Sections

Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. αδελφοί. Κι όταν κλάψει. γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας. σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. να φυλάξω όλες τις αρετές. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. δεν μπορείς πια να σωθείς!». σαν σε βρέφος. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο. Αν όμως βάλει τα κλάματα. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό. είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε. εσύ πες του: 6 . Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. ένας αμαρτωλός άνθρωπος. για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. Κι εσύ λοιπόν. ανάλογα με την αντοχή του. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία. μακρόθυμος και πολυέλεος.Αφού λοιπόν. γάλα από τους άγιους μαστούς της. Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της. Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων. Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. ώσπου να δεχθεί το μαστό της. αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. 4:13). Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. αδελφοί. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. αδελφέ. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή.». του δίνει αμέσως το μαστό της. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου. έτσι ώστε. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. μην το συνεχίζεις. ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον. Κι εμείς λοιπόν. έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. Μετά. «Χάθηκες. Αφού όμως επιστρέψεις. αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται. ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά. Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. αγαπητέ. εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. «Πώς μπορώ εγώ.

23:39-43).«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. Εβρ. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. Ενώ. 18:22). έλεγε η μακάρια Συγκλητική. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει. Ναυή 2:1 κ. όταν 7 . κάνοντάς τους να τις ξεχνούν.  Πως ο Παύλος ήταν διώκτης. Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ. Κι έτσι. Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές. πολύ περισσότερο. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη. 9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ. για να τις ρίξει σε απελπισία. το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές. να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε. με τη χάρη του Θεού. για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς. Γιατί ο διάβολος. γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση. Ενώ. Να τους λέμε. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου.ε. στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια. 9:1 κ. να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους. αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ. έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ. αντίθετα. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό.)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα. Απεναντίας. 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση. όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. πρέπει να τις ενθαρρύνουμε. πού. ο Ίδιος. αντίθετα. κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή. καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση.ε. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια. 11:31). θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ.  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. Ιωήλ 2:13).

Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: . Αν σχιστεί το χιτώνιό σου. Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: . πολύ περισσότερο. το πετάς.Τι να κάνω. Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι.Φτάνουν σαράντα μέρες. 8 . αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια. .Πολύ είναι. πού έπεσα.Πες μου.Πολύ είναι. σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα. είπε πάλι ο αββάς. αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. Εγώ νομίζω πώς. Δεν θα το κάνει λοιπόν. απάντησε εκείνος.Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει. τον συγχωρεί ο Θεός. του λέει ο γέροντας. για να μην ξεραθούν σύντομα.Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου. Ρώτησαν τότε κάποιοι.Σηκώθηκα και ξανάπεσα. είπε: . Και ο αββάς. .Έκανα αμαρτία μεγάλη. αββά. Αλλά και οι γιατροί.Μέχρι πότε. και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια. αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού. Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: .δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. . . πού βρίσκονταν εκεί: . . Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς.Όχι. ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός. ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία». Του λέει ο γέροντας: . Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. ο Ίδιος. δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα. αγαπητέ. . Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: .Να σηκωθείς. . κλαδεύουν τα περιττά.Να σηκωθείς πάλι και πάλι. του είπε τότε ο γέροντας.Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν.

Σου το λέω. σηκώθηκε κι έφυγε. Σ΄ έναν αδελφό. πού έπεσε σε αμαρτία. 3:3).Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση.Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας.Ό. τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! . τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας. Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος.Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει. . είπε ο γέροντας. Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου. Ψαλμ. Του λένε. ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ. Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: . καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς. «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού.Πάτερ. μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής.τι και να΄ μαι. δηλαδή. Ο αδελφός.» (Ψαλμ. σ΄ αυτή και φεύγει. 9 .Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: . Έξοδ. 24:15). και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως. φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: . 17:15. . πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε. θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. Έτσι. πάλι.

Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. Γιατί το ψάρι. Γιατί κάθε αρρώστια. την αγνεία σου. Έτσι κι εμείς. και να πιαστεί. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. είτε ψυχική είτε σωματική. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό. 10 . μην πεις. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά. όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. σώζεται. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ». ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη. Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. Αδελφέ. γιατί δεν έχεις σιγουριά. εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. Αυτός. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ. να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. Του αγίου Εφραίμ δελφοί. κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. όσο επιμένεις στην πορνεία. για παράδειγμα. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. ζώντας ακόμα σωματικά. Έχασες. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία.

δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο. συνέχισε να θρηνεί. να κλαίω και να λυπάμαι. άνθρωπέ μου. . λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες. Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά.Έ. Αν όμως είναι δυνατόν. Κύριε.Γιατί έπεσα. Δέσποτα. σήκω! . με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού. Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς. αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού. συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου.Δεν θέλεις. Αν πάλι είναι αδύνατον. τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . ολόθερμα και ολόψυχα. αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του. θα μετανοούσε. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου.Κύριε. Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του. από την πολλή του λύπη. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: .Δεν μπορώ. όχι με την οργή Σου. μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή. πού τόσο πολύ Σε πίκρανα. του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή. νύσταξε κι αποκοιμήθηκε. Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: . Γιατί είσαι λυπημένος. θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά. Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση. Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. απάντησε ο αδελφός. αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα. Γιατί κλαίς έτσι. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη. σύμφωνα με την ελπίδα του. Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: . έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε.Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος. Δέσποτα. Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής. Δέσποτα. Κύριε! . .Τι έχεις. άνθρωπέ μου. όπως συνήθιζε.Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου.Γιατί κλαις.

Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε. και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού. ευχαριστώντας Τον. Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα.Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός. Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία. πώς. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός. 12 . Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. ήταν δύο άνθρωποι. Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε. Και ο γέροντας αποκρίθηκε. ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά. Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω. πού δεν την αφήνει να πέσει. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε. «Άφησε σήμερα. κακία δεν είναι.Αββά. αρετή δεν είναι.. Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα. πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν. Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση. Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν.Μη λυπάσαι πιά. όταν οι λογισμοί του έλεγαν. πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους. Έίπε ένας γέροντας: . και αύριο μετανοείς». .

γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν. πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό. πριν πιάσεις δουλειά. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. για κάθε αργό λόγο. Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. Μαρκ. αντίθετα. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου. Β΄Θεσ. να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα. Όποιος. 8:12. Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. 1:8-10). ώστε πάντα να θυμάται. 9:43-48. βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες. Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος. μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ. Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου. λες και είμαστε ανεύθυνοι. 13 . τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. όπου προσωρινά κατοικούμε. «Έχω καιρό ως τότε». Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω.να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. 5:22. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. Ωστόσο. Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής. Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο». ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε. Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη. Κάθε μέρα. Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας. καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα.

μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα. στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ. Γιατί όπως ο κατάδικος. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. Αντίθετα. Αν είσαι ακόμα νέος. με τη δύναμη και τη χάρη Του». αν και νέος. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε. Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο. ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη. Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. ας εποίεις το πρότερον» (Δαν.Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ.» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος. πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους. Θρ. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε. Να. «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο. και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω. Ιερ. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 . Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. Απόλαυσε τις ηδονές σου. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης. και στα γεράματά σου μετανοείς. Να. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. Πόσους τάχα δεν ξέρεις. και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή. βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο.Ιερ. αγαπητέ. Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη. Μήπως πάλι δεν βλέπω. Πάντα λοιπόν. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς.:52). αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον. νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου. πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης.Σως. Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. εκείνον πού συνεχώς. 2:2). να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου.

ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. Αν σε κατακρίνει. ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ. Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος. 25:1-13). το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς. Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις. Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους. αγαπητέ.25:13). Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα). όταν θα έρθει ο Νυμφίος. «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω». λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός.Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του.τι σου λέει.Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις. Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. Γνωρίζοντας από τώρα. Είπε ο αββάς Ηλίας: .» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός. Καταπιάσου με άλλο. αυτά και τα παρόμοια. πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. Ματθ.Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 . τις παντοτινές και ατερμάτιστες. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο. δεν μετανοούσες. δεν αγωνίστηκες. τι γίνεται. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών. τι γίνεται. όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές.Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις. σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες. Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. «Γρηγορείτε. ξαναρώτησε τη συνείδησή σου. ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει». Πρόσεχε όμως. Και μη σταματήσεις να ρωτάς.» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό. Είπε ο αββάς Ευάγριος: . Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες. μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό. πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ. Έτσι. νικάει τη μικροψυχία».μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες. πού θα το τελειώσεις με σιγουριά. Άλλος γέροντας είπε: . αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό.

και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου. 16 .Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα. όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό.

Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη.Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό. γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα. τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. και για να καθαρίσουν τους τύμβους. Άλλοι πάλι. 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση. Τι τους ωφέλησε. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. δηλαδή αυτών που θα σωθούν. ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί. Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων. 36:2). Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. Πραγματικά. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή. 15:49). πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. Αντίθετα. μετέφεραν. η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). Να λοιπόν. Άλλοι. Ήρθε όμως άλλη γενιά. 81:1). σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ. νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους. Γιατί στη σύναξη των θεών. και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους. όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. όπως ήταν φυσικό. ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα. πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. πού κυβέρνησαν έθνη πολλά. 17 . μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. 1:18). Εγώ πάντως νομίζω. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. επομένως. χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου. τέλος. για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. Πόσοι βασιλιάδες.

όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε. έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη.» (Ματθ. κλείσε πόρτες και παράθυρα. μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς. Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή. Ας σκεφτούμε. πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. κι αν τα χάσει κανείς. Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. Ας συλλογιστούμε μόνο. Να. όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν. Έ. για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. στον κοιτώνα σου. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. για να βρούμε το έλεός Του. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. 8:12. θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. χωρίς πόνους και μαρτύρια. βέβαια. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. μπες. για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα). πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. Τα αισθητά. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. αν τη χάσουμε. πού. 13:42. μολονότι κάθεσαι ήσυχος. από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. όπου. Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα. Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας. Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας. πού. μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας. 50). αν θέλεις. Όπως. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι. και μετά κάθισε εκεί μέσα.Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. λοιπόν. δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος. επιπλέον. 16:26). αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. μ΄ άλλα λόγια.

τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά. αγαπητέ μου. και εύκολα θα την κληρονομήσεις. ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί. και θα καταλάβεις. Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο. Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο. Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: . Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται.Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών. Κι αν θέλεις. μπορείς να γίνεις άγγελος. πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει. Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει. αν και άνθρωπος. Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου. 19 . πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: .της αιώνιας φωτιάς. κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά.Μην απορείς πού.

Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω. ανάσαινε ακόμα. πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. δες. όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. 20 . Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. και του έδινε θάρρος. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. Γιατί. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. πού σε γέννησα. σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. Το πρωί. Από δω και πέρα χαρά. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους. πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε. τον άφησαν έτσι. τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. όπου ήταν τα σώματα των αγίων. παρατηρώντας το γιο της. βλέπετε. που λεγόταν Μελίτων. Όλ΄ αυτά πέρασαν. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά. αυτός ξεψύχησε. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου. όσο βασανίζονταν. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού. μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. ηδονή. άνεση. ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. της ήρθε βαρύ. Αυτός ήταν. με τη στάση και το βλέμμα της. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. με την ελπίδα ότι θα ζήσει. τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα.Οι θεοφιλείς γονείς. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. Καμιά πίκρα.

για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. 59:17. Η μάνα κίνησε για το σπίτι.Μάνα. βλέπετε. γνωστούς. 21 . από θεία βέβαια οικονομία. παιδί μου.Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων. Αντίθετα. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει. όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους). σήκωσε τα μάτια. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. Να. και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το. Ψαλμ. Εφ. Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ.Πήγαινε. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο. Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. Έπειτα. ο Θεός. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα. μετά την ευχή. προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. 23:20). Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. 6:14-17). Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. φυσικά μακριά από φίλους. Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση. συγγενείς. Εκείνα όμως. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. 36:6). επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών. Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. κι από την ίδια του τη μάνα. συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος. . Και γι αυτό. Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο. χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. Ποθούσε. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. Ύστερα είπε: . ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. Και αφού καταφιλήθηκαν. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. χωρίστηκαν. Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. της είπε. δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της. Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. 19:3).

θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. 21:12). μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. πού έγινε γι αυτό τα πάντα. Αυτός. επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. μα πλούτισες. αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. Αυτός είναι.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες. πού. εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως. και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. όπως είπε ο Δεσπότης μας. κάνε μου. μετά το Θεό. Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη. Η μητέρα του λοιπόν. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά. που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς. είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του. γιε μου. που τιμούν εκείνοι. πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. όπως εκείνοι. Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. γιε μου πολυαγαπημένε. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια. Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου. τα μάτια της βούρκωσαν. αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη.… Και σε παρακαλώ. σπλάχνο μου. Και γεμίζοντας από τη χάρη. πέθανε ο πατέρας του. Και μάλιστα. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). στο παιδί της μονάχα. η αθανασία. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. γνώρισες την ορφάνια. το Χριστό. Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. για Βασιλιά αθάνατο. Αυτός είναι η σωτηρία. έλεγε. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά. για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου. Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι. Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι.Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της. . κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά. 22 . πραγματικά. «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ. παιδί μου. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα).

Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη. γιε μου γλυκύτατε. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. πού μιλούσε με το στόμα της. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. Γιατί πάντοτε. εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου. σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. τη μάνα σου. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. 23 . σε μένα. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση. βλέπετε. σπλάχνο μου. μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. Γιατί να. για να σωθώ κι εγώ. Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ. μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας. Άλλωστε.και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: .Μαρτυρικά μέλη φιλώ. γιε μου. Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. πως πέθαινε. για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της. θα προχωρήσω μπροστά σου. σύμφωνα με τον Παύλο. παιδί μου. Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα. πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. λέγοντας πάλι η μακάρια: . 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα. τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις.Τι λοιπόν. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή. μόλις πεθάνω. Σε παρακαλώ λοιπόν. παιδί μου. τα σώματά τους. Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. Να. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου.

η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του. έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό. και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει. να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση.Όποιος θέλει να σωθεί. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει. Γι αυτό αν είναι δυνατόν. αλλά η ιδιορρυθμία. πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. απεναντίας. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. Όποιος θέλει να σωθεί. 14:29). είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. να μην περπατάει στο σκοτάδι. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. 2:2). εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ. του φαίνονται φρονιμότατοι. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα. Ο άνθρωπος που μακροθυμεί. με σκοπό. Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. χωρίς ευαγγελική γνώση. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του.

Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια. πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν. πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία. Σας παρακαλώ λοιπόν. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο. όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει. και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής. τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: . τότε δεν είναι καλά. η προσοχή στις εκδηλώσεις. η σύνεση στις σκέψεις. αδελφοί. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. Κι εγώ τότε. Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: . Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου. παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό». άρχισα ν΄ αργολογώ. Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε. ο τρόπος της ενδυμασίας. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. το απέριττο στις λέξεις. Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά. Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο. τότε να τον παίρνει ο ύπνος. η σεμνότητα στα λόγια. Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν.Μια φορά.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού.αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου. Και πραγματικά. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας. τόσο πολύ νύσταξαν. που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα. η απλότητα του ήθους. πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων. κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό. του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε. να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια. γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και. για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. να μη νυστάζει ποτέ. να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα.

Λέει τότε μέσα του: «Να. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα. πάτερ. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν. και δεν με ρωτάς τίποτα.Ναι. Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου. κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα. είπε ο γέροντας. αποκρίθηκαν. παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία.Δεν υπάρχει πια λόγος. ο Θεός έδινε λόγο. του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: . Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε.Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. οπότε εκείνος τους είπε: . πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων. Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός. Είπε κάποιος γέροντας: . .Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ. και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα. Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε. Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο. Αββά. Φεύγοντας όμως. Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό. Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά. Ο γέροντας όμως σώπαινε. Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα. Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. μη ρωτώντας το παραμικρό. Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν. πού του είπε: . τόσους κόπους έκανα. και τίποτα δεν κατόρθωσα. μη λογαριάζεις τον εαυτό σου.τίποτα. και θα έχεις ανάπαυση». Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος.Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο. Τώρα όμως. του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο. έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. αναχώρησε. επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 . . παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή.Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες.

πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες. Αββά. γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής.Προσευχήσου για μας. Δεν βρίσκουν πια τι να πουν. 27 . αναστέναξαν και είπαν: . Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες.εφαρμόζουν όσα ακούνε.

θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. και. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. Πρέπει να μάθουμε και τούτο. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. Ο Θεός και Πατέρας. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν. δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος. εμέ λαμβάνει. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων. πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. ο δε εμέ λαμβάνων. είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. 13:20). Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. όπως και το Πνεύμα. Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο.Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής. αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. πάλι. ο λαμβάνων όντινα πέμψω. 28 .

εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών. Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου. και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο. ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: . . και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού. πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. Ο αββάς Ποιμήν είπε. Και αυτή η αρετή. είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο. πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα. απάντησε ο γέροντας. Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν. ότι την πνευματική τέχνη.δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε. Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση. ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος. Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος. καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία.Πήγαινε. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό. Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. 29 . γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη. Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή. Όσοι είναι εμπαθείς. με τον καιρό. Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές.

Έλα. στην αληθινή υπακοή.Μη μετράς τις αρετές σου. όπου υπάρχει φιλαδελφία. όπου υπάρχει υπομονή. 30 . όπου υπάρχει κατάνυξη. ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός. όπου υπάρχει μακροθυμία. αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα. έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. όπου υπάρχει χαρά. όπου υπάρχει δύναμη. Ο αββάς Ποιμήν είπε: . όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. το δεύτερο. Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή. ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. όπου υπάρχει ταπείνωση. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο.Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: . αδελφέ μου. και το τρίτο. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού. Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε. όπου υπάρχει αγάπη. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο. το πρώτο. όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα.

Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει. Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν. Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο.Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. αλλά και όσα σκεφτόμαστε. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. Όπως το φίδι. Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων. Και αυτή καθεαυτή. έτσι και οι πονηροί λογισμοί. η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων. αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου. . όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη. απάντησε ο γέροντας.Δεν είναι ανάγκη. Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: . τότε τον καταγγέλλει στις αρχές. 31 . Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει. Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί. θα λέγαμε. πρέπει να ρωτάω τους γέροντες. πού βρίζεται από πολλούς. γιατί φεύγουν και χάνονται. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις. άλλωστε. φεύγουν από τον άνθρωπο. να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. Συμβαίνει. Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. με τους λογισμούς ό.Για όλους τους λογισμούς.τι και με έναν άνθρωπο.

αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. τους πρεσβυτέρους σου. Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά. Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. 32 . Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. και ερουσί σοι» (Δευτ. 9:6). λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν. και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. και αναγγελεί σοι. για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. δεν πίστεψε στο λογισμό του. παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες. Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. Γαλ. και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος. αυτός. μην πεις ψέματα από ντροπή. είτε είναι καλοί είτε κακοί. Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. 1:18-19. και τα κρυφά και τα φανερά. «Συγχώρεσέ με». αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα. κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του. και το σφάλμα σου εξαφανίζεται. μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ. Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου.τι ακούς απ΄ αυτόν. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον). θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται. φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. τους διώχνει μακριά του. τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. όλα τα βλέπει. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας. 3:9). Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. Και εκείνον. Και ό. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου.Αυτός. και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις. Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής». Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. Μά και τον Παύλο. Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του. 32:7). βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν. 2:2). δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του.

Εγώ από ντροπή 33 . χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. πήγα και δεν βρήκα κανέναν. για να μην πάω. πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. και με άφηνε να φύγω.Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. κυριευόμουνα πάλι από το πάθος. θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου».» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς. τι είναι προτιμότερο. Ο γέροντας. βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς. Ο γέροντας. Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε. γεμάτος θλίψη.» Κάθε φορά που αποφάσιζα. τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. Κάποτε όμως. ωστόσο. να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση. όπως συνήθιζε. να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες».Έχει υποχρέωση.Αν κάποιος. που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου. Πράγματι. απάντησε ο γέροντας. εφάρμοσε όσα διαβάζεις. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ. με τέχνασμα του πονηρού. δεν μου έκανε παρατήρηση. πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται. . ο εχθρός δεν με άφηνε. με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς. αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω. από την άλλη μεριά. κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. κι εσύ δεν ντρέπεσαι. όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς. ταλαίπωρη ψυχή μου. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται. είπα μέσα μου: «Ως πότε. και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. Αλλά και πολλές φορές. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος.

παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με. Εκείνος στράφηκε.». Είπε ο αββάς Αντώνιος: . τους πρεσβυτέρους σου. κι έπεσα πάλι μπροστά του. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου.». δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν». είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς. ως την εξώπορτα. κι ετοιμαζόμουνα να φύγω. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!». Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος. ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα. που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου. «Τι έχεις. για τον Κύριο!» «Πήγαινε». μου είπε. δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός.Ξέρω μοναχούς. Είπε ο αββάς Μωϋσής: . με πολλή ντροπή. παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». Τότε λοιπόν. «Δεν ξέρεις τι έχω. και αναγγελεί σοι. 32:7). είπε εκείνος. Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. και δεν τους αναφέρεις. Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του. που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς. Ένας γέροντας είπε: 34 . αποκρίθηκα.δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. και ερουσί σοι» (Δευτ. και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα. Σηκώθηκε. ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο. Τον ακολουθούσα από κοντά. Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια. μου λέει ο γέροντας. νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω. έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε. βαδίζοντας μπροστά μου. πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση. «Εσύ πρέπει να το πεις!». Μόλις είπε αυτά τα λόγια.» Το ομολόγησα. με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. του εξομολογήθηκα το πάθος μου.

μην τους κρύψεις. έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του. έτσι και ο πονηρός λογισμός. μόλις βγει από τη φωλιά του. αμέσως φεύγει. Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του.. τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν. αμέσως χάνεται. Όπως δηλαδή το φίδι. γρήγορα θεραπεύεται. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. πάσχει από υπερηφάνεια.Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί. μόλις φανερωθεί. αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους. Όποιος όμως τους κρύβει. 35 .

Γιατί 36 . υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. Αντίθετα. είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του. παρά με ανθρώπους κακότροπους. πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. μην τυχόν. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. πάνω στο σταυρό. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. και (τέλος). οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία. Γίνε φίλος με φονιά. μην τους ζηλεύεις. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. Πρόσεξε πάλι. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά. με το να γίνεις αγωνιστής. Μίλησε με χοίρο. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο. για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους. και τώρα. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. Κάθισε μαζί με γύπες. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου. γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. παρά με φιλόνικο. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. τον παλιό σου εαυτό.

Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. θα λέγαμε. πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων. Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά. θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια. Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον. πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. θα είσαι σκεύος χωρίς αξία. Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. Οι αγωνιστές όμως. Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. 1:31). 2:21). και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. αν μπορείς. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό). και ά μέν είς τιμήν. αλλά και ξύλινα και οστράκινα. αν προσέχουν. Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. να βγεις βιαστικά από κει μέσα. ενώ τα έργα οι καρποί. Αδελφοί. Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους. Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 . 2:20). να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή.τι με δυο λαμπροφορεμένους. ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. και. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. 9:9). Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν. τα φύλλα. Η εμφάνιση είναι. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών. για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο. είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. 2:13). που βαδίζουν μαζί στην αγορά. Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή. Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. Φρόντισε μάλιστα. Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών. 8:34).

κινημένος από το φθόνο. καταλερώνει την υπέροχη στολή του. για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. Γιατί. Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του. Αν όμως υπάρχει άλλος. αγαπητέ μου. Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . πλησίασέ τον. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση. Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις.Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός.Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία. κι έπειτα. 38 . αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά. Δεν ξέρεις. όπου θα πάνε και οι ίδιοι. ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω. μην τους ζυγώσεις. και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα. αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν.”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια. πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί. ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση.απροσεξία. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί. όπως είπα. έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα. πέφτει στη λάσπη. Ο αββάς Αγάθων είπε: . Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε. Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία. Ενας γέροντας είπε: . και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο.Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν. τον απομακρύνω από κοντά μου. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας.

αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν. Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. χωρίς να το πολυεξετάσουν. Να μην αρχίσεις. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους. χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. ποτέ δεν θα σπείρει. τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. Αντίθετα. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι. Αυτό να κρατάς στο νου σου. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα. πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα. Εσύ λοιπόν. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. σαν ετοιμασμένος για θάνατο. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. 13:34). 39 . όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. με τη βοήθεια του Θεού. λέων εν ταίς οδοίς. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους. δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. κι έτσι θα μπορέσεις. για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν. Πραγματικά. που σηκώνονται μπροστά τους. 26:13). ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού.

8:13). Και ο Θεός στη συνέχεια. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. την εργασία του καλού έργου με διψυχία. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. Όσες φορές κι αν αποτύχει. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. θα είναι ανάλογη. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. όπως είπε Εκείνος (Ματθ. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο. άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. ας απαρνηθεί τον εαυτό του. ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . 16:24). φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. Έτσι κι εμείς. Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. πού οδηγεί στη χαυνότητα. αλλά πάλι προσπαθεί. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. τότε και η χάρη. ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. Έτσι. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού. Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. είναι νωθρή.επομένως. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας. στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. δεν μαθαίνει τίποτα. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω. Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. στέλνει τη δωρεά Του. Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. πού θα βρούμε από το Θεό. χωρίς πίεση και κόπο. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό.

να μη λιποψυχήσουν. Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. αλλά. φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. δηλαδή με ορισμένο σκοπό. ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. όσες φορές κι αν πέφτει. σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. 7:14). 8:35). όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. να ξανασηκώνεται.πετύχει ποτέ κάτι καλό -. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών. αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου. από τη γέννησή του κιόλας. 2:13). Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. αλλά να προσπαθήσουν πάλι». Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους. γιατί. ώστε ο αγαθός Κύριος. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. με τη συνέργια του αγαθού. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. Να γιατί ο Κύριος. να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. Ματθ. Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του. φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 . 11:30).

Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: .Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά. αποκρίθηκε ο γέροντας. Και ο γέροντας απάντησε: . ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο.Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια. . έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους. μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη. έτσι ακριβώς κι εμείς. Ο ίδιος γέροντας είπε: . ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν. και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα. 42 . Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: .Το σώμα μου αδυνάτισε. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό. αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν. αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. Αυτό σημαίνει. Μερικοί όμως. από αμέλεια.. Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν. και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του. πληγώνει και ματώνει τα χέρια του.Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό. 12:49). ότι. αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα. επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή. ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε.Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως. δεν άναψαν τη φωτιά.Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές. στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν. όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά.

κι έτσι ησύχασε. καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση. αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά.Αν μας συγχωρεί ο Θεός. την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. Ένας γέροντας είπε: . 43 . ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας.Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος. Είναι. άλλωστε. κατά την ώρα του πειρασμού. γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό. έχοντας συνάμα στο νου σου. λένε. τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους. βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον. αλλά έλεγε: «Κύριε. μολονότι κάνουμε τόσα κακά. Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο». γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. μακροθυμώντας απέναντί μας. Όσοι αγωνίζονται. δεν θα μας βοηθήσει. Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός. πολύ περισσότερο. Και πρώτη είναι. ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη. Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας. Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός. Κι ο γέροντας του λέει: . να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν.Αδελφέ. Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα. και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς. που πειραζόταν από τους δαίμονες.

η μνήμη Εκείνου.Δεύτερη. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται. να μην υψηλοφρονούμε. Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη. θα σε ακούσει. αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε. συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. Αλλά και στους πατέρες. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου. και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. ανάλογα με τις δοκιμασίες. Μερικοί. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. καθώς προοδεύουμε στην αρετή. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. Τέταρτη. Και όταν Τον επικαλείσαι. Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. έχοντας ανθρώπινη μορφή. Και θα μάθεις έτσι. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων. κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. να μην ξεχνάμε. από το φόβο των θλίψεων. αφού αποκτήσουμε την απάθεια. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. Γιατί ο εχθρός. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. Τρίτη. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει. 44 . που άθλησαν για το Χριστό. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. να μισήσουμε τελείως την κακία. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας.

σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού.Παιδί μου. με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις. Τι να κάνω. επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία. Συχνά η θεία χάρη διδάσκει. Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε. είπε ο αββάς. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία. . και όμως πεινάω πάλι. Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους. πού τον είδε. να φας! αποκρίθηκε εκείνο. . Κάποιος.Πολλές φορές έφαγα. Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας. Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς.Μήπως είσαι γάιδαρος. είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση. στην έρημο. αλλά και στη Σκήτη. και γι αυτό θέλεις όλο να τρως. .Να ξαναφάς. Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση. 45 . του λέει το παιδί. Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς). όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής. πώς όταν ήταν νέος. Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν. και του λέει: .Έφαγα και πάλι πεινάω. πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια.Δεν αρνούμαι. βγήκε έξω από το κελλί του. Ένας γέροντας είπε: . πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας. απάντησε εκείνος. ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει. σηκώθηκε κι έφυγε. Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια. πεινάω. μέσω απλών ανθρώπων.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο.Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει. . γέροντα. . Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή.Έ. αυτά που πρέπει.

Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση. 4:25-30). ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα. καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. (κάποια φορά). όπως είπαμε. τους ρώτησε: . μολονότι νέος. ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα. από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο. κι εμείς. νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του. . τους πιο αδύνατους. δεν θέλησαν να τον ακούσουν. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων.Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου. αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες. Και μόλις ήρθαν. δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο. προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου). όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό.Ξέρετε. «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος. 14:11). γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών. Μερικοί όμως από τους γεροντότερους. Πώς δεν καταλάβατε. Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. ρώτησαν εκείνοι.». είπε. 2:8) για μας. Όταν τους άκουσε (ο όσιος). όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού. Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή.) Ω. . αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν. 16:5). Φεύγοντας. . ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ.Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος.Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας. . Είστε πραγματικά αξιολύπητοι. είπαν μεταξύ τους. και ότι. τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ.Καλά. Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ. Κι αυτός αμέσως. αποκρίθηκαν. σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά. 14:12). «Δεν θα τον ακούσουμε!». βλέποντας αυτό το πράγμα. ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε.Από πού. και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ. διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός. Όταν τέλειωσε η διδασκαλία.

Αλήθεια σας λέω. Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ. Μετά από αυτή την προσευχή. άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. θα χάσετε την ψυχή σας. Γιατί ήταν και σκληρός. μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. που ήταν μάλιστα πόρνη. ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας.) Σας βεβαιώνω. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. θαρρείς. αλλά και ήπιος πάλι. 12:1). Δέσποτα και Κύριε όλων. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα. κι εμείς. ότι εγώ. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών. για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-. δεν θα σταματήσετε.έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος. Δεν είδατε εμένα. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. και τούτο γιατί. όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. ότι. ψάχνοντας. πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου». ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. όποτε χρειαζόταν. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια. αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. όπως ο Αβραάμ (Γεν. καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός. κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. αξίωσέ με. όπως ο ψαλμωδός. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα. ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. πού πολλές 47 . Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. 54:8). με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. όταν το καλούσε η περίσταση.

Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν. αλλά το εντελώς αντίθετο. οικονομεί (τις περιστάσεις. Εσύ. ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του. Μα εκείνη αποκρίθηκε: . δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. Και της λέει: . Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους. Δεν κοκκινίζεις. ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή.Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι. από την οποία πλάστηκες. Η γυναίκα πάλι. γιατί έχω πλαστεί από σένα. κυρά μου. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά. επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό. αντίθετα.φορές. βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα. έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου. μυστικά και ανεξερεύνητα.τι είχε ζητήσει από το Θεό. παρά με άλλα που περιμένουμε. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. 48 . στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα. Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες.Τι λοιπόν. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε. όλος απορία. από τη δική σου πλευρά. αλλά τη γη. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε).

να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις.Να μήν αντιλέγουμε εριστικά. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε. σου πει. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος. Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις. να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου. για να μην τον στενοχωρήσεις. τότε. για να μην τον λυπήσεις. Πρόσεχε. για το Θεό. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο. αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος.) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε». εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω.χ. λέγοντας «(Κάνε) ό. αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του. Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία. ας μη λογομαχήσει. πρόσεξε.τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο. δηλαδή με την υπομονή. Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί)..» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι. έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 . την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα. τότε ετοίμασέ του ό. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. λ. είτε κρυφά είτε φανερά.» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει. Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του. για χάρη του Θεού. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία. αλλά. (λέγοντας λ. Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. «Ψήσε μου τίποτα».χ.τι θέλεις». σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον. έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. Αν. για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις. να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση.

μά ούτε και με τους ξένους. αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. Ο Θεός. αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. 42:2). Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. Τίτ. Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν. και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. Ησ. ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους. η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. 2:7).μου. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό). ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται. 6:38-39). αλλά και τους άλλους ταράζει. Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί. χωρίς να ταλαντεύεται). η παρρησία. Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ. μη θέλεις να τους διατάζεις. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών. Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. Αυτό το χωρίο φανερώνει. 50 . αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ. Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του. και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο. 12:19. Πρβλ. Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. Ιω. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. Γιατί. Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. για τον οποίο ήταν γραμμένο. πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35).

θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις. αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ. Ένας γέροντας είπε: . Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ. 17:30).Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος. και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). τα θελήματά του. δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου. 7:14). λέει (η Γραφή). να μην ταραχθείς. Και αποκρίθηκε: . μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. Αυτό σημαίνει άλλωστε.Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. Σειρ. 19:27). 1:22).κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε.Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος).Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή. ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό. η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση. Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο. Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ. πού. 7:9). Και ο θυμός. δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . τότε ο άνθρωπος νικιέται. γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ». πού υποκινεί τις ταραχές. 2:24). 51 . και συγχώρεσέ με. και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού. Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε. και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. από το δικό μου θέλημα. για χάρη του Θεού. μου φαινόταν καλό. «έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. ευλογημένε. Ο αββάς Αλώνιος είπε: . Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε. επειδή έτσι σκέφτηκα. Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει.

αν είναι δική σου. . . αλλά δική σου. Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια.» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς. Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 . Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: . και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά).Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά.Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς. Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους». είπε αυτός. γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει. θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. . αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου.Όχι. 12:19). Και έτσι θα γίνει η αρχή.. ενώ εμείς. αν και είμαστε τόσο μεγάλοι. αποκρίθηκε. Και έφυγαν. Απεναντίας. να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος. . πάρε την και πήγαινε.Αυτή είναι δική μου.Όπου κι αν βρίσκεσαι. Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού. Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου. συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά. Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα. Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: . οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα. αποκρίθηκε ο πρώτος.Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα. χωρίς δικαιώματα). δεν σπάτε το χειμώνα. όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι. Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): . είπε ο πρώτος.Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ. γι΄αυτό και δεν σπάμε. Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: .Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου. και ποτέ δεν μάλωσαν.Έ. Εσείς όμως κινδυνεύετε. δική μου (είναι). και θα λέω πώς είναι δική μου. απάντησε ο άλλος. χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν.Να. μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα. όπως οι άνθρωποι. Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου.

για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. ούτε πολλά ούτε λίγα. αναχώρησαν. γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα. 53 . έλεγαν. υπακούοντας σ΄ αυτούς). Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων. ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. Απεναντίας μάλιστα. Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). δεν αγανάκτησε. έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του. δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι. και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο. αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο. Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. δεν τη συζήτησε. Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. Δεν αντιμίλησε. έκανε να κατεβεί από το στύλο. Έπειτα όμως. Ύστερα. όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους. Όμως. αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια. δεν είπε τίποτα.

πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. τι αρέσει στο Θεό. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. ψάξε γι αυτό. και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη. Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. την προσταγή του Θεού. Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. αλλά του θείου θελήματος. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. και αυτό να κάνεις στην εντέλεια. Όταν σου έρθει πειρασμός. έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. Συνετοί όμως είναι εκείνοι. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων). αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού. πολεμάει. Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού.Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους). ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. 26:14). πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί. Απεναντίας. αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. και η κτίση αντιστέκεται. αυτός. κατά τη Γραφή. χωρίς να το γνωρίζει. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον. 1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. 54 .

Είπε πάλι (ο ίδιος): . παρά μόνο «άνωθεν». Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια. το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του. και δεν σου το δώσει. ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη. θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη».Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. πάλι. Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση.Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι. είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του. από το Θεό. αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού. μη γογγύσεις εναντίον του. αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)». Απ΄όλα τα πάθη.Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . για να τον ακολουθήσει. Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο.Η σύνεση των αγίων είναι τούτη. δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής. Γιατί πρέπει να ξέρεις. το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού. 55 . επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού. ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. Ο αββάς Ισίδωρος είπε: . να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν). αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω. να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού.

απαντούσαν εκείνοι. Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού.Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη. γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο. 56 . Ο αββάς Ησαΐας είπε: . «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου». Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της. παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη. πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ.Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. αποκρίνονταν.Ήταν κάποιος αναχωρητής. πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο). όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη. 18:13 – 15:21). έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές. Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι. Λουκ. να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του). (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ. σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι». Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. και μάλιστα άκοπα. Η αμμά Θεοδώρα έλεγε. ότι.Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς. «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο). για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο). Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: .». Και απάντησε: . ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας. έλεγαν. Ένας γέροντας είπε: . πού έδιωχνε τους δαίμονες. παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια. Και τους εξέταζε. Ένας (άλλος) γέροντας είπε: . (Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) . 5:3). «Με την αγρυπνία. Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός. «Με τη νηστεία. «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε».Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη.».Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη. Εμείς ζούμε στις ερήμους».» τους ρωτούσε.Σκέφτομαι.

Όποιος έχει ταπείνωση. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ. επειδή πολύ τον παρακάλεσαν. όσο μπορεί.Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες. απάντησε ο γέροντας. . την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού. Ένας γέροντας είπε: . απάντησε ο γέροντας.Βγες από το πλάσμα του Θεού! .Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη. για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα. απάντησε εκείνος. σ΄ ένα γέροντα. η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο. .Επειδή πετάμε τα όπλα μας. την ταπείνωση. Ο αββάς Σισώης έλεγε. παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη». Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας.Βγαίνω. .Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει. ΡΡώτησαν ένα γέροντα: . είπε ο γέροντας.Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού. 25:31-33). θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο. και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει.Κατά τη γνώμη μου. ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: .». ο Θεός τα γνωρίζει. Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα. αποκρίθηκε ο δαίμονας. ξαναρώτησε ο αδελφός. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 . την ακτημοσύνη και την υπομονή.Τα «ερίφια» είμαι εγώ. ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια. κραύγασε: . ταπεινώνει τους δαίμονες. . χλευάζεται από τους δαίμονες. . «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται.Να. (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν. και όποιος δεν έχει ταπείνωση. τελικά). Όσο για τα «πρόβατα». με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται. εννοώ την ατιμία.Με το φόβο του Θεού. λέει στο δαίμονα: . Και ο γέροντας.

και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε».. απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν.Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. λέει. ώστε ο διάβολος. Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. Πώς δηλαδή. «άπ΄ εμού. 58 . 5:5). Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές. ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές. Αλλά και ο Κύριος. Ύμνος Τριών Παίδων: 64). 11:29). αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά. ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη. ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας. Α΄Πετρ. έτσι πού να την έχουμε. θα λέγαμε. έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη. γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή).