσουμε . χωρίς αυτούς.μας γοητεύουν επειδή τραβοϋν τό κοuρτινάκι σέ κάποια μυσταή γωνιά της φuχης τοuς. ό πεζογράφος τοσ Μολιέρου. Δηλαδή. Παροαολουθοϋμε τόν θίασο τοϋ εσωτε.: δσο είναι δυνατόν βέβαια νά τό άποχωρίσει κανείς από τή λεγόμενη τεχνοτροπία τοϋ καλλιτέχνη. περίπτωση νά καταλάβει ποτέ θέση στή συνείδησή μας καί ν' αρχίσει νά γίνεται μόθος. 45 . 'Έκπληκτοι μένουμε μερικές φορές σέ μιά τέτοια δυνατότητα πού αγνοούσαμε δτι διαθέτουμε. τίς ροπές σου. 'Ακόμα καί ή παρουσία μιας γεωμετρικης καθαρότητας άπλως η αντιθέτως ένός παραμορφωτυωϋ παροξυσμοσ στά εργα τ' άνευωνικά. Νά λοιπόν πού εκείνο τό περιφρονητέο «τί μας ίστοροϋνε οί ζωγράφοι» ζητάεινά έπανεγγραφεϊ στίς αξιολογήσεις μα. ν' αρχίσει κάποια συγκεκριμένη πτυχή της φuχης τοϋ διπλανοσ μας πού αγνοούσαμε ν' αποσπάται από τά συμφραζόμενά της καί. κόσμου νά μας «παίζει πραγματικότητα».

Συχνά εχω άναρωτηθεΤ. γοητεύομαι από τό τελικό άποτέλεσμα. γιά νά φέρω ενα προσωπικό παράδειγμα. σέ μιάν έποχή πού ή φόρμα είχε ύποχωρήσει μπροστά στί. 46 . χρωματος.τά λεγόμενα «στίγματα». δονήσει. -" . γιά ποιόν λόγο ένώ βρίσκω Φυχρόν τόν Seurat κι οϋτε συμπαθώ . του . Νά 'ναι ή ύπόκωφη γεωμετρία του. . που μου ενευε παταφαταα.άπεναντίας .

χωρίς νά ξέρω γιατί. .'λειπαν έκείνα τ' άρχιτεκτο- νικά στό βάθος 11τά μυστηριοαά βλέμματα πού πλημμυρίζουν μέ σιωπή τόν χώρο. Μήπως αν έ. Πολύ περισσότερο τό ΠοιμεVΙΧό του Klee άπό τό ΈπιλεΥμέvο τοπίο του της ϊοιας έπίσης χρονιας (1927).Μαλλον. θά μέ άπασχολοϋσε λιγότερο. Σαφώτ προτιμώ τόν Πλυμέvο άέρα του Max Ernst άπό τό ΚυvηΥημέvο Δάσος του της ΙΌιας χρονιας (1969). ΚαΙ στόν Piero della Francesca.

.

. . σωστά XΙXL ακρα προσοχη. ~ενα χωραφLα. να πατησω .. Νά συλλαμβάνω τά πράγματα που συγκρουονταL μέσα μας 11 πιό . ". . .XΙXL oLκαLωμα το . . τό φόβητρο της Ψυχολογία. Μ' ν " ακουω ~ερω XΙXL ονο νά βλέπω. ~. ι . τα μηνύματα που εππεμπονται απο την κρουση με των μυστικών της ζωης έπάνω στήν Φυχή μας. Δέν εχω τή διάθεση . . . .'1::' μέ σταματά."Ομωτ έοω. 1::' . " ".

καί όρθογωνίζον ύπωωμαίνεται κάτω άπ' τ' Άντιληπτά. βλέπουμε σάν ν' άκουμε. 'Επειδή κάτι τό γαιώδε. 'Ακοϋμε σάν νά βλέπουμε. Μ' άόρατα δάχτυλα μας έγγίζει τόν νου ό εξω κόσμος. 'Αδειάζουν τ' αντικείμενα κι απομένουν 50 . κάνει τόν ύποβολέα.Ζ' ΠΙΕΣ ΧΩΜΑΤιΝΕΣ ΚΑΜΠΑΝΕΣ ~xouv καΙ ποιός γεωμέτρη. τού.

μετέωρη. . Ε. πιό σπάνια. της ϋλης καί της απέραντη. 'Αλ ηθινή ούράνια επικράτεια. μορφολογίας της. λάμπουν μέσα σέ μιά διαφάνεια καθάριου αίθέρος. στό Γυμνάσιο.κεΤνατά σχέδια της 'Γριγωνομετρία. δπου εσκυβα. 'Άλλες φορές πάλι. άπλως. καί άδυνατοϋσα νά τά καταλάβω. μαθητή. διαπερασμένη άπό τίς άχτίδες καί άντιπροσωπευ- ταή.σκέτες γραμμές μέ σοφία χαραγμένες δπω.

Μαζί μέ μιάν Ιλιά. εφτασαν νά γίνουν συντεταγμένες του 'Ελληνισμού. περνώντας από τόν καθαρμό της. το αναποφευπτο της Μ οιρα. τίς ώχρες καί τά μπλέ κοβαλτίου. πάλι στήν αΙσθηση. Καί ή γεύση τοuς. γεύση" Αθω.τό καταλαβαίνω.Θuμίζει Πλάτωνα μιά τέτοια πρόταση. ι ". Τό χωριό τ' δρεινά σέ κάποιο νησί. ως κάτοΙ) άριστερά. γεύση Κρήτης. ' Ετιναι σαν να"βκο εται ο κοσμος στα ουο: απο τη μια. Ιδω η ΙκεΤ. πως γίνεται δέν καταλαβαίνω. ό παπάς ό ερμος μέ δλο δλο γιά Ικκλησίασμα μιά γραϊα καί τρία μικρά παιδιά. - άπό τήν αλλη.ποτέ τό εϋκολο δέν μου ηταν εϋκολο . κοντακίου η κάλβειας ώδης ωσποΙ) άπό τά μεσοδιαστήματα. . άκόμη καί μέ τά χρώματα πού μου άνοίγοuν τήν ορεξη νά τά τρώω λές κι εχω άνάγκη άπό τίς βιταμίνες τοικ. άναδuθεΤ 'Αμφίων των χρωματιστών θαλασσων άναπαρθενευμένοτ ό κόσμος. Άφου Ιγώ τό μόνο πού κάνω είναι νά ξεκινω άπό τήν αισθηση καί νακαταλήγω. Γεύση Σαντορίνης. Σκηνές. Στό παραθυρώα μέ τό σπασμένο τζάμι ό ξεραμένος βασιλαό. «Δι' εόχων των άγίων πατέρων ήμων». τίς συνηχήσεκ καί τίς μεταφορές. οι πλαγιές μέ τίς φuτεΤες άπό κρεμμύδια καί τ' άγριεμένο πέλαγος. Κόσμος αιώνιος άλλ' άδιάπτωτα σέ κατάσταση νεογέννητου. πού γιά νά εxouv ΙπαναληφθεΤ ταυτάσημεξ τόσο πολλές φορές. τό φτωχοοαλησώ«.' εξω. Κάτι πολύ άπλό πού ώστόσο μέ απομονώνει άπό τό κοινό αισθημα καί συχνά μέ κάνει νά προβαίνω σέ ρήσεις κατάλληλες μόνο γιά τούς πολύ εuφuεΤς η τούς τρελούς. ~I " .: (ι . 52 . κι άπ' Ι. τό άλάθητο μιας μαργαρίτας. Ιπιχειρω 1' Τί είναι πιό δύσκολο δέν λέω. πέρα.μέ κάθε μέσο. Τό .

Μέ τήν ευλογία του παλαντζάρω καλUτερα τίς φουρτοσνες τίς δικές μου καί προχωρώ στίς Ιπικίνδυνες περιοχές. Μιά μέσφ τοϋ θανάτου αθανασία. τά υφαλα καί τίς κρυφονεριές. ας είναι καλά ό αγγελός μου ό κατεβασμένος άπό κάποιο τέμπλο. θά 'λεγες τόν είχα κάνει πρίν γεννηθώ ειδική παραγγελία. πληκτρα καί νά παράγει ε ιJ φ ω ν ία· δηλαδή. δπου Ιξακολουθοσν νά τρέχουν τά ί δ ω μ έ vα. θά 'πρεπε νά 'ναι οί κανόνες τοϋ βίου μας. Ιάν ό βαθμός της ποιότητα. στό βάθος. φτάνει στό Ι'διο ιιφηλό σημείο. 53 . μοσ 'ρχονται κάθε τόσο καΙ μέ άνασταίνουν. 'Ανάμεσα στόν Ronsard η τόν Fra Angelico καΙ τόν Mallarme η τόν Juan Gris δέν μεσολαβεί παρά τό σημα τοϋ σταθμάρχη της ευαισθησίας μας. μοναδική του εγνοια κι Ικεινοσ είναι πόσο μέρος θά δώσει στό ενα καί πόσο στό αλλο άπό τά απεφα πού καταπιάστηκε νά παίξει. "Ω. μέ τόν τρόπο του. θεός τοϋ ανέμου συνάμα κι 'Έρως καΙ Γοργόνα. περασμένα μεσάνυχτα μέ άναμμένα τά δυό μου φωτώαα πρόσω ήρέμα. οί άποστάσει. καί η πού όμορφιας.Κάτι τέτοιες φυσηματιέ. καταργούνται. 'Επειδή. θά πρέπει νά σηκώνονται άερώαα πού πάνε κόντρα στό ρεσμα είναι άπλώς πιό ισχυρά δπωτ οί σπηλιάδες καΙ μας έπιστρέφουν παρόμοιες στιγμές ακρας ταπεινωσύνη. Νά χτυπδ. 'Όπου νά εχει τή θέση του καί ό καλλιτέχνης χωρΙς νά αισθάνεται καταπίεση. δικαιοσύνη. δπω. 'Οπόταν. Φαίνεται δτι κάπου μέσα στό διάστημα.

.

ΠΡΟΣΩ ΗΡΕΜΑ .

οί πιό σuγκλονιστικές περιπέτειετ. μοu άπωφίθηπε: «Παρά νά τρέχεις έσύ πίσω άπό τόν κόσμο. Μιά μέρα πού ρωτοϋσα τόν Παασσό πώς ετuχε νά μήν κάνει ποτέ στή ζωή του μεγάλα ταξίδια. κατάφορτη &πό τΙς άμαρτίες παλαιών καΙ νέων δογμάτων.ΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΙΚΉ &νθρωπότητα. αίιτοδίδακτος άσυρματιστή. πού ξέρει σ' αίιτά προπάντων τά «έπιτόπου» ΜΣΑ ση / ταξίδια είναι δυνατόν νά παρουσιαστούν οί πιό άπροσδόκητες. &λλοuς άκοuστικά περασμένα στ' αίιτιά μου. δέν 57 . εχω στήσει τά πενήντα τετραγωνικά μοu καί περιμένω' μέ δύο άόρατα γιά τού.

πού έρωτεύεσαι. Έξαρτατα~ άπό τόν τρόπο πού ζείς.τά λόγια του μ' αγγ~ζαν. έγώ τίς πέντε ήπείροuς τίς εχω μέσα στό άτελιέ μου». Είναι πολύ άπλό. Παρά τήν κάΠΟLαΟLηση. πού έργάζεσα~.είνα~ καλύτερα νά τόν κάνε~ς νά 'ρχεται 'κείνος κοντά σου. Bref. "Εδιναν βαρύτητα δχι τόσο στήν κινηταάτητα τήν ί'O~αδσο στήν Ικανότητα του μυαλοϋ μας νά ύπωαθίσταται σ' αυτήν.». Καί πρίν προλάβω ν' άνοίξω τό στόμα μου. συνέχισε: «Ξέρετε πως. Κι εβαζαν τόν τόνο στή σωστή σuλλαβή δταν γύρω μου άφθονουσαν οΙ άνορθο- .

----/ #J """ '\ _/ .-. χρόνια τώρα.-. ~_.. Καί τί νά πείς γιά κάποιων άλλων τίς καθιερωμένες άπό καιρό καί μεγάλης κυκλοφορίας «αΙσθαντικές στιγμέ.»: 'κείνα τά δειλινά πάνω άπό τό λιμάνι· τόν ζητιάνο που παίζει φυσαρμόνιπα μές στό Φιλόβροχο· τό "---... "Αλλος μέ τό άναποδογύρισμα του εΙκοσιτετραώρου του.. T'~ .. τίς προσπάθειες που εκαναν μερικοί συνάδελφο] μου γιά νά διαφοροποιηθοϋν άπό τους άστούτ.' •••• . παρά μερικές χιλιάδες χιλιό- μετρα καί λίγο συμπιεσμένον άέρα.~---~. "Αλλος μέ τήν άλλο ίωση του παρουσιαστυωϋ αεροπλάνο γιά νά μή συναπωωμίσουν του.... μέ κατανόηση άλλά καί άμηχανία. άπό άεροπλάνο σέ έπιστρέφοντα... 'Αλήθεια. Πολλοί. Παρωωλουθοϋσα.γραφίες.. πηδώντα.. .. ..

ιiν μπορεί νά τό πεϊ αύτό κανένας. Στό σημεϊον δπου τό μόριον της Φuχ~ς μεταβάλλεται πάλι σέ μόριον ϋλης. Θέλει μελτέμι γερό. "Εχει σημασία ή συνέπεια καί όχι μόνον: είναι ή λειτουργία των σuγκοινωνούντων δοχείων πού ένδιαφέρει. τελικά. άλήθεια. έκτός άπό τόν έαυτό σου δέν γίνεται νά παρίσταται αλλος κανείς. σου.μ κοuτσό παιδί στό καλνΤιΡίμι τ~ς φτωχογειτονιά. πού νά 'ρθει μέ τήν εύχή τ~ς Παναγία. κι ισως αύτό νά 'ναι τό ώραϊο. δύο χώροuς μέ τήν ΙΌια εύλογοφάνεια. Τό σκοτάδι δπου του θέτέ-ις αστρο. Κι είναι. <Όλα τά παράγωγα τ~ς μuστικ~ς ηχησης πού συντελείται σέ μιά γραφή νά βρίσπουν τήν άναλογία του. νά βρίσκουν κατ' άντιστοιχίαν τήν έφαρμογή του. άπά τίς πράξεις σου η τίς ένέργειές σου. δέν όπάρχει μάρτυτ. 60 .: ό μακρύς διάδρομος ένός νοσωωμείου μέ τ' άμαξίδια καί τή λεuκή μπέρτα πού χάνεται στό βάθος δλα τοuς τσαλακωμένα καί μέ καθυστερημένη αφιξη δελτάρια πού αμα τά βλέπω νά «βγάνοuν δάxpu» άκόμα. έ. ενας πυρήνας ταυτόσημο. μου' ρχεται ν' άνοίξω τό παράθυρο καί νά καλέσω σέ βοήθεια τόν φίλο μου τόν Βορρέα. καί νά καθαρίσει τόν τόπο άπ' δλων των λογιω τ/ς τοuρκιας καί τ~ς γηραιας Εύρώπης τ' απομεινάρια. τ~ς μαντικ~ς. Ή πραγματικά ποιητική ζωή. στίς πέραν του όρθολογισμου τυχόν ένέργειες καί διασυνδέσει. Τ' άγόρια πού Φέλνουν κι ή έκκλησία. Τό αγνωστο χέρι πού σφίγγει τό χέρι σου. Δέν ύπάρχει άπάντηση. σ' ενα τέτοιου εΙΌοuς πείραμα πού συνίσταται τό μυστυω: νά δημιουργείται καί στόν εξω κόσμο. φανερώνεται. μ' αύτόν πού διαμορφώνεται άπό τίς σuγκινήσεις σου καί τά Ιδανικά σου σέ δσα γράφεις. οί παραπλήσιε. γεννημένο στήν T~νo. <Όλα μαζί κι ενα ενα χωριστά. Νά κυκλοφορεί τό μυστήριο καί στού. στό έπίπεδο των άνθρωπίνων σχέσεων. Τότε λοιπόν τό ζητούμενο. Μέ τέτοιον τρόπο πού άκόμα καί οί σuζεύξεις των λέξεων.

.

ΟΙ γλάστρες μιλοθσαν.. Βαβίζουν. Σuνεχως νά βρίσκεται μέ άναμμένες τίς μηχανές καί άνεβασμένη τήν αγκuρα. "Α. "Γλωωϋν. σχημάτιζαν Ιπωδοός του' Αρχίλόχου κι υστερα διαλόονταν άφήνοντας μιά μικρή σπίθα στήν καρδιά μου: τήν Ι'Οια πού κάθε τόσο τινάζεται ίσαμε σήμερα. δύναμης πού η δέν τήν χρειάζεσαι η τήν χρειάζεσαι καί τήν άποδέχεσαι χωρίς αλλοuς Ινδοιασμοός.. είναι σκληρό πράγμα νά ζεΤςμέ τό αίσθημα δτι σuνεχως γuρίζεις στήν πατρίδα σου καί δέν σέ άναγνωρίζει κανένας. Δέν ξέρω. ανώτερη. ή στεφάνη των κuμάτων ε- μοιάζε κομμένη στά μέτρα μου. Καί ΟΠΟΙ) τ' άποτελέσματα. χωρίς νά τό ξέρω. κρέμονται άπό τό νημα κάποια. φεψάλuξ πού τή λέει κι ό ποιητής. -ι ι . εκανα κι Ιγώ πού άπό λιμάνι σέ λιμάνι εφτασα ως Ιδω νηι συν σμΙΚΡΌ μεγαν ποντον περησατ. Στήν περίοδο της άνθοφορίας γέμιζαν τόν άέρα μέ φθόγγοuς πού άνέβαιναν όλοένα. Μιλας καί τίποτα. . ΟΙ αίιλόπορτες μέ τόν βαρό χαλκά διαμιας ανοιγαν κι εβλεπες τό κορίτσι μέ τό σχισμένο φουστάνι νά χάνεται στό βάθος άπό τίς άσβεστωμένε. 62 .Μιά καφεμαντεία χωρίς καφέ η μαλλον μιά χαρτοπαικτική πρακτική δπου τή θέση των ασων καί των ρηγάδων έπέχουν οΙ ανθρωποι. Μιά συνεννόηση σκύλων μεΤον τή νοημοσύνη τουτ. "Οπωτ. καμάρες.. δσο ποινότυπα η Ικπληκτικά καί αν συμβαίνει νά βγαίνουν. Μιλαν καί τίποτα. Τήν Ιποχή πού πρωτογνώρισα τίς άρχαΤες θάλασσες. 'Ίσως νά 'ναι άπά Θεοϋ νά μήν εχει θέση ό ποιητής ποuθενά. Περπατοϋσα κι ακοuγα τόν Ποσειδώνα πως θύμωνε καί πως χτυπούσε τήν τρίαινα.

Ο 63 . Καί τό σκάφος μου ενας χώρος ίσαμε δεκαπέντε βήματα μάκρος πού άνεβωατεβαίνει όλοένα καί προχωρεϊ άνάμεσα 'Ηρακλείτου καί Πινδάρου μέ κατεάθυνση τήν 'Ακρόπολη καί πιό πέρα. τίς Αίγινες.Β' ΜΕΓΑΣ ΠΟΝΤΟΣ ε!ναι πέντ' εξι χιλιάδες λέξεις. τά Φαληρα.

Κάθομαι στό πιλοτήριο μέ τήν οίκειότητα τοϋ πολύπειρου άλλά καί τόν κόμπο στόν λαιμό τοίί ύπεύθυνου. τά βλέμματα μιας κοπέλας πού οιακρίνεις μιά στιγμή μέσα στό ανώνυμο πληθος καί χάνεται χωρίς νά ξέρεις αν θά τήν ξανασυναντήσεις ποτέ. Δέν είναι άστεϊα. Σολωμός άπό τήν αλλη.Γ Φυσάει νοτιάς καί χλαπαταγάνε οΙ τέντες μου. Μικρές δονήσει. Δέν ξέρεις αν θά σοϋ ξανα- . δπω. πού νιώθει νά τόν παρωωλουθοϋνε μέ αγρυπνο μάτι ό Φρειδερϋωτ Χαίλντερλιν άπό τή μιά καί ό Διονύσιω. άπά μιάν ακρα σιωπή χωμένη μέσα στόν θόρυβο νιώθεις νά σοίί 'ρχονται.

'Επειδή . άντιχτυπδ σ' ενα παλιό μοναστηριοαό ρολόι (χωρί. τζάμι) καί καταλήγει στόν κορμό μιας λάμπα. σέ καταβρέχουν. Ιπί παραδείγματι. νά υίοθετείς. σαλεύουνε σάν κάτι νά ζητανε. πού σχηματίζεται στόν χώρο της δοuλειας μοι> άπό τή λάμΦη του μπρούντζου. σέ ήλεκτρική. 65 . μάλιστα. άναπηδοθν ως τό σημείο νά σέ πιτσιλάνε καί στό πρόσωπο' καθώς ή πλώρη βυθίζεται μέσα στά γεγονότα κι οΙ σταγόνες άπό τό πάφλασμα φτάνουν ως τό κατάστρωμα. άκόμα καί ίδιωματικές. σου κολλανε στό μέτωπο συνθήματα διαδηλώσεων. χρειάζεται καί κάτι άλλο γιά νά πετύχει. Μερικές φορές.δοθεί ποτέ νά σμίξεις τίς λέξεις μέ τήν Ι~ια θαυμαστή άσυμμετρία ένός άριθμου τηλεφώνου πού τόλμησες κάποτε. νά Ιπιλέγεις. πετρελαίου διασπευασμένη. ίαχές. Μαζί πάνε. πόσο μαλλον στά δράματα ηστούς διασκελισμούς πού άπαιτοϋνται γιά νά κινηθείς σ' ενα έπίπεδο ύπεράνω πολύ της χρηστικης πράγματι- . Ή πιό σώφρων στάση μπορεί νά 'ναι κι ή πιό τολμηρή' δέν ξέρεις.Υά προσδίδει παρόμοια λάμΦη. γοητευμένοτ. Άλλά πρέπει νά δοκιμάσεις. Συμβαίνει.κοντά στ' άλλα πρέπει νά τό ίιπενθυμίζει καν εΙς αίιτό . Λέξείς Ιρχομένες άπό πολύ παλαιά η άλλες νεότερες. 'Επειδή τό Ι~ιo είναι' ή Ι~ια Ιπιδίωξη' ν' άπαλλάξεις τήν εκφραση άπό τήν όσμή του παλαιοπωλείου καί τίς καθημερινές σοι>ήμέρες άπό τήν σκουριά των χεφαφιων καί των φιλοφρονήσεων. ν' άποποιεϊσατ. νά πάρεις καί σου άλλαξε τή ζωή. Νά δοκιμάσεις μέ τόν Ι~ιo τρόπο πού δοκιμάζει δ Σολωμός δεκαεννέα-φορές τόν Ι~ιo στίχο. Πού ξεκινάει άπό τά πόμολα του μυφοϋ γραφείου.Τι άχριβολΟΥία στή σΧέΦη δέν συμπίπτει πάντοτε μέ τήν άχριβο- λΟΥία στά αίσθήματα' κοτητας. αίι~ό'τό ζίγκ ζάγκ σ' ενα ποίημα Ινίοτε. Χρειάζεται συνεχως ν' άπωθείς. συνωστίζονται στήν άκρη της πένας σου. τόν στόχο σου' ν' άκολουθήσεις μιά τεθλασμένη σάν αίιτή. σήματα κομμάτων.

Ι Ι Ούτε. όπ' οψιν σου καί στήν πολιτική καί στόν ερωτα καί στα γραφτά σου έξίσοu.Έκεί πού κατουωϋν Θεοί κι πιά άνεπαίσθητες άποκλίσεις άποκτοϋν τεράστιε. ανθρωποι άπωετοϋν εύκολα μεγάλη παιδεία καί σέ ο. Δuστuχως.δέν είναι παράξενο μεγάλες καί συνε- οι οι οι χείς άποτυχίε. τι ομως άπαιτεϊται νά μετέχουνε οί αισθή- οι 66 . μας έκεί νά δφείλονται. διαστάσει. Αύτό είναι. 'Ίσως . Μοιάζει μέ έπεξήγηση. Ι Ι . έάν δέν τό 'χει. Σέ ο.ψα. καί δείχνουν πόσο βάρος εχει καί στί. Τ' δρος βαρεί !. Σάν fίλιoς δπού ξάφνου σκεί πυκνά καί μαυρα νέφη ΝαΙ Τό ρολόι δείχνει σωστά τήν (. αίρει πραγματικά τή θολάδα. Σ' αύτήν τήν παράλειψη. v ι 'δ Λαι φαινονται τα κατασπρα σπιτια στην πρασινα α. Έάν δέν καταλαβαίνεις τή διαφορά. τι άπαιτεϊται μονάχα έγκέφαλος. πράξεις μας καί στόν νοσ μας 'κείνο πού θεωρούσαμε ασήμαντο. Κάτι δέν πάει καλά. Καί φανερά σου γίνονται τά σπίτια μές στή χλόη 'Όχι.ατάρραχα καί σπίτια ίδές στή χλόη. Αύτό τό «σπίτια ιδές στή χλόη» πού πέφτει σάν σκισιματιά. Είναι κι αύτό μιά έξήγηση γιά τό πόσο δόσκολα πορεύεται ή άνθρωπότητα. διαπρέπουν. πας χαμένος.

διανοητισμότ της έποχης μας πού άπωωπτει ενα ενα δσα νήματα μας συνδέουν μέ τήν αμεση ζωή καΙ μας καταδικάζει σέ πείνα θερμης άγκαλιας καΙ άληθινων δωφύων. σέ κατάσταση μονίμου ύποθερμΙας. ύπνώττουν. Τά αΙσθητήριά τουτ. 'Εξ ου καΙ ό περίφημο. 67 . άδυνατοϋν νά μετατρέψουν τήν πηγή του έρεθισμου σέ εΙΌωλο πού νά καθρεψτΙζεται κατ' άναλογΙαν μέσα στό πνεϋμα.σεκ.

πρέπει νά φάξεις γιά νά τά βρεΤς μέσα στά λεξικά. συννεφώαα τοσ Παρθένη. νά υίοθετήσει. μερσίνες κι άλλες άθωότητες τοσ νοσ μου σέ κατάσταση πρωτογενή. Σηκώνομαι νά κάνω μερικά βήματα έπάνω κάτω' υστερα σταματώ γιά λLγο πίσω άπό τήν τζαμόπορτα XilLπαρακολουθώ τό άνεμο μαχητό ποό κάνουν οί μπεγκόνιες XilLτά πελαργόνια. Δηλαδή. ΈξακολουθεΤ νά φυσαει. φιλιά καί δάκρυα περασμένα κομπολόι. Βαρύ άπό ένανΤLωση πού κανείς δέν εόρέθηκε ως τώρα ν' άναγνωρίσει. θάλασσας καί στό πεϊσμα των καιρων καί των δπου συρμών. Κι έλαφρό άπό ίχνογράμματα βιωμάτων πού τοός άφαιρέθηκε. Κουράστηκα. τό πρόσκαιρο περιεχόμενο κι εφτασαν νά γίνουν άπιαστα καί μελισσοδίαιτα στοιχεία: λόγια τοσ Παρμενίδη.Τί σόι «ποιητική» μπορεΤ νά είναι ή ζωή σου δταν XilLτό κορίτσι πού φLλησες XilL τό σκοτεινό δρομώα δπου τό φLλησες XilLτή μουσική πού σοσ έρχότανε άπά μακριά οταν τό φLλησες. ρήσεις τοϋ Blake. 68 . φούλια μόλις έλευθερωμένα. βουτώ κάθετα καί ξανανεβαίνω στήν έπιφάνεια κατά εtκοσι χρόνια νεότερος στήν άντίληφη γιά τά πράγματα καί τό μεταβλητό πού άντιπροσωπεύουν. θά 'λεγες. Εύτυχως πού τό φορτίο μου είναι βαρό κι άέρtνο. "Ολοι μα. παλεύουμε. της φουρτουνιασμένη. μπάλες γυάλtνες άπό νερά τοϋ Κάβο-Μαλιά. Καταμεσή. Παλεύουν. γέρνει πότε άπό τή μιά. όδαρής κόσμος. δεύτεροτ. μετά τόν έξαγιασμά. ολος άπό χλωρίδα. Ίό σκάφος άνασηκώνεται XilLχτυπά τά κόματα. ενας άλλου εί'δους. άπό χέρι άγαπημένο. πότε άπά τήν άλλη μπάντα. τό χρημα της υλης πού άπαιτεϊται γιά νά φτάσεις ν' άγγίξεις τό διαρκές ποό αύτά καλύπτουν.

.

ό Σουαβίατ 11ό Ζωωνθου. άγίους δπω. 'Έτσι συμβαίνει νά: κάνω ερωτα καί νά γίνομαι θρησκευόμενος άπό τούς λίγους. μισο-πραγματαά. πού μετατοπίζονται άνάλαφρα. . άείποτε ομως συντροφευμένοτ από μιά συστοιχία φυτών πού διαιροϋν γεωμετρικά τόν χώρο. πάντα ομως μ' άραχνοuφαντα έσώρουχα.κορίτσια μόλις κομμένα σαν τό κεράσι. 73 . ναί. τό σπίρτο κι άνάβουν.Μοναχικό ταξίδι που τ' άποπειράθηπα μέ κενή τή θέση στά δεξιά μου.πού πρώτα τρίβονται πάνω σου δπω. μισο-φανταστικά.ίίστερα τρέμουν καί λιώνουν γιά ν' άφήσουν πάνω στό ήλιοκαμένο σου μπράτσο δυό τρεΤςσταγόνες δροσιά.

.

τήν δική του. θέση κι άπαγόρευε στούς ύπηρέτες του νά τ' άγγίξοuν. άτομική κλίμακα. "Οτι έπιθuμούσανε . δπω.ύποσυνείδητά τοuς βέβαια . νά έπιβάλουνε μιά ποινή στόν χρόνο γιά τήν Ιδιότητά του νά μεταβάλλεται σέ καθημερινό μας τύραννο. άνταποδίδοντάς του τά Ισα.νά έπαναλάβουνε στή δική του. άντίληΦη γιά τήν τάξη. Πού. τά χορικά στήν άρχαία τραγωδία η οί έπωδοί στούς Ψαλμούς καί τίς δUτLκές μπαλάντες. ξανάβαζε τά βιβλία στήν προκαθορισμένη του. τή λειτουργία πού έκπληρώνανε μέ τήν κατά τακτά διαστήματα έπαναφορά τουτ. Μαλλον έπιζητούσανε . Ό Λένιν έννοοϋσε νά βρίσκει τούς κοντuλοφόροuς του έκεΤ πού τούς είχε άφήσει καί μέ τήν Ι'δια σειρά. εόθύς πού τελείωνε τό γράΦιμο. δέν πρόκειται άκριβώς γι' αύτό. ''Αν καί.Γ' ή ωρα εξι άκριβώς. Τό Ι'δισ αλλωστε πού κάνοuν οί γιορτές τών διαφόρων θρησκειών πού δένουν μέ τόν σπάγκο τοuς τίς ήμέρες κάθε χρονιας μήν άπλώσουν καί μ~ς φύγουν. εϊχανε κι έκεΤνω τίς μικρές τουτ σuνήθειες. Ό Πούσκιν. 75 . Γιά νά μήν ριΦοκινδuνέΦω μιάν αποΦη πιό τολμηρή. βλέπουμε. Ο Λ ΟΡ ΔΟ Σ ΜΠΑ ΥΡο Ν συνήθιζε νά πίνει ~~α ποτήρι νερό κάθε άπόγεμα Οί μεγάλοι μας ρομαντικοί κι έπαναστάτετ. πραγματικά. γιά νά 'μαστέ δίκαιοι. μ' εναν πολύ εuφuή τρόπο κόβανε τή διάρκεια καί τήν δένανε συνάμα. πιστεύω.

AιJθάδη ναύτηv: κάτι απροσδόκητο θά σου τύχει. δέν αξίζει τόν κόπο. Κι αλήθεια εΤναι ανάγκη. άπερίσπαστα νά έπιδοθεΤς στήν ακτογραφία του γuμνου σώματος πού πάλλεται δίπλα σου η νά σιγοτραγουδήσεκ τόν σκοπό πού σου ύποβάλλε. Κι δχι στήν ίΌια νομοτέλεια οί δύο σου φύ~εις. Μοιάζει μ' ενα κλειστό κουτί πού μας απωθεΤ αλλά πού αμα τό ανοΙξοuμε. ανακαλύπτοuμε δτι φuλάγει τήν μικρή μας έλεuθερΙα σύν μιά μικρή προτροπή: ν' απαλλαγουμε από τό περιττό. 'Από σένα έξαρταται. . . σύμφωνα μέ μιά τέτοιαν άποψη. νά 'χεις φτάσει στήν ως τόν εσχατο βαθμό έλαχιστοποΙηση των χρηστιπών όργάνων της δοuλειας σου . Δέν γίνεται αλλιως. (Η μιά τύχη σπρώχνει τήν άλλη. φτάνουν ένΙοτε σέ πού ή ποιητική νά προτρέχει της καθημερινης. τέτοιο σημεΤο ταύτιση. Άπόσκια η σούροuπο: μήν ασχοληθεΤς.ακόμη καΙ των βιβλίω» . κάποιο ξανθό μαλλ! παίζοντα. μ' αίιτά πού λέει αλλά μέ τόν τρόπο πού τά λέει.Ή «τάξη». 'Ή θά 'σαι όλιγαρκής στά ύλικά σου αγαθά η θά 'σαι δλιγαρκής στά βιώματά σου. αρκεΤ νά κάνεις έσύ . (Υαλί 'Εν τιρ μηνί Άθύρ: θά χρειασθεϊ από μέροuς σου μεγάλη είιγένεια η παγίδα κι εύαισθησία γιά ν' άντιμετωπίσεκ τήν κατάσταση. Ισον λάκκος χρωματιστό η δπου κινδuνεύεις νά πέσειτ. κατά κάποιον τρόπο. Ποuλιά του Προύθοu: θά γνωρίσεις εαρ γλυκύ. νιστά ενα μικρό θαϋμα. 76 . της ζωης σου. Δύο άλφα κοντά κοντά. Μέ τήν ύπαγωγή του. δέν ένέχει τή σχολαστική εννοια πού συνηθίσαμε νά της άποδϊδουμε. τό ποίημα 'Ονειρωφϊτη. δίπλα σου μέ βραδινό αεράκι. ΚαΙ αύτό συΝά γίνεται. 'Απαιτείται.γιά νά μπορέσει. 'Όρεξη Υιά μάτια lxouv ο[ κρίνοι: νά δοθεΤς χωρίς κανένα δισταγμό. θά ε'λεγα γιά παράδειγμα. την πρωτη κινηση.

άνάλογα μέ τήν ωρα η τήν έποχή. το νοητο σωμα σου στό «τρέχον σώμα». δσο πληθαίνουν οί σπουδασμένοι. οΙ αθλιοι. Πρόκειται γιά μιά χωριατιά της μάθησης πού μας άπαγορεύει νά βλέπουμε τή ζωή σάν αίνιγμα. γραφοντας. να υπωιαταστησειτ. "Ομω. ". Συντεταγμένοι διοπτρο.--~ • _~_- Δυστυχώτ. χωρίς καί νά μας φέρνει άποοείξεις .!_ τη στιγμη που εσυ κοιτας πω. τό σχήμα του ρόμβοu. . Ι( ΟΤΙ δέν είναι. φόροι θεσμοθετοθν στό δνομα της ρuτίοας καί των Φηφιακων άριθμων. τή μυρωδιά της λου'ί'Ι 77 Ι . τόσο ή άντίληΦη αότή χάνεται. ωστε ν' άποφόγεις τά γηρατειά. . ετσι άποκτα ή ζωή σου.

γιομάτα αΙσθήσει. καθώς πλέουμε.. " Τ. μήτε ξέρεις αν κρύβουν ε κάτι πίσω τους. " . του αυτοκινητου σου. νατά οι μηχανές καί οι χτύποι της καρδιας μου. . Κανένα λιμάνι δέν μας δέχεται πιά. χωρίς νά μάθεις ποτέ τό μυστήριο πού κλείνει. πρωτογενεΤς. τί σημασία εχει τό «άγαθόν» 11 ή «έναντίωση» πού . Μόλις κάνουμε δτι πλησιάζουμε. 78 . . τόν ρυθμό ένός «τρίο» του Χάυντν. γύναια κουμπωμένα ως τόν λαιμό. . Ή παλιά άδιαφορία εφτασε νά γίνει έχθρότητα. τόσο πού νά διακρίνεις τούς πόρους του δέρματός σου. αότά πού πιάνει ό νους σου κι αότά πού πιάνει τό χέρι σου. καμωμένα ενα πράγμα. μέ σφαλιχτά παράθυρα καί πόρτες. Πού μήτε πιάνονται.θος μέ μιάν κα- αλλοτε πάλι νά 'ρχονται σέ πρώτο πλάνο.πώς άλλιώς. Κοντολογίς.. τόν άέρα της ταχυτητα. Πότε βαριά. ' t. φωνάζουν. 'Όπως καί τό ροδακινί φουστάνι.ζας. λές καί μυρίζονται τί εΙοους είναι τό φορτίο ματ. Κεϊνο τό έλαφρότατα έπιχρισμένο μέ ρόζ καί λευκά σπίτι πού κάποτε είδες στόν ίίπνο σου καί τό βρηκες άπαράλλαχτο στήν πραγματικότητα. . στό βάθος. γέροντε. αλλοτε ν' άπομακρύνονται θαρά όνεφική προοπτική. πότε άνάλαφρα κι άέρινα σάν τίς μακρινές γραμμές τών βουνών πού διακρίνουμε. δμω. ν' άπομαπρυνθοϋμε. βλέπεις νά συνάζεται στό μουράγιο ενα πληθος άλλοπρόσαλλο. Είναι γεγονός. εχει κοπασει· ακουγονται πιο δυΙ . Ι Βλέπεις τά βιώματά σου. σέ μεγάλο βά. το ιοιο κανει. τόν τόνο της ωχρας του τοίχου. νέοι μέ μακρύ μαϋρο έπανωφόρι καί σκουλαρίκι στ' αύτί. γι αυτουτ.ωρα τα.~ . Προπαντός αυτοί . νερα μοια'ζ ουν πιοι γα ληνεμενα: ο αερα. ποτέ. -. πού σου ενευε άπό μακριά ενα βράδυ σέ κάποιον θερινό κινηματογράφο καί τό ξαναβρηκες στό έξώφυλλο μιας ποιητικης συλλογης πού ε'λαβες τήν έπομένη τό πρωί άπό μιάν αγνωστη Ρουμάνα συνάδελφό σου καί δέν κατάφερες νά τήν διαβάσει. μήτε άγγίζονται. χαιρέκακοι. μας κάνουν σινιάλα νά φύγουμε. Χειρονομοϋν.

τό άναλλοίωτον. ''Η θά συνθηκολογήσεLς καΙ θά με(νεLς άπό τούς έοωθε 11 θά περάσει. Κανένας μήν λLγοΦuχήσεL. εχοuν νά λένε.(ο μόνος ορόμος πού μας άπομένεL τώρα είναL ό κΙνΟuνος. σχεδόν «ν' άκοuμπω» 'κεΤνα πού διηγοϋντα. τό Υυμνόν. άλλLως. Μένουμε σταματημένο: μεσοπέλαγα. Τά χέρια στό τιμόνι. Τά χέρια στό τιμόνι. ΈκεΤ. Πρόσω. Θάρρος. 'Απλώνεται ως τ' άκρότατα δρια του όρΙζοντα. Στροφή λοιπόν δλο οεςLά καΙ πρόσω καταπάνω στόν xfvOuvo. (Η άνασόνθεση της uλης πού σέ άποτελεΤ. (Η μοναςLά της θάλασσας είναι πυφή καΙ ατελεάτητη. μέ βάση δεδομένα έντελως άγνωστα γLά μας καΙ συγκλονισταά. συντελείται ή έπανάκτηση του σώματος μεϊον τήν είίτρωτη πλευρά του. uφαλα. 79 . Πρόσω ήρέμα πρός τό μή θολοι5μενον. τό αύτφ καταληπτόν. Γιά μLά ζώνη άπέραντης καΙ άπεφθης καθαρότητας ΟΠΟΙ)τό βάρος σου έκεΤ δέν μετράει XLΟΠΟΙ) ό φως δέν εΤναLτου ήλ(οΙ) πού ςέροuμε μήτε κανενός άλλοΙ) τ τεχνητοϋ 11 οδρανίου σώματος. OL παλιοί ναυτυωί. ενα μήνυμα οιήΥηνου όςuγόνου φτάνε. τσιτώνεται θά 'λεγες. νιώθω τώρα νά 'μαι κοντά. "Εφτασε ό καφός νά έπαληθεuτουμε. Δέν γίνετα. Προσοχή. ροuφηχτρε~. διαδαασίετ του χρόνου. ΕίναL τό φως πού δέν χρειάζεται νά περάσει άπό τά μάτια γLά νά σου γίνει αίσθητό. τό φαίνον. ή γεμάτη βράχια κοφτά. Κιόλω. τό έτρε- πτον. στό βάθος. Προσοχή. προπάντων άπό τήν άποΦη δτι δέν ύπάγονται πλέον στί. τεντώνεται. πέρα. ΕίναL ή μαυριδερή έκεΙνη διαχωριστική γραμμή πού σχηματίζεται οεςLά. ωσποΙ) κάΠΟLα σΤLγμή ό νους σου ν' άγγιςεL άπό τό άλλο του άκρο τό ΙοανLκό πού κείται πέραν· στήν ούσία ομως γειτονεύει δπωτ συμβαίνει μ' ολα τ' άντ(θε~α στήν εσχατη εντασή τουτ. ςέρες. ως έμας. άπονέρια. 'Αλήθει«.

.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ Εύάδνη (1979) Ή Θεά Φυτώ δΙ (1988) Ή κίτρινη γραμμή (1988) Ίό «Κιόσκι» (1987) Ριπιδωτό (1986) Μπλέ καί Πράσινο (1988) Ό Φυλλένιος (1988) Ίό αρχαίο καράβι (1988) Πικρό (1988) Καράβι σέ κηπο (1988) Ίά λευκά φσλλα (1983) Ή Θεά Φυτώ βι (1983) ΕΙρμός (1969) Ίά φσλλα (1988) Ίά νοόφαρα (1988) Μέ θάλασσα κι ασβέστη (1988) Ρομαντικό (1988) Μορφή Νίκης (1969) Ίό μασρο σώμα (1988) Ίό Έγκόλπιο (1988) Ίά ψάρια (1988) Παιδικό (1988) Ίό χρυσό πλέγμα (1988) Πλέγμα μέ καλάμι (1988) 3 6 9 11 18 19 20 22 23 24 26 27 28 31 32 35 37 39 46 47 48 49 50 51 83 .

Λεπτομέρεια βάρκας (1988) Τά βότσαλα (l988) Τό κάτοπτρο (1988) Ή Καθαρή Δευτέρα (1988) ΟΙ χορδές (1988) Μεταλλικό (1988) Πλατύφυλλο (1988) Άπό ψηλά (1985) Τό φυλλόδεντρο (1988) Τό καραβάκι (1988) Εύάδνη (1979) 54 57 58 59 61 63 64 67 74 77 81 84 .

ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΥΨΙΛΟΝΙΒΙΒΑΙΑ * ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΑΟΚΥΡΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΜΑΡΙΑ ΚΥΡΤΖΑΚΗ ΦΩΤΟΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΣΙΑ ΦΩΤΟΚΥΤΤΑΡΟ ΕΠΕ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ Γ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΑΟΣ ΕΠΕ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΙΛΜΣ ΑΔΕΑΦΟΙ ΠΙΝΑ ΟΕ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΞΩΦΥΛΛΩΝ ΑΔΕΑΦΟΙ ΒΟΜΠΡΑ .Η "ΙΔΙΩΤΙΚΉ ΟΔΟΣ" ΜΕ ΤΡΙΑΝΤ Α ΤΡΕΙΣ ΤΕΜΠΕΡΕΣ ΜΙΑ ΥΔΑΤΟ ΓΡ ΑΦ ΙΑ ΚΑΙ ΔΩΔΕΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΤΟΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 1990 ΣΕ ΧΑΡΤΙ FEDRIGONI AVORIO 120 ΓΡ.