Sections

Μικρός Ευεργετινός

Μεταφρασμένος στη Δημοτική ΚΟΖΑΝΗ Μάρτιος 2006

2

ΠΙΝΑΚΑΣ ΠΕΡΙΕΧΟΜΕΝΩΝ Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται............................................ 5
Του αββά Μάρκου..........................................................................................................5 Του αββά Ησαΐα.............................................................................................................5 Του αγίου Εφραίμ.......................................................................................................... 6 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής............................................................................7 Από το Γεροντικό........................................................................................................... 8

Πώς πρέπει να μετανοούμε........................................................... 10
Του αββά Μάρκου........................................................................................................10 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 10 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................10 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 11 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................13 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 14 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 15 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 17 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 17 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 19

Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο...................................... 13

Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα............................................. 17

Οι θεοφιλείς γονείς........................................................................ 20
Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων.................................... 20 Από το βίο του αγίου Αλυπίου..................................................................................21 Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος................................................... 22 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 24 Του αββά Μάρκου........................................................................................................24 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 25

Όποιος θέλει να σωθεί.................................................................. 24

Η αναγκαιότητα της υποταγής....................................................... 28
Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 28 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 28 Tου αββά Κασσιανού.................................................................................................. 28 Του Αγίου Διαδόχου.................................................................................................... 29 Του αββά Μάρκου........................................................................................................29 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 29 Από τον άγιο Βαρσανούφιο.......................................................................................31 Του αββά Κασσιανού.................................................................................................. 31 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................32 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 33

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του..................................... 31

3

Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν......................................... 36
Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................36 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................36 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 36 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 38

Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση................................................ 39
Του αββά Ισαάκ............................................................................................................39 Του αββά Ζωσιμά.........................................................................................................40 Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................41 Του αββά Μάρκου........................................................................................................41 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................41 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 41 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................42

Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές........................43
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 43 Του αγίου Μαξίμου..................................................................................................... 43 Του αββά Ισαάκ............................................................................................................44 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 45 Από το βίο του αγίου Αρσενίου................................................................................ 45 Από το βίο του αγίου Παχωμίου.............................................................................. 46 Από το βίο του αγίου Εφραίμ.................................................................................... 47

Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.......................................................... 45

Να μήν αντιλέγουμε εριστικά......................................................... 49
Του αββά Μάρκου........................................................................................................49 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................49 Αντιόχου του Πανδέκτη............................................................................................. 50 Του αγίου Εφραίμ........................................................................................................ 50 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 51 Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα.................................................. 52

Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη............................................ 54
Του αγίου Διαδόχου.....................................................................................................54 Του Αββά Μάρκου....................................................................................................... 54 Του αββά Ησαΐα...........................................................................................................54 Από το Γεροντικό......................................................................................................... 55

Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη.............................. 56
Από το Γεροντικό......................................................................................................... 56 Από το βίο της αγίας Συγκλητικής..........................................................................57

4

Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται
Κανείς ποτέ δεν πρέπει ν΄ απελπίζεται, έστω κι αν έκανε πολλές αμαρτίες, αλλά να ελπίζει ότι θα σωθεί με τη μετάνοια.

Του αββά Μάρκου

Α Π

μαρτία θανάσιμη είναι εκείνη για την οποία ο άνθρωπος μένει αμετανόητος. Κανένας δεν είναι τόσο αγαθός και σπλαχνικός όσο ο Θεός. Τον αμετανόητο όμως ούτε Αυτός τον συγχωρεί. ολύ λυπόμαστε όταν κάνουμε αμαρτίες. Τις αιτίες τους όμως με ευχαρίστηση τις δεχόμαστε».

Του αββά Ησαΐα

Π

ρόσεχε, αδελφέ, το πονηρό πνεύμα, πού φέρνει τη λύπη στον άνθρωπο. Γιατί είναι φοβερή η καταδίωξη πού σου κάνει, μέχρι να σε ρίξει κάτω.

Η κατά Θεόν λύπη, αντίθετα, είναι χαρά για σένα, γιατί βλέπεις τον εαυτό σου να στέκεται στο θέλημα του Θεού. Εκείνος πού σου λέει: «Πού θα πάς για να ξεφύγεις; Μετάνοια δεν έχεις!», αυτός είναι εχθρός, πού πασχίζει να κάνει τον άνθρωπο να εγκαταλείψει την εγκράτεια. Γιατί η κατά Θεόν λύπη δεν έρχεται στον άνθρωπο με επιθετική ορμή, αλλά ειρηνικά, και του λέει: «Μη φοβάσαι. Έλα πάλι». Γνωρίζει, βλέπεις, ότι ο άνθρωπος είναι αδύνατος, και τον δυναμώνει. Με γενναιοφροσύνη αντιμετώπιζε τους λογισμούς, και θα σου γίνουν ελαφρότεροι. Γιατί όποιον τους φοβάται, τον λυγίζουν κάτω από το βάρος τους. Η δύναμη εκείνων πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές, φανερώνεται σε τούτο: Να μη μικροψυχήσουν αν συμβεί να πέσουν, αλλά πάλι να ρίχνονται στον αγώνα. Και η αγαθότητα του Θεού φανερώνεται σε τούτο: Οποιαδήποτε ώρα επιστρέψει ο άνθρωπος από τις αμαρτίες του, τον υποδέχεται με χαρά, χωρίς να του λογαριάζει τα προηγούμενα σφάλματά του, όπως είναι γραμμένο για τον άσωτο υιό (Λουκ. 15:11-32). Αυτός άφησε την τροφή των χοίρων, δηλαδή τα σαρκικά του θελήματα, και γύρισε ταπεινωμένος στον πατέρα του. Γι αυτό κι εκείνος τον δέχθηκε, προστάζοντας αμέσως να του φορέσουν τη στολή της αγνότητας και τον αρραβώνα της υιοθεσίας, πού χαρίζει το Άγιο Πνεύμα. (πρβλ. Ρωμ. 8:15, 23. Β΄Κορ. 1:22, 5:5. Εφ. 1:13-14). Γιατί ο Κύριός μας είναι ελεήμων και θέλει την επιστροφή του ανθρώπου, καθώς είπε: «Αμήν αμήν λέγω υμίν, χαρά γίνεται έν τώ ουρανώ, επί ενί αμαρτωλώ μετανοούντι» (πρβλ. Λουκ. 15:7).

Γιατί όσο το βρέφος βρίσκεται στην αγκαλιά της μητέρας του. έτσι ώστε. να τον καταποντίσει στο βυθό της απελπισίας. αμέσως η μετάνοια του τον αναγεννάει και του δίνει. Του αγίου Εφραίμ Π ρόσεχε. Μετά. όλα τα παραβλέπει προκειμένου να θηλάσει. Η μετάνοια όμως δεν σου ζητάει κάτι τέτοιο. Κι εσύ λοιπόν. και τον ανατρέφει σαν στοργική μάνα. Αν όμως βάλει τα κλάματα. Αν κάποιος δείξει στο βρέφος χρυσάφι ή ασήμι ή μαργαριτάρια ή άλλα πράγματα του κόσμου τούτου. δεν μπορείς πια να σωθείς!». μην το συνεχίζεις. ανάλογα με την αντοχή του. όσο όμως βρίσκεται στην αγκαλιά της μάνας του. αγαπητέ. γάλα από τους άγιους μαστούς της. είς μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού» (Εφ. μακρόθυμος και πολυέλεος. ας φροντίσουμε για τους εαυτούς μας. εκείνη το φυλάει κάθε στιγμή από κάθε κακό. Ας την αφήσουμε να μας θρέψει κι ας σηκώσουμε τον παιδευτικό ζυγό της. πνίγοντας μέσα σ΄ αυτά τη λογική σκέψη του αδελφού. γιατί ο εχθρός πολεμάει με διάφορους τρόπους τους αγωνιστές. πρόσεχε μη σε γελάσει και αμαρτήσεις. αλλά πρόθυμα και με χαρά τους δέχεται. σηκώνοντας εναντίον του μύρια κύματα λογισμών. ώσπου να δεχθεί το μαστό της. Σήκω και γύρνα πίσω στον Κύριο και Θεό σου. Κι όταν κλάψει.Αφού λοιπόν. αδελφοί. «Χάθηκες. Μετά τη διάπραξη της αμαρτίας όμως. ώσπου ν΄ αναγεννηθούμε από το Θεό.». Ας μείνουμε κάτω από τη σκέπη της μετάνοιας και ας θηλάσουμε γάλα από τους άγιους μαστούς της. Αφού όμως επιστρέψεις. Κι Εκείνος θα σ΄ ελεήσει. ο εχθρός τη δείχνει στα μάτια τους πολύ μικρή. γνωρίζοντας από πριν αυτές τις πανουργίες του εχθρού. 4:13). ένας αμαρτωλός άνθρωπος. να φυλάξω όλες τις αρετές. Αλλά κι αν έχεις ήδη πέσει σ΄ ένα παράπτωμα. Κι Αυτός θα μας δεχθεί φιλάνθρωπα και θα μας κάνει κοινωνούς της αιώνιας ζωής. Κι εμείς λοιπόν. ας επιστρέψουμε κοντά Του μ΄ όλη μας την καρδιά. σαν σε βρέφος. Προπαντός την επιθυμία της σαρκικής ηδονής τόση ασήμαντη την παρουσιάζει πριν γίνει πράξη. για να κάνουμε πια το θέλημά Του και να φτάσουμε «είς άνδρα τέλειον. αδελφοί. έχουμε το τόσο μεγάλο έλεός Του και τον πλούτο της ευσπλαχνίας Του. Και πριν μεν πραγματοποιηθεί η αμαρτία. ώστε φαίνεται στον αδελφό ότι σχεδόν δεν διαφέρει καθόλου από το να του χυθεί στη γη ένα ποτήρι κρύο νερό. «Πώς μπορώ εγώ. απελπισμένος για τη σωτηρία σου. του δίνει αμέσως το μαστό της. εσύ πες του: 6 . για να δεχθεί έστω κι από φόβο το γάλα της και να μην έχει καρδιά ανυπότακτη. να κυριαρχείς στην καρδιά σου και να μην πέσεις σε ακηδία (δηλαδή σε πνευματική χαυνότητα) λέγοντας. το χτυπάει λίγο-λίγο και το φοβερίζει. Γιατί όταν ο άνθρωπος αφήσει τις αμαρτίες του και επιστρέψει στο Θεό. ο πονηρός την παρουσιάζει υπερβολικά βαριά στα μάτια εκείνου που αμάρτησε. Όταν λοιπόν σου λέει ο εχθρός. αδελφέ. και δεν περιφρονεί όσους μετανοούν ειλικρινά. το σπλαχνίζεται –γιατί από τα σπλάχνα της βγήκεκαι αρχίζει να το παρηγορεί και να το φιλάει και να το καλοπιάνει. εκείνο τα παρατηρεί βέβαια με προσοχή. Γιατί ο Δεσπότης μας είναι οικτίρμων και ελεήμων.

 Πως ο Παύλος ήταν διώκτης. προσπαθεί να κρύβει από τους αγωνιστές και τους επιμελείς στην άσκηση τις αμαρτίες τους. 18:22). 11:31). γι αυτό και δεν απελπίζομαι για τη σωτηρία μου. πολύ περισσότερο. το ποτίζουν με άφθονο νερό και το περιποιούνται με πολλή φροντίδα. για παράδειγμα:  Πώς η Ραάβ ήταν πόρνη. Να τις βεβαιώνουμε πώς ο Κύριός μας είναι πολυέλεος και σπλαχνικός και μακρόθυμος. Σ΄ αυτές τις ψυχές να φέρνουμε και μαρτυρίες από τις άγιες Γραφές. 9:9-13) και τον τελώνη (Λουκ. ο Ίδιος. αλλά μ΄ έναν του μόνο λόγο άνοιξε πρώτος τη θύρα του παραδείσου (Λουκ. Ενώ. να τα χαρακτηρίζουμε μπροστά τους σαν πολύ μικρά κι ασήμαντα. κι εκείνες πού από νωθρότητα δεν καταφέρνουν να προκόψουν στην αρετή. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Τ ις αμελείς και ράθυμες ψυχές. 18:9-14) και τον άσωτο (Λουκ. έλεγε η μακάρια Συγκλητική. Κι έτσι. πού να φανερώνουν την απροσμέτρητη συμπάθεια του Θεού σ΄ εκείνους πού αμάρτησαν και μετανόησαν. αλλά σώθηκε χάρη στην πίστη της (Ιησ. όταν δουν ένα φυτό καχεκτικό και ασθενικό. πού θέλει όλα να τα διαστρέφει για να μας κολάσει. για να τις ρίξει σε απελπισία.«Εγώ έχω Θεό εύσπλαχνο και μακρόθυμο. Ναυή 2:1 κ. Να ενεργούμε δηλαδή σαν τους πολύ έμπειρους κηπουρούς. να το θαυμάζουμε και να το μεγαλοποιούμε. και τα πιο σοβαρά και μεγάλα σφάλματά τους. αντίθετα. κάνοντάς τους να τις ξεχνούν. καθώς και όσες κυριεύονται εύκολα από την απόγνωση. με τη χάρη του Θεού. Ιωήλ 2:13). Ενώ. να τις διορθώνουμε με πιο εντυπωσιακά παραδείγματα. Τις ψυχές πάλι που κυριεύονται από την υπερηφάνεια. γλιτώνοντάς τες από την απόγνωση. θα λυτρωθείς από τον πόλεμο. θα συγχωρήσει τις αμαρτίες εκείνων που επιστρέφουν κοντά Του μ΄ όλη τους την ψυχή». Να τους λέμε. πού. για ν΄ αναπτυχθεί κα να δυναμώσει. για να τους ρίξει έτσι στην υπερηφάνεια. Εκείνος πού μας άφησε εντολή να συγχωρούμε το συνάνθρωπό μας «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. Εβρ. Αν μάλιστα παρουσιάσουν ακόμα κι ένα μικρό καλό. όταν 7 .ε. Απεναντίας.  Να τους λέμε ακόμα για τον ευαγγελιστή Ματθαίο (Ματθ. Να πώς πρέπει λοιπόν να παρηγορούμε τις ψυχές αυτές που κλονίζονται: Να τους θυμίζουμε την απέραντη συμπάθεια και αγαθότητα του Θεού. Και με όλ΄ αυτά να στηρίζουμε τις αδύνατες ψυχές. στις αρχάριες και αστερέωτες ψυχές παρουσιάζει εξογκωμένα τα αμαρτήματά τους. έτοιμος πάντα να ανακαλέσει την καταδίκη των αμαρτωλών ανθρώπων (πρβλ. 15:11-32) και κάθε άλλη παρόμοια περίπτωση. πρέπει να τις ενθαρρύνουμε. 23:39-43). 9:1 κ.ε. έγινε όμως σκεύος εκλογής (Πράξ.)  Και πώς ο ληστής λεηλατούσε και σκότωνε. αντίθετα. Γιατί ο διάβολος.

Πολύ είναι. απάντησε εκείνος. αφού τον δίδαξε με πολλούς λόγους. Και ο αββάς. είπε πάλι ο αββάς. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Σισώη: .Φτάνουν σαράντα μέρες. Γιατί πρόσταξε τον Πέτρο να συγχωρεί «έως εβδομηκοντάκις επτά» (Ματθ. . πολύ περισσότερο. είπε: .Έκανα αμαρτία μεγάλη.Ο Θεός έδωσε εντολή στους ανθρώπους αυτό να κάνουν. αν άραγε ο Θεός δέχεται τη μετάνοια του αμαρτωλού.Να σηκωθείς πάλι και πάλι. 18:22) όσους αμάρτησαν και μετανόησαν. δεν θα λυπηθεί ο Θεός το δικό του πλάσμα.Όχι. τον συγχωρεί ο Θεός.Να σηκωθείς. το πετάς. του είπε τότε ο γέροντας. αββά. . ο Ίδιος. Από το Γεροντικό Έ νας στρατιώτης ρώτησε τον αββά Μιώς. και θέλω να μείνω σε μετάνοια τρία χρόνια. 8 . Ρώτησαν τότε κάποιοι. Δεν θα το κάνει λοιπόν. κλαδεύουν τα περιττά. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: .Σηκώθηκα και ξανάπεσα. πού έπεσα. ακόμα και σε τρεις μέρες τον δέχεται ο Θεός. Κάποιος άλλος ρώτησε πάλι τον αββά Ποιμένα: . Το ράβω και το χρησιμοποιώ πάλι. Αν σχιστεί το χιτώνιό σου.Αν ένας άνθρωπος αμαρτήσει και μετανοήσει.Πες μου. ενώ σ΄ άλλους επιβάλλουν μακρόχρονη δίαιτα και ακινησία». Εγώ νομίζω πώς.Αν λοιπόν εσύ λυπάσαι το ρούχο σου. . .Πολύ είναι. πού βρίσκονταν εκεί: . αγαπητέ. Αλλά και οι γιατροί. του λέει ο γέροντας.Τι να κάνω. Του λέει ο γέροντας: . . . αν ένας άνθρωπος μετανοήσει μ΄ όλη του την καρδιά και δεν συνεχίσει ν΄ αμαρτάνει πια. για να μην ξεραθούν σύντομα.δουν σ΄ ένα φυτό πρόωρα βλαστάρια. Και ο γέροντας του αποκρίθηκε: . .Μέχρι πότε. σ΄ άλλους αρρώστους συνιστούν πολυφαγία και κινητικότητα.

Άλλος αδελφός ρώτησε τον ίδιο γέροντα: .Πάτερ. Ψαλμ.τι και να΄ μαι. σ΄ αυτή και φεύγει.Ό. Γιατί σ΄ όποια κατάσταση βρεθεί τότε ο άνθρωπος. Ο αδελφός. είπε ο γέροντας.Δεν είσαι συ ο κριτής μου ούτε ο Θεός μου! του λέει ο αδελφός. Έξοδ.Μέχρι πού να σε βρει ο θάνατος είτε στο καλό είτε στην πτώση. ότι ο Θεός δεν πρόκειται πια να τον σώσει. δηλαδή. τι εννοεί ο προφήτης λέγοντας.Σου το λέω.Εννοεί τους λογισμούς της απελπισίας. 3:3). τώρα σ’ αφήνω και φεύγω! . πού υποβάλλουν οι δαίμονες σ΄ όποιον αμάρτησε. Του λένε. ότι αυτός εκσπάσει έκ παγίδος τους πόδας μου» (πρβλ. Σ΄ έναν αδελφό. «ούκ έστι σωτηρία αυτώ έν τώ Θεώ αυτού. φανερώθηκε ο σατανάς και του λέει: .Δεν είσαι χριστιανός! Μα ο αδερφός του αποκρίθηκε: . . θα πάς στην κόλαση! Επέμεινε ο σατανάς. και έτσι προσπαθούν να τον γκρεμίσουν στα βάραθρα της απογνώσεως. 17:15. 24:15).» (Ψαλμ. μετανόησε ειλικρινά ενώπιον του Θεού και έγινε αγωνιστής. 9 . Έτσι. πάλι. σηκώθηκε κι έφυγε. καθώς δεν κατόρθωνε τίποτα ο σατανάς. πού έπεσε σε αμαρτία. . Τέτοιους λογισμούς όμως πρέπει να τους διώχνει ο άνθρωπος με τα λόγια: «Κύριος καταφυγή μου.

Γιατί κάθε αρρώστια. να πετάξουμε το φορτίο των αμαρτιών μας με τη μετάνοια και να σωθούμε. Χρωστάς χρυσάφι στο Θεό. πού το τράβηξαν απ΄ το νερό και το έκλεισαν μέσα σε δοχείο. Έχασες. σ΄ αυτά να την αποκτήσεις και πάλι. Μετά το θάνατο δεν υπάρχει διόρθωση. ο τωρινός καιρός είναι καιρός για μετάνοια. τότε πια δεν μπορεί να βοηθήσει τον εαυτό του. την αγνεία σου.Πώς πρέπει να μετανοούμε Να μην αναβάλλουμε τη μετάνοια για το μέλλον. «Σήμερα αμαρτάνω και αύριο μετανοώ». Τι κι αν καταγίνεσαι με τη νηστεία. Του αββά Ισαάκ Σ ΄αυτά που έχασες την αρετή. τότε δεν μπορούμε πια να βοηθήσουμε τον εαυτό μας – όπως ακριβώς συμβαίνει και με το ψάρι. πού δεν έπεσε καθόλου στα δίχτυα του εχθρού. σώζεται. Στον Κύριο ανήκει η φροντίδα για το αύριο. Καθόλου δεν θα σε ωφελήσουν αυτά ενάντια σ΄ εκείνο το πάθος. επειδή αυτή την εντολή αθέτησες. με τα δικά της και κατάλληλα φάρμακα θεραπεύεται. Αν όμως το τραβήξουν στη στεριά. Δεν δέχεται να του δώσεις μαργαριτάρι. Αν όμως μας προφτάσει το φοβερό εκείνο πρόσταγμα. Μακάριος είναι για μένα κι εκείνος πού έπεσε στα δίχτυα του. μην ισχυρίζεσαι πώς θα μετανοήσεις με άλλες αρετές. Αυτός. Ο Θεός δεν δέχεται από σένα ελεημοσύνη. Αδελφέ. γιατί δεν έχεις σιγουριά. Σου ζητάει τον εξαγνισμό του σώματος. εύκολα θα ξαναπιαστεί στο ίδιο δίχτυ. 10 . Του αγίου Εφραίμ δελφοί. Όσο είμαστε σ΄ αυτή τη ζωή. αν σκίσει το δίχτυ και ορμήσει προς το βυθό. Τι κι αν πολεμάς τον ύπνο αγρυπνώντας. αλλά κατόρθωσε να τα σκίσει και να του ξεφύγει όσο βρίσκεται στην παρούσα ζωή. είτε ψυχική είτε σωματική. αν η ψυχή χωριστεί από το σώμα και το σώμα μπει στον τάφο. Γιατί το ψάρι. για παράδειγμα. Όταν αποφεύγεις την κακοπάθεια και τους εξευτελισμούς. Του αββά Μάρκου Α Α ν κάποιος πέσει σε μια αμαρτία και δεν λυπηθεί ανάλογα με το σφάλμα του. ζώντας ακόμα σωματικά. Έτσι κι εμείς. όσο βέβαια είναι ακόμα στο νερό. όπως ξεγλιστράει το ψάρι από το δίχτυ. κερδίζοντας τη βασιλεία των ουρανών. μπόρεσε να ξεφύγει από τον πόλεμο και να σωθεί. Μακάριος λοιπόν είναι εκείνος. νικημένος από το φθόνο του διαβόλου. μην πεις. γιατί η κενοδοξία και η αποφυγή της κακοπάθειας από τη φύση τους υποδουλώνουν στην αμαρτία ακόμα και με εύλογες προφάσεις. έχουμε πάρει τη δύναμη και την εξουσία από το Θεό να σπάσουμε μόνοι μας τις αλυσίδες των θελημάτων του εχθρού. και να πιαστεί. όσο επιμένεις στην πορνεία.

αν και απόλαυσα τόσα αγαθά από Σένα. θρηνώντας και φωνάζοντας σπαραχτικά. Εκείνος άπλωσε ξανά το χέρι Του.Ό ποιος πέφτει στην αμαρτία για δεύτερη φορά. τ΄ ακούμπησε στο κεφάλι του αδελφού και του είπε: 11 . . αν δεν μου δώσεις το χέρι Σου! Τότε Εκείνος άπλωσε το χέρι Του.Δεν θέλεις.Ξέρω πώς έχω πολύ αμαρτήσει ενώπιόν Σου. αυτός πορεύεται με πανουργία ενώπιον του Θεού. να κλαίω και να λυπάμαι. συνέχισε να θρηνεί. Άρχισε μόνο από τώρα να με τιμωρείς.Γιατί κλαις. συγχώρεσέ με για την ευσπλαχνία Σου. μήπως κι έτσι έρθει σε φόβο η πωρωμένη μου ψυχή. Έτσι λοιπόν μετανοούσε έναν ολόκληρο χρόνο κι αυτά έλεγε με δάκρυα ικετευτικά. Αν όμως είναι δυνατόν. τουλάχιστον τιμώρησέ με στη ζωή αυτή και μη με κολάσεις στην άλλη.Γιατί έπεσα. λιώνοντας και τσακίζοντας σώμα και ψυχή με νηστεία και αγρυπνία και άλλες κακουχίες. θα μετανοούσε. και πώς είναι αναρίθμητα τα σφάλματά μου. Γιατί είσαι λυπημένος. Τον άνθρωπο αυτόν τον βρίσκει απροσδόκητα ο θάνατος. νύσταξε κι αποκοιμήθηκε.Έ. Μια μέρα καθώς καθόταν καταγής. με την ελπίδα της κατοπινής μετάνοιας. σύμφωνα με την ελπίδα του. Αν πάλι είναι αδύνατον. Ο αδελφός Τον αναγνώρισε και αποκρίθηκε έντρομος: . ολόθερμα και ολόψυχα. Κι έτσι δεν φτάνει στον καιρό πού.Κύριε. Αλλά τιμώρησέ με σπλαχνικά. Γιατί κλαίς έτσι. άνθρωπέ μου. έπιασε τον αδελφό και τον σήκωσε. Άλλοτε πάλι παρακαλούσε κι έλεγε: . στείλε μου εδώ ένα μέρος της τιμωρίας και αλάφρωσέ μου εκεί την κόλαση. όπως συνήθιζε. Δέσποτα. από την πολλή του λύπη. του ξαναλέει ο Κύριος με απαλή και ιλαρή πάλι φωνή. άνθρωπέ μου. Γι αυτό και δεν τολμώ να Σου ζητήσω να με συγχωρέσεις. πού τόσο πολύ Σε πίκρανα. Δέσποτα. Δέσποτα. σήκω! . δεν έχω φόβο Θεού! Στείλε μου λοιπόν κεραυνό ή καμιάν άλλη τιμωρία ή αρρώστια ή δαιμόνιο.Δεν μπορώ. Κι αν είναι και τούτο ακόμη αδύνατον. απάντησε ο αδελφός. όχι με την οργή Σου. Και να! Παρουσιάζεται μπροστά του ο Χριστός και του λέει με φωνή γεμάτη ιλαρότητα: . Κύριε. Από το Γεροντικό Ένας αδελφός έκανε συνεχώς αυτή την προσευχή στο Θεό: .Τι έχεις. Κύριε! . Μα κι όταν αυτός σηκώθηκε. .

Ο κοσμικός πάλι αποφάσισε να γίνει μοναχός. πολύ περισσότερο θα δώσω συγχώρηση και σε σένα και σε κάθε άλλη ψυχή που γνήσια μετανοεί. και αύριο ας γίνει το θέλημα του Θεού. . κακία δεν είναι. όταν οι λογισμοί του έλεγαν. Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: .Μη λυπάσαι πιά. 12 . ένιωσε την καρδιά του γεμάτη χαρά. Η κατά Θεόν λύπη είναι για την ψυχή χαλινάρι. Μια νύχτα ο μοναχός αποφάσισε να πετάξει το σχήμα του μόλις θα ξημέρωνε. αρετή δεν είναι. πού δεν την αφήνει να πέσει.Ο μοναχός πέθανε σαν μοναχός και ο κοσμικός πέθανε σαν κοσμικός. κι έτσι δεν πρόφτασαν να πραγματοποιήσουν τις προθέσεις τους. Γιατί έφυγαν στην κατάσταση πού βρέθηκαν. Σαν τι θα θεωρηθούν άραγε. Έίπε ένας γέροντας: . Αλλιώς θα πέσεις πάλι γρήγορα στον ίδιο βόθρο. και αύριο μετανοείς». Είπε ένας γέροντας: Αν πέσεις σε μια αμαρτία και σηκωθείς κι αρχίσεις να θλίβεσαι και να μετανοείς γι αυτήν. Και αρετή πού δεν πραγματοποιήθηκε.Κακία που δεν πραγματοποιήθηκε. Δ ιηγούνταν για κάποιον γέροντα. Και ο γέροντας αποκρίθηκε. ήταν δύο άνθρωποι. ο ένας μοναχός και ο άλλος κοσμικός. πώς.Αββά. ευχαριστώντας Τον.. «Άφησε σήμερα. πρόσεξε να μη σταματήσεις τη λύπη και τους στεναγμούς ενώπιον του Κυρίου ως την ημέρα του θανάτου σου. Κι από τότε ζούσε με πολλή ταπείνωση. Μόλις συνήλθε ο αδελφός από την οπτασία. Και οι δυο όμως πέθαναν την ίδια νύχτα. Έτσι πληροφορήθηκε πώς ο Θεός τον ελέησε. τους πολεμούσε λέγοντας: «Όχι! Σήμερα θα μετανοήσω. Γιατί αν έδωσα το αίμα μου για σένα.

«Έχω καιρό ως τότε». Μαρκ. 13 . Και στον καιρό της αναπόφευκτης αναχωρήσεώς μας από δω. Να παρακολουθεί προσεκτικά τον εαυτό σου. 5:22. 9:43-48. εύκολα κυριεύονται από τα πάθη. Γι αυτό μας περιμένει εκεί η άσβεστη φωτιά της γέενας και το μακρινό σκοτάδι και το ακοίμητο σκουλήκι και ο θρήνος και το τρίξιμο των δοντιών και το αιώνιο ντρόπιασμα μπροστά σε όλα τα ουράνια και επίγεια δημιουργήματα (Ματθ. Δεν φροντίζουμε όμως –ούτε και θέλουμε!. καταπιανόμαστε με πολύχρονες φροντίδες για γήινα και φθαρτά πράγματα. Του αββά Ησαΐα Τ ρία πράγματα αποκτά με δυσκολία ο άνθρωπος – και είναι αυτά που συντηρούν όλες τις αρετές: το πένθος.να ξεφύγουμε από τον νοητό δράκοντα. Αλίμονό μας! Ενώ πρόκειται να φύγουμε από τη γη.Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο Πρέπει πάντοτε να θυμόμαστε το θάνατο και τη μέλλουσα κρίση. ώστε πάντα να θυμάται. για κάθε αναθύμηση της ψυχής θα λογοδοτήσουμε στον φοβερό Δικαστή. να θυμάσαι πού βρίσκεσαι και πού πρόκειται να πας όταν χωριστείς από το σώμα. όπου προσωρινά κατοικούμε. Εκείνος όμως που αδιαφορεί λέγοντας. πού καθημερινά μας δαγκώνει και μας ρουφάει και μας καταπληγώνει από παντού με τα φαρμακερά κεντριά του θανάτου. Ο Θεός φροντίζει να διατηρεί καθαρό από την αμαρτία το δρόμο της ζωής εκείνου. ελπίζει πώς θα ζήσει πολλά χρόνια. Ωστόσο. Κάθε μέρα. πάντα να έχει μπροστά στα μάτια του το θάνατο και τα αιώνια κολαστήρια και όσους βασανίζονται και υποφέρουν εκεί. λες και είμαστε ανεύθυνοι. Γιατί όποιος καθημερινά συλλογίζεται το θάνατο και λέει στον εαυτό του. αυτός ποτέ δεν θ΄ αμαρτήσει ενώπιον του Θεού. αυτός θα πέσει σε πολλές αμαρτίες. μια ολόκληρη ζωή αδιαφορούμε για τις ψυχές μας. Πώς λοιπόν θα μπορέσουμε να υποφέρουμε τις φοβερές και αιώνιες τιμωρίες. γιατί εκείνοι πού δεν τα περιμένουν. τα δάκρυα για τις αμαρτίες του και η θύμηση του θανάτου του. πριν πιάσεις δουλειά. βρίσκεται δίπλα στους δαίμονες. Αλίμονό μας! Τα κεντρίσματα και τα δαγκώματα των ψύλλων και των κοριών και των ψειρών και των μυγών και των κουνουπιών και των μελισσών δεν τα υποφέρουμε. 1:8-10). Αλίμονό μας! Για κάθε πράξη της επίγειας ζωής. αντίθετα. Και μην παραμελήσεις ούτε μια μέρα την ψυχή σου. δεν είμαστε ικανοί να κρατήσουμε τίποτα δικό μας. Όποιος. πού ετοιμάζεται να δώσει λόγο για όλες του τις πράξεις στο Θεό. «Μόνο τη σημερινή μέρα έχω να ζήσω σ΄ αυτόν τον κόσμο». για κάθε αργό λόγο. 8:12. για κάθε πονηρό και ακάθαρτο λογισμό. Β΄Θεσ. Και να θεωρείς τον εαυτό σου σαν έναν από εκείνους μάλλον παρά από τους ζωντανούς.

ας εποίεις το πρότερον» (Δαν. πού πιάστηκε από τους φύλακες και οδηγείται στο δικαστήριο. αν μ΄ αρπάξει ο θάνατος στα νιάτα μου και δεν προφτάσω να γεράσω. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των δικαίων περιμένουν εκείνη την ημέρα. αν δηλαδή βάσταξε θλίψεις και ατιμώσεις για χάρη του Κυρίου και έκανε όσα είναι ευάρεστα σ΄ Εκείνον. και στα γεράματά σου μετανοείς. Άγνωστη είναι στους ανθρώπους η ώρα του θανάτου τους. Να. Πάντα λοιπόν. ο εχθρός σου σπέρνει συχνά λογισμούς σαν κι αυτόν: «Νέος είσαι ακόμη. τι θ΄ απολογηθώ μπροστά στο βήμα του Χριστού. 2:2).» Εσύ όμως εναντιώσου στον εχθρό και πες του: «Διώκτη και εχθρέ της ψυχής μου! Πάψε να μου βάζεις λόγια! Γατί.Σως. Όταν φτάσεις πια να πέσεις στην ψάθα σου ψυχομαχώντας – αλίμονο. εκείνον πού συνεχώς. εργάτη της ανομίας και πονηρέ σύμβουλε. Τι θέλεις και λιώνεις το σώμα σου από τόσο μικρή ηλικία. πώς τον αποδοκίμασε ο προφήτης. 3:27)… Φύγε λοιπόν από κοντά μου. Αν λοιπόν με προλάβει ο θάνατος. Οι ψυχές όμως των αμαρτωλών είναι γεμάτες από φόβο και τρόμο μεγάλο την ώρα εκείνη. Γι΄αυτό και το Άγιο Πνεύμα μακαρίζει εκείνους πού σηκώνουν το ζυγό της αρετής από τη νεότητά τους (βλ. Ο Κύριος και Θεός μου να διαλύσει τις δολοπλοκίες σου και να λυτρώσει κι εμένα από τις επιβουλές σου. με τη δύναμη και τη χάρη Του». και να μ΄ αφήσει για να μετανοήσω. Αντίθετα. πού και τις επίγειες ηδονές απόλαυσαν και τα ουράνια αγαθά κέρδισαν ύστερα με τη μετάνοια. βλέπω πολλούς νεώτερους να πεθαίνουν και πολλούς ηλικιωμένους να ζουν πολλά χρόνια ακόμη. Γιατί όπως ο κατάδικος. Μήπως πάλι δεν βλέπω. Να. Απόλαυσε τις ηδονές σου. πως δοξάζει ο Κύριος όσους Τον υπηρετούν από τα νιάτα ως τα γεράματά τους. για να πάρει το μεροκάματό του και να ξεκουραστεί μετά το μόχθο.Του αγίου Εφραίμ Α δελφέ. να περιμένεις κάθε μέρα το θάνατό σου και να ετοιμάζεσαι κατάλληλα για την πορεία εκείνη. Πόσους τάχα δεν ξέρεις. ακολούθησε το λογισμό της πλάνης. νύν ήκασιν αι αμαρτίαι σου. αν και νέος. Και αλίμονο σ΄ εκείνον πού θα βρεθεί ανέτοιμος. Γιατί όπως ο εργάτης πού κοπιάζει στη δουλειά ολόκληρη την ημέρα. να έχεις στο νου σου την ημέρα του τέλους σου. από τα νιάτα ως τα γεράματά του. Θρ. μ΄ απαντοχή περιμένει τη δωδέκατη ώρα. στον προφήτη Ιερεμία είπε: «Εμνήσθην ελέους νεότητός σου και αγάπης τελειώσεώς σου του εξακολουθείν σε οπίσω αγίου Ισραήλ» (πρβλ.Ιερ. καρδιοχτυπάει και τρέμει ολόκληρος στη σκέψη των βασανιστηρίων πού τον περιμένουν. και μάλιστα αν έχει τη συνείδηση να την κατηγορεί! Αν μεν έχει κάνει κάτι καλό σ΄ αυτή τη ζωή. με κίνδυνο ν΄ αρρωστήσεις. μπορώ να πω τότε στον Κριτή ότι με πήρε νέο. «Πεπαλαιωμένε ημερών κακών. Αν είσαι ακόμα νέος. Ιερ. αγαπητέ. καθώς βλέπουν πια καθαρά το ατέλειωτο 14 . τότε με πολλή χαρά οδηγείται από τους αγίους αγγέλους στους ουρανούς. τι φόβος και τρόμος ζώνει την ψυχή σου τότε. έτσι ακριβώς και οι ψυχές των άδικων ανθρώπων συνταράζονται τότε. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις. Γιατί το φοβερό πρόσταγμα θα έρθει όταν δεν θα το περιμένεις.:52).

Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . πού κλείστηκαν όλες οι πύλες και πέρασε ο καιρός του αγώνα. «Γρηγορείτε.25:13). Γιατί κι αν ακόμα έχει επιφυλακτικότητα ίσαμε μια τρίχα.» Βλέπε ύστερα τι απάντηση σου δίνει η συνείδησή σου και κάνε χωρίς χρονοτριβή ό. δεν μετανοούσες. Έτσι δεν θα υπάρξει ενοχή στην ψυχή σου. αλλά θα του πούνε κιόλας: «Τότε πού είχες καιρό. Και μη σταματήσεις να ρωτάς. το έλεος του Θεού είναι μακριά από σένα. ν΄ αγωνίζεσαι όσο έχεις ακόμα καιρό. τούτο λέγε πάντα μέσα σου: «Αν αυτή τη στιγμή με καλέσει ο Θεός. Έτσι. Είτε λοιπόν κάθεσαι στο εργόχειρο είτε βαδίζεις στο δρόμο είτε τρως. νικάει τη μικροψυχία». τις παντοτινές και ατερμάτιστες. Είπε ο αββάς Ευάγριος: . Ματθ. όχι μόνο δεν θα τον ακούσει κανείς. όπως και οι άλλες παρθένες ψυχές.Να θυμάσαι πάντα την αιώνια κρίση και να μην ξεχνάς ότι θα πεθάνεις. Γνωρίζοντας από τώρα. Θέλοντας πάλι να μάθεις αν ελεήθηκες. Αν σε κατακρίνει. όταν θα έρθει ο Νυμφίος. Όταν το στάδιο ήταν ανοιχτό για όλους. Άλλος γέροντας είπε: . αγαπητέ. λέγε πάντα: «Αν μ΄ επισκεφθεί τώρα δα ο Θεός. σταμάτησε αμέσως και ματαίωσε το έργο που έπιασες. ξαναρώτησε τη συνείδησή σου. δεν αγωνίστηκες. αυτά και τα παρόμοια. Καταπιάσου με άλλο. πού έζησαν σύμφωνα με το θέλημά Του (πρβλ. τι γίνεται. Είπε ο αββάς Ηλίας: . Δεν άκουσες τι είπε ο Κύριος. Και τώρα βεβαιώνεις πώς θα μετανοήσεις. τι γίνεται.» Και πρόσεξε τι θα σου αποκριθεί ο λογισμός. ώσπου να πληροφορηθεί η καρδιά σου και να σου πει η συνείδησή σου: «Πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε η ευσπλαχνία του Θεού θα μας ελεήσει».Εγώ τρία πράγματα φοβάμαι πάντα: 15 . ότι ούκ οίδατε την ημέραν ουδέ την ώραν…» (Ματθ. Πρόσεχε όμως.τι σου λέει. θα βρεθείς έτοιμος και θα μπεις μαζί Του στον νυφικό θάλαμο. μήπως η καρδιά σου λέει αυτό το λόγο με δισταγμό. Και να διατηρείς άσβεστη πάντα τη λαμπάδα της ψυχής σου με την καλλιέργεια των αρετών.μαρτύριο της αιώνιας φωτιάς και τις άλλες τιμωρίες.Σε κάθε έργο πού πρόκειται να κάνεις. Γιατί ο πνευματικός εργάτης πρέπει να είναι κάθε ώρα έτοιμος να τραβήξει το δρόμο του (προς την αιωνιότητα). Κι αν ο αμαρτωλός πει τότε σ΄ εκείνους πού τον σέρνουν. Και θέλεις ν΄ αγωνιστείς τώρα. «Αφήστε με για λίγο να μετανοήσω». πού θα το τελειώσεις με σιγουριά. 25:1-13).Ο άνθρωπος πού έχει κάθε ώρα το θάνατο μπροστά στα μάτια του.

Όταν θα βγαίνει η ψυχή μου από το σώμα. όταν θα βρίσκομαι μπροστά στο Θεό. και όταν θα βγει η απόφαση εναντίον μου. 16 .

τέλος. για να κάνει δηλαδή θεούς και παιδιά του Θεού τους ανθρώπους. 1:18). Γιατί σε όλους δίνεται η μελλοντική χάρη. πώς και οι τρεις αυτές γνώμες συμφωνούν με την αλήθεια. γι αυτό και πρέπει να τις ποθούμε ολόψυχα.Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα Ανέκφραστη είναι η χαρά και η δόξα πού περιμένουν τους αγίους στον ουρανό. μετέφεραν. και πάνω σ΄ αυτούς χάραξαν τη μορφή τους. νομίζοντας ότι μ΄ αυτά θα έμενε το όνομά τους και μετά το θάνατό τους. 15:49). πώς είναι η μορφή της ίδιας της θεϊκής ωραιότητας εκείνων πού φόρεσαν «την εικόνα του επουρανίου» (Α΄Κορ. όταν όμως πήραν άλλοι την εξουσία. επομένως. κι έχει γίνει για χάρη μας πρόδρομός μας (Εβρ. αλλά μετά από λίγο (χάθηκαν και) ήταν σαν να μην υπήρξαν ποτέ. σαν κεφαλή όλου του σώματος (Κολ. Μα κι αυτών τα έργα καταστράφηκαν από άλλους. δηλαδή αυτών που θα σωθούν. ανάλογα με την ποιότητα και την ποσότητα της δικαιοσύνης τους (δηλαδή της υπακοής τους στο θέλημα του Θεού). 17 . Γιατί στη σύναξη των θεών. πιο ψηλά απ΄ όλους τους ουρανούς. Του αγίου Μαξίμου Ά ν γι αυτό έγινε γιος ανθρώπου και άνθρωπος ο Θεός Λόγος του Θεού και Πατέρα. ας πιστέψουμε πώς θα φτάσουμε εκεί. γκρέμισαν τους ανδριάντες κι έκαναν συντρίμμια τ΄ αγάλματα. θα σταθεί στη μέση ο Θεός (Ψαλμ. 6:20) προς τον Πατέρα με τη δική μας φύση. όπως ήταν φυσικό. Εγώ πάντως νομίζω. Να λοιπόν. και για να καθαρίσουν τους τύμβους. μεγάλη και ασύλληπτη είναι η δόξα πού περιμένει τους αγίους. Αντίθετα. Ήρθε όμως άλλη γενιά. κατασκεύασαν ανδριάντες τους και αναμνηστικές στήλες. πού όλα τα μάταια έργα καταλήγουν στο μηδέν. όπου τώρα είναι ο ίδιος ο Χριστός. πού κυβέρνησαν έθνη πολλά. και παραχωρήθηκαν οι τάφοι στην εξουσία εκείνων. 81:1). Τι τους ωφέλησε. πώς είναι η όμοια με των αγγέλων κατάσταση των σωζόμενων. Πόσοι βασιλιάδες. τα οστά (των νεκρών) σαν χαλίκια. Άλλοι. Άλλοι πάλι κατασκεύασαν για τον εαυτό τους τάφους περίφημους. μοιράζοντας τις αμοιβές της ουράνιας μακαριότητας. Πραγματικά. νομίζοντας ότι θα διατηρήσουν έτσι το όνομά τους αιώνιο. χωρίς να υπάρχει καμιά απόσταση ανάμεσα σ΄ Αυτόν και τους άξιους. Μερικοί λένε πώς η βασιλεία των ουρανών είναι η ζωή των αξίων στους ουρανούς. η δόξα της ζωής αυτής μαραίνεται σαν το λουλούδι και ξεραίνεται γοργά σαν το πράσινο χορτάρι (Ψαλμ. Του αγίου Εφραίμ Α δελφοί μου. Άλλοι πάλι. 36:2). πολλοί δυνάστες και βασιλιάδες κυριάρχησαν σε χώρες και πολιτείες διάφορες. ο πολυδάπανος τύμβος ή η πυραμίδα. Μερικοί μάλιστα αφαίρεσαν από τους ανδριάντες τις κεφαλές (των προκατόχων τους) και τοποθέτησαν τη δική τους μορφή.

Ας φροντίσουμε λοιπόν να δώσουμε καρπούς αντάξιους της μετάνοιας. Γιατί τους ετοίμασε ζωή αιώνια και δόξα άφθαρτη. μα και μελανιασμένους και ζοφερούς και βρωμερούς. για να βρούμε το έλεός Του. πού. βέβαια. επιπλέον. ή τι δώσει άνθρωπος αντάλλαγμα της ψυχής αυτού. αλλά είναι το ίδιο πάντα ζωηρό και δυνατό και λαμπρό. Η δόξα όμως των αγίων δεν θα έχει τέλος. Να. Πώς τότε θα σηκώσουμε το κάψιμο 18 . αν θέλεις.Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο και μ΄ εκείνους πού δοξάζει ο Θεός. Και όπως ακριβώς σ΄ αυτά τα αισθητά ο Θεός αποδεικνύεται αξιόπιστος. θα πάψουν να υπάρχουν όποτε το θελήσει ο Δημιουργός. λοιπόν. να κυριαρχούν δηλαδή στην ημέρα και στη νύχτα. όπου. την δε ψυχήν αυτού ζημιωθή. 16:26). από τη δημιουργία τους μέχρι σήμερα. πού πήραμε τέτοιες διαβεβαιώσεις (από το Θεό). Τότε θα καταλάβεις πόσο βασανιστικό είναι το σκοτάδι. φράξε κι όλες τις χαραμάδες που βάζουν φως. μολονότι κάθεσαι ήσυχος. πού. για να εκπληρώνεται ο σκοπός πού από την αρχή όρισε ο Δημιουργός (γι αυτά τα ουράνια σώματα). Έ. Όπως. έτσι και γι αυτούς πού Τον αγαπούν όρισε βασιλεία ουράνια και χαρά ατέλειωτη. Ας σκεφτούμε. 13:42. και μετά κάθισε εκεί μέσα. κι αν τα χάσει κανείς. πού έφτιαξαν οι ίδιοι με τα καλά τους έργα. όπου η οδύνη είναι αβάσταχτη. το φως του ήλιου και της σελήνης και των άστρων δεν έσβησε ούτε μειώθηκε. για να μην αποκλειστούμε από τη χαρά εκείνη και ριχθούμε στο αιώνιο σκοτάδι. πώς οι στρατιώτες της κοσμικής εξουσίας. Αλλά ας αναλογιστούμε και τούτο: Τον καύσωνα του ήλιου ή την ένταση του πυρετού δεν μπορούμε να τα υποφέρουμε. μ΄ άλλα λόγια. έτσι όπως ετοιμαστήκαμε από εδώ με τα σκοτεινά έργα και τη σπατάλη και την ασωτία μας. όταν από τη μια θα δούμε τους αγίους να ντύνονται την ολοφώτεινη και απερίγραπτη εκείνη στολή. και πόση ντροπή θα νιώσουμε πριν ακόμα πάμε στην κόλαση. χωρίς πόνους και μαρτύρια. αν τόσο βασανίζεσαι εδώ. 50). οφείλουμε να μην παραμελούμε την εργασία της αρετής. Ο κίνδυνος είναι για την ψυχή μας. κλείσε πόρτες και παράθυρα. Ο αγώνας μας δεν γίνεται για χρήματα. όμως κινδυνεύουν πρόθυμα ως το θάνατο για χάρη του. όσοι μια για πάντα ρίχθηκαν. μπορεί πάλι ν΄ αποκτήσει άλλα στη θέση τους. 8:12. πόση άραγε οδύνη νομίζεις ότι θα έχει εκείνο το πηχτό σκοτάδι. κι από την άλλη θα βλέπουμε τους εαυτούς μας όχι μόνο γυμνούς απ΄ αυτή την αστραφτερή δόξα. Πόσο περισσότερο λοιπόν εμείς. δεν μπορούμε πια να την ξαναβρούμε. σύμφωνα μ΄ αυτό που έχει γραφτεί: «Τι ωφελείται άνθρωπος εάν τον κόσμον όλον κερδήση. αν και παίρνουν τιποτένια δώρα από το βασιλιά. αν τη χάσουμε.» (Ματθ. Ας κλάψουμε λοιπόν ενώπιον του Κυρίου και Θεού μας. θα κλαίνε και θα τρίζουν τα δόντια τους και θα τιμωρούνται αιώνια από την άσβηστη φωτιά (Ματθ. και μολονότι έχεις τη δυνατότητα να βγεις μετά από λίγο στο φως. μπες. Ας συλλογιστούμε μόνο. για να σωθούμε από τη μέλλουσα κρίση και να κερδίσουμε τα άρρητα αγαθά. έτσι οπωσδήποτε και σ΄ εκείνα τα νοητά. Τα αισθητά. στον κοιτώνα σου.

κάνε μια δοκιμή από τώρα με την υλική φωτιά. και εύκολα θα την κληρονομήσεις. τι θα κάνεις όταν το σώμα σου ολόκληρο θα ριχθεί μαζί με την ψυχή σ΄ εκείνη τη φοβερή και άσβηστη φωτιά.της αιώνιας φωτιάς. ίσως μπορέσεις ν΄ αντέξεις κι εκεί. Από το Γεροντικό Είπε κάποιος γέροντας: . Κι αν θέλεις. 19 . αγαπητέ μου. Είπε ο αββάς Υπερέχιος: . Άναψε δηλαδή το λυχνάρι και βάλε πάνω στη φλόγα την άκρη του δαχτύλου σου. Γιατί κι εμάς αγγελική δόξα μας περιμένει. αν και άνθρωπος. Αυτήν όμως ο αγωνοθέτης (Χριστός) την υπόσχεται σ΄ εκείνους πού αγωνίζονται. πόσο ανυπόφορο είναι εκείνο το μαρτύριο. Αν όμως δεν μπορείς να υποφέρεις τους πόνους απ΄ αυτό το μικρό κάψιμο.Μην απορείς πού. μπορείς να γίνεις άγγελος. και θα καταλάβεις. πού καίει ακατάπαυστα και χωρίς να καταστρέφει εκείνο που καίει.Να έχεις παντοτινά το νου σου στη βασιλεία των ουρανών. Αν μπορείς να βαστάξεις τον πόνο.

ευφροσύνη… Αυτά θα γευθείς. τους τραβούσαν στην ακρολιμνιά για να τους συντρίψουν τα πόδια με ρόπαλα. για να τα μεταφέρουν στην όχθη του γειτονικού ποταμού. παρατηρώντας το γιο της. που λεγόταν Μελίτων. αλλά και προτρέπουν τα παιδιά τους να υπομένουν πειρασμούς για τον Κύριο και κινδύνους για την αρετή. βλέπετε. πού την ψυχή του βιαζόταν να συναριθμήσει με τις ψυχές τους. πιστεύοντας πώς τότε μόνο θα ζούσε. Τότε πια η μητέρα του απαλλάχθηκε από τις φροντίδες. Το πρωί. ανάσαινε ακόμα. Την ώρα λοιπόν που τον κουβαλούσε. Από το μαρτύριο των αγίων Τεσσαράκοντα Μαρτύρων Ο ι άγιοι Τεσσαράκοντα Μάρτυρες βρίσκονταν στο στάδιο της αθλήσεως. με την ελπίδα ότι θα ζήσει.Παιδί μου γλυκύτατο! Του ουράνιου Πατέρα πια παιδί! Κάνε λίγη ακόμα υπομονή. τον άφησαν έτσι. Τά ΄χεις όλα νικήσει με τη γενναιότητά σου. και η μητέρα του φοβόταν μήπως τα νιάτα και η αγάπη στη ζωή τον κάνουν κάποια στιγμή να δειλιάσει και να φανεί έτσι ανάξιος της στρατιωτικής ιδιότητος και τιμής. Και οι στρατιώτες έφεραν αμάξια και έβαλαν σ΄ αυτά τα ιερά σώματα. Από δω και πέρα χαρά. όσο βασανίζονταν. αυτός ξεψύχησε. καμιά ταλαιπωρία δεν θα σε βρει πια. ηδονή. Η μητέρα ενός απ΄ αυτούς έμενε εκεί δίπλα τους. Σήκωσε το γιο της στους ώμους κι ακολουθούσε γενναιόψυχα τα αμάξια. για να μη χωριστεί από τα σώματά τους ούτε το σώμα εκείνου. μεταφέρει τον πολυαγαπημένο της νεκρό μέχρι τον τόπο. οι άγιοι παρέδωσαν τις ψυχές τους στο Θεό. με τη στάση και το βλέμμα της. Γιατί. Καμιά πίκρα. Οι θεοφιλείς γονείς όχι μόνο χαίρονται. και του έδινε θάρρος. όταν θα τον έβλεπε να είναι τελειωμένος και νεκρός. Παράβλεψε λοιπόν τη γυναικεία αδυναμία και λησμόνησε τη μητρική ευσπλαχνία. Σαν είδε η μητέρα του ότι αυτός μονάχα έμεινε πίσω.Οι θεοφιλείς γονείς. τεντώνοντας προς το μέρος του τα χέρια της και λέγοντας: . Σκιρτώντας δυνατά απ΄ τη μεγάλη της αρά για το τέλος του γιου της. δες. βασιλεύοντας μαζί με το Χριστό και πρεσβεύοντας σ΄ Εκείνον και για μένα. όπου ήταν τα σώματα των αγίων. άνεση. Όλ΄ αυτά πέρασαν. Στεκόταν λοιπόν και τον παρακολουθούσε προσεκτικά. πού σε γέννησα. πιο νέος απ΄ όλους στην ηλικία. Μετά τη συντριβή λοιπόν των ποδιών τους. Επειδή όμως παρατήρησαν πώς ο νέος εκείνος. τον βάζει πάνω σ΄ αυτά και τον συναριθμεί μαζί τους. σου παραστέκεται βοηθός ο Χριστός. μετά την ολονύκτια ορθοστασία τους μέσα στη λίμνη και την αλύγιστη καρτερικότητά τους στην αβάσταχτη παγωνιά. Αυτός ήταν. 20 . της ήρθε βαρύ. σαν θάνατος δικός της και του παιδιού της. και θα γίνεις τέλειος! Μη φοβηθείς τα βασανιστήρια.

Ανάβουν τότε μεγάλη φωτιά οι υπηρέτες του εχθρού (διαβόλου) και κατακαίνε τα σώματα των αγίων. που σ΄ Αυτόν μέσα ζούμε και σ΄ Αυτόν σε παραδίνω. με κυρίεψε πόθος φλογερός να πάω κατά την Ανατολή. από θεία βέβαια οικονομία. συγκρατήθηκαν σε κάποια όχθη και διασώθηκαν. Ύστερα τα πέταξαν στο ποτάμι. Και τα ξαναπήραν χριστιανικά χέρια. πραγματικά το συμφέρον του γιου της πιο πολύ από το δικό της. Σαν άκουσε εκείνη αυτά τα λόγια. βάζοντας την αρετή πιο πάνω από τη φύση. για να κατορθώσει την ολοκληρωτική και παντοτινή συμβίωσή του με Αυτόν που ποθούσε. πού χάρη σ΄ αυτά αγάπησες το Δεσπότη περισσότερο κι από γονείς κι από πατρίδα. Την απόφασή του την εμπιστεύθηκε μόνο στη μητέρα του. διαλέγοντας τον ησυχαστικό βίο. και ο γιος πήρε το δρόμο που ποθούσε. χαρίζοντάς μας πλούτο ασύλληπτο. Κατευόδωσέ με λοιπόν σ΄ αυτόν το δρόμο και δώσε μου τις ευχές σου σαν φυλαχτό. Δεν προσπάθησε να ματαιώσει την πρόθεση του αγαπημένου της παιδιού. μετά την ευχή. Και αφού καταφιλήθηκαν. Ύστερα είπε: . 6:14-17). Πήγαινε εκεί πού σε οδηγεί η κλήση του (Αγίου) Πνεύματος. ενώ βρέχονταν και οι δυο τους με θερμά δάκρυα. 36:6). γνωστούς. δεν προσπάθησε να κάνει ή να πει τίποτε ανάξιό της. . Η μάνα κίνησε για το σπίτι. Αποφάσισε λοιπόν ν΄ απαρνηθεί τα πάντα και να φύγει. Και γι αυτό. επειδή φθονούσαν τα λείψανα των χριστιανών. Να σου φορέσει σαν θώρακα τη δικαιοσύνη και να σου βάλει την περικεφαλαία της σωτηρίας (Ησ. παιδί μου. Ψαλμ. χωρίστηκαν. έχοντας την καρδιά πυρωμένη από την αγάπη στο Θεό. Εφ.Πήγαινε. Να. για να σε οδηγήσει όπου είναι το θέλημά Το.Μάνα. άπλωσε τα χέρια και συγκέντρωσε όλη της τη σκέψη σε προσευχή. κι από την ίδια του τη μάνα. Ποθούσε. της είπε. συγγενείς. δεν έπαθε τίποτε απ΄ όσα πεθαίνουν οι γυναίκες (συνήθως. προβληματιζόταν τι να κάνει στην παρούσα ζωή. Δεν πρόβαλε σαν εμπόδιο τη χηρεία της ούτε τη μοναξιά της. Ήταν εκείνη γνήσια μάνα ενός τέτοιου γιου. Δεν είπε πώς είναι πράγμα ασήκωτο για τις μανάδες να χάνουν ένα γιο τόσο καλό ούτε κάτι άλλο παρόμοιο. Άμποτε να σου στείλει βοήθεια από το άγιο κατοικητήριό Του και να σε προστατέψει από την ουράνια Σιών (Ψαλμ. Ο Από το βίο του αγίου Αλυπίου μεγάλος Αλύπιος. όταν ακούνε παρόμοιες αποφάσεις των παιδιών τους). 59:17. ο γιος τυλίχθηκε στο λαιμό της μάνας κι η μάνα αγκάλιασε με λαχτάρα το γιο. βλέπετε. Έπειτα. όπου πολλοί έζησαν θεάρεστα και μακάρια. Σαν ήλιος του μεσημεριού να λάμψει η αρετή στα έργα σου (πρβλ. θα στείλει τον άγγελό Του μπροστά σου (Εξ. σήκωσε τα μάτια. Αντίθετα. την ολοκάθαρη θεωρία Εκείνου με όλο του το νου και τη γνήσια ένωση μαζί Του. Εκείνα όμως. διαλέγοντας τον αγαθό δρόμο της ησυχαστικής ζωής. ο Θεός. 23:20). 21 . 19:3). φυσικά μακριά από φίλους.

κάνοντας το Θεό πατέρα και χρησιμοποιώντας την ορφάνια για την ευτυχία σου! Εγώ μεν σε γέννησα σωματικά. πού έγινε γι αυτό τα πάντα. Γνώρισε λοιπόν τον Πατέρα σου. Γιατί ποιο δώρο είναι ισάξιο με τη ζωή. Η μητέρα του λοιπόν. 22 . Μη διαψεύσεις τ΄ όνομα του γιου. η αθανασία. όταν εκείνοι δεν παίρνουν απ΄ αυτόν κανένα αντάλλαγμα άξιο μιας τέτοιας αφοσιώσεως. . έλεγε. Και μάλιστα. καθώς βιαζόταν να το κάνει όχι τόσο διάδοχο στα δικά της πλούτη όσο κληρονόμο των θησαυρών του ουρανού. πού δεν είχε κλείσει ακόμα τα δέκα του χρόνια. για Βασιλιά αθάνατο. το να πεθαίνουν θεληματικά οι στρατιώτες για έναν ομόδουλο και θνητό βασιλιά. παιδί μου. Ή ποια από τις μεταθανάτιες τιμές γίνεται αισθητή (στον σκοτωμένο στρατιώτη). και όχι μόνο θα νικήσει τους τυράννους και τους βασιλιάδες πού προσκυνούν τα είδωλα. Και γεμίζοντας από τη χάρη. Αντί για τη φευγαλέα απόλαυση και τη δόξα και τον πλούτο. Στο Χριστό μονάχα έχε εμπιστοσύνη. και τον αρχηγό και προστάτη τους διάβολο… Εκεί πού μιλούσε. Αυτός. Το Χριστό μονάχα λάτρευε. το φιλούσε γλυκά-γλυκά και. «επί βασιλείς και ηγεμόνας» για χάρη Του (Λουκ. θα ξεπεράσει όλες τις δυσκολίες. το Χριστό. γιε μου. είδε θεία θεωρία και άρχισε να διηγείται προφητικά τα μελλούμενά του. Αν όμως πεθάνεις για τον κοινό Δεσπότη όλων. όπως είπε ο Δεσπότης μας. Να ετοιμάζεις λοιπόν τον εαυτό σου και να παρακινείς την ψυχή σου σε αντρειοσύνη. Αγκάλιασε τότε με τρυφερότητα και πόθο το παιδί της. σε παρακαλώ να μου κάνεις μια χάρη για όλα (όσα εγώ έκανα για σένα). μετά το Θεό. Επειδή έφτασαν καιροί δύσκολοι.Από το βίο του αγίου ιερομάρτυρος Κλήμεντος Ό ταν ο άγιος Κλήμης ήταν ακόμα νήπιο. Ενώ λοιπόν ο Κλήμης βρισκόταν μέσα σε τέτοια χέρια και μεγάλωνε με καλή ανατροφή από μητέρα φιλόστοργη. αντί για την πρόσκαιρη ζωή θ΄ αποκτήσεις την αθάνατη. αυτή την τιμή: Αντιστάσου γενναία για χάρη Του και κράτησε σταθερή για χάρη μου την ομολογία σου ως το τέλος. που κατέβηκε για μας από τα ουράνια και μας ανέβασε μαζί Του και μας έκανε παιδιά Του και θεούς. στο παιδί της μονάχα. τα μάτια της βούρκωσαν. πραγματικά. πιστεύω πώς και στο δικό σου κεφάλι θα κάνει ν΄ ανθήσει σύντομα το μαρτυρικό στεφάνι. σπλάχνο μου. που τιμούν εκείνοι. κι εμείς να μη σηκώνουμε το θάνατο. μα και θα ντροπιάσει ακόμα κι αυτούς τους δαίμονες. γνώρισες την ορφάνια. θ΄ απολαύσεις την αιώνια μακαριότητα. Και πιστεύω πώς ο Χριστός μου. 21:12). εκείνη προαισθάνθηκε ότι πλησίαζε το τέλος της.… Και σε παρακαλώ. κάνε μου. πού. γιε μου πολυαγαπημένε. Αυτός είναι. του έδινε (συμβουλές και) παραγγελίες σαν κι αυτές: . Αυτός είναι η σωτηρία. πριν γνωρίσεις τον πατέρα σου. όπως εκείνοι. πέθανε ο πατέρας του. για να μη βρεθείς απροετοίμαστος στους αγώνες. και πατέρας και μητέρα και δάσκαλος. μα πλούτισες. μένοντας έρημη από άντρα και στηρίζοντας πια όλες της τις ελπίδες. Γιατί δεν θα παλέψεις με τυχαίους εχθρούς ή για τυχαία πράγματα… «Τιποτένιο είναι. επειδή φυσάει φοβερός ο άνεμος του διωγμού της ασέβειας και επειδή ξέρω πώς κι εσύ θα οδηγηθείς. μα ο Χριστός σε μεγάλωσε πνευματικά. του αφοσιώθηκε με τόση φροντίδα. Όποιος λοιπόν μπαίνει στην υπηρεσία αυτού του Δεσπότη.Παιδί μου! Παιδί μου πολυαγαπημένο! Παιδί μου.

μέλη που θα προσφερθούν θυσία στο Χριστό. Και αφού παρέδωσε το σώμα της στη γη. 23 . μια που ο γιος της ήταν κιόλας –πριν την ώρα τουσυνετός σαν γέροντας. μόλις πεθάνω. παιδί μου. εγώ φεύγω κιόλας με τη δύναμη της θείας χάριτος –αισθανόταν. τη μάνα σου. για να σωθώ κι εγώ. Και είμαι ευτυχισμένη μέσα στις μανάδες εγώ.και το αισθητό τούτο φως δεν θα με φωτίσει το πρωί.Μαρτυρικά μέλη φιλώ. σύμφωνα με τον Παύλο. έχοντας το Πνεύμα της αληθινής Σοφίας. Και καταφιλούσε όλα μαζί τα μέλη του. πως πέθαινε. εκπληρώνοντας αμέσως τις μητρικές παραγγελίες με τούτο πρώτα. Και ήταν σαν ν΄ αθλείσαι κι η ίδια με εφτά σώματα. Σωματικά μεν χωρίζομαι σήμερα κιόλας από τα ποθεινά σου μάτια. βλέπετε. δεν θα πεθάνουμε πάντως μετά από λίγο. Ενώ λοιπόν έτσι τον αγκάλιαζε και του γλυκομιλούσε. ο ίδιος διάλεξε τον μοναχικό βίο. Σε παρακαλώ λοιπόν. 2:15) και να δοξαστώ με τα μέλη του παιδιού μου. Στο τέλος μάλιστα πρόσθετε και τούτα: . γιε μου. «δια της τεκνογονίας» (Α΄Τιμ. με την ανώτερη ελπίδα των μελλοντικών αγαθών. πληρώνοντας το κοινό χρέος όλων. Μα σε μένα είσαι αρκετός εσύ μονάχα για να δοξαστώ. λέγοντας πάλι η μακάρια: . Αυτός ας γίνει ο μισθός μου. επειδή ακριβώς θα γίνω ένδοξη εξαιτίας σου. σπλάχνο μου. και είχε ανάγκη από σοβαρότερες παραινέσεις. Και θα έχω μερίδιο στα πολύτιμα εκείνα βραβεία και στη χαρά σου. παιδί μου. Να.Τέτοια αμοιβή για την ανατροφή σου δώσε. Εσύ όμως θα είσαι για μένα φως εν Χριστώ και ζωή. αναπαύθηκε πραγματικά τη μακάρια ανάπαυση. γιε μου γλυκύτατε. πού μιλούσε με το στόμα της. θα προχωρήσω μπροστά σου. Μαζί της θα προσκυνήσω με παρρησία στο βήμα του Χριστού. Γιατί να. για τους πόνους πού δοκίμασα στη γέννα σου. θα κρεμαστεί για πάντα πάνω στη δική σου ψυχή. ο θάνατος για το Χριστό δεν είναι σωστό να θεωρείται θάνατος. χάνεται η αίσθηση (κι αυτού του θανάτου)… Μ΄ αυτά τον εμψύχωνε η μητέρα του. Γιατί πάντοτε.Τι λοιπόν. Η ψυχή μου όμως –πίστευέ το-. Αυτά έλεγε η μάνα στο γιο. σαν γιος που αγαπούσε τη φιλόστοργη μητέρα το. Και θα είμαι στολισμένη με τις πληγές σου. Και θα καμαρώνω για τα παθήματά σου. τα σώματά τους. τη φυγή δηλαδή από τον κόσμο για το Χριστό. Άλλωστε. Κι αν δεν πεθάνουμε τώρα. Εκείνος πάλι έκανε όσα έπρεπε. παραδίνοντας το πνεύμα στο Θεό και το σώμα στα γλυκύτατα χέρια του παιδιού της. πού για χάρη Του θα έφευγε αργότερα κι από τη ζωή. Μια Εβραία γυναίκα ανέδειξε κάποτε εφτά γιους μάρτυρες. σε μένα. να μη διαψεύσεις τις ελπίδες πού στήριξα πάνω σου.

14:29). Στον σοφό όμως νου δεν φαίνονται έτσι οι λόγοι του. Το ίδιο κι εκείνος που τεντώνει το αυτί του για ν΄ ακούει λόγους πνευματικής σοφίας. Του αββά Μάρκου Ο άνθρωπος συμβουλεύει τον πλησίον του καθώς γνωρίζει. κι ας τυχαίνει να ξέρεις πάρα πολλά. Γιατί εκείνος πού βαδίζει ιδιόρρυθμα. Και όπως όσοι γονείς αγαπούν παθολογικά τα παιδιά τους. η αδιακρισία και η έλλειψη πνευματικής βοήθειας από τον πλησίον έκαναν τους τόσους και τόσους κόπους τους ανίσχυρους και μάταιους. ακόμα κι αν είναι οι χειρότεροι απ΄ όλους. που ζουν στο σκοτάδι και που αρπάζουν και 24 . να μην περπατάει στο σκοτάδι. έχει πολλή φρόνηση (Παροιμ. απεναντίας. 2:2). ακόμα κι αν είναι σε όλα τα πιο καταγέλαστα. και απ΄ αυτούς βεβαιώνεται. αλλά η ιδιορρυθμία. σκοντάφτει συχνά και πέφτει σε πολλούς λάκκους και παγίδες του πονηρού και πλανιέται πολύ και κοπιάζει πολύ και μπαίνει σε πολλούς κινδύνους και δεν γνωρίζει τι τέλος θα έχει. Αυτός που θέλει να σηκώσει το σταυρό του και ν΄ ακολουθήσει το Χριστό. εξετάζοντας ακατάπαυστα τους λογισμούς του και μεριμνώντας συνεχώς για τη σωτηρία του και ρωτώντας τους δούλους του Θεού πού έχουν το ίδιο φρόνημα και αγωνίζονται τον ίδιο αγώνα μ΄ αυτόν. έτσι και ο νους έχει φυσικό σύνδεσμο με τους λόγους του. έτσι και στον άφρονα νου οι λόγοι του. Γι αυτό αν είναι δυνατόν. Του αγίου Μαξίμου Ό πως οι κατά σάρκα γονείς έχουν ιδιαίτερη φυσική αγάπη στα παιδιά τους. πρέπει πρώτα-πρώτα να επιδιώξει την αληθινή γνώση και μάθηση. όταν νομίσει ότι είναι αντικειμενικοί και καλοί. Όποιος θέλει να σωθεί. είναι πολύ πιο ωφέλιμο από τη δική μας φρόνηση. Μην αρνείσαι να μαθαίνεις. Ο άνθρωπος που μακροθυμεί. Ο Θεός πάλι ενεργεί σ΄ αυτόν που ακούει ανάλογα με την πίστη του.Όποιος θέλει να σωθεί. αλλά βάζει άλλους σοφούς να κρίνουν τους λόγους και τους λογισμούς του. χωρίς ευαγγελική γνώση. βαδίζοντας μαζί μ΄ εκείνον που έχει. να μην κινδυνεύει από βρόχια και παγίδες και να μην πέφτει πάνω στα νοητά θηρία. τότε προπαντός δεν πιστεύει στην κρίση του. Γιατί αυτό πού μπορεί να οικονομήσει ο Θεός. με σκοπό. πρέπει κανείς να φροντίζει και ν΄ αγωνίζεται να είναι συνεχώς μαζί με ανθρώπους πού έχουν πνευματική γνώση. «μήπως είς κενόν τρέχη ή έδραμε» (Γαλ. αν ο ίδιος δεν έχει φωτισμό αληθινής γνώσεως. χωρίς διάκριση και χωρίς την καθοδήγηση κάποιου. Γιατί δεν είναι λίγοι εκείνοι πού πέρασαν από πολλούς κόπους και ασκήσει και κακοπάθειες και πού υπέφεραν πολλούς μόχθους για το Θεό. του φαίνονται φρονιμότατοι. πρέπει να επιδιώκει τις συναναστροφές με ενάρετους ανθρώπους. τα θεωρούν πώς είναι τα πιο ικανά και τα πιο ωραία. έτσι ώστε να μην αγνοεί πού και πώς βαδίζει και να μην προχωράει μέσα στο σκοτάδι χωρίς λύχνο να του φέγγει.

Στη στιγμή ξενύσταξαν κι έγιναν ολόχαροι! Αναστέναξα και τους είπα: «Δέστε. κάθε φορά πού κάνετε ή ακούτε κάτι πνευματικό». κι έτσι να είστε προσεκτικοί και να φυλάγεστε από το νυσταγμό. Έλεγε λοιπόν αυτός ο γέροντας. θέλοντας να φανερώσω πώς αυτό συμβαίνει από δαιμονική ενέργεια. Όλα τούτα ωφελούν υπερβολικά όσους τα παρατηρούν. Ο τρίτος όμως σώπαινε και δεν ρωτούσε 25 . Επιβεβαίωνε μάλιστα το λόγο του με τούτο το παράδειγμα: . Γιατί στους ενάρετους υπάρχουν πολλά. αδελφοί. πρέπει ή να μαθαίνει σωστά όσα δεν ξέρει ή να διδάσκει με σαφήνεια όσα έμαθε. Κι εγώ τότε. αδελφοί μου! Όσο μιλούσαμε για ουράνια πράγματα. τα μάτια όλων σας τα έκλεινε ο ύπνος. τότε να τον παίρνει ο ύπνος. να διαπιστώσει τη δική του ραθυμία ή επιμέλεια. η σεμνότητα στα λόγια.Μια φορά. Από το Γεροντικό Ο αββάς Παλλάδιος είπε: . άρχισα ν΄ αργολογώ. Έ νας γέροντας – διηγήθηκε ο αββάς Κασσιανός – πού ασκήτευε στην έρημο. Σας παρακαλώ λοιπόν. πού απλώνεται στο πρόσωπο με τη θεάρεστη πολιτεία. Μόλις όμως ακούστηκαν λόγια μάταια. καθώς μιλούσα για ψυχωφελή ζητήματα σε κάποιους αδελφούς. ο τρόπος της ενδυμασίας. συγκρίνοντας τη ζωή του με τη ζωή εκείνων. Αν δεν θέλει να κάνει τίποτε από τα δύο. Τ ρεις πατέρες είχαν τη συνήθεια να πηγαίνουν κάθε χρόνο στον μακάριο Αντώνιο.αφανίζουν όσους περπατούν μέσα σ΄ αυτό χωρίς τον νοητό λύχνο του θείου λόγου. για να μη μολύνονται τ΄ αυτιά του με τέτοιο δηλητήριο. και εξωτερικά ακόμα στοιχεία. πώς ο διάβολος είναι θιασώτης της αργολογίας και αντίπαλος κάθε πνευματικής διδαχής. να μη νυστάζει ποτέ. να συναισθανθείτε την ενέργεια του πονηρού δαίμονα. του έδωσε ο Θεός αυτό που ζητούσε. η προσοχή στις εκδηλώσεις. η απλότητα του ήθους. πού τον πεινάει πάντα η φιλόθεη ψυχή. τόσο πολύ νύσταξαν. πού δεν μπορούσαν ούτε τα βλέφαρά τους να κουνήσουν. παρακάλεσε το Θεό να του δώσει τούτο το χάρισμα: Όταν γίνεται πνευματική συζήτηση. που φανερώνουν την καθαρότητα της ψυχής τους: το χρώμα. γιατί με τη βοήθειά τους θα μπορέσει να δει την καρδιά του σαν ένα καθαρογραμμένο βιβλίο και. και αποτυπώνουν στις ψυχές τους αναλλοίωτα πρότυπα αρετής. πρέπει να κυνηγάει κανείς τις συναναστροφές ενάρετων ανθρώπων. Και πραγματικά.Η ψυχή που αγωνίζεται σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Απ΄ αυτούς οι δύο του έκαναν διάφορες ερωτήσεις για τους λογισμούς και τη σωτηρία της ψυχής. όλοι ξενυστάξατε και ακούγατε πρόθυμα. το απέριττο στις λέξεις. όταν όμως κανείς αργολογεί ή κατακρίνει. Είπε πάλι ο αββάς Παλλάδιος: . η σύνεση στις σκέψεις. Γιατί η αρχή της αποστασίας βρίσκεται στην έλλειψη της διδαχής και στην ανορεξία του θείου λόγου.Περισσότερο κι από παράθυρο φωτεινό. τότε δεν είναι καλά.

Έ λεγε ο αββάς Παφνούτιος. πήγαινε και τους συναντούσε δύο φορές το μήνα. Αλλά ο Θεός δεν του την αποκάλυψε. πού τον προστατεύει σαν τείχος από τις επιδρομές των δαιμόνων. .τίποτα. Και αφού τον πληροφόρησε για τη σημασία του χωρίου πού ζητούσε. μη λογαριάζεις τον εαυτό σου. Ο αδελφός συνέχισε να τον παρακαλεί ώρα πολλή. Ο γέροντας όμως σώπαινε. ότι νήστεψε εβδομήντα εβδομάδες. Δ ιηγήθηκαν για ένα γέροντα.Οι εβδομήντα εβδομάδες της νηστείας σου δεν έφτασαν στο Θεό. και δεν με ρωτάς τίποτα. κι αν ακόμα δεν αγοράσει τίποτα. του δείχνουν το δρόμο της ταπεινώσεως. Φεύγοντας όμως. έχοντας μαζί του και μερικούς κοσμικούς. αναχώρησε. οπότε εκείνος τους είπε: . Τώρα όμως. παρά μόνο τούτο: «Όπου κι αν βρεθείς. πού του είπε: . . πού έμεναν δώδεκα μίλια μακριά από το κελί του. παίρνει πάντως επάνω του κάποια ευωδία.Μα τόσον καιρό έχεις πού έρχεσαι εδώ. ότι όσο ζούσαν οι γέροντες. του λέει κάποτε ο αββάς Αντώνιος: . ο Θεός έδινε λόγο. τόσους κόπους έκανα. Αββά. και θα έχεις ανάπαυση». Λέει τότε μέσα του: «Να. Είπε κάποιος γέροντας: . καθώς έκλεινε πίσω του την πόρτα.Ναι. έστειλε ο Κύριος έναν άγγελο. Παρακάλεσε λοιπόν τον Αββά να τους πει ωφέλιμο λόγο. Εκείνος τότε αποκρίθηκε: . και τίποτα δεν κατόρθωσα. μη ρωτώντας το παραμικρό. Έτσι συμβαίνει και μ΄ αυτόν πού επισκέπτεται τους πατέρες. και παρακαλώντας στο διάστημα αυτό το Θεό να του φανερώσει τη σημασία ενός χωρίου της Γραφής. είπε ο γέροντας.Μου φτάνει μόνο πού σε βλέπω. Κι εκείνοι δεν του έλεγαν τίποτε άλλο.Δεν υπάρχει πια λόγος. Ας πάω λοιπόν στον αδελφό μου και ας τον ρωτήσω». Όταν όμως ταπεινώθηκες και κίνησες να πας στον αδελφό σου. αποκρίθηκαν. επειδή ρωτάνε αλλά δεν 26 . για να ωφεληθούν εκείνοι που ρωτούσαν. Αν θελήσει να εργαστεί πνευματικά. Π ήγε κάποτε στον Αββά Φήλικα ένας αδελφός. Τους φανέρωνε κάθε λογισμό του. Αφού λοιπόν ήρθαν πολλές φορές και ο αδελφός εκείνος έτσι πάντα σώπαινε. Εκείνος μ΄ έστειλε για να σου εξηγήσω το ρητό. πάτερ.Θέλετε ν΄ ακούσετε ψυχωφελή λόγο.Αυτός πού μπαίνει σε αρωματοπωλείο. Γιατί όταν οι αδελφοί ρωτούσαν τους γέροντες και έκαναν όσα εκείνοι τους συμβούλευαν. τρώγοντας μόνο μια φορά την εβδομάδα.

Αββά. Δεν βρίσκουν πια τι να πουν.εφαρμόζουν όσα ακούνε. Όταν τον άκουσαν οι επισκέπτες. γιατί δεν υπάρχει εργάτης της αρετής. αναστέναξαν και είπαν: .Προσευχήσου για μας. πήρε ο Θεός τη χάρη του λόγου από τους γέροντες. 27 .

Και επειδή δεν ανεχόμαστε να ζούμε ή να μπούμε σε υποταγή και εξουδένωση για τον Κύριο. εμέ λαμβάνει. ποτέ δεν θα προχωρήσει με ασφάλεια. αλλά ν΄ ακολουθεί το δικό του θέλημα. πάλι. θα μας δεχθεί το καμίνι της άσβεστης φωτιάς. Εκείνος που δέχθηκε το Λόγο διαμέσου των εντολών. Γιατί αυτός που πορεύεται σύμφωνα με τη δική του κρίση και γνώμη. πού αφορούν πράγματα χειροπιαστά. δέχθηκε και κρατάει μυστικά μέσα του την Αγία Τριάδα. δέχεται το Λόγο του Θεού πού υπάρχει μέσα σ΄ αυτήν. ο δε εμέ λαμβάνων. παίρνοντας παραδείγματα και από τις ανθρώπινες τέχνες και επιστήμες: Αν δηλαδή εκείνες. αλλά πολλές φορές θα σκοντάψει και θα πλανηθεί. και. όπως και το Πνεύμα. Του αγίου Εφραίμ Ε πειδή δεν υπομένουμε εκούσια μικρή θλίψη για τον Κύριο. όσο με το να τον πείσει να μην καταδέχεται να ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με τη διδασκαλία και τις υποδείξεις των Πατέρων. είναι εκ φύσεως όλος αχώριστος σε όλον το Λόγο Του. δεν μπορούμε μόνοι μας να τις μάθουμε. θ΄ αντιμετωπίσει κινδύνους πολλούς και φοβερούς. στερούμε τους εαυτούς μας από την παρηγοριά των δικαίων. Εκείνος λοιπόν πού δέχθηκε εντολή και την τήρησε. Γιατί λέει: «Αμήν λέγω υμίν.Η αναγκαιότητα της υποταγής Η αναγκαιότητα της υποταγής. πού υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. 13:20). δέχθηκε διαμέσου Αυτού και τον Πατέρα. Εκείνος λοιπόν πού δέχεται μια θεία εντολή και την εφαρμόζει. προξενούμε στους εαυτούς μας ψυχική βλάβη και καταστροφή. Του αγίου Μαξίμου Ο Θεός και Λόγος του Θεού και Πατέρα βρίσκεται μυστικά μέσα σε καθεμιά από τις εντολές Του. Και επειδή δεν θέλουμε ν΄ αφήσουμε το δικό μας θέλημα για τον Κύριο. Tου αββά Κασσιανού Ο διάβολος με κανένα άλλο ελάττωμα δεν οδηγεί τόσο στο βάραθρο της απώλειας τον άνθρωπο. η ωφέλεια πού προέρχεται απ΄ αυτήν και πώς την κατορθώνει ο άνθρωπος. βαδίζοντας λες συνεχώς μέσα στο σκοτάδι. πέφτουμε ακούσια σε πολλές και βαριές θλίψεις. Και επειδή δεν ανεχόμαστε την αυστηρή τιμωρία. Και επειδή δεν πειθαρχούμε στις νουθεσίες όσων μας βάζουν νόμους για τον Κύριο. γινόμαστε αντικείμενα της χαιρεκακίας των πονηρών δαιμόνων. Πρέπει να μάθουμε και τούτο. λαμβάνει τον πέμψαντά με» (Ιω. 28 . πού θα μας τις διδάξει σωστά και θα μας αναλύσει κάθε πλευρά τους. ο λαμβάνων όντινα πέμψω. που επίσης υπάρχει εκ φύσεως μέσα σ΄ Αυτόν. αλλά έχουμε ανάγκη από κάποιον. όπου δεν θα υπάρχει πια ποτέ παρηγοριά. Ο Θεός και Πατέρας.

είναι αγωνιστής πού μεταχειρίζεται καλή μέθοδο.Πήγαινε. γιατί έχει τον ερεθισμό ακατάπαυστο και εγκατεστημένο μέσα στα μέλη του. Και αυτή η αρετή. όσοι θέλουν να πολεμήσουν τη διαβολική οίηση.για να καταργήσει το έγκλημα της ανθρώπινης παρακοής με τη δική Του υπακοή και να επαναφέρει στη μακάρια και αιώνια ζωή εκείνους πού θα ζήσουν με υπακοή. πού είναι αναίσθητη και δεν έχει φόβο Θεού. Η αποτυχία σ΄ αυτή την τέχνη δεν προκαλεί πρόσκαιρη βλάβη. γιατί διώχνει την οίηση (δηλαδή τη μεγάλη ιδέα πού έχει κανείς για τον εαυτό του) και γεννάει μέσα μας την ταπεινοφροσύνη. εκδηλώνοντας τον νοητό πόλεμο με την αποχή από τα αισθητά. πρόκειται για τέχνη κρυμμένη και αόρατη. Γιατί δεν πρόκειται για τέχνη σωματική και ορατή. 29 . Του Αγίου Διαδόχου Η υπακοή έχει αναγνωριστεί σαν το πρώτο καλό ανάμεσα σ΄ όλες τις βασικές αρετές. . Την υπακοή αγάπησε ο Κύριος. Γι αυτό και σ΄ εκείνους πού τη δέχονται με ευχαρίστηση. ότι η υπακοή με την εγκράτεια έχει τη δύναμη να υποτάσσει και τα θηρία. Από το Γεροντικό Ε ίπε ο αββάς Αντώνιος. και κατρακύλησε στον αβυσσαλέο τάρταρο.δεν είναι αφελές και ανόητο να νομίζουμε. θα μας δείξει αλάθητα όλους τους δρόμους των αρετών. έγινε άνθρωπος και υπάκουσε στον Πατέρα Του μέχρι θανάτου –κι αυτό. Ο αββάς Ποιμήν είπε. και οικονομώντας τη δική μας σωτηρία. Την υπακοή αθέτησε ο Αδάμ. που ασχολούνται μόνο με σωματικά ζητήματα. καθώς αποβλέπει μόνο στην ψυχή και έχει σκοπό α την κάνει θεοειδή. απάντησε ο γέροντας. θα κατορθώσουμε να τη μάθουμε χωρίς δάσκαλο. όπως είναι οι υπόλοιπες τέχνες. πρέπει να προσεύχονται και να υποτάσσονται. δεν μπορεί μόνος του να νικήσει το σαρκικό φρόνημα. γίνεται θύρα που οδηγεί στην αγάπη του Θεού. πού είναι απ΄ όλες τις τέχνες και τις επιστήμες η πιο δύσκολη κι η πιο επίμοχθη. και υποτάξου σ΄ έναν άνθρωπο πού έχει φόβο Θεού. Πρώτα λοιπόν γι΄ αυτή την αρετή πρέπει να φροντίζουν. Εκείνος που αγωνίζεται με υποταγή και προσευχή εναντίον του σαρκικού θελήματος.Τι θα κάνω με την ψυχή μου. με τον καιρό. Του αββά Μάρκου Ε κείνος που βρίσκεται κάτω από την εξουσία της αμαρτίας. ότι μια φορά ρώτησε κάποιος τον αββά Παΐσιο: . ενώ δεν ήταν καθόλου κατώτερος από τη μεγαλοσύνη Εκείνου. Όσοι είναι εμπαθείς. ότι την πνευματική τέχνη. αλλ΄ απώλεια της ψυχής και αιώνιο θάνατο και κόλαση. Η αναστροφή σου μ΄ εκείνον θα σε μάθει κι εσένα να φοβάσαι το Θεό.

αλλά υποτάξου καλύτερα σε κάποιον που ζει ενάρετα. όπου υπάρχει χαρά. όπου υπάρχει φιλαδελφία. όταν ο άνθρωπος είναι άρρωστος και του έρχονται κι άλλοι πειρασμοί. όπου υπάρχει υπομονή. χωρίς να έχουν τίποτα το ανθρώπινο. όπου υπάρχει κατάνυξη. όταν κανείς μένει στην υποταγή πνευματικού πατέρα και απαρνιέται όλα τα δικά του θελήματα. όταν όλα τα έργα γίνονται καθαρά ενώπιον του Θεού. το πρώτο. όπου υπάρχει αγάπη. ότι τρία πράγματα είναι πού εκτιμά περισσότερο ο Θεός. το δεύτερο. έχει αποκτήσει όλες τις εντολές του Θεού. Γιατί όποιος κάνει καθαρή υπακοή.Έλα.Μη μετράς τις αρετές σου. στην αληθινή υπακοή. Ο αββάς Ποιμήν είπε: . όπου υπάρχει δύναμη. όπου υπάρχει ταπείνωση. ο τελευταίος έχει ένα στεφάνι παραπάνω. Ο αββάς Ιωσήφ ο Θηβαίος είπε. κι αυτός τους δέχεται ευχαριστώντας τον Κύριο. και το τρίτο.Είπε ο αββάς Μωυσής σ΄έναν αδελφό: . αδελφέ μου. 30 . όπου υπάρχει μακροθυμία.

Να μήν εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του. έτσι και οι πονηροί λογισμοί. . Γιατί αυτός ο τρόπος προετοιμάζει το μοναχό για να βαδίσει το σωστό δρόμο χωρίς βλάβη και εμπόδιο. αλλ΄ αγνοεί και προσπερνάει τις ύβρεις. Όπως το φίδι. απάντησε ο γέροντας. Δεν υπάρχει λοιπόν άλλη οδός σωτηρίας από την εξαγόρευση των λογισμών στους πατέρες και τη μη καταφρόνηση της παραδόσεως των προγόνων. αλλά για όλα να συμβουλεύεται τους διακριτικούς πατέρες και να εξομολογείται καθαρά τα μυστικά της καρδιάς του. τότε τον καταγγέλλει στις αρχές. πού ξεφυτρώνουν στην καρδιά μου.Για όλους τους λογισμούς. αλλ΄ από το Θεό και τις θεόπνευστες Γραφές για να παραδώσουν στους μεταγενέστερους (αυτή τη συνήθεια). η φανέρωση και η αποκάλυψη στους πατέρες των πονηρών σκέψεων. Αν όμως κάποιος (από τους υβριστές του) στραφεί εναντίον του και τον πολεμήσει. να ρωτάει κανείς για όλους τους λογισμούς που περνούν από την καρδιά. Τότε δεν κάνει καμιά ενέργεια. Να μην εμπιστεύεται κανείς τον εαυτό του σε τίποτε. όταν φανερωθούν με την ειλικρινή ομολογία και εξαγόρευση. πού βρίζεται από πολλούς. τις μαραίνει και τις εξασθενίζει.Δεν είναι ανάγκη. θα λέγαμε. να πέσει σε απάτη των δαιμόνων. με τους λογισμούς ό. Και αυτή καθεαυτή. άλλωστε. προπαντός όμως από την ιστορία του αγίου Σαμουήλ του προφήτη. πρέπει να ρωτάω τους γέροντες.τι και με έναν άνθρωπο. αλλά και όσα σκεφτόμαστε. 31 . γιατί φεύγουν και χάνονται. Είναι αδύνατον σ΄ εκείνον πού ρυθμίζει τη ζωή του σύμφωνα με την κρίση και τη γνώμη των προχωρημένων πατέρων. Έτσι γίνεται και με τους λογισμούς: Πρέπει να κάνουμε στους γέροντες εξαγόρευση εκείνων μονάχα πού μας πολεμούν ή μένουν μέσα μας πολύν καιρό. Του αββά Κασσιανού Δ είγμα αληθινής ταπεινώσεως είναι το να φανερώνουμε στους πατέρες όχι μόνο όσα κάνουμε. Συμβαίνει. το να συμβουλεύονται (δηλαδή) τους προοδευμένους (στην αρετή). Αυτό μπορούμε να το μάθουμε και από πολλά άλλα μέρη της θεόπνευστης Γραφής. Γιατί και αυτοί δεν κινήθηκαν από τη δική τους θέληση. όταν το βγάλεις από μια σκοτεινή τρύπα στο φως. Από τον άγιο Βαρσανούφιο Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ιωάννη τον προφήτη: . τρέχει για να σωθεί και να εξαφανιστεί. Έρχεται δηλαδή στον άρχοντα και υποβάλλει μήνυση εναντίον εκείνου πού τον πολέμησε. φεύγουν από τον άνθρωπο. Να ρωτάει μόνο γι αυτούς τους λογισμούς που επιμένουν και πολεμούν.

τι ακούς απ΄ αυτόν. δεν πίστεψε στο λογισμό του. Γαλ. Ποιος λοιπόν είναι τόσο αλαζόνας και υπερήφανος. και αναγγελεί σοι. Αλίμονο! Το «σκεύος της εκλογής». εφόσον γράφει για τον εαυτό του: «Ανήλθον είς Ιεροσόλυμα ιδείν Πέτρον και Ιάκωβον. αν και (αφιερώθηκε) από νήπιο στο Θεό από τη μητέρα του και αξιώθηκε να συνομιλεί με το Θεό. ενώ μπορούσε αμέσως να του ανοίξει τα μάτια και να του δείξει την οδό της τελειότητας. θέλει με τους κανόνες και τη διδαχή του γέροντα να καθοδηγείται. Γιατί σε κανέναν ο Κύριος δεν αποκαλύπτει το δρόμο της τελειότητας. είτε είναι καλοί είτε κακοί. αυτός ομολογεί πώς είχε ανάγκη από τις συμβουλές των αποστόλων πού προηγήθηκαν. Και ό. «Συγχώρεσέ με». γιατί ο Θεός δεν εμπαίζεται. πού τον κάλεσε ο ίδιος ο Χριστός και συνομίλησε μαζί του. 1:18-19. μην πεις ψέματα από ντροπή. 32 . Εκείνος όμως πού έχει το θάρρος να εξαγορεύει τους λογισμούς του στους πατέρες του. Μη θεωρείς τον εαυτό σου συνετό. αυτός που ανυψώθηκε ως τον τρίτο ουρανό και άκουσε από τον ίδιο το Θεό «άρρητα ρήματα». και ερουσί σοι» (Δευτ.Αυτός. Μην έχεις άλλα στο στόμα σου και άλλα στην καρδιά σου. Με τούτα μας διδάσκει ν΄ ακολουθούμε τις οδηγίες των προοδευμένων. 9:6). το εκπλήρωνε έπειτα με τα έργα του. τον στέλνει στον Ανανία και τον βεβαιώνει ότι θα μάθει απ΄ αυτόν την οδό της αλήθειας. και να μη φοβάται ν΄ ακολουθεί τη γνώμη του όπως φοβάται τη φωτιά της γέεννας και την αιώνια κόλαση. Κάθε λογισμό λοιπόν και κάθε θλίψη και κάθε θέλημά σου και κάθε υποψία σου μην τα κρύψεις. όλα τα βλέπει. Το να σωπαίνεις και να μην εξαγορεύεις τους λογισμούς σου. και λαληθήσεταί σοι τι σε δεί ποιείν» (Πράξ. πού πάντα τον συνόδευε η χάρη του Αγίου Πνεύματος. Παράδωσε την καρδιά σου στην υπακοή των πατέρων σου. Έτσι ο πόλεμος γίνεται ελαφρότερος. Γιατί χαρά αλλού δεν βρίσκουνε τα πονηρά πνεύματα. Και εκείνον. πού τον διάλεξε ο Θεός σαν άξιό Του. Αφού και ο ίδιος ο απόστολος το διδάχθηκε αυτό. αλλά βάλε μετάνοια λέγοντας (στον πλησίον). 3:9). αυτός. και η χάρη του Θεού θα κατοικήσει μέσα σου. Μά και τον Παύλο. παρά μόνο αν οδηγηθεί σ΄ αυτόν από πνευματικούς πατέρες. Μολονότι μία και δύο φορές τον κάλεσε ο Θεός. τους διώχνει μακριά του. και το σφάλμα σου εξαφανίζεται. αλλά φανέρωσέ τα ελεύθερα στο γέροντά σου. Πάντα να παίρνει τη συμβουλή των πατέρων σου. παίρνει οδηγίες απ΄ αυτόν και τον συμβουλεύεται πώς ν΄ αποκρίνεται στο Θεό (Α΄Βας. παρά στον άνθρωπο πού κρατάει κρυφούς τους λογισμούς του. φρόντιζε να το εφαρμόζεις με πίστη. και τα κρυφά και τα φανερά. κι έτσι να οδηγηθεί στην ταπείνωση. Όπως μας παραγγέλλει και με το στόμα του προφήτη: «Επερώτησον τον πατέρα σου. βεβαιώνοντας το λόγο της διδαχής του με τα θαύματα που ακολουθούσαν. και θα είσαι σ΄ όλη σου τη ζωή αναπαυμένος. ώστε να μη φρίττει ακούγοντας αυτά. τους πρεσβυτέρους σου. και ανεθέμην αυτοίς το ευαγγέλιον ό κηρύσσω. για να μην πέσεις στα χέρια των εχθρών σου. δείχνει ότι ζητάς την τιμή του κόσμου και την άθλια δόξα του. μήπως είς κενόν τρέχω ή έδραμον» (πρβλ. Του αββά Ισαάκ Α δελφέ. αν σφάλεις σ΄ ένα πράγμα. τρέχει προς τον γέροντα Ηλεί. 32:7). 2:2). λέγοντας: «Είσελθε είς την πόλιν.

είπα μέσα μου: «Ως πότε. Πράγματι. ωστόσο. περιμένοντας να τους φανερώσω ο ίδιος. εφάρμοσε όσα διαβάζεις. όταν μάλιστα ταλαιπωρείται από τα πάθη. ο πόλεμος του πάθους υποχωρούσε. και με άφηνε να φύγω. Άλλωστε εσύ δεν αδιαφορείς για τον εαυτό σου.» Κάθε φορά που αποφάσιζα. πού πειράζεται από έναν λογισμό και βλέπει ότι νικιέται. Αλλά και πολλές φορές. κι εσύ δεν ντρέπεσαι. να επισκεφθώ το γέροντα και να του μιλήσω. Ο γέροντας. ο εχθρός δεν με άφηνε. Ακούγοντας λοιπόν ότι ο αββάς Ζήνων είχε θεραπεύσει πολλούς. αποφάσισα να πάω και να του μιλήσω. Εγώ από ντροπή 33 . από την άλλη μεριά. τι είναι προτιμότερο. ενώ καταλάβαινε ότι είχα λογισμούς. γιατί να πας και να ενοχλήσεις το γέροντα. όπως συνήθιζε. πήγα και δεν βρήκα κανέναν. με νουθέτησε γύρω από τη σωτηρία της ψυχής και για το πώς θα καθαρθεί κανείς από τους ρυπαρούς λογισμούς. Κάποτε όμως. Γιατί δεν μπορεί κανείς να βοηθήσει τον εαυτό του. να έχεις κοντά σου το γιατρό και να μη γίνεσαι καλά. Αυτά μου έβαζε στο νου ο αντίπαλος. να φανερώσει σε κάποιον από τους πατέρες το λογισμό του ή να προσπαθήσει μόνος του να εφαρμόσει όσα διάβασε και να περιοριστεί στην πληροφορία της δικής του συνειδήσεως. Και όταν έπαιρνα την απόφαση να μην πάω. Να τι συνέβη σε μένα όταν ήμουνα νέος: Είχα ένα ψυχικό πάθος πού με νικούσε.» Ζεστάθηκε έτσι η καρδιά μου και είπα μέσα μου: «Ας πάω στο γέροντα. διαβάζει συχνά-πυκνά όσα είπαν οι πατέρες για το λογισμό αυτό και προσπαθεί να τα εφαρμόσει. τι χρειάζεται να μιλήσεις σε κάποιον σχετικά. κυριευόμουνα πάλι από το πάθος. πού ήταν σε παρόμοια κατάσταση. χωρίς όμως να το κατορθώνει απόλυτα. ταλαίπωρη ψυχή μου. βάζοντάς μου τη σκέψη: «Αφού ξέρεις τι πρέπει να κάνεις. απάντησε ο γέροντας. Άλλοι έρχονται στο γέροντα από μακριά και θεραπεύονται.Έχει υποχρέωση. κι αν δεν βρω κανέναν (άλλον) εκεί. δεν θα θέλεις να γιατρευτείς. για να μην πάω.Από το Γεροντικό Επισκεφθήκαμε κάποτε έναν από τους πατέρες και τον ρωτήσαμε: . να φανερώσει το λογισμό του σε άνθρωπο πού θα μπορέσει να τον ωφελήσει. Σ΄ αυτή την παγίδα μ΄ έριχνε πολύ καιρό ο εχθρός. και να μη βασιστεί μόνο στον εαυτό του. με τέχνασμα του πονηρού. γεμάτος θλίψη. Ο σατανάς όμως με εμπόδιζε. για να μη φανερώσω το πάθος στο γιατρό και θεραπευθώ. που πήγα αποφασισμένος να του πω το λογισμό μου. . πού δεν ήθελε να φανερώσω το πάθος στο γέροντα. Ο γέροντας. δεν μου έκανε παρατήρηση. Με δίδασκε μόνο για τον σωστό τρόπο ζωής.Αν κάποιος. Ξέρεις τι είπαν οι Πατέρες». θα καταλάβω πως είναι θέλημα Θεού να του αποκαλύψω το λογισμό μου». γεννώντας μέσα στη καρδιά μου ντροπή και λέγοντάς μου μυστικά: «Αφού ξέρεις πως πρέπει να θεραπευθείς.

». με χτύπησε στο στήθος και μου είπε: «Τι έχεις. δεν θ΄ αποκτήσει ποτέ καμία αρετή ούτε ξέρει τι είναι μοναχός. και αυτόβουλα νηστεύει ή κάνει οτιδήποτε άλλο που θεωρεί καλό. που είπε: «Επερώτησον τον πατέρα σου. είδε πόσο βασανιζόμουν από τους λογισμούς. μου λέει ο γέροντας.Ξέρω μοναχούς. επειδή στήριξαν τις ελπίδες τους μόνο στον αγώνα τους και δεν έδωσαν σημασία στην εντολή Εκείνου. τους πρεσβυτέρους σου. Πήγα πράγματι στο κελί μου και αφοσιώθηκα με επιμέλεια στην προσευχή μου. και αναγγελεί σοι. πού έπεσαν μετά από πολλούς ασκητικούς κόπους κι έφτασαν ως την παράκρουση. είπε εκείνος. για τον Κύριο!» «Πήγαινε».δεν του φανέρωσα πάλι τίποτα. Μόλις είπε αυτά τα λόγια. νόμισα πώς η καρδιά μου ανοίχτηκε. Και μου λέει: «Γιατί ντρεπόσουνα να μου το πεις τόσον καιρό. ποτέ πια δεν ενοχλήθηκα από το πάθος εκείνο. Ένας γέροντας είπε: 34 . δεν έχει όμως υπακοή και ταπείνωση. κι ετοιμαζόμουνα να φύγω. «μην παραμελείς την προσευχή σου και μην κατακρίνεις κανέναν». Τον ακολουθούσα από κοντά. Είπε ο αββάς Αντώνιος: . ενώ με βασάνιζαν οι λογισμοί: Να μιλήσω ή να μη μιλήσω στο γέροντα. Με τη χάρη του Χριστού και τις ευχές του γέροντα. Είπε ο αββάς Μωϋσής: . Δεν είμαι κι εγώ άνθρωπος. Άνθρωπος είμαι κι εγώ!». που έρχεσαι εδώ μ΄ αυτούς τους λογισμούς. ως την εξώπορτα. παρακαλώντας τον: «Ελέησέ με. «Εσύ πρέπει να το πεις!». «Δεν ξέρεις τι έχω.». βαδίζοντας μπροστά μου. με πολλή ντροπή. Σηκώθηκε. «Τι έχεις. μου είπε. Θέλεις λοιπόν να σου φανερώσω αυτό που ξέρω.Ο μοναχός που έχει πνευματικό πατέρα. παρακαλώντας τον με δάκρυα: «Ελέησέ με!». κι έπεσα πάλι μπροστά του. Πέφτω με το πρόσωπο στα πόδια του. Εκείνος στράφηκε. 32:7).» Το ομολόγησα. του εξομολογήθηκα το πάθος μου. Τότε λοιπόν. έκανε ευχή και με ξεπροβόδιζε. και δεν τους αναφέρεις. αποκρίθηκα. και ερουσί σοι» (Δευτ. Δεν έχεις ήδη τρία χρόνια.

μην τους κρύψεις. Γιατί όσο κρύβει ο άνθρωπος τους λογισμούς του. Όποιος όμως τους κρύβει.Αν σ΄ ενοχλούν ακάθαρτοι λογισμοί. αλλά πες τους αμέσως στον πνευματικό σου πατέρα και έλεγξέ τους. έτσι και ο πονηρός λογισμός.. αμέσως φεύγει. μόλις φανερωθεί. πάσχει από υπερηφάνεια. 35 . Όποιος φανερώνει τους λογισμούς του. Και όπως το σκουλήκι τρώει το ξύλο. μόλις βγει από τη φωλιά του. έτσι και ο πονηρός λογισμός αφανίζει την καρδιά. γρήγορα θεραπεύεται. Όπως δηλαδή το φίδι. τόσο πληθαίνουν και δυναμώνουν. αμέσως χάνεται.

πρέπει (πρώτα) να διώξεις από κοντά σου εκείνους πού σε κατεβάζουν από το σταυρό. γιατί είναι καλύτερη η γούρνα των χοίρων από στόμα λαίμαργο και αχόρταγο. τον παλιό σου εαυτό. και τώρα. οπότε θα βρεθείς στα χέρια του εχθρού. είναι υποδουλωμένος στους εχθρούς Του. Τσακίζει την καρδιά η συντροφιά με ασύνετους. ενώ η συναναστροφή με συνετούς είναι πηγή γλυκύτητας. (έπειτα) να ετοιμαστείς για να υπομείνεις ταπεινώσεις. Κάθισε ανάμεσα σε λεπρούς. και έτσι κληρονομήσεις κι εσύ μαζί μ΄ εκείνους την αιώνια κόλαση. Σαν πρότυπα να έχουμε αυτούς που ασκούν την αρετή. Όταν θα οδηγηθούμε μπροστά στον Κριτή γυμνοί και ξεσκεπασμένοι. και (τέλος). Πρόσεχε λοιπόν τον εαυτό σου και προφύλαξε με πολλή επιμέλεια την ψυχή σου. Γιατί εμείς ούτε θα δικαιωθούμε ούτε θα κατακριθούμε από τα έργα των άλλων. παρατηρώντας τους και προσπαθώντας να τους μοιάσουμε. μην τους ζηλεύεις. παρά με κοιλιόδουλο άνθρωπο. για να μη μοιάσεις σε στρατιώτη που αιχμαλωτίστηκε από τους αντιπάλους. Του αγίου Εφραίμ Α γαπητέ. Του αββά Ησαΐα Α Φ ν θέλεις ν΄ ακολουθήσεις τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και να κρεμάσεις μαζί Του. αν δεις τους παλαιότερους μοναχούς να είναι αμελείς. Μίλησε με χοίρο. Γι αυτό είναι καλό να προσέχουμε πάντα τον εαυτό μας και να μιμούμαστε εκείνους που ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. μην τυχόν. με το να γίνεις αγωνιστής. Του αββά Ισαάκ ίλος άμυαλος και επιπόλαιος είναι πηγή βλάβης. Κάθισε μαζί με γύπες. παρά ανάμεσα σε υπερήφανους. ενώ έχει το σφράγισμα του βασιλιά. μην τυχόν τους μιμηθείς και ακολουθήσεις το δρόμο τους. πρόσεχε και φύλαγε τον εαυτό σου. υπερηφανευθείς απέναντί τους και πέσεις στην έπαρση. να αναπαύεις τις καρδιές εκείνων που σε στενοχωρούν. Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν.Ας αποφεύγουμε όσους μας βλάπτουν. Αντίθετα. παρά με ανθρώπους κακότροπους. Γιατί 36 . Γίνε φίλος με φονιά. έστω κι αν είναι φίλοι ή για οποιοδήποτε λόγο απαραίτητοι. πάνω στο σταυρό. Καλύτερα να κατοικήσεις μαζί με θηρία. παρά με πλεονέκτη και αχόρταγο. ο καθένας μας θα δώσει λόγο για τον εαυτό ου και θα σηκώσει το βάρος των δικών του αμαρτιών. Πρόσεξε πάλι. παρά με φιλόνικο. εκείνους που παραμελούν τη σωτηρία τους και φροντίζουν μόνο για την εξωτερική τους εμφάνιση και συμπεριφορά.

αν προσέχουν. με τη δικαιολογία ότι τάχα δεν είσαι εσύ καλύτερος απ΄ αυτούς που πέφτουν στα πάθη. 2:21). Να κόβεις τις βλαβερές συναναστροφές για να έχεις εσωτερική ηρεμία. ά δε είς ατιμίαν» (Β΄Τιμ. για να μην πέσεις σε φοβερούς κινδύνους. ενώ τα έργα οι καρποί. και ά μέν είς τιμήν. και η αμαρτία δεν θα σε νικήσει. Να μη σ΄ ευχαριστούν λοιπόν τα λουτρά και τα ποτά και οι θόρυβοι της αγοράς και οι απολαύσεις. 2:13). Αντίθετα «η κρίσις» θα είναι «ανέλεος τώ μη ποιήσαντι έλεος» (Ιακ. πρέπει να προσέχουμε από κακή συμβουλή. θα βρει σπλαχνικό τον Κύριο απέναντί του. Η εμφάνιση είναι. και πού απ΄ αυτούς ο ένας σκοντάφτει από 37 . 8:34). Αδελφοί. αλλά και ξύλινα και οστράκινα. θα λέγαμε. Γιατί ούτε ο μάγος ούτε ο ληστής ούτε ο τυμβωρύχος γεννήθηκαν τέτοιοι. Να δέχεσαι χωρίς δυσφορία τις εντολές του Θεού και να αποκρούεις έξυπνα τα τεχνάσματα του διαβόλου. και. 9:9). ότι «εν μεγάλη οικία ούκ έστι μόνον σκεύη χρυσά και αργυρά. θα είσαι σκεύος χωρίς αξία. Μη δώσεις λοιπόν σημασία στην εξωτερική εμφάνιση και θελήσεις να μιμηθείς τέτοιους ανθρώπους. τα φύλλα. για να ζήσει (αιώνια) η ψυχή σας μαζί με τον Κύριο. να λυτρώσεις κι εκείνον απ΄ αυτή. 2:20). 1:31). θα είσαι εκλεκτό σκεύος «είς τιμήν. Αν λοιπόν παρακούσεις τον Κύριο και εκτελέσεις τα έργα της αμαρτίας. και να φοβάσαι μήπως κι εσύ σε λίγο καταδικαστείς στις ίδιες τιμωρίες. πού ο διάβολος τους διέστρεψε τη διάνοια. Στοχάσου αυτά που λέει η Γραφή. ηγιασμένον και εύχρηστον τώ δεσπότη. ότι πάς ο ποιών την αμαρτίαν δούλος εστί της αμαρτίας» (Ιω. αλλά έμαθαν τα εγκλήματα από ανθρώπους. να βγεις βιαστικά από κει μέσα. Γιατί λέει (η Γραφή): «Δίδου σοφώ αφορμήν. σηκώνοντας τις αδυναμίες τους για χάρη του Κυρίου. Ας είναι ο φόβος του Θεού συνεχώς μπροστά στα μάτια σου. Ο Θεός όλα τα έκανε πολύ καλά (Γεν. Αν όμως εκτελέσεις τα έργα του Κυρίου. Γιατί σήμερα με τους περισσότερους ανθρώπους συμβαίνει ό. Δεν έτυχε ποτέ να μπεις σε σπίτι. Από τα πρόσκαιρα λοιπόν πρέπει να συμπεραίνεις για τα αιώνια. αν μπορείς. που βαδίζουν μαζί στην αγορά. Οι αγωνιστές όμως.είναι αδιάψευστος εκείνος που είπε: «Αμήν λέγω υμίν. και σοφώτερος έσται» (Παροιμ. Αγάπα την καλή συναναστροφή και απόφευγε την κακή. είς πάν έργον αγαθόν ητοιμασμένον» (Β΄Τιμ. Να μη συνεργήσεις με κανέναν αδελφό σου στη διάπραξη αμαρτίας. όπου πενθούσαν (κάποιον νεκρό). Εκείνος που σπλαχνίζεται τον πλησίον. Φρόντισε μάλιστα. Να θυμάσαι πάντα την οδύνη των αμαρτωλών.τι με δυο λαμπροφορεμένους. μόλις άκουσες το θρήνο και τα κλάματα. βρίσκουν ωφέλεια μέσω των αμελεστέρων. Ο εχθρός φροντίζει να οπλίζει τους αμελέστερους αδελφούς εναντίον των αγωνιστών.

και καταλάβω ότι με παρασύρει σε κάποιο ελάττωμα. και θα βρεις (ψυχική) ανάπαυση. Ενας γέροντας είπε: . ώστε να μην έχει μόνο αυτός άσχημη εμφάνιση. μην τυχόν σε ελκύσουν με τα γλυκά τους λόγια και σε στείλουν στην αιώνια κόλαση. Επιδιώκουν να εξαπατήσουν τις αστήρικτες ψυχές και να τις παρασύρουν στην ίδια καταστροφή. Γι αυτό να φυλάγεσαι από κάτι τέτοιους τύπους. Γιατί. έστω ακόμα κι αν έχουν το ιερατικό ή το βασιλικό αξίωμα. Γιατί η απομάκρυνση απ΄ όσους δουλεύουν στην αμαρτία. πλησίασέ τον. πέφτει στη λάσπη.”» Και δεν ντρέπονται να λένε τέτοια λόγια και άλλα παρόμοια. Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . πού είναι φτωχός και δεν έχει ούτε ψωμί. αγωνίζονται να ρίξουν και τους άλλους. Επειδή είμαστε αμαρτωλοί. αλλά και τον πλησίον τους προτρέπουν σ΄ αυτά. Μιλούν μάλιστα ταπεινά και απαντούν γλυκά. Αν όμως υπάρχει άλλος. 38 . Δεν ξέρεις. και να τους ρίξουν σε όμοιο με τον δικό τους βόθρο. για ν΄ απομακρύνουν σιγά-σιγά από τη σωφροσύνη αυτούς που τους ακούνε. καταλερώνει την υπέροχη στολή του. ότι η ζωή αυτή είναι ένα ”πέσε-σήκω. επιδιώκει να ρίξει και τον άλλο στο βούρκο. Ο αββάς Αγάθων είπε: .Αν υπάρχει κάποιος που μου είναι πολύ αγαπητός. Επειδή αυτοί έχουν πέσει πια στην αμαρτία και δεν θέλουν να σηκωθούν. Αλλά και σκάνδαλο γίνονται στους πολλούς και αιτία πτώσεως και διαφθοράς και χρησιμοποιούνται σαν δόλωμα στο αγκίστρι του διαβόλου. όπως είπα.απροσεξία. αγαπητέ μου. τον απομακρύνω από κοντά μου. Έτσι και όσοι έπεσαν από την αρετή.Πρέπει να φεύγουμε μακριά απ΄ όλους όσοι δουλεύουν στην αμαρτία. για να μη ζουν μόνο αυτοί μέσα στο βούρκο. μας χαρίζει την παρρησία στο Θεό και τη φιλία Του. έστω κι αν είναι φίλοι ή συγγενείς μας. κι έπειτα.Αν σταθείς σ΄ έναν τόπο και δεις εκεί κάποιους να καλοπερνούν. λέγοντας: «Γιατί μας αποφεύγεις. όπου θα πάνε και οι ίδιοι. Και όχι μόνο δεν διστάζουν να κάνουν οι ίδιοι αισχρά έργα. κινημένος από το φθόνο. μην τους ζυγώσεις.

οι περισσότεροι (λέω απ΄ αυτούς) βρίσκονται να κάθονται πάντα στην εξώπορτα των σπιτιών τους. λέων εν ταίς οδοίς. για κάτι τέτοιους είναι πού λέει η Γραφή: «Λέγει οκνηρός αποστελλόμενος είς οδόν. όταν θελήσεις ν΄ αρχίσεις έργο Θεού. έν δε ταίς πλατείαις φονευταί» (Παροιμ. ποτέ δεν θα σπείρει. πρώτα να δώσεις υπόσχεση στο Θεό. Γιατί η ελπίδα της ζωής αυτής δημιουργεί στο λογισμό χαύνωση. με τη βοήθεια του Θεού. Πραγματικά. Είναι σαν κι αυτούς που είπαν: «Εκεί εωράκαμε τους γίγαντας και ήμεν ενώπιον αυτών ωσεί ακρίδες» (Αριθ. δεν γυρίζουν πίσω ούτε χρονοτριβούν για να εξετάσουν την αιτία της δυσκολίας. Αυτό να κρατάς στο νου σου. Όσοι τρέχουν με ελπίδα στον ανώμαλο και δύσκολο δρόμο (της σωτηρίας). πλησίασε και άρχισε να βαδίζεις με τον πρώτο θερμό ζήλο σου πάνω στον αιματοβαμμένο δρόμο. σαν να μην έχεις πια ζωή σ΄ αυτόν τον κόσμο. και χωρίς να λιποψυχήσουν από τη θαλασσοταραχή. και δεν αφήνει τον άνθρωπο να προκόψει σε τίποτα καλό. Οι αρχάριοι έχουν ανάγκη από υπομονή και επιμονή. 39 . Αυτοί βρίσκουν γρήγορα σωτηρία στο λιμάνι της βασιλείας και αναπαύονται στα σκηνώματα εκείνων πού κοπίασαν με καλό τρόπο και αγάλλονται μέσα στην ευφροσύνη – γέννημα της ελπίδας τους. ν΄ αγωνιστείς και να νικήσεις. Αυτοί είναι πού θέλουν πάντα να παρουσιάζονται σοφοί. Στήριξε το θάρρος σου στο Θεό. Να μην αρχίσεις. γιατί η αρετή στην αρχή φαίνεται δύσκολη. τότε μόνο σκέφτονται τις δυσκολίες και τις ανωμαλίες του δρόμου και ευχαριστούν το Θεό. Η πολλή σοφία να μη γίνει παγίδα μπροστά σου και αιτία να γλιστρήσεις. σαν άνθρωπος πού έχει χάσει κάθε ελπίδα στην παρούσα ζωή. από αυτούς που κάνουν πολλές σκέψεις και θέλουν τόσο πολύ να πιστεύουν πώς είναι σοφοί και παραδίνονται στις περιπλανήσεις των λογισμών τους και προπαρασκευάζονται με τη δειλία και θέλουν να προβλέψουν τις αιτίες πού ίσως θα τους προξενήσουν βλάβη. Του αββά Ισαάκ Μ ακάριοι είναι εκείνοι πού ζώστηκαν την υπομονή και την ελπίδα και ρίχθηκαν στη θάλασσα των θλίψεων για την αγάπη του Θεού με απλότητα. Προτιμότερος είναι ο θάνατος για χάρη του Θεού. Γιατί και ο γεωργός πού φοβάται ή περιμένει να έρθουν (ευνοϊκοί) άνεμοι. Αντίθετα. χωρίς να το πολυεξετάσουν. για να μη βρεθείς γυμνός από τη γνώση του Θεού.Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση Από πού ν΄ αρχίζουμε την άσκηση. χωρίς και οι ίδιοι να γνωρίζουν το πώς. κι έτσι θα μπορέσεις. 26:13). σαν ετοιμασμένος για θάνατο. Όταν πια περάσουν το δρόμο και φτάσουν καλά στο τέρμα. ύστερα όμως αποδεικνύεται εύκολη. χωρίς να δειλιάσουν από το σάλο και τα κύματα. αρχή όμως ποτέ δεν αποφασίζουν να βάλουν. παρά μια ζωή γεμάτη ντροπή και οκνηρία. Εσύ λοιπόν. πού τους γλίτωσε από τόσα και μεγάλα κακά. 13:34). χωρίς να φροντίζεις καθόλου για το σώμα σου και χωρίς να εξετάζεις περιττές λεπτομέρειες. που σηκώνονται μπροστά τους.

πού θα βρούμε από το Θεό. ότι δηλαδή είμαστε έτοιμοι για κάθε θλίψη και για κάθε κακοπάθεια. Δεν χάνει όμως το κουράγιο του ούτε απογοητεύεται. Δεν ξέρουμε ότι ολόκληρος ο πνευματικός αγώνας μας είναι σαν τη σπορά και την καρποφορία. Άρχισε το αγαθό με ανδρεία και αδίστακτη πίστη στο Θεό. Του αββά Ζωσιμά Η χάρη του Θεού ακολουθεί πάντα την προαίρεσή μας. στην αρχή κοπιάζει και δυσκολεύεται και πολλές φορές αποτυχαίνει. Να μη λιποψυχεί ούτε ν΄ απελπίζεται από τις πτώσεις και να εγκαταλείπει τον αγώνα – γιατί έτσι δεν θα μπορέσει να 40 . 8:13). Έτσι κι εμείς. αλλ΄ ανάλογα με την προθυμία και την πίστη των ψυχών μας. Το ίδιο βλέπουμε να συμβαίνει και στις τέχνες. Εμείς όμως δεν ζητάμε να κάνουμε αρχή στο αγαθό ούτε δείχνουμε μεγάλη και πρόθυμη προαίρεση. Όσες φορές κι αν αποτύχει. Έτσι πρέπει να κάνει κι αυτός πού θέλει να καταπιαστεί με την εργασία κάποιας αρετής: Πρώτα δηλαδή να δείξει μεγάλη γενναιότητα και καλή προαίρεση. άλλες τόσες ζητάει να διορθωθεί. Όποιος λοιπόν θέλει να έρθει πίσω Του. στέλνει τη δωρεά Του. κάνοντας να φυτρώσουν και ν΄ αυξηθούν και να τελειοποιηθούν τα σπέρματα πού έριξε ο γεωργός στη γη. δεν μαθαίνει τίποτα. 16:24).επομένως. την εργασία του καλού έργου με διψυχία. αλλά πάλι προσπαθεί. αν σπείρουμε στα καλά έργα πλούσια και μεγαλόψυχη προαίρεση. ασήμαντη και ανάξια να λάβει κάποιο αγαθό από το Θεό. Μ΄ αυτή θα μπορέσουμε στη συνέχεια. σιγά-σιγά μαθαίνει καλά την τέχνη. Και ο Θεός στη συνέχεια. είναι νωθρή. θα είναι ανάλογη. όπως είπε Εκείνος (Ματθ. και βοηθώντας τον έτσι να κερδίσει πολλά από τα λίγα. Και με τη χάρη κατορθώνουμε κάθε αγαθό. και έτσι μόνο θα μπορέσει να σηκώσει το σταυρό και να Τον ακολουθήσει. καθώς συχνά κάνει σφάλματα και διορθώνεται από το μάστορα και πάλι επιμένει και εργάζεται με κόπο και υπομονή. δίνοντάς μας τη χάρη Του όχι ανάλογα με την εργασία μας. ας απαρνηθεί τον εαυτό του. για να μη φτάσει να γίνει ανώφελος ο κόπος σου και αφόρητη η εργασία της (πνευματικής) καλλιέργειάς σου. Αλλά κι αν ποτέ φανούμε ότι δείχνουμε κάποια προαίρεση. Γιατί Αυτός είναι που λέει: «Ως επίστευσας γενηθήτω σοι» (Ματθ. Ο γεωργός δηλαδή σπέρνει το χωράφι του. να κατορθώσουμε όλα τα αγαθά. αφού γνωρίζεις ότι ο Κύριος είναι ελεήμων και έτοιμος πάντα να βοηθήσει αυτούς πού Τον επιζητούν. Αν όμως λιποψυχήσει και κάνει πίσω. πού οδηγεί στη χαυνότητα. προξενώντας βροχές στον κατάλληλο καιρό και ευνοϊκούς ανέμους. ζητώντας τη βοήθεια και την προστασία του Θεού. Έτσι. φανερώνοντας έτσι στο μάστορα την προαίρεσή του. Εκείνος δηλαδή που έρχεται για να μάθει μια τέχνη. ώστε να ελκύσουμε τη χάρη του Θεού σε βοήθειά μας. Και τότε κάνει άνετα τη δουλειά του και βγάζει μ΄ αυτή το ψωμί του. χωρίς πίεση και κόπο. Γιατί ο σταυρός αυτό φανερώνει. ακόμα και γι αυτόν το θάνατο. Μα και γενναιόδωρος μισθαποδότης γίνεται. ύστερα όμως περιμένει το έλεος του Θεού. τότε και η χάρη. κι έπειτα να ασχολείται υπομονετικά με την εργασία του αγαθού.

Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: 41 . 2:13). αλλά. και ολίγοι δι΄ αυτής εισπορεύονται» (πρβλ. Ματθ. γιατί. βλέποντας το σκοπό και τον κόπο μας και ότι έχουμε την προαίρεση να υπηρετήσουμε ολοπρόθυμα τις ένδοξες βουλές Του. από τη γέννησή του κιόλας. δηλαδή με ορισμένο σκοπό. Γι αυτό η ψυχή βαδίζει στο εξής με ευχαρίστηση το δρόμο των αρετών. 7:14). 8:35). σ΄ εκείνους πού αρχίζουν ν΄ αγαπούν την ευσέβεια. μη λιποψυχήσεις μπροστά σε κανέναν κόπο. όσες φορές κι αν πέφτει. φαίνεται ευχάριστη και πολύ ξεκούραστη. Σ΄ εκείνους όμως πού με θερμή διάθεση αποφασίζουν την τήρηση των αγίων εντολών Του. 11:30). Να γιατί ο Κύριος. με τη συνέργια του αγαθού. Εντολή του Χριστού που εκτελείται με επίγνωση. έχει υποταχθεί η κακία στη συνήθεια της αρετής και χάνεται μαζί με την ανάμνηση των παράλογων ηδονών. έρχεται σε επαφή με την άνεση των ηδονών. Πρέπει λοιπόν από την αρχή του πνευματικού αγώνα να βιάζουμε τη θέλησή μας στην εργασία των αγίων εντολών του Θεού. Γιατί όπως ακριβώς ένα ερειπωμένο σπίτι έξω από την πόλη γίνεται τόπος ακαθαρσιών. ώστε ο αγαθός Κύριος. να ξανασηκώνεται. χαρίζει παρηγοριά ανάλογη με τις οδύνες της καρδιάς.πετύχει ποτέ κάτι καλό -. έτσι και η ψυχή του οκνηρού αρχάριου γίνεται κατοικητήριο κάθε ακάθαρτου πάθους. για να μην περάσουν μέσα σου οι ενέργειες του εχθρού. Αυτό δηλαδή είναι εκείνο πού είπε ο αββάς Μωϋσής: «Η δύναμη αυτών πού θέλουν ν΄ αποκτήσουν τις αρετές. λέει: «Ο ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστί» (Ματθ. φαίνεται πολύ σκληρός και σκοτεινός. Τότε πράγματι θα αισθανθούμε. αλλά γιατί η φύση του ανθρώπου. να μας στείλει έτοιμο το άγιο θέλημά Του. να τροφοδοτεί την προθυμία του με την ελπίδα στο Θεό και να περιμένει το έλεός Του. εδώ φαίνεται: «Αν πέσουν. την ενέργεια της οποίας αισθάνεται στο εξής ανάλογα με την εργασία των εντολών. ώστε με πολλή χαρά να εργαζόμαστε ακατάπαυστα το αγαθό. Σ΄ εκείνους όμως πού μπόρεσαν να φτάσουν ως τη μέση του δρόμου. Του αγίου Διαδόχου Ο δρόμος της αρετής. λέει: «Τι στενή και τεθλιμμένη η οδός η απάγουσα είς την βασιλείαν. Του αββά Μάρκου Κ άθε βαπτισμένος ορθόδοξα έλαβε μυστικά όλη τη χάρη. ότι «ο Θεός έστιν ό ενεργών έν ημίν και το θέλειν και το ενεργείν υπέρ της ευδοκίας» (Φιλιπ. Γιατί από τον Κύριο ετοιμάζεται η θέλησή μας (Παροιμ. όχι γιατί είναι πράγματι τέτοιος. να μη λιποψυχήσουν. προτρέποντάς μας στην οδό της σωτηρίας. αλλά να προσπαθήσουν πάλι». Του αββά Ησαΐα Α δελφέ.

μετά όμως ακολουθεί χαρά απερίγραπτη.Το να βιάζουμε σε όλα τον εαυτό μας (για να κατορθώσουμε την αρετή). έχει ανάγκη από ιδρώτες και κόπους. Μερικοί όμως. στην αρχή πνίγονται από τον καπνό και δακρύζουν.Το σώμα μου αδυνάτισε. 12:49). Γιατί λέει ο Κύριος: «Πύρ ήλθον βαλείν επί την γήν. και ότι στις αρχές απαιτείται πάρα πολύς κόπος. είναι όμοιος με τον ομολογητή της πίστεως. επειδή εγκατέλειψαν σύντομα την προσπάθεια και δεν έδειξαν μέχρι τέλος καρτερία και υπομονή. ύστερα όμως κατορθώνουν αυτό που θέλουν. αλλά παραστρατίζει προς τα ακάθαρτα. . Ένας αδελφός είπε στον αββά Ποιμένα: . όπως ακριβώς εκείνος πού θέλει να ξεριζώσει τα φυτά αυτά. έτσι ακριβώς κι εμείς. αποκρίθηκε ο γέροντας.Τα πάθη μοιάζουν με αγκαθωτά φυτά. ότι περιμένει μεγάλος αγώνας αυτούς που έρχονται κοντά στο Θεό.. αν θέλουμε ν΄ανάψουμε στις καρδιές μας τη θεϊκή φωτιά. δεν άναψαν τη φωτιά. Όπως δηλαδή εκείνοι πού θέλουν να ανάψουν φωτιά. Ο ίδιος γέροντας είπε: . από αμέλεια. ότι. αλλά τα πάθη μου δεν αδυνατίζουν. ας αγωνιζόμαστε να το πετύχουμε με δάκρυα και κόπο.Νομίζω ότι δεν γεύθηκε ακόμα τα επουράνια. Από το βίο της αγίας Συγκλητικής Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. Μ ερικοί αδελφοί ρώτησαν έναν από τους πατέρες: . 42 . πληγώνει και ματώνει τα χέρια του. και γι αυτό ποθεί τα ακάθαρτα. αυτός είναι ο δρόμος πού οδηγεί στο Θεό.Αυτός που βιάζει τον εαυτό του για το Θεό. Και ο γέροντας απάντησε: .Πώς η ψυχή δεν προστρέχει στις επαγγελίες πού έδωσε ο Θεός με τις άγιες Γραφές. έτσι και εκείνος που θέλει να ξεριζώσει τα πάθη του. και τι θέλω εί ήδη ανήφθη!» (Λουκ. Αυτό σημαίνει. ενώ κοπίασαν λιγάκι και υπέμειναν τον καπνό.

δεν θα μας βοηθήσει. να μη σε φοβίζουν οι πειρασμοί πού σου συμβαίνουν. πολύ περισσότερο. μακροθυμώντας απέναντί μας.Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. αδύνατον να μην παραβρίσκονται ο Θεός και οι άγγελοί Του. Πήγε λοιπόν σ΄ ένα γέροντα και του είπε: «Βλέπω τον εαυτό μου να αναπαύεται (ψυχικά) και να μην έχει κανένα πόλεμο». την ακαταμάχητη δύναμη Εκείνου. ότι παρακάλεσε το Θεό και έφυγαν από πάνω του τα πάθη. όταν ο άνθρωπος πειράζεται και ζητάει χέρι βοήθειας. Είναι. ν΄ αποκτήσουμε τη διάκριση της αρετής και της κακίας. τη δική μας αδυναμία και του εχθρού μας τη σκληρότητα. Του αγίου Μαξίμου Λ ένε ότι για πέντε αιτίες παραχωρεί ο Θεός να πολεμούμαστε από τους δαίμονες. Έτσι σύντομα θα σε βοηθήσει ο Θεός. γιατί με τους πολέμους προκόβει η ψυχή». Κι ο γέροντας του λέει: . 43 . τόσο οργίζονται και λιώνουν από το φθόνο τους. Εσύ λοιπόν μη σταματάς να σηκώνεις πάντα το βλέμμα σου προς Αυτόν και να ζητά τη βοήθειά Του με ταπείνωση. Και πρώτη είναι. έχοντας συνάμα στο νου σου. Από το Γεροντικό Έ νας αδελφός. και ποτέ πια δεν προσευχήθηκε να του φύγει. βρίσκουν συνεργό το Θεό στους πολέμους πού παραχωρούνται για το πνευματικό τους συμφέρον. μολονότι κάνουμε τόσα κακά. Ένας γέροντας είπε: . γιατί όσο βλέπουν οι εχθροί την ψυχή ν΄ ανεβαίνει και να ενώνεται με το Θεό.Αδελφέ. κατά την ώρα του πειρασμού. αν θελήσουμε να κάνουμε τα καλά. Οι δαίμονες πολεμούν τους σθεναρούς αγωνιστές. πήγε σε κάποιον γέροντα και του φανέρωσε τους πειρασμούς πού δοκίμαζε. που πειραζόταν από τους δαίμονες. Ο Αββάς Ποιμήν είπε για τον Αββά Ιωάννη τον Κολοβό. άλλωστε.Αν μας συγχωρεί ο Θεός. Και ο γέροντας του λέει: «Πήγαινε και παρακάλεσε το Θεό να σου έρθει πάλι ο πόλεμος. κι έτσι ησύχασε. Όσοι αγωνίζονται. λένε. δώσε μου υπομονή στους πολέμους». Παρακάλεσε λοιπόν (το Θεό ο αββάς Ιωάννης να ξαναγυρίσει ο πόλεμος). αλλά έλεγε: «Κύριε. καθώς μας πολεμούν και τους πολεμάμε. ενώ αδιαφορούν για τους αμελείς.

κι έτσι να την έχουμε βέβαιη και σταθερή. Αλλά και στους πατέρες. όταν δει κάποιον ν΄ αρχίζει με θερμή πίστη μια θεάρεστη ζωή. υποκινήθηκαν απ΄ αυτή σε γενναίες πράξεις. και διαπίστωσαν έτσι τη συμπαράσταση του Θεού. γιατί τότε την αισθάνονται πολύ καθαρά με την αίσθηση του νου. Σ΄ αυτούς (η θεία βοήθεια) ήταν ολοφάνερη. πρώτα να ετοιμάσεις τον εαυτό σου για την αντιμετώπιση των πειρασμών. ότι ο Θεός είναι αυτός πού σε λυτρώνει. συνηθίζει να του επιτίθεται με διάφορους και φοβερούς πειρασμούς. θα σε ακούσει. όταν μπουν σε μεγάλη δοκιμασία για χάρη της αλήθεια. αλλά να μάθουμε να ταπεινοφρονούμε. να μην ξεχνάμε. η μνήμη Εκείνου. που άθλησαν για το Χριστό.Δεύτερη. Γιατί η σκέπη και η πρόνοια του Θεού αγκαλιάζει όλους τους ανθρώπους. πού έζησαν στην έρημο και έδιωξαν από κει τους δαίμονες και έγιναν κατοικητήρια αγγέλων. Και θα μάθεις έτσι. Τρίτη. Εξαιρετικά μάλιστα φανερώνεται σ΄ αυτούς η βοήθεια και η πρόνοια του Θεού. Αλλά και μέχρι σήμερα δεν απομακρύνεται η βοήθεια του Θεού από τους ανθρώπους που ολοκληρωτικά αφιερώθηκαν στα έργα που Εκείνος ευαρεστείται. Γιατί ο εχθρός. Και παραχωρεί ο Θεός να πέσει σε πειρασμούς για να χτυπήσεις επίμονα τη θύρα (του ελέους) Του και για να ριζώσει μέσα στο νου σου. Μερικοί. Και τότε θα νιώσεις την παρουσία Εκείνου πού σ΄ έπλασε και σε δυναμώνει και σε προστατεύει. αλλά βρίσκεται κοντά σε όλους όσοι Τον επικαλούνται. Του αββά Ισαάκ Ό ταν θελήσεις να κάνεις αρχή καλού έργου. και σ΄ αυτούς παρουσιάζονταν συνεχώς οι άγιοι άγγελοι και με κάθε τρόπο τους βοηθούσαν και τους συμπαραστέκονταν σε όλα και τους στήριζαν και τους λύτρωναν από τους πειρασμούς. να μην υψηλοφρονούμε. αφού αποκτήσουμε την απάθεια. Τέταρτη. να μισήσουμε τελείως την κακία. ανάλογα με τις δοκιμασίες. έχοντας ανθρώπινη μορφή. ν΄ αποκτήσουμε την αρετή με πόλεμο και κόπο. και για να Τον πλησιάσεις με τις προσευχές. καθώς προοδεύουμε στην αρετή. από το φόβο των θλίψεων. 44 . Και όταν Τον επικαλείσαι. ώστε ν΄ αγιαστεί έτσι η καρδιά σου από την ακατάπαυστη ενθύμησή Του. πού οι άγριοι δαίμονες τους προξενούσαν. ούτε τη δική μας αδυναμία ούτε τη δύναμη Εκείνου πού μας βοήθησε. Δεν γίνεται όμως ορατή παρά μόνο σ΄ εκείνους πού καθάρισαν τον εαυτό τους από την αμαρτία και είναι συνεχώς προσηλωμένοι στο Θεό. όπως μαθαίνουμε για τον Ιακώβ και τον Ιησού του Ναυή και τους Τρεις Παίδες και τον απόστολο Πέτρο και τους άλλους αγίους. ώστε να δειλιάσει απ΄ αυτούς ο άνθρωπος και να εγκαταλείψει την καλή του πρόθεση. αφού τη γνωρίσουμε με τα παθήματά μας. που είδαν αυτή (τη βοήθεια) και με τα σωματικά τους μάτια. δίνοντάς τους θάρρος και προετοιμάζοντάς τους για τον αγώνα της ευσέβειας. Πέμπτη και κυριότερη απ΄ όλες. πού πρόκειται να έρθουν εναντίον σου.

Μολονότι όμως και τόσο μορφωμένος ήταν. μέσω απλών ανθρώπων. παραξενεύτηκε από το γεγονός και ζήτησε να μάθει την αιτία. γέροντα. Βρήκε λοιπόν ένα παιδί πού έβοσκε βόδια.Μήπως είσαι γάιδαρος. Κάποτε ρωτούσε έναν Αιγύπτιο μοναχό και του ζητούσε πληροφορίες γύρω από τους λογισμούς. . αυτά που πρέπει. Ωφελημένος (απ΄ αυτό ο αββάς). Κάποιος.Να ξαναφάς. πεινάω. Ο Από το βίο του αγίου Αρσενίου μέγας Αρσένιος ήταν άνθρωπος μεγάλης παιδείας.Συχνά η Θεία χάρη διδάσκει.Πολλές φορές έφαγα. απέκτησε ακόμα περισσότερη θεία γνώση.Δεν αρνούμαι. . Θα μπορούσαμε να πούμε πώς ξεπερνούσε όλους τους συγχρόνους του σε πολυμάθεια και σε αρετή. και του λέει: . Τι να κάνω. Τότε το παιδί τον ρωτάει (με απλότητα): . πώς όταν ήταν νέος. Συχνά η θεία χάρη διδάσκει. αλλά και στη Σκήτη. . και γι αυτό θέλεις όλο να τρως. και όμως πεινάω πάλι. με τον εξής λογισμό: «Όποιον κι αν συναντήσεις. Ένας γέροντας είπε: . πού τον είδε. Οι ταπεινοί καταδέχονται να διδάσκονται και από τους τυχαίους. είπε ο αββάς. 45 . είχε τόσο μεγάλη ταπείνωση.Προτιμώ να διδαχθώ παρά να διδάξω. πού δεν ντρεπόταν να ρωτάει και τους πιο απαίδευτους και να παίρνει από αυτούς κάθε δυνατή ωφέλεια. απάντησε εκείνος. σηκώθηκε κι έφυγε. του λέει το παιδί. . να φας! αποκρίθηκε εκείνο. όπου ασκήθηκε πολύ καιρό. πώς είμαι κάτοχος σημαντικής παιδείας. σε όσους εμπιστεύονται την πρόνοια του Θεού. στην έρημο. Γι αυτό και ο βασιλιάς Θεοδόσιος τον διάλεξε ανάμεσα σε όλους τους τότε (μορφωμένους) ανθρώπους ως παιδαγωγό για τους γιους του Ονώριο και Αρκάδιο. επειδή κάποτε έπεσε σε ακηδία.Έφαγα και πάλι πεινάω. Από το Γεροντικό Ο αββάς Μακάριος έλεγε. βγήκε έξω από το κελλί του. τόσο κοσμικής όσο και χριστιανικής.Παιδί μου.Έ. . ρώτησέ τον κάτι πού θα σε ωφελήσει.

δεν θέλησαν να τον ακούσουν. Η μήπως δεν ακούσατε τι λέει η Γραφή. 16:5). και ότι «πάς ό υψών εαυτόν ταπεινωθήσεται και ό ταπεινών εαυτόν υψωθήσεται» (Λουκ. ρώτησαν εκείνοι. Ο Από το βίο του αγίου Παχωμίου μέγας Παχώμιος χαιρόταν πολύ. είπαν μεταξύ τους. νικηθήκατε από το διάβολο και χάσατε όλη σας την αρετή. αν και από τη φύση μας ταπεινοί 46 . .Ξέρετε. ότι «ακάθαρτος παρά Θεώ πάς υψηλοκάρδιος» (Παροιμ. Και μόλις ήρθαν. χωρίς καμιά αντιλογία ή παρακοή. βλέποντας αυτό το πράγμα. . Μερικοί όμως από τους γεροντότερους.Καλά. τους ρώτησε: . όχι πάνω από είκοσι χρονών – να κηρύξει στους αδελφούς το λόγο του Θεού. και ότι. ότι ο σατανάς ήταν πού σας παρακίνησε να φτάσετε σ΄ αυτό (το κατάντημα. έβαλες ένα παιδί να κάνει το δάσκαλο σε τόσους γέροντες. διαπιστώνοντας ότι ο μαθητής του Θεόδωρος ήταν σε όλα συνετός. Καθώς λοιπόν είχαν συνήθεια να συγκεντρώνονται όλοι (οι μοναχοί) κάθε βράδυ σ΄ ένα σημείο της μονής και ν΄ ακούνε τη διδαχή του μεγάλου (Παχωμίου). από πού άρχισαν να μπαίνουν τα κακά στον κόσμο.Ομολογώ όμως ότι δεν έχω μάθει ακόμα ούτε το αλφάβητο αυτού του αμόρφωτου. καθώς στερηθήκατε το λόγο του Θεού. 2:8) για μας. όχι μόνο δεν είχε την (ανώριμη) σκέψη των νέων. δεν απομακρυνθήκατε από το Θεόδωρο. τους πιο αδύνατους. «Δεν θα τον ακούσουμε!». Είστε πραγματικά αξιολύπητοι. είπε. ο πρωί ανατέλλων» και «συνετρίβη είς την γήν» (Ησ. αλλά στήριζε στην άσκηση και άλλους. κι εμείς.». Κι αυτός αμέσως. 14:12). 4:25-30).Από την υπερηφάνεια! Εξαιτίας της «εξέπεσεν έκ του ουρανού ο εωσφόρος. Πώς δεν καταλάβατε. Άφησαν λοιπόν τη σύναξη κι έφυγαν ο καθένας για το κελλί του. τι παράδοξο! Ο Θεός «εταπείνωσεν εαυτόν γενόμενος υπήκοος μέχρις θανάτου» (Φιλιπ. . ο μέγας (Παχώμιος) έστειλε και τους κάλεσε. (κάποια φορά). προστάζει εκείνος το Θεόδωρο – νέον. αποκρίθηκαν. όταν όλοι είχαν μαζευτεί γι αυτό. πού πέρασαν μια ζωή μέσα στο μοναστήρι. Με τον υπαινιγμό εκείνον εννοούσε την κατά Θεόν πράξη και γνώση. Εξαιτίας της κατοίκησε μαζί με τα θηρία και ο βασιλιάς της Βαβυλώνας Ναβουχοδονόσορ (Δαν. Φεύγοντας. Όταν τέλειωσε η διδασκαλία.Για ποιο λόγο αφήσατε το κήρυγμα και φύγατε για τα κελλιά σας. όπως είπαμε. άνοιξε το στόμα του και τους είπε πολλά ωφέλιμα. Επειδή λοιπόν δεν τα λογαριάσατε αυτά.) Ω. γιατί η υπερηφάνεια είναι μητέρα και αρχή όλων των κακών. αλλά χωριστήκατε από το Άγιο Πνεύμα. μολονότι νέος. σκυθρώπιασε και αναστέναξε βαθιά. «Θα μας διδάξει αυτός ο αρχάριος. 14:11).Από πού. . Όταν τους άκουσε (ο όσιος).

κι έτσι γιάτρεψε αποτελεσματικά την (πνευματική) αρρώστια τους. άλλοτε ελέγχοντας και άλλοτε παρακινώντας προς το αγαθό εκείνους που αμάρταναν. ότι εγώ πάρα πολύ ωφελήθηκα πού τον άκουσα. τόσο για να προσκυνήσει τα τίμια λείψανα (του αποστόλου Θαδδαίου) και τους ιερούς τόπους. δεν θα σταματήσετε. ώστε να σας συγχωρηθεί η πτώση. αλλά γιατί ήθελα κι εγώ ο ίδιος να ωφεληθώ. καθώς βρισκόταν ήδη στην είσοδο της πόλης και περνούσε την πύλη της. Έτσι λοιπόν βάδιζε στην άκρη της πόλης. και τούτο γιατί. θαρρείς. ο εν Κυρίω πνευματικός πατέρας σας. 54:8). όπως ο Αβραάμ (Γεν. Ο Από το βίο του αγίου Εφραίμ Μέγας Εφραίμ. και ήρθε στην πόλη των Εδεσσηνών. Πόσο περισσότερο λοιπόν εσείς έπρεπε να τον ακούσετε με πολλή ταπεινοφροσύνη. Καθώς λοιπόν πήγαινε από τόπο σε τόπο. άφησε κάποτε την πατρίδα του (Νίσιβη της Μεσοποταμίας) με εντολή του Θεού. ότι εγώ. Με αυτά τα λόγια τους νουθετούσε (ο όσιος) καυτηριάζοντας αρκετά το πάθος της υπερηφάνειας. πού με το βλέμμα Του και μόνο μπορεί να κατακάψει τα πάντα. αλλά και ήπιος πάλι.) Σας βεβαιώνω. αν δεν δείξετε πολύ μεγάλη μετάνοια γι αυτό το σφάλμα σας. αγνοώντας ότι καταποντιζόμαστε έτσι στα κατάβαθα της γης. πού ήταν πάντα αφοσιωμένος σε θεϊκές σκέψεις και σχεδόν ακατάπαυστα είχε νοερά μπροστά στα μάτια του την ημέρα της Κρίσεως και συνεχώς πενθούσε. Γι αυτό και παρακάλεσε το Θεό: «Ιησού Χριστέ. όταν το καλούσε η περίσταση. Αυτό πάντως ήταν από το Θεό. ώσπου να φτάσετε στην έσχατη απόφαση της καταδίκης σας. φουσκώνουμε από υπερηφάνεια. «εμάκρυνε φυγαδεύων» κι αυτός. Δεν είδατε εμένα. Γιατί ήταν και σκληρός. ήταν συλλογισμένος και προσεκτικός και όλος φροντίδα. κι εμείς.έχουμε έπαρση! Ο από τη φύση Του υψηλός και άπειρος. Σας λέω λοιπόν ενώπιον του Θεού. έσωσε τον κόσμο με την ταπείνωση. Γιατί δεν του επέτρεψα να σας κηρύξει για να σας δοκιμάσω. ήμουν κρεμασμένος απ΄ το στόμα του. για το πώς θ΄ αντάμωνε εκείνον τον άνθρωπο και τι θα τον ρωτούσε και ποια ωφέλεια θα κέρδιζε (από τη συνάντηση αυτή). πού πολλές 47 . που είμαστε χώμα και στάχτη και ακόμα πιο τιποτένιοι από αυτά. όσο και για να συναντήσει κάποιον λόγιο άνδρα. ψάχνοντας. με πόση προσοχή παρακολουθούσα (την ομιλία του Θεόδωρου. μόλις θα μπω στην πόλη Έδεσσα. για να ωφελήσει και να οικοδομήσει ψυχές – γιατί σ΄ αυτό τον κινούσε το Άγιο Πνεύμα-. που ήταν μάλιστα πόρνη. αποφεύγοντας κάθε θόρυβο και φασαρία και ζάλη της ζωής. να συναντήσω έναν τέτοιον άνδρα. ότι. 12:1). «και ηυλίσθη έν τη ερήμω» (Ψαλμ. Αλήθεια σας λέω. όταν ξαφνικά τον συναντάει μια γυναίκα. θα χάσετε την ψυχή σας. μετά από αυτή την τόσο κακή αρχή. όποτε χρειαζόταν. σαν να μη γνώριζα τη δεξιά και την αριστερή (στράτα). Δέσποτα και Κύριε όλων. όπως ο ψαλμωδός. πού θα του έδινε καρπό γνώσεως. αξίωσέ με. Μετά από αυτή την προσευχή. πού θα είναι ικανός να μιλήσει μαζί μου για την ωφέλεια και την οικοδομή της ψυχής μου».

όλος απορία. ρίχνει κι αυτή επίμονη τη ματιά της επάνω του. οικονομεί (τις περιστάσεις. βλέποντάς τον να την παρατηρεί τόσο επίμονα. στάθηκε αντίκρυ της και την κοίταζε κατάματα. Έπειτα ο μεγάλος (Εφραίμ) θέλησε να την κάνει να ντραπεί και ν΄ αποκτήσει τη σεμνότητα πού αρμόζει στις γυναίκες. Μα εκείνη αποκρίθηκε: . από τη δική σου πλευρά. για να πετύχει) από τα (φαινομενικά) αντίθετα πράγματα τα αντίθετά τους. επειδή όχι μόνο δεν είχε πραγματοποιηθεί ό. αντίθετα. από την οποία πλάστηκες. και τη γυναίκα ευγνωμονούσε πολύ για την ωφέλεια (πού του χάρισε). πού πολλές φορές μπορεί να μας ωφελήσει πολύ περισσότερο με γεγονότα και πρόσωπα πού δεν περιμένουμε. δεν πρέπει να κοιτάζεις εμένα. έχοντας έτσι καρφωμένα τα μάτια σου επάνω μου. μυστικά και ανεξερεύνητα. Αρκετή ώρα κοιτάζονταν έτσι μεταξύ τους. Δεν κοκκινίζεις. γιατί έχω πλαστεί από σένα. 48 . Ο ιερός Εφραίμ λοιπόν.Τι λοιπόν. κυρά μου. αλλά και το Θεό ευχαριστούσε θερμά. αφού έτσι ανέλπιστα συνάντησε την πόρνη. Όταν ο Εφραίμ άκουσε αυτά τα εντελώς απροσδόκητα λόγια. αλλά τη γη. Η γυναίκα πάλι.τι είχε ζητήσει από το Θεό. Εσύ. αλλά το εντελώς αντίθετο. ενώ η ψυχή του ήταν γεμάτη ένταση και ταραχή.Σε μένα όμως ταιριάζει να σε βλέπω έτσι. παρά με άλλα που περιμένουμε.φορές. Και της λέει: .

λ..» Και αν δει ότι ο αδελφός του δεν έχει διάθεση την ώρα εκείνη ή είναι σωματικά άρρωστος. να μη χάσεις τη συστολή σου απέναντί του και να μη διαταράξεις την ειρηνική σας συμβίωση. «Ψήσε μου τίποτα». Να μην τον προστάξεις για κανένα πράγμα και να μη θελήσεις να τον εξουσιάζεις.» Και αν σ΄ αφήσει στη διάθεσή σου. πολέμησε το θέλημά σου ώσπου να εκτελέσεις την προσταγή. την προσευχή και την αταλάντευτη προς το Θεό ελπίδα. σε όλα να υποχωρούμε απέναντι στον πλησίον. Και όπως το ζώο δεν έχει δικό του θέλημα ούτε γνώση.τι θέλεις». αφήνοντας στο κελλί τον αδελφό του να ελέγχεται από τη συνείδησή του. Να είσαι απέναντι στον αδελφό σου σαν φιλοξενούμενός του. Να μην αντιλέγουμε εριστικά ούτε και όταν πιστεύουμε πώς έχουμε δίκιο.τι σας βρίσκεται με φόβο Θεού. Του αββά Μάρκου Μ Α ην προσπαθείς να λύσεις κάποιο δύσκολο πρόβλημα ή (να ξεδιαλύνεις) ένα ζήτημα της Γραφής με φιλονικία. αλλά ας αναβάλει (την εργασία) για λίγο και ας γυρίσει στο κελλί του με φιλευσπλαχνία. για το Θεό. δηλαδή με την υπομονή. σου πει. ο αδελφός όμως αυτός δεν θέλει. αλλά με τα μέσα που επιβάλλει ο πνευματικός νόμος. εσύ πες του: «Τι θέλεις να σου κάνω. να υποτάξεις σ΄ εκείνον το θέλημά σου. είτε κρυφά είτε φανερά. Όπως υποτάσσεται το ζώο στον άνθρωπο. για να μη μαλώσετε και τον λυπήσεις. να μην περιφρονήσει ο ένας τον άλλο και βγει μόνος.Να μήν αντιλέγουμε εριστικά. τότε ετοίμασέ του ό. (λέγοντας λ. αλλά. πρόσεξε. Αν. αλλά ας του πει με αγάπη: «Θέλεις να πάμε (μαζί). για να μην τον λυπήσεις. τότε. να μην έρθεις σε αντίθεση με τον αδελφό για οτιδήποτε. Του αββά Ησαΐα ν κατοικείς μαζί με άλλον αδελφό και θέλεις να γίνει κάτι. Αν μένεις (μόνιμα) με κάποιον ή φιλοξενείσαι (κοντά του) και πάρεις από αυτόν μιαν εντολή. έτσι πρέπει να κάνω κι εγώ όχι μόνο μ΄ εκείνον που συμφωνεί αλλά και μ΄ εκείνον που διαφωνεί μαζί 49 . να μην την καταφρονήσεις και την αθετήσεις. για χάρη του Θεού.χ.) ότι «Τώρα πρέπει να φύγουμε». έτσι πρέπει και κάθε άνθρωπος να υποτάσσεται στον πλησίον του για χάρη του Θεού. ας μη λογομαχήσει. Αν θελήσετε να πάτε σε καμιά μικρή εργασία. Πρόσεχε. Αν σου επιβάλλει κάτι πού δεν θέλεις.χ. λέγοντας «(Κάνε) ό. για να μην τον στενοχωρήσεις.

όπως άλλωστε είπε και ο Κύριος: «Ήλθον ούχ ίνα ποιώ το θέλημα το εμόν. Του αγίου Εφραίμ Α ν κατοικείς μαζί με (άλλους) αδελφούς. και φτάνει έτσι να γίνεται αντιπαθητικός σε όλους. ζητάει από τον άνθρωπο τούτο: Να ταπεινώνεται και να υποτάσσεται στον πλησίον σε όλα. ότι ο Ησαύ πήρε γυναίκες αλλόφυλες. χωρίς να ταλαντεύεται). και να υποτάξω τη γνώση μου στον ανίδεο και το θέλημά μου στον ασύνετο. η μεταφορά στον καθένα λόγων πού του αρέσουν. Είναι γραμμένο σχετικά στη Γένεση. και η ψυχή εκείνου που τα έχει είναι κατοικητήριο όλων των παθών. μη θέλεις να τους διατάζεις. είναι δύσκολο να βρει έλεος (από το Θεό). Και αυτοί δεν προσπαθούν να λύσουν οποιοδήποτε ζήτημα με μαλώματα και λογομαχίες. για τον οποίο ήταν γραμμένο. Και τότε είναι πού θα γνωρίσω πραγματικά τον εαυτό μου και θα καταλάβω τι με βλάπτει. Γιατί. 50 . πάντα καταφεύγει σε ραδιουργίες και συνεχώς οργίζεται. Ησ. 2:7). Ιω. η παρρησία. ότι δεν θα φιλονικήσει ούτε θα φωνάξει ούτε θ΄ ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες (Ματθ. 42:2). η δολιότητα και το να θέλει κανείς να επικρατεί ο λόγος του. Αντιόχου του Πανδέκτη Ο εριστικός άνθρωπος όχι μόνο με τους συγγενείς του δεν ειρηνεύει ποτέ. δε μπορεί ν΄ αποφύγει την έχθρα ούτε ν΄ αναπαυθεί (ψυχικά) ούτε να δει σε ποια σημεία υστερεί.μου. μά ούτε και με τους ξένους. πού μάλωναν με τον Ισαάκ και τη Ρεβέκκα (26:35). θέλοντας να ικανοποιήσει τον εριστικό του λογισμό. Και όταν (η ψυχή του) βγει από το σώμα. Αυτά (κυρίως) είναι που οδηγούν στη φιλονικία. 12:19. αλλά και τους άλλους ταράζει. αλλά το θέλημα του πέμψαντός με Πατρός» (πρβλ. Πρβλ. Ο Θεός. Αυτό το χωρίο φανερώνει. Γιατί οι αληθινοί χριστιανοί και μαθητές του Χριστού μιμούνται τον Κύριο και Διδάσκαλό τους. Γι αυτό είπε η Ρεββέκα στον Ισάακ: «Προσώχθικα τη ζωή μου διά τάς θυγατέρας των υιών Χέτ» (27:46). Γιατί εκείνος που έχει πεποίθηση στην αρετή του και επιμένει στο θέλημά του. αλλά μάλλον να είσαι παράδειγμα γι αυτούς στα καλά έργα (πρβλ. περισσότερο απ΄ όλες τις άλλες αρετές. 6:38-39). Εκείνα πάλι που γεννούν τη φιλονικία είναι τα εξής: η πολυλογία. αλλά με την υπομονή και την προσευχή και την υπακοή και τη μονολόγιστη ελπίδα (δηλαδή αυτή πού αποβλέπει μόνο στον Κύριο. ότι τα μαλώματα ταιριάζουν στους άθεους και όχι στους πιστούς και ευσεβείς. Τίτ. Δεν θέλουν ποτέ να επιβάλλουν το λόγο τους ούτε να ικανοποιήσουν το θέλημά τους.

Και αποκρίθηκε: . και η τύφλωση τον οδηγεί στη διάπραξη κάθε κακού. Και μ΄ αυτόν τον τρόπο θα φύγει άπρακτος και ντροπιασμένος ο διάβολος. Γι αυτό και ο απόστολος παραγγέλλει: «Δούλον Κυρίου ού δεί μάχεσθαι» (Β΄Τιμ. 7:9). πες (την άποψή σου) σαν να δίνεις μια ταπεινή συμβουλή. δεν θα μπορούσα ν΄αποκτήσω τις αρετές. Αν όμως παρουσιαστεί ανάγκη να μιλήσεις.Αν δεν γκρέμιζα συθέμελα ολόκληρο (το οικοδόμημα του θελήματός μου). μίλησα σαν απλοϊκός άνθρωπος. πού υποκινεί τις ταραχές. Γιατί το να φιλονικεί κανείς και να υποστηρίζει το δικό του θέλημα ξεσηκώνει ταραχές και θυμό δυσκολογιάτρευτο. 17:30). Ο αββάς Αλώνιος είπε: . από το δικό μου θέλημα. Αν δηλαδή δεν εγκατέλειπα κάθε τι. Αν πάλι το δικαίωμα συνεργαστεί με το θέλημα. 2:24).κάνοντάς τους υπακοή σ΄ αυτά πού σου λένε.Η φιλονικία παραδίνει τον άνθρωπο στην οργή. για χάρη του Θεού. Και (αλλού) πάλι: «Η ροπή του θυμού αυτού πτώσις αυτώ» (Σοφ. Αυτό σημαίνει άλλωστε. γι αυτό ας γίνει όπως είπες εσύ». η οργή τον παραδίνει στην τύφλωση. πού. αλλά να εγκαταλείψεις το θέλημά σου για χάρη της αγάπης και της ειρήνης και ν΄ απαντήσεις με πραότητα σ΄ εκείνον που σου έφερε αντίρρηση: «Εγώ. Ο αββάς Αμμωνάς ρωτήθηκε. τότε ο άνθρωπος νικιέται.Η «στενή και τεθλιμμένη» οδός είναι το να υποτάσσει κανείς τους λογισμούς του και να κόβει. Σειρ. ποια είναι η «στενή και τεθλιμμένη» οδός (Ματθ. Αν λοιπόν το εγκαταλείψει. Από το Γεροντικό Ο αββάς Ποιμήν είπε.Πώς πρέπει να είμαι στον τόπο που κατοικώ. επειδή έτσι σκέφτηκα. 7:14). 51 . μου φαινόταν καλό. Ένας γέροντας είπε: . ότι το θέλημα του ανθρώπου είναι τείχος χάλκινο ανάμεσα σ΄αυτόν και το Θεό. λέει (η Γραφή). Ένας αδελφός ρώτησε τον αββά Ποιμένα: . να μην ταραχθείς. και συγχώρεσέ με. ευλογημένε. τα θελήματά του. Αν πάλι ένας άλλος αδελφός φέρει αντίρρηση σ΄ αυτά που εσύ λες. δεν θα μπορούσα να οικοδομήσω (πνευματικά) τον εαυτό μου. «έν κόλπω αφρόνων αναπαύσεται» (Έκκλ. Και ο θυμός. 1:22). και πέτρα πού (γυρίζει) και χτυπάει τον ίδιο (τον άνθρωπο). και το «ιδού ημείς αφήκαμεν πάντα και ηκολουθήσαμέν σοι» (Ματθ. θα λέει κι αυτός (όπως ο προφήτης Δαβίδ): «Εν τω Θεώ μου υπερβήσομαι τείχος» (Ψαλμ. 19:27). γιατί μίλησα ενώ είχα άγνοια (του ζητήματος).

Είπε πάλι (ο αββάς Ποιμήν): . Απεναντίας. Του στέλνουν λοιπόν κάποιους με την εντολή να τον 52 . Έβαλε λοιπόν στη μέση την πλίθα και είπε στον άλλον: . .Να. Και έφυγαν. ενώ εμείς. απάντησε ο άλλος.Είπαν (κάποτε) οι κέδροι στα καλάμια: «Πώς εσείς. Και (μετά απ΄αυτή την παραβολή) είπε (συμπερασματικά) ο γέροντας: . δεν σπάτε το χειμώνα.Έ. Εσύ πάλι θα λές ότι δεν είναι δική μου. να έχει τη συναίσθηση πώς είσαι πάροικος (δηλαδή ξένος. είπε ο πρώτος. Ένας από τους πατέρες είπε την εξής παραβολή για την ταπεινοφροσύνη: .Ας μαλώσουμε κι εμείς μια φορά. Δυο γέροντες ζούσαν μαζί πολλά χρόνια. 12:19). πάρε την και πήγαινε.» Και τα καλάμια αποκρίθηκαν: «Εμείς. αποκρίθηκε ο πρώτος. όπως οι άνθρωποι. όταν έρθει ο χειμώνας και φυσήξουν οι άνεμοι. Να μην ερχόμαστε σε σύγκρουση ούτε να πέφτουμε σε κακούς λογισμούς ούτε να λογομαχούμε και να δημιουργούμε ζητήματα. αν είναι δική σου. χωρίς να μπορέσουν να μαλώσουν. γι΄αυτό και δεν σπάμε.Μά δεν ξέρω πώς γίνεται το μάλωμα. είπε αυτός.. γέρνουμε με τους ανέμους πότε από δώ και πότε από κει. .Όπου κι αν βρίσκεσαι. αλλά δική σου.Όχι. χωρίς δικαιώματα). αποκρίθηκε.Αυτή είναι δική μου. . μολονότι είστε ασθενικά και αδύνατα. αυτό που χρειάζεται είναι να ταπεινώνεσαι μπροστά στον αδελφό σου. και ποτέ δεν μάλωσαν. αν και είμαστε τόσο μεγάλοι. Είπε λοιπόν (κάποτε) ο ένας στον άλλον: . Από το βίο του οσίου Συμεών του έν τη μάνδρα Ό ταν ο (όσιος) Συμεών σοφίστηκε τον πρωτόγνωρο (για την εποχή του) τρόπο ασκήσεως πάνω στο στύλο και διαδόθηκε έντονα η φήμη του παντού. συντριβόμαστε ή και ξεριζωνόμαστε καμιά φορά. . θα βάλω μια μικρή πλίθα στη μέση. οι ερημίτες πατέρες ξαφνιάστηκαν από το ασυνήθιστο και παράδοξο αυτό εγχείρημα. δική μου (είναι). και θα είσαι αναπαυμένος (ψυχικά). Έτσι δεν θα ζητήσεις (ποτέ) να είναι πρώτος ο λόγος σου. και θα λέω πώς είναι δική μου. Και έτσι θα γίνει η αρχή. επειδή αντιστέκεστε στους ανέμους». Εσείς όμως κινδυνεύετε.Πρέπει (λοιπόν) να υποχωρούμε όταν μας προσβάλλουν και να δίνουμε «τόπον τη οργή» (Ρωμ.Να μην ικανοποιήσεις (ποτέ) το θέλημά σου.

ανέβηκαν ως τα επουράνια και κατοίκησαν σ΄ εκείνα τα αιώνια σκηνώματα. να έχει καλό τέλος και (ν΄αξιωθεί) με ασφάλεια την ανάπαυση από τους συνεχείς κόπους του. να τον συγκρατήσουν αμέσως και να τον προτρέψουν να μείνει σταθερός στην απόφασή του. έδωσαν στους απεσταλμένους κι αυτή την παραγγελία: Αν μεν δουν τον άνδρα ν΄ αρνείται το θέλημά του και να κατεβαίνει από κει (που είχε ανέβει. Ύστερα. έλεγαν. 53 . από φόβο μήπως η σκέψη (του οσίου) ήταν θεάρεστη και εκείνοι αντιμετώπιζαν την υπόθεση ανθρώπινα. γιατί έτσι θα θεωρούσαν ότι πρόκειται για θεία οικονομία. ευχαριστώντας το Θεό και ευγνωμονώντας τους πατέρες για την φροντίδα τους. Δεν μπορούσαν ούτε να τον κοιτάξουν στο πρόσωπο. αναχώρησαν. Σ΄ αυτή την περίπτωση πρόσταζαν (οι πατέρες τους απεσταλμένους τους) να τον τραβήξουν κάτω και να τον κατεβάσουν από το στύλο ακόμα και με τη βία. Αν πάλι (ο όσιος) δυσφορούσε και δεν ανεχόταν ούτε λίγες συμβουλές (ν΄ ακούσει). Έπειτα όμως. Όμως. Φτάνοντας λοιπόν οι απεσταλμένοι με τέτοια εντολή στον πατέρα της ταπεινοφροσύνης και της υπακοής Συμεών. ότι βρίσκεται μακριά από την ταπεινοφροσύνη – οπότε ποιος δεν θα έλεγε ότι ο πονηρός του είχε βάλει αυτούς τους λογισμούς. και δεν θα είχαν πια για το μέλλον το φόβο. Απεναντίας μάλιστα. αλλά πεισματικά και ασυλλόγιστα ακολουθούσε το δικό του θέλημα. ότι μια τέτοια αρχή δεν θα καταλήξει και σε καλό τέλος. ούτε πολλά ούτε λίγα.επιπλήξουν για την περίεργη επινόησή του και να του συστήσουν ν΄ ακολουθήσει χωρίς περιφρόνηση τον συνηθισμένο και δοκιμασμένο από τους αγίους δρόμο. του λένε χωρίς περιστροφές όλα όσα τους είχαν πει εκείνοι. δέχθηκε με πραότητα την επιτίμησή τους. Δεν αντιμίλησε. έκανε να κατεβεί από το στύλο. τότε θα γινόταν οπωσδήποτε φανερό. αφού ευχήθηκαν στο Συμεών να μείνει μόνιμα και σταθερά πάνω στο στύλο. Αμέσως τότε οι απεσταλμένοι τον σταματούν και του φανερώνουν την κρίση των πατέρων. όπου βαδίζοντας τόσα πλήθη μακαρίων (ανδρών). δεν αγανάκτησε. δεν είπε τίποτα. δεν τη συζήτησε. για την εντολή των πατέρων πού τους έστειλαν και γι αυτό καθεαυτό το καλό της εκπληρώσεώς της. κυριεύθηκαν από σεβασμό απέναντί του μόλις κιόλας τον είδαν και τον χαιρέτισαν. υπακούοντας σ΄ αυτούς). Κι ο αληθινά πράος και ταπεινός στην καρδιά (Συμεών). αφού δέχθηκε την επιτίμηση με ιλαρό βλέμμα και χαμηλωμένα μάτια.

Εκείνος πού δεν εγκαταλείπει το θέλημά του για χάρη του θελήματος του Θεού. πιστεύοντας με όλη σου την καρδιά. και όσοι την επιζητούν δεν θα στερηθούν κανένα αγαθό. Συνετοί όμως είναι εκείνοι. πολεμάει. αλλά φρόντιζε ν΄ ανακαλύπτεις (ποιο είναι) ακριβώς το θέλημα του Θεού. μη ζητάς (να μάθεις) γιατί ή από ποιόν έχει έρθει. έστω κι αν φαίνεται πώς θέλει κόπο. 54 . Σ΄ εκείνα τα πράγματα που ευαρεστείται ο Θεός. 1:26-27) όμως το έχουν μόνο εκείνοι. τότε είμαστε όμοιοι μ΄ Εκείνον. Απεναντίας. Όταν θέλεις να βρεις λύση σε πρόβλημα περίπλοκο. Εκείνος που αντιστέκεται στα λυπηρά συμβάντα. Του Αββά Μάρκου Μ ερικοί ονομάζουν συνετούς εκείνους πού μπορούν να διακρίνουν (και να αναλύσουν) τα αισθητά πράγματα. Σ΄ εκείνα που ο Θεός αποστρέφεται. υπομένει τον Κύριο (Ψαλμ. Όταν σου έρθει πειρασμός. ψάξε γι αυτό. αλλά (ζήτησε) να τον υπομείνεις με ευχαρίστηση και χωρίς μνησικακία. και αυτό να κάνεις στην εντέλεια. πού μας συμφιλίωσε με τον εαυτό Του μέσω της αγάπης. ότι αυτό σε συμφέρει περισσότερο από κάθε ανθρώπινη σύνεση. χωρίς να το γνωρίζει. 26:14). πού με πολλή αγάπη υποδούλωσαν την ελευθερία τους στο Θεό. τι αρέσει στο Θεό. γι αυτό ο πιστός να μην επιδιώκει την εκπλήρωση του δικού του. Του αγίου Διαδόχου Ό λοι οι άνθρωποι είμαστε πλασμένοι «κατ΄ εικόνα» του Θεού.Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη. γιατί όταν δεν ανήκουμε στους εαυτούς μας. αυτός. Όλα προέρχονται από τη δικαιοσύνη και την πρόνοια του Θεού. αν συναντήσεις κάποια δυσκολία είτε στα έργα σου είτε στα λόγια σου είτε (ακόμα και) στις σκέψεις σου. κατά τη Γραφή. Του αββά Ησαΐα Α δελφέ. να μη ζητάς καθόλου το θέλημά σου ούτε την ευκολία σου. και η κτίση αντιστέκεται. την προσταγή του Θεού. σ΄ αυτά και όλη η κτίση υπηρετεί. αλλά του θείου θελήματος. Το «καθ΄ ομοίωσιν» (Γεν. πεδικλώνεται στα δικά του έργα και γίνεται υποχείριος των εχθρών (δαιμόνων). πού εξουσιάζουν τα θελήματά τους. Γιατί η (κάθε) εντολή του Θεού είναι (δοσμένη για να μας εξασφαλίσει την) αιώνια ζωή. εκείνος πού τα δέχεται με ξεκάθαρη γνώση (της αιτίας και της προελεύσεώς τους). και θα βρεις τη λύση του την ωφέλιμη.

Η σύνεση των αγίων είναι τούτη. Γιατί όλα τα νικάει ο άνθρωπος με την υπακοή στην αλήθεια. Απ΄όλα τα πάθη. δεν πιστεύει ότι ο Θεός είναι δίκαιος κριτής. 55 . να μη γογγύσει ο λογισμός σου (εναντίον εκείνων πού σε φιλοξενούν).Αν σε κρατήσουν (κάπου) για τραπέζι και σε βάλουν στην πιο ασήμαντη θέση. Και όποιος δεν έχει αυτή την πεποίθηση. Γιατί πρέπει να ξέρεις.Από το Γεροντικό Ένας γέροντας είπε: . μη γογγύσεις εναντίον του. Ο αββάς Ισίδωρος είπε: . ύστερα όμως τον οδηγεί στην κατάθλιψη. παρά μόνο «άνωθεν». Αυτό (το πάθος) στην αρχή μέν δείχνει ότι αναπαύει κάπως (ψυχικά) τον άνθρωπο. ότι καμιά θλίψη δεν έρχεται στον άνθρωπο. να υπακούει δηλαδή στο θέλημά του και όχι στο νόμο του Θεού. αφού είναι εικόνα και ομοίωμα του Θεού. αλλά να λες: «Ούτε κι εδώ ήμουν άξιος (να καθήσω)». πάλι. επειδή αγνόησε το μυστήριο της θείας οικονομίας και δεν βρήκε το δρόμο του Θεού. είτε για να δοκιμαστεί είτε εξαιτίας των αμαρτιών του. και δεν σου το δώσει. θα πληροφορούσε ο Θεός τον αδελφό να μου το προσφέρει σαν ελεημοσύνη». Είπε πάλι (ο ίδιος): . για να τον ακολουθήσει. το ότι απέκτησαν επίγνωση του θελήματος του Θεού. αλλά πές: «Αν ήμουν άξιος να το πάρω.Αν αρρωστήσεις και ζητήσεις από κάποιον να σου δώσει ένα πράγμα πού χρειάζεσαι. το φοβερότερο είναι να ακολουθεί κανείς την καρδιά του. από το Θεό.

Ήταν κάποιος αναχωρητής. Και απάντησε: . Από το Γεροντικό ΡΡώτησαν τον Αββά Λογγίνο: . Και τους εξέταζε.».Πολλές φορές η ταπείνωση έσωσε πολλούς. και μάλιστα άκοπα. σε κάθε λόγο πού ακούμε ή εργασία (πού κάνουμε). Ο αββάς Ησαΐας είπε: . (Και για επιβεβαίωση διηγόταν το εξής:) .Σκέφτομαι. «Εμείς ούτε τρώμε ούτε πίνουμε». γιατί κι απ΄ αυτά τα τάρταρα μπορεί ν΄ ανεβάσει ένα άνθρωπο. «Εμείς δεν κοιμόμαστε καθόλου». παρά μόνο η γνήσια ταπεινοφροσύνη. απαντούσαν εκείνοι. να λέμε (στον πλησίον): «Συγχώρεσέ με». Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη από τους δαίμονες. Εμείς ζούμε στις ερήμους». Γιατί με την ταπεινοφροσύνη καταστρέφονται όλα τά (πονηρά έργα) του εχθρού. αποκρίνονταν. 5:3). «Με την αγρυπνία. Ένας (άλλος) γέροντας είπε: . Ένας γέροντας είπε: . παρά νίκη πού θα συνοδεύεται από υπερηφάνεια.Ποια αρετή είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες. Πώς γεννιέται και ποια είναι η δύναμή της. 18:13 – 15:21). πού είπαν μόνο λίγα λόγια και σώθηκαν (βλ. ότι.» τους ρωτούσε.Προτιμώ ήττα πού θα συνοδεύεται από ταπεινοφροσύνη. για να μάθει με ποιόν τρόπο βγαίνουν (από τον άνθρωπο). πώς ούτε η άσκηση ούτε η κακουχία ούτε οι οποιοιδήποτε κόποι σώζουν (τον άνθρωπο). 56 . όπως η υπερηφάνεια είναι το μεγαλύτερο απ΄ όλα τα πάθη. «Με τη νηστεία. Γι αυτό ας είμαστε πάντα έτοιμοι. Η αμμά Θεοδώρα έλεγε. «Με την αναχώρηση (από τον κόσμο). Να γιατί ο Κύριος πριν απ΄ όλους μακαρίζει τους «πτωχούς τώ πνεύματι». έτσι και η ταπεινοφροσύνη είναι η μεγαλύτερη απ΄ όλες τις αρετές.». έλεγαν.Περισσότερο απ΄ όλα έχουμε ανάγκη από την ταπεινοφροσύνη. Λουκ. (δηλαδή τους ταπεινούς) (Ματθ. πού έδιωχνε τους δαίμονες. ακόμα κι αν είναι αμαρτωλός σαν δαίμονας.Η ταπεινοφροσύνη είναι εντελώς ακατανίκητη. Κι αυτό το αποδεικνύουν ο τελώνης και ο άσωτος υιός. αφού και από τον ουρανό μπόρεσε να ρίξει κάποιους (δηλαδή τον Εωσφόρο και το τάγμα του).

Από το βίο της αγίας Συγκλητικής 57 .Να.Βγες από το πλάσμα του Θεού! .Γιατί χτυπιόμαστε τόσο πολύ από τους δαίμονες. . είπε ο γέροντας. Μ ια φορά ήρθαν κάποιοι στη Θηβαΐδα. . την ακτημοσύνη και την υπομονή. λέει στο δαίμονα: . .». θεωρώντας τον εαυτό του ανάξιο. εννοώ την ατιμία. εκείνοι ομολόγησαν: «Τίποτα δεν μας νικάει.Επειδή ο γέροντας επέμενε και έλεγε. και όποιος δεν έχει ταπείνωση. σ΄ ένα γέροντα. κραύγασε: . ΈΈνας αδελφός ρώτησε τον Αββά Κρόνιο: . και του έφεραν ένα δαιμονισμένο για να τον θεραπεύσει.Με ποιόν τρόπο φτάνει ο άνθρωπος στην ταπεινοφροσύνη.Με το φόβο του Θεού. . όσο μπορεί. παρά μόνο η ταπεινοφροσύνη».Επειδή πετάμε τα όπλα μας. Αλλά σε ρωτάω ένα πράγμα και απάντησέ μου: Ποιοι είναι τα «ερίφια» και ποιοι τα «πρόβατα» (Ματθ. ταπεινώνει τους δαίμονες. χλευάζεται από τους δαίμονες.Τα «ερίφια» είμαι εγώ. για την ταπείνωσή σου βγαίνω! Και βγήκε (από τον άνθρωπο) την ίδια ώρα. τελικά). (μολονότι αρχικά δεν δεχόταν.Κατά τη γνώμη μου. η αδιάλειπτη προσευχή στο Θεό και ο αγώνας να βάζουμε τον εαυτό μας πιο κάτω από κάθε άνθρωπο.Όποιος έχει ταπείνωση. την ταπείνωση. την έξοδο (της ψυχής του) από το σώμα και την κρίση του Θεού. Ο αββάς Σισώης έλεγε. Και ο γέροντας. ο Θεός τα γνωρίζει. απάντησε ο γέροντας. ξαναρώτησε ο αδελφός. απάντησε ο γέροντας. . ότι ο δρόμος που οδηγεί στην ταπεινοφροσύνη είναι η εγκράτεια. αποκρίθηκε ο δαίμονας. απάντησε εκείνος. επειδή πολύ τον παρακάλεσαν. Ένας γέροντας είπε: . ΡΡώτησαν ένα γέροντα: . με το να περιμαζέψει τον εαυτό του από κάθε περισπασμό και με το να καταβάλλει σωματικούς κόπους και με το να θυμάται. «Με ποιόν λοιπόν τρόπο βγαίνεται.Και με ποιόν τρόπο φτάνει στο φόβο του Θεού.Βγαίνω. Όσο για τα «πρόβατα». Μόλις άκουσε (αυτά τα λόγια) ο δαίμονας. 25:31-33).

. θα λέγαμε. αναπόσπαστη (από τον εαυτό μας). λέει. εκπληρώνοντας το προαιώνιο σχέδιό Του για μας. 5:5). έτσι πού να την έχουμε. ότι η ταπεινοφροσύνη είναι τόσο μεγάλη (αρετή). 11:29). και να δένουμε γερά μ΄ αυτή και να συγκρατούμε όλες τις άλλες αρετές. «άπ΄ εμού. ενώ δεν έκαναν λόγο για τους αγνούς ή τους ακτήμονες. έτσι είναι ακατόρθωτο να σωθεί κανείς χωρίς ταπεινοφροσύνη. ενώ μπορεί όλες σχεδόν τις αρετές να τις μιμείται. Αλλά και ο Κύριος. Βλέπεις και τον ύμνο των Τριών Παίδων. Γι αυτό και ο απόστολος Πέτρος. 58 . Ύμνος Τριών Παίδων: 64). Α΄Πετρ. μας προτρέπει να δεθούμε μαζί της (βλ. αυτήν ούτε πού ξέρει καν τι είναι. ενώ δεν αναφέρθηκαν και πολύ στις άλλες αρετές. Αρχή και τέλος λοιπόν (όλων) των αγαθών άς είναι για σένα η ταπεινοφροσύνη.Η μακαρία Συγκλητική έλεγε. Γιατί όπως ακριβώς είναι αδύνατον να κατασκευαστεί πλοίο χωρίς καρφιά. και ευρήσετε ανάπαυσιν ταίς ψυχαίς υμών» (Ματθ. ώστε ο διάβολος. απαρίθμησαν όμως ανάμεσα στους υμνητές (του Κυρίου) τους ταπεινούς (Δαν. γνωρίζοντας πόση ασφάλεια και σταθερότητα εξασφαλίζει αυτή (στην πνευματική ζωή). αυτήν (την ταπεινοφροσύνη) ενδύθηκε: «Μάθετε». Πώς δηλαδή. ότι πράος ειμί και ταπεινός τη καρδία.