Sections

Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου. αδελφοί. «Πώς μπορώ εγώ. Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. αγαπητέ. να φυλάξω όλες τις αρετές. ένας αμαρτωλός άνθρωπος. Αν όμως βάλει τα κλάματα. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη. Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε. Κι εμείς λοιπόν. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. 4:13). Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων. αδελφοί. αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται. έτσι ώστε. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. γάλα από τους άγιους μαστούς της. μακρόθυμος και πολυέλεος. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας. Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. Κι όταν κλάψει. γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. Μετά. αδελφέ. δεν μπορείς πια να σωθείς!». είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. ώσπου να δεχθεί το μαστό της.». του δίνει αμέσως το μαστό της. όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. εσύ πες του: 6 . Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός.Αφού λοιπόν. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά. έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. «Χάθηκες. Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό. Κι εσύ λοιπόν. ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον. για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη. εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. σαν σε βρέφος. Αφού όμως επιστρέψεις. ανάλογα με την αντοχή του. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή. μην το συνεχίζεις. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό.

όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια. 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ. 9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. Γιατί ο διάβολος. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές. 9:1 κ. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. 23:39-43).ε.«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. αντίθετα. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη. κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή. να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει.ε. με τη χάρη του Θεού. Κι έτσι. γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου. ο Ίδιος. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα. αντίθετα. Ενώ. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. όταν 7 . Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. πρέπει να τις ενθαρρύνουμε.)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε. Εβρ. έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ. θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». 18:22). Ενώ. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια. προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους. Ιωήλ 2:13). κάνοντάς τους να τις ξεχνούν. αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ. Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. για να τις ρίξει σε απελπισία. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές.  Πως ο Παύλος ήταν διώκτης. 11:31). Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές. έλεγε η μακάρια Συγκλητική. Να τους λέμε.  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ. Απεναντίας. 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση. το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε. πολύ περισσότερο. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό. Ναυή 2:1 κ. πού. καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους.

Να σηκωθείς πάλι και πάλι.Έκανα αμαρτία μεγάλη. . ο Ίδιος.Όχι.Πολύ είναι. Του λέει ο γέροντας: . ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία». .Τι να κάνω. Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι. αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια. Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς.Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν. αγαπητέ.Πες μου. . Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ.Μέχρι πότε. του είπε τότε ο γέροντας. Ρώτησαν τότε κάποιοι. Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: . είπε: . του λέει ο γέροντας. Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: . ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός.Να σηκωθείς.Σηκώθηκα και ξανάπεσα. Και ο αββάς. πού βρίσκονταν εκεί: .Φτάνουν σαράντα μέρες. τον συγχωρεί ο Θεός.Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει. και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια. πολύ περισσότερο. Αλλά και οι γιατροί. αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού. αββά. Αν σχιστεί το χιτώνιό σου. αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. Εγώ νομίζω πώς. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: .Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου. για να μην ξεραθούν σύντομα. . είπε πάλι ο αββάς. Δεν θα το κάνει λοιπόν.Πολύ είναι. δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα. 8 . πού έπεσα. κλαδεύουν τα περιττά.δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα. . . το πετάς. 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. . Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . απάντησε εκείνος.

καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς.Ό.» (Ψαλμ. Του λένε.τι και να΄ μαι. είπε ο γέροντας. 24:15).Πάτερ. Έτσι.Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση. Σ΄ έναν αδελφό. σ΄ αυτή και φεύγει. σηκώθηκε κι έφυγε. ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει. και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως. δηλαδή. .Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας. «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού. .Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας. Ψαλμ. Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: . φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: . 17:15. 9 . πάλι. πού έπεσε σε αμαρτία. πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε. Ο αδελφός. Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος. τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! .Σου το λέω.Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: . 3:3). θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής. Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου. ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ. Έξοδ.

γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. Του αγίου Εφραίμ δελφοί. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. Αδελφέ. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ». και να πιαστεί. γιατί δεν έχεις σιγουριά. μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ. αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. Αυτός. όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. σώζεται. την αγνεία σου. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. μην πεις. για παράδειγμα. όσο επιμένεις στην πορνεία. μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. Γιατί το ψάρι. 10 . Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. Γιατί κάθε αρρώστια. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά. Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού. Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. είτε ψυχική είτε σωματική. Έτσι κι εμείς. Έχασες. εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. ζώντας ακόμα σωματικά.

άνθρωπέ μου.Δεν μπορώ. Δέσποτα. Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του. Δέσποτα.Έ. Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού. Γιατί είσαι λυπημένος. αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα. Αν πάλι είναι αδύνατον. Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος. συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου. συνέχισε να θρηνεί. Αν όμως είναι δυνατόν. να κλαίω και να λυπάμαι. σύμφωνα με την ελπίδα του. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: . νύσταξε κι αποκοιμήθηκε. θα μετανοούσε.Δεν θέλεις. δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο. θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά. Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής. μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή. Κύριε! . αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς. άνθρωπέ μου. Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: . με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. όχι με την οργή Σου. ολόθερμα και ολόψυχα. Δέσποτα. .Γιατί κλαις. τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες. από την πολλή του λύπη.Κύριε. Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: . αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του. Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά.Γιατί έπεσα.Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη. όπως συνήθιζε. Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου. του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή. πού τόσο πολύ Σε πίκρανα. Κύριε. . στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση.Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά.Τι έχεις. έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε. Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . σήκω! . Γιατί κλαίς έτσι. Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. απάντησε ο αδελφός.

και αύριο μετανοείς». πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός. ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά. Και ο γέροντας αποκρίθηκε. Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. ήταν δύο άνθρωποι. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα. αρετή δεν είναι. Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν. Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν. κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους. ευχαριστώντας Τον. τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε.Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός. Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε.Μη λυπάσαι πιά.. Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι. Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός. .Αββά. πώς. κακία δεν είναι. Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε. πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. «Άφησε σήμερα. και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού. Έίπε ένας γέροντας: . Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία. πού δεν την αφήνει να πέσει. Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. 12 . όταν οι λογισμοί του έλεγαν. Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: .

δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας. μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα. ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια. πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό. λες και είμαστε ανεύθυνοι. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο».να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα. 1:8-10). να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα. Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. Μαρκ. Β΄Θεσ. όπου προσωρινά κατοικούμε. Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη. Κάθε μέρα. Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω. Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος. Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. Όποιος. Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. αντίθετα. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. 8:12. 5:22. γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν. «Έχω καιρό ως τότε». για κάθε αργό λόγο. Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής. ώστε πάντα να θυμάται. 13 . Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του. Ωστόσο. Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς. πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου. 9:43-48. πριν πιάσεις δουλειά.

:52).Ιερ. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια. μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα. με τη δύναμη και τη χάρη Του». βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού. ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε. Ιερ. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. Απόλαυσε τις ηδονές σου. Να. πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. Πόσους τάχα δεν ξέρεις. Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. Πάντα λοιπόν. αγαπητέ. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 . Θρ. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης. εκείνον πού συνεχώς. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο.» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί. νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου.Σως. και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω.Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ. τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς. στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. Μήπως πάλι δεν βλέπω. «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. 2:2). πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. αν και νέος. αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον. Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. Αντίθετα. να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου. Αν είσαι ακόμα νέος. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο. Γιατί όπως ο κατάδικος. Να. ας εποίεις το πρότερον» (Δαν. Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο. και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή. και στα γεράματά σου μετανοείς. αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος.

Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο. νικάει τη μικροψυχία». Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. δεν αγωνίστηκες. ξαναρώτησε τη συνείδησή σου. Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες. πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών. τι γίνεται. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω». όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές. Έτσι. Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. Αν σε κατακρίνει. σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες. αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό. τι γίνεται.Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του. ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. όταν θα έρθει ο Νυμφίος. 25:1-13).Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: .Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 .τι σου λέει. Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις. αγαπητέ. Ματθ. Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος. Άλλος γέροντας είπε: . πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ. Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα). μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό. λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός. τις παντοτινές και ατερμάτιστες. ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει». «Γρηγορείτε. όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς.» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό.μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες.25:13). αυτά και τα παρόμοια.» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός. Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους. Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα.Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις. Γνωρίζοντας από τώρα. Είπε ο αββάς Ευάγριος: . πού θα το τελειώσεις με σιγουριά. Και μη σταματήσεις να ρωτάς. δεν μετανοούσες. Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. Καταπιάσου με άλλο. Είπε ο αββάς Ηλίας: . Πρόσεχε όμως. ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ.

16 . όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό.Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα. και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου.

γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα. Πραγματικά. για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. Να λοιπόν. Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. επομένως. Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή. 15:49). τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. και για να καθαρίσουν τους τύμβους. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση. δηλαδή αυτών που θα σωθούν.Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό. πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. Άλλοι. 1:18). πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ. πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. Εγώ πάντως νομίζω. Πόσοι βασιλιάδες. μετέφεραν. Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. Ήρθε όμως άλλη γενιά. πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους. ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. Άλλοι πάλι. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων. Γιατί στη σύναξη των θεών. μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους. όπως ήταν φυσικό. 81:1). όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. 36:2). αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. Αντίθετα. Τι τους ωφέλησε. Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου. τέλος. 17 . ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί. χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. πού κυβέρνησαν έθνη πολλά.

δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. μ΄ άλλα λόγια.» (Ματθ. θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα). θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος. 50). 13:42. μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς. πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. χωρίς πόνους και μαρτύρια. Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. κι αν τα χάσει κανείς. αν τη χάσουμε. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. Να. Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά. Ας συλλογιστούμε μόνο. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. επιπλέον. αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη. λοιπόν. μπες. οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. Τα αισθητά. Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. πού. από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε. 16:26). Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή. κλείσε πόρτες και παράθυρα. βέβαια. όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή. στον κοιτώνα σου. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. 8:12. αν θέλεις. Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι.Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. για να βρούμε το έλεός Του. πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν. Έ. και μετά κάθισε εκεί μέσα. ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα. όπου. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. Ας σκεφτούμε. Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. Όπως. μολονότι κάθεσαι ήσυχος. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας. πού.

Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: . Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο. πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει. Κι αν θέλεις. Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει.Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών. τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά. 19 . αν και άνθρωπος. Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο. πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται. κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά. και θα καταλάβεις. ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί. και εύκολα θα την κληρονομήσεις. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: .Μην απορείς πού. Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου.της αιώνιας φωτιάς. αγαπητέ μου. μπορείς να γίνεις άγγελος.

τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα. βλέπετε. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. Γιατί. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού.Οι θεοφιλείς γονείς. δες. Αυτός ήταν.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της. 20 . και του έδινε θάρρος. ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά. αυτός ξεψύχησε. Όλ΄ αυτά πέρασαν. σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. όσο βασανίζονταν. ανάσαινε ακόμα. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. ηδονή. τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους. Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. με την ελπίδα ότι θα ζήσει. τον άφησαν έτσι. Καμιά πίκρα. της ήρθε βαρύ. πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. άνεση. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. πού σε γέννησα. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. παρατηρώντας το γιο της. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. με τη στάση και το βλέμμα της. Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια. όπου ήταν τα σώματα των αγίων. Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος. που λεγόταν Μελίτων. Το πρωί. Από δω και πέρα χαρά.

ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. Να. Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. 6:14-17). παιδί μου. Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. ο Θεός. που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή. όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. σήκωσε τα μάτια. 59:17. διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. Και γι αυτό. γνωστούς. της είπε. κι από την ίδια του τη μάνα. Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει. Αντίθετα. συγγενείς. άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. από θεία βέβαια οικονομία. χωρίστηκαν. φυσικά μακριά από φίλους. Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών. Και αφού καταφιλήθηκαν. Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. Εκείνα όμως. Ύστερα είπε: . και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους). μετά την ευχή. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος. Έπειτα. βλέπετε. Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της. 36:6). . Η μάνα κίνησε για το σπίτι. συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. Εφ.Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων. 19:3). για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το. 23:20).Πήγαινε. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. 21 . Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα.Μάνα. Ποθούσε. Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ. Ψαλμ. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο. Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση.

τα μάτια της βούρκωσαν. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα). μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. μα πλούτισες. όπως εκείνοι. . πού. αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη. κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. Αυτός είναι. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι. 21:12). πού έγινε γι αυτό τα πάντα. πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. η αθανασία. όπως είπε ο Δεσπότης μας. 22 . γνώρισες την ορφάνια. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου.… Και σε παρακαλώ. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. στο παιδί της μονάχα. μετά το Θεό. για Βασιλιά αθάνατο. «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες. Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. Η μητέρα του λοιπόν. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. Αυτός είναι η σωτηρία. πέθανε ο πατέρας του. είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού. γιε μου πολυαγαπημένε. κάνε μου. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . πραγματικά. αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της. Και μάλιστα. που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς. Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της. το Χριστό. έλεγε. πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια. επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου. που τιμούν εκείνοι. θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες. σπλάχνο μου. Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη. Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι. Αυτός.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. γιε μου. παιδί μου.Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου. Και γεμίζοντας από τη χάρη. κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως.

τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό. Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη. θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. σπλάχνο μου. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου. Άλλωστε. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. βλέπετε. για να σωθώ κι εγώ.Τι λοιπόν. Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου. Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. πού μιλούσε με το στόμα της. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. τα σώματά τους. Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ. Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. γιε μου. Γιατί να. παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο.Μαρτυρικά μέλη φιλώ. μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. τη μάνα σου. Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. γιε μου γλυκύτατε. μόλις πεθάνω. μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας. λέγοντας πάλι η μακάρια: . σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. παιδί μου. Να. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. Γιατί πάντοτε. Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του.και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί. πως πέθαινε. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: . παιδί μου. σε μένα. Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. σύμφωνα με τον Παύλο. 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε. Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή. 23 . εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. Σε παρακαλώ λοιπόν. θα προχωρήσω μπροστά σου.

είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις. έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. χωρίς ευαγγελική γνώση. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ. Όποιος θέλει να σωθεί. με σκοπό. να μην περπατάει στο σκοτάδι. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση. 14:29). να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό. Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα. η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. Ο άνθρωπος που μακροθυμεί. του φαίνονται φρονιμότατοι. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. αλλά η ιδιορρυθμία. Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του.Όποιος θέλει να σωθεί. Γι αυτό αν είναι δυνατόν. απεναντίας. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. 2:2). τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του.

και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής. η σύνεση στις σκέψεις. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει. Σας παρακαλώ λοιπόν. πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής. άρχισα ν΄ αργολογώ. κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό. το απέριττο στις λέξεις. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία. που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα. αδελφοί. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής.αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου. Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου. η απλότητα του ήθους. Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας. Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: . γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και. τότε να τον παίρνει ο ύπνος. Κι εγώ τότε. ο τρόπος της ενδυμασίας.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν. του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε. αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια. τότε δεν είναι καλά. Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε. τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. να μη νυστάζει ποτέ. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό». για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. η σεμνότητα στα λόγια. τόσο πολύ νύσταξαν. η προσοχή στις εκδηλώσεις. Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο.Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν.Μια φορά. Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: . παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. Και πραγματικά. Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά. Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια.

οπότε εκείνος τους είπε: . και δεν με ρωτάς τίποτα. Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά. Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες. . παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία.Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ. Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος. Αββά. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα.τίποτα. είπε ο γέροντας. Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός. Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε. επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 . Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. Είπε κάποιος γέροντας: . Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα. τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα. . και θα έχεις ανάπαυση». πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. Τώρα όμως. παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς. πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του. μη λογαριάζεις τον εαυτό σου. του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. ο Θεός έδινε λόγο. Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου. πάτερ. Λέει τότε μέσα του: «Να. Ο γέροντας όμως σώπαινε. ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε.Ναι. μη ρωτώντας το παραμικρό. τόσους κόπους έκανα.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο. Φεύγοντας όμως. Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν.Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο. αναχώρησε. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο. Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο.Δεν υπάρχει πια λόγος. έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. πού του είπε: . Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό.Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. και τίποτα δεν κατόρθωσα. Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα. του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: .Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν. αποκρίθηκαν. και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή.

αναστέναξαν και είπαν: . πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες. 27 . Δεν βρίσκουν πια τι να πουν. γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής. Αββά.εφαρμόζουν όσα ακούνε.Προσευχήσου για μας. Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες.

αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων. δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. πάλι. θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. 28 . ο λαμβάνων όντινα πέμψω. δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. εμέ λαμβάνει. Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. Πρέπει να μάθουμε και τούτο. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. Ο Θεός και Πατέρας. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα. ο δε εμέ λαμβάνων. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. 13:20). όπως και το Πνεύμα. όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει. Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο. πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις. και.Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος.

Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση.δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε. Ο αββάς Ποιμήν είπε.Πήγαινε. Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος. πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. Και αυτή η αρετή. πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. ότι την πνευματική τέχνη. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν. με τον καιρό. και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη. αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές. απάντησε ο γέροντας.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. 29 . καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά. ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: . Όσοι είναι εμπαθείς. Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή. και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού. όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη. . και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία. πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου. όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος. είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο.

Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή. όπου υπάρχει κατάνυξη. 30 . στην αληθινή υπακοή. όπου υπάρχει αγάπη. έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο.Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: . και το τρίτο. όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. αδελφέ μου.Έλα. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο. όπου υπάρχει μακροθυμία. όπου υπάρχει χαρά. το δεύτερο. το πρώτο. όπου υπάρχει φιλαδελφία. όπου υπάρχει ταπείνωση. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού. Ο αββάς Ποιμήν είπε: . ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα. ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός. αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα. Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε. όπου υπάρχει δύναμη.Μη μετράς τις αρετές σου. όπου υπάρχει υπομονή.

αλλά και όσα σκεφτόμαστε. Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. . Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής. να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί.Για όλους τους λογισμούς. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν. αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). γιατί φεύγουν και χάνονται.Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). Και αυτή καθεαυτή. απάντησε ο γέροντας. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. με τους λογισμούς ό. φεύγουν από τον άνθρωπο. άλλωστε. Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. έτσι και οι πονηροί λογισμοί. Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου. Όπως το φίδι. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: . όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει.Δεν είναι ανάγκη. πού βρίζεται από πολλούς. 31 . η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. θα λέγαμε. Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων. Συμβαίνει. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει. Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο. πρέπει να ρωτάω τους γέροντες. τότε τον καταγγέλλει στις αρχές. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις.τι και με έναν άνθρωπο.

Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. μην πεις ψέματα από ντροπή. και αναγγελεί σοι. Και εκείνον. πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται. και τα κρυφά και τα φανερά. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. όλα τα βλέπει. μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ.Αυτός. ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας. φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του. 32:7). τους διώχνει μακριά του. Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου. τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου. λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν. Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής». Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν. αυτός. 3:9). 32 . Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. 9:6). Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. 2:2). Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. 1:18-19. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος. «Συγχώρεσέ με». ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά. είτε είναι καλοί είτε κακοί. Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. τους πρεσβυτέρους σου. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον). αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. δεν πίστεψε στο λογισμό του. και το σφάλμα σου εξαφανίζεται. και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. και ερουσί σοι» (Δευτ. τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. Γαλ. Και ό. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις. πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. Μά και τον Παύλο.τι ακούς απ΄ αυτόν. και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα.

να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως.Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . όπως συνήθιζε. πήγα και δεν βρήκα κανέναν.Αν κάποιος. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. ωστόσο. είπα μέσα μου: «Ως πότε. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής. να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ. τι είναι προτιμότερο. γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. Ο γέροντας. χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα.» Κάθε φορά που αποφάσιζα. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος. όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. ο εχθρός δεν με άφηνε. γεμάτος θλίψη. με τέχνασμα του πονηρού. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός.Έχει υποχρέωση. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται. ταλαίπωρη ψυχή μου. Πράγματι. βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. . Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε. θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου». ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε. Εγώ από ντροπή 33 . κι εσύ δεν ντρέπεσαι. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς. κυριευόμουνα πάλι από το πάθος. από την άλλη μεριά. απάντησε ο γέροντας. κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου. με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς. δεν μου έκανε παρατήρηση. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει. πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. Ο γέροντας. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες».» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς. γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς. εφάρμοσε όσα διαβάζεις. για να μην πάω. Αλλά και πολλές φορές. Κάποτε όμως. και με άφηνε να φύγω. αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω.

κι έπεσα πάλι μπροστά του. «Τι έχεις. με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο. κι ετοιμαζόμουνα να φύγω.». 32:7). είπε εκείνος. Είπε ο αββάς Αντώνιος: . Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του. μου λέει ο γέροντας. του εξομολογήθηκα το πάθος μου. Είπε ο αββάς Μωϋσής: . τους πρεσβυτέρους σου.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα. Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος. παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με. Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω.Ξέρω μοναχούς. Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα. μου είπε.δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. «Δεν ξέρεις τι έχω. δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός. Τον ακολουθούσα από κοντά. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. «Εσύ πρέπει να το πεις!». επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου. και δεν τους αναφέρεις. Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια. με πολλή ντροπή. ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα. που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου. πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση. «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν».» Το ομολόγησα. βαδίζοντας μπροστά μου. Μόλις είπε αυτά τα λόγια. για τον Κύριο!» «Πήγαινε». και αναγγελεί σοι. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!».». Εκείνος στράφηκε. Σηκώθηκε. ως την εξώπορτα. και ερουσί σοι» (Δευτ. δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό. παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε. αποκρίθηκα. Τότε λοιπόν. Ένας γέροντας είπε: 34 . είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς.

Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί. Όποιος όμως τους κρύβει. αμέσως χάνεται. αμέσως φεύγει. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους. μόλις φανερωθεί. Όπως δηλαδή το φίδι. μόλις βγει από τη φωλιά του. μην τους κρύψεις. έτσι και ο πονηρός λογισμός. πάσχει από υπερηφάνεια. γρήγορα θεραπεύεται. Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του.. 35 . έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά. τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του.

παρά με φιλόνικο. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία. παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. παρά με ανθρώπους κακότροπους. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. Κάθισε μαζί με γύπες. τον παλιό σου εαυτό. γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά. μην τους ζηλεύεις. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. και (τέλος). είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ. για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. Πρόσεξε πάλι. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. πάνω στο σταυρό. πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Γιατί 36 . υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας. και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. και τώρα. οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού. Μίλησε με χοίρο. Αντίθετα. Γίνε φίλος με φονιά. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. με το να γίνεις αγωνιστής. μην τυχόν.

πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο. είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών. πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό). να βγεις βιαστικά από κει μέσα.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή. Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. Οι αγωνιστές όμως. 1:31). Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. ενώ τα έργα οι καρποί. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. τα φύλλα. 2:13). Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. αν προσέχουν. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους.τι με δυο λαμπροφορεμένους. αλλά και ξύλινα και οστράκινα. Αδελφοί. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. 2:21). 9:9). μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον. Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. θα είσαι σκεύος χωρίς αξία. Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά. και. 8:34). και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. και ά μέν είς τιμήν. σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή. Η εμφάνιση είναι. που βαδίζουν μαζί στην αγορά. Φρόντισε μάλιστα. Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών. Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία. με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν. αν μπορείς. 2:20). θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 . ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων. θα λέγαμε.

38 . Αν όμως υπάρχει άλλος. Γιατί. πλησίασέ τον. για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε. και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση. Δεν ξέρεις.”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια.Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν. κι έπειτα. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του. έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα. όπως είπα. λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις. Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. μην τους ζυγώσεις. ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση. για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα. αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά. και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα. όπου θα πάνε και οι ίδιοι.Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί. κινημένος από το φθόνο. Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση. Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου. Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν. πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί.Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία. Ο αββάς Αγάθων είπε: .απροσεξία. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. πέφτει στη λάσπη. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . καταλερώνει την υπέροχη στολή του. αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω. τον απομακρύνω από κοντά μου. αγαπητέ μου. Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας. Ενας γέροντας είπε: . Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή.

Αντίθετα. δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή. όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. με τη βοήθεια του Θεού. οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. 39 . Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί. λέων εν ταίς οδοίς. ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. χωρίς να το πολυεξετάσουν. Να μην αρχίσεις.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. Εσύ λοιπόν. Πραγματικά. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα. Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα. για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. κι έτσι θα μπορέσεις. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους. Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. Αυτό να κρατάς στο νου σου. 26:13). πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία. ποτέ δεν θα σπείρει. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. που σηκώνονται μπροστά τους. σαν ετοιμασμένος για θάνατο. 13:34). χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν.

αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. δεν μαθαίνει τίποτα. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο.επομένως. Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. Έτσι. φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . Και ο Θεός στη συνέχεια. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. πού θα βρούμε από το Θεό. τότε και η χάρη. αλλά πάλι προσπαθεί. Όσες φορές κι αν αποτύχει. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. 16:24). αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. χωρίς πίεση και κόπο. άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί. ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. στέλνει τη δωρεά Του. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. όπως είπε Εκείνος (Ματθ. είναι νωθρή. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό. την εργασία του καλού έργου με διψυχία. πού οδηγεί στη χαυνότητα. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει. ας απαρνηθεί τον εαυτό του. ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. 8:13). Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. Έτσι κι εμείς. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. θα είναι ανάλογη.

μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους.πετύχει ποτέ κάτι καλό -. 7:14). γιατί. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. δηλαδή με ορισμένο σκοπό. σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας. όσες φορές κι αν πέφτει. ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. αλλά να προσπαθήσουν πάλι». λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. αλλά. με τη συνέργια του αγαθού. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 . ώστε ο αγαθός Κύριος. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. να μη λιποψυχήσουν. να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. Να γιατί ο Κύριος. από τη γέννησή του κιόλας. Ματθ. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς. να ξανασηκώνεται. 2:13). για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού. φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. 11:30). Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. 8:35). Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του.

Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια. ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν. έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του. έτσι ακριβώς κι εμείς. έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους.Το σώμα μου αδυνάτισε. Αυτό σημαίνει. όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά.Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). πληγώνει και ματώνει τα χέρια του. και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ. στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν. και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν. Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: . αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό.Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. ότι. από αμέλεια. δεν άναψαν τη φωτιά. Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά. ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο. αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα. Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: . επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή. 42 . Και ο γέροντας απάντησε: .. αποκρίθηκε ο γέροντας. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό. Μερικοί όμως. ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό. 12:49).Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν. . μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως. Ο ίδιος γέροντας είπε: .Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά.

43 . γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους. κι έτσι ησύχασε. Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. μακροθυμώντας απέναντί μας. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση. γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό. κατά την ώρα του πειρασμού. Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς.Αδελφέ. άλλωστε. μολονότι κάνουμε τόσα κακά. καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε. αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός. Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον. Ένας γέροντας είπε: . Και πρώτη είναι. Κι ο γέροντας του λέει: . αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά. Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. λένε. πολύ περισσότερο. πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. που πειραζόταν από τους δαίμονες. Όσοι αγωνίζονται. ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη.Αν μας συγχωρεί ο Θεός. δεν θα μας βοηθήσει. ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας. Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο».Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. Είναι. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός. έχοντας συνάμα στο νου σου. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας. αλλά έλεγε: «Κύριε. να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν. τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα.

Δεύτερη. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. Και θα μάθεις έτσι. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων. Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. θα σε ακούσει. καθώς προοδεύουμε στην αρετή. που άθλησαν για το Χριστό. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. Και όταν Τον επικαλείσαι. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει. Μερικοί. Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. να μην υψηλοφρονούμε. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. Γιατί ο εχθρός. Αλλά και στους πατέρες. κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή. Τρίτη. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας. 44 . ανάλογα με τις δοκιμασίες. έχοντας ανθρώπινη μορφή. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. Τέταρτη. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου. από το φόβο των θλίψεων. Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. να μην ξεχνάμε. συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. η μνήμη Εκείνου. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. αφού αποκτήσουμε την απάθεια. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. να μισήσουμε τελείως την κακία. πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε.

πώς όταν ήταν νέος. βγήκε έξω από το κελλί του. Τι να κάνω. μέσω απλών ανθρώπων. και γι αυτό θέλεις όλο να τρως. στην έρημο. πεινάω. πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια. όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια.Να ξαναφάς. Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . αυτά που πρέπει. απάντησε εκείνος. και του λέει: .Δεν αρνούμαι. . γέροντα. Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε. Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς). . 45 . να φας! αποκρίθηκε εκείνο. .Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει. σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού. ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει. Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους. με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις. αλλά και στη Σκήτη. πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας. Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας. Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή. απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση. σηκώθηκε κι έφυγε. του λέει το παιδί. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία.Παιδί μου. και όμως πεινάω πάλι. Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς. Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν. Ένας γέροντας είπε: . .Μήπως είσαι γάιδαρος. πού τον είδε. είπε ο αββάς. .Έφαγα και πάλι πεινάω.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία.Έ. είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο. Συχνά η θεία χάρη διδάσκει.Πολλές φορές έφαγα. Κάποιος. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής.

.Καλά. 16:5). 4:25-30). τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ. από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο. 2:8) για μας. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων. Όταν τους άκουσε (ο όσιος).Από πού. βλέποντας αυτό το πράγμα. ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες. όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού. «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος. Και μόλις ήρθαν. Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν. νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα. καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. είπαν μεταξύ τους. ρώτησαν εκείνοι. ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ. . σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά.». διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός. 14:11). Πώς δεν καταλάβατε.Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας. Κι αυτός αμέσως. αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. είπε. Φεύγοντας. Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή.Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου.) Ω. 14:12). χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο. Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ. αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. τους πιο αδύνατους. Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου). και ότι. όπως είπαμε. όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό. Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση.Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος. τους ρώτησε: . (κάποια φορά). γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών. ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε. Μερικοί όμως από τους γεροντότερους. Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του. Είστε πραγματικά αξιολύπητοι. κι εμείς. «Δεν θα τον ακούσουμε!». . και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ.Ξέρετε. πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά. αποκρίθηκαν. μολονότι νέος. δεν θέλησαν να τον ακούσουν. προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. Όταν τέλειωσε η διδασκαλία. ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα. .

για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-. ότι εγώ. Αλήθεια σας λέω. ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. 12:1). πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου». άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών. Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. θα χάσετε την ψυχή σας. να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα. που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. πού πολλές 47 . Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. Δέσποτα και Κύριε όλων. πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. 54:8). αξίωσέ με. αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. Μετά από αυτή την προσευχή. Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. όποτε χρειαζόταν. Γιατί ήταν και σκληρός. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. όπως ο Αβραάμ (Γεν. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. όπως ο ψαλμωδός. όταν το καλούσε η περίσταση. Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια.έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος. όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. ψάχνοντας. κι εμείς. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας. καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. αλλά και ήπιος πάλι. μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. ότι. δεν θα σταματήσετε. κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους. που ήταν μάλιστα πόρνη. για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. και τούτο γιατί. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός.) Σας βεβαιώνω. Δεν είδατε εμένα. θαρρείς.

αλλά το εντελώς αντίθετο. αντίθετα. Δεν κοκκινίζεις. ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του. από τη δική σου πλευρά. Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά. γιατί έχω πλαστεί από σένα. παρά με άλλα που περιμένουμε.τι είχε ζητήσει από το Θεό. Η γυναίκα πάλι. έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου.Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι. Και της λέει: . δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια.Τι λοιπόν. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες. αλλά τη γη. κυρά μου. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε. οικονομεί (τις περιστάσεις. από την οποία πλάστηκες. Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους. στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα. ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή. Μα εκείνη αποκρίθηκε: .φορές. 48 . μυστικά και ανεξερεύνητα. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε). βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό. Εσύ. όλος απορία.

τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού. για να μην τον στενοχωρήσεις.τι θέλεις».. ας μη λογομαχήσει. Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση. Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις. σου πει. για το Θεό. λ. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω. «Ψήσε μου τίποτα».) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε». για χάρη του Θεού. (λέγοντας λ. έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 . αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του. λέγοντας «(Κάνε) ό. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία. έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία. Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του.Να μήν αντιλέγουμε εριστικά. Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε.» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει. αλλά. δηλαδή με την υπομονή. Αν. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος. να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου.χ. τότε. Πρόσεχε.χ.» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο. σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί). την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα. για να μην τον λυπήσεις. αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος. πρόσεξε. είτε κρυφά είτε φανερά. να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις. Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις. τότε ετοίμασέ του ό. για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις.

πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35). 2:7). Αυτό το χωρίο φανερώνει. Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. Ιω. ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. 50 . Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους. Γιατί. Ο Θεός. ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν. Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί. Ησ. 6:38-39). Πρβλ. και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο. Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ. μά ούτε και με τους ξένους. και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. μη θέλεις να τους διατάζεις. Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό). η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. 12:19. Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. η παρρησία. για τον οποίο ήταν γραμμένο. η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. χωρίς να ταλαντεύεται).μου. Τίτ. πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται. 42:2). αλλά και τους άλλους ταράζει. Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του.

17:30). και συγχώρεσέ με. Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ.Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. 7:14). λέει (η Γραφή). Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος.κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε. ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό. Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. ευλογημένε. και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού.Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. Ένας γέροντας είπε: . Αυτό σημαίνει άλλωστε. 2:24). τα θελήματά του. μου φαινόταν καλό. Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες. Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο.Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. τότε ο άνθρωπος νικιέται. Ο αββάς Αλώνιος είπε: . 51 . 1:22). η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση. 7:9). και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ». 19:27).Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). από το δικό μου θέλημα. «έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. πού. Και αποκρίθηκε: . για χάρη του Θεού. πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή. Σειρ. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει. Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε. επειδή έτσι σκέφτηκα. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ. γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος). ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. Και ο θυμός. αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ. δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου. Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε. δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. πού υποκινεί τις ταραχές. να μην ταραχθείς.

και θα λέω πώς είναι δική μου. . όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι. να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος.Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς. Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου.» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς. χωρίς δικαιώματα). αποκρίθηκε. είπε ο πρώτος. Εσείς όμως κινδυνεύετε. αποκρίθηκε ο πρώτος. Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου. αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου. Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα. όπως οι άνθρωποι.Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα.Έ. . δική μου (είναι). . Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: . θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα. αν και είμαστε τόσο μεγάλοι. Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού. αν είναι δική σου. μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα. χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν.Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου. δεν σπάτε το χειμώνα. Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: . Και έφυγαν. και ποτέ δεν μάλωσαν. απάντησε ο άλλος. και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά).Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά. 12:19).Να. πάρε την και πήγαινε. Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια.Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ. είπε αυτός. . ενώ εμείς. επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους».Όχι. γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει. Και έτσι θα γίνει η αρχή. Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: .Αυτή είναι δική μου. Απεναντίας.. γι΄αυτό και δεν σπάμε. συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά. Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 . αλλά δική σου.Όπου κι αν βρίσκεσαι. Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): .

Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). Όμως. Ύστερα. Δεν αντιμίλησε. αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα. όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. Απεναντίας μάλιστα. να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του. Έπειτα όμως. έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια. έλεγαν. γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος. ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς. από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). δεν αγανάκτησε.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο. Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι. υπακούοντας σ΄ αυτούς). δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους. δεν τη συζήτησε. για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. έκανε να κατεβεί από το στύλο. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους. κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. αναχώρησαν. ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα. δεν είπε τίποτα. ούτε πολλά ούτε λίγα. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. 53 . και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο.

αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού. 1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού. και αυτό να κάνεις στην εντέλεια. και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. και η κτίση αντιστέκεται. πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη. πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. την προσταγή του Θεού. πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού. 26:14). εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους). πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων). Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί.Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. 54 . Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού. κατά τη Γραφή. ψάξε γι αυτό. πολεμάει. Όταν σου έρθει πειρασμός. έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. αυτός. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. Συνετοί όμως είναι εκείνοι. αλλά του θείου θελήματος. Απεναντίας. ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον. γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. τι αρέσει στο Θεό. αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. χωρίς να το γνωρίζει.

δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής. αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω. επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού. Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια. παρά μόνο «άνωθεν».Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν). να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού.Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . για να τον ακολουθήσει. ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη. το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του. αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)». Είπε πάλι (ο ίδιος): . Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο.Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι. το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού. Γιατί πρέπει να ξέρεις. Ο αββάς Ισίδωρος είπε: . Απ΄όλα τα πάθη. μη γογγύσεις εναντίον του. Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση. και δεν σου το δώσει. αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού. θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη». 55 . ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. πάλι. είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του.Η σύνεση των αγίων είναι τούτη. από το Θεό.

παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια. Ο αββάς Ησαΐας είπε: . απαντούσαν εκείνοι. ότι. (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ. για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο). Η αμμά Θεοδώρα έλεγε.Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη.Σκέφτομαι. Και τους εξέταζε.Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της. σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). Εμείς ζούμε στις ερήμους». Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού. Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: .» τους ρωτούσε. αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του). Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι. «Με την αγρυπνία. πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ.Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς. «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε». «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο). «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου».». να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός. Λουκ.Ήταν κάποιος αναχωρητής. έλεγαν.». (Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) . έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές. πού έδιωχνε τους δαίμονες.Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη. 56 . παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη.Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη. πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο). Και απάντησε: . γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο. «Με τη νηστεία. αποκρίνονταν. 5:3). Ένας γέροντας είπε: . Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι». ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας. 18:13 – 15:21). Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. Ένας (άλλος) γέροντας είπε: . όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη. και μάλιστα άκοπα.

ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: . ταπεινώνει τους δαίμονες. ξαναρώτησε ο αδελφός.Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη.Βγαίνω. για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 . 25:31-33). απάντησε εκείνος.Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. απάντησε ο γέροντας. και όποιος δεν έχει ταπείνωση. Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας.Βγες από το πλάσμα του Θεού! .Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού. ΡΡώτησαν ένα γέροντα: . απάντησε ο γέροντας.Να. όσο μπορεί. κραύγασε: . εννοώ την ατιμία. σ΄ ένα γέροντα. την ακτημοσύνη και την υπομονή. (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν. Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα.Κατά τη γνώμη μου. «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται. . αποκρίθηκε ο δαίμονας.Επειδή πετάμε τα όπλα μας.Με το φόβο του Θεού. με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται. . . την ταπείνωση.Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες. Ο αββάς Σισώης έλεγε.Τα «ερίφια» είμαι εγώ. χλευάζεται από τους δαίμονες. εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει. . παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη». Και ο γέροντας. επειδή πολύ τον παρακάλεσαν. και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει. θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο. τελικά). Όσο για τα «πρόβατα». ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια. την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού. .Όποιος έχει ταπείνωση. Ένας γέροντας είπε: .». ο Θεός τα γνωρίζει. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ. η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο. είπε ο γέροντας. λέει στο δαίμονα: .

Αλλά και ο Κύριος. «άπ΄ εμού. ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά. ώστε ο διάβολος. και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές. ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη. αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή). αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. Α΄Πετρ. 58 .. 11:29). ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας.Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. 5:5). Ύμνος Τριών Παίδων: 64). Πώς δηλαδή. απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν. θα λέγαμε. αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε». Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη. λέει. έτσι πού να την έχουμε. και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές.