Ι ΛΟΓΙΣΜΟΙ ΚΑΙ Η ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗΣ ΤΟΥΣ

ΒΕΝΕ∆ΙΚΤΟΥ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΑΓΙΟΡΕΙΤΟΥ

ΠΡΟΛΟΓΟΣ Ανάµεσα στα προβλήµατα πού αντιµετωπίζει ο άνθρωπος πού προσεύχεται, είναι και το πρόβληµα των λογισµών. Το βιβλιαράκι αυτό δεν αποτελεί µία εµπεριστατωµένη µελέτη στο σοβαρό αυτό θέµα των λογισµών είναι µία οµιλία πού έχει γίνει πριν από αρκετό καιρό. Εδώ παρουσιάζεται αρκετά βελτιωµένη χωρίς να έχει χάσει την αρχική της µορφή ως οµιλίας. Και επειδή πολλοί είναι αυτοί πού παλεύουν µε τους αισχρούς λογισµούς και περισσότεροι αυτοί πού "τα χάνουν", καταβάλλεται µία προσπάθεια να καταλάβη ο χριστιανός πού αγωνίζεται τι είναι οι λογισµοί, από που προέρχονται, ποια τα αποτελέσµατα τους και πώς αντιµετωπίζονται. Αν από την µικρή αυτή εργασία κάποιος ωφεληθή, ας προσεύχεται για εκείνους πού κοπίασαν. Β. Ί. 1. Ο σκληρός πόλεµος Πολλές φορές έχει λεχθή ότι η προσευχή γι' αυτόν πού προσεύχεται είναι µία πράξις δυναµική, ωφέλιµη και θεάρεστη. Το πραγµατικό αυτό γεγονός ερεθίζει τον διάβολο και τον κάνει να αντιµάχεται τον προσευχόµενο. Έτσι ο πιστός επιθυµώντας την ένωση του µε τον Θεό, συναντά δαιµονικά εµπόδια οργανωµένα σε σύστηµα και µε φοβερά προγραµµατισµένη επίθεσι. Εξ αίτιας αυτής της προγραµµατισµένης επιθέσεως ή προσευχή γίνεται µία κοπιαστική πράξις και προξενεί κόπο µεγαλύτερο από οποιαδήποτε άλλη εργασία. Γι αυτό και τονίζει κάποιος από τους πατέρες της ερήµου: "Ουκ εστίν έτερος κάµατος ως το εύξασθαι τω Θεώ΄ το εύξασθαι έως εσχάτης αναπνοής αγώνος χρήζει"" δηλαδή, δεν υπάρχει µεγαλύτερος κόπος από το να προσεύχεται κάποιος στον Θεό. Το να προσεύχεται κάποιος µέχρι την τελευταία του αναπνοή, χρειάζεται αγώνα. ∆εν είναι µόνον η προσευχή πού κουράζει. Είναι κυρίως ο σκληρός και αδυσώπητος πόλεµος των δαιµόνων πού την κάνει περισσότερο κοπιαστική. Το µίσος, λοιπόν, των δαιµόνων εναντίον εκείνων πού προσεύχονται είναι δεδοµένο. Υπάρχει πόλεµος των πονηρών δαιµόνων εναντίον τους σε δύο µορφές: στην ορατή και στην αόρατη, για αρχαρίους και τελείους. Στους αρχαρίους πολλές φορές χρησιµοποιεί και τον ορατό πόλεµο. Χρησιµοποιεί ήχο, αντικείµενα, προξενεί θορύβους για να µπόρεση να τους απόσπαση από την προσευχή. Αρχαρίους, όµως, και τελείους, πολεµά κυρίως µε τους λογισµούς. *** Έναν σκληρό, λοιπόν, αγώνα έχει αναλάβει οποίος έχει αρχίσει τον αγώνα εναντίον των λογισµών. ∆ιότι οι λογισµοί είναι το µεγαλύτερο εµπόδιο στον άνθρωπο για την πνευµατική του κατάρτισι και τελείωσι. Και η τελείωσις αυτή δεν επιτυγχάνεται αλλιώς, παρά µόνον µε την συνεχή επίκληση του ονόµατος του Κυρίου µας Ιησού Χριστού. Και µάλιστα τόσο συχνή πρέπει να είναι ώστε, όπως τονίζει ο άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος, "προτιµότερο είναι να µνηµονεύη κανείς τον Θεό, παρά να αναπνέη". Υπάρχει, όµως, ο εσωτερικός αυτός πόλεµος. Κανένας πόλεµος δεν είναι τόσο άγριος, όσο ένας παράλογος λογισµός, πού φωλιάζει στην ψυχή µας. Όλα, όσα προέρχονται από µέσα µας, είναι βαρύτερα από εκείνα πού µας προσβάλλουν από

1

όσο τα νοσήµατα πού φυτρώνουν µέσα µας. έχουν προηγηθεί στον ανθρώπινο νου χιλιάδες σκέψεις και σχέδια. από αυτά παίρνουν αφορµή οι δαίµονες. στον δρόµο για τη χώρα της αµαρτίας µετά την προσβολή ενός απλού λογισµού. Και τα κράτη δεν τα διέλυσαν τόσο οι εξωτερικοί εχθροί. 2. 2 . Γρηγόριος ο Σιναΐτης: "Οι λογισµοί λόγοι των δαιµόνων εισί και των παθών πρόδροµοι"— δηλαδή. Ακόµη. Από αυτά οι δαίµονες "λαµβάνουσι τάς αφορµάς του κινείν εν ηµίν τους εµπαθείς λογισµούς". Πρώτη και κύρια αιτία των λογισµών στον άνθρωπο είναι το προπατορικό αµάρτηµα. Το σκουλήκι. πού γεννιέται µέσα στο ξύλο. Πορεία προς τη χώρα της αµαρτίας Η αµαρτία εξωτερικά µπορεί να φαίνεται ένα απλό γεγονός. Ισαάκ ο Σύρος. ότι ο πόλεµος αυτός είναι πολύ πιο δύσκολος από τον αισθητό πόλεµο "του δια των πραγµάτων πολέµου εστί χαλεπώτερος". Γι΄ αυτό και τονίζει ο αγ. δεν διεσπάτο σε άλλα πράγµατα εκτός από τον Θεό. όµως. και την ψυχή δεν µπορούν να την καταστρέψουν τόσο τα µηχανήµατα πού έρχονται από έξω. Οι αρρώστιες. για να κινήσουν εναντίον µας τους κακούς λογισµούς. µάλιστα να το αντιληφθή κανένας! Και η αρχή ξεκίνησε µε έναν απλό λογισµό. 3. Μέχρι τότε ο νους του ανθρώπου ήταν "ενοειδής". δηλαδή. Σήµερα. Για την διάπραξι. Από τις παραπάνω αιτίες προέρχονται οι αισχροί λογισµοί. Έτσι συµβαίνει και µε την διάπραξι της οποιασδήποτε αµαρτίας. ∆ηλαδή. µαζί µε τις σκέψεις λέγονται λογισµοί.χ. τονίζει ο άγ. Τέταρτη και βασικώτερη αίτια είναι οι δαίµονες. Οι λογισµοί και η προέλευσή τους Τι είναι οι λογισµοί και από που προέρχονται. Για να γίνη ένας φόνος π. όµως. οι όποιοι πολλές φορές. Ακόµη πονηροί λογισµοί µπορεί να παρουσιασθούν και από την κρασί του σώµατος. Ιδιαίτερα ο πόλεµος αυτός είναι έντονος στους µοναχούς. οι λογισµοί είναι λόγια των δαιµόνων και πρόδροµοι των παθών. Όταν λέµε λογισµούς. Οι εικόνες. είναι ύπουλες και προξενούν µεγαλύτερη καταστροφή από αυτήν πού προκαλούν τα εξωτερικά αίτια. όταν αυτά δεν κυβερνούνται από τον ηγεµόνα νου. χωρίς.. πού γεννιώνται από µέσα µας. οι ροπές πού έχει ή ψυχή µας. λογισµούς δηµιουργεί και "το φυσικόν θέληµα" πού υπάρχει µέσα µας. Τονίζει χαρακτηριστικά ο άγ. λοιπόν. Από τη στιγµή του προπατορικού αµαρτήµατος άρχισε να δουλεύη ο λογισµός της αµφισβητήσεως και στη συνέχεια όλοι οι άλλοι λογισµοί. έρχονται µε τον δαίµονα σε πάλη σώµα προς σώµα κατά την έφοδο των πονηρών λογισµών. οι αισχροί και οι βλάσφηµοι λογισµοί. Γι' αυτό και ο αγώνας µε τους λογισµούς είναι πιο έντονος. ∆εύτερη αιτία πού που προκαλεί τους λογισµούς στον άνθρωπο είναι τα αισθητήρια όργανα. Ιδιαίτερα η ακοή και η όραση.τι παλαιότερα. λοιπόν. έχει προηγηθή ολόκληρη µελέτη και επιχείρησα. όπως και ένα τροχαίο ατύχηµα ή κάποιο άλλο γεγονός. καθώς και από τις κινήσεις της ίδιας της σάρκας. µάλιστα. αλλά τις εικόνες και τις παραστάσεις κάτω από τις όποιες υπάρχουν κάθε φορά και οι κατάλληλες σκέψεις. Στο εργαστήρι πού λέγεται ανθρώπινος νους. δεν εννοούµε απλώς τις σκέψεις. δηλαδή. τρώει περισσότερο την ψύχα του ξύλου. Ας προχωρήσουµε. όσο οι εσωτερικοί. Έτσι. λόγω της τεχνολογίας οι αισθήσεις δέχονται πολύ περισσότερα ερεθίσµατα από ό.έξω. αλλά και από την καθηµερινή δίαιτα.. του γεγονότος αυτού έχουν προηγηθεί αλλεπάλληλες διεργασίας. αλλά και οι κλίσεις. Τρίτη αιτία είναι τα πάθη τα οποία υπάρχουν στον άνθρωπο. Μάξιµος ο Οµολογητής. Ό ανθρώπινος νους µέχρι να φθάση στην διάπραξι του φόνου είχε γίνει ολόκληρο στρατηγείο.

Μέχρι το σηµείο αυτό ο άνθρωπος είναι ανεύθυνος. Ό πειρασµός εργάζεται µε την φαντασία. πού θα ανοίξουµε την πόρτα στη σκέψι αύτη και αρχίσουµε να συζητούµε. από την σύλληψι µέχρι την πολύµηνη κυοφορία. πορνεύει. Το κακό αρχίζει από τον πρώτο λογισµό και στη συνέχεια επιτείνεται. β) τη συγκατάθεσι και γ) την αιχµαλωσία. έτσι και για την αµαρτία προηγείται ένας πολύπλοκος µηχανισµός: ή σύλληψις των λογισµών. τότε σώζεται και απαλλάσσεται από τις άθλιες συνέπειες πού ακολουθούν. Παρουσιάζει την υπόθεση όσο πιο ελκυστική µπορεί.λ. Αν.τι η πορεία και η εξέλιξις της νόσου στο ανθρώπινο σώµα. Και όπως για τον τοκετό ενός παιδιού έχει προηγηθή ολόκληρη διεργασία. φιλαργυρίας. όµως. την Έ 3 . προηγήθηκε ένας µεγάλος πόλεµος. ένα πλήθος από µεταβολές στο εργαστήρι αυτό. Και όπως. Η κατάστασις είναι φυσιολογική. παρά το τρίτο στάδιο της αµαρτίας. ανοίγει την πόρτα στον πονηρό λογισµό πού προηγουµένως απλώς του χτύπησε την πόρτα. Αν ο άνθρωπος την αποµακρύνη από το νου του χωρίς καθόλου να την περιεργασθή. όπως αναφέραµε παραπάνω. πού να µην δεχθή την προσβολή. ή κυοφορία της αµαρτίας και ο τοκετός της. Από τη στιγµή. κ. πού είναι η ενεργός διάπραξί της από τον άνθρωπο. ο µικρός κύκλος στη συνέχεια δηµιουργεί άλλον µεγαλύτερο. µία επίθεσις του εχθρού ή πιο άπλα το κτύπηµα της πόρτας. έχουν προηγηθή διάφορες άλλες µεταβολές στον ανθρώπινο οργανισµό. µοιχεύει. πού λέγεται ανθρώπινος νους. στα άδυτα της ψυχής του επιτελεί την αµαρτία: κατακρίνει. το κέντρο. Ό λογισµός είναι κυρίως η πορεία προς την αµαρτία. Πριν από την εκτέλεσί της προηγούνται αλλεπάλληλοι µηχανισµοί και διεργασίες. Έτσι ο λογισµός. πού ο ένας ακολουθεί τον άλλον. Τα στάδια της αµαρτίας τσι µπορούµε να διακρίνουµε τρία στάδια για την πορεία προς τη χώρα της αµαρτίας: α) την προσβολή. Λειτουργεί ως έξης: Κάποιος πονηρός λογισµός (κενοδοξίας. Αρχή του αγώνος είναι η προσβολή. πού είναι το δεύτερο στάδιο για την εκτέλεσι της αµαρτίας. πού ξεκίνησε µε ένα απλό κτύπηµα της πόρτας. τα κλαδιά και ολόκληρο το δένδρο της αµαρτίας.γύρω από τα κύµατα. Ο όσιος Εφραίµ ο Σύρος έλεγε ότι όπως µέσα στον κήπο κατά φυσιολογικό τρόπο φυτρώνει µαζί µε τα φυτά και η αγριάδα ή όπως τα νησιά κτυπιούνται γύρω . Είναι αδύνατον να ύπαρξη άνθρωπος. Ο άνθρωπος τώρα µε πρωταγωνιστή τον εαυτό του.π. δηµιουργεί τη φιλία και τότε πια φθάνει στη συγκατάθεσι για την αµαρτία. αλλά ορίζεται. τότε ο λογισµός παίρνει µέρος µέσα µας και γίνεται ένας κυρίαρχος λογισµός. εκείνος µεγαλύτερο. για να φθάση κάποιος στο νοσοκοµείο. ο κυµατισµός από την πτώσι της δηµιουργεί στην αρχή ένα µικρό κύκλο. 4. Είναι το πρώτο στάδιο.) εισέρχεται στο νου του ανθρώπου. όµως. Νικόδηµος ο Αγιορείτης θεωρεί ότι ο λογισµός είναι ή αρχή. µία προσβολή. Το εφάµαρτο στάδιο αρχίζει από εδώ και πέρα. κατακρίσεως. Όταν κάποιος ρίξη µία πέτρα µέσα στο πηγάδι. διαπράττει φόνους και αµέτρητα εγκλήµατα και κάνει οτιδήποτε µπορεί να φαντασθή o ανθρώπινος νους. Έτσι η προσβολή γίνεται πιο ελκυστική και δυνατή. Ο άγ. δεχθή τη συζήτησι µε τον πονηρό λογισµό. µέχρι πού το κύµα φθάση στα τοιχώµατα. Πώς λειτουργεί ο µηχανισµός αυτός. πού είναι για µας ο. να σκεπτόµαστε το λογισµό αυτό. έτσι και για να φθάση κάποιος στην διάπραξι της αµαρτίας. ούτε και είναι δύσκολο να την αντιµετωπίσουµε. η ρίζα από όπου αναφύονται ο κορµός. Ας παρακολουθήσουµε για λίγο αυτήν την πορεία. ∆εν µένει τίποτε άλλο κατόπιν. έτσι και ο άνθρωπος οπωσδήποτε θα έλθη σε επαφή µε τις προσβολές των λογισµών. βλασφηµεί. πού προηγουµένως ο νους του έγινε αιχµάλωτος του λογισµού και δεν τον ορίζει πλέον.Το να πέραση απλώς από το νου µας µία απλή σκέψις ή µία εικόνα δεν ευθυνόµαστε γι' αυτό. Έτσι γίνεται και µε την αµαρτία.

προχωρεί στη συγκατάθεσι και τελειώνει µε την διάπραξι της αµαρτίας. Αυτή είναι η πορεία και η εξέλιξις των λογισµών πού προέρχονται κυρίως από τον διάβολο και από τον άνθρωπο. τότε σιγά . στ) της ακηδίας. Ό διάβολος εκµεταλλεύεται και το πιο ασήµαντο γεγονός της ζωής µας. Αρχή του πόλεµου οι λογισµοί Γενικά. τελικά δεν µπόρεσε να νικήση και κατέληξε στην διάπραξί της αµαρτίας. Ας τους απαριθµήσουµε: α) της γαστριµαργίας. διότι είναι νύφη του Χρίστου. Τις περισσότερες φορές οι λογισµοί µοιάζουν µε ένα "ποτάµιον ρεύµα". Από τους τρεις αυτούς λογισµούς προέρχονται όλοι οι άλλοι. ότι νύµφη Χριστού εστί"— δηλαδή. Οι αγαθοί λογισµοί προέρχονται από τον Θεό. µπροστά στο όποιο πολλές φορές ο άνθρωπος πανικοβάλλεται. Από την φιλαυτία προέρχονται οι τρεις κυριώτεροι λογισµοί: της γαστριµαργίας. Γι΄ αυτό οι δαίµονες πρώτα µας πολεµούν µε τους λογισµούς και κατόπιν µε τα πράγµατα. µάθε ότι από Θεού εισί. Και φιλαυτία είναι η παράλογος αγάπη και φροντίδα του εαυτού µας. Μέχρι να πεθάνη ο άνθρωπος και όσο ή ψυχή του βρίσκεται στο σώµα αυτό. Πώς θα τους διακρίνουµε από τους πονηρούς λογισµούς. είναι αδύνατο να µην έχη λογισµούς και πόλεµο. ε) της λύπης. Ό σκοπός του διαβόλου είναι να ρίξη τον άνθρωπο στην αµαρτία.προσβολή. Ο άγιος Ιωάννης ο ∆αµασκηνός µας λέγει ότι οι κυριώτεροι λογισµοί της κακίας είναι οκτώ. λοιπόν. Η πανουργία των δαιµόνων. όπως αναφέρθηκα και παραπάνω. Και ο πόλεµος αρχίζει µε την προσβολή του λογισµού. Κάποιος αδελφός ρώτησε τον Αββά Βαρσανούφιο για το θέµα αυτό και έλαβε την έξης απάντησι "Όταν ευρίσκης χαράν εν τω πράγµατι και θλίψιν αντιστήκουσαν. προχώρησε στο άνοιγµα της πόρτας. 6. όµως. Έκτος. Αυτή είναι η πορεία προς την αµαρτία. πού θέλουν να σπείρουν µέσα µας χίλιους δυο ακάθαρτους λογισµούς. πρέπει κάποιος να διατηρή καθαρή την ψυχή του. β) της πορνείας. από αυτούς υπάρχουν και οι αγαθοί λογισµοί και οι µάταιοι η ανθρώπινοι λογισµοί. Κάποιος άλλος θα µας πη ότι το βασικώτερο πάθος στον άνθρωπο από το όποιο προέρχονται όλα τα άλλα πάθη είναι η φιλαυτία. Οι λογισµοί πού προέρχονται από τον Θεό προξενούν στον άνθρωπο µία εσωτερική ειρήνη και χαρά. ή ποιόν τρόπο χρησιµοποιούν οι δαίµονες για να µας προσβάλλουν µε τους λογισµούς. 7. Γι' αυτό και λέγει: "Φυλάττειν τοιγαρούν δει την ψυχήν. οι λογισµοί είναι αρχή του πολέµου του διαβόλου εναντίον µας. 8. ή εφευρίσκει τον 4 . γ) της φιλαργυρίας. δ) της οργής. Τα πάθη πηγή τον πονηρών λογισµών. πού προέρχονται από τον διάβολο. Κατηγορίες των λογισµών Τα όσα αναφέρθηκαν παραπάνω αφορούν τους πονηρούς λογισµούς. της κενοδοξίας και της υπερηφάνειας. Αυτό είναι και το πάθος του σηµερινού ανθρώπου. Οι πιο πολλοί λογισµοί είναι διαβολικοί. Ό άγιος Μακάριος ο Αιγύπτιος ονοµάζει πνευµατική µοιχεία τη συγκατάθεσι στους πονηρούς λογισµούς. είναι γεµάτοι από ταραχή και λύπη. Αντίθετα οι λογισµοί. Αν υποχωρήσουµε σε αυτούς. είτε µε την πράξι. ή την πιο απίθανη περίπτωσι.σιγά µας σπρώχνουν στην αµαρτία µε την πράξι. ζ) της κενοδοξίας και η) της υπερηφάνειας. Βασική αίτια των λογισµών είναι ο πόλεµος του διαβόλου. είναι απερίγραπτη. πώς προσβάλλεται ο άνθρωπος από τους λογισµούς. τη συγκατάθεσι. Ή δαιµονική πανουργία Ας δούµε. πού αρχίζει µε έναν απλό λογισµό. είτε µε τη σκέψι. Οι δε των δαιµόνων τεταραγµένοι και λύπης µεµεστωµένοι εισί". 5.

Γνωρίζει ο διάβολος την ωφέλεια πού προέρχεται από την προσευχή και γι' αυτό προσπαθεί να την µολύνη. τονίζει ο άγ. ∆ηλαδή. Παµβώ. µέχρι να συµπληρωθούν οι προοιµιακοί ύµνοι και µετά πήγαινε στην Εκκλησία. Ό άγιος Ιωάννης ο Σιναΐτης αναφέρει ότι ένας Μοναχός επολεµείτο από τους λογισµούς αυτούς δεκατέσσερα ολόκληρα χρόνια. ο Σατανάς έρχεται και µας βάζει διάφορες βλάσφηµες σκέψεις. πού είµαστε στην προσευχή. µας προτρέπουν να ξανακοιµηθούµε. αγαπάει πολλές φορές την ώρα των αγίων Συνάξεων και µάλιστα την φρικτή ώρα των Θείων Μυστηρίων (της Θείας Ευχαριστίας). µετά δε το πτώµα απότοµον και σκληρόν" 9. ο δαίµων ενδοθέν µοι λογισµούς βλασφηµίας κατά του Θεού εφέγγετο". οι λογισµοί αυτοί προέρχονται κυρίως από την κατάκρισι. να βλάσφηµη τον Κύριο και τα τελούµενα άγια. ενώ µετά την αµαρτία µας βοµβαρδίζουν µε τις σκέψεις ότι ο Θεός είναι απότοµος και σκληρός. µη στενοχωριέσαι για ξένες αµαρτίες. Άλλοι πάλι ενώ είµαστε στην προσευχή µας φέρνουν ύπνο. Και το βεβαιώνουν αυτό οι άγιοι Πέτρος Αλεξανδρείας και ο οµολογητής Παφνούτιος. Άλλοι µας θυµίζουν τα γραµµάτια και τα συµβόλαια και τους τραπεζικούς τόκους. όπως της προσευχής. άλλοι µας κάνουν να πεινάµε. Άλλοι την ώρα που σηκωνόµαστε να πάµε στην Εκκλησία. την ώρα πού τελείται το µυστήριο της Θείας Ευχαριστίας. Γι΄ αυτό και το καλλίτερο όπλο εναντίον τους είναι η ταπείνωσις και η αυτοµεµψία. ο όποιος µπορεί να οδήγηση τον άνθρωπο και στην απελπισία. µόλις τελειώσει η προσευχή. Ότι τάχα δεν είναι Σώµα και Αίµα Χρίστου. Παµβώ. αοράτως και οι εχθροί. Αυτός λοιπόν. της Θείας Ευχαριστίας.πιο παράξενο τρόπο για να µας µολύνη. µας βάζουν λογισµούς ότι ο Θεός είναι φιλάνθρωπος. Ο ορµαθός των λογισµών Αναφέρεται στην Κλίµακα του άγ. Πρώτα άπ' όλα. όλα εξαφανίζονται. Αυτοί οι βλάσφηµοι και αισχροί λογισµοί πολέµησαν και άλλους µεγάλους και δίκαιους άνδρες. Νικόδηµος ο Αγιορείτης. Εδιηγείτο ο άγιος Πέτρος Αλεξανδρείας. την υπερηφάνεια και από το φθόνο των δαιµόνων. Βέβαια. µας βάζει λογισµούς 5 . ότι δεν είναι τίποτε αυτό πού παίρνουµε ή ακόµη πιο άσεµνους και αισχρούς λογισµούς. µη αθύµει επί αλλότρια αµαρτία. Και ενώ πολλές φορές την ώρα. άλλοι µας προτρέπουν να ακουµπήσουµε στον τοίχο σαν δήθεν κουρασµένοι. "Προ µεν του πτώµατος φιλάνθρωπον λέγουσιν είναι τον Θεόν. Και έτσι αντί να φύγουµε από την Εκκλησία ωφεληµένοι. χωρίς να έχουµε ακούσει και τα πλέον στοιχειώδη. όσο ο λογισµός αυτός της βλασφηµίας. Κάθησε. ήνίκα βασάνοις διαφόροις το σώµα µου κατεξέετο και πυρί κατεδαπανάτο. Ακόµη και άλλους οµολογητάς και µάρτυρας. ή µας βάζουν λογισµούς βλασφηµίας κατά του Θεού. φεύγουµε ζηµιωµένοι. και άλλοι µας προκαλούν χασµουρητά. ∆ηλαδή' Οταν οµολογούσα την πίστι µου στο Χριστό στο δικαστήριο και µε διάφορους βασανιστικούς τρόπους έγδερναν το σώµα µου και το έκαιγαν µε την φωτιά. για να µας φέρουν στην απελπισία. Αυτόν τον πόλεµο είχε και ο αββάς Παµβώ και "παρακαλώντας τον Θεόν δια τούτο ήκουσεν θείαν φωνήν οπού του έλεγεν: Παµβώ. ∆ηλαδή. Ακόµη κι αν νικήσουµε τον δαίµονα σε πολλά αγωνίσµατα. Ιωάννου του Σιναΐτου τα έξης: "Ας παρατηρήσουµε και θα δούµε ότι την ώρα πού χτυπάει η πνευµατική σάλπιγγα και συναθροίζονται ορατά οι αδελφοί στο ναό. πριν µας ρίξουν στην αµαρτία. λέγουν. όπως τον άγιο Μελέτιο τον Οµολογητή. αλλά φρόντισε για τις δικές σου πράξεις. αλλά περί των σων φρόντισον πράξεων". από µέσα µου ο δαίµονας βλασφηµούσε τον Θεό. πού διστάζει κανείς και να τους αναφέρη. ο νους µας είναι γεµάτος από απρεπείς σκέψεις. ο παµµίαρος. ότι "εν τω καιρώ της οµολογίας µου. 10. Κανένας λογισµός δεν είναι τόσο δύσκολος στην εξαγόρευσί του. Οι βλάσφηµοι λογισµσµοί Κατόπιν προσπαθούν να µας µολύνουν τις ιερές στιγµές.

πολύ σοφά ο αγ. Ο διάβολος δεν χάνει ευκαιρία να µη µας πολεµήση. δηλαδή ο νους του ανθρώπου γίνεται αποθήκη πονηρών λογισµών. µετά το λόγο για την γαστριµαργία. πονηρούς λογισµούς και αισχρά όνειρα. όταν προσεύχεται. Ιωάννης ο Σιναΐτης γράφοντας την Κλίµακα. έτσι είναι και ο νους του ανθρώπου. όπως το σκυλί πηγαίνει στο κρεοπωλείο για να αρπάξη κάποιο κοµµάτι κρέας. τοποθέτησε τον περί πορνείας λόγο.υπερηφάνειας µε άλλη µορφή' ότι δήθεν προκόψαµε στην αρετή. Άλλοτε µας βάζει λογισµούς εναντίον του πνευµατικού µας πατρός.τι το λάδι µε την φωτιά για τους λογισµούς της πορνείας. Άλλοτε. Ας δούµε τώρα τους λογισµούς πού δηµιουργούνται από τον ίδιο τον άνθρωπο. Είναι συνδυασµός λογισµών. Άλλοτε πάλι µας ρίχνει στην αµαρτία και κατόπιν µας βάζει λογισµούς να διδάξουµε και σε άλλους την αµαρτία. είναι οι λογισµοί τους οποίους δηµιουργεί ο διάβολος. σηκωθούµε από τον ύπνο. µοιάζει µε ένα φίδι πού είναι κρυµµένο µέσα στην κοπριά της υπερηφάνειας. Τρέφεται πολλές φορές µε απρεπείς και ακάθαρτες έννοιες. λέγει ο αγ. Πολλές φορές η περιέργεια του ανθρώπου να εξερεύνηση τα µυστήρια του Θεού δηµιουργεί λογισµούς βλασφηµίας και ακόµη ότι ο Θεός είναι άδικος και προσωπολήπτης. ή όπως ένας φίλος του φαγητού. το ότι νικήσαµε. Ενώ ένας πού είναι φιλοκτήµονας. ∆εν έρχονται στο νου του την ώρα της προσευχής τα προβλήµατα των πραγµάτων ή των κτηµάτων. στην προσευχή του δεν έχει ενοχλήσεις από τα υπάρχοντα του. έχει λογισµούς υλικών πραγµάτων. "∆ιότι νοµίζω. Εάν ένας άνθρωπος στη ζωή του καλοπερνάη και έχη όλες τις ανέσεις και δε σκληραγωγήται και δεν ασκήται καθόλου. Σε άλλους δίνει οράσεις και θαύµατα και σε άλλους δεν δίνει τίποτε. Ιωάννης της Κλίµακος φέρνει και ένα παράδειγµα. Και άλλους να συνεσθίουν και να συναναστρέφωνται µε γυναίκες και να µην έχουν την ώρα εκείνη κανένα πονηρό λογισµό. Γι' αυτό. Ο άνθρωπος πού είναι ακρατής. Ένας µοναχός πού δεν έχει τίποτε και είναι ακτήµονας (και κατ' έπεκτασιν ένας Χριστιανός). Ακόµη και η παρακοή στις υποσχέσεις του Θεού γεννάει "αποθήκην λογισµών". Όπως ακριβώς το πλήθος της κοπριάς γεννάει σκουλήκια. Τους ίδιους λογισµούς δηµιουργεί και η παρακοή στον πνευµατικό µας πατέρα. οι όποιοι θα καταλήξουν σε πράξεις. αφού για παράδειγµα. σε γενικές γραµµές. Υπάρχουν δαίµονες πού µολύνουν την ψυχή µας µόλις πέσουµε για ύπνο και υπάρχουν άλλοι πού µολύνουν την πρώτη µας σκέψι. δηλαδή κοιλιόδουλος. προέρχονται οι πορνικοί λογισµοί. 11. Ό άγ. Την ώρα. όταν έχη ελεύθερες τις αισθήσεις του ο άνθρωπος και δη κάποιο πρόσωπο ή ακουµπήση µε το χέρι του κάποιον ή ακούση κάτι το αισχρό. 6 . Αυτοί. Ιωάννης της Κλίµακος. όµως. Η σκέψις αυτή. Από που. µερικούς να τρώνε απολαυστικά και να µην πολεµούνται αµέσως. Βέβαια σε αυτό βοηθάει και η φύσις του ανθρώπου πού ρέπει προς τους λογισµούς αυτούς. ∆ηλαδή. πάλι. λογισµοί πού προέρχονται και από τον άνθρωπο και από τον διάβολο. έτσι και το πλήθος των φαγητών γεννάει πτώσεις. τότε πολύ φυσικό είναι ο άνθρωπος αυτός να έχη λογισµούς πορνείας. έχει εικόνες υλικές. Είδα. Μέσα στο βάθος της καρδιάς µας υπάρχει πονηρός λογισµός. δηλαδή. ότι αυτή είναι µητέρα εκείνης". Ο νους του ανθρώπου είναι φιλοµάκελλος. τότε είναι σαν να έχη ανοίξει την πόρτα στους ακάθαρτους λογισµούς. άλλοτε πάλι εξοµολογούµαστε και µετά την εξοµολόγησι µας µολύνει µε την ενθύµησι των αµαρτιών πού εξωµολογηθήκαµε. Η γαστριµαργία είναι ο. εξαφανίσθηκαν όλοι οι πορνικοί λογισµοί. Συνδυασµός λογισµών Υπάρχουν. λέγει. αρέσκεται συνέχεια να µιλάη γι' αυτά. µόλις. δηλαδή. για να µας φέρη σε απελπισία. έχει σκέψεις και λογισµούς γεµάτους από ακάθαρτα είδωλα.

Προσπάθεια είναι Η προσκόλλησις του άνθρωπου στα κτιστά πράγµατα και ή επιθυµία του να απόκτηση µόνον αυτά. την δηλητηριάζουν και την φαρµακώνουν. έχουν ως αιτία τους λογισµούς. µας λέγει ο άγ. Το άγχος και η ανασφάλεια και άλλες ακόµη σωµατικές ασθένειες. Ό ρυπαρός λογισµός καταχθονίζει την ψυχή. Αυτοί είναι. τότε "της προς Θεόν παρρησίας εκπίπτει". Όταν ο νους γίνεται συνόµιλος µε ρυπαρούς και αισχρούς λογισµούς. αφού ο άνθρωπος δεν µπορεί να αντισταθή στη δύναµι του διαβόλου. "Οι ακάθαρτοι λογισµοί χωρίζουσι τον Θεόν από του ανθρώπου". αιχµαλωσία. ή σαν θηρίο ή σαν δαίµονας γίνεται ο άνθρωπος. Αποτελέσµατα των λογισµών Όταν ο λογισµός χρονίση µέσα µας. φανερώνει ότι βρίσκεται µακρυά από την ευωδία του Πνεύµατος. µολύνουν την ψυχή µας. ρίχνει κατά γης την ψυχή του ανθρώπου. Σε όλον αυτόν τον αγώνα υπάρχει µία κλίµακα. 12. Έτσι ο νους του ανθρώπου αποδεσµεύεται από την αιώνια τροφή. Όταν τον δεχθή. Ο σατανάς το εκµεταλλεύθηκε και τους ερριξε στην αµαρτία. γι' αυτό και δίνουν την εντολή να µη σκεπτώµαστε ωρισµένα πράγµατα και να µη στενοχωριώµαστε. δηµιουργούνται και διάφορες άλλες σωµατικές ανωµαλίες. Με την αποδοχή των λογισµών ο διάβολος αποκτά κυριαρχία και µπορεί να οδήγηση τον άνθρωπο ακόµη και στην αυτοκτονία. ∆εν µπορεί να εγκρατευθή. κατά συνέπεια. Και µετά τούτων των βελών φαρµακεύει πάσαν ψυχήν". οι λογισµοί πού προέρχονται από τον άνθρωπο και από τον διάβολο. Από το σηµείο αυτό αρχίζει ή ευθύνη του ανθρώπου. Και όταν ο νους του ανθρώπου αποµακρυνθή εντελώς από τον Θεό. έπαθαν ξαφνικά όλεθρο. συγκατάθεσις. Επειδή οι λογισµοί χωρίζουν τον άνθρωπο από τον Θεό. Εκείνος πού αισθάνεται την συνεχή ενόχλησι των λογισµών και φλέγονται τα υπογάστρια της σαρκός. "Ό κατά διάνοιαν προς την αµαρτίαν µη πολέµων µηδέ αντιλέγων. πράγµα το όποιο βλέπουµε να συµβαίνη στη σηµερινή καταναλωτική κοινωνία. πού νόµιζαν ότι βρίσκονται στο κελλί τους σε ειρήνη και ασφάλεια. Ησύχιος ο πρεσβύτερος. Η φύσις τους έσπρωξε να τρώγουν και να πίνουν απολαυστικά και να κοιτάζουν ακόλαστα. Προσβάλλει ο εχθρός τον άνθρωπο µε έναν απλό λογισµό ή µε µία εικόνα.όµως. Ό αββάς Θεόδωρος έλεγε: "Έρχεται ο λογισµός και 7 . "Αυτή ή πάλη του πονηρού. Αρχίζει η συνοµιλία µε τον λογισµό. δηλαδή. ∆εν µπορεί ο Θεός να έχη κοινωνία µε άνθρωπο. Ό λογισµός του ανθρώπου προσκολλήθηκε µόνο στη γη και δε σκέπτεται καθόλου τον ουρανό. δηλαδή. τότε γίνεται συγκατάθεσις. τότε "ή θηριώδης ή δαιµονιώδης γίνεται". Ο Θεός σε άνθρωπο πού διακατέχεται από αισχρούς λογισµούς δεν αποκαλύπτει τα µυστήρια του. Οι λογισµοί µιαίνουν. συνδυασµός. σε γενικές γραµµές. Χάνεται η παρρησία προς τον Θεό. Ένας λογισµός µπορεί να αφήση τον άνθρωπο άγρυπνο όλη νύκτα. Όταν ο άνθρωπος δεν πολεµά το λογισµό του τότε γίνεται δούλος της αµαρτίας. Αυτό το έχουν συνειδητοποιήσει και οι γιατροί ακόµη. σωµατικώς πράττει αυτήν". µε αποτέλεσµα την θηριοποίησι του ανθρώπου και την αποθέωσι της τέχνης σε οποιαδήποτε µορφή. Γι' αυτό λέµε ότι οι λογισµοί ταράσσουν τον άνθρωπο και ακόµη ότι σπάζουν τα νεύρα του. Προσβολή. γι' αυτό. Ο άνθρωπος γίνεται ακρατής. Οι λογισµοί µας σαπίζουν και µας συντρίβουν δηµιουργώντας προβλήµατα και στις διαπροσωπικές µας σχέσεις. του οποίου ό νους συνέχεια µολύνεται µε αισχρούς και πονηρούς λογισµούς— όπως ακριβώς είναι βδελυρός σε επίγειο άρχοντα εκείνος πού αποστρέφεται το πρόσωπο του και συνοµιλεί µε τους εχθρούς του. Κατόπιν συγκατατίθεται κανείς µε ηδονή να πραγµατοποίηση αυτό πού του υποβάλλει ο λογισµός και στο τέλος υποδουλώνεται και αιχµαλωτίζεται από το πάθος. γινόµαστε τότε δούλοι στην προσπάθεια.

ώστε χωρίς εµπόδια να πλησίαση τον Θεό. ανάβουν την εσωτερική φλόγα. ∆εν µπορούµε να εµποδίσουµε τους λογισµούς να µην έλθουν. Αντίθετα ας σκεφθή ότι οι σκέψεις αυτές οφείλονται στην αναίδεια του εφευρέτου της κακίας και ας επιτείνη τη γονυκλισία και ας ικετεύη τον Θεό να διαλυθή το πονηρό διάφραγµα των παραλόγων σκέψεων. δεν πρέπει να δειλιάζουµε. για λίγο και τον Μ. βοηθεί τον άνθρωπο στο να µην έχη αισχρούς λογισµούς. Όπως δεν µπορούµε να εµποδίσουµε τα κοράκια να µην πετάνε από πάνω µας. τρέχει να εξαφανισθή. όµως. πρέπει να κοπιάση σωµατικά και να νηστέψη' για να απαλλαγή από την οργή και τη λύπη. Ιωάννης ο Χρυσόστοµος µας συµβούλευα να µη του: εκφράζουµε. αποκλεισθούν µε τη σιωπή. Η εξαγόρευσί τους. να µη τους δεχθούµε. ∆ηλαδή: Για να απαλλαγή κάποιος από την πορνεία. όµως. αλλά να τους πνίγουµε µε τη σιωπή. όµως. αν βρουν κάποια διέξοδο προς τα πάνω. Φρόντισε να απαλλαγής από τα πάθη και αµέσως θα δίωξης τους λογισµούς από το νου σου". Όπως το φίδι. ∆ιότι και τα θηρία και τα ερπετά όταν πέφτουν µέσα στο λάκκο. όσο η απόκρυψις των λογισµών. Όταν µας ταράσση οποιοσδήποτε παράλογος λογισµός. ούτε να αφήνουµε τον αγώνα 8 . Μάξιµος ο Οµολογητής. έτσι και οι πονηροί λογισµοί. Η µελέτη του νόµου του Θεού. όπως ο αθλητής πού αποφεύγει τις λαβές των αντιπάλων µε τη ακριβή προφύλαξι και την ευελιξία του σώµατος και να αναθέσουµε το τέλος του πολέµου και την αποφυγή των βελών στην προσευχή και την άνωθεν βοήθεια. Η αντιµετώπισις των λογισµών Πώς µπορεί κάποιος να απαλλαγή από τους λογισµούς. λειώνουν σαν από πείνα και γρήγορα εξαφανίζονται. Πρέπει να γνωρίζουµε ότι τίποτε δε χαροποιεί τόσο τους δαίµονες. µπορούµε. αδυνατίζουν. εύκολα χάνονται και εξαφανίζονται. Οι άγιοι και οι Πατέρες της "Εκκλησίας µας. µειώνουν τους πονηρούς λογισµούς και δεν βρίσκουν τόπο µέσα µας. Αυτά σε συντοµία είναι τα αποτελέσµατα των πονηρών λογισµών. Αν βρουν κάποια διέξοδο µε το στόµα δια µέσου των λόγων. καθώς και για τις φαντασίες του παραδόξου θαυµατοποιού. ανεβαίνουν και συνήθως γίνονται αγριώτερα. πού προέρχονται κυρίως από τον διάβολο. Το γραφικό χωρίο "πως ποιήσω το πονηρόν τούτο ρήµα εναντίον του Θεού" (Γεν. τονίζει ο αγ. η µνήµη των µελλόντων και τα όσα έκανε ο Θεός για µας. όµως. όταν εξαγορευθούν.ταράσσει µε". η βλαβερή επίδρασις του λογισµού γίνη πιο έντονη εξ αιτίας της αναίδειας του εχθρού. όταν βγαίνη από την φωλιά του. Πρέπει. µπορούµε. Αν. ας σκεπτώµαστε ότι από τον Θεό δεν µπορεί να κρυφθούν και οι πιο µικρές και παράλογες σκέψεις. Εάν. φεύγουν από τον άνθρωπο. Το ίδιο συµβαίνει και µε τους ρυπαρούς λογισµούς. όµως. όµως. να δούµε και τους τρόπους αντιµετωπίσεως των λογισµών αυτών. µένουν συνέχεια κλεισµένα µέσα. Βασίλειο στο θέµα του πολέµου αυτού. Και αν ακόµη ο πονηρός εχθρός κατά την ώρα της προσευχής υποβάλη τις πονηρές φαντασίες. να τα εµποδίσουµε να χτίσουν φωλιά πάνω στα κεφάλια µας. µας έχουν υποδείξει διάφορους τρόπους αντιµετωπίσεως των λογισµών.9). Η εξουθένωσις της ψυχής και ο σωµατικός κόπος "εν παντί καιρώ και τόπω και πράγµατι". 13. όµως. πρέπει να καταφρονή την δόξα και την ατιµία και για να απαλλαγή από τη µνησικακία. η ψυχή ας µη διακόψη την προσευχή της και ας µη νοµίζη ότι ευθύνεται για τις πονηρές επιθέσεις του εχθρού. πρέπει να προσεύχεται για εκείνον πού τον λύπησε. Ας παρακολουθήσουµε. Ό άγ. "Πρέπει τις επιθέσεις αυτές να τις αντιµετωπίζουµε µε εντατική προσοχή και εγρήγορσι. 39. Αν.

Έτσι όταν κάποιος γέροντας επολεµείτο από τους λογισµούς της υπερηφάνειας. την φιλοδοξίαν µε το ουκ εκπειράσεις Κύριον τον Θεόν σου. "Την φιληδονίαν µε το ουκ έπ' άρτω µόνον ζήσεται άνθρωπος.19). Πνεύµατος. Ή προσευχή είναι για τους αρχαρίους και τους αδυνάτους. Αυτό είναι γνώρισµα των τελείων. Ο ιεροµάρτυς Πέτρος ο ∆αµασκηνός µας αναφέρει τα εξής σχετικά: "Όταν οι δαίµονες υποβάλουν κάποιο λογισµό υπερηφάνειας. τους λογισµούς και τον διάβολον". β) Η αντίρρησις. η µονολόγιστος ευχή. αλλά να υποµένουµε µέχρι τότε πού ο Θεός θα δη την επιµονή µας και θα µας φώτιση µε τη χάρι του Αγ. "Ιησού ονόµατι µάστιζε πολεµίους' ου γαρ εστίν εν γη και ουρανώ δυνατώτερον όπλον". λόγοι σοφίας και χάριτος". 4. εγώ νενίκηκα τον κόσµον" (Ίωάν. καθώς είπεν ο Κύριος. Υπάρχουν περιπτώσεις πού επιστρατεύει κανείς όλες τις πνευµατικές του δυνάµεις. γ) Η καταφρόνησις.10}". και γ) διώχνει την υπερηφάνεια και δείχνει ταπείνωσι όποιος καταφεύγει στον Θεό την ώρα του πολέµου των λογισµών "και οµολογεί τον µεν εαυτόν του ανάξιον και ταπεινόν και αδύνατον εις το να πολεµή. ώστε ο λογισµός να λατρεύση τον Θεό µε αδιατάρακτη γαλήνη και ευφροσύνη". τα πάθη. ούτε να υπερηφανευθής από τους καλούς". Πολλές φορές. φόνοι. µε αποτέλεσµα να δεχθούµε τέτοιες πνευµατικές πληγές πού δεν θεραπεύονται ακόµη και µε την πάροδο µεγάλου χρονικού διαστήµατος. Μερικές φορές είµαστε ανόητοι γι' αυτό και µας κυριεύουν οι λογισµοί. ∆ηλαδή αν ασχολούµαστε µε τους λογισµούς πού µας υποβάλλει ο εχθρός. Εκείνοι πού µπορούν να πολεµήσουν ας χρησιµοποιήσουν την αντίρρησι. Κατακρίναµε τον αδελφό µας και ο λογισµός µας έχασε την δύναµι πού είχε προηγουµένως. Ή νοερά προσευχή. ποτέ δε θα µπορέσουµε να κάνουµε κάποιο καλό.µας στη µέση. "Εάν ανασχώµεθα σχολάζειν τοις λογισµοίς του εχθρού. δεν έχουµε την δύναµι να πολεµήσουµε τους λογισµούς. 9 . βλέπε τάς πορνείας σου"' και ο πόλεµος σταµατούσε. β) την αντίρρησι και γ) την περιφρόνησι. ή οποία συνηθίζει να φιµώνη τους δαίµονες. Ό Κύριος µας µε αυτό τον τρόπο νίκησε τους τρεις µεγάλους πολέµους πού τους προέβαλε ο διάβολος πάνω στο ορός. εξυπνίζει δε όλους τους αγαθούς και πνευµατικούς. και την φιλαργυρίαν µε το Κύριον µόνον τον Θεόν σου προσκυνήσεις και αυτώ µόνω λατρεύσεις (Ματθ. Ιησού Χριστέ. όπερ εκείνος πραγµατεύεται". όλους τους αγαθούς λογισµούς και δεν µπορεί να δίωξη έναν κακό λογισµό. 15. όµως. διότι Αυτός µας είπε: "Θαρσείτε. είναι το πιο δυνατό όπλο για να µπόρεση κάποιος να νικήση τους λογισµούς. τον δε νου µας τον γεµίζει µε θειο φως. αποκοιµίζει µεν όλους τους κακούς λογισµούς. Όταν πάλι υποβάλουν τους αισχρούς. από εκείνα πού αυτός πολεµεί. δηλαδή. α) Ή προσευχή. ώστε ούτε να απελπίζεσαι από τους αισχρούς λογισµούς. τότε να θυµάσαι τους αισχρούς λογισµούς πού σου έλεγαν και να ταπεινώνεσαι.33). Γενικά οι πατέρες έχουν τρεις τρόπους αντιµετωπίσεως των αισχρών λογισµών: α) Την προσευχή. διότι α) ή ψυχή δεν έχει πάντοτε την ίδια δύναµι. τονίζει ο αγ. ελέησόν µε". Ή καταφρόνησις και το να µην ασχολήται κανείς µε τους λογισµούς του εχθρού. Και όπου πρότερον εξήρχοντο εκ της καρδίας διαλογισµοί πονηροί. Είναι αδύνατον ο αρχάριος να δίωξη µόνος του τους λογισµούς. συνεχώς και κατανυκτικώς και µετά πόθου και πίστεως εν τω βάθει της καρδίας µελετώµενον. µοιχείαι (Ματθ. να θυµάσαι εκείνους τους υπερήφανους λογισµούς και να τους νικάς µε τον τρόπο αυτό. "Το γλυκύτατον Όνοµα του Ιησού. η οποία τον µεν εχθρό τρέπει σε φυγή. β) ο διάβολος έχει πείρα αρκετών χιλιάδων ετών. ενώ η δική µας είναι πολύ περιωρισµένη. τον δε Ιησού Χριστόν µόνον δυνατόν και κραταιόν εν πολεµώ. Ποια είναι ή αίτια. έλεγε στο λογισµό του: "Γέρον. εκείθεν ύστερον εξέρχονται λογισµοί αγαθοί. Ιωάννης της Κλίµακος. 16. αφού ο νους µας πάλι µολύνεται µε τις αισχρές φαντασίες. ουδέποτε έχοµεν αγαθόν τι πράξαι. το "Κύριε. Γι΄ αυτό καλλίτερα είναι να καταφεύγη κανείς στην δύναµι της προσευχής και των δακρύων. µε αποτέλεσµα να φύγουµε νικηµένοι και πληγωµένοι. "Επειδή πρώτον δεχόµεθα του κατακρίναι τον πλησίον".

για να µη σε πειράξη η γαστριµαργία. πάνω στο δένδρο και σώζεται. ότι ή µνήµη του θανάτου είναι πολύ ισχυρό µέσο για την κατατρόπωσι του λογισµού. για να εξαλείψουµε την αναισθησία πού έχουµε. ΕΚ∆ΟΣΙΣ ΣΥΝΟ∆ΙΑ ΣΠΥΡΙ∆ΩΝΟΣ ΙΕΡΟΜΟΝΑΧΟΥ ΝΕΑ ΣΚΗΤΗ . σαν γαυγίσµατα από σκυλάκια. σαν την βοή του αεροπλάνου και σαν τίποτε. ο όποιος δοκίµασε όλους τους τρόπους. για να γλυτώσουµε από το πολυήµερο και πολυβάσανο µαρτύριο. Αυτοί είναι οι τρεις τρόποι αντιµετωπίσεως των λογισµών πού προέρχονται κυρίως από τον διάβολο. Κάθεσαι στο τραπέζι να φας. αλλά µένει ανίσχυρος και αδύναµος κατά το γεγραµµένον "του εχθρού ευ. Ό Γέρων Σιλουανός. 6ά περιορίση σε πολύ µεγάλο βαθµό τους αισχρούς λογισµούς. όπως χαρακτηρίζει τους λογισµούς ο άγ.έλιπον αι ροµφαΐαι εις τέλος" (Ψαλµ. σαν κουνούπια και στη χειρότερη περίπτωσι. Κάθοµαι στο κελλί µου και βλέπω τους πονηρούς λογισµούς να έρχωνται εναντίον µου. Με τον τρόπο αυτό κανένας λογισµός δε θα φωλιάση µέσα σου.ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ 1997 10 . διότι: α) Πιστεύουµε στην δύναµι του Αρχιστρατήγου µας Ιησού Χριστού και β) Πιστεύουµε ότι µετά το Σταυρό και τον θάνατο του Κυρίου µας ο διάβολος δεν έχει καµµία ισχύ εναντίον µας. Και επειδή δεν µπορεί να αντισταθή εύκολα.6). 9. Μόνοι µας ας ζωγραφίσουµε στο νου µας την εικόνα των µνηµάτων. Τότε ανεβαίνω στο δένδρο της ζωής. Μεγαλύτερη νίκη και εντροπή των δαιµόνων δεν υπάρχει από αυτήν την καταφρόνησι. διότι αυτός πού έφθασε σ' αυτό το σηµείο. Να έχης λογισµούς θανάτου.είναι το µεγαλύτερο όπλο και αποτελεί το πιο δυνατό κτύπηµα στον διάβολο. τρέχει γρήγορα. Ιωάννου του Κολοβού. µε την προσευχή και σώζοµαι από τον εχθρό". στο Θεό µου. Όρους. έλεγε: "Κράτα το νου σου στον Άδη και µην απελπίζεσαι". Έτσι κάνω και εγώ. Ας ακολουθήσουµε την τακτική του άγ. ∆ηµιουργεί καρδιακούς πόνους για τα αµαρτήµατα µας και προφυλάσσει τον νου µας από τους λογισµούς. Όποιος υπολογίση την ήµερα πού διανύει ως την τελευταία ήµερα της ζωής του. Θεόδωρος ο Στουδίτης. Συµπληρωµατικά 0ά µπορούσαµε να πούµε. ο τελευταίος επίσηµος άγιος του Αγ. Μας συµβουλεύει τα εξής ο µεγάλος αυτός αγωνιστής του πνεύµατος: "Μοιάζω µε έναν άνθρωπο πού κάθεται κάτω από ένα µεγάλο δένδρο και ξαφνικά βλέπει πολλά θηρία και ερπετά να έρχωνται κατεπάνω του. είναι ώπλισµένος µε την χάρι του Θεού και µένει ασύλληπτος από τους λογισµούς και τους δαίµονες. Εµείς ποιο τρόπο πρέπει να χρησιµοποιήσουµε. Πρέπει να θεωρούµε τους λογισµούς του σαν ζωύφια.