Sections

Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη. Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων. έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. εσύ πες του: 6 . Κι όταν κλάψει. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή. Αν όμως βάλει τα κλάματα. Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό.Αφού λοιπόν. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. Κι εσύ λοιπόν. Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου. εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. δεν μπορείς πια να σωθείς!».». αδελφοί. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. μην το συνεχίζεις. Αφού όμως επιστρέψεις. 4:13). γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. ώσπου να δεχθεί το μαστό της. ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον. Κι εμείς λοιπόν. ένας αμαρτωλός άνθρωπος. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου. Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται. Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. να φυλάξω όλες τις αρετές. έτσι ώστε. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο. σαν σε βρέφος. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά. «Πώς μπορώ εγώ. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. ανάλογα με την αντοχή του. Μετά. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία. σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. γάλα από τους άγιους μαστούς της. Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη. ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. αγαπητέ. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας. Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. «Χάθηκες. αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. μακρόθυμος και πολυέλεος. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. του δίνει αμέσως το μαστό της. αδελφέ. αδελφοί.

9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ. Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε.«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή. θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ. Ιωήλ 2:13). πρέπει να τις ενθαρρύνουμε. 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση. Κι έτσι. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια. έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ. ο Ίδιος.  Πως ο Παύλος ήταν διώκτης. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές. να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει.  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ.)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε. πολύ περισσότερο. κάνοντάς τους να τις ξεχνούν. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους.ε. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές. Να τους λέμε. Ενώ. με τη χάρη του Θεού. για να τις ρίξει σε απελπισία. στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. Γιατί ο διάβολος. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα. όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό. Απεναντίας. αντίθετα. 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ. αντίθετα. γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση. όταν 7 . προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους. πού. γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου. 9:1 κ. έλεγε η μακάρια Συγκλητική. Ενώ. Ναυή 2:1 κ. το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς. 18:22). Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. Εβρ. Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές. 23:39-43). 11:31).ε. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση.

αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. Ρώτησαν τότε κάποιοι. δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα. 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. του λέει ο γέροντας. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Δεν θα το κάνει λοιπόν. Και ο αββάς. .Όχι. . Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. ο Ίδιος.Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει. πολύ περισσότερο.Πολύ είναι. αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού.Να σηκωθείς. το πετάς. αγαπητέ. Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: . Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς. . Αν σχιστεί το χιτώνιό σου. αββά.Τι να κάνω. . Αλλά και οι γιατροί. είπε πάλι ο αββάς.Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν. . είπε: . Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι. σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα.Σηκώθηκα και ξανάπεσα. 8 . Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: . κλαδεύουν τα περιττά. για να μην ξεραθούν σύντομα. . και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια. αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια. Του λέει ο γέροντας: . . Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: . πού έπεσα.Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου.Να σηκωθείς πάλι και πάλι. τον συγχωρεί ο Θεός.δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός.Πες μου. πού βρίσκονταν εκεί: . Εγώ νομίζω πώς.Πολύ είναι.Φτάνουν σαράντα μέρες. του είπε τότε ο γέροντας.Έκανα αμαρτία μεγάλη.Μέχρι πότε. απάντησε εκείνος. ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία».

Ο αδελφός. . καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς. πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε.Σου το λέω. 17:15. είπε ο γέροντας. Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου. Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: .Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση. Έτσι. μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής. ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει. και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως. Ψαλμ.Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: . 3:3). τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! .» (Ψαλμ. 9 . σηκώθηκε κι έφυγε. πάλι.Ό. Σ΄ έναν αδελφό. σ΄ αυτή και φεύγει. ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ. «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού.Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας. Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος. δηλαδή. πού έπεσε σε αμαρτία. θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. .τι και να΄ μαι. φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: . Του λένε. 24:15). Έξοδ.Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας.Πάτερ.

Του αγίου Εφραίμ δελφοί. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. ζώντας ακόμα σωματικά. όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. Γιατί κάθε αρρώστια. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. Αυτός. όσο επιμένεις στην πορνεία. ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. γιατί δεν έχεις σιγουριά. 10 . Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό. Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ». Αδελφέ.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι. μην πεις. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. Γιατί το ψάρι. Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. για παράδειγμα. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού. Έχασες. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. είτε ψυχική είτε σωματική. αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. σώζεται. Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. Έτσι κι εμείς. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. την αγνεία σου. και να πιαστεί. Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά.

Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: . πού τόσο πολύ Σε πίκρανα. Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού.Γιατί έπεσα. στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου. Δέσποτα. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη. έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε. Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά. άνθρωπέ μου. Κύριε.Γιατί κλαις.Δεν θέλεις. θα μετανοούσε. αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα. Δέσποτα. λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες. ολόθερμα και ολόψυχα. μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή. Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. όχι με την οργή Σου. του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή.Τι έχεις. Κύριε! . .Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου. θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά. Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής. Αν όμως είναι δυνατόν. νύσταξε κι αποκοιμήθηκε. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: . Γιατί κλαίς έτσι. απάντησε ο αδελφός. Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος.Κύριε. Αν πάλι είναι αδύνατον. Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: . με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. άνθρωπέ μου. όπως συνήθιζε. Δέσποτα. σύμφωνα με την ελπίδα του. Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του. να κλαίω και να λυπάμαι. από την πολλή του λύπη. δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά. Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού. Γιατί είσαι λυπημένος. συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου. σήκω! .Δεν μπορώ. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς.Έ. τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . . αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του.Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. συνέχισε να θρηνεί.

Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε.Μη λυπάσαι πιά. πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους. και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού. Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν. και αύριο μετανοείς». πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. πού δεν την αφήνει να πέσει. ήταν δύο άνθρωποι. Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. . Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε. Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε. Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία. Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα. κακία δεν είναι. «Άφησε σήμερα. τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω. ευχαριστώντας Τον. Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση. Έίπε ένας γέροντας: .Αββά.Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός.. Και ο γέροντας αποκρίθηκε. όταν οι λογισμοί του έλεγαν. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα. πώς. 12 . Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός. αρετή δεν είναι.

Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. Ωστόσο. «Έχω καιρό ως τότε». πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου. λες και είμαστε ανεύθυνοι. Κάθε μέρα. πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό. 13 . Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος. 8:12. όπου προσωρινά κατοικούμε. Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. για κάθε αργό λόγο. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. πριν πιάσεις δουλειά. Όποιος.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα. δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας. βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες. Μαρκ. αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του. Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς. Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω. ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια. Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο». αντίθετα. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου. Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής. καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα. 5:22.να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. 9:43-48. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε. ώστε πάντα να θυμάται. γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν. Β΄Θεσ. 1:8-10). Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ.

Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ.:52). Να. Πάντα λοιπόν. πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης. ας εποίεις το πρότερον» (Δαν. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια. Ιερ. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. Γιατί όπως ο κατάδικος. βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου. Να. αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 . Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς. ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. Πόσους τάχα δεν ξέρεις. Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο.Σως. με τη δύναμη και τη χάρη Του». Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. αγαπητέ. Αντίθετα. Αν είσαι ακόμα νέος. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη. νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. αν και νέος. εκείνον πού συνεχώς. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε.Ιερ. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος. και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω. Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο. και στα γεράματά σου μετανοείς. στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ. 2:2). Μήπως πάλι δεν βλέπω. Θρ. Απόλαυσε τις ηδονές σου. και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις.» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί. μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα.

πού θα το τελειώσεις με σιγουριά.Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 . Είπε ο αββάς Ευάγριος: . το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ. δεν αγωνίστηκες. ξαναρώτησε τη συνείδησή σου. τι γίνεται. δεν μετανοούσες. Γνωρίζοντας από τώρα. Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα. Καταπιάσου με άλλο. Πρόσεχε όμως. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . όταν θα έρθει ο Νυμφίος. Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. 25:1-13).» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό. Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος. νικάει τη μικροψυχία». Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις.» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός. σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες. αυτά και τα παρόμοια. Αν σε κατακρίνει. Είπε ο αββάς Ηλίας: . αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό. Άλλος γέροντας είπε: . Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους.τι σου λέει. πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα. αγαπητέ. Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών. ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει». Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες. Και μη σταματήσεις να ρωτάς. Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα).Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις. «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω».Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις.Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του. Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. Έτσι.25:13). ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός. Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. «Γρηγορείτε. όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές.μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες. Ματθ. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. τι γίνεται. μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό. όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς. τις παντοτινές και ατερμάτιστες.

16 . όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό.Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα. και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου.

Πραγματικά. όπως ήταν φυσικό. Να λοιπόν. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. 17 . κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους. Ήρθε όμως άλλη γενιά. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. Εγώ πάντως νομίζω. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου. Πόσοι βασιλιάδες. 1:18). Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη. Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή. ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. Άλλοι πάλι. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων. πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. Άλλοι. νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους. Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. 81:1). χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ. αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. τέλος. Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. Τι τους ωφέλησε. 36:2). μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. δηλαδή αυτών που θα σωθούν. και για να καθαρίσουν τους τύμβους. επομένως. και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους. πού κυβέρνησαν έθνη πολλά. 15:49). μετέφεραν. γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα. κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. Γιατί στη σύναξη των θεών. Αντίθετα. ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα. τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση.Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό. για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί.

αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. μπες. έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη. πού. Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. αν θέλεις. ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. κλείσε πόρτες και παράθυρα. 8:12. Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. και μετά κάθισε εκεί μέσα. για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα). για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. αν τη χάσουμε. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος.» (Ματθ. Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι. θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. 13:42. για να βρούμε το έλεός Του. θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. μ΄ άλλα λόγια. Έ. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε.Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. όπου. Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). Τα αισθητά. δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. μολονότι κάθεσαι ήσυχος. χωρίς πόνους και μαρτύρια. για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. κι αν τα χάσει κανείς. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς. να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα. στον κοιτώνα σου. αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. 50). Να. βέβαια. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή. όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν. 16:26). επιπλέον. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. πού. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. Ας σκεφτούμε. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά. Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας. Όπως. πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . Ας συλλογιστούμε μόνο. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. λοιπόν. σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή.

Κι αν θέλεις. τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά. μπορείς να γίνεις άγγελος. Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου. κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά. Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει.Μην απορείς πού. πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: . ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί. 19 . Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο. πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει. Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: . Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο. αν και άνθρωπος.Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών. αγαπητέ μου. και εύκολα θα την κληρονομήσεις.της αιώνιας φωτιάς. και θα καταλάβεις.

με τη στάση και το βλέμμα της. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους. Γιατί. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. όπου ήταν τα σώματα των αγίων. με την ελπίδα ότι θα ζήσει. πού σε γέννησα. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. Από δω και πέρα χαρά. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε.Οι θεοφιλείς γονείς. 20 . Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία. τον άφησαν έτσι. ηδονή. Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της. Καμιά πίκρα. βλέπετε. Το πρωί. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. της ήρθε βαρύ. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο. πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. Όλ΄ αυτά πέρασαν. Αυτός ήταν. Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια. και του έδινε θάρρος. ανάσαινε ακόμα. άνεση. αυτός ξεψύχησε. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. παρατηρώντας το γιο της. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα. ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. που λεγόταν Μελίτων. δες. όσο βασανίζονταν.

που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. Αντίθετα. συγγενείς. 19:3). 23:20). 59:17. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος. ο Θεός. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. Εκείνα όμως. επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών. Και γι αυτό. 6:14-17). Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. Να. δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ. γνωστούς. άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή. Ψαλμ. Ύστερα είπε: . 21 . προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή. όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο. Έπειτα. Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. φυσικά μακριά από φίλους. Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. κι από την ίδια του τη μάνα. μετά την ευχή. για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το. . δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της. Ποθούσε. 36:6). Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. Και αφού καταφιλήθηκαν. Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. σήκωσε τα μάτια. Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση. για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. βλέπετε. Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. χωρίστηκαν. Η μάνα κίνησε για το σπίτι.Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων.Πήγαινε. και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα. από θεία βέβαια οικονομία. παιδί μου. Εφ. Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους). συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. της είπε. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο.Μάνα.

πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες. είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες. εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. Και μάλιστα. πέθανε ο πατέρας του. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. παιδί μου. αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη. Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. που τιμούν εκείνοι. Και γεμίζοντας από τη χάρη. η αθανασία. επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). μα πλούτισες. Αυτός είναι η σωτηρία. Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. Αυτός είναι. 22 . Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. . «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ. μετά το Θεό. που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της.Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου. Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη. όπως είπε ο Δεσπότης μας. σπλάχνο μου. το Χριστό. κάνε μου.… Και σε παρακαλώ. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι. γνώρισες την ορφάνια. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . πού έγινε γι αυτό τα πάντα. 21:12). Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη. και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. για Βασιλιά αθάνατο. όπως εκείνοι. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως. γιε μου πολυαγαπημένε. μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. έλεγε. Αυτός. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα). τα μάτια της βούρκωσαν. Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. γιε μου. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος. στο παιδί της μονάχα. πού. κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά. καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά. πραγματικά. Η μητέρα του λοιπόν. κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά.

Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ. Άλλωστε.και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί. σε μένα. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: . θα προχωρήσω μπροστά σου. χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. παιδί μου. για να σωθώ κι εγώ. Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου. Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό. ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. Γιατί πάντοτε. μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. παιδί μου. Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του. γιε μου. για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. τα σώματά τους. Σε παρακαλώ λοιπόν. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε.Τι λοιπόν. Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση. βλέπετε. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη. 23 . παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της. Να. σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου. θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. σπλάχνο μου. εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. μόλις πεθάνω. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. λέγοντας πάλι η μακάρια: . πως πέθαινε. Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. πού μιλούσε με το στόμα της. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. γιε μου γλυκύτατε.Μαρτυρικά μέλη φιλώ. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή. Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. Γιατί να. Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο. τη μάνα σου. σύμφωνα με τον Παύλο.

αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . Όποιος θέλει να σωθεί. να μην περπατάει στο σκοτάδι. πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του. 14:29). να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του. του φαίνονται φρονιμότατοι. «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ. τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. χωρίς ευαγγελική γνώση. Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει. Γι αυτό αν είναι δυνατόν. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό. 2:2). έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει. Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. αλλά η ιδιορρυθμία. με σκοπό. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του.Όποιος θέλει να σωθεί. ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα. απεναντίας. και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. Ο άνθρωπος που μακροθυμεί.

η προσοχή στις εκδηλώσεις. Κι εγώ τότε. Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο. τότε δεν είναι καλά. πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. να μη νυστάζει ποτέ. πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων.αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου. Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε. αδελφοί. Σας παρακαλώ λοιπόν. πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής.Μια φορά. Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά. Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία. άρχισα ν΄ αργολογώ. κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια. πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: . τότε να τον παίρνει ο ύπνος. και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής. ο τρόπος της ενδυμασίας. Και πραγματικά. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. η απλότητα του ήθους. Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: . αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα.Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν. γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και. να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο. τόσο πολύ νύσταξαν. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό». τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας. που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα. όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει. η σύνεση στις σκέψεις. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια. το απέριττο στις λέξεις. η σεμνότητα στα λόγια. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε.

Λέει τότε μέσα του: «Να. του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: . οπότε εκείνος τους είπε: . Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε. Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά.Δεν υπάρχει πια λόγος.Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. τόσους κόπους έκανα. . Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός. πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του. μη ρωτώντας το παραμικρό. Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες. και τίποτα δεν κατόρθωσα. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία. και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. Αββά. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο. ο Θεός έδινε λόγο. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο. πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων.Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα. Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα. πού του είπε: . Τώρα όμως. μη λογαριάζεις τον εαυτό σου.Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο.Ναι. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή. Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου. είπε ο γέροντας. Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. αναχώρησε. του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. Φεύγοντας όμως. έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. . Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε. αποκρίθηκαν. παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς. και θα έχεις ανάπαυση». για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν. τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα. Ο γέροντας όμως σώπαινε. πάτερ. Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν. Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό.τίποτα. καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα. κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 . Είπε κάποιος γέροντας: . Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. και δεν με ρωτάς τίποτα.Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο.

Αββά. Δεν βρίσκουν πια τι να πουν. πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες.Προσευχήσου για μας. αναστέναξαν και είπαν: . 27 . Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες.εφαρμόζουν όσα ακούνε. γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής.

Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. 28 . αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. εμέ λαμβάνει. δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα. δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο. είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. ο λαμβάνων όντινα πέμψω. θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. Ο Θεός και Πατέρας. όπως και το Πνεύμα. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. και. παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. πάλι. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν. βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. Πρέπει να μάθουμε και τούτο. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. ο δε εμέ λαμβάνων. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων. 13:20).Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής.

Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού. και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο.Πήγαινε. πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο. Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών. καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. . Και αυτή η αρετή. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα. όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση. ότι την πνευματική τέχνη. Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν. ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου. και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία. ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: . Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. απάντησε ο γέροντας.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή. Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές. έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. με τον καιρό. εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά. Ο αββάς Ποιμήν είπε. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος. Όσοι είναι εμπαθείς. όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη. είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο.δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό. 29 . αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση.

το πρώτο. όπου υπάρχει μακροθυμία. 30 . στην αληθινή υπακοή. όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. όπου υπάρχει φιλαδελφία. όπου υπάρχει ταπείνωση.Έλα. όπου υπάρχει δύναμη. Ο αββάς Ποιμήν είπε: . όπου υπάρχει κατάνυξη. όπου υπάρχει χαρά. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο. και το τρίτο.Μη μετράς τις αρετές σου. ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός. Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε. το δεύτερο. όπου υπάρχει αγάπη. έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα. όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα. Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή. όπου υπάρχει υπομονή. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο. αδελφέ μου. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού.Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: .

θα λέγαμε. Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων. να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. με τους λογισμούς ό. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: . η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων. Συμβαίνει. . Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει. Και αυτή καθεαυτή. τότε τον καταγγέλλει στις αρχές. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. αλλά και όσα σκεφτόμαστε.τι και με έναν άνθρωπο.Δεν είναι ανάγκη. να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει. Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό. Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. πού βρίζεται από πολλούς. Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής. όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. άλλωστε. Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. φεύγουν από τον άνθρωπο. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. έτσι και οι πονηροί λογισμοί. τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί. γιατί φεύγουν και χάνονται.Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. Όπως το φίδι. πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου. αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). 31 .Για όλους τους λογισμούς. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν. πρέπει να ρωτάω τους γέροντες. απάντησε ο γέροντας.

32:7). τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα. Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής».τι ακούς απ΄ αυτόν. Και ό. Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα.Αυτός. Μά και τον Παύλο. θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται. Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. όλα τα βλέπει. μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ. πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του. 32 . Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος. Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. και τα κρυφά και τα φανερά. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. 9:6). εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου. Γαλ. ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά. Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. 3:9). κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. είτε είναι καλοί είτε κακοί. «Συγχώρεσέ με». λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν. και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. και αναγγελεί σοι. βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν. μην πεις ψέματα από ντροπή. Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. αυτός. και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. 2:2). Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. και ερουσί σοι» (Δευτ. Και εκείνον. ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας. τους διώχνει μακριά του. και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον). και το σφάλμα σου εξαφανίζεται. δεν πίστεψε στο λογισμό του. Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις. 1:18-19. δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του. παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. τους πρεσβυτέρους σου. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του.

πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται. χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα. για να μην πάω. κι εσύ δεν ντρέπεσαι. πήγα και δεν βρήκα κανέναν. με τέχνασμα του πονηρού. είπα μέσα μου: «Ως πότε. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς. να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. . ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε. και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του.Έχει υποχρέωση. απάντησε ο γέροντας. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου». τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. όπως συνήθιζε. που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου.» Κάθε φορά που αποφάσιζα. βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του. Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς. να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως. αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω. τι είναι προτιμότερο. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής. δεν μου έκανε παρατήρηση. όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. Εγώ από ντροπή 33 . Ο γέροντας. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει. ταλαίπωρη ψυχή μου. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ. ωστόσο. ο εχθρός δεν με άφηνε.» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. εφάρμοσε όσα διαβάζεις. Πράγματι. γεμάτος θλίψη. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες». με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς. από την άλλη μεριά. Αλλά και πολλές φορές. Ο γέροντας.Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω. να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. Κάποτε όμως. και με άφηνε να φύγω. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου.Αν κάποιος. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς. κυριευόμουνα πάλι από το πάθος.

«Δεν ξέρεις τι έχω. που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου. βαδίζοντας μπροστά μου. του εξομολογήθηκα το πάθος μου. αποκρίθηκα. 32:7). Σηκώθηκε. κι έπεσα πάλι μπροστά του. πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση. δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός. κι ετοιμαζόμουνα να φύγω. νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό. με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου. Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα.». και αναγγελεί σοι. που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς. και ερουσί σοι» (Δευτ. Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. Εκείνος στράφηκε. Τον ακολουθούσα από κοντά. Μόλις είπε αυτά τα λόγια. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα. είπε εκείνος. παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με. «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν».δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. Είπε ο αββάς Μωϋσής: . παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». μου είπε. είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς.». Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια.» Το ομολόγησα. Είπε ο αββάς Αντώνιος: . ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο. τους πρεσβυτέρους σου. μου λέει ο γέροντας. έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε. με πολλή ντροπή. «Εσύ πρέπει να το πεις!». «Τι έχεις. Ένας γέροντας είπε: 34 . Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του.Ξέρω μοναχούς. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!». για τον Κύριο!» «Πήγαινε». Τότε λοιπόν. Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω. και δεν τους αναφέρεις. ως την εξώπορτα. ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα.

έτσι και ο πονηρός λογισμός.Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί. 35 . Όπως δηλαδή το φίδι. μόλις φανερωθεί.. Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του. έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά. γρήγορα θεραπεύεται. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του. τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν. πάσχει από υπερηφάνεια. αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους. αμέσως χάνεται. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. μόλις βγει από τη φωλιά του. μην τους κρύψεις. αμέσως φεύγει. Όποιος όμως τους κρύβει.

πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. τον παλιό σου εαυτό. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο. παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. Γίνε φίλος με φονιά. πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. Πρόσεξε πάλι. Κάθισε μαζί με γύπες. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. Αντίθετα. παρά με φιλόνικο. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. μην τυχόν. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία. οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού. Γιατί 36 . αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά. Μίλησε με χοίρο. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν. γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. παρά με ανθρώπους κακότροπους. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. με το να γίνεις αγωνιστής. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. μην τους ζηλεύεις. Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου. υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. και (τέλος). πάνω στο σταυρό. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. και τώρα.

Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών. ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. ενώ τα έργα οι καρποί. να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή. να βγεις βιαστικά από κει μέσα. 9:9). και ά μέν είς τιμήν. Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. αν προσέχουν. Η εμφάνιση είναι. ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω. Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. αλλά και ξύλινα και οστράκινα. που βαδίζουν μαζί στην αγορά. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. τα φύλλα. Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. 2:13). με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. 1:31). Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία. αν μπορείς. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. και. Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν. θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 .τι με δυο λαμπροφορεμένους. πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό). Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια. Φρόντισε μάλιστα. για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους. είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά. Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών. 2:21). Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή. Αδελφοί. 2:20). θα λέγαμε. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. θα είσαι σκεύος χωρίς αξία. 8:34). Οι αγωνιστές όμως.

τον απομακρύνω από κοντά μου. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του. Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία. Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. μην τους ζυγώσεις. πλησίασέ τον. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. όπου θα πάνε και οι ίδιοι. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση. 38 . αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά. Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου. Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν. Ο αββάς Αγάθων είπε: . αγαπητέ μου. για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε. πέφτει στη λάσπη. για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα. κινημένος από το φθόνο. έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα. Γιατί. Δεν ξέρεις.”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια. κι έπειτα. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: .Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν. καταλερώνει την υπέροχη στολή του.Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία.Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός. πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί. Αν όμως υπάρχει άλλος. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας. λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις. ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση. όπως είπα.απροσεξία. Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή. Ενας γέροντας είπε: . ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί.

Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. με τη βοήθεια του Θεού. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού. ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους. δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. που σηκώνονται μπροστά τους. Αντίθετα. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. χωρίς να το πολυεξετάσουν. πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία. 26:13). Να μην αρχίσεις. Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους. Πραγματικά. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. 39 . Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. 13:34). Αυτό να κρατάς στο νου σου. αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν. Εσύ λοιπόν. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν. τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. κι έτσι θα μπορέσεις. πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. ποτέ δεν θα σπείρει. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα. σαν ετοιμασμένος για θάνατο. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. λέων εν ταίς οδοίς.

άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω. χωρίς πίεση και κόπο. πού θα βρούμε από το Θεό. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας. Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. όπως είπε Εκείνος (Ματθ. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . είναι νωθρή. Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. Όσες φορές κι αν αποτύχει. 8:13). Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. Έτσι. Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. αλλά πάλι προσπαθεί. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό. θα είναι ανάλογη. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. Και ο Θεός στη συνέχεια. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. πού οδηγεί στη χαυνότητα. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει. τότε και η χάρη. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. την εργασία του καλού έργου με διψυχία. Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. Έτσι κι εμείς. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. 16:24).επομένως. ας απαρνηθεί τον εαυτό του. αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση. στέλνει τη δωρεά Του. δεν μαθαίνει τίποτα.

Να γιατί ο Κύριος. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. δηλαδή με ορισμένο σκοπό. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 . αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου. όσες φορές κι αν πέφτει. Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. Ματθ. ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. αλλά. 7:14). προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας. να μη λιποψυχήσουν. μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. 2:13). Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. γιατί. 8:35). Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. να ξανασηκώνεται.πετύχει ποτέ κάτι καλό -. με τη συνέργια του αγαθού. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους. ώστε ο αγαθός Κύριος. από τη γέννησή του κιόλας. αλλά να προσπαθήσουν πάλι». Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς. 11:30).

Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια. έτσι ακριβώς κι εμείς. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή. δεν άναψαν τη φωτιά. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό. πληγώνει και ματώνει τα χέρια του. αποκρίθηκε ο γέροντας.Το σώμα μου αδυνάτισε. ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν. ότι. Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: . Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν. Ο ίδιος γέροντας είπε: .Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές. μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη.Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν. 12:49). . και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ. Και ο γέροντας απάντησε: . και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. Αυτό σημαίνει. Μερικοί όμως. έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους.Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά. Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό. ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο. όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως.Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. από αμέλεια. Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: . ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό. 42 . αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα. και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα. έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του. στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν..

Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός. την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. Και πρώτη είναι. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση.Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. αλλά έλεγε: «Κύριε. αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. Ένας γέροντας είπε: . Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό. Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός. Όσοι αγωνίζονται. κι έτσι ησύχασε. Κι ο γέροντας του λέει: . λένε. αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά. μακροθυμώντας απέναντί μας. καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε. μολονότι κάνουμε τόσα κακά. τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα. Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. δεν θα μας βοηθήσει. Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. 43 . που πειραζόταν από τους δαίμονες. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας.Αν μας συγχωρεί ο Θεός. πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη. Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο».Αδελφέ. ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας. Είναι. έχοντας συνάμα στο νου σου. τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους. και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. πολύ περισσότερο. να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν. κατά την ώρα του πειρασμού. βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς. άλλωστε.

αφού αποκτήσουμε την απάθεια. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας. Γιατί ο εχθρός. πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. η μνήμη Εκείνου. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. έχοντας ανθρώπινη μορφή. να μισήσουμε τελείως την κακία. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει. ανάλογα με τις δοκιμασίες. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. να μην υψηλοφρονούμε. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται. Τέταρτη. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. Μερικοί.Δεύτερη. θα σε ακούσει. Αλλά και στους πατέρες. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. Και όταν Τον επικαλείσαι. Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. Τρίτη. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. 44 . αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε. συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. καθώς προοδεύουμε στην αρετή. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. Και θα μάθεις έτσι. κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή. ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. που άθλησαν για το Χριστό. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. να μην ξεχνάμε. από το φόβο των θλίψεων.

απάντησε εκείνος. Συχνά η θεία χάρη διδάσκει. και γι αυτό θέλεις όλο να τρως. 45 . . αλλά και στη Σκήτη. Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς. Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια. πού τον είδε. πώς όταν ήταν νέος. και όμως πεινάω πάλι. πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας. στην έρημο.Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.Παιδί μου. όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία. . πεινάω. Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε. είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση. απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση. . Τι να κάνω. του λέει το παιδί. . επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο. . βγήκε έξω από το κελλί του. Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους. και του λέει: . σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού. σηκώθηκε κι έφυγε.Πολλές φορές έφαγα. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής. Ένας γέροντας είπε: .Μήπως είσαι γάιδαρος. ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει. γέροντα. Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς). Κάποιος. Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας.Να ξαναφάς. Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις. να φας! αποκρίθηκε εκείνο. πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια.Δεν αρνούμαι. Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν. είπε ο αββάς. Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή.Έφαγα και πάλι πεινάω. αυτά που πρέπει.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. μέσω απλών ανθρώπων.Έ.

ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε.Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας. χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. Είστε πραγματικά αξιολύπητοι. Μερικοί όμως από τους γεροντότερους. 14:12). μολονότι νέος. δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο. ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ. Όταν τους άκουσε (ο όσιος). 2:8) για μας. βλέποντας αυτό το πράγμα. όπως είπαμε. προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών. 14:11). Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του. άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα. 4:25-30). . . τους ρώτησε: . όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού. και ότι.) Ω. Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ.Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου. τους πιο αδύνατους. ρώτησαν εκείνοι. πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση. δεν θέλησαν να τον ακούσουν. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων. σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά. αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο. Όταν τέλειωσε η διδασκαλία. 16:5). και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ. «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος.Καλά.». . Και μόλις ήρθαν. είπε. Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν. όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό. Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά. αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. Φεύγοντας. . Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . είπαν μεταξύ τους. αποκρίθηκαν. Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου).Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος. (κάποια φορά). καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες. Κι αυτός αμέσως. Πώς δεν καταλάβατε. «Δεν θα τον ακούσουμε!». νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ.Ξέρετε. διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός. κι εμείς. ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα.Από πού.

ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. και τούτο γιατί. μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. ψάχνοντας. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. πού πολλές 47 . όταν το καλούσε η περίσταση. όπως ο ψαλμωδός. Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. δεν θα σταματήσετε. Δεν είδατε εμένα.έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος. ότι. ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. Δέσποτα και Κύριε όλων. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). Αλήθεια σας λέω. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. κι εμείς. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. 12:1). θα χάσετε την ψυχή σας. Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας. Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα. αλλά και ήπιος πάλι. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. 54:8). Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-.) Σας βεβαιώνω. πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου». Μετά από αυτή την προσευχή. με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια. άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης. «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους. που ήταν μάλιστα πόρνη. να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα. Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. όπως ο Αβραάμ (Γεν. θαρρείς. αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. ότι εγώ. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. αξίωσέ με. Γιατί ήταν και σκληρός. όποτε χρειαζόταν.

έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου. ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του. μυστικά και ανεξερεύνητα. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. 48 . στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα. Μα εκείνη αποκρίθηκε: . Δεν κοκκινίζεις. Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους. Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια. αντίθετα. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. αλλά το εντελώς αντίθετο. δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. οικονομεί (τις περιστάσεις. Εσύ. ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή. Η γυναίκα πάλι. Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν.φορές. παρά με άλλα που περιμένουμε. όλος απορία.Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι. πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε). επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά. από τη δική σου πλευρά.τι είχε ζητήσει από το Θεό. Και της λέει: . βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα. κυρά μου. αλλά τη γη.Τι λοιπόν. γιατί έχω πλαστεί από σένα. από την οποία πλάστηκες.

σου πει. Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι. ας μη λογομαχήσει.» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. πρόσεξε. λέγοντας «(Κάνε) ό. τότε ετοίμασέ του ό. για να μην τον στενοχωρήσεις. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία. αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του. λ. Αν. Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει.» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί). έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. είτε κρυφά είτε φανερά. Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις. εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο. να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία. τότε. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα. αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος.χ. Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος. για χάρη του Θεού. «Ψήσε μου τίποτα».τι θέλεις». για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο.) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε». να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου. (λέγοντας λ. για να μην τον λυπήσεις.τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού. σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον. δηλαδή με την υπομονή. για το Θεό.χ. έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 . Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του. Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε.. αλλά. Πρόσεχε.Να μήν αντιλέγουμε εριστικά.

ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. 42:2). Αυτό το χωρίο φανερώνει. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό). η παρρησία. Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί. και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. μά ούτε και με τους ξένους. μη θέλεις να τους διατάζεις. 6:38-39). για τον οποίο ήταν γραμμένο. Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. 50 . Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. Ησ. η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. Τίτ. Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ. 2:7). χωρίς να ταλαντεύεται). 12:19. και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο. Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του. Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους.μου. αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ. αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών. όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν. Πρβλ. Ο Θεός. Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. Ιω. αλλά και τους άλλους ταράζει. Γιατί. αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35). ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους.

Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε. 17:30). «έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. Και ο θυμός. Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε. μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. 7:9). λέει (η Γραφή). επειδή έτσι σκέφτηκα. γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ».Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού. πού υποκινεί τις ταραχές. Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ. Ένας γέροντας είπε: . τότε ο άνθρωπος νικιέται. Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο. Και αποκρίθηκε: . ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό. ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος).κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε.Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου. 7:14). Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος.Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις. και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). 19:27). πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή. ευλογημένε. Αυτό σημαίνει άλλωστε. Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες. από το δικό μου θέλημα.Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ. τα θελήματά του. 2:24). 1:22). και συγχώρεσέ με. Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ. και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. πού. για χάρη του Θεού. Σειρ. 51 . δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει. η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση. να μην ταραχθείς. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . Ο αββάς Αλώνιος είπε: . μου φαινόταν καλό.

Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια. Και έφυγαν. θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. .. αν και είμαστε τόσο μεγάλοι.Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα.Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς. Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου. ενώ εμείς. χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν. Και έτσι θα γίνει η αρχή.Να. οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα.Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ. χωρίς δικαιώματα). αλλά δική σου. επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους». συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά. Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: .» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς. αποκρίθηκε ο πρώτος. να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος. Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: .Έ. . πάρε την και πήγαινε. . Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 . Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: . όπως οι άνθρωποι. και ποτέ δεν μάλωσαν. απάντησε ο άλλος.Αυτή είναι δική μου. και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά). Απεναντίας. και θα λέω πώς είναι δική μου. αποκρίθηκε. είπε αυτός. Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα. Εσείς όμως κινδυνεύετε. αν είναι δική σου. δεν σπάτε το χειμώνα.Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου. . είπε ο πρώτος. Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου. γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει.Όπου κι αν βρίσκεσαι.Όχι. Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού.Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά. Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . γι΄αυτό και δεν σπάμε. αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου. Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): . μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα. 12:19). δική μου (είναι). όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι.

Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα. Ύστερα. του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. δεν αγανάκτησε. ούτε πολλά ούτε λίγα. αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. 53 . ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς. Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. Απεναντίας μάλιστα. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων. έκανε να κατεβεί από το στύλο. για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο. έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο. Έπειτα όμως. να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του. δεν τη συζήτησε. γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. Δεν αντιμίλησε. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος. δεν είπε τίποτα. Όμως. όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). υπακούοντας σ΄ αυτούς). αναχώρησαν. αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα. Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. έλεγαν. δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους.

1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων). Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. Απεναντίας. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. την προσταγή του Θεού. Συνετοί όμως είναι εκείνοι. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. αυτός. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. τι αρέσει στο Θεό. πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού. πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους).Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. και αυτό να κάνεις στην εντέλεια. πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού. Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. πολεμάει. μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί. κατά τη Γραφή. Όταν σου έρθει πειρασμός. γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. αλλά του θείου θελήματος. 26:14). χωρίς να το γνωρίζει. ψάξε γι αυτό. και η κτίση αντιστέκεται. και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη. 54 . Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού. Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον.

Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι. Ο αββάς Ισίδωρος είπε: . 55 . πάλι. Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση.Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. Είπε πάλι (ο ίδιος): . το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού.Η σύνεση των αγίων είναι τούτη. από το Θεό. Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια. θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη».Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του. αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω. ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη. Απ΄όλα τα πάθη. να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού. και δεν σου το δώσει. Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο. δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής. να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν). παρά μόνο «άνωθεν». το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του. για να τον ακολουθήσει. μη γογγύσεις εναντίον του. Γιατί πρέπει να ξέρεις. ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού. αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)». επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού.

Ήταν κάποιος αναχωρητής. «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου». (Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) .» τους ρωτούσε. Ένας γέροντας είπε: . αποκρίνονταν. απαντούσαν εκείνοι. Ο αββάς Ησαΐας είπε: . Και τους εξέταζε. «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε». όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη. Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός. Λουκ. Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι. πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ. να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». πού έδιωχνε τους δαίμονες. ότι. πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο).». 56 . Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι». 18:13 – 15:21). ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας. γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο.Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη. αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του). Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού.». (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ. «Με τη νηστεία. παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη. παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια. για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο).Σκέφτομαι.Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη. 5:3). σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). Εμείς ζούμε στις ερήμους». Η αμμά Θεοδώρα έλεγε. έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές. «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο). Και απάντησε: . έλεγαν. Ένας (άλλος) γέροντας είπε: .Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη. Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. και μάλιστα άκοπα.Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: .Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς. «Με την αγρυπνία. Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της.

εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει. είπε ο γέροντας. ξαναρώτησε ο αδελφός. απάντησε ο γέροντας. ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια. Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα. «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται.Βγες από το πλάσμα του Θεού! . τελικά).Επειδή πετάμε τα όπλα μας. Και ο γέροντας. Ο αββάς Σισώης έλεγε. όσο μπορεί. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 . η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο. επειδή πολύ τον παρακάλεσαν. . ταπεινώνει τους δαίμονες. εννοώ την ατιμία. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ. ο Θεός τα γνωρίζει. την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού. Όσο για τα «πρόβατα». . αποκρίθηκε ο δαίμονας.Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού.Κατά τη γνώμη μου. την ταπείνωση.Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες. κραύγασε: . λέει στο δαίμονα: .Όποιος έχει ταπείνωση. με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται.Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. απάντησε εκείνος. ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: .Με το φόβο του Θεού. θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο.Βγαίνω. παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη». χλευάζεται από τους δαίμονες. Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας. απάντησε ο γέροντας. (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν. . Ένας γέροντας είπε: . . και όποιος δεν έχει ταπείνωση. .Να.». 25:31-33). για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα.Τα «ερίφια» είμαι εγώ. ΡΡώτησαν ένα γέροντα: . την ακτημοσύνη και την υπομονή.Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη. σ΄ ένα γέροντα. και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει.

αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε». «άπ΄ εμού. και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας. ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές. Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη. έτσι πού να την έχουμε. ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές. αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. λέει. 58 . θα λέγαμε. Α΄Πετρ. ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία. απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν. γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή). έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη. Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. Αλλά και ο Κύριος. 5:5). Πώς δηλαδή. 11:29). ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). ώστε ο διάβολος. Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. Ύμνος Τριών Παίδων: 64).Η μακαρία Συγκλητική έλεγε.. μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά.