ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ © Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής Β’ Έκδοση Απρίλιος 2003, ISBN

960-87617-0-0 731 00 Χανιά Κρήτη Τηλ. 2821091125 – Fax 2821097600. Email: imx@otenet.gr ΒΙΟΣ Δεν ήθελα καθόλου να κάθομαι. Ήθελα να πάω εδώ, να πάω εκεί, να ποτίσω, να κόψω ξύλα. Κι όλ’ αυτά με μία μετάνοια κάθε φορά. Είχα πολλή χαρά κι αγαλλίαση. Ένιωθα γεμάτος κι έτρεχα. Έτρεχα, δεν περπατούσα. Ντρεπόμουνα, όμως, να με βλέπουν οι Γέροντες να τρέχω, γι’ αυτό περπατούσα σιγά σιγά στην αρχή κι όταν απομακρυνόμουν, έτρεχα. Φτερά έκανα να πάω γρήγορα και να γυρίσω γρήγορα στους Γέροντές μου. Ζωή χαρισάμενη, τι να σας πω! Αυτή η ζωή είναι όντως αγγελική. Είχε κι εκείνος ο ευλογημένος ο Γέροντάς μου πολλή προθυμία. Μου έλεγε: «Πήγαινε εδώ, πήγαινε εκεί …». Έ, είχαμε βέβαια και πολλές δουλειές. Μου είχανε δώσει την επίβλεψη του κελλιού. Είχαμε σπίτι νοικοκυρεμένο. Είχαμε ελιές, είχαμε λίγα δέντρα, είχαμε και κηπευτικά. Απ’ τις δουλειές φυσικά κουραζόμουνα. Πήγαινα σε πολλές δουλειές. Πήγαινα στο βουνό. Τα πόδια μου συχνά κοβόντουσαν. Έ, που να ήξεραν οι Γέροντές μου, παιδί με βλέπανε. Όταν κατέβαινα απ’ το βουνό μετά από τρεις ώρες δρόμο, μου έλεγε ο παπαΙωαννίκιος: -Αύριο θα ζυμώσομε, γι’ αυτό τώρα ετοιμάσου να πάεις να φέρεις κλαδιά. Έπαιρνα το σχοινί κι επήγαινα στο βουνό για κλαδιά. Επήγαινα σε βατό δρόμο αλλά και σ’ απότομο. Όχι μόνον αυτά θυμάμαι, αλλά πολλές φορές οι Γέροντές μου με στέλνανε να φέρω κούτσουρα ή ξύλα και τα έβαζα πάνω μου σαν γαϊδουροφόρτωμα. Κι όπως ήμουν φορτωμένος κι }063} είχε πάθει η μέση, καθόμουν στο πεζούλι να ξεκουραστώ. Αν καμιά φορά με πείραζε πολύ το βάρος, έλεγα στον εαυτό μου: «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδουρο!».Την τεμπελιά δεν την εγνώριζα. Έ, πραγματικά δεν λυπόμουν το σώμα μου. Επειδή τα γόνατά μου πονούσανε, εγώ ήθελα εκδίκηση. Δηλαδή, όσο διαμαρτύρονταν και πονούσανε, εγώ όλο και πιο μεγάλο φορτίο έπαιρνα. «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδαρο!», ξανάλεγα. Εκδικιόμουν, εκδικιόμουνα τον κακό εαυτό μου. Με την αγάπη γίνεσαι αεικίνητος. Να ιδείς τότε πού πάνε οι αμαρτίες! Κοιμούνται όλα. Ακούτε; Αυτή είναι πραγματικά ξένη ζωή, ζωή οσία αγία ζωή παραδεισένια. }064} Είδα έναν άγιο ζωντανό. Ναι, έναν άγνωστο άγιο. Ο καημένος, περιφρονημένος. Ποιος ξέρει, όταν πέθανε, έπειτα από πόσες ημέρες θα το μάθαμε κι ίσως μήνες, αν ήταν και χειμώνας. Πού να πήγαινε άνθρωπος εκεί ψηλά στη λίθινη καλύβα του! Δεν τον έβλεπε κανείς. Πολλές φορές αυτούς τους ερημίτες τους βρίσκανε έπειτα από ένα-δυό μήνες μετά την κοίμησή τους. Το εκχείλισμα και το περίσσευμα της χάριτος ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό, όταν είδα αυτόν, τον Γερο-Δημά, στο Κυριακό να κάνει τις μετάνοιές του και ν’ αναλύεται σε λυγμούς στην προσευχή του. Με τις μετάνοιες αυτουνού, τόσο }79} πολύ τον επεσκίασε η χάρις, ώστε ακτινοβόλησε και σ’ εμένα. Τότε ξέσπασε και σ’ εμένα ο πλούτος της χάριτος. Δηλαδή υπήρχε και πριν, με την αγάπη που είχα στον Γέροντά μου. Αλλά τότε αισθάνθηκα κι εγώ την χάρι πάρα πολύ έντονα. Να σας πω πώς μου συνέβηκε. Ένα πρωί, κατά τις τρεισήμισι, επήγα στο Καθολικό, στην Αγία Τριάδα, για την ακολουθία. Ήταν νωρίς ακόμη. Δεν είχε χτυπήσει ακόμη το σήμαντρο. Κανείς δεν ήταν μες

στην εκκλησία. Κάθισα στον πρόναο, κάτω από μία σκάλα. Ήμουν αθέατος και προσευχόμουν. Σε μια στιγμή ανοίγει η πόρτα της εκκλησίας και μπαίνει ένας ψηλός κι ηλικιωμένος μοναχός. Ήταν ο Γερο-Δημάς. Μόλις μπήκε, κοίταξε δεξιά-αριστερά· δεν είδε κανένα. Τότε, λοιπόν, κρατώντας ένα μεγάλο κομποσχοίνι, άρχισε τις μετάνοιες τις στρωτές, πολλές και γρήγορες, κι έλεγε συνεχώς: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με … Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς». Σε λίγο έπεσε σ’ έκσταση. Δεν μπορώ, δεν βρίσκω λόγια να σας περιγράψω τη συμπεριφορά του απέναντι στον Θεό· κινήσεις αγάπης και λατρείας, κινήσεις θείου έρωτος, θείας αγάπης κι αφοσιώσεως. Τον είδα να στέκεται, ν’ ανοίγει τα χέρια του όρθιος, σε σχήμα σταυρού, όπως έκανε ο Μωυσής στη θάλασσα, κι έκανε ένα πράγμα: «Ούουουουου! …». Τι ήταν αυτό; Ήταν μέσα στην χάρι. Έλαμπε μέσα στο φως. Αυτό ήταν! Αμέσως μου μετέδωσε την ευχή. Αμέσως μπήκα στη δική του ατμόσφαιρα. Δεν με είχε δεί. Ακούστε με. Συγκινήθηκα κι άρχισα να κλαίω. Ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό κι ανάξιο η χάρις του Θεού. Πώς να σας το πω; Μου μετέδωσε την χάρι. Δηλαδή }80} η χάρις που είχε εκείνος ο άγιος ακτινοβόλησε και στη δική μου ψυχή. Μου μετέδωσε τα χαρίσματά του τα πνευματικά. Λοιπόν, είχε πάθει έκσταση ο Γερο-Δημάς. Χωρίς να το θέλει το έκανε. Δεν μπορούσε να κρατήσει το βίωμά του. Ούτε κι αυτό που λέω είναι σωστό. Δεν μπορώ να το εκφράσω. Αυτό είναι κατάληψις υπό του Θεού. Αυτά δεν εξηγούνται. Καθόλου δεν εξηγούνται κι άμα τα εξηγήσεις, πέφτεις πολύ έξω. Όχι, δεν εξηγούνται, ούτε στα βιβλία αποδίδονται, ούτε γίνονται καταληπτά. Πρέπει να είσαι άξιος να τα καταλάβεις. Στις τέσσερις η ώρα χτύπησαν οι καμπάνες. Ο Γερο-Δημάς μόλις άκουσε τις καμπάνες, έκανε μερικές μετάνοιες και σταμάτησε να προσεύχεται. Κάθισε στο πεζούλι –νομίζω πως είναι κτιστό το πεζούλι στον πρόναο – … }81} … Πίσω του άνοιξε την πόρτα ο Γερο-Δημάς και μπήκε κι αυτός μέσα. Στάθηκε λίγο να τακτοποιηθεί στο στασίδι του για την ακολουθία, νομίζοντας πως κανείς δεν τον είχε δει. Κι εγώ χάθηκα μέσα απ’ τη σκιά της σκάλας και κρυφά και δειλά μπήκα μες στον κυρίως ναό. … Από τη στιγμή που μετέλαβα, μου ήλθε μια χαρά υπερβολική, ένας ενθουσιασμός. Μετά την ακολουθία έφυγα στο δάσος μόνος μου, γεμάτος χαρά κι αγαλλίαση. Τρέλα! Νοερώς έλεγα την Ευχαριστία πηγαίνοντας για την καλύβα. Με πάθος έτρεχα μες στο δάσος, πηδούσα απ΄ τη χαρά μου, άνοιγα σ’ έκταση τα χέρια μ’ ενθουσιασμό, δυνατά και φώναζα: «Δόξα Σοι ο Θεοοός! Δόξα Σοι ο Θεοοός!». Ναι, τα χέρια μου μείνανε ξερά, γίνανε κόκκαλο, ξύλο, κι ανοιγμένα ίσια σχημάτιζαν με το σώμα μου σταυρό. … Το κεφάλι μου σηκωμένο προς τον ουρανό, το στέρνο ετέντωνε με τα χέρια να φύγει για τον ουρανό. Το μέρος που είναι η καρδιά επήγαινε να πετάξει. … Πόση ώρα ήμουν σ’ αυτή την κατάσταση δεν ξέρω. Όταν συνήλθα, έτσι όπως ήμουν, κατέβασα τα χεράκια μου και σιωπηλός με δάκρυα προχώρησα πάλι με βρεγμένα τα μάτια μου. }82} ΠΕΡΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εκκλησία είναι άναρχη, ατελεύτητη, αιώνια, όπως ο ιδρυτής της, ο Τριαδικός Θεός, είναι άναρχος, ατελεύτητος, αιώνιος. Η Εκκλησία είναι άκτιστη, όπως και ο Θεός είναι άκτιστος. Υπήρχε προ των αιώνων, προ των αγγέλων, προ της δημιουργίας του κόσμου. Είναι θείο καθίδρυμα και σ’ αυτήν «κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος». Είναι το μυστήριο των μυστηρίων. Υπήρξε αφανέρωτο και εφανερώθη «επ’ εσχάτων των χρόνων». Η Εκκλησία παραμένει απαρασάλευτη, γιατί είναι ριζωμένη στην αγάπη και στη σοφή πρόνοια του Θεού. Την αιώνια Εκκλησία αποτελούν τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. }197} Η αγάπη του Θεού μας έπλασε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν Του. Μας συμπεριέλαβε στην Εκκλησία παρ’ ότι εγνώριζε την αποστασία μας. Μας έδωσε τα πάντα, για να μας κάνει κι εμάς θεούς κατά χάριν και δωρεάν. Εν τούτοις εμείς, κάνοντας κακή χρήση της ελευθερίας μας, εχάσαμε το αρχέγονον κάλλος, την αρχέγονη δικαιοσύνη και αποκοπήκαμε απ’ την Εκκλησία. Έξω απ’ την Εκκλησία, μακριά απ’ την Αγία Τριάδα, εχάσαμε τον Παράδεισο, το

παν. Έξω, όμως, απ’ την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία, δεν υπάρχει ζωή. Γι’ αυτό η σπλαχνική καρδιά του Θεού-Πατέρα μας δεν μας άφησε έξω απ’ την αγάπη Του. Άνοιξε για μας πάλι τις πύλες του Παραδείσου, επ’ εσχάτων των χρόνων και εφανερώθη εν σαρκί. Με τη θεία σάρκωση του μονογενούς Υιού του Θεού φανερώθηκε πάλι στους ανθρώπους το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου. Ο Θεός εν τη απείρω αγάπη Του μας ένωσε πάλι με την Εκκλησία Του στο πρόσωπο του Χριστού. Μπαίνοντας στην άκτιστη Εκκλησία, ερχόμαστε στον Χριστό, μπαίνομε στο άκτιστον. Καλούμαστε δηλαδή κι εμείς οι πιστοί να γίνομε άκτιστοι κατά χάριν, να γίνομε μέτοχοι }198} των θείων ενεργειών του Θεού, να μπούμε μέσα στο μυστήριο της θεότητος, να ξεπεράσομε το κοσμικό μας φρόνημα, να αποθάνομε κατά «τον παλαιό άνθρωπον» και να γίνομε ένθεοι. Όταν ζούμε στην Εκκλησία, ζούμε τον Χριστό. Αυτό είναι πολύ λεπτό θέμα, δεν μπορούμε να το καταλάβομε. Μόνο το Άγιον Πνεύμα μπορεί να μας το διδάξει. Η Εκκλησία και ο Χριστός είναι ένα. Το σώμα της Εκκλησίας τρέφεται, αγιάζεται, ζει με τον Χριστό. Αυτός είναι ο Κύριος, ο παντοδύναμος, ο παντογνώστης, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο στηριγμός μας, ο φίλος μας, ο αδελφός μας. Αυτός είναι το Α και το Ω, η αρχή και το τέλος, η βάσις, το παν. Χωρίς Χριστό, Εκκλησία δεν υπάρχει. Νυμφίος ο Χριστός· νύμφη η καθεμία ψυχή. Ο Χριστός ένωσε το σώμα της Εκκλησίας με τον ουρανό και τη γη. Με τους αγγέλους, τους ανθρώπους και }199} όλα τα δημιουργήματα, με όλη την κτίση του Θεού, με τα ζώα και τα πουλιά, με κάθε μικρό αγριολούλουδο, με κάθε μικρό έντομο. Έγινε έτσι η Εκκλησία «πλήρωμα του τα πάντα εν πάσι πληρουμένου», δηλαδή του Χριστού. Όλα εν Χριστώ και συν Χριστώ, μέσα και μαζί με τον Χριστό. Αυτό είναι το μυστήριο της Εκκλησίας. Ο Χριστός φανερώνεται μέσα στην ενότητα τη μεταξύ μας και στην αγάπη Του, την Εκκλησία. Εκκλησία δεν είμαι μόνος εγώ, αλλά μαζί κι εσείς. Εκκλησία είμαστε όλοι. Μέσα στην Εκκλησία όλοι ενσωματώνονται. Είμαστε όλοι ένα και ο Χριστός κεφαλή. … Είμαστε όλοι ένα, γιατί ο Θεός είναι Πατέρας μας κι είναι παντού. Όταν το ζήσομε αυτό, είμαστε μέσα στην Εκκλησία. … Ε, αυτό μόνο δια της χάριτος το καταλαβαίνει κανείς. Ζούμε τη χαρά της ενότητος, της αγάπης. Και γινόμαστε ένα μ’ όλους. Δεν υπάρχει πιο ωραίο πράγμα! Το σπουδαίο είναι να μπούμε στην Εκκλησία. Να ενωθούμε με τους συνανθρώπους μας, με τις χαρές και τις λύπες όλων. Να τους νοιώθομε δικούς μας, να προσευχόμαστε για όλους, να πονάμε για τη σωτηρία τους, να ξεχνάμε τους εαυτούς μας. Να κάνομε το παν γι’ αυτούς, όπως ο Χριστός για μας. Μέσα στην Εκκλησία γινόμαστε ένα με κάθε δυστυχισμένο και πονεμένο κι αμαρτωλό. }200} Κανείς δεν πρέπει να θέλει να σωθεί μόνος του, χωρίς να σωθούν και οι άλλοι. Είναι λάθος να προσεύχεται κανείς για τον εαυτό του, για να σωθεί ο ίδιος. Τους άλλους πρέπει ν’ αγαπάμε και να προσευχόμαστε να μη χαθεί κανείς· να μπουν όλοι στην Εκκλησία. Αυτό έχει αξία. Και μ’ αυτή την επιθυμία πρέπει να φεύγει κανείς απ’ τον κόσμο, για να πάει στο μοναστήρι ή στην έρημο. Όταν ξεχωρίζουμε τον εαυτό μας, δεν είμαστε χριστιανοί. Αληθινοί χριστιανοί είμαστε, όταν αισθανόμαστε βαθιά ότι είμαστε μέλη του μυστικού σώματος του Χριστού, της Εκκλησίας, με μια συνεχή σχέση αγάπης. Όταν ζούμε ενωμένοι εν Χριστώ, δηλαδή όταν ζούμε την ενότητα μέσα στην Εκκλησία Του με το αίσθημα του ενός. … Αυτό είναι το μεγαλύτερο βάθος, η μεγαλύτερη έννοια που έχει η Εκκλησία. Εκεί βρίσκεται το μυστήριο· να ενωθούν όλοι σαν ένας άνθρωπος εν Θεώ. Είμαστε ένα ακόμη και με τους ανθρώπους που δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. Είναι μακριά από άγνοια. }201} Η Εκκλησία είναι νέα ζωή εν Χριστώ. Στην Εκκλησία δεν υπάρχει θάνατος, δεν υπάρχει κόλασις. }202}

Ο Χριστός καταργεί το θάνατο. Όποιος μπαίνει στην Εκκλησία σώζεται, γίνεται αιώνιος. Μία είναι η ζωή, είναι ατελείωτη συνέχεια, δεν έχει τέλος, δεν υπάρχει θάνατος. Όποιος ακολουθεί τις εντολές του Χριστού, δεν πεθαίνει ποτέ. Πεθαίνει κατά σάρκα, κατά τα πάθη και αξιώνεται να ζει απ’ την εδώ ζωή μες στον Παράδεισο, στην Εκκλησία μας, και κατόπιν στην αιωνιότητα. Με τον Χριστό ο θάνατος γίνεται η γέφυρα, που θα την περάσομε σε μια στιγμή, για να συνεχίσομε να ζούμε εν τω ανεσπέρω φωτί. Κι εγώ αφότου έγινα μοναχός, πίστευσα ότι δεν υπάρχει θάνατος. Έτσι ένοιωθα και νιώθω πάντα, ότι είμαι αιώνιος και αθάνατος. Τι ωραία! Μέσα στην Εκκλησία που έχει τα μυστήρια που σώζουν δεν υπάρχει απελπισία. Μπορεί να είμαστε πολύ αμαρτωλοί. Εξομολογούμαστε, όμως, μας διαβάζει ο παπάς κι έτσι συγχωρούμαστε και προχωρούμε προς την αθανασία, χωρίς καθόλου άγχος, χωρίς καθόλου φόβο. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό ζούμε τη ζωή του Χριστού. Άμα αυτό, με την χάρι του Θεού, το κατορθώσομε, τότε βρισκόμαστε σε μια άλλη κατάσταση, ζούμε μια άλλη κατάσταση ζηλευτή. Για μας δεν υπάρχει καμιά φοβία. Ούτε θάνατος, ούτε διάβολος, ούτε κόλασις. Όλ’ αυτά υπάρχουν για τους ανθρώπους που είναι μακράν του Χριστού, για τους μη χριστιανούς. Για μας που είμαστε χριστιανοί }203} και κάνομε το θέλημά Του, εκεί, όπως το λέει, δεν υπάρχουν αυτά τα πράγματα. Υπάρχουν δηλαδή, αλλ’ όταν ο άνθρωπος αποκτείνει τον παλαιό άνθρωπο «συν τοις παθήμασι και ταις επιθυμίαις», δεν δίδει σημασία στον διάβολο ούτε και στο κακό. Δεν τον απασχολεί. Εκείνο που τον απασχολεί είναι η αγάπη, η λατρεία στον Χριστό και στον συνάνθρωπό του. Άμα φθάσομε στο βαθμό να αισθανόμαστε τη χαρά, την αγάπη, τη λατρεία του Θεού χωρίς καμιά φοβία, φθάνομε να λέμε: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός». Κανείς δεν μας εμποδίζει να μπούμε μέσα στο μυστήριο. Με τη λατρεία του Θεού ζεις στον Παράδεισο. Άμα γνωρίσεις και αγαπήσεις τον Χριστό, ζεις στον Παράδεισο. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος. Ο Παράδεισος αρχίζει από δω. Η Εκκλησία είναι ο επί γης Παράδεισος ομοιότατος με τον εν ουρανοίς. Ο Παράδεισος που είναι στον ουρανό ο ίδιος είναι κι εδώ στη γη. Εκεί όλες οι ψυχές είναι ένα, όπως η Αγία Τριάδα είναι τρία πρόσωπα, αλλά είναι ενωμένα κι αποτελούν ένα. Κύριο μέλημά μας είναι να αφομοιωθούμε στον Χριστό, να ενωθούμε με την Εκκλησία. Αν μπούμε στην αγάπη του Θεού, μπαίνομε στην Εκκλησία. Αν δεν μπούμε στην }204} Εκκλησία, αν δεν γίνομε ένα με την εδώ, την επίγεια Εκκλησία, υπάρχει φόβος να χάσομε και την επουράνια. Όποιος ζει τον Χριστό, γίνεται ένα μαζί Του, με την Εκκησία Του. Ζει μια τρέλα! Η ζωή αυτή είναι διαφορετική απ’ τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Είναι χαρά, είναι φως, είναι αγαλλίαση, είναι ανάταση. Αυτή είναι η ζωή της Εκκλησίας, η ζωή του Ευαγγελίου, η Βασιλεία του Θεού. «Η Βασιλεία του Θεού εντός ημών εστίν». Έρχεται μέσα μας ο Χριστός κι εμείς είμαστε μέσα Του. Και συμβαίνει όπως μ’ ένα κομμάτι σίδηρο που τοποθετημένος μες στη φωτιά γίνεται φωτιά και φως· έξω απ’ τη φωτιά, πάλι σίδηρος σκοτεινός, σκοτάδι. Στην Εκκλησία γίνεται η θεία συνουσία, γινόμαστε ένθεοι. Όταν είμαστε με τον Χριστό, είμαστε μέσα στο φως· κι όταν ζούμε μέσα στο φως, εκεί δεν υπάρχει σκότος. Το φως όμως δεν είναι παντοτινό· εξαρτάται από μας. Συμβαίνει όπως με το σίδηρο, που έξω απ’ τη φωτιά γίνεται σκοτεινός. Σκότος και φως δεν συμβιβάζονται. Ποτέ δεν μπορεί να έχομε σκοτάδι και φως συγχρόνως. Ή φως ή σκότος. Όταν ανάψεις το φως, πάει το σκότος. }205} Για να διατηρήσουμε την ενότητά μας, θα πρέπει να κάνομε υπακοή στην Εκκλησία, στους επισκόπους της. Υπακούοντας στην Εκκλησία, υπακούομε στον ίδιο τον Χριστό. Ο Χριστός θέλει να γίνομε μία ποίμνη μ’ έναν ποιμένα. Να πονάμε την Εκκλησία. Να την αγαπάμε πολύ. Να μη δεχόμασθε να κατακρίνουν τους αντιπροσώπους της. … Και με τα μάτια μας να δούμε κάτι αρνητικό να γίνεται από

κάποιον ιερωμένο, να μην το πιστεύομε, ούτε να το σκεπτόμαστε, ούτε να το μεταφέρομε. Το ίδιο ισχύει και τα λαϊκά μέλη της Εκκλησίας και για κάθε άνθρωπο. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Να προσέχομε και το τυπικό μέρος. Να ζούμε τα μυστήρια, ιδιαίτερα το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας. Σ’ αυτά }206} βρίσκεται η Ορθοδοξία. Προσφέρεται ο Χριστός στην Εκκλησία με τα μυστήρια και κυρίως με την Θεία Κοινωνία. Να σας πω για μια επίσκεψη του Θεού σ’ εμένανε τον ταπεινό, για να δείτε την χάρι των μυστηρίων. Έτσι όπως πονούσα, μου σταυρώσανε το σπυράκι με ευχέλαιο κι αμέσως έσβησε ο πόνος. Την Πεντηκοστή εξεχύθη η χάρις του Θεού όχι μόνο στους αποστόλους αλλά και σ’ όλο τον κόσμο που βρισκόταν γύρω τους. Επηρέασε πιστούς και απίστους. }207} Ενώ ο Απόστολος Πέτρος ομιλούσε τη δική του γλώσσα, η γλώσσα του μετεποιείτο εκείνη την ώρα στο νου των ακροατών. Με τρόπο μυστικό το Άγιον Πνεύμα τους έκανε να καταλαβαίνουν τα λόγια του στη γλώσσα τους, μυστικά, χωρίς να φαίνεται. Αυτά τα θαύματα γίνονται με την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Παραδείγματος χάριν, η λέξη «σπίτι» σ’ αυτόν που ήξερε γαλλικά θ’ ακουγόταν «la maison». Ήταν ένα είδος διοράσεως· άκουγαν την ίδια τους τη γλώσσα. Ο ήχος χτυπούσε στο αυτί, αλλά εσωτερικά, με τη φώτιση του Θεού, τα λόγια ακούγονταν στη γλώσσα τους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας αυτή την ερμηνεία της Πεντηκοστής δεν την αποκαλύπτουν πολύ φανερά, φοβούνται τη διαστρέβλωση. Το ίδιο συμβαίνει και με την Αποκάλυψη του Ιωάννου. Οι αμύητοι δεν μπορούν να καταλάβουν το νόημα του μυστηρίου του Θεού. Στην Πεντηκοστή οι άνθρωποι βρέθηκαν ξαφνικά σε μία τέτοια κατάσταση θεώσεως, που τα χάσανε. Έτσι, όταν η θεία χάρις τους επεσκίαζε, τους ετρέλαινε όλους –με την καλή έννοια – τους ενθουσίαζε. }208} Η «κλάσις του άρτου» ήταν η Θεία Κοινωνία. Και συνεχώς αυξάνονταν οι σωζόμενοι, εφόσον έβλεπαν όλους τους χριστιανούς να είναι «εν αγαλλιάσει και αφελότητι καρδίας αινούντες τον Θεόν». … Αυτό είναι ενθουσιασμός κι αυτό πάλι τρέλα. Εγώ όταν το ζω αυτό, το αισθάνομαι και κλαίω. Πηγαίνω στο γεγονός, ζω το γεγονός, το αισθάνομαι κι ενθουσιάζομαι και κλαίω. Αυτό είναι θεία χάρις. Αυτό είναι και η αγάπη προς τον Χριστό. Αυτό που ζούσαν οι απόστολοι μεταξύ τους κι αισθανόντουσαν όλη αυτή τη χαρά, στη συνέχεια έγινε με όλους κάτω από το υπερώον. Δηλαδή αγαπιόντουσαν, χαιρόταν ο ένας τον άλλον, ο ένας με τον άλλον είχαν ενωθεί. Ακτινοβολεί αυτό το βίωμα και το ζούνε κι άλλοι. Ο απώτερος σκοπός της θρησκείας μας είναι το «ίνα ώσιν έν». Εκεί ολοκληρώνεται το έργο του Χριστού. Η θρησκεία μας είναι αγάπη, είναι έρωτας, είναι ενθουσιασμός, είναι τρέλα, είναι λαχτάρα του θείου. Είναι μέσα μας όλ’ αυτά. Είναι απαίτηση της ψυχής μας η απόκτησή τους. Για πολλούς όμως η θρησκεία είναι ένας αγώνας, μία αγωνία κι ένα άγχος. Γι’ αυτό πολλούς απ’ τους «θρήσκους» τους θεωρούνε δυστυχισμένους, γιατί βλέπουνε σε τι χάλια βρίσκονται. Κι έστι είναι τα πράγματα. Γιατί αν δεν καταλάβει κανείς το βάθος της θρησκείας και δεν τη ζήσει, η θρησκεία καταντάει αρρώστια και μάλιστα φοβερή. Τόσο φοβερή, που ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο των πράξεών του, γίνεται άβουλος κι ανίσχυρος, έχει αγωνία κι άγχος }210} και φέρεται υπό του κακού πνεύματος. Κάνει μετάνοιες, κλαίει, φωνάζει, ταπεινώνεται τάχα, κι όλη αυτή η ταπείνωση είναι μια σατανική ενέργεια. Ορισμένοι τέτοιοι άνθρωποι ζούνε τη θρησκεία σαν ένα είδος κολάσεως. Μέσα στην εκκλησία κάνουν μετάνοιες, σταυρούς, λένε, «είμαστε αμαρτωλοί, ανάξιοι» και μόλις βγούνε έξω, αρχίζουν να βλασφημάνε τα θεία, όταν κάποιος λίγο τους ενοχλήσει. Φαίνεται καθαρά ότι υπάρχει στο μέσον δαιμόνιο.

είναι η ταπείνωση. Είναι σωστό αληθινό αυτό πιστέψτε με! Έργο μας είναι να προσπαθούμε να βρούμε έναν τρόπο να μπούμε μέσα στο φως του Χριστού. ο Θεός. που δίδεται στους «καθαρούς τη καρδία». Σε μεθάει σαν το κρασί το ανόθευτο. Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. χαρά. ούτε οι σταυροί προσελκύουν την χάρι. δεν μπορεί να έχει σκοτάδι. Ποιο είναι το πιο καλό. Ο Χριστός είναι. Να επιδοθεί στο θείο έρωτα. τη γαλήνια τερπνότητα και την πάντερπνη ευδαιμονία. Είναι η χαρά που διαρκεί αιώνια. με τα μυστήρια. Ο εγωισμός σκοτίζει το νου του ανθρώπου. Είναι σπουδαίο να κατανοήσει ο άνθρωπος την αλήθεια. πίστις. ζουν το Παράδεισο. Να έχετε τη χαρά του Χριστού. Είναι έρωτας αναφαίρετος ο έρωτας του Χριστού. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. που ξεπερνά κάθε χαρά. που έχει αιώνια ευφροσύνη. Ούτε μπορεί να τον καταλάβει το σκοτάδι. όσες αγρυπνίες θέλετε ν’ απολαμβάνετε· αλλά να είστε χαρούμενοι. Αυτή είναι η θρησκεία μας. }211} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. Αυτός είναι ο έρωτάς μας. καταστρέφεται. Ο Χριστός θέλει κι ευχαριστείται να σκορπάει τη χαρά. Ό. στην αίρεση. Μπορείς να καταλάβεις την αλήθεια. τον οδηγεί στην πλάνη. που δίνει την ασφαλή γαλήνη. να πλουτίζει τους πιστούς Του με χαρά. «ίνα η χαρά υμών ή πεπληρωμένη». Έτσι είναι που σας το λέγω. Η χαρά είναι ο ίδιος ο Χριστός. με την προσευχή. Από δω αρχίζει ο Παράδεισος. εγκράτεια». Αυτά είναι που πρέπει να έχει μια υγιής ψυχή εν Χριστώ. αγαθωσύνη. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. πραότης. Να είσαι πράος. να έχεις μέσα σου αγάπη ή να είσαι νευρικός. Φως και σκότος. Από κει πηγάζει η χαρά. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος παιδιά μου. Πολλές φορές ούτε ο κόπος ούτε οι μετάνοιες. Τι είναι Παράδεισος. για να αντιληφθεί και να διακρίνει ο άνθρωπος την αλήθεια. ταπεινός. βλέπεις όλα τα μεγαλεία· αλλιώς είσαι σε μια σπηλιά σκοτεινή. όσες μετάνοιες μπορείτε να κάνετε. Αυτός είναι η αγάπη μας. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. ειρήνη. Η κυριότερη. «Ο δε καρπός του Πνεύματος εστιν αγάπη. Η ουσία είναι να είμαστε μαζί με τον Χριστό. Δηλαδή. χρηστότης. Η αγάπη ελκύει την χάρι του Θεού. Είναι μια πνευματική τρέλα. Είναι μια χαρά που σε κάνει άλλο άνθρωπο. στενόχωρος. Υπάρχει μόνο το αγαθό. … Ο πνευματικός οίνος είναι άκρατος. αντιδρά. }217} Όσο μπορείτε να νηστεύετε. Αυτή η μέθη είναι δώρο του Θεού. στο φως. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. ενώ έξω ζωογονείται. τον μπερδεύει. Εκεί πρέπει να πάμε. ήσυχος. Μες στη σπηλιά ο άνθρωπος φθείρεται αρρωσταίνει. Υπάρχουν μυστικά. Δεν μπορεί να υπάρχει κακό. Ασφαλώς το ανώτερο είναι η αγάπη. Είναι η χαρά του Κυρίου μας. προϋπόθεση. (ΚΟΛΠΟΙΣ ΚΤΩΝΤΑΙ) }212} Η αγάπη εννοεί πάντα να κάνει θυσίες.τι γίνεται να γίνεται από αγάπη. }213} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΕΡΩΤΟΣ Ο Χριστός είναι το παν. όμως. αλλά εν Χριστώ. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». Δεν είναι να κάνεις τα τυπικά. Ο άνθρωπος με τον Χριστό γίνεται χαριτωμένος και ζει έτσι πάνω απ’ το κακό. να γίνει αγία. Να ξυπνήσει η ψυχή και ν’ αγαπήσει τον Χριστό. έρχονται τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. με τη συμμετοχή στη ζωή της Εκκλησίας. Η χαρά η πασίχαρη. να διαπληκτίζεσαι με τους πάντες. Το ουσιαστικότερο είναι να φεύγεις από τον τύπο και να πηγαίνεις στην ουσία. Είναι ακριβώς το ίδιο· όσοι εδώ στη γη ζουν τον Χριστό. αυτό το κρασί το πνευματικό. }218} . πολύ δυνατός κι όταν τον πίνεις σε μεθάει.Στην πραγματικότητα η χριστιανική θρησκεία μεταβάλλει τον άνθρωπο και τον θεραπεύει. Όταν έλθει η χάρις. μακροθυμία. Εύχομαι. εφόσον έχει το φως. κλωστάει η ψυχή. Τότε είσαι στον ήλιο. ανόθευτος. διότι έχει το φως. Το κακό γι’ αυτόν δεν υπάρχει. Σ’ ότι κάνεις αγγάρια.

το παν. Όταν όμως δεν ζεις με τον Χριστό. το συκώτι. τα μεταστοιχειώνει. . αν αγαπήσεις τον Χριστό. Όταν ζεις στον κόσμο τον πνευματικό. για να έλθει στην διψώσαν καρδίαν μας και να την πληρώσει. … Όπου υπάρχει η αγάπη στον Χριστό εξαφανίζεται η μοναξιά. Ας μας δώσει ότι θέλει. το ευχαριστιέσαι. Ούτε αυτοκίνητα βλέπεις. Και η λαχτάρα του ανεσπέρου φωτός. σ’ εμπνέει. Ζωή χωρίς Χριστό είναι θάνατος. Η αγάπη είναι η ζωή του Χριστού. Επηρεάζεται το σώμα. τα αλλάζει. οι ενδοκρινείς αδένες. Το πλήρωμα είναι ο Χριστός. τόσο νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο λαχταράεις περισσότερο να Τον αγαπήσεις. Ζεις παντού. αγαπάμε την Εκκλησία. σ’ αυτόν που αρέσκεται και λαχταράει η ψυχή σου. η μη αγάπη. Δεν θ’ ασχολούμαστε τότε με τα καθημερινά και τα χαμερπή. Τι ωραία πράγματα! Άμα αγαπάεις ζεις στην Ομόνοια και δεν ξέρεις ότι βρίσκεσαι στην Ομόνοια. Μέσα στην Εκκλησία είμαστε κι εμείς. όπως βλέπεις τον ήλιο. Ούτε μελαγχολία ούτε αρρώστια. Όσο αγαπάεις τον Χριστό. πάρε το πρωί το γάλα σου. Η αγάπη του Θεού όλα τα μεταβάλλει. ενώ το θέλομε. αυτός ζει τη ζωή. Αν αποσπάσομε την χάρι. η πηγή της χαράς.Αυτά η ψυχή μας θέλει να αποκτήσει. Από σένα εξαρτάται να διαλέξεις. ο Χριστός παντού. Πολύ θα παρηγορηθεί η ψυχούλα μας. ο Χριστός σ’ όλο σου το είναι. τα πεταποιεί. Το ζεις. Τότε παρουσιάζονται πολλές ανωμαλίες και στον οργανισμό. Δεν είναι αληθινά αυτά. ούτε τίποτα. Δεν αδιαφορείς όμως και για τον άνθρωπο· θέλεις κι αυτός να βρει τη σωτηρία. Κι όμως. }220} Είναι κακό ν’ απελπίζεσαι. ούτε πίεση ούτε άγχος ούτε κατήφεια. ενώ είμαστε άξιοι. Είσαι μέσα σου με το πρόσωπο που αγαπάεις. η Παναγία μας. Ο Χριστός είναι η ζωή. Ενώ μετά το θάνατο η πίστη καταργείται και βλέπεις τον Χριστό. Είσαι ειρηνικός. ο Χριστός στην καρδιά σου. Ν’ αγαπάμε τον Χριστό μόνο γι’ Αυτόν. πιο ψηλά! }222} Όταν βρεις τον Χριστό σου αρκεί δεν θέλεις τίποτ’ άλλο. Αυτή είναι η κόλαση. Σου λένε: «Για να είσαι υγιής. }219} Ενώ το επιθυμούμε. Όποιος αγαπάει τον Χριστό και τους άλλους. Όλα θεραπεύονται. το φως τον αγιασμό. η Αγία Τριάς. Αν προετοιμασθούμε ανάλογα. Όταν έλθει ο Χριστός στην καρδιά η ζωή αλλάζει. δεν είναι ζωή. Ο Χριστός στο νου σου. το βουτυράκι σου με δύο-τρία παξιμάδια». Η θεία χάρις διαρκώς κρούει την πόρτα της ψυχής μας και περιμένει ν’ ανοίξομε. Ας μας βάλει όπου θέλει. ζεις σε άλλον κόσμο. όλα είναι εύκολα. Θ’ ασχολούμαστε με τα πνευματικά και τα ανώτερα. αν ζεις σωστά. Όταν αγαπάμε τον αδελφό. Αυτή η λαχτάρα σε κάνει να αισθάνεσαι ότι ο θάνατος είναι η γέφυρα που θα την περάσεις σε μια στιγμή για να συνεχίσεις τη ζωή του Χριστού. ούτε κόσμο βλέπεις. η χολή. Εδώ στη γη έχεις ένα εμπόδιο γιαυτό χρειάζεται η πίστη. χαρούμενα κι ευλογία Θεού. η θεία χάρις έρχεται μέσω του αδελφού. τα αγιάζει. ησυχάζεις. το αυγουλάκι σου. χαρούμενος. Άρα όταν αγαπάμε την Εκκλησία αγαπάμε και τον εαυτό μας. είναι κόλαση. το στομάχι. Να μπουν όλοι στην Εκκλησία. μ’ ένα πορτοκάλι κι ένα μήλο είσαι εντάξει. Σκεφθείτε αυτό το πρόσωπο που αγαπάτε να είναι ο Χριστός. τα διορθώνει. Ή θα είσαι στη ζωή ή στο θάνατο. όταν λαχταρήσομε }224} τον Κύριο. γεμάτος. Δεν είναι δύσκολο. }223} Κυριαρχεί ο Χριστός. η πηγή της ζωής. Ποτέ για μας. όπου υπάρχει ο Χριστός. διότι ο απελπισμένος πικραίνεται και χάνει την προθυμία και τη δύναμή του. Αυτό το εμπόδιο είναι το σώμα. Γίνεσαι άλλος άνθρωπος. ζεις μες στη μελαγχολία στη θλίψη στο άγχος στη στενοχώρια· δεν ζεις σωστά. θα ζούμε στον κόσμο τον πνευματικό. Όλα λειτουργούν κανονικά. ούτε κόλαση. Χωρίς όμως να το καταλαβαίνεις πηγαίνεις πιο ψηλά. το πάγκρεας. άρα τον Χριστό. Ζωή είναι ο Χριστός. η χάρις θα μας τα δώσει. Το μεγάλο φάρμακο είναι να επιδοθεί κανείς στη λατρεία του Χριστού. η πηγή του φωτός του αληθινού.

Ώ. Ενώ ο ανθρώπινος έρωτας μπορεί να φθείρει τον άνθρωπο. δεν γίνεται τίποτα. Είναι το άκρον αγαθόν. πληρότητα. Είναι για τους αρχαρίους. ένας χαμηλός βαθμός σχέσεως με το θείον. … Όλοι οι πόνοι θα περάσουν θα νικηθούν. Δεν τις χορταίνεις! Ναι. υπάρχει δυνατωτέρα της ενταύθα ζωής και όστις γευθή αυτήν. Η κοσμική αγάπη. Ο έρωτας προς τον Χριστό είναι κάτι άλλο. να αποθάνομε για όλα. όχι μόνον δεν θέλει προσέχει εις τα πάθη. Τότε γίνονται όλα Χριστός. κάποιο συμφέρον. που δεν τη βαριέται κανείς ποτέ. η ευπάθεια της σαρκός μαραίνεται. σημαίνει γεμίζω. Αγαπάει. από το «πίπλημι». όμως μας ανεβάζει στη σφαίρα του Θεού. δεν υπάρχει ανώτερο. Αυτός είναι το παν. … Όλο νηστεύει κι όλο κάνει μετάνοιες κι όλο προσεύχεται κι όμως όλο δεν ικανοποιείται. Μόνο σ’ ένα σημείο σταματάει ο κορεσμός· όταν ο άνθρωπος ενωθεί με τον Χριστό. δεν χορταίνεται η αγάπη στον Χριστό. Μπορεί να μεταβληθεί σε μίσος. Τότε θα ζούμε πραγματικά θα ζούμε στον Παράδεισο. τόσο πιο πολύ ο άνθρωπος θέλει να ερωτεύεται. που δεν έχει ακόμη λεπτυνθεί. γι’ αυτούς που ζει μέσα τους ο παλαιός άνθρωπος. την ευτυχία. αλλά ο Θεός δεν έχει κόρο. Αλλά για να ζούμε στον Παράδεισο πρέπει να αποθάνομε. νεάζει και ανθεί. χορταίνω. ήτις πηγάζει από τον Θεόν. Συγχρόνως. Το πάμε στη συναλλαγή. Αν δεν νεκρωθούμε κατά τον παλαιό άνθρωπο. συγκρατείται απ’ το κακό με το φόβο. Οι άλλες ηδονές κουράζουν. ούτε άλλο τι αισθητόν θέλει προτιμήσει αυτής της χαράς. Όσο Τον αγαπάεις. … Αυτό το θείο έρωτα. Οι άλλες αγάπες έχουν κορεσμό. όμως. δείχνει κάποια ιδιοτέλεια.Ο Χριστός είναι το άκρον εφετόν. για να ενωθούμε μαζί Του. χαρά. το άκρον επιθυμητόν. Όλα τα αισθητά έχουν κόρο. Ο θείος έρως. δεν }225} αλλοιώνεται. εάν αύτη υπάρχη αληθής και όχι πλάνη. Η αγάπη του Χριστού δεν έχει κορεσμό. Αυτό ζητάει ο Κύριος όχι για τον ευατό Του. Δεν έχει τέλος. δεν έχει χορτασμό. τόσο βλέπει ότι θέλει ακόμη ν’ αγαπήσει. Ο άνθρωπος ο αρχάριος. Είναι μία ηδονή ακόρεστος. Ο θείος πόθος νικάει κάθε πόνο κι έτσι κάθε πόνος μεταποιείται και γίνεται αγάπη Χριστού. που δείχνουν τη θεία αγάπη. λέξεις σπουδαίες! Να κάνετε συλλογή από τέτοιες λέξεις. Αλλ’ αυτό είναι ένα στάδιο. δίνει υγεία. αυτή τη θεία αγάπη λαχταρούν και ποθούν όλοι οι ασκηταί. Μ’ αυτή τη θεία μέθη το μεν σώμα μπορεί να γηράσκει. ενώνεσαι με τον ερωμένο. μέχρι κι ο φόνος. προκειμένου να κερδίσουμε τον Παράδεισο ή να γλιτώσομε την κόλαση. Δεν θέλεις τότε τίποτα να επιθυμήσεις. νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο θέλεις πιο πολύ να Τον αγαπάεις. πλημμυρίζει η ψυχή σου απ’ την παρουσία Του και την εν Κυρίω χαρά την αναφαίρετο. θα μεταποιηθούν. Εμένα δεν μου αρέσει αυτός ο τρόπος. Μεθούν με τη θεία μέθη. αλλ’ ουδέ την ενταύθα ζωήν αυτού θέλει επιθυμήσει. τη χαρά. η γκρίνια. Κάτι παρόμοιο γράφει ο Αββάς Ισαάκ ο Σύρος: «Η χαρά. δίνει σθένος. να είμαστε σαν νεκροί. Μετά μπορεί ν’ αρχίσει η ζήλεια. Αυτό αν το καλοεξετάσομε. γίνονται }229} Παράδεισος. Και «πιμπλάμενος». να παρέρχεται το πνεύμα όμως. ενώ αυτή διαρκώς δεν χορταίνεται. Η εν Χριστώ αγάπη. για να μας χαρίσει το παν. Και ο φόβος είναι απαραίτητος. αγαπάει. Να βάλομε την πρίζα της καρδιάς μας στην αγάπη Του. λίγο διατηρείται και σιγά σιγά σβήνει. Δίνει ζωή. τη θεία τρέλα. Κάθε άλλος έρωτας μπορεί να φέρει τον άνθρωπο σ’ απελπισία. όλες οι άλλες αγάπες υποχωρούν. }234} . αλλά για μας. από εγωισμό. πάσα γλυκύτης τούτου του κόσμου θεωρείται περιττή· διότι κανέν άλλο πράγμα δεν δύναται να εξομοιωθή με την γλυκύτητα της επιγνώσεως του Θεού» }227} Όταν νυγεί η ψυχή μας. αγαπάει κι όσο αγαπάει. μας χαρίζει γαλήνη. }226} «Συγκραθείς» σημαίνει γίνεσαι ένα. να τον τρελάνει. όταν τρωθεί από το θείο πόθο. ενώ η θεία αγάπη ολοένα μεγαλώνει και βαθαίνει. δίνει. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό. δίνει … Κι όσο δίνει. Η σαρκική αγάπη έχει κορεσμό. … και εις την καρδίαν ήτις δέχεται αυτήν (την αγάπην του Θεού). }230} Η έννοια του φόβου είναι καλή για τα πρώτα στάδια. εφόσον είμαστε υλικοί άνθρωποι και χαμερπείς. δίνει.

όταν δεν υπάρχει εκείνο που πρέπει να έχει ο άνθρωπος. ουδέποτε καρποφορεί τω ταύτην μετερχομένω. Η αγάπη κάνει κόπο για τον αγαπημένο. μυστικά. Όχι όπως οι άλλες έννοιες. όταν γίνεις αιχμάλωτος του Θεού. ώσπου να έλθει μέσα μας ο Χριστός. Ο έρωτας θέλει προσπάθεια. των ασκητών. Αν δεν υπάρχει ταπείνωση. Είναι όπως ο έρωτας μεταξύ δύο ανθρώπων αλλά ανώτερος. Έ. για να έλθει μέσα σου η θεία χάρις. Αυτός είναι ο κόπος που θα κάνει ο άνθρωπος. Τι σημαίνει ο κόπος της τικτούσης και το κλάμα. Αυτή είναι η έννοια που θέλγει και ευχαριστεί. πνευματικός. ότι βιαστή εστίν η Βασιλεία των ουρανών και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν. Άμα αγαπάει. Έτσι γίνεται και μ’ αυτόν }242} που ερωτεύεται τον Χριστό. Δεν θέλει να εκβιάσει την ελευθερία. }240} Εγώ ο καημένος επιθυμώ ν’ ακούω τα λόγια των Πατέρων. Κανείς να μη σας βλέπει κανείς να μην καταλαβαίνει τις κινήσεις της λατρείας σας προς το θείον. Ποιο είναι αυτό. δεν είμαι άξιος» αλλά μπορείς να λέεις «θυμάμαι κι εγώ τις μέρες τις αργές που δεν ζούσα κοντά στον Θεό». τα λόγια της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. να είναι ευαίσθητη. μαλλιάζει η γλώσσα». Είναι μαρτύριο αφόρητο. να ζει μες στα όνειρα. παθαίνει. Αυτή η οδύνη είναι η πιο μεγάλη. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. Δεν είναι κάτι που γίνεται αγγάρια. Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ: «Πάσα γαρ εργασία σωματική τε και πνευματική μη έχουσα πόνον ή κόπον. που ο ίδιος μας έχει δώσει. Αυτό είναι! Πρέπει να πονάεις. ματώνει τα πόδια. αλλά δεν μπορεί να μπει. να μετανοήσει «έως εβδομηκοντάκις επτά». για να γίνει άξια του Χριστού. όσους κόπους και θυσίες κι αν της κοστίσει αυτό. }239} Χρειάζεται προσοχή και προσπάθεια για να κατανοεί κανείς αυτά που μελετάει και να τα ενστερνίζεται. Είναι ένα είδος λατρείας προς τον Χριστό. Να πετάει μες στ’ άπειρο … Όποιος θέλει να γίνει χριστιανός. Στέκει }241} έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και χτυπάει απαλά. ούτε απειλές ούτε δυσκολίες εξαιτίας της αγάπης. Αν του ανοίξομε. Ο Χριστός κάθεται έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και κρούει για να Του ανοίξομε. αγρυπνεί. … Ο Χριστός είναι ευγενής. Αυτά ακολουθούν είναι δώρα Θεού. Όταν έχεις ταπείνωση. να πετάει. Σ’ αυτά θέλω να εντρυφώ.Η ψυχή που είναι ερωτευμένη με τον Χριστό είναι πάντα χαρούμενη κι ευτυχισμένη. μυστικά. πρέπει πρώτα να γίνει ποιητής. μα δεν μπαίνει μέσα. δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Δεν είναι ο πόνος κι η οδύνη. για να συναντηθεί με τον αγαπημένο. τον εαυτό Του. }236} Η μόνη σας έννοια να είναι ο Θεός. Η ψυχή πρέπει να συνέλθει πάλι. Ετοιμάζεσαι ν’ αποκτήσεις εκείνα που θέλει ο Χριστός. τότε τα κέρδισες όλα. όλο να πετάει. Αυτή η έννοια να είναι διαφορετική. Να πονάεις γι’ αυτόν που αγαπάεις. Τη γνωρίζουν όσοι την εδοκίμασαν. τότε μπορείς να . }237} Η ψυχή του Χριστιανού πρέπει να είναι λεπτή. βίαν ειπών την του σώματος εν πάσιν επίπονον άσκησιν». Αυτά καλλιεργούν το θείο έρωτα. Θυμάστε που σας έχω πει για τ’ αηδονάκι. }238} Αν στραπατσαρισθεί η ψυχή και γίνει ανάξια της αγάπης του Χριστού διακόπτει ο Χριστός τις σχέσεις διότι ο Χριστός «χοντρές» ψυχές δεν θέλει κοντά Του. για να πάει στο σχολείο. Όχι να λέεις «πάνε τα χρόνια μου χαμένα. «φουσκώνει ο λάρυγγας. σαν τους ασκητές. Δεν είναι όπως το μάθημα που διαβάζει το παιδί. Ταπείνωση και ανιδιοτέλεια στη λατρεία του Θεού. θα έλθει μέσα μας και θα μας δώσει τα πάντα. δηλαδή δοχείο της θείας χάριτος. όταν φθάσεις σε μια τέτοια ταπείνωση κι εξαναγκάσεις την χάρι του Θεού να κατοικήσει μέσα σου. αιχμάλωτος με την καλή έννοια. Νιώθετε ευχαρίστηση και ηδονή πνευματική. Όλ’ αυτά κρυφά. αθόρυβα. Κάνει θυσίες δεν λογαριάζει τίποτα. Στην κατάνυξι στην ζέση στα δάκρυα θα μπει μετά χωρίς να κοπιάσει. να είναι αισθηματική. Είναι η ταπείνωση. Ν’ αγαπάεις και να πονάεις. Όλη νύχτα τρέχει.

Συχνά κρύβει τις ενέργειες της θείας Του προνοίας (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). Τότε ο άνθρωπος γίνεται χαριτωμένος και βλέπει με άλλα μάτια τα πάντα. θέλει έρωτα θείο. αλλά υπάρχει παντού. εξασφάλισα τώρα την χάρι». «έκανα τόσες μετάνοιες. αλλά δεν μπορούμε να αισθανθούμε το μεγαλείο Του. τις ακολουθίες με έρωτα. Αρκεί να κάνομε το άνοιγμα. στο βάθος είναι η Βασιλεία του Θεού. Θεό αναπνέομε. ο έρωτας στον Χριστό. ούτε τίποτα. Ευφραινόμαστε με τα θεία λόγια. }250} Στην προσευχή μπαίνομε χωρίς να το καταλάβομε. η ευχή θα λέγεται μόνη της. ζη εν εμοί Χριστός». Ούτε μοναξιά νιώθει κανείς. Και αν εγκύψει μέσα μας ο Χριστός μας χαρίζει την ελευθερία. ούτε άλλος κανείς θα μας τη μάθει. }243} Είναι μία πανήγυρις και το κέντρο όλης της χαράς είναι το πρόσωπο του Χριστού. Χρειάζεται να βρεθούμε και σε κατάλληλο κλίμα. }246} Για να μη ζείτε στο σκοτάδι. Όταν κάνομε το άνοιγμα. Εκεί. την πρόνοιά Του. Ζει μέσα σ’ άλλον κόσμο. Είναι πάρα πολύ εύκολο να πραγματοποιηθεί αυτό. ποθεί τον ερώμενο και ο ερώμενος θέλει να φθάσει τον εραστή. Όταν όμως αποκτήσομε την αγία ταπείνωση. όμως σ’ αυτή την κατάσταση και να μην τη χάνομε. να κάνομε. Κι αυτό είναι κάτι που το ζητάει Εκείνος. με φωνή παρακλητική και ικετευτική. Ο εραστής. Για να μένομε. θέλει θεία φλογερή αγάπη στον Χριστό. Ο εραστής αγαπάει τον ερώμενο με μία θεία και τελεία αγάπη. τότε τα βλέπομε όλα κι όλα τα ζούμε· ζούμε τον Θεό ολοφάνερα κι αισθανόμαστε τα μυστήρια Του. Δεν θα τη μάθομε μόνοι μας. χωρίς να το καταλάβομε γινόμαστε άγιοι. στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Όχι απλώς εύκολο αλλά ευκολότατο. Είναι το πρώτο που ζητάει για τη δική μας ευτυχία. Ν’ απευθυνόμασθε στον Θεό με ύφος ταπεινού δούλου. είναι σιωπή. . Προσευχή για την προσευχή. }249} Η προσευχή γίνεται μόνο με το Άγιον Πνεύμα. … Όταν κινηθεί για προσευχή ο νους του ανθρώπου. προσπάθεια κι αγώνα. γινόμαστε άξιοι του Θεού. Πού να βρεις λέξεις γι’ αυτά τα μυστήρια! Όλο το μυστικό είναι η αγάπη. … Διαβάζοντας τις ψαλμωδίες. Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. δεν μπορούμε στο βάθος να το καταλάβομε. Αν αγαπήσομε πολύ τον Χριστό. Τον Θεό θα Τον αγαπήσομε ξαφνικά όταν η χάρις θα μας επισκιάσει. Ο έρως απευθύνεται σε ένα ον ανώτερο. ο Πατέρας ο Υιός το Άγιον Πνεύμα. την προσευχή τη μελέτη. Το παν είναι ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. γυρίστε το διακόπτη της προσευχής. η προθέρμανση όπως λέμε. που ποτέ δεν χορταίνει. αλλά να ζητάμε να λάμψει εντός μας το ακήρατον }251} φως της θείας γνώσεως και να ανοίξει τα πνευματικά μας μάτια. Στο βάθος του είναι σας θα φανεί ο Χριστός. Με τον τρόπο αυτό χωρίς να το καταλάβομε αγαπάμε τον Θεό χωρίς σφιξίματα. Το δόσιμο στον κόσμο τον πνευματικό. Τότε πια αρχίζομε να Τον αγαπάμε. Εκεί που η ψυχή χαίρεται. Μη λέμε. αυτή η χαρά είναι η δική μας προσπάθεια για να μπούμε εύκολα στην ατμόσφαιρα της προσευχής. δηλαδή αυτά που θέλει ο Θεός. … }245} Το άκρον εφετόν είναι ο Θεός. διότι ο Θεός είναι άπειρος. Αυτά που είναι δύσκολα στους ανθρώπους για τον Θεό είναι πολύ εύκολα. Όλα τα πρόσωπα είναι ένα μεταξύ τους και είναι ένα και με την Εκκλησία. Ο Χριστός θα είναι συνεχώς στο μυαλό μας και στην καρδιά μας. Πριν απ’ την προσευχή η ψυχή πρέπει να προετοιμάζεται με προσευχή. εκεί που ευφραίνεται. για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. … Εμείς δεν χρειάζεται να κάνομε καμία προσπάθεια.πεις με τον Απόστολο Παύλο: «Ζω δε ουκέτι εγώ. Αυτή η ευφροσύνη. Ο ίδιος ο Κύριος θα μας διδάξει την προσευχή. για να δεχούμε το θείον. ώστε να έλθει το θείο φως στην ψυχή σας. είναι ανιδιοτελής. είναι μυστήριο. Αυτό διδάσκει την ψυχή πώς να προσεύχεται. Ο Θεός που αγαπάει τον άνθρωπο. Τι είναι ακριβώς. Θεό ζούμε. ο Θεός. Τότε η προσευχή μας είναι ευάρεστη στον Θεό. για να κατανοήσομε τα θεία Του λόγια.

Προσευχή και μετάνοια και ελεημοσύνη. Βλέπετε για παράδειγμα αντιζηλία από απέναντι. Το ίδιο γίνεται και στην επικοινωνία με το θείον. Πολλές φορές εμείς πλησιάζομε στον Θεό από ανάγκη ν’ ακουμπήσομε. ασθένεια κ. παίρνει δύναμη και χάρι θεϊκή. Όπως Εκείνος κρούει με ευγένεια την πόρτα της ψυχής μας. όπου βρίσκονται οι πιο πολλοί πομποί. Προσευχηθείτε. επειδή δεν μας αναπαύουν όλα γύρω μας και νιώθομε ερημιά. Για να έλθει ο Χριστός μέσα μας. Να μην εκβιάζομε με τις προσευχές μας τον Θεό. }253} Αν όμως έχομε μέσα μας κάποιο κατάκριμα. από εγωισμό. Ο σκλάβος δεν έχει θέλημα. Ακούτε συκοφαντία εναντίον σας. τότε πάεις και προσφέρεις το δώρο σου. πρέπει η καρδιά να είναι καθαρή. αν δεν έχετε χρήματα. εχθρότητες και δεν μπορεί να ανέλθει. Στρέφεται στον Θεό με απαλό τρόπο και κατανύσσεται. Είναι ανάγκη ν’ αγαπάμε. Αυτό οφείλεται βέβαια σε δύο βασικές προϋποθέσεις. ας πούμε. Το να μην έχομε κανένα θέλημα μπορεί να γίνει μ’ έναν τρόπο απαλό· με την αγάπη στον Χριστό και την τήρηση των εντολών Του. πάλι υπάρχει κάποιο μυστικό. μίση. αυτό έχει μεγάλη αξία. να μην αυτοδικαιώνεσθε. Άξιοι γίνονται όσοι επιθυμούν και λαχταρούν να γίνουν του Χριστού. τότε ακούγεται η εκπομπή καλύτερα. Όταν έχομε στραμμένη την κεραία στο σημείο «1». όταν εκφράζεται ως ευγνωμοσύνη. Όταν πάρει η ψυχή τη θέση «3». όχι ως καθήκον. να μην έχει κανένα εμπόδιο. Προσέχετε γιατί «και θρους γογγυσμών ουκ αποκρύπτεται». Όταν η ψυχή είναι στραμμένη στο «1». Εφόσον πιστεύομε στην αγαθή Του πρόνοια. }252} Μόνος Του θα έλθει ο Χριστός και θα εγκύψει στην ψυχή μας. διότι είναι γεμάτη από πάθη. όταν Τον επικαλούμασθε με το «Κύριε Ιησού Χριστέ». Στο σημείο «2» δεν έχει τόσους πομπούς και ακούγεται κάπως λιγότερο. … Σε καθετί που συμβαίνει να ρίχνετε το βάρος στον εαυτό σας. να σταματάμε να το ζητάμε. Το Πνεύμα το Άγιον. Έχει κι ο Θεός τα «μυστικά» Του. στην αγάπη και στην ταπείνωση. όσοι δίνονται στο θέλημα του Θεού. ακούει τη φωνή Του. αλλά να ζητάμε δύναμη και ενίσχυση από Εκείνον. αλλ’ όπως είναι η ανάγκη να τρώμε.λπ.επικοινωνούμε λιγότερο καλά με το θείον. Προσευχή εσείς με αγάπη. εφόσον πιστεύομε ότι Εκείνος γνωρίζει τα πάντα απ’ τη ζωή μας κι ότι . Όταν υπάρχει λιγότερη αγάπη και ταπείνωση – θέση «2» . για να ρίξετε αγάπη στην αντιζηλία. Πρέπει να γίνεις άξιος. Με τις προϋποθέσεις αυτές η ψυχή επικοινωνεί με τον Θεό. για να προσευχηθείς.Η αγάπη προς τον Θεό είναι ανώτερη. έχει το λόγο Του. Δώστε έστω κι ένα ποτήρι νερό. Να μη ζητάμε απ’ τον Θεό να μας απαλλάξει από κάτι. Να προσεύχεσθε με ταπείνωση. από κακία. επί παραδείγματι ένα ραδιόφωνο. }255} Μόνον ο Χριστός μπορεί να μας βγάλει απ’ τον κλοιό της ερημιάς. η επικοινωνία γίνεται πολύ καλά. δεν γίνεται καθόλου καλή επικοινωνία. τόσο εισακούονται οι προσευχές σας. Και το μυστικό είναι να ζητήσομε συγγνώμη ή να το πούμε στον πνευματικό. Στο σημείο «3» δεν ακούγεται καθόλου καλά. αρκεί να βρει ορισμένα πραγματάκια που να Τον ευχαριστούν· αγαθή προαίρεση. για να τα υπομένομε. δέχεται το λόγο Του. όταν βρίσκει έτσι την ψυχή δεν τολμάει να πλησιάσει. Να μην έχεις κανένα θέλημα. Και να ξέρετε ότι όσο αγιάζεσθε. }254} Όταν τακτοποιήσεις όλες τις εκκρεμότητες και ετοιμασθείς. Οι προσευχές μας δεν εισακούονται διότι δεν είμαστε άξιοι. να είναι ελεύθερη από μίσος. μεταμορφώνεται. έτσι κι εμείς να ζητάμε ευγενικά αυτό που επιθυμούμε κι αν ο Κύριος δεν απαντάει. ταπείνωση και αγάπη. Αλλ’ αυτό θέλει ταπείνωση. Χωρίς αυτά δεν μπορούμε να πούμε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». είναι το παν. Έχομε. Όταν ο Θεός δεν μας δίδει κάτι που επίμονα ζητάμε. Ο παραμικρός γογγυσμός κατά του πλησίον επηρεάζει την ψυχή σας και δεν μπορείτε να προσευχηθείτε. ή να μας λύσει τα προβλήματά μας.

Είναι αρκετό να λέμε. Την ευχή δεν μπορεί κανείς να τη διδάξει. … Εμείς να μην επιμένομε· η προσπάθεια κάνει κακό αντί για καλό. χωρίς να λέτε. αλλά δεν είναι δυνατό να το μάθεις έτσι απ’ έξω. Ό. ούτε ο γέροντας. είμαστε ευτυχισμένοι. ώστε η ψυχή σου να ενστερνίζεται τον τρόπο αυτόν με την χάρι του Θεού. χωρίς βία. Οι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποιούν ως πιο αποτελεσματική τη μονολόγιστη ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». … «ότι ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν. Το ίδιο και στην προσευχή. Αυτό είναι το μυστικό των αγίων. Άρα. Κι αν το ξεχάσομε εμείς ο Κύριος ποτέ δεν ξεχνάει κι αν είναι για το καλό μας. «ει μη εν Αγίω Πνεύματι». δεν θα καταλάβετε. . ούτε κανείς. Ξέρομε ότι παρελθόν. Πρέπει πρώτα να δοθείτε στην υπακοή. Εδώ υπάρχει το μυστήριο· δεν μπορώ να σας το εξηγήσω. Δεν χρειάζεται ο Θεός ενημέρωση για τις διάφορες ανάγκες μας. … Όταν το θέλεις όταν εκβιάζεις το θείον δεν έρχεται. Βλέποντας την ταπείνωση. νιώθεις έτσι» κ. θα μας δώσει αυτό που πρέπει κι όταν πρέπει. Το μυστικό είναι να μην το έχετε στο νου σας καθόλου να ζητήσετε το συγκεκριμένο πράγμα. είναι και στην καρδιά. ώσπου χωρίς αγωνία να έλθει πάλι η αγάπη και ο έρωτας και η λαχτάρα στον Χριστό. Αν σας πω ότι το μέλι είναι γλυκό είναι ρευστό είναι έτσι κι έτσι. απαλά. ο Κύριος στέλνει τη θεία χάρι κι έπειτα έρχεται μόνη. Πρέπει μυστικά να μπει μέσα σου. Μόνο το Πνεύμα το Άγιον μόνο η χάρις του Θεού μπορεί να εμπνεύσει την ευχή. Εκείνος τα γνωρίζει όλα ασυγκρίτως καλύτερα από μας και μας παρέχει την αγάπη Του. ούτε τα βιβλία.λπ. Θα έλθει «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». χαίρεσθε και λάμπετε. για να έλθει η ταπείνωση. Το απλό και απαλό είναι ένας αγιότατος τρόπος της πνευματικής ζωής. τους επεσκέπτετο η θεία χάρις. Και κοιτάξτε το μυστικό. Να προσεύχεσθε στον Θεό με ανοικτά τα χέρια. Ο μόνος διδάσκαλος είναι η θεία χάρις. Ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα πλούσια. εμφανίζεται δε τοις μη απιστούσιν Αυτώ». έχομε χαρά. Μην κυνηγάμε ν’ αποκτήσομε αυτό που θέλομε. }258} Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. «Κύριε Ιησού ελέησόν με». απαλά. Και τότε η χάρις σας γεμίζει και χαιρόσαστε. γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιον του Θεού.τι επιθυμούμε. Το θέμα είναι ν’ ανταποκριθούμε σ’ αυτή την αγάπη με την προσευχή και την τήρηση των εντολών Του. Ένα μυστικό είναι η ακολουθίες. Εύκολα ευκολότατα ο Χριστός μπορεί να μας δώσει ό. Το κλειδί για την πνευματική ζωή είναι η ευχή. αλλά να τ’ αφήνομε }256} στο θέλημα του Θεού. Αν δεν κάνετε υπακοή και δεν έχετε ταπείνωση. την αγάπη και την ταπείνωση. Να προσευχόμαστε απλά και απαλά. Το μυστικό είναι να ζητάτε την ένωσή σας με τον Χριστό ανιδιοτελώς. όλα είναι γνωστά. παρόν και μέλλον. Για να μπείτε σ’ αυτή τη «φόρμα». }260} Μόλις ακούσετε προσβλητικό λόγο. δεν έχετε τις προϋποθέσεις. λοιπόν υπομονή και πίστη και γαλήνη. απλά. Όταν υπάρχει έστω και λίγος εγωισμός δεν γίνεται τίποτα. ούτε θα προευχηθείτε. Να ετοιμάζεσθε σιγά σιγά απαλά απαλά και να κάνετε την ευχή μέσα στο νου. }256} Όταν έχομε με τον Χριστό σχέση απολύτου εμπιστοσύνης. λυπάσθε και μόλις σας πουν καλό λόγο. Αυτό είναι το μυστικό. χωρίς πάθος και εκβιασμό. θα ξεκινήσετε απ’ την υπακοή. }259} Όταν χάνετε τη θεία χάρι να μην κάνετε τίποτα. «είναι έτσι. αβίαστα η προσευχή. εκείνο …». Γιατί όσο το κυνηγάμε τόσο αυτό απομακρύνεται. Να επιδίδεσθε σε αυτές και η χάρις του Θεού μυστικά θα έλθει. «δώσ’ μου τούτο. αν δεν το γευθείτε. γιατί να μη δείχνομε εμπιστοσύνη. Να συνεχίζετε τη ζωή σας και τον αγώνα σας απλά. η ευχή δεν έρχεται και υπάρχει φόβος πλάνης. πρέπει ν’ αποκτήσετε τις προϋποθέσεις. δεν θα καταλάβετε. Να ζητάμε να γίνει το θέλημα του Θεού· αυτό είναι το πιο συμφέρον το πιο ασφαλές για μας και για όσους προσευχόμαστε. αν σας πω.πάντα θέλει το αγαθόν. Μόλις άνοιγαν τα χέρια τους.τι είναι στο νου. Έχομε τη χαρά του Παραδείσου. διαφορετικά δημιουργείται αντίδραση. Για να έλθει η θεία χάρις. Μ’ αυτό δείχνετε ότι δεν είστε έτοιμοι. Και τότε όλα πάνε καλά.

με τα μάτια ανοικτά. Θείος έρως. Δηλαδή να μη σκέπτεσθε πως. Για να Τον αγαπήσετε. … Να μη δένεσθε με τον τόπο.Μόνο με τη θεία χάρι μπορείς να προσευχηθείς. Πρέπει πρώτα ο Θεός να σας γνωρίσει και μετά εσείς. Κι όταν πρόκειται για την ψυχή. για ν’ αποκτήσεις την ευχή. Καμία προσευχή δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη θεία χάρι. Αρχίζω νοερά και μετά πηγαίνει μόνος του νους μου. πρέπει να κάνετε προετοιμασία. διότι ενδέχεται στην εικόνα να παρεμβληθεί άλλη εικόνα. Κατανύσσεται. Θα εγκύψει και Αυτός αν εσείς πρώτα Του το ζητήσετε. πάλι σκιρτάει η καρδιά του. Δηλαδή αισθάνομαι το νου μου να πέφτει στην καρδιά κι εκεί νιώθω όλη αυτή τη χαρά. Είναι ήρεμη. Για να είστε άξιοι. το «κατανύττομαι» σημαίνει ότι καταπληγώνομαι απ’ την αγάπη του Θεού. … Να το κάνεις από αγάπη κι αν ο Θεός θέλει να σε βάλει στην κόλαση. όταν έλθει η χαρά. αλλά χωρίς εσύ να κάνεις προσπάθεια. πρέπει να είστε άξιοι. Πάθος ιερό. αν συγκεντρωθείτε με το νου. Με έναν απαλό τρόπο εμείς να βάλομε στο νου μας τον Χριστό. Κρύβουν τόσους χυμούς! }266} Εκεί όπου λέω την ευχή στο νου μου καμιά φορά η χαρά μου δυναμώνει κι όταν δυναμώσει η χαρά μου λέγοντας το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Και ο Κύριος μόνο δίδει χάρι προς τούτο. Να μην προσεύχεσθε μ’ αυτόν τον . Τίποτα. δεν χορταίνει. Η προσευχή πρέπει να είναι ανιδιοτελής. για να μην κινδυνεύετε από φαντασίες και πλάνες. Ήρεμα. Πρώτα απ’ όλα μακριά η ιδιοτέλεια. Η αγάπη αυτή η λαχτάρα αυτή έχει και βαθμούς. Δεν χρειάζεται να κάνει καμία προσπάθεια. όχι σαρκική. Για να σας αγαπήσει. Όταν έλθει η χάρις όταν έλθει η αγάπη. Η νοερά προσευχή γίνεται μόνο από εκείνον που έχει αποσπάσει την χάρι του Θεού. Αλλά βέβαια εκεί είναι όλα θεία. }267} Ο νους είναι που σκέπτεται. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Με την εικόνα υπάρχει το ευόλισθον. με προσοχή και αφοσίωση να στρέφεσθε στον Χριστό. Δεν χρειάζεται ούτε μικρό σκαμνάκι. Όταν είναι μακριά και την σκέπτεται.τι θέλει ας κάνει. … μόνο Αυτός που }261} κατέχει τη θεία σοφία μπορεί να δοξολογήσει. καθώς πρέπει τον Θεό. }265} Ούτε να χρησιμοποιείτε τεχνητούς τρόπους. }263} Άρα κατάνυξη είναι ένας βαθύς πόνος. }264} Να προσεύχεσθε χωρίς να σχηματίζετε στο νου σας εικόνες. αλλά είναι κάτι άλλο. }262} Όταν προχωρήσεις δεν είναι η σκέψη της ευχής που ακούγεται στο νου. Άμα η ψυχή σας επαναλαμβάνει με λατρεία με πόθο τις πέντε λέξεις. αισθάνομαι το νου μου να σκιρτάει μαζί με την καρδιά. λέγοντας την ευχή. γεμίζει κι η καρδιά. Για να έλθει ο Χριστός στην καρδιά πρέπει να Τον αγαπήσετε. η χάρις θα έλθει και στην καρδιά και θα έχετε και σκίρτημα. Να μη φαντάζεσθε τον Χριστό. αλλά και πιο έντονη πιο βαθιά. ούτε κλείσιμο των ματιών. πρέπει να σας αγαπήσει πρώτα Εκείνος. Αυτό το «κάτι» είναι η θεία χάρις που σου χαρίζει ο Χριστός. αλλά μόλις δει την ερωμένη. Έτσι και με τον Χριστό. λέεις το όνομα «Χριστός» και γεμίζει ο νους. Όλα να γίνονται μυστικά ανιδιοτελώς. Όχι λοιπόν βία. ούτε σκύψιμο της κεφαλής. λέγοντας απαλά απαλά: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». θεία αγάπη. … Χωρίς την χάρι αυτοϋπνωτίζεσαι και μπορεί να πέσεις σε φώτα και πλάνη και παράκρουση. Ενδέχεται και ο πονηρός να κάνει παρεμβολές και να χάσομε την χάρι. Τίποτ’ άλλο. «Κατανύττω» με μαχαίρι σημαίνει «πληγώνω πολλές φορές». Είναι λέξεις αχόρταστες! Σ’ όλη σας τη ζωή να τις λέτε. σκιρτάει η καρδιά του. Το παν είναι ο έρωτας στον Χριστό. Να μη σκέπτεσθε τίποτα παρά μόνο τα λόγια «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Οι Πατέρες ετόνιζαν το ανεικόνιστον στην προσευχή. Είναι κάτι που το αισθάνεσαι μέσα σου. Ο ερωμένος δεν μπορεί να ζήσει μακριά απ’ το αγαπώμενο πρόσωπο ούτε χρειάζεται να φέρει το πρόσωπο απ’ το νου στην καρδιά. Η καρδιά δεν σκέπτεται. Το νου να έχετε στον Θεό και η καρδιά σκιρτάει από χαρά αυθόρμητα. ό.

Έτσι βλέπομε κάτι το συγκλονιστικό: ανθρώπους που μεταβάλλονται σε παιδιά του Θεού. Η νοερά προσευχή δεν γίνεται χωρίς πνευματικό οδηγό. Για ν’ ασχοληθείτε με τη νοερά προσευχή αποκλειστικά. έγινε και μοναχός και σώθηκε. Να μην παίρνει είδηση ο κακός εαυτός. Αυτός είναι ο διχασμός της προσωπικότητος. δεν θα κατακρίνετε. κατάκριση. Να διώχνετε τα πάθη. θυμό κ. αν και έφθασαν στα βάθη της αυτοκαταστροφής τους. αλλά μυστικά προσεύχομαι. Μ’ αυτό τον τρόπο η ψυχή σας θ’ απαλύνεται. τίποτα δεν θα κάνει. Ν’ αποβλέπετε πάντοτε στη δόξα του Θεού. Θέλει προσοχή. Έ.λπ. Όπως συμβαίνει με τους ζηλωτές. αλλά με ζήλο ου κατ’ επίγνωσιν. Εκείνος θα σας διδάξει να μπείτε στη σειρά για την ευχή. θα δείτε το αληθινό φως. Κάτι άλλο που αν σ’ αυτό το νοερό αναφθεί η έφεσις όχι απ’ τον καλό εαυτό σου αλλά απ’ τον άλλο. Θ’ αρχίσετε να ζείτε στην ειρήνη. γιατί αν δεν μπείτε στη σειρά υπάρχει φόβος να δείτε το φως το αντίθετο. ο υποτακτικός. Εκείνο ψάλλει. όμως προχωρείτε στην ευχή με τις συμβουλές του γέροντα. Εκείνος θα σας οδηγήσει. … «μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». χωρίς να το βλέπει κανείς. Είναι φανατισμένος και κάνει κακό. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να αισθάνεσαι μια ψευτοχαρά. Πρέπει να γνωρίζεις ότι. Καταλάβατε. }271} Του μίλησε τόσο ωραία ο άγιος Μακάριος. }270} Φοβερή πλάνη μπορεί να δημιουργηθεί με τη νοερά προσευχή. αν δεν τη ζει ο ίδιος. οπότε μετά θα γίνετε πιο δυνατοί με τη θεία χάρι. ό. μια }269} χάρι και σ’ εσάς. Κι εγώ ο καημένος σαράβαλο είμαι αυτή την προσπάθεια κάνω. Είδατε πως δημιουργείται η πλάνη. να ζείτε στην πλάνη και να σκοτισθείτε. πρέπει να έχετε την καθοδήγηση του πνευματικού. Τις άλλες τις προσευχές τις κάνομε κάπως με το μυαλό μας. Δεν θα θυμώνετε δεν θα εκνευρίζεσθε. Έτσι να είστε. το ταραχώδες. απ’ αυτό που είχε μέσα του. Ν’ ασχολείσθε με τους ύμνους. Με τον καλό τρόπο μετέδωσε το πνεύμα το καλό. Το τελειότερο έργο γίνεται στ’ άδυτα της ψυχής του ανθρώπου. Κύριε». Δηλαδή να μη χτυπάτε απευθείας το κακό. Ο πλανεμένος δεν δέχεται την πλάνη του. που είναι κλεισμένα ερμητικά. στις συναναστροφές σου θα είσαι πιο άγριος και πιο θυμώδης και πιο οργίλος και πιο αγχώδης. Να προσεύχεσθε να σας φανερώσει ο Θεός τα άδηλα. θ’ αγιάζεται. ένας «χοντρός». θα τους δέχεσθε όλους με αγάπη. τα τροπάρια των αγίων. δεν θα παρεξηγείτε. θα είναι έτοιμη ν’ ακούσει του Θεού τα μηνύματα. όχι το φως του Χριστού. Καταλάβατε. Αλλά έξω στη ζωή σου. Αλλά η νοερά προσευχή είναι κάτι άλλο. αλλά περιφρονώντας το πάθος να στρέφεσθε με αγάπη προς τον Θεό. μ’ έναν τρόπο μαλακό. Υπάρχει κίνδυνος η ψυχή να παραπλανηθεί. γνωστά μόνο στον Θεό. Απλά τις λέμε και τις ακούνε τα’ αυτιά μας· έχουν άλλο τρόπο. τον εγωιστή. Δεν αναλύομαι σε προσευχές έτσι φανερά. Αν.υπολογισμό αλλά με απλότητα και ταπείνωση. Είναι πολλά που δεν τα ξέρομε. Σιγά σιγά θα σας επισκέπτεται η χάρις. Μόνον ένας απερίσκεπτος. αλλάζει το ύφος του κ. }272} Πηγαίνεις στον γέροντα σου λέγει για τη νοερά προσευχή. Να δίδεσθε στη λατρεία του Θεού μυστικά. Να λέτε στον Χριστό: «Ό. Προετοιμασία είναι ακόμη να μάθετε να τηρείτε τις εντολές του Θεού. των μαρτύρων και τους ψαλμούς του Δαβίδ. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να βλέπεις τα φώτα. να λοιπόν το γνώρισμα του πλανεμένου. που δεν μπόρεσε η προσευχή να τον συγκινήσει. Τι σας είπα για τ’ αηδόνι. μένει ξένος ως προς την χάρι. θα θεούται. Έρχεται η χάρις του Θεού κι επισκιάζει κι εσάς. … Η ευχή καθαρίζει την ψυχή και κρατάει το νου. που μένομε μαζί που τρώμε μαζί που συζητούμε που προσευχόμαστε που αναστρεφόμαστε απλά. ανιδιοτελείς.τι θέλεις Εσύ. Θα μπαίνετε μες στη χαρά. που σιγά σιγά άλλαξε αυτός την πίστη του. Όταν όμως την έχει ζήσει τη νοερά προσευχή και τη . Να μελετάτε την Αγία Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας.λπ. Μετέδωσε την άκτιστο ενέργεια και μπήκε στην ψυχή του ειδωλολάτρη. Ενώ ο άλλος.τι θέλει η αγάπη Σου. Να ζείτε τον Παράδεισο και να μην το γνωρίζει ο κακός εαυτός σας και το φθονήσει. Δίδει μια δροσιά. οπότε τότε αγριεύει κανείς. Σε Αυτόν ν’ ατενίζετε. μετέδωσε το πνεύμα το θυμώδες.

τα ενστερνίζεσαι. που προηγείται. Να σηκώνεσαι. Με γλυκύτητα να λέτε το όνομα του Χριστού. Επειδή τα λέγω απ’ την καρδιά μου και νιώθομε αυτό το σκίρτημα κι αυτή τη λαχτάρα. Μόνο αυτός που τη ζει αυτή τη κατάσταση την καταλαβαίνει. ο οποίος όντως προσεύχεται. η σιγή. επικοινωνείς. με θέρμη. έχεις τον γέροντα κοντά σου που προσεύχεται. Αν δεν είναι έτσι. «Κύριε … Ιησού … Χριστέ … ελέησόν με» απαλά τρυφερά αγαπητικά σιωπηλά μυστικά νοερά αλλά και με έξαρση. Διότι λέμε ότι η προσευχή δεν διδάσκεται. Δεν είναι απλό πράγμα. Όταν βρεθείς σ’ αυτή την κατάσταση δεν χρειάζονται λόγια. }278} Η προσευχή ωφελεί σε όλα. Είναι τόσο γεμάτη η καρδιά. Δεν είναι το βιβλίο δεν είναι η γνώση. αλλά επικοινωνεί ψυχή με ψυχή και αισθάνεται η μία ψυχή την άλλη. είναι το αγκάλιασμα. Τον βλέπει η ψυχούλα του. Όταν μια ψυχή όντως ερωτευθεί τον Κύριο προτιμά τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. χωρίς να σκέπτεσαι αν θα κοιμηθείς . Το αίσθημα της αγάπης σε πλημμυρίζει. Ν’ αφήνομε να μιλάει η χάρις. ό. ίσως δεν καταλάβεις τίποτα. που αρκεί να πεις μια λέξη. απλή. Όταν όμως. Εκεί γίνεται η θέωση. την τελεία αγάπη. αληθινή. αλάλητα. Τότε τα λόγια υποχωρούν. Η αγάπη εκφράζεται καλύτερα χωρίς λόγια. Όχι μόνον. και στα πιο απλά. }275} Ο τελειότερος τρόπος προσευχής είναι ο σιωπηλός. είναι ο τρόπος. … Δεν πρέπει εμείς να μιλάμε πολύ. αλλά δοσμένα στον Θεό με αγάπη και λαχτάρα. … Όταν όμως ερωτευθείς τον Χριστό. Το ίδιο και αυτός που κάνει μία κατάρα και σηκώνει το χέρι εναντίον κάποιου μπορεί να μεταδώσει το κακό. Τότε παύουν τα λόγια. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Κι όταν λέτε την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε αργά ταπεινά απαλά με θείο έρωτα. Η θεία αγάπη είναι ανιδιοτελής. Η σιγή. Το μυστήριο είναι ότι τα λόγια του τα’ ακούει ο διδασκόμενος. Αυτό είναι διδασκαλία. Είναι η εσωτερική σιωπή. αλλά βλέπει και τον τρόπο. Κάτι που δεν εξηγείται. με θείο έρωτα το όνομα του Χριστού θα φωνάζομε το όνομά Του μυστικά. αλλά όντως διδάσκεται. Μες στη σιγή στη σιωπή στο μυστήριο. πώς εξηγείται που έχομε τόση λαχτάρα. υπάρχει ένα μυστήριο. και τέλος καμία λέξη. … δεν έκανα το θέλημα του Θεού αλλά ζητώ το έλεός Του. συνοδεύει και ακολουθεί τη θεία επίσκεψη. να πέφτεις στο κρεββάτι σαν για πρώτη φορά. πώς η καρδιά του ανοίγει και πώς μιλάει με τον Θεό νοερώς. Για παράδειγμα. … Με λαχτάρα. πάσχεις από αϋπνία· να μη σκέπτεσαι τον ύπνο. να βγαίνεις έξω και να έρχεσαι πάλι μέσα στο δωμάτιο. }274} με λαχτάρα με έρωτα δίχως ένταση βία ή άπρεπη έμφαση χωρίς σφιξίματα και σπρωξίματα. }277} «Εμπόνως και εντόνως» που λέγει ο άγιος Μακάριος. }276} Σημασία στην προσευχή έχει όχι η χρονική διάρκεια αλλά η ένταση.τι σου πει για την προσευχή τα καταλαβαίνεις. Αυτό είναι κάτι που το ζεις. είναι το άνοιγμα. }273} Μήπως κι αυτό που γίνεται και σας μιλάω δεν είναι κι αυτό μια προσευχή. σε ενώνει με τον Χριστό. Για να ζήσετε όμως αυτό πρέπει να φθάσετε σε μέτρα. Να προσεύχεσθε έστω και πέντε λεπτά. που δείχνει ότι έχεις μέσα σου τη θεία αγάπη. Λαχτάρα! Αυτό είναι όλο το μυστικό. Να λέτε μια μια τις λέξεις. Όταν πάρεις και διαβάσεις ένα βιβλίο περί προσευχής. μπαίνεις μέσα στην προσευχή. Εκεί γίνεται η πιο αληθινή λατρεία. … Μπορεί έτσι να σήκωνε το χέρι του και να έμενε ξερό από την υπερένταση. Νιώθει πως δημιουργείτα η «φόρμα» πως δημιουργείται η κατάστασις αυτή δια της θείας χάριτος. τη θεία ένωση και σύγκραση της ψυχής με το θείον. Η πλημμύρα της θείας αγάπης γεμίζει την ψυχή από χαρά κι αγαλλίαση. είναι το αίσθημα.ζει. προτιμάεις τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. Πώς εκφράζεται η μάνα που αγαπάει το παιδί της. «Ιησού μου!». όταν ζήσεις κοντά σε κάποιον. Τότε από μέσα μας θα βγαίνει με λαχτάρα. «Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία». Γεμίζεις από χαρά κι αγαλλίαση. προσεύχεσαι κι εσύ χωρίς να το καταλάβεις.

}280} Όταν κάνομε συνέχεια προσευχή. }281} Είμαστε όλοι ένα σώμα με κεφαλή τον Χριστό.τι επιτρέψει Εκείνος θα είναι προς ψυχική μας ωφέλεια. το αγαλλίαμά μας. Άρα προσευχή. ο θησαυρός μας. να προηγείται πολλή προσευχή και νηστεία. Κι ό. . η ένωσις μετά της Εκκλησίας είναι ο επί γης Παράδεισος. για να επικρατήσει αυτό που πρέπει στους αδελφούς μας με την χάρι του Θεού. Το μυστικό είναι η αφοσίωσή μας. Όταν πάλι έχομε αιτήματα για τον κόσμο να τα λέμε μυστικά. Όλα είναι εύκολα εν Χριστώ. Αλλά πρέπει να αποθάνομε για τον εαυτό μας. Αφήστε τα τηλέφωνα. να ζητάμε κι από άλλους προσευχές και να παρακαλούμε όλοι τον Θεό με πίστη και αγάπη. Τους βοηθάμε με τον πιο καλό. όχι αυτό που θα πούμε. όλα γίνονται με χαρά. }284} Ο Θεός που στέλνει την χάρι Του σ’ εμάς. Θα το λέει ο Θεός μέσα μας. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Το πήραμε έτσι απλά και λέμε: «Κάνε μια προσευχή για μένα». Καταλάβατε. Δηλαδή. ώστε να τη δεχθεί. με τον πιο τέλειο τρόπο. Η πολλή περίσπαση δεν διευκολύνει την προσευχή. Αυτό δεν το έχομε καταλάβει καλά. Θα λέτε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» και θα έχετε μέσα σας πάντοτε και τους άλλους. Όλοι είμαστε παιδιά του ίδιου Πατέρα. πρέπει να βρει την αγκαλιά μας ανοικτή. ημών προσευχομένων. Αυτό είναι η ζωή μας. Όταν έχεις την χάρι. Τους κάνομε έτσι ένα με τον εαυτό μας. Όταν έχομε κάποιο πρόβλημα εμείς ή κάποιος άλλος. Πρέπει η προσευχή μου να βρίσκει κι από σας μια ανταπόκριση. είμαστε όλοι ένα· γι’ αυτό όταν προσευχόμαστε για τους άλλους λέμε. Η δύναμη της προσευχής είναι μεγάλη. Το μυστικό είναι άλλο. Θα βρίσκει τρόπους ο Θεός. Όταν έχετε μεγάλη αγάπη και αυτή η αγάπη σας κινεί σε προσευχή. Πιο πολύ θα προσεύχεσθε για τους άλλους παρά για τον εαυτό σας. πολύ μεγάλη. Μπορούμε βέβαια να συνδυάζομε την προσευχή και με νηστεία. Αυτό που εμείς δεν μπορούμε να το κάνομε. όλα είναι εύκολα. Αυτό είναι. η λαχτάρα. χαρούμενα και ευλογία Θεού. Αν αποσπάσομε τη θεία χάρι. πλένεις πιάτα και δεν σπάζεις κανένα. που θα υποδείξομε στους άλλους. η ένωσις μετά του Θεού. Προσεύχομαι για τα θέματά σας. Καλύτερα τους βοηθάμε από μακριά με την προσευχή. προσευχή με αγάπη. κυρίως όταν γίνεται από πολλούς αδελφούς. Παραδείγματος χάριν. δεν κάνεις ζημιές. Αν ο Κύριος δεν βοηθήσει. η προσευχή μας στον Θεό. Βλέποντας την προσπάθειά σας ο Θεός δίδει πλούσια την χάρι Του και σ’ εσάς και σ’ εκείνον. να λέεις τη δοξολογία και μετά τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ …» κι έτσι θα έρχεται ο ύπνος. όταν έχομε ένα σοβαρό πρόβλημα ή δίλημμα.ή όχι. και όχι «ελέησέ τους». θα το κάνει η χάρις Του. χωρίς κόπο. Ο Χριστός είναι το κέντρο· όλοι συντρέχουν προς το κέντρο και ενώνονται εν ενί πνεύματι και μια καρδία. τότε τα κύματα της αγάπης σας πηγαίνουν και επηρεάζουν αυτόν για τον οποίο προσεύχεσθε }283} και δημιουργείτε γύρω του μια ασπίδα προστασίας και τον επηρεάζετε. αλλ’ αυτό δεν αρκεί. τι κάνουν οι δικές μας προσπάθειες. Έρχεται μέσα σου η χάρις του Θεού. θα μας φωτίζει ο Θεός τι να κάνομε κάθε φορά και στις πιο δύσκολες καταστάσεις. Εσείς με τη σοφία σας υποδεικνύετε ενώ αυτό δεν είναι και τόσο σωστό. με την προσευχή που γίνεται «εν τω κρυπτώ» και δεν φαίνεται. υμών δε κοιμωμένων. Να συγκεντρώνεσαι. Η θρησκεία μας αυτό το μεγαλείο έχει. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Όχι όμως. Όταν είσαι εν προσευχή όλα γίνονται όπως πρέπει. Να νιώθομε τον πλησίον μας σαν τον εαυτό μας. τον οδηγείτε προς το αγαθόν. }282} Η αγάπη η λατρεία προς τον Θεό. Να είστε σίγουροι ότι ο Θεός ευαρεστείται σ’ αυτές τις προσευχές και επεμβαίνει κάνοντας θαύματα. ενώνει τον κόσμο νοερώς. Στην κοινή προσευχή ενούνται όλοι. τις επικοινωνίες και τα πολλά λόγια με τους ανθρώπους. Κάτι τέτοιο συνέβη κατά την Πεντηκοστή.

}290} Ο Θεός έχει βάλει μια δύναμη μέσα στην ψυχή του ανθρώπου. καθιστάμεθα ανίκανοι προς το αμαρτάνειν. και ζητούν ικανοποίηση. ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα. μόνο η δοξολογία. }285} Ο Θεός θέλει να ομοιωθούμε με τους αγγέλους. την ταπείνωση. Μας αγιάζει. Ο Θεός έδωσε και σ’ εμάς αυτή τη δυνατότητα. να στραφούμε σ’ Εκείνον και να Τον αγαπήσομε «εξ όλης της ψυχής». Δεν χρειάζεται. Οι άγγελοι δεν προσεύχονται. προσευχή αγγελική. λοιπόν να ασχολείσθε με τα αγκάθια. και τα ένστικτα και τα πάντα. γινόμαστε ανίκανοι προς κάθε αμαρτία.Να προσεύχεσθε για την κάθαρση κάθε ανθρώπου. Η χάρις του Χριστού θα μας ανακαινίσει. τους αγίους. δεν. την ανάταση. απαλλάσεσθε κι απ’ τα πάθη. Όταν έχομε το Άγιον Πνεύμα. για να κερδίσουν κάτι. δεν. για την Εκκλησία. Αν το καλό το παρομοιάσομε με ανθόκηπο γεμάτο λουλούδια. κερδίσαμε το παν. Εδώ έγκειται η ουσία της πνευματικής ζωής. Όσο κι αν προσπαθήσομε τίποτα δεν θα επιτύχομε. Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό. τους μάρτυρες. Οι άγγελοι μόνο δοξολογούν τον Θεό. Αυτό είναι η τέχνη. Μας θεώνει. τότε μπορεί να συμβεί το εξής: όταν το νερό το διοχετεύσομε προς τον ανθόκηπο. … Δεύτερο βάπτισμα είναι η εξομολόγηση με την οποία γίνεται η κάθαρση από τα πάθη. με λαχτάρα. Αυτά είναι τα «ανώτερα μαθηματικά» της θρησκείας μας! }286} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ Είναι ένα μυστήριο ο άνθρωπος. με αφοσίωση. στο ανώτερο. Απ’ αυτόν εξαρτάται πώς τη διοχετεύει. Αυτή είναι η προσευχή τους. έμπλεοι Αγίου Πνεύματος. Ναι. δεν … Να γίνομε γεμάτοι. για το καλό ή για το κακό. τη χαρά. Μην καταπιάνεσθε με την εκδίωξη του κακού. Και το αντίθετο. τους αποστόλους και κυρίως από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό· αλλά επίσης και το κακό που υπάρχει στον κόσμο από του Αδάμ μέχρι σήμερα. Χωρίς τον Χριστό είναι αδύνατο να διορθώσομε τον εαυτό μας. Έτσι μας θέλει ο Χριστός. Όταν έλθει ο Χριστός. με έρωτα. Όταν μπούμε σ’ αυτή την προσευχή θα δοξάζομε τον Θεό συνεχώς αφήνοντας τα όλα σ’ Αυτόν. Φέρομε μέσα μας κληρονομιά αιώνων. Είναι λεπτό πράγμα η δοξολογία· ξεφεύγει απ’ τα ανθρώπινα. Μόνοι μας δεν μπορούμε να γίνομε καλοί. Τέχνη τεχνών. Δεν μπορούμε να θυμώσομε. να μισήσομε. δεν μπορούμε να κάνομε το κακό. Με το βάπτισμα μπαίνομε στη χαρά του Χριστού. να κακολογήσομε. εκτός και τα διοχετεύσομε αλλού. για το Σώμα της Εκκλησίας. τότε όλα τα φυτά αναπτύσσονται πρασινίζουν ανθίζουν ζωογονούνται· την ίδια στιγμή τα’ αγκάθια επειδή δεν ποτίζονται μαραίνονται χάνονται. η απονέκρωση. δέντρα και φυτά. Την ώρα που δοξολογείτε απαλύνεται η ψυχούλα σας και αγιάζεται υπό της θείας χάριτος. Το Πνεύμα το Άγιον μας τα διδάσκει όλα. «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». Ας ανοίξουμε τα χέρια κι ας ριχθούμε στην αγκαλιά του Χριστού. Όταν έχομε το Πνεύμα του Θεού. αν είναι η προσευχή μας μια διαρκής δοξολογία. Η αγάπη στον Χριστού· μόνο αυτή είναι η καλύτερη θεραπεία των παθών. στον Θεό. … Η δοξολογία είναι ανιδιοτελής προσευχή. την προσευχή. να μην ασχολούμαστε με τα πάθη και με τον . Αν στραφούμε σ’ Αυτόν με πόθο. δεν θα μπορέσομε ν’ αποδεσμευθούμε απ’ τα πάθη. Όλα είναι μέσα μας. Θα φέρει την ειρήνη. οι άγγελοι δεν προσεύχονται για τον εαυτό τους. Αυτή την τέχνη θέλω να μάθετε. }289} Έτσι έρχεται η θεία χάρις μέσω των μυστηρίων. Αν δεν τα ικανοποιήσομε. Ο Χριστός θα μεταποιήσει τα πάντα μέσα μας. ενώ το κακό με αγκάθια και τη δύναμη με νερό. για να μιμηθείτε τον αγγελικό τρόπο στη ζωή σας. όπως εύχεται η Εκκλησία μας: «… πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». κάποτε θα εκδικηθούν. Εγώ έτσι προσεύχομαι για τους ανθρώπους. Την ώρα που προσεύχεσθε για την Εκκλησία. Γι’ αυτό πρέπει να αποθάνομε κατά τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο. την αγάπη. Αυτό ομολογούμε με το μυστήριο του βαπτίσματος. όλο το καλό που βιώθηκε από τους προφήτες. Ένα πρέπει να κάνομε. είναι ανιδιοτελείς.

εσείς δώστε την εσωτερική σας δύναμη στο καλό. Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. Ν’ αγαπήσει τον Χριστό.αντίθετο. για να μην παίρνει είδηση το αντίθετο πνεύμα και σας βουτάει και σας καθηλώνει και σας βάζει στη στενοχώρια. τη λατρεία του Θεού. με την χάρι του Θεού. Όταν ενδυθείτε τον Χριστό. Να μην τα πολεμάτε. Εγώ βρίσκω ότι πιο σύντομος και σίγουρος δρόμος είναι αυτός με την αγάπη. Έτσι θ’ αντιδράσετε χειρότερα. Να μην κάνετε καμιά προσπάθεια ν’ απαλλαγείτε απ’ αυτές. Σας πιάνει φοβία κι απογοήτευση. ο σκληρός και κουραστικός με τις άγριες επιθέσεις κατά του κακού και ο εύκολος με την αγάπη. Μην πολεμάτε να διώξετε το σκοτάδι απ’ το δωμάτιο της ψυχής σας. Δηλαδή έρχεται να σας προσβάλει το κακό. Που να βρεί τόπο τότε το κακό. Δοθείτε με τρόπο απαλό από κει. τη λύπη. στον Χριστό. Η ψυχή αγιάζεται και καθαίρεται με τη μελέτη των λόγων των Πατέρων. μυστικό. τους κανόνες. αγιογραφικών χωρίων. Όταν δοθείτε σ’ αυτή την προσπάθεια με λαχτάρα. Κατευθύνετε το νερό. ούτε τίποτα. … Είναι δύο δρόμοι που μας οδηγούν στον }292} Θεό. ταπεινά. αλλά να τα μεταμορφώνετε σε δυνάμεις περιφρονώντας το κακό. Πού είναι ο κόπος και η προσπάθεια για να γίνεις καλός. η προσπάθεια να ενωθεί κανείς με τον Χριστό. να προσεύχεσθε. παραδείγματος χάριν. δεν θα μείνουν περιθώρια για τα άλλα. καλοί.λπ. χωρίς βία. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι Αυτός θα σας σώσει. και το σκοτάδι θα φύγει. Ο σκοπός είναι να ζείτε. Θα κινηθείτε λοιπόν προς τον Χριστό κι Εκείνος αμέσως θα έλθει.». Ν’ αγωνίζεσθε με }294} απαλότητα και απλότητα. Μη λέτε: «Τώρα θα σφιχτώ. ώσπου έφθασαν σε μεγάλη αρετή. με τι τρόπο. να λαχταρήσει τον Χριστό … Τις αδυναμίες αφήστε τις όλες. Μπορείτε δηλαδή να κάνετε άλλη προσπάθεια. Εκείνος θα σας τηνε δώσει. Γίνεσθε μόνοι σας. Έρχεται από δω το κακό. }291} Θα καλείτε τον Θεό κι Εκείνος θα μεταβάλλει τα πράγματα προς το καλό. Αντί να στέκεσθε έξω απ’ την πόρτα και να διώχνετε τον εχθρό περιφρονήστε τον. Κι όταν γεμίζετε απ’ το καλό. Ούτε να λέτε: «Θεέ μου. με την αποστήθιση ψαλμών. Παρακαλέστε: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Να μελετάτε και να προσεύχεσθε και να έχετε ως στόχο να προχωρήσετε στην αγάπη του Θεού και της Εκκλησίας. αβίαστα κι ελεύθερα. Δεν είναι καλό να . Υπάρχουν πολλοί που διάλεξαν το σκληρό δρόμο και «έχυσαν αίμα για να λάβουν Πνεύμα». στην αγάπη του Χριστού. Εξαφανίζεται! Όλα συν Χριστώ είναι δυνατά. … Να διαβάζετε με χαρά και αγάπη και αγαλλίαση. Αφήστε το κακό. Αυτόν ν’ ακολουθήσετε κι εσείς. απλά. Αγαπήστε Τον απλά. Να καταγίνεσθε με τα τροπάρια. με την ψαλτική. Ξέρει Εκείνος πώς να σας ελεήσει. Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. Να στραφείτε προς τον Χριστό και να πείτε με ταπείνωση και ελπίδα σαν τον απόστολο Παύλο: «Τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου. να πλήττετε και να σφίγγεσθε για να βελτιωθείτε. το θείο έρωτα. για να γίνεις καλός. χωρίς απαίτηση και θα σας απαλλάξει ο ίδιος. δεν θα κάνετε καμία προσπάθεια για την αρετή.» Δεν είναι καλό να σφίγγεσαι και να πλήττεις. Στραφείτε στον Χριστό. δηλαδή όλη τη δύναμη της ψυχής σας προς τα λουλούδια και θα χαίρεσθε την ομορφιά την ευωδία τη δροσιά τους. χωρίς σφίξιμο και άγχος. απάλλαξέ με απ’ αυτό». ούτε την κόλαση. η ψυχή σας θ’ αγιάζεται με τρόπο απαλό. απαλά. Το ίδιο ισχύει και για τα πάθη και τις αδυναμίες. Αν δώσετε σ’ Εκείνον την καρδιά σας. στην αγάπη της Εκκλησίας. για να έλθει το φως. Όλα να γίνονται με απαλό τρόπο. το θυμό. δεν στρέφεσθε πια προς το κακό. χωρίς να το καταλαβαίνετε. Έχω κι εγώ μια μικρή πείρα σ’ αυτά. θα κάνω προσευχή ν’ αποκτήσω αγάπη. Ανοίξτε μια τρυπίτσα. να γίνω καλός κ. να προχωράτε στην αγάπη. }293} … Δεν χρειάζεται ούτε τον διάβολο να φοβάσθε. Αμέσως θα ενεργήσει η χάρις Του. να μελετάτε. με την ευχή. Ο σκοπός δεν είναι να κάθεσθε. Αυτό είναι το άγιο και ωραίο που ευφραίνει κα απαλλάσσει την ψυχή από κάθε κακό. Τα πράγματα είναι απλά. Δημιουργούν αντίδραση.

Πόσα μυστικά υπάρχουν στην Αγία Γραφή! «Κακότεχνος ψυχή» είναι η κακοφτιαγμένη. Αυτό είναι το παν. Ναι να κάνω τούτο το άλλο αλλά με τόση μυστικότητα. Απλά. Αυτή η μελέτη κι εντρύφηση. Θεέ μου». Έτσι όταν λέτε την ευχή. … Καλό είναι να κάνομε αυτή την «κλοπή». Υπάρχουν μερικά μυστικά. Βρήκα ότι είναι ο καλύτερος τρόπος αγιασμού. αλλά είναι σαν να μην ξέρετε. στην προσκόλληση σ’ Αυτόν. }295} να ρίχνομαι στην αγάπη. βέβαια. Χρειάζεται τέχνη και κυρίως η χάρις του Θεού. τι χαρίζει ο Θεός στην επαφή μαζί Του. ελκύει την χάρι του Θεού. θα κάνω εκείνο. Γι’ αυτό εγώ προτιμώ τον «εύκολο δρόμο». Το Ευαγγέλιο και ο ίδιος ο Χριστός μας προτρέπει πώς πρέπει να προλαμβάνομε ορισμένα πράγματα που θα μας δυσκολεύσουν στον αγώνα μας. αλλά θα το κάνετε έτσι απαλά. δηλαδή αυτό τον τρόπο που τον πετυχαίνομε με τη μελέτη των κανόνων των αγίων. θα σε σφίξει και δεν θα μπορέσεις τίποτα να κάνεις. τα τροπάρια. Να μη λέτε. χωρίς να παίρνετε είδηση. βασικά τον θυμάστε και τον υποθάλπετε περισσότερο. Η καρδιά σας να είναι απλή όχι διπλή και ανειλικρινής· αγαθή κι όχι πονηρή και ιδιοτελής. Όλη η δύναμη σας να στρέφεται στην αγάπη του Θεού. Θα γίνεται μυστικά. για να έλθει ο Θεός και «μονήν ευρήσει». η . }298} Απλότητα και αγαθότητα. Ξέρετε. Εκείνος δεν τη δίδει. Αλλιώς θα έπρεπε να ζει σε κοινωνία αγγέλων. αλλά όλο το μυστικό είναι η δική μας απλότης και απαλότης. Δεν κάνετε υπολογισμούς. χωρίς να το ξέρετε. Δηλαδή. Αλλά πρέπει να γνωρίζει ο αγαθός και τις πονηριές του διαβόλου και των ανθρώπων. Έστω κι αν την πιστεύετε κι αν τη ζητάτε τη χαρά και λέτε. Ποιο είναι εδώ το μυστικό. ο καλοκάγαθος. Αυτοί ρίχθηκαν στην αγάπη του Χριστού. απλά και να μη σκέπτεσθε τίποτ’ άλλο παρά μόνο την ευχή. Να μην το συζητάτε ούτε με τον εαυτό σας. Ρίξου με ορμή για να νικήσεις το πάθος και θα δεις τότε πώς θα σ’ αγκαλιάσει. Θυμηθείτε εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». αναίμακτος. Και αιτία είστε εσείς οι ίδιοι. «δεν μπορεί παρά να μου τήνε δώσει ο Θεός». Δηλαδή προσεύχεσθε απλά και δεν σκέπτεσθε τι θα χαρίσει ο Θεός μες στην ψυχή σας. στη λατρεία Του. Κυρίως η αγαθότητα και η απλότητα ελκύουν την χάρι του Θεού· είναι οι προϋποθέσεις. Η διάθεση για απαλλαγή. Να κάνομε κι εμείς ό. «θα κάνω αυτό κι ο Θεός θα μου δώσει αυτό που ζητώ.τι έκαναν εκείνοι. τους ψαλμούς. Έδωσαν όλη την καρδιά τους. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε απαλά. }297} με τόση απαλότητα. με τότη απλότητα. Ο αγαθός. για να έλθει αυτό το αποτέλεσμα». διότι πολύ θα ταλαιπωρείται. μη λέτε: «Παρ’ τον Θεέ μου!» Τότε του δίνετε σημασία κι ο πειρασμός σφίγγει. θα υπάρχει αλλά θα είναι πάρα πολύ μυστική και λεπτή. θα κάνω το άλλο …» δεν γίνεται. απαλά θα κάνετε το καθετί. Αυτά είναι πολύ λεπτά πράγματα και χρειάζεται να επενεργήσει η χάρις του Θεού. }296} Η πνευματική εργασία που κάνετε στα βάθη της ψυχής σας να γίνεται μυστικά να μη γίνεται αντιληπτή όχι μόνο απ’ τους άλλους αλλά ούτε κι από σας τους ίδιους.προσευχόμαστε ή και να σκεπτόμαστε το συγκεκριμένο πάθος· κάτι γίνεται στην ψυχή μας και μπλεκόμαστε ακόμη περισσότερο. Όταν λείπει η απλότης και λέτε. βέβαια. Να κλέψομε τον τρόπο τους. για ν’ αποκτήσετε τη θεία χάρι. Γιατί παρόλο που λέτε «πάρ’ τον. … Για παράδειγμα θέλετε να γευθείτε μια χαρά απ’ τον Θεό. Αυτή την προσπάθεια κάνω κι εγώ. Όχι ότι ο Θεός δεν θέλει να τη δώσει αυτή τη χαρά. πηγαίνει το νου μου προς τον Χριστό και γλυκαίνει την καρδιά μου. Μην πολεμάτε απευθείας τον πειρασμό. Δεν θα κάνετε τίποτα με σκοπιμότητα. «θα το κάνω έτσι. χωρίς να φαίνεται. ώστε κι εγώ ο ίδιος που το ζητάω να μην το παίρνω είδηση. … Χρειάζεται τέχνη για να μην παίρνει είδηση ο παλαιός. μην παρακαλείτε να φύγει. μελετώντας τους κανόνες. χωρίς κόπο. Έτσι η απαλλαγή απ’ το κακό και τις αδυναμίες θα γίνεται μυστικά. χωρίς να το καταλάβω. αυτός που δεν έχει πονηρούς λογισμούς.

χίλια φώτα αλλά δεν έχομε το φως. Άμα αποκτήσομε αυτό το φως. με το πνεύμα του. Δηλαδή το ίδιο λάμπει ο ήλιος ο φυσικός αλλά στο σπίτι που είναι μαύρα τα τζάμια του. Είναι φως διότι γνωρίζει τον εαυτό Του. λίγο περνάνε από κει οι ακτίνες. Εμείς δεν γνωρίζομε τον εαυτό μας. και πόσες την άλλη. αγώνας πνευματικός. η δράση είναι αρετή. και πάλι έκαναν θόρυβο. η πόρτα έχει μια παλιά μπετούγια. Καταλάβατε. Μακάρι να το δεχόμαστε. θα σας πιάσει η νωθρότης και θα παιδεύεσθε. Βλέπουν για παράδειγμα πολλοί μια εικόνα όμως δεν έχουν όλοι όσοι τη βλέπουν τα ίδια συναισθήματα. δεν θα σας προσβάλλει το κακό. Προσέχοντας για την ψυχή σας. να κλείσω την πόρτα. τότε έχομε άλλα φώτα. Δεν μπορούσαν ν’ ανοίξουν χωρίς να κάνουν θόρυβο. θα γνωρίσωμε την αλήθεια. αμφιβάλλουν κι αμφισβητούν και τα σκέπτονται μόνο με τη λογική και δεν είναι ανοικτοί }300} στον Θεό. Αν ζείτε μέσα στην θεία χάρι. Έτσι είναι και το θείον φως. η μπετούγια έκανε «κράααακ!». Αντίθετα. ο Θεός εμφανίζεται και χαρίζει το άκτιστον φως Του. Καθένας το βλέπει ανάλογα με την ψυχή του. Καταλάβατε. Ο σωματικός κόπος είναι αγώνας. θα σας κυκλώνει το κακό. δεν εκβιάζει δεν παραβιάζει. Κάθε φορά που ερχόταν κάποιος και την πατούσε. }302} Στο Άγιον Όρος στο κελλί που έχω. … Ο Θεός δεν μας θέλει νωθρούς. }299} Να ερευνάτε πόσες φορές λέει η Αγία Γραφή μία λέξη. δεν εισέρχεται η χάρις του Θεού. Φως Χριστού θα πλημμυρίσει την ψυχή σας. Ο Θεός τα γνωρίζει όλα. με τη μόρφωσή του. Σε κλειδωμένες ψυχές ο Θεός δεν εισέρχεται. αλλά έχουν σχέση με όλη μας τη ζωή. Γι’ Αυτόν είναι όλα γνωστά φωτεινά. ανάλογα με την καθαρότητά τους. Έτσι ο νους σας θα αποκτήσει ευλυγισία. Η ευλυγισία του νου έρχεται }301} απ’ την εγρήγορση. Όσο πλησιάζετε τον Θεό. τότε έχομε κοινωνία με τον Θεό. σε όλα τα πράγματα αλλά και στα πνευματικά. για παράδειγμα τη λέξη «απλότητα». ο Θεός δεν εμφανίζεται. χωρίς να το επιδιώκετε. Να θυμηθείς! Να προσέξεις! Ενώ η πολλή προσπάθεια. Αυτά τα πράγματα φαίνονται απλά. Το δίδει πλούσια και στην εδώ ζωή και πολύ περισσότερο στην άλλη. Τότε αποκτούμε και πίστη πιο βαθιά και συμβαίνει αυτό που λέει το κείμενο της Σοφίας Σολομώντος: «εμφανίζεται τοις μη απιστούσιν Αυτώ». γι’ αυτό είμαστε στο σκότος. αυτή που κατασκευάζει το κακό. Όταν είμαστε ενωμένοι μαζί Του. τόσο είστε πιο προσεκτικοί. Όταν αφήσομε το φως να μας διαποτίσει. Αν αυτό δεν γίνει. Ακόμη και στους αγίους μας και στους προφήτες συνέβαινε αυτό το πράγμα. με την ψυχική του κατάσταση. Αν δεν ζείτε το θείον. Ο Θεός είναι φως ο ίδιος. Το φως το μέγα το προσφέρει στον καθένα μας. Ρέμπελα θα ζείτε. Όσο απερίσκεπτοι είστε τόσο θα βασανίζεσθε. αισθάνονταν το φως το θείον. Όπου υπάρχει διαφθορά και δολιότητα. Τι θα πει «εξέχασα». «Εξέχασα να κάνω αυτή τη δουλειά. Άμα βλέπετε νωθρότητα ο άνθρωπος δεν είναι καλά στην ψυχή. Σ’ αυτούς που δυσπιστούν.κακοχτισμένη ψυχή. ο κόπος. Αυτό το φως είναι το άκτιστο φως του Χριστού. Και η αλήθεια είναι ο Θεός. ο Χριστός μας κάνει φωτεινούς. Ο κόσμος είναι έργο Θεού. Σε εκατό μέτρα ακουγόταν ο θόρυβος. Αυτόν τον κόσμο ο Θεός τον φωτίζει με το άκτιστον φως Του. Θέλει έρωτα προς τον Χριστό λαχτάρα. Είναι να έχεις πάντα στο νου και στην καρδιά σου τον Χριστό έστω κι αν κάνεις άλλες δουλειές. παραδείγματος χάριν. Ούτε εισέρχεται ούτε. όταν βγήκα απ’ το δωμάτιο». γίνεσθε με τη θεία χάρι πιο . Αντίθετα όσο ευλαβείς και προσεκτικοί τόσο ευτυχείς. Πρέπει να την πιέσει κανείς για ν’ ανοίξει και τότε κάνει έναν πολύ δυνατό θόρυβο. Το αληθινό φως δεν λάμπει σ’ όλες τις ανθρώπινες καρδιές το ίδιο. Εγρήγορση είναι ο έρως για τον Θεό. … Οι νωθροί οι οκνηροί οι τεμπέληδες δεν είναι εντάξει απέναντι του Θεού. η κίνηση. σ’ αυτούς που έχουν πίστη απλη χωρίς διακυμάνσεις. Ενώ ήταν εύκολο και τους το έδειξα και δομίμασαν. Κι αυτοί ακόμη. Να έχετε συνέχεια τη μνήμη του Θεού. πολύ περισσότερο κατοικεί η θεία σοφία σε μια τέτοια ψυχή. Μη νομίζετε όμως ότι όλοι εδώ βλέπουν το ίδιο καθαρά το φως της αληθείας.

κατακρίσεις θυμούς κ. Παντού μπορεί ν’ αγιάσει κανείς. }306} Είναι μεγάλη τέχνη να τα καταφέρετε να αγιασθεί η ψυχή σας. Και κλέπτης να ήταν κανείς. όποια κι αν είναι. Ενώ το άλλο δήλαδή το δόσιμο στον Χριστό. Να είναι υψιπετής. τον ζωογονεί. Και τότε πού να μπει ο Χριστός. Είναι όλα μέσα μας κατειλημμένα. Και παίρνει τα δηλητήρια και τα ναρκωτικά. τον καλό και τον κακό. Γιατί φέρθηκε έτσι ο Άγιος Στέφανος. Κι όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του καλού. Η χάρις του Θεού σας σκεπάζει. Αλλά η ίδια δύναμη τροφοδοτεί τον καλό ή τον αντίθετο εαυτό μας. τηνε βάλει ο καλός. είναι εύκολο να ρίχνουν πάνω σας σωρό τις πέτρες. αν το θέλει. Μέσα μας έχομε δύο κόσμους. Με την πραότητα. τα κάνει βιώματα. Στην εργασία σας. Η μεταστοιχείωσις αυτή γίνετε με την χάρι. τους μάρτυρες και κυρίως τον Χριστό. όμως μπούμε στην πνευματική ζωή. Η δύναμη αυτή είναι σαν την μπαταρία. Και οι δύο αυτοί αντλούν τη δύναμη από μία πηγή. πού να σταθεί. τον ψήνει. όχι φαντασιοπληξία. Συλλαμβάνει την πραγματικότητα και τήνε ζει. όπου κι αν πάει και με την προσευχή του και με τη φαντασία του να πετάει. Παύει η αμαρτία και ζει ο Χριστός. Πρέπει. Για να σου ρίξουν καμιά πέτρα! Καλός. Κάθε φορά είμαστε αιχμάλωτοι σ’ ένα από τα δύο. Γίνεται λεπτός δέκτης των μηνυμάτων του Θεού. Αυτό δείχνει ότι παθαίνομε κατάληψη από το κακό πνεύμα. να νιώθει δύναμη. μεγαλείο. τον τσακίζει. παύει να είναι φονιάς. Θυμηθείτε τον πρωτομάρτυρα Στέφανο. Να πετάει μες στ’ άστρα μες στ’ άπειρα μες στο μυστήριο μες στην αιωνιότητα μες στον Θεό. Αν βάζει την πρίζα στην μπαταρία ο κακός. Και στην Ομόνοια μπορεί ν’ αγιάσει. γαλήνια. θεία. όμως. του δίνει τη χαρά. και αιμοβόρος και κακός και μνησίκακος … Παύουν όλα. ή στο καλό ή στο κακό. Κάτι αισθάνεται εκείνη τη στιγμή και αύριο είναι τσακισμένος. έλεγε για τους διώκτες του: «Κύριε. γεμίζει κακίες. Να προσεύχεται και να αισθάνεται ότι γίνεται και αυτός Θεός κατά χάριν. είναι πραγματικότητα.έξυπνοι. Το κάθε κακό να το μεταστρέφετε να το μεταστοιχειώνετε να το μεταβάλλετε σε καλό. Να γίνεται πούπουλο και να πετάει με τη σκέψη του. τα ζει. όταν το δωμάτιό του είναι γεμάτο από φίλους του πνευματικούς. μη στήσης αυτοίς την αμαρτίαν ταύτην …». Ήταν αιχμάλωτος του καλού. μπαίνει στις λεπτομέρειες. }304} Πώς να έλθει στην ψυχή του ο πονηρός να του φέρει απελπισία. Αυτό που λέμε «πετάει» δεν είναι φαντασία. Έχετε εργασθεί στη ζωή σας χωρίς λογισμούς.λπ. τότε δεν μπορεί να κακολογήσει. δεν μπορεί να πει ψέματα. Ο χριστιανός δεν ζει στα σύννεφα. που είναι μέσα στον αιθέρα. τότε όλα είναι στη ζωή μας ωραία. «ά!» θ’ αρχίσεις να φωνάζεις. «παλιόπαιδο!» κ. Ο χριστιανός δεν πρέπει να είναι νωθρός δεν πρέπει να κοιμάται. Κατείχετο υπό του Θεού και ενώ εδιώκετο και ελιθοβολείτο. Τότε κατέχεται υπό του κακού πνεύματος και δεν μπορεί να κάνει το καλό. την υπομονή. μας οδηγεί στην καταστροφή. και φονιάς. καλός. Δεν μπορούν να μπούνε. Το αντίθετο συμβαίνει όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του παλαιού ανθρώπου. Η θεία χάρις τον γεμίζει κι εκείνα δεν έχουν τη δύναμη να μπούνε μέσα. για να έλθει σε κόσμους χαράς· αλλά ψεύτικης χαράς. μέσα στο άπειρο –εννοώ τους αγγέλους. Αυτά που διαβάζει }303} στο Ευαγγέλιο και στους Πατέρες τα ενστερνίζεται. Δεν κάνετε λάθη. Νομίζετε. μόλις μπούμε στον Χριστό αλλάζουν όλα. Να βάζετε . τα εμβαθύνει. … Για να γίνει αυτό ο άνθρωπος πρέπει να έχει δοθεί «εξ όλης ψυχής και εξ όλης καρδίας» στον Χριστό. να έχετε ευλυγισία και να στρέφεσθε στο καλό. την αγάπη. μπορείτε να γίνετε άγιοι. Όταν σας προσβάλλει το κακό. απογοήτευση. τους αγίους. Και πράγματι δύναται ο χριστιανός που αγαπάει τον Θεό να πετάει με τη φαντασία του. Δεν μπορεί και να θέλει ακόμη. Και η σκέψη του δεν είναι μία σκέτη φαντασία. Αν. νωθρότητα και τα τοιαύτα. αλλά άμα σου έλθει η πέτρα. Και ο άνθρωπος σήμερα αυτό ζητάει.λπ. όπως λέμε συνήθως. Μόλις. Το ένα τον τρίβει τον τρώει. παύει να κλέβει. }305} Απλούστατα. τον κάνει να χαίρεται τη ζωή. δεν μπορεί να μισήσει. γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς.

Να υποφέρει που βλέπει ότι το θέλημα του Θεού δεν γίνεται σήμερα απ’ τους ανθρώπους ή κι απ’ τον ίδιο. Να εργάζεσθε με εγρήγορση. διότι αγαπάνε τον Θεό και δεν θέλουν να Τον λυπήσουν. -Ετούτη εδώ η γυναίκα σου. Με τη στροφή προς τα άνω. χωρίς σφίξιμο. αλλά εσένα δεν κόβει το μυαλό σου. στην καρτερία. δεν }307} θα μπορέσω να κάνω αυτή την εργασία». Η ευαισθησία δεν έχει διόρθωση. αλλά μου κάνει αυτά … -Σου τα κάνει αυτά για να σ’ αγιάσει. }309} Μην κοιτάζετε αυτό που σας συμβαίνει. Μπορεί μόνο να μετασχηματισθεί. σε αγάπη για τους αδελφούς. Η ευαισθησία αυτή είναι δώρο του Θεού. σε λατρεία προς τον ίδιο. θα δίδεσθε στη δοξολογία του Θεού. όταν κάτι του συμβεί. Να έχετε εμπιστοσύνη στον Θεό. δεν θα έχανε τις ευκαιρίες του αγιασμού. κολάζεσαι. δεν γίνεται. Όλα να τα’ αντιμετωπίζετε με αγάπη. μπορούν να γίνουν αφορμή για τη λατρεία του Θεού και να παύσουν να σας καταπονούν. Στις γυναίκες τη συναντάμε συχνότερα. Να τα θεωρείτε όλα σαν ευκαιρίες αγιασμού. να μεταστοιχειωθεί. Είναι μεγάλο πράγμα. με καλοσύνη. -Ναι. να μεταμορφωθεί. που δεν είναι του Πνεύματος του Θεού. Ο Χριστός είπε: «Άμα δεν έχετε υπομονή. πρέπει να έχετε υπομονή». με ενθουσιασμό και αγάπη. Όλα να ξεσπάνε πάνω σας και σαν τα κύματα να γυρίζουν πίσω· εσείς να είστε ατάραχοι. τον Χριστό. νέα διάθεση. Δεν είναι σωστό ν’ αντιδράτε ή να εκνευρίζεσθε και να διαμαρτύρεσθε. χωρίς στενοχώρια. να γίνει αγάπη. Όχι να έχετε άγχος και να σας πονάει το στήθος. με υπομονή και με ταπείνωση. Αλλά θα πείτε: «Έ. Να στρέψετε την κάθε θλίψη στη γνώση του Χριστού. χαρά. … μπορείτε ωστόσο να πείτε με ευγένεια βέβαια: «Συγχωρέστε με. Αν είχε όμως υπομονή και ταπείνωση. θα χάσετε τις ψυχές σας· για να τις κερδίσετε. Αυτές οι ταραχές φέρνουν κακό στον άνθρωπο. Κι ο Χριστός που συνεχώς περιμένει με λαχτάρα να μας βοηθήσει. Έπαθα κανένα κακό. όπως το παιδί κοιτάζει την μητέρα του. Αλλά μπορείτε και να μη μιλήσετε και να σας βγει σε καλό όλος αυτός ο κόπος. Γυμνάζομε τον εαυτό μας πάνω στην υπομονή. Οι ψυχές που έχουν αυτή τη λεπτότητα είναι ιδιαίτερα δεκτικές στα μηνύματα και στη θέληση του Θεού. Τότε έρχεται η θεία χάρις. προσευχή και σιωπή. θα σας δώσει την χάρι Του και τη δύναμή Του και θα μετατρέψει τη θλίψη σε χαρά. να μετατραπεί. Αν δεν δώσουν στον Χριστό με εμπιστοσύνη τη ζωή τους. Όλα να τα βλέπετε χωρίς άγχος. Έτσι θα φύγει το σκοτάδι. απαλά. Η . Να πονάει με τον πόνο το σωματικό και τον ψυχικό των άλλων.κάθε μέρα νέα σειρά. με αγαθή διάθεση. Αν τα παίρνομε ανθρώπινα. θεία λατρεία. Διατρέχουν όμως έναν κίνδυνο. χωρίς πίεση. να κατακτήσετε το φως. στη λατρεία Του. }310} … γυμναστική είναι για μας όλες οι αντιδράσεις του περιβάλλοντος και οι δυσκολίες γύρω μας. Να είστε βράχοι. Τότε ξενοιάζετε και γίνεσθε όργανά Του. στην αγάπη Του. Αυτές οι ευαίσθητες ψυχές έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν πολύ στην εν Χριστώ ζωή. Έτσι. σ’ αγαπάει πολύ. είναι δυνατόν το πονηρό πνεύμα να εκμεταλλευθεί τη λεπτότητά τους και να τις οδηγήσει σε λύπη και σε απελπισία. }308} Συμβαίνει πολλές φορές να αισθάνεται κανείς υπερβολική στενοχώρια για την κατάσταση του κόσμου. Όλη σας η προσπάθεια να είναι ν’ ατενίσετε προς το φως.». Δούλευα σ’ όλα με επιμέλεια και χωρίς αντίρρηση. χωρίς αγωνία. Δεν είναι ανάγκη να προσπαθείτε και να σφίγγεσθε. μεγάλη αρετή η υπομονή. αντί ν’ αγιάζεις. Πώς. να μεταποιηθεί. γίνετε αυτό. απλά. με την χάρι του Θεού γίνεται πάντοτε. Συμβαίνει για παράδειγμα να σας αναθέτουν εργασίες πέραν των ορίων των καθηκόντων σας. Εξοργίζεσαι και. με πραότητα. Όλα τα δυσάρεστα που μένουν μέσα στην ψυχή σας και φέρνουν άγχος. αλλά να κοιτάζετε το φως. με χαρά κι αγαλλίαση. αντί να δίδεσθε στη στενοχώρια. Ναι.

Να παρακαλάτε την Παναγία: }311} «Στρέψον τον κοπετόν εις χαράν. γιατί δεν ξέρομε πώς τα φέρνει ο Θεός και μας απαλλάσει απ’ τις δυσκολίες και τις στενοχώριες. Χωρίς σπρώξιμο και χωρίς σφίξιμο. Όταν θέλομε να ζήσομε πνευματικά. η κατά Θεόν. Η διάθεση ν’ αγαπήσομε τον Θεό έχει μέσα της και κάποιον πόνο. Όπου αγάπη εκεί ελευθερία. Θεοτόκε μόνη παντευλόγητε». όταν μπούμε στη θεία χάρι. πονάμε. «Πλάνης μηχανήματα». τότε αποκτούμε τη θεία χάρι. Η αντιμετώπιση του κακού με την χάρι του Θεού γίνεται αναίμακτα και ακοπίαστα. Είναι όμως και θέμα πίστεως. Βάζει τέχνη στη δομή του τροπαρίου. Το δαιμόνιο όμως δεν μπορείς να το αρνηθείς. Με τη λαχτάρα για τον Χριστό η δύναμη της ψυχής φεύγει απ’ τις παγίδες και πάει στον Χριστό. Το να μάχεσαι τον εχθρό σου είναι μια προσπάθεια με σπρωξίματα και πίεση. Ο ταπεινός είναι ελεύθερος και ανεξάρτητος απ’ όλους κι απ’ όλα. για να καταστρέψομε τη δύναμη των δικών του παγίδων. Ο εγωιστής στενοχωριέται πολύ με το καθετί. Πιστεύω ότι υπάρχει διάβολος και λέω μάλιστα ότι. Αυτό γίνεται μόνο με την ένωση με τον Χριστό. αδιαφορούσα. … Δεν μπορούμε ν’ αγνοήσομε την ύπαρξη του διαβόλου. Αν αγωνισθούμε ερωτευθούμε τον Χριστό. }313} Εδώ θαυμάζει κανείς το πνεύμα του ποιητή. Χωρίς να το καταλάβομε εμείς ο πονηρός φτιάχνει παγίδες. Να είστε έτοιμοι να κενωθείτε στον οποιονδήποτε.υπομονή είναι αγάπη. Μας προστατεύει η θεία χάρις. πλοκή λόγου. Όταν υπάρχει ταπείνωση. αυτό που δίνομε είναι μια αγάπη. Δεν αφήνει μέσα του την κατάθλιψη. δηλαδή πλοκή. Αυτό είναι ελευθερία. Βίαζα τον εαυτό μου με τη βία του θανάτου. Τι είπαμε. για ποιόν θα γίνει το «έξοδο». Όλες οι αισθήσεις να λειτουργούν σύμφωνα με το νόμο του Κυρίου. αντί ν’ ασχολείσθε με τον διάβολο και τις πονηρίες του. τον θρήνον εις ευφροσύνην και αγαλλίασιν νυν. που φθείρει την ψυχή. Κι εγώ ο καημένος ο ταπεινός από μικρός έτσι εργαζόμουν κι έχω μια μικρή πείρα. που μέρος το «ξοδεύομε» κι εκεί. έχει μέσα της χαρά. Πιο ευγενές. … Ο σατανάς φτιάχνει το μηχανισμό της πλάνης. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις παγίδες. Προχωρεί κανείς εμπρός εξαιτίας της. }312} Πολλοί άνθρωποι και μάλιστα χριστιανοί. δεν διατρέχομε κίνδυνο κι ο διάβολος μας βλέπει και φεύγει. Δεν πρέπει ν’ αντιδράτε με τα ίδια όργανα. Πάει το Ευαγγέλιο. }314} Όταν ντυθούμε την πανοπλία του Θεού. μία ενέργεια· είναι μία δύναμη της ψυχής μας. Θέλει προσοχή. Στην αγάπη του Χριστού όμως δεν υπάρχουν σπρωξίματα. Τότε είμαστε πιο ελεύθεροι.χωρίς πονηρία. Είδατε τι λέει. διότι πρέπει να κόβομε κάθε δεσμό που μας ενώνει με την ύλη. χωρίς αγάπη δεν μπορείς να έχεις υπομονή. Εγώ όμως σας λέγω. Στην αρχή. εις ευθυμίαν δε το πένθος μετάβαλε. ζείτε μέσα στην ελευθερία. Δεν είπαμε ότι ο διάβολος είναι πολυμήχανος. Οι μηχανισμοί του διαβόλου είναι πονηροί. Όταν όμως θέλομε να ικανοποιήσομε τον εαυτό μας ή τους άλλους. Εδώ η δύναμη της ψυχής μεταποιείται χωρίς κόπο. Ζώντας μέσα στην αγάπη του Θεού. του οποίου τα έργα ήλθε να καταργήσει ο Χριστός. Αδιαφορήστε! Αυτή η αδιαφορία προς τον εχθρό είναι μεγάλη τέχνη. Η θλίψη. Άλλο πράγμα αυτό. Δαίμονες έρχονταν και μες στο φόβο έλεγα: «Έχε μνήμην θανάτου δια παντός. δεν δέχονται καθόλου την ύπαρξη του δαίμονα. δεν υπάρχει κατάθλιψη. είμαστε άπιστοι. τα πάντα θα κατορθώσομε· και μάλιστα πολύ εύκολα. Τέχνη τεχνών. Είναι εύκολα όλα. Στην πραγματικότητα. αντί ν’ ασχολείσθε με τα πάθη. ξεκίνησα αλλιώς. τι τάξη και σειρά θα βάλομε στη ζωή μας. να στραφείτε στην αγάπη του Χριστού. Γίνεται μόνο με τη θεία χάρι. όμως. Οπλισμένοι με τη θεία χάρι. Τρόμος! Γιαυτό πρέπει κι εμείς να φτιάχνομε ευσεβείς μηχανισμούς αμύνης. Ξαπλωνόμουν κάτω κι έλεγα ότι είμαι πεθαμένος. αν βγάλουμε απ’ το Ευαγγέλιο την πίστη στην ύπαρξη του διαβόλου τι γίνεται. Προσέχετε την κάθε λέξη. έχε . πιο δυνατοί.

Γράφει ο ιερός Αυγουστίνος: «Διαλογισμοί με απασχολούν και μπλέκομαι σε συζητήσεις». Αυτόν τον τρόπο τον απαλό να χρησιμοποιείτε. Εμείς τίποτα δεν μπορούμε μόνοι μας. να γίνεται σωστά. απευθείας το κακό. Όταν όμως πιέζεσθε το κακό πνεύμα σας παίρνει είδηση και σας πολεμάει. Την περιφρόνηση δεν μπορεί να την υποφέρει. Με τη θεία χάρι οι μάρτυρες του Χριστού δεν καταλάβαιναν τους πόνους. μετά έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. Καλά είναι κι εκείνα για τους αρχαρίους. Τον διάβολο να τον περιφρονείτε. Ο Χριστός θέλει να ενωθούμε μαζί Του και περιμένει έξω απ’ την πόρτα της ψυχής μας. Όσο παρακαλείτε να φύγει. Τα είχα ζήσει κι εκείνα. Αλλά «ο φοβούμενος ου τετελείωται εν τη αγάπη». σωματικά και ψυχικά. Μην αγωνίζεσθε να διώξετε το σκοτάδι. Η εγρήγορση στον άνθρωπο που αγαπάει τον Θεό είναι απαραίτητη. ένας λογισμός. Με την χάρι όμως μετουσιώνονται. το κακό. να μην πολεμάτε. να Τον αγαπήσετε τον Χριστό. διότι είναι υπερόπτης. μία επίθεση. Εκείνος θα σας πιάσει απ’ το χέρι και θα σας δώσει . το χτυπάτε. αλλ’ αυτό δεν φεύγει. Βλέπετε. ούτε να παρακαλείτε να φύγει. απαλά. περιφρονώντας όλ’ αυτά. Εμένα δεν μου αρέσει }315} να συζητώ με τον παλαιό άνθρωπο. }318} αυτός σου ρίχνει χειροβομβίδα. αλλ’ αμέσως ανοίγω τα χέρια προς τον Χριστό κι έτσι τον περιφρονώ με τη θεία χάρι.μνήμην κολάσεως». Μην κοιτάζετε το κακό. και το κακό θα υποχωρήσει. Με τη θεία χάρι όλα γίνονται ανώδυνα. Μην ασχολείσθε με τον διάβολο. τον νέον ενδυσώμεθα και Σοι ζήσωμεν. Να κοιτάζετε την αγκαλιά του Θεού και να πέφτετε μες στην αγκαλιά Του και να προχωράτε. Εσείς τι κάνετε. }318} Το σπουδαιότερο όπλο κατά του διαβόλου είναι ο Τίμιος Σταυρός. να μην μπει }317} μέσα σας. Να Του δοθείτε. Να μην τον πολεμάτε κατά μετώπον. τον ζείτε. Όλα μένουν μέσα μας και τα άσχημα δεν χάνονται. ανοίξτε τα χέρια στην αγκάλη του Χριστού. όμως. Διώχνετε με δύναμη το σκοτάδι. στη ζωή εν Χριστώ· αρκεί να ξέρετε να διακρίνετε. δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε τη λεπτότητα του θέματος. Όταν του ρίχνεις σφαίρα. Βρίσκεσθε στο σκοτάδι και θέλετε να απαλλαγείτε. ένας πειρασμός. δεν τον σκέπτομαι. Να δοθούμε στον Χριστό κι όλα φεύγουν τα αντιδραστικά. Δεν μπορούσε δεν το ήθελε. που τον τρέμει. Ο σατανάς δεν φεύγει με πίεση. Απομακρύνεται με την πραότητα και την προσευχή. Όπως το μωρό παιδί ανοίγει τα χέρια και πέφτει στην αγκαλιά της μάνας του. Με την χάρι. Εμείς να προσπαθούμε να μειώνομε τον εγωισμό και τη φιλαυτία μας. Η επικοινωνία με τον Χριστό όταν γίνεται απλά. Δεν πετυχαίνετε τίποτα χτυπώντας το σκοτάδι. με σφίξιμο. Από μας εξαρτάται να δεχθούμε τη θεία χάρι. Έκανε συζήτηση. Υπάρχει στο βάθος. που προξενούσαν τα μαρτύρια. μεταποιούνται. Όταν του ρίχνεις βόμβα. σου ρίχνει πύραυλο. Όταν πολεμάς με πείσμα κατά του διαβόλου. τόσο σας αγκαλιάζει. Όταν προσπαθείτε ν’ αποφύγετε τον παλαιό άνθρωπο χωρίς την χάρι. μεταστοιχειώνονται. Να είμαστε ταπεινοί. δεν σας απασχολεί πια. επιτίθεται κι εκείνος σαν τίγρις. }316} Ενώ πρώτα ήταν ανίκανος (ο απόστολος Παύλος) να κάνει το καλό. Θέλετε φως. αντί να διώχνετε τον εχθρό. «Ίνα τον παλαιόν αποθέμενοι άνθρωπον. Μόνο η θεία χάρις μπορεί να μας αλλάξει. Τα παράτησα. Ανοίξτε μια τρυπίτσα και θα έλθει μια ακτίνα του ήλιου. Η χάρις όλα θα μας τα δώσει. απ’ το ράσο. Ο σταυρός όμως. δηλαδή. Υποχωρεί όταν δει την ψυχή να τον περιφρονεί και να στρέφεται με αγάπη προς τον Χριστό. Όταν σας ενοχλήσει κάτι. έτσι κάνω κι εγώ. το βλέμμα σας στον Χριστό. Είναι μυστήριο. Εκείνος μετά θα αναλάβει να σας ανεβάσει. με τον κατά Χριστόν άνθρωπο. Τα πράγματα είναι απλά κι εύκολα στην πνευματική ζωή. το φως Του. δεν λέγει στην ευχή της ενάτης ώρας. τω ημετέρω Δεσπότη». Αντί να διώχνετε το σκοτάδι. εδώ ομιλούσε ο παλαιός άνθρωπος με τον νέο. να ζείτε με εγρήγορση. αλλά ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. Δηλαδή με τραβάει από πίσω. σαν αγριόγατα. Με τη θεία χάρι τα πάντα είναι κατορθωτά. θα έλθει το φως. χωρίς πίεση κάνει τον διάβολο να φεύγει. θα στρέφετε την προσοχή σας. Αυτός είναι ο πιο τέλειος τρόπος.

Ο σχιζοφρενής επηρεάζεται απ’ τα βιώματα της παλιάς ζωής των προγόνων. εκεί που πάτε να τον περιφρονήσετε.Πήγα ν’ αγανακτήσω. έστω κι αν ορισμένα πράγματα φαίνονται δύσκολα και παράλογα. Δηλαδή εγώ δεν αφήνω ούτε μια σκέψη μνησικακίας μέσα μου ούτε μια σκέψη εγωισμού. Κινείσθε προς τον Θεό και στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. Παίρνομε ένα εκατομμύριο. Ο καλύτερος τρόπος είναι η περιφρόνηση. Τι κάνετε. Η τέλεια υπακοή στο Θεό χωρίς αντίρρηση. Όταν απομακρύνεσαι απ’ τον Θεό. Έτσι. τα }323} αφήνομε όλα. Παίρνομε το ένα εκατομμυριοστό. κινδυνεύεις. ανοίγει η χάρις την ψυχή σας και σας λέει: «Έγειρε ο καθεύδων και ανάστα εκ των νεκρών και επιφαύσει σοι ο Χριστός». ούτε το κοιτάζετε. Αυτός αρνιόταν λέγοντας ότι η επιστήμη τα λεει αλλιώς. μέσα στο θείο φως θα ζούμε πάντοτε. Την ώρα του πειρασμού.λπ. γιατί είναι δίπλα ο πατέρας του και πέφτει στην αγκαλιά του. γιατί σε βρίσκει «σκέτον» ο σατανάς και κυριαρχεί επάνω σου. Αυτά γίνονται τις πιο πολλές φορές στους μπερδεμένους. Εσείς λίγη προσπάθεια θα κάνετε.πλούσια τη θεία Του χάρι. Το παράθυρο είναι το δικαίωμα. Η τελεία εμπιστοσύνη στα χέρια του Θεού -αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Η περιφρόνηση του κακού πνεύματος γίνεται μόνο με την χάρι του Θεού. Γυρίζετε προς τον Χριστό τρέχετε προς τον Χριστό. Αυτή μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Ακούστε κι εμένανε. να του κάνει φασαρίες κ. ούτε προσπαθείτε να το βγάλετε από μέσα σας. με την χάρι του Χριστού. που έχω λίγη πείρα σ’ αυτά. εφόσον θ’ αγαπάει και θα λαχταράει η ψυχή μας τον Θεό. σας καθηλώνει και σας σφίγγει και κάνει το δικό του κι όχι αυτό που θέλετε εσείς. Αυτό είναι μεγάλο μυστικό. να τους χτυπάει κ. ανοίγετε τα χέρια σας στον Χριστό. Αυτό που λέμε στην Θεία Λειτουργία τα λέγει όλα: «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Εζήτησα από έναν άνθρωπο να μου κάνει κάτι.α. }320} Αυτή περιφρόνηση έχει μεγάλη τέχνη. όταν τα ελατήρια σας είναι αγνά και καθαρά και ειλικρινή. όσο κι αν είναι άσχημη. προσπαθείτε να γνωρίσετε τον Χριστό. Δηλαδή ανοίγετε την αγκαλιά σας. Όταν δείτε το αντίθετο πνεύμα να έρχεται να σας }319} βουτήξει εσείς δεν τρομοκρατείσθε. ο πονηρός σας βουτάει. Πρέπει να προλάβετε να κάνετε το άνοιγμα στον Θεό. ανοίγετε τα χέρια σας προς τον Χριστό. βλέπει τον σατανά να παρουσιάζεται μπροστά }322} του. Το σκέπτεσθε κι έρχεται το Άγιον Πνεύμα. Γνωρίζει ότι είναι αμαρτωλός και θλίβεται γι’ . στράφηκα στον Χριστό και πρόλαβα το κακό. τίποτα εκείνος. Δεν κάνετε τίποτα. Να μη δίνομε στον διάβολο δικαιώματα. σας έχει ήδη συλλάβει. μη βρει παράθυρο ο σατανάς. Σ’ εσένα Κύριε. Όταν κανείς δεν άρχισε κανονικά την πνευματική ζωή ή τον βαραίνει κάτι κληρονομικό. Τον καθιστά θεάνθρωπο. Για να το πετύχετε όμως αυτό πρέπει να σας φωτίσει η θεία χάρις. να κάνει θορύβους. Μερικοί βλέπουν τον διάβολο να παρουσιάζεται με διάφορες μορφές. λίγη δηλαδή διάθεση. Αυτό τον τρόπο να χρησιμοποιείτε σε κάθε προσβολή του πονηρού και σε κάθε λογισμό δηλαδή την περιφρόνηση. Αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Και κάτι ακόμη. Το κόβομε κομματάκια. χωρίς αντίδραση. Αν αυτό δεν γίνει αμέσως. Τη στιγμή εκείνη. Το κατάλαβα. Το άφημα στα χέρια του Θεού. Εκεί. Το ένα εκατομμυριοστό του εκατομμυριοστού είναι του ανθρώπου η προσπάθεια. όπως το παιδάκι που βλέπει κάποιο θηρίο άγριο και δεν φοβάται. τότε σας αρπάζει ο πονηρός κι ενώ προσπαθείτε να τον διώξετε. Όλα να τα προλαμβάνετε με την προσευχή. που είπε: «Ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστιν». είναι όλα εύκολα κι όλα αληθινά τα λόγια του Χριστού. Αυτή είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. Καμιά φορά μπορεί να πάθει και σχιζοφρένεια ο άνθρωπος. δεν χάνει την προσωπικότητά του. Επέμεινα εγώ. Ο ταπεινός έχει συνείδηση της εσωτερικής του καταστάσεως και. να αισθανθείτε τον Χριστό και σ’ αυτή σας την προσπάθεια.

στα λόγια. Αν έχετε αγάπη στον πλησίον και στον Θεό. και στα δυσάρεστα. ο διχασμός είναι δαιμονικές καταστάσεις. Η αληθινή ταπείνωση δεν μιλάει. ανάξιος. Δεν θέλεις άλλη φιλοσοφία. Όλους να τους αγαπάεις και να μη σκέπτεσαι για κανέναν κακό και για όλους να προσεύχεσαι. Ο ταπεινός πιστεύει ότι όλα εξαρτώνται απ’ τον Χριστό κι ότι ο Χριστός του δίδει την χάρι Του κι έτσι προχωράει. αλλά «θαρρών εις το έλεος της ευσπλαχνίας Του». Ό. υποδουλώνεσαι σ’ Αυτόν και ζεις στην ελευθερία των τέκνων του Θεού … Χρειάζεται βέβαια και λίγη προσπάθεια. ταράζεται. δεν εξουθενώνει τον εαυτό του. χωρίς εμπιστοσύνη. Ας μας αγαπήσει Αυτός. Φοβάται ο ταπεινός μήπως με τις ταπεινολογίες πέσει στην κενοδοξία. Να καίγεσαι για τον Θεό. Πάντα να παρουσιάζεσαι στον Θεό ως αμαρτωλός· χωρίς όμως απελπισία. Το αντίθετο συμβαίνει με τον εγωιστή. κατάθλιψη. Αυτό είναι το παν. Ο Θεός δεν θέλει την αρετή μας. όταν τον επαινούν και τον κολακεύουν. αν τον πειράξει κανείς. αντιλέγει έντονα. χωρίς να καταλαβαίνετε από πού προέρχεται αυτή η κατάσταση. η νευρασθένεια. δεν λέει ταπεινολογίες. η τελεία εμπιστοσύνη στον Θεό. αλλά με άγχος. Αντίθετα η χάρις του Θεού βρίσκεται εκεί όπου υπάρχει αληθινή ταπείνωση. Η εξάρτηση από Εκείνον. Στην αρχή μοιάζει με τον ταπεινό. δηλαδή δεν αντιδρά.αυτό. δηλαδή «είμαι αμαρτωλός. ενώ. Ας Τον παρακαλούμε πολύ να μας αγαπήσει Εκείνος και να μας δώσει το ζήλο να Τον αγαπήσομε κι εμείς. Αυτό έχει μεγάλη αξία να οδηγείσαι απ’ τον Θεό. Όταν ο άνθρωπος ζει χωρίς Θεό. Ασχολείται και περιστρέφεται γύρω απ’ τον εαυτό του. Αντίθετα. Η καρδιά του κενόδοξου δεν μπορεί να ταπεινωθεί. Αν δεν έχετε αγάπη στον Θεό και στον πλησίον αν τεμπελιάζετε.». θα σας εκδικηθεί ο παλαιός άνθρωπος. Η χάρις του Θεού δεν πλησιάζει εδώ. Αρκεί να βρούμε το μυστικό. Εμείς δεν μπορούμε με τις αδυναμίες μας να Τον αγαπήσομε. αμέσως χάνει την ειρήνη του. γιατί εκεί. θα δώσει }324} ο Θεός την ταπείνωση. . φέρεται άπρεπα. … Αυτή είναι η πραγματική ελευθερία. χωρίς γαλήνη.τι έχω το έχω απ’ την χάρι. Είναι ταπείνωση να πιστεύεις ότι όλοι είναι καλοί. }326} Το μυστικό είναι η αγάπη στον Χριστό και η ταπείνωση. εννοεί να υπερηφανεύεται περισσότερο. Αν νικηθείς απ’ }325} τον Θεό. ελάχιστος πάντων …». Να καίγεσαι για τον Θεό· αυτό είναι το παν. Η ταπείνωση τον ανέβασε εκεί. Θα λέτε: «Τι θα γίνει μ’ αυτή την κατάσταση που έφθασα. Έχει πάντα τη χαρά του Χριστού. Δέχεται να τον παρατηρούν. Δεν χάνει την ισορροπία του. Ο Χριστός θα δώσει την ταπείνωση. Όταν εξομολογηθεί δεν γυρνάει πίσω. Ο έχων την αγία ταπείνωση δεν μιλάει καθόλου. θα σας φταίνε όλοι κι όλα. να μην έχεις κανένα θέλημα. ζει από τώρα στην επίγεια άκτιστη Εκκλησία. Ενώ αυτό είναι η εκδίκηση των ενστίκτων. πώς φέρομαι έτσι. θα γκρινιάζετε λέγοντας: «Γιατί τα’ άφησες αυτό εδώ. στη συμπεριφορά. αλλά δεν απελπίζεται. Λίγο. Όποιος έχει την αγία ταπείνωση. … Φλεγόταν απ’ την αγάπη του Χριστού. αλλά η άκρα ταπείνωση δεν αποκτιέται με τις προσπάθειες και τον αγώνα μόνο.». θα δώσει τον αγιασμό. Και θα νομίζετε ότι δήθεν φταίνε οι δουλειές ο κόπος. αγωνία. Είναι αποτέλεσμα χάριτος. απελπισία. Δαιμόνιο είναι επίσης και η ταπεινολογία. Ποτέ να μην παρουσιαστούμε στον Θεό και να πούμε: «Έχω αρετές». Το λένε και αίσθημα κατωτερότητος. ο αμαρτωλός που μετανοεί κι εξομολογείται βγαίνει απ’ τον εαυτό του. Άμα θέλεις να φιλοσοφήσεις όλα θα τα ρίχνεις στον κακό εαυτό σου και θα ταπεινώνεσαι πάντοτε. θα σας βασανίσει ο σατανάς. Κι αν ακούεις για κάποιον κάτι αρνητικό να μην το πιστεύεις. χωρίς να εξοργίζεται και να δικαιολογείται. αποκτάει ασθένειες σωματικές και ψυχικές. Το λέω εκ πείρας: ό. Να είμαστε σε όλα ταπεινοί· στη σκέψη. Η ψυχασθένεια.τι και να του πεις. εκνευρίζεται. η θεία ταπείνωση. Όταν τον ελέγχουν ή νουθετούν. να τον ελέγχουν οι άλλοι. τον έχοντα αισθήματα κατωτερότητος. όμως.

Δεν είναι το φαγητό δεν είναι οι καλές συνθήκες διαβιώσεως που εξασφαλίζουν την καλή υγεία. Άσκηση είναι οι μετάνοιες.». Δεν είναι οι μετάνοιες που θα κάνομε δεν είναι οι προσευχές είναι το δόσιμο ο έρωτας για τον Χριστό για τα πνευματικά. χάνεται κι αμέσως ξεπετάγεται το αγκάθι. Όσο δεν ποτίζεται η τριανταφυλλιά τόσο μαραίνεται. με την χάρι φεύγουν όλα. Το κρέας κάνει κακό στον άνθρωπο. Δεν πρέπει η ψυχή μας ν’ αντιστέκεται και να λέει. αλλά γίνεται το αντίθετο. διστάζουν ή και χειρότερα ακόμη. Αλλιώς σας πιάνει λιγούρα. αλλά η ζωή μας είναι μακράν του Θεού. Εκείνο που κάνει άγιο τον άνθρωπο είναι η αγάπη. Λέγει ο σοφός Σολομών ότι ο Χριστός «ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν». Όμως οι πνευματικοί άνθρωποι το κάνουνε για ψυχική ωφέλεια. Αλλά και το σώμα ωφελείται πολύ δεν αρρωσταίνει. Ενώ με το Χριστό. αλλ’ η χάρις του Θεού επισκιάζει τον άνθρωπο κι ενώ η ρίζα είναι το κόμπλεξ. Είναι η αγία ζωή.». ξηραίνεται. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι αυτό θα σας σώσει. δηλαδή ενάντια στον Θεό· άγχος αγωνία απ’ το ένα μέρος κι απ’ το άλλο παρακαλούμε. Αυτό δεν φεύγει από μέσα. Κανείς ασκητής δεν αγίασε χωρίς ασκήσεις. μπορείτε να νηστεύετε με ευχαρίστηση κι όλα είναι εύκολα· . «Παχεία γαστήρ λεπτόν ου τίκτει νόον». Μέσα στην άσκηση τις μετάνοιες τις αγρυπνίες και τις άλλες κακουχίες είναι και η νηστεία. Δεν το έχω κατορθώσει αλλά το επιθυμώ. «γιατί το }328} έκανε έτσι αυτό ο Θεός. Οι «πειράζοντες» τον Θεόν είναι όσοι αμφιβάλλουν. καταντούμε άδειοι ψυχικά. που δείχνουν ότι εκπειράζομε τον Θεόν. Δεν είναι. Πρέπει να γίνονται ασκήσεις. Όταν κάνομε κάτι για να επιδειχθούμε. }327} Θέλω να γίνω πιο καλός. Όμως αυτό μου δίνει χαρά και μια ικανοποίηση ότι επιτέλους προσπαθώ ν’ αγαπήσω τον Χριστό. }330} Λένε ότι το προβατάκι τρώει τα χορταράκια της γης κι είναι τόσο ήσυχο. }329} Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. Τον εκπειράζομε όταν ζητούμε κάτι αλλά η ζωή μας δεν είναι σύμφωνη με το θέλημά Του –πράγματα.λπ. Εκπειράζομε τον Θεό. οι αγρυπνίες κ. όταν το χωνεύσετε καλά το φαγητό σας. όταν ζητούμε κάτι από Εκείνον. η ζωή του Χριστού. είναι όλα τους άγρια ζώα. Για να τα κάνετε όμως αυτά πρέπει να έχετε πίστη. Υπάρχουν πολλοί που τα κάνουνε αυτά όχι για τον Θεό αλλά για άσκηση. Όταν έχετε τον έρωτα τον θείον. όμως μόνο η αντίδραση και τα «γιατί». δημιουργούν αυτά που λέει ο κόσμος «κόμπλεξ»· παραδείγματος χάριν. Οι ασκητές μεταποιούν τον αέρα σε λεύκωμα και δεν τους πειράζει η νηστεία. να κάνει τέτοια πράγματα και να καταπονεί τον εαυτό του για την αγάπη του Θεού. … Αυτά τα «γιατί» πολύ βασανίζουν τον άνθρωπο. Δεν παθαίνετε μ’ αυτήν κακό. τα φρούτα κ. για ωφέλεια σωματική. και κάνω όνειρα και κάνω προσπάθεια. Όλα να γίνονται με χαρά. Υπάρχει αυτό το «κάτι» στο βάθος. γιατί το άλλο αλλιώς. θέλω να λατρεύω τον Θεό με αγάπη. η λατρεία προς τον Χριστό η οποία δεν μπορεί να εκφρασθεί δεν μπορεί δεν μπορεί … Και προσπαθεί ο άνθρωπος να κάνει ασκήσεις. δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά. … Ενώ ο σκύλος ή η γάτα κι όλ’ αυτά τα σαρκοφάγα. για τον Θεό. αλλά όχι με βία. Άστε το κακό. Η νηστεία είναι και ζήτημα πίστεως. εκεί πάνω φυτρώνει τριανταφυλλιά με ωραία τριαντάφυλλα κι όσο ποτίζεται με την πίστη με την αγάπη με την υπομονή με την ταπείνωση τόσο παύει να έχει δύναμη το κακό παύει να υπάρχει δηλαδή δεν εξαφανίζεται αλλά μαραίνεται. Κάνουν καλό τα χόρτα. αλλά δεν γίνεται τίποτα.Ο κενόδοξος την ψυχή του την αποξενώνει απ’ την αιώνια ζωή. Και υποφέρει κι αγανακτεί χωρίς αποτέλεσμα. Και προσεύχεται κανείς και κάνει αγρυπνίες. Κανείς δεν μπόρεσε ν’ ανέλθει στην πνευματικότητα χωρίς ν’ ασκηθεί. Πολλά καλά έρχονται. Τελικά ο εγωισμός είναι σκέτη κουταμάρα! Η κενοδοξία μας κάνει κούφιους. δηλαδή το «γιατί». ανθίστανται στην παντοδυναμία Του και πανσοφία Του. με λαχτάρα.λπ. «γιατί να είμαι πολύ ψηλός.» ή και το αντίθετο «πολύ κοντός.

Μπορεί όμως να είσαι φτωχός και μέσα σου να είσαι μη ακτήμων. Μπορεί να έχεις πολυκατοικίες και μέσα σου να είσαι ελεύθερος απ’ την ύλη κι έτσι να ζεις ως ακτήμων. Για να τη ζει όμως σωστά ο μοναχός πρέπει να έχει μοναχική συνείδηση. Η παρθενία η ακτημοσύνη η πτωχεία που είναι αρετές του μοναχού βρίσκονται μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. Εγώ κάθε φορά που εξομολογιόμουνα. }332} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ Μεγάλο πράγμα η μοναχική ζωή! Πολύ μεγάλο. Φεύγει πολύ παρηγορημένος και με μεγάλη συντροφιά. Χρειάζεται μικροβιολογική εξέταση. Η μοναχική ζωή είναι ζωή χαρισάμενη. Πρέπει να αποθάνει για όλα. σαν να κάνει μετάνοιες. Η εργασία είναι ευλογία. Η εργασία δεν εμποδίζει την προσευχή. την ένωση του με τον Θεό· να γίνει ένα με τους άλλους όπως η Αγία Τριάδα όπως τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος που είναι ένα. αντίθετα την ενισχύει και την κάνει πιο καλή. Υπάρχει μία φήμη ότι το αλάτι κάνει κακό. τη νοερά προσευχή. οι μάρτυρες και οι άγγελοι. Αλλ’ αυτό που τον κρατά στο μοναστήρι μαζί με την προσευχή είναι και η εργασία και το εργόχειρο. Το μοναστήρι πάνω απ’ όλα θα πρέπει να βάλει την υπακοή και το επιτραχήλι. μου ερχόταν μεγάλη χαρά κι έδινα πολύ τον εαυτό μου σε . αρκεί να ζουν τη ζωή του Θεού.αλλιώς σας φαίνονται όλα βουνό. Μπορεί να είναι κάποιος παρθένος κατά το σώμα και στην ψυχή να είναι σαν πόρνη διεφθαρμένη απ’ τις κακίες και τα πάθη. αλλά και όλοι οι άγιοι. Είναι ζήτημα ιχνοστοιχείων του οργανισμού. Ορισμένοι θέλουν να γίνουν μοναχοί από αντίδραση. ποιητική ζωή. Δεν μπορεί να σταθεί στο μοναχισμό. Έτσι φεύγει απ’ τον κόσμο αυτόν όχι απελπισμένος. Όλο το μυστήριο είναι η προσευχή το δόσιμο η αγάπη στον Χριστό. να ελκυσθεί υπό της θείας χάριτος. Η εργασία μάλιστα είναι σαν να προσεύχεται κανείς. την υπακοή. Και συντροφιά του είναι όλη η φύση. Είναι θέμα αγάπης. αλλά δεν φεύγει απελπισμένος. }337} Μπροστά στα μάτια του Θεού είναι το ίδιο ο έγγαμος και ο άγαμος. αρκεί να ζουν τις εντολές του Θεού. Είναι όντως τέτοια. }339} Σ’ ένα μοναστήρι μπορεί να υπάρχει σειρά αλλά η μοναχική ζωή να είναι ανύπαρκτη. Δεν είναι σωστό αυτό. και τα πουλιά και τα ζώα. Κάθεται εκεί βασανίζεται. Κι αυτό θα το πετύχει με τη στροφή του εξ ολοκλήρου στον Θεό και στο σκοπό που έχει βάλει. αλλά η προσκόλληση της καρδιάς. Όποιοι έδωσαν την καρδιά τους στον Χριστό και με θερμή αγάπη }331} έλεγαν την ευχή. }336} Ο ασκητής που πάει στην έρημο όλα τα θυσιάζει και την ανάπαυσή του αρκεί να επιτύχει τον τρόπο έτσι να αισθανθεί την χάρι του Θεού. αν δεν γλυκαθεί στην προσευχή. Δεν είναι άλλο η δουλειά και άλλο η προσευχή. }335} Ο μοναχισμός δεν πρέπει να είναι φυγή αρνητική αλλά φυγή θείου έρωτος. κυριάρχησαν και νίκησαν τη λαιμαργία και την έλλειψη εγκράτειας. Το αλάτι χρειάζεται στον οργανισμό του ανθρώπου. την άσκηση. Ζει με τη σιωπή. θείας λατρείας. υψηλή ζωή. Δεν είναι η ποσότητα των αγαθών που κάνει τον άνθρωπο ακτήμονα ή όχι. Πρέπει να γλυκαθεί ο μοναχός στην προσευχή. θεία ζωή. … Αυτή τη ζωή τη λένε αγγελική και είναι αγγελική. Άλλοι δεν το έχουν ανάγκη. Γι’ αυτό βλέπομε ότι τους μαθητές Του αλλά και τους προφήτες Του ο Χριστός τους καλούσε την ώρα που εργάζονταν επί παραδείγματι την ώρα που κάποιος ψάρευε ή έβοσκε τα πρόβατά του. να βρεθεί στη θαλπωρή του Χριστού στην αγκάλη του Χριστού· να ενωθεί να αισθανθεί τη συντροφιά με τον Θεό. Είναι στοιχείο που χρειάζεται. Και είναι ορισμένοι μάλιστα που πολύ το έχουν ανάγκη. Και κυρίως η συντροφιά του είναι η Παναγία μας με τον Υιό της. ενώ κάποιους τους πειράζει. για να ζει εν Χριστώ. Μεγάλη.

}344} Καμία άλλη ηδονή δεν είναι πιο πάνω από εκείνη που δίδει η ένωση με τον Θεό. ξαλαφρώνω αμέσως. Ο Γέροντας είναι ποδηγέτης. αλλά να είναι ανώτερος απ’ τον μορφωμένο. Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος μορφωμένος που έγινε γέροντας. ό. μεταδίδεται χωρίς να το καταλάβετε και σ’ εσάς κάτι το άγιο. Ο Γέροντας παίζει πολύ σπουδαίο ρόλο στη ζωή μας. όταν έχει ζήσει ως υποτακτικός και έχει αποκτήσει την χάρι του Θεού. «Εγώ τους εμέ φιλούντας αγαπώ. Όμως στην υπακοή βρίσκει ο άνθρωπος την ελευθερία την αληθινή ενώ δουλεία είναι αυτή που τον αναγκάζει να μην υπακούει. Κι όταν ο Γέροντας σ’ αγαπάει κι εκείνος κι είστε ομόψυχοι. Είναι η ηδονή των δοσμένων στον Θεό. Αν δεν περάσεις από ταπείνωση και άρα από την υπακοή. Η προσευχή του σας επηρρεάζει. εγέννησαν την παρακοή κι εφύγαμε απ’ τον Παράδεισο. Έχομε το αίσθημα του «ενός» δηλαδή ότι είμαστε ένα. Όχι μόνο τότε αλλά και τώρα. Η υπακοή και μάλιστα σε πνευματικό γέροντα είναι μεγάλο κεφάλαιο. Είναι το παν. γίνεσαι σ’ όλα νέος. Μεγάλο πράγμα η ταπείνωση! Ο εγωισμός η υπερηφάνεια. Όταν έχεις τον Γέροντα και τον ζεις. να δίδεσαι στη λατρεία του Θεού και να υπακούεις και στον Γέροντα! Η υπακοή είναι σπουδαία. Ποτέ ένας εγωιστής δεν μπορεί να κάνει υπακοή. … Εκεί είναι ο Χριστός. Μεγάλο κι έξυπνο πράγμα η υπακοή. μπορεί να μην έχει πολλές γνώσεις. Μ’ αγάπησε ο Χριστός και μου έδωσε την χάρι να κάνω υπακοή. απ’ την υπακοή το έχω. Ή το κάνει μεν. Θέλει πάντα να εξετάζει αυτό που του λένε. Εγώ όμως με την χάρι του Κυρίου την έχω ζήσει.προσευχή. πιο γερός. Είναι μία μεγάλη αρετή είναι αυτή η ίδια η ταπείνωση. Δεν ήμουνα ευχαριστημένος. Αν δεν έχεις ταπείνωση. αγιοποιείσθε κι εσείς. Από κει να δίδονται όλες οι κατευθύνσεις. τον αγαπάεις τον Γέροντα. }343} Είναι λοιπόν μεγάλη αρετή μεγάλο προσόν η υπακοή σε γέροντα. αλλά με αντιρρήσεις και αντιλογίες νομίζοντας ότι μ’ αυτή τη στάση δείχνει την ελευθερία του. Η έλλειψη υπακοής οφείλεται στον εγωισμό και τη φιλαυτία. Την υπακοή στους Γέροντές μου την αισθανόμουνα σαν παράδεισο. Έτσι ζούμε την ενότητα στην Εκκλησία. . έξυπνος. Κι αυτή η υπακοή έχει μεγάλη αξία. Δεν μπορούμε να το καταλάβομε. Κι εγώ ο ταπεινός λίγο την αισθάνθηκα και. τη σιωπή του. Και το ζητούσα κιόλας. δεν έχεις υπακοή. εντάσσεται πια στην ελευθερία των τέκτων του Θεού. Είναι το μυστήριο της πνευματικής ζωής. το θείο. Τώρα. Γίνεσαι γρήγορος.τι έχω. δεν έχεις την χάρι του Θεού. Να διακρίνομε τι είναι Γέροντας. κι ανάλογα το κάνει. Πρέπει να έχεις περάσει από υπακοή για να είσαι πλήρης. την παθαίνεις πολύ άσχημα. Ας είναι }341} και στραβά αυτά που ζητάει ο Γέροντας. Όταν ζείτε μαζί μ’ έναν άγιο. Το έχω πάρει έτσι με πίστη αυτό το μυστήριο. Μπορεί ο Γέροντας να είναι αγράμματος. Παίρνετε κάτι απ’ τις άγιες συνήθειές του. αισθάνομαι χαρά. Αυτός ο Γέροντας μπορεί να ωφελήσει τους υποτακτικούς του πάρα πολύ αν του κάνουν υπακοή. επειδή είναι θεολόγος }342} και κατηρτισμένος γραμματικά. που μεγάλωσα. Αυτή η υπακοή συγκινεί τον Θεό. να μην έχει μελετήσει συγγράμματα. Τότε δεν το καταλάβαινα. ότι θα έπρεπε να μου είναι πιο αυστηροί. Είναι η ηδονή η πάντα νουν υπερέχουσα. όταν εξομολογηθώ. Ξέρω πόσο χαριτωμένο πράγμα είναι και πόσο τέλειο κι ανέμελο. Με την υπακοή αλλάζεις σ’ όλα. οι δε εμέ ζητούντες ευρήσουσι χάριν». τότε γίνεσθε ένα. να μην έχει ευφράδεια λόγου. Όπου κι αν βρισκόμαστε είμαστε ενωμένοι εν Χριστώ και προσευχόμαστε κι έτσι η χάρις του Θεού μας επισκέπτεται και μας τονώνει διαρκώς. ώστε ν’ αντιμετωπίσεις τις δυσκολίες των ανθρώπων. βλέπω ότι όντως ήταν πολύ αυστηροί. Ακόμη κι αν δεν μιλάτε γίνεται κάτι. όμως. Υπακοή με χαρά μ’ ευχαρίστηση. απ’ τα λόγια του. Όταν υπακούει. εν αγιασμώ. αν είναι καλό ή όχι αν είναι έτσι ή αλλιώς. Να υπακούεις στον Θεό. Σ’ αυτή την κατάσταση δεν υπάρχουν αποστάσεις. Όλα εν υπακοή.

Χωρίς υπακοή. Όλο τα ίδια· αλλ’ αυτό έχει αξία. βλάπτεσαι. }349} Οι ακολουθίες είναι μεγάλη υπόθεση. δεν έχουνε αξία. όσο μπορεί κανείς να φεύγει από τον τύπο και να κοιτάζει την ουσία. Κι όπου βλέπετε και υπάρχει πολλή ουσία. Θα μου πείτε. στην αρχέγονη κατάσταση. Αυτή η ευχαρίστηση φέρνει θείο ενθουσιασμό και η ψυχή μας γίνεται άξια να δεχθεί την χάρι του Θεού και την αγιάζει ο ίδιος ο Θεός. Κι εσείς έτσι να δίνεσθε με την καρδιά σας στον Χριστό. Δηλαδή να το θέλει να το ορέγεται. Ευφραίνεται η ψυχούλα μας. Το έχω ζήσει αυτό. Παλαιά στο Άγιον Όρος δεν άφηναν να διαβάζεις την Φιλοκαλία και τα’ άλλα ασκητικά· μόνο Αγία Γραφή και βίους αγίων. τα πράγματα είναι υπέρ την φύσιν. Να προσέχεις την κάθε λέξη να παρακολουθείς τα νοήματα. Όχι. Όχι μόνο δεν έχουνε αξία. Θέλει έρωτα. μπορούμε απλά. Να εντρυφάτε στις Γραφές. να το ξαναδιαβάζετε. Απ’ την πίεση. βλάπτουν δεν ωφελούν. χωρίς πόλεμο και χωρίς αγώνες αιματηρούς αγιαζόμαστε. Είναι η πηγή είναι η βάσις. όχι μόνον αντιδρά κανείς εναντίον της Εκκλησίας. Αρκεί πάντα να γίνονται με έρωτα. με ενδιαφέρον. Αλλά υπακοή καθαρή όχι εγωιστική ούτε μόνο για να ευχαριστήσεις τον Γέροντα. Ν’ αγαπήσετε τη μελέτη.Γίνονται όλα αυτά με τη θεία βοήθεια. Για να γίνει αυτό πρέπει να προσέχεις και ν’ απολαμβάνεις και να χαίρεσαι τις ακολουθίες τα τροπάρια τα αναγνώσματα τις ευχές. αλλά με ευχαρίστηση. Όπως βλέπετε. }347} Ό. Είναι τόσο πραγματικά κι ελκυστικά που δεν έχουν χορτασμό. Αυτά τα }346} πράγματα πρέπει να έχετε και πνευματικό που να τα έχει ζήσει για να τα διαβάζετε.τι κάνεις αγγάρια και κλωτσάει η ψυχή σου μέσα σου. Μη με παρεξηγείτε που σας το λέω. Όχι αγγάρια και μηχανικά. αλλιώτικα ενδέχεται να μπερδευθείτε. θείες ελλάμψεις που μπορεί να τα εκμεταλλευθεί το κακό πνεύμα χωρίς υπακοή στον Γέροντα.». Αν δεν αισθανόμαστε έτσι. Να διαβάζετε καθαρά μία μία τις λέξεις. Τα βιβλία αυτά γράφουν πολύ υψηλά πράγματα. με ακραιφνή λατρευτική διάθεση προς τον Χριστό. . Το έχω πει πολλές φορές αυτό. }345} Επανέρχεται τότε η ψυχή στη αρχική της λαμπρότητα. Εμείς χωρίς τη θεία χάρι όσες προσπάθειες και να κάνομε. βέβαια. … όλα γίνονται αλλά όταν δίνονται τυπικά. Ποτέ δεν χορταίνεται. Δεν καρπούται. σήμερα και αύριο και μεθαύριο. Με άλλο τρόπο να πάεις στην εκκλησία. Να τις λέτε και να τις ακούτε κιόλας αυτό πολύ βοηθάει. στο αρχαίον κάλλος. αλλά απλή. «τότε να μην τις κάνομε. Και πιστεύω ότι πολύ μας ωφελούν όλ’ αυτά. Όμως. }350} … αν είναι δυνατόν κάθε μέρα ν’ ακούω τα ίδια. δεν μπορούμε ν’ αγιασθούμε. Είναι πλούτος αφού εκεί στηρίχθηκαν όλοι τους. Ασφαλώς θα νιώσετε κι εσείς τα λόγια του Ψαλμωδού: «τα λόγιά Σου υπέρ μέλι τω στόματί μου». όχι με σφιξίματα και με σπρωξίματα κ. Είναι καταστροφή για τον μοναχό ο κορεσμός. για να δείξει την εξαιρετικά μεγάλη γλυκύτητα που έχουν τα λόγια του Θεού. θείο ενθουσιασμό. Δεν λέγει «σαν μέλι» αλλά «υπέρ μέλι τω στόματί μου». μην αντέχοντας την εσωτερική πίεση αλλά και την πίεση από άλλα πρόσωπα.λπ. την Παλαιά Διαθήκη. Έχω δει και μοναχούς κι ανθρώπους κάθε ηλικίας να φεύγουν εντελώς απ’ την Εκκλησία κι απ’ τον Θεό. Οι ακολουθίες είναι το παν. Διαβάστε το Ευαγγέλιο. παθαίνεις κακό. Δεν το επηρεάζει θετικά. που δροσίζουν την ψυχή και την τρέφουν. με τη συνομιλία μετά του Θεού. χωρίς ιδιοτέλεια (ΜΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ). Δεν χορταίνω να τα λέω όλη την ημέρα. Ενώ με τη μελέτη των θείων λόγων. Έχουν τόσους χυμούς. Εγώ όσο ακούω το Ψαλτήρι και τους κανόνες τόσο δεν τα χορταίνω. Κι αυτό γιατί πρέπει να συνοδεύονται από υπακοή. για να το καταλάβετε καλύτερα. αλλά κάνουνε και κακό. να ευχαριστείται με την προσευχή. Άμα ενεργεί η χάρις. ηδύνεται η ακοή μας ακούοντας τα τροπάρια και κάτι γίνεται μέσα μας. αλλά δεν τη θέλει καν. χωρίς πολύ κόπο να γίνομε άγιοι.

Σε βλέπει ο Θεός κι απλώνει το χέρι και σε πιάνει. Εκτός απ’ την ησυχία συμβαίνει την νύκτα και κάτι άλλο. λιβάνι. να γυρίσεις απ’ την άλλη μεριά και να σε πάρει ο ύπνος μέχρι το μεσημέρι. αλλά γιατί δεν σ’ αφήνει η αγάπη. Θυσία και .προσελκύει περισσότερη χάρι. διότι είναι μεν τύποι. Πολύ ωφελεί να σηκώνεσθε τη νύκτα για προσευχή.γίνεται με αγάπη. αγρυπνίες. Αν δεν μπούμε εκεί. Η φωτιά της αγάπης κάνει θυσίες. Εμείς δεν λέμε έτσι. Την ακολουθία της Θείας Μεταλύψεως όταν τη διαβάσει και ο πιο αμαρτωλός αγιάζεται πολύ. Όταν ο σωματικός κόπος –μετάνοιες. έτσι επηρεάζεται και η ψυχή. Να διαλέγεις τις ώρες της νύκτας. όταν λέγονται με νόημα και προσοχή. για παράδειγμα. φεύγει η χάρις και μένεις με τη δύναμή σου. όσο μπορείς. αλλά μέσω αυτών των τύπων κατορθώνομε να μπαίνομε στην ουσία. Μυστήριο! Είναι μία συνήθεια. Από κει και πέρα θ’ αρχίσει η αληθινή κοινωνία μ’ Εκείνον. να πεταχθείς αμέσως όρθιος. το απόγευμα και το βράδυ ανεβαίνει πιο πολύ. Το πρωί πέφτει. γίνονται δικές σας. τότε η καρδιά του γίνεται φωτιά. Να διαλέγετε την κούραση τη σωματική. }354} Να γιατί ο σωματικός κόπος. Η ζωή μας εξαρτάται απ’ το θέλημά μας. Ακόμη και τυχαία να ξυπνήσεις τη νύκτα. εννοούμε. Πριν γκρινιάξεις για το σωματικό κόπο. μην ξανακοιμηθείς αμέσως· είναι μία ευκαιρία που σου δίνει ο Θεός να προσευχηθείς. αλλ’ όταν οι μετάνοιες γίνονται για τον Χριστό. Μπαίνεις ευκολότερα στην προσευχή. ώστε να έλθει η χάρις του Θεού μέσα του. Πολύ κακό! Γι’ αυτό μόλις ξυπνήσεις. Δείχνομε τη μικρότητά μας και το σεβασμό μας μ’ έναν αισθητό τρόπο. τα }353} μεσάνυκτα αλλάζει. το μεσημέρι ανεβαίνει. Τον αχρηστεύει χωρίς πόλεμο. Μπορεί βέβαια. Αλλ’ αυτά }355} έρχονται με τη θεία χάρι και μετά ωφελείται και το σώμα. … Κατορθώνουνε φοβερές σωματικές ασκήσεις και προσπαθούν μ’ αυτές να επιβληθούν και να επιδράσουν στην ψυχή. ο ίδιος αποκλείει τον εαυτό του απ’ την χάρι. Δεν το εξοργίζει. Όχι για να κερδίσεις κάτι. θυσίες. Ναι. Αυτός που αγρυπνεί τη νύκτα στην προσευχή.τι θέλομε κι όπως το θέλομε μπορούμε να το ζήσομε. διότι τον χαριτώνει ο Θεός κι ανανεώνεται ψυχικά. }351} Έτσι γίνεται η καλλιέργεια χωρίς να το καταλαβαίνομε. Βλέπετε. δεν βλάπτει το σώμα. εκτός των άλλων και την προσευχή της νύκτας. αλλά οι μετάνοιες κι όλες οι ασκήσεις χρειάζονται. να γιατί οι μετάνοιες. προχωράεις με χαρά.Οι λειτουργικές προσευχές. Αυτό εξαρτάται από την κίνηση της γης. Μές στο εικοσιτετράωρο υπάρχει διαφορά στις ώρες και στην επίδραση που έχουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Έτσι κι εμείς με τις μετάνοιες δείχνομε ότι είμαστε ταπεινοί δούλοι του Θεού. όλ’ αυτά είναι μηδέν. με έρωτα. Αντίθετα όποιος δεν έχει διάθεση να κάνει θυσίες για την αγάπη του Χριστού. οι οποίες φαίνονται τυπικές. γιατί όταν γκρινιάξεις. άρχισε την ευχή. Αυτός που κάνει κόπο για τον Χριστό μεγαλύτερο –κι αυτό γίνεται βέβαια από θείο έρωτα. Κι όταν λέμε κόπο. την άλλη μέρα μπορεί να εργασθεί πιο καλά. Θα πει ίσως κάποιος: «Την αγάπη την έχω στην καρδιά μου». … Εμείς καρπούμεθα. μόλις ξυπνήσεις. Δηλαδή αχρηστεύει ο άνθρωπος τον παλαιό εαυτό του. άγγελοι. απευθείας επιδρά στην ψυχή η χάρις και φέρνει τη μετάνοια και φέρνει τη γαλήνη και την ειρήνη και τη χαρά. Όπως επηρεάζεται το σώμα από τις ώρες. μες στην ησυχία. ο πυρετός κυμαίνεται. ενώ ένα τραύμα παραμένει στην ίδια κατάσταση. προσευχές … Οι άγγελοι παίρνουν τις προσευχές των αγίων και τις πηγαίνουν στον Θεό. Με τις μετάνοιες κάτι γίνεται· ταπεινώνεται ο χριστιανός κι αυτό βοηθάει. Έτσι είναι. Αναίμακτα. αμέσως να σηκωθείς. Αν πεις τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Να το επιδιώκετε για να γυμνάζετε σώμα και ψυχή. αλλά τον αχρηστεύει και αναπτύσσει τον καινό άνθρωπο μέσα του. Όταν έλθει η χάρις. ο έρωτας προς τον Χριστό να κάνεις αλλιώς. τι γίνεται στο Άγιον Όρος τη νύκτα! Ευωδία. }352} Ώ. Έχω εξακριβώσει ένα περίεργο πράγμα. Ό. εμείς έχομε αυτή την ανάγκη. Καλύτερη είναι η προσευχή της νύκτας.

Όταν αυτή η άσκηση γίνεται στη λατρεία του Θεού και κατορθώνει η ψυχή αυτή τη λατρεία. που δεν τον βλέπει κανείς καθισμένος σε κάποια σπηλιά. Δεν μπορείτε να καταλάβετε τι είναι η φωτιά της αγάπης. Ένας. Οι αγιασμένες ψυχές είναι το μεγαλείο του μοναστηριού. Οι σπηλαιώτες βοηθούν την Εκκλησία μυστικά. επιστρέφουν στον Χριστό. ψυχή και σώμα. Να κάνετε τις μετάνοιες με ευλάβεια κι αγάπη και να μην τις μετράτε. Ναι. ακολουθίες κ. η Πάτμος. το πεπτικό. Και –αν κι αυτό δεν πρέπει καθόλου να το σκεπτόμαστε. Πρέπει να κάνετε θυσία. Ίσως να πει κάποιος: «Αυτοί που ζουν μόνοι τους σε μια σπηλιά βοηθούν την Εκκλησία. γιατί να μην την κάνομε. Ούτε αρρώστια να το χαλάει. Τις έκανα στρωτές και γρήγορα. Όχι τυπικά πράγματα στον Θεό. το στήθος. λατρεία. η καρδιά στον Χριστό· και το σώμα στον Χριστό. για παράδειγμα. Είναι πάρα πολύ }357} ωφέλιμη. τα οποία άμεση έχουν σχέση με την ψυχή μας. επί παραδείγματι. Άσκηση πνευματική και σωματική. το ωφελεί. το ενδοκρινολογικό. Ας υποθέσομε ότι έχομε επτά ιεροκήρυκες θεολόγους. Μετά ακουμούσα τα χέρια στο έδαφος και σηκωνόμουνα γρήγορα. γεμίζει χαρά. οι οποίοι είναι άγιοι στη ζωή τους.προσφορά είναι οι μετάνοιες· θυσία αγάπης. την καρδιά. με την ταπεινή του προσευχή επιδρά πολύ περισσότερο. συγγράμματα κι άλλα που βοηθούν στη ζωή ή στην πρόοδο. ήμουνα πολύ σκληραγωγημένος. Αυτός που μπαίνει στο μοναστήρι }358} και τα δίνει όλα στον Χριστό μπαίνει στην Εκκλησία. Να μη λυπάσθε το σώμα. ότι δεν προσφέρει τίποτα στην Εκκλησία. Τόσα χρόνια αν διατηρήθηκε η Εκκλησία οφείλεται στο μοναχισμό. Φαίνεται ότι κοιτάζει μόνο την ψυχή του. Όταν βρίσκομαι σε τέτοιους τόπους. Αυτό δεν είναι έτσι. μετανοούν. έπειτα στο γόνατο και μετά ψηλά στους ώμους συμμετρικά. Με τη θερμή και καθαρή ζωή τους και κυρίως με την προσευχή τους βοηθούν την Εκκλησία.λπ. άσκηση. που τις αντανακλά στο περιβάλλον. Ένας έναντι επτά . Έπεται και ακολουθεί και ωφελείται κι αυτό. όμως. Η ρητορεία τους άφθαστη. και να μην το αμελείτε. Αυτό είναι το παν. Οπότε βέβαια και το άλλο. Ο Θεός ζητάει ό. Είδατε πως συμμετέχουν σώμα και ψυχή στη λατρεία του Θεού. γαληνεύει και ειρηνεύει. Κάνετε όσες μπορείτε.τι κάνομε για Εκείνον. το αναπνευστικό. Ο μοναχός φαίνεται απόκοσμος και ακοινώνητος για πολλούς. να γίνεται «εξ όλης της ψυχής και εξ όλης της καρδίας». όπως. κανόνα. Στην ψυχή έρχεται ειρήνη και γαληνη και στο σώμα η καλή λειτουργία όλων των συστημάτων του οργανισμού μας. Παίδευα τον εαυτό μου. περιφρονούσα τον κόπο. τα έντερα. Εγώ μικρός έκανα τρεις χιλιάδες μετάνοιες την ημέρα και δεν κουραζόμουνα. που αποτελείται από δέκα χιλιάδες ενορίτες. τη σπονδυλική στήλη.α. Ο νους. μοναχός. Να μην αναβάλλετε για αύριο. σώζονται ολόκληρες οικογένειες. το σώμα. Τότε πατούσα λίγο τα γόνατα. Οι μετάνοιες είναι και γυμναστική. Να το παιδεύετε. χωρίς ν’ ακουμπώ τα γόνατα στο έδαφος. χωρίς λατρεία και θείο έρωτα. ανάλογα με τη διάθεση.δεν υπάρχει καλύτερη γυμναστική απ’ αυτή για το στομάχι. πριν προλάβω να προσευχηθώ. Οι ασκητές μένουν στη σπηλιά για να μην τους αποσπά κανείς απ’ την πνευματική ζωή. Συγκλονίζονται χιλιάδες που τους ακούνε. αλλά εκεί μέσα δημιουργεί κι εξελίσσεται και θεούται. Ένας που ζει στη σπηλιά μπορεί να μη φτιάχνει δέντρα και κήπους. Καλύτερα να κάνετε δέκα και καλές παρά πολλές και χωρίς ζήλο. αλλά όχι ψευτομετάνοιες και ψευτοπροσευχές. Να κάνετε υπακοή στο πνευματικό πρόγραμμα.». Χωρίς άσκηση δεν γίνεται τίποτα. Πρώτα έκανα το σταυρό χτυπώντας τα δάχτυλα με δύναμη στο μέτωπο. όπως είναι το κυκλοφορικό. Και στη λατρεία συμμετέχει όλος ο άνθρωπος. Ο καθένας έχει την ενορία του. αμέσως ο αγιασμένος τόπος μ’ ανεβάζει στα ουράνια. Η ψυχή έχει φοβερές δυνάμεις. Κάθε μέρα ακούνε το λόγο τους εβδομήντα χιλιάδες άνθρωποι. στον κόσμο. Έτσι κι οι αγιασμένοι τόποι μας επηρεάζουν και μας ανεβάζουν. μόνο αρρώστια προς θάνατο. το Άγιον Όρος κ. }356} Να σας δείξω πώς τις έκανα τις μετάνοιες. Καταλάβατε.

Αν δεν είναι το συναίσθημα αγνό. δεν γίνεται τίποτα. Αν αγαπήσεις τον Θεό. δηλαδή το πώς ζούσε η μητέρα του. αν είχε χαρά. που έχει την χάρι να συγχωρεί. Η μετάνοια είναι πολύ λεπτό πράγμα. Γίνεται κι εδώ εκείνο ακριβώς που λέω. Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. Είμαι σίγουρος. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. Ο κάθε άνθρωπος έχει πάρει μέσα του και τα βιώματα των γονέων του και ειδικά της μητέρας. αν είχε μελαγχολία. Δεν μπορούμε να μετανοήσουμε. }359} Αν δεν νεκρωθούμε. αλλά να μην αισθανόμαστε ανακούφιση. Εκεί στο ξύπνημα αυτό.τι μου συμβαίνει να το κάνω προσευχή και να μην το κλείνω μέσα μου. Αυτό βλέπω. θα νικηθούν. Πηγαίνομε. αν κουραζόταν το νευρικό της σύστημα. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. Μπορεί να μου πείτε: «Τότε με την χάρι γίνονται όλα». με τα μυστήρια. Συμβαίνει τότε να πηγαίνομε να εξομολογούμαστε. με την προσευχή. αν ο Θεός δεν μας αγαπήσει. Με την προσευχή ο μοναχός συμμετέχει σ’ όλα τα προβλήματα των ανθρώπων και κάνει θαύματα. Αυτό το μυστήριο είναι η προσφορά της αγάπης του Θεού στον άνθρωπο. Η μετάνοια μας αγιάζει. θα μεταποιηθούν. Δεν υπάρχει αδιέξοδο γιατί υπάρχει ο εξομολόγος. Δεν ευθύνεται μονάχα ο άνθρωπος για τα παραπτώματά του. η αγάπη. μετάνοια δεν έρχεται. οι μετάνοιες. τους άλλους δύο στ’ αδέλφια. Στην Ορθοδοξία δεν υπάρχει αδιέξοδο. Ο άνθρωπος μόνος δεν μπορεί. γίνεται το θαύμα της μετανοίας. Τα λάθη. Αυτό είναι ένα λεπτό σημείο. δεν έγκειται μόνο στον άνθρωπο. Αυτός ο ίδιος λέγει: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου». αν είχε θλίψη. Δηλαδή ισχύει το Γραφικό: «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». εξομολογούμαστε. όμως. Το ξύπνημα. η προσευχή. Μπορεί να μεταχειρισθεί κάτι – μια ασθένεια ή κάτι άλλο. Έ. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. διότι μέσα στον Θεό υπάρχουν όλα κι ο Θεός έτσι θέλει να Τον αγαπάεις (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). φεύγει η ενοχή. Τότε έρχεται η θεία χάρις. ο κόπος για τον Χριστό. Δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Θεό. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». … Το ίδιο συμβαίνει και με τη μετάνοια. Για να μετανοήσει η ψυχή πρέπει να ξυπνήσει. Είναι στο κελλί του μόνος. αλλά επιθυμώ ό. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό και θα μας αγαπήσει κι Εκείνος. οι αμαρτίες και τα πάθη δεν είναι μόνο προσωπικά βιώματα του εξομολογουμένου. δεν έρχεται η θεία χάρις. }365} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. έρχεται η χαρά μέσα μας.έχει μεγαλύτερα αποτελέσματα. τι μένει για τον Θεό. εξαρτάται – για να φέρει τον άνθρωπο σε μετάνοια. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. Να ποια είναι η σημασία της προσευχής του μοναχού. αν δεν υπάρχει απλότητα. Και αυτό ισχύει για τα πάντα. Επεμβαίνει ο Θεός. Μ’ αυτό τον τέλειο τρόπο απαλλάσεται ο άνθρωπος απ’ το κακό. Κι εδώ βρίσκεται η προαίρεση του ανθρώπου. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. αλλά τα κύματα της προσευχής του φθάνουν σ’ όλους τους ανθρώπους. αισθανόμαστε τη συνδιαλλαγή μετά του Θεού. Απλά και απαλά εμείς θα κάνομε μία κίνηση προς τον Θεό κι από κει και πέρα έρχεται η χάρις. αν η ψυχή έχει ιδιοτέλεια. αν ο Κύριος δεν μας δώσει }366} μετάνοια. Μεγάλο πράγμα ο πνευματικός! … Κάθε μέρα σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. αν στενοχωριόταν. όλο . έστω κι αν είναι μακριά. Αν τρόπον τινά. Αν δεν υπάρχουν προϋποθέσεις για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. τα }361} πάντα αγαπάεις. όταν τον κυοφορούσε. τι έκανε. }362} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ Δεν υπάρχει ανώτερο πράγμα απ’ αυτό που λέγεται μετάνοια και εξομολόγηση. Όλοι οι πόνοι θα περάσουν. Χωρίς την χάρι δεν μπορεί να μετανοήσει ο άνθρωπος. Η αγάπη του Θεού θα κάνει το παν. έχεις μέσα σου πέντε βαθμούς αγάπης και ξοδεύεις τους δύο στους γονείς. Οι προϋποθέσεις είναι η ταπείνωση. Άρα η μετάνοια δια της θείας χάριτος κατορθούται. Ενώ εν τω Θεώ υπάρχουν όλες οι αγάπες του κόσμου.

τα υγιή. έρχεται η θεία χάρις και σε απαλλάσσει απ’ όλα τα άσχημα βιώματα και τις πληγές και τα ψυχικά τραύματα και τις ενοχές· διότι την ώρα που τα λες ο εξομολόγος εύχεται θερμά στον Κύριο για την απαλλαγή σου. }371} Αν αγαπήσομε τον Χριστό. πάω στον πνευματικό. Ούτε κολίτις. ειρήνη. Δηλαδή ενώ εξομολογείται ο άνθρωπος. Υπάρχει. Είναι ψευτοταπείνωση. εγκράτεια». Πάνε τότε όλες οι αμαρτίες. Οπότε όταν γεννηθεί το παιδί και μεγαλώσει. ένα μυστικό. όλα γι’ αυτόνε είναι ρημάδια. τον μεταμορφώνει ψυχικά και σωματικά. χρηστότης. ούτε τίποτα. Πολλές φορές έχω μεταχειρισθή αυτή τη γενική εξομολόγηση και είδα θαύματα πάνω σ’ αυτό. Κι ο σωματικός ακόμη οργανισμός λειτουργεί θαυμάσια. Το άγχος το δημιουργεί η κατάργηση του θρησκευτικού αισθήματος. Όλα λειτουργούν κανονικά. απ’ αυτή τη στιγμή κι έπειτα. }372} Έχετε αυτά. δεν είμαι άξιος». όλα είναι εύκολα. Ο τρόπος αυτός είναι η γενική εξομολόγηση. δηλαδή άλλου ανθρώπου. πίστις. που είναι «αγάπη. Στον Χριστό υπάρχουν όλα. Του δημιουργείται ένα αίσθημα κατωτερότητας. Αλλά πρώτα να έχεις ψυχική υγεία. δεν το κλείνω μέσα μου. Να αισθανόμαστε χαρά και ευγνωμοσύνη για την άφεση των αμαρτιών μας. Εγώ δεν το κατάφερα ακόμη. μακροθυμία. Διότι στον πνευματικό υπάρχει χάρις και στον παπά υπάρχει χάρις. Ο Θεός όλα τα συγχωρεί με την εξομολόγηση. Ας μη γυρίζομε πίσω στις αμαρτίες που έχομε εξομολογηθεί. Είναι ωραίο να περπατάς. Να είμαστε δούλοι ταπεινοί μπροστά στον Θεό. τελείωσε! Να μη γυρίζομε πίσω και να λέμε τι δεν κάναμε. Είναι παγίδα του σατανά. όπως την εκοίταζα εγώ. Κι εγώ σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. όμως. χωρίς να γνωρίζει την αιτία τους. να κινείσαι και να έχεις υγεία. τον Παράδεισο. Το καταλαβαίνετε. πραότης. Έχετε την ευτυχία. Δεν βαδίζω καλά. Η χάρις του Θεού αλλάζει τον άνθρωπο. ούτε θυρεοειδής. Ώ. Τελείωσε. ο ιερέας προσεύχεται γι’ αυτόν. τον Χριστό. για να κάνει τον άνθρωπο να χάσει την προθυμία του στα πνευματικά και να τον φέρει σε απελπισία. η οποία γίνεται με την χάρι του Θεού. Δεν πρέπει να γυρίζομε πίσω και να κλεινόμαστε σε απελπισία. }368} Όλ’ αυτά που μου έλεγε τα παρακολουθούσα όχι απλώς με προσοχή. Την παρακολουθούσα μέσα στην ψυχή της κι «έβλεπα» ότι πήγαινε χάρις μέσα της. Ζητήσατε συγγνώμη. .τι όμως με στενοχωρεί. που για χρόνια τον βασανίζουν. Ξέρετε τι βαρύ πράγμα είναι αυτό. παίρνει μέσα του }367} και τα βιώματα της μητέρας του. Όλες σχεδόν οι αρρώστιες προέρχονται από την έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό και αυτό δημιουργεί το άγχος. Ό. Η ανάμνηση των αμαρτιών κάνει κακό. Αν δεν έχετε έρωτα για τον Χριστό. Ο άνθρωπος τότε δεν μπορεί να κάνει τίποτα· αχρηστεύεται. Η βάσις είναι η ψυχική υγεία· ακολουθεί η σωματική. Όλα τα ωραία. Η υγιής ψυχή ζει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. αυτά τα πιστεύω πολύ! }369} Όλοι οι πνευματικοί οι εξομολόγοι έχουν αυτή την χάρι κι όταν εύχονται την εκπέμπουν ως αγωγοί. αλλά «έβλεπα» μέσα στον ψυχικό της κόσμο την επίδραση της προσευχής. Τώρα προσπαθώ να Τον αγαπήσω. Υπάρχει κάποιος τρόπος ν’ απαλλαγεί ο άνθρωπος απ’ αυτό το κακό. τώρα τίποτα … Πάνε τα χρόνια μου χαμένα. να εργάζεσαι. το κάνω προσευχή.το νευρικό σύστημα το δικό της επηρέασε το νευρικό σύστημα του εμβρύου της. Σημασία έχει τι θα κάνομε τώρα. το εξομολογούμαι. αγαθωσύνη. Δεν είναι υγιές να λυπάται κανείς υπερβολικά για τις αμαρτίες του και να επαναστατεί εναντίον του κακού εαυτού του φθάνοντας μέχρι την απελπισία. Την ώρα που τα λέεις στον εξομολόγο. έρχεται η χάρις και τον ελευθερώνει απ’ τα ψυχικά τραύματα. δεν έκανα τότε. σε αδράνεια και ακηδία. χαρά. ούτε στομάχι. Η απελπισία και }370} η απογοήτευση είναι το χειρότερο πράγμα. «Έπρεπε τότε. Συγχρόνως. ένας άκαρπος αυτοεξευτελισμός. χωρίς ανωμαλίες.

Με την ταπείνωση αποσπάτε την χάρι του Θεού. λοιπόν. Στη συνέχεια. να κλαίει. στον κόσμο.αν δεν ασχολείσθε με άγια πράγματα. νωθρότητα. Ακούστε με να σας πω ένα παράδειγμα. Ο άνθρωπος θα }374} κάνει μια μικρή προσπάθεια. Εδώ χρειάζεται να έχεις τη δύναμη. με προορισμό να κάνει το καλό. αντιδρά. Προσπαθήστε να γεμίσετε την ψυχή σας με τον Χριστό. Αντ’ αυτού ο διάβολος καταφέρνει και παίρνει την ψυχική αυτή δύναμη από την μπαταρία της ψυχής μας και τη μεταχειρίζεται για το κακό. Ο πόνος είναι μία ψυχική δύναμη που ο Θεός την έβαλε μέσα μας. Έ. Όταν δοθείς στον Θεό και γίνεις ένα μαζί Του. Αυτά οι άνθρωποι τα λένε «ανασφάλεια». τα’ αγκάθια. Να μην τα πάρεις καθόλου αυτά τα φάρμακα! Πέταξέ τα! Θα σου κάνουνε μεγάλο κακό. κοσμικές χαρές. Η προσευχή. που ήθελε να τη συντρίψει ο διάβολος. επαναστατεί. τόσο δεν θα κοιτάζεις πίσω . πά! Της λέει ο γιατρός. κοσμικό φρόνημα. ανία. διότι επιδρά η χάρις του Θεού. Όταν είναι κανείς άδειος από τον Χριστό. μίση. Αυτός που δεν έχει ταπείνωση. Συμβαίνει πολλές φορές σήμερα ο άνθρωπος να αισθάνεται θλίψη. όμως. Αν. σίγουρα θα γεμίσετε με μελαγχολία. αντίδραση. Είναι δύσκολο και χρειάζεται και κάποια }375} προετοιμασία. Η ψυχή μας μοιάζει με μια δεξαμενή γεμάτη νερό. τίποτε δεν έχετε καταφέρει. η απογοήτευση. Βασανίζει τον άνθρωπο. Πράγματι. Η κατάστασις αυτή θεραπεύεται με την χάρι. γαλήνευσε. μελαγχολία. ρίξεις το νερό προς τα αγκάθια. Μια κοπελίτσα πήγε σ’ ένα γιατρό και της έδωσε ορμόνες. να του κάνεις υποδείξεις. Αν το νερό το ρίξεις προς τα λουλούδια. η απελπισία. ώστε ν’ αποσπάσεις την χάρι του Θεού. Είναι απ’ τις στενοχώριες. μετάλαβε και θα τακτοποιηθούν όλα. Η θεραπεία θα γίνει με το ν’ αγαπήσει τον Θεό με λαχτάρα. στη λατρεία Του. Προετοιμασία είναι η ταπείνωση. Όλα τα κακά αισθήματα. όμως. Ενώ με την Εξομολόγηση και την Θεία Κοινωνία έχουν θεραπευθεί πολλοί άνθρωποι. Της λέω: Παιδί μου μην τις πάρεις! … Καλό είναι να πάεις τουλάχιστον σ’ έναν ενδοκρινολόγο. τον κάνει αιχμάλωτό του. το δρόμο του καλού. να ξοδεύει ένα σωρό χρήματα στους ψυχαναλυτές. φεύγουν με την ταπείνωση. τεμπελιά. Πολλοί άγιοί μας μετέτρεψαν την κατάθλιψη σε χαρά με την αγάπη προς τον Χριστό. για να πάρει φάρμακα. που σε τραβούσε από πίσω. Παίρνανε δηλαδή αυτή την ψυχική δύναμη. αυτά θ’ αναπτυχθούν και θα σε πνίξουν και θα μαραθούν όλα τα λουλούδια. ο εγωιστής. αν δεν έχετε αποκτήσει ταπείνωση. τον αρρωσταίνει ψυχικά. Βλέπετε. με το κακό. }373} Πα. την κάνει κατάθλιψη και φέρνει την ψυχή στη νωθρότητα και στην ακηδία. να τον θίξεις. αυτό είναι! Ειρήνευσε. Υπάρχει ένα μυστικό· να μεταβάλετε τη σατανική ενέργεια σε καλή. την αγάπη. που πάνε να κυριεύσουν την ψυχή. Στενοχωριέται νευριάζει. τι γίνεται. τότε έρχονται χίλια δυό άλλα και τον γεμίζουν: ζήλειες. έχω περάσει στενοχώριες. η λατρεία του Θεού μεταβάλλει σιγά σιγά την κατάθλιψη και τη γυρίζει σε χαρά. Το πρόβλημά σου είναι περισσότερο ζήτημα ενδοκρινολόγου. θα ζεις την αληθινή χαρά και θ’ ατροφήσουν οι κακίες. εξομολογήσου. Πρέπει η ψυχή να στραφεί στην αγάπη του Θεού. θα ξεχάσεις το κακό πνεύμα. Χρειάζεται τέχνη.τι της συνέβαινε. Αλλά κι όλα αν τα κάνετε. ακηδία κι όλα τα σατανικά. Τι γίνεται. και τη δίνανε στον Θεό και τη μεταβάλλανε σε χαρά και αγαλλίαση. κι εκείνο έτσι περιφρονημένο θα φύγει. να μελαγχολεί. στην προσευχή. Η θρησκεία μας πιστεύει ότι αυτά είναι πειρασμικά πράγματα. που θα σε βοηθάει να ενωθείς μαζί Του. όσο θ’ αφοσιώνεσαι στο Πνεύμα του Θεού. τον κυριεύει η κατάθλιψη. δεν θέλει να του κόψεις το θέλημα. Να είναι θλιμμένος. Πήγε λοιπόν σ’ έναν ενδοκρινολόγο και του είπε ό. για να μην την έχετε άδεια. την προσευχή. να μη δίνει σημασία στην οικογένειά του. Δίνεσθε στην αγάπη του Θεού. απελπισία. τη χαρά. δηλαδή τις αρετές. αλλά ο Χριστός θα τη στεφανώσει. η ανασφάλεια. πα.

όταν αγαπάεις με την αγάπη του Χριστού. σε κουράζει. Τόνισα όμως. ενώνεσαι με τον }376} Θεό. Ο Θεός το θέλει. Επιδρούν σαν φάρμακα. τη βασανίζει και την αχρηστεύει. όμως οργισθούμε εναντίον του τότε ο . }384} Όταν αγαπάμε χωρίς να επιδιώκομε να μας αγαπάνε. Όταν κάποιος μας αδικήσει μ’ οποιονδήποτε τρόπο. που ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό. με τη μουσική. … Ν’ αγαπάμε. ούτε ότι θα αμειφθούμε για τα δήθεν καλά ούτε ότι θα τιμωρηθούμε για τα κακά που διαπράξαμε. αν δεν περάσει απ’ τους ανθρώπους. Ας σκορπίζομε σε όλους την αγάπη μας ανιδιοτελώς. όπως για παράδειγμα. η πορεία. Την συμβούλευσα ν’ ασχολείται με διάφορες απασχολήσεις. Η ασχολία με την τέχνη. με προσβολές. }378} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ Είμαστε ευτυχισμένοι.σου. Μελετώντας τα λόγια του Θεού. αν μας μιλάνε με καλοσύνη. τις απασχολήσεις της. τα φυτά. για ν’ απαλλαγείς απ’ την κατάθλιψη και όλα τ’ αρνητικά. }382} Η αγάπη στον αδελφό μας προετοιμάζει ν’ αγαπήσομε περισσότερο τον Χριστό. Της είπα για την αγάπη του Χριστού. διότι η χάρις του Θεού γεμίζει την ψυχή και την αλλάζει. Από μας εξαρτάται να σωθούμε. Αν. Θα νιώθομε τότε ότι όλοι μας αγαπούν. }381} Αυτό είναι το μεγαλύτερο μυστήριο της Εκκλησίας μας. Έπεσε θύμα του αντιθέτου. Δεν κατάφερε κάτι με τα φάρμακα. το ενδιαφέρον για τη ζωή. Της είπα ακόμη ότι μέσα στην Εκκλησία μας υπάρχει θεραπεία με την αγάπη προς τον Θεό και την προσευχή. τα ξεχνάεις και σώζεσαι. είναι να δοθείς στην αγάπη του Θεού. ο περίπατος στην ύπαιθρο. χωρίς να ζητάμε ανταπόδοση. το πόδι μου· πρέπει να το περιθάλψω μ’ όλη μου την αγάπη». όλ’ αυτά βγάζουν τον άνθρωπο απ’ την αδράνεια και του δημιουργούν άλλα ενδιαφέροντα. για τις ακολουθίες. Κι εγώ της είπα αυτά που ξέρω. Όπως λέει η Αγία Γραφή: «πάντας θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν». Τότε δεν ζητάεις να σ’ αγαπάνε· αυτό είναι κακό. Παράτησε τα πάντα. Να μη σκεπτόμαστε. αλλά που θα γίνεται με λαχτάρα. εσύ δίνεις την αγάπη σου· αυτό είναι το σωστό. θα μαζεύονται όλοι κοντά μας σαν τις μέλισσες. τη δουλειά της. Είναι εγωισμός να θέλομε οι άλλοι να μας μιλάνε με καλοσύνη. τα λουλούδια. το μεγάλο μυστικό. Θα νιώθουμε την ανάγκη εμείς να τους αγαπάμε όλους. Όταν σ’ ελκύσει η χάρις. Έρχεσαι εις επίγνωσιν αληθείας. Σ’ εκείνο. για τη μελέτη της Αγίας Γραφής. όταν αγαπήσομε όλους τους ανθρώπους μυστικά. να θυσιαζόμαστε για όλους ανιδιοτελώς. Κανείς δεν μπορεί να φθάσει στον Θεό. Της εξήγησα ότι είναι δαιμονική αυτή η δύναμη που καταλαμβάνει την ψυχή και μεταβάλλει την ψυχική δύναμη σε κατάθλιψη. το σπίτι της. Τότε ισορροπεί ο άνθρωπος. Αυτό ισχύει για όλους μας. Η μεγάλη τέχνη λοιπόν. τα δένδρα. που της άρεσε πρώτα κλπ. τη ρίχνει κάτω. που δίδω τη μεγαλύτερη σημασία είναι το ενδιαφέρον για την Εκκλησία. τη μουσική κλπ. Ο κήπος. Έπασχε από φοβερή κατάθλιψη. που αιχμαλωτίζει την ψυχή. Να γίνομε όλοι ένα εν Θεώ. αδιαφορώντας για τη στάση τους. για να δεις αυτόν που σε τραβάει. Αν ο αδελφός σου σ’ ενοχλεί. Ένα πράγμα που μπορεί να βοηθήσει τον καταθλιπτικό είναι και η εργασία. όμως. πάνε όλα τ’ άλλα. θεραπεύεται κανείς χωρίς να το καταλάβει. Να σας διηγηθώ για μια κοπέλα. Κι όταν ενωθείς με τον Θεό και δοθείς σ’ Εκείνον. το χέρι μου. περισσότερο }378} τη στροφή και την αγάπη της προς τον Χριστό. κάνει πολύ καλό. Εσύ αγαπάεις. δεν θα ενδιαφερόμαστε αν μας αγαπάνε ή όχι. να σκέπτεσαι: «Τώρα με πονάει το μάτι μου. να σκεπτόμαστε ότι είναι αδελφός μας που τον κατέλαβε ο αντίθετος. Γι’ αυτό πρέπει να τον συμπονέσομε και να παρακαλέσομε τον Θεό να ελεήσει κι εμάς κι αυτόν· κι ο Θεός θα βοηθήσει και τους δύο. η εξοχή. Όταν έλθει μέσα μας η χάρις του Θεού. όμως. με συκοφαντίες.

σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο. Γι’ αυτό να βλέπομε τους αδελφούς μας με συμπάθεια και να τους φερόμαστε με ευγένεια λέγοντας μέσα μας με απλότητα }386} το «Κύριε Ιησού Χριστέ». την τίγρη. Να αισθανόμαστε την κακία του άλλου σαν αρρώστια που τον βασανίζει και υποφέρει και δεν μπορεί να απαλλαγεί. Ξαφνικά ακούει κάποιον από μακριά να κλαίει και να φωνάζει. Ας υποθέσομε ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται μόνος του στην έρημο. Κι όμως αυτό είναι δυνατόν να γίνει όταν δεν καταλαβαίνομε ότι ο άλλος που μας φέρεται άσχημα κατέχεται από τον διάβολο. έστω κι αν μου λέεις ότι φταίει ο τάδε ή η τάδε. Όλα! Τι είπαμε.αντίθετος από κείνον θα πηδήσει σ’ εμάς και θα μας παίζει και τους δύο. Αυτή τη διάκριση ν’ αποκτήσετε στη ζωή σας. Δεν υπάρχει κανείς. όχι μόνον όταν ο άλλος είναι παρών αλλά κι όταν δεν είναι. Ο χριστιανός έχει αγάπη και ευγένεια και φέρεται ανάλογα. Από κει ξεκινάει η κατάκριση. Ο εγωισμός φταίει. … Τι να κάνει. δεν αγαπάει τον Χριστό. Εμείς να προσπαθούμε να μην το κάνομε το κακό. Η μεγάλη τέχνη είναι. τον επηρεάζομε –όπως τον επηρεάζει και το κακό. όταν κυριεύεται από το κακό. Ακόμη και λόγια όταν λέμε για τη ζωή του άλλου που δεν την εγκρίνομε. Να προτιμάμε ν’ αδικούμαστε. Η αγανάκτηση κάνει κακό. βέβαια!». Να σκέπτεσθε ότι αυτός υποφέρει περισσότερο από εσάς. Εκεί κανείς }387} τα δικαιολογεί στους άλλους όλα. αντίθειοι. διώκτες κλπ. όταν κι εμείς τον αντιμετωπίζομε χωρίς αγάπη. Εδώ κρύβεται το μυστικό. γιατί «ουδείς την εαυτού σάρκα εμίσησεν». Όλους για αγίους να τους βλέπομε. Τότε. }389} Να προσευχηθούμε γι’ αυτόν. Να μην αγανακτούμε με εκείνους που είναι βλάσφημοι. }388} Να έχομε αγάπη. Μυστικά ακτινοβολεί το παράδειγμα. Έτσι βοηθάμε τον συνάνθρωπό μας. Όταν το κακό έρχεται από μακριά. μηδέν οφείλομεν. Εγώ εσένα βγάζω φταίχτη. . ειρήνη. ει μη το αγαπάν αλλήλους». Όταν υπομένομε την αντιλογία του αδελφού λογίζεται μαρτύριο. Εκείνος απελπισμένος ζητάει βοήθεια. «Ο Χριστός βρέχει επί δικαίους και αδίκους». «Όχι. αν δεν υπομένομε όταν πάσχομε αδίκως. όταν σου το πω. δεν μπορείτε να το αποφύγετε. Δεν μπορούμε ποτέ να κατηγορήσομε τους άλλους. Στο Πνεύμα του Θεού όλα είναι αλλιώτικα.τι εκείνος και χειρότερα. δεν θα σας επηρεάζει. … Μήπως θα πάρει καμιά πέτρα να τήνε ρίξει στον άνθρωπο και να τον αποτελειώσει. Αν δεν πάμε στον Χριστό. Τελικά σε κάτι φταίεις και το βρίσκεις. όμως να το περιφρονήσετε. είναι σαν να του ρίχνομε πέτρες πάνω στις πληγές του. θα βασανιζόμαστε συνέχεια.κι ας μη μας βλέπει. Μας διαφεύγει ότι. είναι αδελφός μας και «μηδενί. αυτός το καταλαβαίνει και τον απωθούμε. η αγάπη. Όλοι μας μέσα φέρομε τον ίδιο παλαιό άνθρωπο. για να δυναμώσει με τη θεία χάρι η ψυχή μας και να μην κατακρίνομε κανένα. Να εμβαθύνετε στο καθετί και να μην τα βλέπετε επιφανειακά. Πλησιάζει κι αντικρίζει ένα φοβερό θέαμα: μία τίγρις έχει αρπάξει έναν άνθρωπο και τον καταξεσχίζει με μανία. Ο χριστιανός είναι ευγενής. Μόνο με την χάρι του Θεού γίνονται αυτά. Με την χάρι του Θεού ενώ θα το βλέπετε. είναι «σάρξ εκ της σαρκός μας». για να τον βοηθήσει. λοιπόν ποια είναι η αγάπη που έχομε για τον πλησίον μας και πολύ περισσότερο για τον Θεό. οπότε του κάνομε πολύ κακό και η «τίγρις» μεταπηδάει σ’ εμάς και κάνομε κι εμείς ό. Όποιος κατακρίνει τους άλλους. Ο πλησίον όποιος κι αν είναι. πραότητα. Ενώ αν είμαστε ελεήμονες και τον συγχωρούμε. Να το κάνομε με χαρά. … Να στεκόμαστε με προσοχή σεβασμό και προσευχή. Το μυστικό είναι ν’ αντιμετωπίζει κανείς τις καταστάσεις με πνευματικό τρόπο. ξεχνάμε το κακό που μας κάνανε. Όταν κάποιος έχει ένα πάθος να προσπαθούμε να του ρίχνομε ακτίνες αγάπης κι ευσπλαχνίας για να θεραπεύεται και να ελευθερώνεται. Ν’ αγωνιζόμαστε να στέλνομε την αγαθή μας διάθεση. Άμα έλθει μέσα μας το καλό. θα πούμε. διότι θα είστε πλήρεις χάριτος.

Ίσως είναι πολύ καλή ψυχή κι έχει υπαρξιακές αναζητήσεις. Όταν το θυμάστε αυτό. βλέπετε μια γυναίκα γυμνή ή άσεμνα ντυμένη. η αφοσίωσή μας στον Θεό. αλλά να μπαίνετε στο βάθος στην ψυχή της. που είναι πλησίον μας. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την αγάπη του Χριστού. Η μάνα μεταδίδει στο παιδί όλο το άγχος της για τη ζωή του. έχει διαστρέψει τα πράγματα. Η αγάπη αυτή κάνει άγιο τον άνθρωπο. χωρίς ο άλλος να καταλαβαίνει ότι κάνομε προσπάθεια για να τον αγαπήσομε. κάνομε κακό στον άλλο έστω κι αν τον αγαπάμε πάρα πολύ. αυτές κερδίζουν πολύ την αγάπη και την χάρι του Θεού. Εγκράτεια της γλώσσης – μέγα πράγμα! Κατά ένα μυστικό τρόπο η σιωπή ακτινοβολεί στον πλησίον. αλλιώς δεν μπορείς να ωφελήσεις τον συνάνθρωπο σου. χωρίς να περιμένετε ανταπόδοση· με την αγάπη. Ή. Η σιωπή σώζει απ’ όλα τα κακά. το μειδίαμα … Η αγάπη πρέπει να είναι ακραιφνής. Θα γίνει αγία. Αυτή η αγάπη. να μη μένετε στο εξωτερικό. Κι ενώ όλα διορθώνονται με την προσευχή. γίνονται πλέον όλο αγάπη κι όλο θείο έρωτα. Είναι ένα είδος προβολής του εαυτού μας να επιμένουμε να γίνουν οι άλλοι καλοί.Όπως ένας ασκητής χωρίς να τον βλέπει κανείς ωφελεί τον κόσμο. εμείς πολλές φορές στενοχωρούμεθα κι αγανακτούμε και κατακρίνομε. θα προσελκύσομε την χάρι. πρέπει να ζεις μέσα στην αγάπη του Θεού. για να ελκύσει την χάρι του Θεού. Έχει μέσα της δυναμισμό. Ούτε αυτό είναι σωστό. }390} Όταν βλέπομε τους συνανθρώπους μας να μην αγαπούν τον Θεό. Ούτε και με τις υποδείξεις. οι ταλαιπωρημένες. Με τις προσευχές μας θα κάνομε όλους αξίους της αγάπης του Θεού. Από άγνοια. Οι ψυχές οι πεπονημένες. ούτε να κρίνομε από πράγματα επιφανειακά κι εξωτερικά. τη δύναμη της ψυχής τους τη δίδουν μετά όλη στον Χριστό και γίνονται φωτιά από αγάπη Χριστού. κι όλη αυτή την ορμή θα τη στρέψει στον Χριστό. Υπάρχει ένα μυστικό· αν το καταλάβομε. Να μην αποθαρρυνόμαστε. θα το κάνει η χάρις Του. Και να μην πολυεκδηλωνόμαστε εξωτερικά. ώστε να ενεργήσει η χάρις Του. όπως παραδείγματος χάριν. γιατί τότε τον κάνομε ν’ αντιδρά. ώστε να περιλούσει τους άλλους. Σκεφθείτε αύτη να γνωρίσει τον Χριστό. διότι αγάπη είναι ο Θεός. να τους ξυπνήσει. ούτε να βιαζόμαστε. η μάνα το παιδί της. Αν. αλλά όταν ανοίξουνε στον Θεό. Θα πιστέψει. Τους βλέπομε αδύνατους. θέλομε εμείς να γίνομε καλοί κι επειδή δεν μπορούμε. Δεν . θα αισθάνεσθε ότι αυτοί είναι πιο άξιοι κι από σας κι από μένα. Στο πρόσωπο που μας κουράζει και μας δυσκολεύει η αγάπη πρέπει να προσφέρεται με απαλό τρόπο. Εμείς με την αγάπη μας. Στην πραγματικότητα. τον ειρηνεύει. έχει τη δύναμη της προβολής. να τους διεγείρει προς το θείο έρωτα. για παράδειγμα. χωρίς να το θέλουμε και χωρίς να το καταλαβαίνομε. θα βοηθήσομε. Για να ωφελήσεις τους άλλους. έτσι κι εσείς να σκορπάτε την αγάπη σας. Με τη στενοχώρια δεν κάνομε απολύτως τίποτα. μάλλον ο Θεός θα στείλει την αγάπη Του να τους ξυπνήσει όλους. έστω κι αν δεν του μιλάει. Και μόνον η αγάπη του Θεού είναι η ακραιφνής αγάπη. που ταλαιπωρούνται από τα πάθη τους. που συνδυάζεται με την προσευχή και με την αγιότητα του βίου. Η αγάπη να είναι μόνον εν Χριστώ.τι εμείς δεν μπορούμε. Κάτι τέτοιοι γίνονται άγιοι και πολλές φορές εμείς }391} τους κατηγορούμε. έστω κι αν δεν εκδηλώνει αυτό που έχει μέσα της. το απαιτούμε απ’ τους άλλους κι επιμένομε σ’ αυτό. που λέμε «πεταμένες». την υπομονή. Να γνωρίζετε και το άλλο. για την πρόοδό του. θέλει να ελκύσει τα βλέμματα των άλλων. Έτσι λειτουργεί το θαύμα του Θεού μέσα σε τέτοιες ψυχές. Πολλές φορές με την αγωνία μας και τους φόβους μας και την άσχημη ψυχική μας κατάσταση. υπερεπερίσσευσεν η χάρις». με τη λαχτάρα μας στην αγάπη του Θεού. Ό. η φυσική αγάπη δηλαδή μπορεί να βλάψει. Θα κάνει το παν. Ενώ είχανε συνηθίσει αλλιώς. για την υγεία του. Θυμηθείτε τον απόστολο Παύλο τι λέγει: «Ου δε επλεόνασεν η αμαρτία. Το μυστικό είναι η προσευχή μας. που τις εκδηλώνει με την έξαλλη εμφάνιση. στενοχωριόμαστε. όμως. διότι το κύμα της προσευχής του επηρεάζει τον άλλο. μεταφέρει το Πνεύμα το Άγιον στον κόσμο.

}393} Να είμαστε ζηλωταί. Η αγάπη είναι πάνω απ’ όλα. πρέπει να πάμε στο καθήκον μας. … Να αισθανθεί ότι έχει να κάνει μ’ έναν ήρεμο άνθρωπο. Ήταν ένας ασκητής κι είχε δύο υποτακτικούς. αν του πείτε. Θα έλθει η ώρα του. χωρίς να την παραβιάζει. χωρίς ν’ αντιδρούν. … Τι να κάνετε. πραότητα. θα με φάνε τα θηρία. Να είσαι χριστιανός αληθινός. για να τους δείξω την αγάπη του Χριστού πόσο είναι μεγάλη και πως μπορεί να τους αλλάξει να τους μεταμορφώσει. Τα λόγια ηχούν στ’ αυτιά και εκνευρίζουν πολλές φορές. αν τα πείτε έντονα. Να επιδράσετε με την καλοσύνη σας και την προσευχή σας κι έπειτα του μιλάτε λίγο. που δεν το έχει δει ποτέ. Εγώ ήθελα να πάω να ζήσω μαζί με τους χίπηδες στα Μάταλα χωρίς βέβαια. Λίγα λόγια. κανείς δεν περνάει. με κατάνυξη. Είχε όμως την ανησυχία αν όντως προχωρούν στην πνευματική ζωή. Όλα από καρδιά! Ο φανατισμός δεν έχει σχέση με τον Χριστό. Για να κάνετε αυτό όμως πρέπει να γίνετε άγιοι. . Μπορείς να περιποιηθείς έναν οθωμανό.Δεν μπορούμε! Του είπαν. Δηλαδή να τον τιμάεις άσχετα με τη θρησκεία του με έναν ευγενικό τρόπο. «είπες ψέματα!».Δεν μπορούμε! Τι να κάνομε.Πάρτε με. }397} . προσευχή. . }394} την αγάπη μας. Η καλύτερη ιεραποστολή γίνεται με το καλό μας παράδειγμα. … Έστειλε τους υποτακτικούς του ώστε να φθάσουν νωρίς για να τακτοποιήσουν την εκκλησία. }395} Στις συζητήσεις λίγα λόγια για τη θρησκεία και θα νικήσετε. ενώ τα λόγια μένουν άκαρπα. δάκρυα. Εσείς είστε δύο. Και κάτι ακόμη. Η ζωή συγκινεί. Να είστε έτοιμοι. αλλά να προσεύχεσθε μέσα σας. Να υπάρχει σεβασμός της ελευθερίας του άλλου. … Κάποια ημέρα θα γινόταν αγρυπνία στην εκκλησία μιας άλλης σκήτης που απείχε πολλές ώρες απ’ τη δική τους. βιβλία. λόγια. Αφήστε εκείνον που έχει άλλη γνώμη να ξεσπάσει. ν’ αναστραφείς μαζί του. Σηκώστε με και οδηγήστε με στο πρώτο χωριό. (ΥΠΑΚΟΗ) Προσπαθούσε πολύ να τους ωφελήσει και να τους κάνει καλούς. Να εκτείνετε παντού. έτσι κι εμείς να στεκόμαστε μπροστά στην κάθε ψυχή. Με τη σιωπή. αλλά και με αγιότητα. Πάθος. Στην ιεραποστολική προσπάθεια να υπάρχει λεπτός τρόπος. Δεν κάνετε τίποτα. Αγάπη στον Θεό και στους ανθρώπους· αυτό είναι ζευγάρι. Θα βρεί έτσι τη σωτηρία. Οι υποτακτικοί είχαν προχωρήσει αρκετά. θα έλθει η στιγμή.τι προσφέρομε. Παντού σε όλους τους ανθρώπους. αρκεί να προσεύχεσαι γι’ αυτόν. με παρρησία. κι ο Γέροντας θα πήγαινε τα’ απόγευμα. πόθος. στα πέρατα της γης. χριστιανός. }396} Η αγάπη προς τον Χριστό δεν έχει όρια το ίδιο και η αγάπη προς τον πλησίον. την πραότητά μας. αν προοδεύουν κι αν είναι έτοιμοι για τη Βασιλεία του Θεού. όταν ξαφνικά άκουσαν βογγητά. όχι σκόπιμα. δεν χωρίζει. ώστε οι ψυχές να δέχονται ό. σας παρακαλώ! Αν με αφήσετε θα πεθάνω. αναγεννά και αλλοιώνει. Ζηλωτής είναι εκείνος που αγαπάει ολόψυχα τον Χριστό κα στο όνομά Του διακονεί τον άνθρωπο. παραδείγματος χάριν. όταν έχει ανάγκη. .Πάρτε με σας παρακαλώ τους έλεγε γιατί εδώ είναι ερημιά. Ν’ αδιαφορείτε εξωτερικά. αμαρτίες. ποιος θα μπορέσει να με βοηθήσει. Και στον αλλόθρησκο. την ανοχή και κυρίως με την προσευχή ωφελούμε τον άλλον μυστικά.πρέπει να βιάζεις τον άλλο. Ήταν ένας άνθρωπος βαριά τραυματισμένος και ζητούσε βοήθεια: . Βιαζόμαστε να πάμε για την αγρυπνία έχομε πάρει εντολή να ετοιμάσομε. τότε ένα άπλετο φως θα έλθει πάνω του. καταρτισμένοι. να πει. Άμα δεχθεί ότι ο Θεός είναι αγάπη. Όπως ο Χριστός «ίσταται επί την θύραν και κρούει». να του μιλήσεις. Τότε κανένα δεν θα παρεξηγείς. αλλά περιμένει την ψυχή μόνη της κι ελεύθερα να Τον δεχθεί. Η χάρις του Θεού καθαρίζει τον ορίζοντα του νου του και τον βεβαιώνει για την αγάπη Του. Η προσευχή και η ζωή έχουν απήχηση. αλλά «η αγάπη σου πάντα θα στέγει». Εδώ είναι το λεπτό σημείο. να πει.

Τότε γυρίζει πίσω να δει τι συμβαίνει και βλέπει με έκπληξη πάνω του έναν άγγελο. .Πέρασαν το πρωί δύο μοναχοί και τους παρακάλεσα να με βοηθήσουν.Μ’ έστειλε ο Θεός να σε πληροφορήσω ότι οι δύο υποτακτικοί σου δεν είναι άξιοι της Βασιλείας του Θεού. Από πότε είσαι εδώ. «Αφού ο Θεός τα έχει όλα γραμμένα. θα σε πάρω! Δεν μπορώ να σ’ αφήσω! . . το μέλλον. Θα μου πεις: «Αν είναι γραμμένο ότι εγώ επρόκειτο να σκοτώσω εσένα. δεν μπορείς να με σηκώσεις. Γράφονται κι όμως δεν γράφονται. Έφθασε και στο μέρος που ήταν ο τραυματισμένος. έχομε πεπρωμένο. Ως παντογνώστης γνωρίζει και το αγαθό και το κακό. Ο Κύριος γνωρίζει εμάς. γιατί δεν έχουν αγάπη. έχομε τύχη. αλλά δεν είναι Εκείνος υπαίτιος για το }404} κακό. Λίγο σήμερα. έσχατα και αρχαία.». Τίποτα δεν είναι άγνωστο στον Θεό απ’ τις πράξεις μας. Γιαυτό ο Δαβίδ θαυμάζει και φωνάζει: (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) «Κύριε. Αφού και τα «μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». Δεν σε είδε κανείς. Τι έχεις. τον πλησιάζει και του λέει: . είμαι εγώ υπεύθυνος ή ανεύθυνος. αλλά γράφονται όλα. το παρόν. Καθώς όμως προχωρούσε. Ακούστε: «Το μεν ακατέργαστόν μου έγνωσαν οι οφθαλμοί Σου· επί το βιβλίον δε Σου και τα μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». έχομε μοίρα. άνθρωπε του Θεού. . αλλά δεν γεννιούνται. (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) Αυτά τα λόγια κάποιοι τα παρεξηγούν και τα μπερδεύουν. το ξέρει ο Θεός προ καταβολής κόσμου. Τώρα πες μου εσύ. Γιαυτό εκείνος που εμφορείται υπό του Αγίου Πνεύματος έχει και αυτός τη γνώση του Θεού. εδοκίμασάς με και έγνως με …» }403} Το Πνεύμα το Άγιον εισχωρεί παντού. Πως το λέει ο απόστολος Παύλος. Μην ανησυχείς! Του λέει. Ο Θεός εν τη παντοδυναμία Του και παγγνωσία Του γνωρίζει τα πάντα. πριν γνωρίσομε εμείς τον εαυτό μας. Ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι και σκεπτόταν: «Έστω και σε τρεις ημέρες θα φθάσω». αλλά βιαζόντουσαν να πάνε στην αγρυπνία. Συνεργάζεται με το αγαθό ως φύσει αγαθός και είναι ξένος του .Τι έπαθες. άρχισε να νιώθει το φορτίο του πιο ελαφρό.Θα σκύψω. είσαι γέροντας. γιατί το έγραφε και δεν με απέτρεπε να το κάνω. Εδώ είναι το μυστήριο. Σας θυμίζω αυτό που λέει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος στην Ευχή προ της Θείας Μεταλήψεως. πιο ελαφρό και σε }398} κάποια στιγμή αισθάνθηκε σαν να μην κρατάει τίποτα. Όλα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιόν Του. Γνωρίζει το παρελθόν. γιατί να είμαστε υπεύθυνοι οι άνθρωποι. πριν να τις πάρομε. και τα μέλλοντα να συμβούν. λίγο αύριο.Θα σε πάρω εγώ. Και τον πήρε με μεγάλη δυσκολία κι άρχισε να βαδίζει με το βάρος εκείνο μες στην άμμο πάρα πολύ δύσκολα. σε όλο το βάθος και το πλάτος τους. Αυτό που ξέρετε εσείς τώρα. Άρα ήταν γραμμένο και πεπρωμένο να κάνεις. και συ πιάσου από πάνω μου και λίγο λίγο θα σε πάω σε κανένα κοντινό χωριό. τις αποφάσεις μας. Του τα φανερώνει το Άγιον Πνεύμα. Γεννιούνται και υπάρχου. λένε. αδύνατον! . παρόν και μέλλον. Ο άγγελος του είπε: . Τα γνωρίζει ο Θεός όλα με ακρίβεια. φόνο· σε είχε προορίσει γι’ αυτό ο Θεός».Δεν μπορείς εσύ. Τα’ απόγευμα ξεκίνησε ο Γέροντας για την αγρυπνία.Κι έφυγαν.Μα δεν μπορείς να με σηκώσεις. Γνωρίζει τις διαθέσεις μας και την παραμικρή μας σκέψη. Για τον Θεό δεν υπάρχει παρελθόν. περιλαμβάνει όλα τα όντα. που λέεις ότι ο Θεός είναι αγαθός. για παράδειγμα. Ο Θεός προγνωρίζει αλλά δεν προορίζει. . ορατά και αόρατα.Όχι. τους λογισμούς. Τον βλέπει. }399} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ Είναι ασύλληπτη η γνώση του Θεού απ’ το δικό μας νου. «Πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς Αυτού». Είναι άπειρη. θα σε φθάσω. Πέρασε απ’ τον ίδιο δρόμο. Αλλά και προ της συλλήψεώς μας και προ καταβολής κόσμου μας γνώριζε καλά.

Δεν είναι ο Θεός ο αίτιος. Μέσα μας δηλαδή γίνεται πάλη μεταξύ καλού και κακού. Είναι μυστήρια. Ο Θεός εδημιούργησε τα πάντα καλά λίαν και έδωσε σε όλα αγαθό άγιο προορισμό. να το επιθυμεί μόνος του και να γίνεται. να ριχνόμαστε στην αγάπη Του και τότε θα Τον βλέπομε διαρκώς κοντά μας. Είναι προδιαγεγραμμένο και γνωστό στον Θεό ότι θα σκοτώσεις εσύ αυτόν τον άνθρωπο. θέλουν θείο φωτισμό. Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τα πουλιά. παραδείγματος χάριν. για τα ζώα. όταν γίνει τριάντα τριών ετών. Πώς είναι δυνατό ο Θεός. να θελήσει να σε οδηγήσει στην κακία και στο φόνο. φόνο. Η παγνωσία Του δεν μας υποχρεώνει. }408} … Εκείνος φροντίζει και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας. τη σέβεται. Όλα εκφράζουν την αγαθότητα του Θεού. Σου δίνει την ελευθερία και μετά σου την παίρνει. Ο Θεός τις γνωρίζει και χωρίς τη δική Του θέληση ούτε μία δεν πέφτει κάτω. για να τα κατανοήσει ο άνθρωπος. Ο Θεός είναι αγάπη δεν είναι απλός θεατής της ζωής μας. να το αγαπάει. Το πλησιάζεις κι έχει άρωμα τόσο ευγενικό. μας αγαπάει. Μας αγαπάει. το οποίο η θρησκεία μας το εξηγεί μ’ ένα θαυμάσιο τρόπο. «Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει· ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά». Αυτό είναι το αγαθό. μας δίνει το ελεύθερο. γι’ αυτό και είσαι εσύ υπεύθυνος. διότι κάνομε αυτό που θέλομε εμείς. εφόσον πιστεύομε ότι ο Θεός μας παρακολουθεί. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. Δεν είναι ωραίο ένα λουλουδάκι με ποικίλα χρώματα. να το επιθυμεί και κατόπιν έρχεται η θεία χάρις και το κατορθώνει. αλλά σέβεται και την ελευθερία μας. που σε τραβάει και σε κάνει να το αγαπήσεις. τόσο λεπτό. Μέσα μας έχομε και το κακό πνεύμα και το αγαθό πνεύμα και μάχονται αλλήλους. τρόπον τινα. Η φύση εκδικείται. μισεί το κενό. Ο Θεός δεν επεμβαίνει στην ελευθερία μας. σαν δικό του το κατόρθωμα. Πώς έγιναν αυτά τα χρώματα. Αλλ’ αυτό έχει αξία. Σέβεται την ελευθερία μας. που σε κάνει να το αγαπάεις πιο πολύ. Σ’ αυτήν όμως την πάλη ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ν’ αποφασίσει τι θα διαλέξει. αλλά δεν είναι κανονισμένο υπό του Θεού να το κάνεις. δεν μας κάνει δούλους. Άρα είμαστε υπεύθυνοι. Το καθετί μπορεί να είναι έτσι. αλλά μπορεί και να μην είναι. Πόσες βελόνες έχει το κάθε πεύκο. μας δίνει αξία. Ο Θεός εν τη παντογνωσία Του γνωρίζει μ’ όλη την ακρίβεια όχι απλώς από πριν αλλά προ καταβολής κόσμου ότι ο τάδε θα κάνει. Εμείς να έχομε την ελπίδα μας στην πρόνοια του Θεού και. Ή το ένα ή το άλλο. δεν την καταργεί. Μέση κατάστασις. Η εξήγηση που του δίνει είναι η εξής: Το κακό υπάρχει και προέρχεται απ’ τον διάβολο. που καλύτερος δεν υπάρχει. Αφού είναι ξένος του κακού. να έχομε θάρρος. . Έ ναι. … Ο Θεός έκανε τον άνθρωπο να ζητάει μόνος του να γίνει καλός. Δεν μας αναγκάζει ο Θεός. ούτε μας προορίζει γι’ αυτό το σκοπό. Το κακό είναι πρόβλημα. Δεν μας πιέζει. μας προστατεύει. αλλά δεν είναι όμως κι αυτό μυστήριο.κακού. για τα υδρόβια. εσύ αποφασίζεις αυτό που ο Θεός γνωρίζει εκ των προτέρων. πώς έγινε αυτό το άρωμα. Ή θα είσαι ή δεν θα είσαι. Έρχεται πρώτα στο σημείο να το θέλει. μέσος όρος δεν υπάρχει. }406} Ή θα ζούμε τον Χριστό και θα έχομε τα θεία βιώματα και την ευτυχία ή θα ζούμε στη μελαγχολία και στη λύπη. Το αγαθό στη φύση είναι μυστήριο. να ενεργεί ο άνθρωπος ελεύθερα. Άρα δεν είναι ο Θεός που προορίζει κι αποφασίζει αλλά η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. πώς είναι δυνατόν να μας προορίζει γι’ αυτό. Το φίλημα επί παραδείγματι μπορεί να είναι άγιο και μπορεί να είναι πονηρό. που μας εδημιούργησε από άπειρη αγάπη κι ο ίδιος είναι απόλυτη αγάπη και θέλει μόνο την αγάπη. Δεν θα φοβόμαστε μήπως παραπατήσομε. Προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας μας που είναι. Αλλά ο άνθρωπος εν τη ελευθερία }405} της βουλήσεώς του – δώρο που του έδωσε ο Θεός και το διαστρέβλωσε – ενεργεί αυτοβούλως. ενώ στην πραγματικότητα }407} προέρχεται απ’ την χάρι του Θεού. χωρίς να σε αναγκάζει. Εσύ ενεργείς ελεύθερα.

μέσω της μυστικής προσευχής. Η αγιότητα των γονέων απαλλάσσει τα παιδιά απ’ τα προβλήματα. Κυρίως να προσεύχεσθε. Αντιλαμβάνεται τις κινήσεις και τα συναισθήματα της. Το έμβρυο ακούει κι αισθάνεται μέσα στην κοιλιά της μητέρας του. Ζούμε τον Θεό. Πιο πολύ να κάνεις προσευχή και λίγα λόγια να τους λέεις. δεν βλέπομε τίποτα. Όταν όμως η αγάπη σας θα είναι μεταξύ σας και προς τα παιδιά χριστιανική και αγία. }409} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Η αγωγή των παιδιών αρχίζει απ’ την ώρα της συλλήψεώς τους. Να μη γινόμαστε ενοχλητικοί. που μυστικά στέλνει η μητέρα του. Ο Θεός είναι αλάθητος. αλλά να μην τα πιέζετε. να μην εγνώρισες μητέρα. }420} Το παιδί θέλει κοντά του ανθρώπους θερμής προσευχής. που είναι ο ίδιος ο Χριστός.τι αισθάνεται η μητέρα. στην ουσία. αλλά να προσευχόμαστε μυστικά και μετά να μιλάμε κι ο Θεός θα μας βεβαιώνει }428} μέσα μας αν η ομιλία μας είναι δεκτή στους άλλους. αλλά να προσφέρει συγχρόνως και το χάδι της προσευχής. να μιλάεις στα παιδιά με αγάπη. να είσαι υστερημένος και πεινασμένος. Πολλή προσευχή και λίγα λόγια σε όλους. ότι άμα δεν φάεις. Νευριάζει η μάνα. Ποιος είναι. σε πιάνει μια λιγούρα. Να προσεύχεσαι και. σιγουριά. μια τρεμούλα. δεν μπορούμε να τις εξιχνιάσομε. τότε όλα τα βλέπομε. Ό. γινόμαστε ενοχλητικοί και κάνομε τους άλλους ν’ αντιδρούν και καμιά φορά ν’ αγανακτούν. τότε δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα. Μη νομίζετε ότι ο Θεός το έκανε έτσι και μετά το διόρθωσε. Το αντίθετο όταν αξιωθούμε της αγίας ταπεινώσεως. πόνο.Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. Αυτή ωφελεί πραγματικά. που έχει εξήγηση. δεν θα μιλάμε. Η αγιότητα των γονέων σώζει τα παιδιά. εν Χριστώ αγάπη. Φοβάσαι ότι θ’ αδυνατίσεις. σκοτεινιάζει κι αυτό. Δεν διορθώνει τίποτα. Όταν δεν έχομε την ταπείνωση. που το συνοδεύουν σ’ όλη του τη ζωή. Κι αυτό από πνευματικό γεγονός. τότε Τον ζούμε τον Θεό πολύ φανερά. ζούμε τον Παράδεισο μέσα μας. τη σιωπή και την αγάπη γίνονται. }415} Αισθάνεσαι ότι πεινάεις. Ναι ακούει και βλέπει με τα μάτια της μητέρας. εμείς δεν το γνωρίζομε. όταν η μητέρα με τη συνεχή την επίμονη και θερμή προσευχή }423} της αγκαλιάζει το παιδί της μυστικά και το ελευθερώνει απ’ ό. εκδηλώνεται αντανακλαστικώς ως αδυναμία του σώματος. και έλκεται προς αυτήν. Δεν μπορούμε να καταλάβομε τις ενέργειές Του. Η ίδια η θεία χάρις μετά θα φωτίσει. Καταλάβατε τα αποτελέσματα της προσευχής. τόσο η συμπεριφορά τους θα είναι αρνητική. όμως.τόσο θα μπερδεύονται. Αν δεν είναι πάλι. }424} Όλα απ’ την προσευχή. Γι’ αυτό πιο καλά είναι να τα λέει κανείς μυστικά στην καρδιά των άλλων παρά στ’ αυτί τους. Διότι και με το να μιλάμε.λπ. τα χαιρόμαστε όλα. Σκοτεινιάζει το πρόσωπο της μάνας. άγχος κ. στο βάθος ο Θεός. Τις βουλές του Θεού. Όχι ν’ αρκείται η μητέρα στο αισθητό χάδι για το παιδί της. Το παιδί αισθάνεται στο βάθος της ψυχής του το πνευματικό χάδι. τα βλέπομε όλα. φόβο.τι το σφίγγει. … Κι όταν κάνουν αταξίες να παίρνετε κάποια παιδαγωγικά μέτρα. νευριάζει κι αυτό. θα θερμάνει και θα ζωογονήσει τις ψυχές των παιδιών. Κανείς δεν αγιάζεται μόνος του. . Όσο θ’ αγαπάτε τα παιδιά με την ανθρώπινη αγάπη –που είναι συχνά παθολογική. Θα προσευχόμαστε μυστικά μόνο. Για να γίνει αυτό πρέπει να επιδράσει η θεία χάρις στις ψυχές των γονέων. φτωχός κι αδύνατος. Αγάπη εν προσευχή. παρόλο που ο νους του δεν έχει αναπτυχθεί. όλα τα αισθανόμαστε. τα ζει κι αυτό. Γίνετε άγιοι και δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα με τα παιδιά σας. Όταν ο Θεός μας δωρίσει το χάρισμα της ταπεινώσεως. Νιώθει ασφάλεια. όταν πρέπει. Μπορεί ας πούμε να μην εγνώρισες πατέρα. Αν η μάνα δεν το θέλει το έμβρυο αν δεν το αγαπάει αυτό το αισθάνεται και δημιουργούνται τραύματα στην ψυχούλα του. Είναι κάτι ψυχολογικό. λύπη.

Στην αρχή να μην τους μιλήσετε καθόλου περί Θεού ούτε περί ψυχής. να λέτε την ευχή. την μητέρα του. Κάθε παιδί που βλέπετε. Κάνοντας αυτή την προσφορά εν Χριστώ. Δεν είναι αρκετό να είναι οι γονείς ευσεβείς. Να τους μιλήσετε ωραία. Μεγαλώνοντας δεν χρειάζεται κόπος. Τα παιδιά δεν θέλουν καταπίεση. Δεν κοπιάζεις. πες. δηλαδή να εκδικείται. πες. Μην προσπαθείτε με ανθρώπινους τρόπους να διορθώσετε κακές καταστάσεις. για την αγάπη. και μάλιστα σε μικρή ηλικία. ενώ η προσευχή πηγαίνει στην καρδιά. τρόπον τινα. Άλλη φορά αυτά αργότερα. Θα ζείτε μέσα στην αγάπη του Χριστού και στην Εκκλησία. που τη διατηρείς. πες. Μπαίνοντας }433} ν’ αγκαλιάζετε με το βλέμμα σας όλα τα παιδιά. τα . θα χαίρεσθε. έγινε δυστυχισμένος στη ζωή. την ανθρώπινη. Αν. Στην πραγματικότητα δεν το θέλουν αλλά δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς στις δύσκολες στιγμές. να προσεύχεσθε και μετά να μιλάτε προσφέροντας όλο σας τον εαυτό. Η εμπιστοσύνη στον Θεό δίδει απόλυτη ασφάλεια. Προτού μπείτε στην τάξη και ειδικά σε δύσκολα τμήματα. Αυτό είναι το τέλειο. Όταν τα παιδιά είναι τραυματισμένα και πληγωμένα από κάποιο σοβαρό ζήτημα. Την πρώτη ημέρα που θα μπείτε στην τάξη. Ο κακός εαυτός θέλει την τεμπελιά. Ενώ ένα είναι το τέλειο· να μιλάει η εν Χριστώ αγάπη και η αγιοσύνη του πατέρα και της μητέρας. … όλο «απ’ τ’ αυτί». Έτσι θ’ αγιάζεσθε κι εσείς και τα παιδιά. όμως. αρχίζει πλέον να αντιδράει. Αν δεν γίνει έτσι. Είναι δυνατό να διώξομε τα παιδιά απ’ τον Χριστό. «Κύριε Ιησού Χριστέ …». … Οι τάχα «ευσεβείς» γονείς. διότι θα γίνεσθε καλοί μέσα στην εργασία. το έχεις ζήσει είναι περιουσία σου. όπως κάνουν συνήθως οι γονείς δεν τα βοηθάτε. Μπορεί να τα επισκιάσει η χάρις του Θεού και να γίνουν καλά. σε όλη σου τη ζωή.Να τους μιλάεις με την προσευχή. στο τέλος γίνεται ένα είδος καταπιέσεως. }431} Φαίνεται πολύ δύσκολο να γίνεις καλός. αν προσέξεις. έγινε άγιος. Αγάπη εν προσευχή. όταν ακολουθούμε τα της θρησκείας με εγωισμό. }435} Όποιος στερήθηκε τους γονείς του. Δεν έρχεται κανένα καλό αποτέλεσμα. τα καταπίεσαν κι έγινε το αντίθετο. }432} Αυτό που γίνεται με τους γονείς. }436} Το φάρμακο και το μεγάλο μυστικό για την πρόοδο των παιδιών είναι η ταπείνωση. … «Παιδί μου. την αδιαφορία. μπορεί να γίνει και με τους εκπαιδευτικούς. Αυτή ωφελεί πραγματικά. Να μιλάει η μητέρα στον Θεό κι ο Θεός να μιλάει στο παιδί. Να επικαλείσθε τη θεία χάρι για όλους. Να τα λέεις στον Θεό κι ο Θεός θα τα λέει μέσα τους. που είχαν τη φροντίδα να κάνουν τα παιδιά τους «καλούς χριστιανούς». … Αφήστε να μιλήσει στις ψυχές τους ο Θεός. το έχεις μέσα σου το καλό το ζεις. που το καταπίεσαν. Να μην τα αγαπάτε ανθρώπινα. απέκτησε πνευματικούς γονείς τον Χριστό και την Παναγία μας. να μην επηρεάζεσθε που αντιδρούν και μιλούν άσχημα. να μην κάνετε μάθημα. Κι όταν το παιδί μεγαλώσει. για το καλό. Μία μία τις λέξεις. Με την προσευχή και την αγιοσύνη μπορείτε να βοηθήσετε και τα παιδιά στο σχολείο. Να φερθείτε με αγάπη στα παιδιά. Αυτό θα πει χριστιανός. Ακούστε ένα μυστικό. όταν από μικρός ξεκινήσεις με καλά βιώματα. χωρίς νόημα κι ομορφιά». μ’ αυτή την αγάπη τους. Μόνο η αγάπη τα κάνει όλα όμορφα και γεμίζει η ζωή μας κι αποκτάει νόημα. αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ εύκολο. Να πάει η θεία χάρις μέσα στην ψυχή τους και να τους αλλοιώσει. τον πατέρα }429} του. να προσεύχεσθε γι’ αυτό κι ο Θεός θα στέλνει την χάρι Του και θα το ενώνει μαζί Του. Πρέπει }430} να μην καταπιέζουν τα παιδιά. Η ακτινοβολία της αγιοσύνης και όχι της ανθρώπινης προσπάθειας κάνει τα παιδιά καλά. }434} «Παιδιά να είστε ξύπνιοι για τη μόρφωση. Μόνο με την προσευχή θα φέρετε αποτέλεσμα. Τα λόγια χτυπούν στ’ αυτιά. Μην τα εξαναγκάζετε να σας ακολουθήσουν στην εκκλησία. για να τα κάνουν καλά με τη βία. Αλλ’ αυτό κάνει άνοστη τη ζωή. εν Χριστώ αγάπη. Ο Θεός είναι το παν.

Έχει άλλη ψυχολογία. Τι είναι αυτό που πάθαμε και δεν το καταλάβαμε. Βλέπετε πώς πλανηθήκαμες. γιατί παρατήσανε τη μόρφωσή τους. Τώρα που μ’ επαινούν οι άνθρωποι αισθάνομαι πολύ άσχημα. που απευθύνονται σε παιδιά αθέων. Οι γιατροί οι ψυχολόγοι λένε συχνά. Η νοοτροπία αυτή οδηγεί στην ασυδοσία. όταν ένας άνθρωπος πάσχει: «Ά. η Εκκλησία μας. ο πολέμιός μας στη ζωή. Κι όμως ο διάβολος υπάρχει. Ο διάβολος κατόρθωσε να εξαφανίσει τον εαυτό του και να κάνει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν άλλα ονόματα. Σ’ όλα τα θέματα να μάθουν τα παιδιά να ζητάνε τη βοήθεια του Θεού. }437} Δυστυχώς σήμερα μάθανε όλοι να λένε και ψέματα και τα δέχονται οι κενόδοξοι. γιατί τα παιδιά μας πήρανε τους δρόμους. Όλοι απορούμε: «Τι γίναμε. Δεν πρέπει όμως να πάμε εμείς σ’ αυτούς. Και η χάρις του Θεού έρχεται μόνο με την αγία ταπείνωση. Προσευχήσου να σου δώσει ο Θεός δυνάμεις. για να τα καλλιεργήσεις και να πετύχεις. Αντίθετα. Αυτά που σας λέω τώρα. είναι το πνεύμα του κακού. Με τον εγωισμό ο άνθρωπος είναι πλέον με το μέρος του κακού πνεύματος. πράγμα που ο Θεός μας. Ήθελα να με παιδεύουνε. όσο μπορούμε μεγάλες. όλοι να λένε καλά γι’ αυτούς. ο Χριστός μας δεν το θέλει. να μου φέρονται σκληρά. για όλους τους εν Χριστώ αδελφούς ανιδιοτελώς. Αν πούμε ότι δεν υπάρχει. Αυτοί θα κάνουνε για μας ό. θα προσευχόμαστε γι’ αυτούς.χαρίσματα που έχεις. Να σου δώσει ο Θεός την χάρι Του». Ο Θεός θέλει την αλήθεια. Ν’ αγαπάμε όλους και να κάνομε θυσίες. τι θα πει. Είναι κάτι το οργανικό. Η νοοτροπία της σημερινής κοινωνίας κάνει κακό στα παιδιά.Θα τα χάσει και θα τα απορρίψει. }442} … ζούμε τον εωσφόρο μέσα μας.τι ο Θεός τους λέει. για να μας απαλλάξει από τον διάβολο και να μας χαρίσει τη σωτηρία. πού πάμε. Αυτός είναι ο εχθρός μας. Τι να σας πω … Κλωτσάω μέσα μου. δηλαδή αναπτύσσεται με το κακό πνεύμα και όχι με το αγαθό. είναι η τροφή τους. Καταντήσαμε τη γη μας και την εποχή μας σωστό ψυχιατρείο! Και δεν καταλαβαίνομε τι μας φταίει. }440} Αντίθετα στενοχωριόμουνα. }441} … ο έπαινος τον κάνει κούφιο τον άνθρωπο και διώχνει την χάρι του Θεού. θα λέμε το σωστό. για να κατατοπισθεί ότι αυτό που κάνει δεν έιναι καλό. όλοι να τους αγαπάνε. αλλά δεν θα προσαρμοσθούμε με το πνεύμα τους. Γιατί γίνεται αυτό. Να μη χαλάσομε . Ο Χριστός ήλθε στη γη. να τα ακούσει ένας χριστιανός. Δεν παραδέχονται ότι ο διάβολος υποκινεί και διεγείρει στον άνθρωπο τον εγωισμό. Οι εγωιστές θέλουν διαρκώς όλοι να τους επαινούν. Λένε: «Πρέπει να μας καταλάβετε!». άγχος έχεις!» και τα τοιαύτα. νεύρωση έχεις! Ά. Κι όμως. Έλεγα: «Να πάρει η ευχή δεν ηύρα γέροντες καλούς!». γιατί φύγανε απ’ τα σπίτια τους. το ακραιφνές.». Έτσι και στο παιδί θα πεις την αλήθεια. να με μαλώνουνε. Όποιος μας επαινεί μας πλανάει και μας χαλάει τους δρόμους της ζωής μας. Τούτο δω είναι το τέλειο. … Ο Θεός αυτό δεν το θέλει. θα το μαλώσεις. Η ταπείνωση είναι του Θεού. γιατί παρατήσανε τη ζωή. άλλη παιδαγωγική. όταν οι άλλοι μου λένε «μπράβο». ο Θεός σου τα έδωσε. Αυτό κατόρθωσε ο διάβολος να κάνει. αυτό είναι το σωστό. είναι σαν να }443} αρνούμαστε το Ευαγγέλιο που μιλάει γι’ αυτόν. }438} Οι εγωιστές δεν μπορούν να είναι ποτέ χριστιανοί. Κι όταν λείπει είναι σαν να λείπει απ’ τον οργανισμό η καρδιά. χωρίς να περιμένομε επαίνους κι αγάπη απ’ αυτούς. Δεν ζούμε την ταπείνωση. θα το ζούμε. Έκανε τη γη λαβύρινθο για να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας. Η καρδιά δίνει ζωή στον οργανισμό και η ταπείνωση δίνει ζωή στην ψυχή. Ο άνθρωπος ο ταπεινός είναι ο τέλειος άνθρωπος. άμα οι Γέροντές μου δεν με μαλώνανε. }439} Να μαθαίνομε ν’ αγαπάμε κι όχι να ζητούμε να μας αγαπάνε. … Ο έπαινος δεν προετοιμάζει τα παιδιά για καμιά δυσκολία στη ζωή και βλαίνουν απροσάρμοστα και τα χάνουν και τελικά αποτυγχάνουν. … Φωνάζουν σήμερα οι νέοι. ο αντίθετος του Χριστού και λέγεται αντίχριστος. θα το κηρύττομε. το ταπεινό. είναι κάτι το απαραίτητο για την ψυχή του ανθρώπου. ζούμε τον διάβολο.

Δεν τα βάζει όμως με τον εαυτό του αλλά με τον άλλο.». Τίποτα το κακό να μη σκεπτόμαστε για τους άλλους. και τότε πάλι ευχόμαστε να τον τιμωρήσει ο Θεός. μην κάνεις κακό σ’ αυτόν τον άνθρωπο γι’ αυτό που μου έκανε» ή «Να μην πάθει αυτό το πράγμα ο τάδε». Δεν τιμωρεί ο Θεός. Ό. Αυτός που βασκαίνει δεν το βάζει καν στο νου του ότι κάνει κακό. στην πραγματικότητα καταριόμαστε τον αδελφό. }444} ΠΕΡΙ ΛΟΓΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ Ο άνθρωπος έχει τέτοιες δυνάμεις. παρακαλούμε τον Θεό γι’ αυτόν. όπως μεταφέρεται }448} η φωνή με τα ηχητικά κύματα. δεν τον πιάνει τίποτα. Όταν κακομελετάμε. … Λέμε παραδείγματος χάριν: «Έπρεπε να κάνεις αυτό· δεν το έκανες. ώστε να μπορεί να μεταδώσει το καλό ή το κακό στο περιβάλλον του. επηρεάζει την ψυχή του συνανθρώπου μας και αυτός παθαίνει κακό. κάποια κακή δύναμη βλαίνει από μέσα μας και μεταδίδεται στον άλλο. Πρέπει να είμαστε αυτοί που είμαστε και να κηρύττομε την αλήθεια το φως. να σε πληρώσει ο Θεός για το κακό που μου έκανες». Κι αν. δεν φοβάσαι μη σε τιμωρήσει. όμως. όταν ο άνθρωπος έχει για τους άλλους κακούς λογισμούς. Είδατε τι λέει και η Παλαιά Διαθήκη: «Βασκανία γαρ φαυλότητος αμαυροί τα καλά». ποτέ να μη σκεπτόμαστε κακό γι’ αυτόν. Θέλει μεγάλη προσοχή. και όντως ο άλλος παθαίνει κακό. Αυτός ο λογισμός φέρνει πολύ μεγάλο κακό. τότε μπορεί πράγματι να συμβεί. Κι ένα βλέμμα κι ένας στεναγμός επιδρά στους συνανθρώπους μας. Όταν σκεπτόμαστε το κακό. Στην πραγματικότητα. Πολλές φορές αγανακτούμε και λέμε στον άλλο: «Δεν φοβάσαι τη δικαιοσύνη του Θεού. Ακόμη και όταν λέμε. ν’ αποκτήσομε τη δική τους νοοτροπία. Άλλη φορά πάλι λέμε: «Ο Θεός δεν μπορεί θα σε τιμωρήσει γι’ αυτό που έκανες» ή «Θεέ μου. Γίνεται κάτι σαν βασκανία. Αυτό γίνεται απ’ τη δική μας αγανάκτηση. Αυτός ο «ηθικολόγος» όταν βλέπει κάποιον να παρεκτρέπεται. Μέσα μας υπάρχει ένα μέρος της ψυχής που λέγεται «ηθικολόγος». Έτσι. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. για να τους βοηθήσομε. «ας είναι βλέπει ο Θεός». επαναστατεί. Ο Χριστός ποτέ δεν θέλει το κακό. λέμε. Αντί. Και η ελάχιστη αγανάκτηση κάνει κακό. Είναι η κακή επίδραση που γίνεται όταν κανείς ζηλέψει κι ορεχθεί κάτι ή κάποιον.το μεγαλείο της πίστεώς μας. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. όμως να ομολογήσομε το θυμό μας για το σφάλμα του. Αντίθετα παραγγέλλει: «Ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς …». να τι έπαθες!». δήθεν. Όλοι οι δαίμονες να πέσουν πάνω του δεν καταφέρνουν τίποτα. χωρίς εμείς να το αντιλαμβανόμαστε. Κι αυτό δεν το θέλει ο Θεός. Πρέπει να βλέπομε το καθετί με αγαθό τρόπο. Η βασκανία είναι πολύ άσχημο πράγμα. Δεν γίνεται. αλλά η δική μας κακή διάθεση μεταδίδεται στην ψυχή του άλλου μυστηριωδώς και κάνει το κακό. Η ζήλεια κάνει πολύ κακό στον άλλο. ενώ πολλές φορές }449} αυτός που κρίνει έχει κάνει την ίδια παρεκτροπή. «να το βρεις απ’ τον Θεό. Πάντοτε να σκεπτόμαστε το καλό.τι κι αν κάνει ο συνάνθρωπος μας. Όταν όμως ο άλλος είναι άνθρωπος του Θεού και εξομολογείται και μεταλαμβάνει και έχει πάνω του τον Σταυρό. η διάθεση της ψυχής μας ενεργεί κατά ένα μυστηριώδη τρόπο. Δεν προκαλεί ο Θεός το κακό αλλά η κακία των ανθρώπων. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις. Να έχομε μέσα στην ψυχή μας αγαθότητα κι αγάπη· αυτά να μεταδίδομε. παρουσιάζομε με άλλον τρόπο την αγανάκτησή μας και. επιθυμούμε να πάθει ο άλλος κακό. Εμείς μεταδίδομε μυστικώ τω τρόπω την κακία μας. αντί να προσευχόμαστε. Πάντοτε να ευχόμαστε αγαπητικά. Κατά ένα μυστηριώδη . έχομε βαθιά μέσα μας την επιθυμία να τιμωρηθεί ο άλλος. }447} Δεν πρέπει ποτέ να σκεπτόμαστε για τον άλλο ότι θα του δώσει ο Θεός κάποιο κακό ή ότι θα τον τιμωρήσει για το αμάρτημά του. Να προσέχομε να μην αγανακτούμε για τους ανθρώπους που μας βλάπτουν· μόνο να προσευχόμαστε γι’ αυτούς με αγάπη.

η ζήλεια. την περιουσία του κ. ο φθόνος. «έτσι που φέρεται ο τάδε θα τιμωρηθεί απ’ τον Θεό». λαχτάρα. Τότε όχι μόνο δεν κάνομε στον πλησίον κακό. ότι «έχω τον Χριστό μέσα μου». τότε όλα θα μεταβληθούν. το κήρυττε με καύχηση. η οποία είναι δύναμη που ενεργεί το κακό. πολύ λεπτό πράγμα να διακρίνει κανείς αν έχει ή δεν έχει κακία. Όταν εύχεται κανείς για τον πλησίον του. Παράδεισος! }456} . η κατάθλιψη. Όταν η ψυχή μας είναι αγιασμένη. }454} Καταλάβατε. δεν εμποδίζεται ούτε από κλειδαριές ούτε από αποστάσεις. ζη δε εν εμοί Χριστός». αλλά δεν μπορούσα». χαρά. Μυστήριο πως φεύγει από μας αυτή η δύναμη.και αφανή τρόπο μειώνομε στον άλλο τη δύναμη να πάει στο αγαθό. Όμως πράγματι αυτός που έχει μέσα του το καλό στέλνει την καλή αυτή δύναμη στους άλλους μυστικά και απαλά. η αχαριστία. «Αιτούμεν και ου λαμβάνομεν».λπ. που δημιουργεί έναν κύκλο προστασίας γύρω του και τον προφυλάσσει απ’ το κακό. Το σκεφθήκαμε ποτέ αυτό. Πρέπει να βρούμε τρόπο να θεραπεύσομε την τάση που υπάρχει μέσα μας να αισθανόμαστε και να σκεπτόμαστε με κακία για τον άλλο. του κάνομε κακό. η αγανάκτηση. Αυτό γίνεται και με την κατάρα. Βέβαια αυτό στην αρχή είναι λίγο δύσκολο. Γιατί. όλα θα μεταστοιχειωθούν. «Διότι κακώς αιτούμεθα». όλα θα μεταποιηθούν. όμως. Και φώναζε μάλιστα: «Ζω δε ουκέτι εγώ. όμως. Μπορούμε να τα στείλομε σε αποστάσεις απέραντες. η ζωή της ψυχής. όλα θα μετουσιωθούν. να χάσει τη δουλειά του. Και τότε προσευχόμεθα και δεν εισακουόμεθα. … Ο θρούς της ψυχής μας φθάνει μυστηριωδώς κι επηρεάζει }451} τον άλλον. ούτε κατά βάθος επιθυμούμε να τον τιμωρήσει ο Θεός γι’ αυτό που κάνει. Μπορεί να γίνομε αιτία ν’ αρρωστήσει. Είναι πολύ μυστικό πράγμα τι κρύβει η ψυχή μας και πώς αυτό μπορεί να επιδράσει σε πρόσωπα και πράγματα. Αν. Όταν έχομε για τον άλλο αγαθή διάθεση και προσευχόμαστε. και να νομίζει ότι το λέει χωρίς κακία. }455} Πρώτα ήταν ανίκανος να κάνει το καλό. μπορεί να μεταδώσομε το καλό ή το κακό. Η κακή δύναμη μπορεί και το αυτοκίνητο αν το γκρεμίσει χωρίς να υπάρχει καμιά βλάβη. πάλι με αγάπη προσευχηθούμε για κάποιον. Ο θυμός η οργή. η μελαγχολία. Μ’ αυτό τον τρόπο δεν κάνομε κακό μόνο στον πλησίον μας αλλά και στον εαυτό μας. λοιπόν πώς οι κακές μας σκέψεις. (ο απόστολος Παύλος) μετά που ήλθε ο Χριστός μέσα του έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. γιατί απομακρυνόμαστε απ’ την χάρι του Θεού. }452} Η κακή δύναμη δεν έχει φραγμούς. Άμα δοθούμε κατά κει. όση κι αν είναι η απόσταση που μας χωρίζει απ’ τον πλησίον. η κατάκριση. Είναι. ακτινοβολεί το καλό. θεραπεύομε τον αδελφό και τον βοηθάμε να πάει προς τον Θεό. Είναι δυνατόν να πει κάποιος. Στέλνει στον πλησίον του φως. ενώ πρωτύτερα έλεγε: «Ήθελα να κάνω το καλό. Υπάρχει μία ζωή αόρατη. Δεν φαίνεται καθαρά. όλα θα γίνουν αγάπη. Αυτή είναι πολύ ισχυρή και μπορεί να επιδράσει στον άλλον. Αυτό που δεν εκφράζεται έχει συνήθως περισσότερη δύναμη απ’ τα λόγια. μια καλή δύναμη βγαίνει απ’ αυτόν και πηγαίνει στον αδελφό και τον θεραπεύει και τον δυναμώνει και τον ζωογονεί. Δεν συμβαίνει το ίδιο αν πούμε μετά φόβου ότι ο άλλος δεν ζει καλά και να προσευχόμαστε να τον βοηθήσει ο Θεός και να του δώσει μετάνοια· δηλαδή ούτε λέμε. θείος έρως. Στέλνομε τότε σιωπηλά την αγάπη μας χωρίς να λέμε λόγια. μεταδίδεται το καλό. αλλά του κάνομε και καλό. η κακή μας διάθεση επηρεάζουν τους άλλους. Έτσι θ’ αποσπάσομε την χάρι του Θεού. Άρα και το καλό και το κακό δεν τα επηρεάζουν οι αποστάσεις. έστω κι αν δεν εκφράσομε ούτε μια λέξη. όση απόσταση κι αν μας χωρίζει. άμα δοθούμε στην αγάπη του Χριστού. Γι’ αυτό πρέπει να βρούμε και τον τρόπο να καθαρίσομε το βάθος του εαυτού μας από κάθε κακία. Το έλεγε. Και χωρίς να μιλήσομε. έστω κι αν μας χωρίζουν χιλιόμετρα. θα καταστούμε ένθεοι.

Αλλιώς θυμώνει πολύ. Θέλει να είναι μαζί με όλα. Θα μεγαλώσει κι άλλο. να του μιλάεις με γλυκύτητα. έστω και μόνο όταν αγαπάει. Όλες του οι αισθήσεις ζούνε. να μη μένετε εκεί. προσέχει όπου περνάει. Όλα είναι άγια. αυτόν που έχομε τώρα. Όλα μας πλουτίζουν. Δείτε. Να ρωτάτε να ολοκληρώνετε τις γνώσεις σας για το καθετί. Την αισθάνομαι ως αγάπη του Χριστού. ποιητική. τα σπίτια. Πονάω πολύ. μεγάλα ή μικρά. ευγενική. να μη στέκεστε αδιάφοροι. Είμαι αμαρτωλός και προσπαθεί ο Θεός να με εξαγνίσει. που ο Θεός δεν λησμόνησε το αίτημά μου και μου έδωσε αυτή την ευεργεσία μετά από τόσα χρόνια! . Και τα έμψυχα και τα άψυχα και τα φυτά και τα ζώα και τα πουλιά και τα βουνά και η θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα και ο έναστρος ουρανός. είναι όλα μάτια. στον Χριστό. αλλά είναι πολύ ωραία η αρρώστια μου. Για να γίνει κανείς χριστιανός.ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΤΙΣΕΩΣ Όλα γύρω μας είναι σταλαγματιές της αγάπης του Θεού. στα πάντα. να δείτε το βασιλιά ήλιο να βγαίνει ολοπόρφυρος απ’ το πέλαγος. Όταν ήμουν δεκαέξι χρονώ. εν αρμονία. για να ζείτε τον μόνον Ωραίον. να πηγαίνετε πέραν αυτού. Ο Θεός ξέρει τι θα κάνει. όλα μας οδηγούν στον Χριστό. Κατανύγομαι κι ευχαριστώ τον Θεό. }463} Προσευχή είναι να πλησιάζεις το κάθε πλάσμα του Θεού με αγάπη και να ζεις με όλα και με τα άγρια ακόμη. κάτι ωραίο. αλλά ζούνε με το Πνεύμα του Θεού. Να ζείτε μέσα σε όλα. Όταν όμως δεν έχει κανείς εσωτερική χάρι. Ζηλεύει ιδιαιτέρως. Αλλά ο Γέροντας μου μου είπε ότι αυτό είναι εγωισμός κι ότι έτσι εκβιάζω τον Θεό. δεν τον ωφελεί η φύση. υποφέρω. έναν καρκίνο. θα δυσκολεύομαι να μιλήσω. γι’ αυτό δεν θέλει να μιλάεις σ’ άλλον. Όταν σας ενθουσιάζει ένα ωραίο τοπίο. Αυτό σας βοηθάει σε βαθύτερη μελέτη των θαυμασίων του Θεού. Γίνονται αιτίες ευχαριστίας και δεήσεως στον Κύριο του παντός. όμως. Ζει μέσα σε όλα· στις πεταλούδες. στις μέλισσες κ. για να πονάω για την αγάπη Του και να Τον δοξάζω μέσα απ’ τον πόνο. }461} Να εκμεταλλεύεσθε τις ωραίες στιγμές. να προχωρείτε σε δοξολογία για όλα τα ωραία. την καθιστούν λεπτή. Όλα τα βλέπει κι όλα τα ακούει· βλέπει τα πουλιά την πέτρα την πεταλούδα … }462} Περνάει από κάπου αισθάνεται το καθετί. ένα εκκλησάκι. Αυτό επιθυμώ και προσπαθώ να το εφαρμόζω. Ο χριστιανός. αλλά δεν μπορεί να μας πάει στον Παράδεισολ Ο πνευματέμφορος αυτός που έχει το Πνεύμα του Θεού. μέσα απ’ τις οποίες φθάνομε στη μεγάλη Αγάπη. τα κτίρια. Την αγάπη ποιητικές καρδιές την ενστερνίζονται. όλα μας οδηγούν στη μεγάλη Αγάπη. ΠΕΡΙ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Κι όσο πάω θα γίνομαι χειρότερα. Η φύση είναι το μυστικό Ευαγγέλιο. Όλα να τα χαίρεσθε. παρακαλούσα τον Θεό να μου δώσει μια βαριά αρρώστια. την αγκαλιάζουν. όμως. είναι ποιητής. Ξυπνήστε το πρωί. Για μεγάλο διάστημα έκανα αυτή την προσευχή. τις πόλεις. τη βάζουν μέσα στην καρδιά τους. και θέλει να τον προσέχεις. Η φύση μας ξυπνάει. Είναι αλλιώτικος. ούτε ν’ αγαπάεις άλλον. είναι μες στην ποίηση. όλα όσφρηση.λπ. Είναι για τις αμαρτίες μου. Η χάρις τον κάνει να είναι προσεκτικός. τους ανθρώπους. τα χωριά. στη φύση. Γίνονται όλα ευκαιρίες να συνδεόμαστε με όλα και με όλους. να μην τον περιφρονείς. Να παρατηρείτε όσα έφτιαξε ο άνθρωπος. πρέπει να έχει ποιητική ψυχή. Έτσι δεν συνέχισα. Οι ωραίες στιγμές προδιαθέτουν την ψυχή σε προσευχή. }465} Έπειτα από καιρό μας εφέρανε άλλον παπαγάλο. … Είναι εγωιστής. τον πολιτισμό τους. ένα άρωμα για παράδειγμα. πρέπει να γίνει ποιητής. και η θάλασσα και το μπάνιο και το φαγητό. «Χοντρές» ψυχές κοντά Του ο Χριστός δεν θέλει. Είναι οι μικρές αγάπες. τη νιώθουν βαθιά.

ούτε θα δεχθώ εγχείρηση. Μόνο μια φορά. Επιμένω. Προσπαθώ να δίνομαι στον Χριστό. εκεί στο άστρο αυτό θα πήγαινα κι εγώ απ’ την αγάπη του Θεού. Εγώ είχα παραδοθεί στην αγάπη του Θεού. μίλησα στην αδελφή μου για δουλειές. Αυτό επιθυμώ. παιδεύει». Ήθελα να πιστεύω ότι ο Θεός. ανοικτό σιέλ. Ήταν απ’ τον αντίθετο. οι άγγελοι. για να γίνω κι εγώ συμμέτοχος στα πάθη Του απ’ την πολλή μου αγάπη. Πίστευα ότι. Μόνο την ημέρα της παρακοής μου στο Άγιον Όρος το είχα πάθει αυτό. έβλεπα στον ουρανό ένα άστρο που έκανε λαμπυρισμούς. οι ψυχές όλων των αγαπητών μου. Προσεύχομαι να μου συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες μου. Προσεύχομαι να με κάνει καλό. Φάρμακα δεν παίρνω. θα τα ανοίξομε στην αιωνιότητα. Όσες φορές το έβλεπα. Τις άφησα. περίμενα να ενεργήσει η χάρις Του. Αλλά εγώ δεν είμαι άξιος. γιατί αυτές θα μ’ έβγαζαν απ’ αυτό το μυστήριο. μόνο μια φορά το αισθάνθηκα άδειο. για να μου πει: «Σε περιμένω!». Ένιωθα μεγάλη χαρά. Πολλή ωφέλεια έχομε απ’ τις ασθένειες. }477} Αυτή την προσευχή (οίδα Σώτερ ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. ενώ είχα πολλές. Εγώ δεν το έχω πάθει αυτό. Ήταν λαμπρό και πολύ γλυκό. Δεν με απασχολεί πόσο θα ζήσω κι αν θα ζήσω. όταν το έβλεπα. Η χάρις του Θεού με κρατάει.Τώρα δεν παρακαλώ τον Θεό να μου πάρει αυτό που Του ζήτησα. Η αρρώστια μου είναι μια ιδιαίτερη εύνοια του Θεού. Είχα ακουμπήσει σ’ Αυτόν. Είχα το συναίσθημα ότι εκεί ήταν όλοι οι δικοί μου. να ενώνομαι με τον Χριστό. Κι όταν ερχόταν. Έχω ακούσει από πολλούς να λένε: «Δεν μπορώ να προσευχηθώ». Το μόνο που κάνω είναι να προσπαθώ να γίνω καλός. ο Τριαδικός Θεός. οι άγιοι. Θα παρουσιασθούμε μπροστά στον Χριστό. η παρηγοριά μου. Δεν φοβόμουνα το θάνατο. Ερχόταν όλες αυτές τις ημέρες που πονούσα. Δεν θυμόμουν τις αμαρτίες μου. μου το εμφανίζει. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις αμαρτίες μου. για να φύγω μ’ αυτούς τους λογισμούς. δεν ήταν γεμάτο. το θέμα δεν είναι να μην πάρομε φάρμακα ή να πάμε να προσευχηθούμε στον Άγιο Νεκτάριο. Πρέπει να ξέρομε και το . έριχνε γύρω γύρω γλυκύτατες ακτίνες. όχι απ’ τις αρετές μου. αρκεί να τις υπομένομε χωρίς γογγυσμό και να δοξάζομε τον Θεό. που με καλεί να μπω στο μυστήριο της αγάπης Του και με τη δική Του την χάρι να προσπαθήσω ν’ ανταποκριθώ. Όσο την επαναλάμβανα. Θ’ αφήσω τον Θεό να κανονίσει. ουδέ έπραξε τας πράξεις. στράφηκα αλλού. σαν διαμάντι σαν πολύτιμος λίθος. Όταν αρρωστήσομε. γιατί μέσα σ’ αυτό το άστρο ένιωθα ότι ήταν όλη η Εκκλησία. Η χαρά πάλι ήλθε πιο ζωηρά μέσα μου. Όλο αυτό τον καιρό είχα φρικτούς πόνους σ’ όλο μου το σώμα. … Ο θάνατος είναι μία }475} γέφυρα που θα μας πάει στον Χριστό. Μόλις κλείσομε τα μάτια μας. ας εγώ κατειργασάμην …) επαναλάμβανα συνεχώς με λαχτάρα. τόσο από κει πάνω εμφανιζόταν στο άπειρο το άστρο. Οι άλλοι έβλεπαν να πεθαίνω. }474} Γι’ αυτό δεν προσεύχομαι να με κάνει ο Θεός καλά. ούτε πήγα για εγχείρηση. Αυτό να εύχεσθε για μένα. τα τελώνια. σας είπα. }476} Κάθε τόσο που αισθανόμουνα ότι θα βγει η ψυχή μου. Προσεύχομαι όμως για την ψυχή μου να μου συγχωρέσει τα παραπτώματά μου. Ο πόθος μου ήταν να μ’ ελεήσει. Αισθανόμουν να με τραβάει να πάω σ’ αυτό φεύγοντας απ’ τη γη. Το περιφρόνησα. Ήταν πολύ ωραίο! Το }476} φως του είχε πολύ γλυκύτητα. Είχε χρώμα μαρινέ. Δεν ήθελα να σκέπτομαι την κόλαση. των Γεροντάδων μου. Αυτό το έχω αφήσει στην αγάπη του Θεού. Είμαι βέβαιος ότι ο Θεός το ξέρει ότι πονάω. Αλλά δεν χάνω το θάρρος μου. η Παναγία. Στην άλλη ζωή θα ζούμε «εκτυπώτερον» την χάρι του Θεού. Δεν προσευχόμουνα να με απαλλάξει απ’ τους πόνους. ούτε για εξετάσεις. όταν θα έφευγα απ’ αυτή τη ζωή. δεν λαμπύριζε. Στον Χριστό θα πήγαινα. Χαίρομαι που το έχω. Θυμόμουν μόνο την αγάπη του Θεού και χαιρόμουν. Μετά από λίγο το είδα πάλι να λαμπυρίζει πολύ. Κατάλαβα. που μ’ αγαπάει. πετούσε η ψυχή μου κι έλεγα μέσα μου: «Ήλθε το άστρο μου!». δεν το έχω όμως κατορθώσει – δεν το λέω αυτό από ταπείνωση. Έχω την παιδεία του Θεού. με γέμιζε παρηγοριά και χαρά. ζητώντας το έλεός Του. να πλησιάζω τον Χριστό. «Όν γαρ αγαπά Κύριος.

Εμείς δηλαδή περιφρονούμε την ασθένεια δεν τη σκεπτόμαστε. αλλά ο Θεός μπορεί να μη θέλει να μας ακούσει. Όσο ενδιαφερόμαστε να τη διώξομε. Εν απλότητι και αφελότητι καρδίας». Φοβήθηκε και είπε: -Να μην κάνω προσευχή!. Εδώ ισχύει το Γραφικό: «Εάν έχητε πίστιν και μη διακριθήτε ου μόνον το της συκής ποιήσετε. πώς δεν πιστεύω. αλλά για να συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες σου και να σου δώσει τη δύναμη να Τον αγαπήσεις και να Του δοθείς. Όλο το μυστικό είναι η πίστη· αδιάκριτη. Πώς να πούμε στον Θεό: «Κάνε με καλά». Κι εμείς έχομε την εντύπωση ότι θα γίνει οπωσδήποτε ένα θαύμα· κι όμως στην πραγματικότητα }480} δεν το πιστεύομε κι έτσι δεν γινόμαστε καλά. Όταν η πίστη είναι πραγματική. Δεν είναι θέμα επιβολής (μάλλον θέλει να πει υποβολής). Και αυτό θα σας το αποδείξω. }479} Αυτό είναι το μυστικό. Σ’ Αυτόν που τα πάντα γνωρίζει τι να γνωστοποιήσομε. -Αλίμονο! Του λέω. Έ.». Παρακαλείς με αγωνία τον Θεό να σου πάρει την ασθένεια. Θα μ’ ακούσει ο Θεός».». «την περιφρονώ». θα ενεργήσει. Διότι όσο παρακαλείς να φύγει η ασθένεια. εκβιάζομε τον Θεό κι όλους τους αγίους να μας κάνουν καλά. Αλλά να Τον αγαπάμε με λαχτάρα. από ευγνωμοσύνη. Κι όμως. Να αγαπήσομε τον Χριστό και όλα θ’ αλλάξουν στη ζωή μας. αλλ’ αυτή τότε σε αγκαλιάζει και σε σφίγγει πιο πολύ. Προσευχές κάνομε. ανιδιοτελώς κι ο Θεός κάνει το θαύμα Του προς το συμφέρον της ψυχής μας. Αυτό δεν είναι σωστό. Αλλά πρέπει να θέλομε να περιφρονήσομε την ασθένεια. για να πάρομε ανταπόδομα }481}. «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». παραδείγματος χάριν την υγεία. απλή και αφελής. Δεν παίρνω φάρμακα. Μα θα πεις: «Δεν πήρα το φάρμακο. μόνο τη θεία αγάπη. τόσο ζούμε την αρρώστια μας. Γι’ αυτό δεν γίνεται τίποτα. σε . δεν δείχνομε με όλ’ αυτά ότι δεν την έχομε περιφρονήσει την αρρώστια. σε αγκαλιάζει. απαλή. δηλαδή το πώς θ’ αφεθούμε στον Χριστό. Όσο επιμένομε και εκβιάζομε τους αγίους και τον Θεό να γίνομε καλά. σκεπτόμαστε τον Χριστό απαλά. είτε παίρνεις φάρμακο είτε δεν παίρνεις. Όπως λέμε στην Θεία Λειτουργία. Έτσι θα το κάνω· θα μείνω όλη νύκτα άγρυπνος και θα Τον παρακαλέσω γι’ αυτό το θέμα.άλλο μυστικό· ν’ αγωνισθούμε ν’ αποκτήσομε την χάρι του Θεού. Να μην Τον αγαπάμε. Να κάνεις και πολλή προσευχή μάλιστα. τόσο τη ζούμε. Ούτε προσευχή να κάνεις γι’ αυτό. Ένας άνθρωπος με ρώτησε πριν από καιρό: -Πότε θα γίνω καλά. Να έχομε πίστη ότι ο Θεός μας υπεραγαπά κι ότι θέλει να γίνομε δικοί Του. Την «επιβολή» μπορεί να την έχει ένας φακίρης –αυτή η λέξη δεν ακούγεται καλά. φωνάζομε. Προσευχόμαστε όλη τη νύκτα. ζητάμε. δεόμαστε. γενήσεται». να υποδεικνύομε τρόπους στον Θεό. Και με τους γιατρούς και τα φάρμακα ο Θεός ενεργεί.» ποτέ δεν θα γίνεις καλά. αλλά καν τω όρει τούτω είπητε άρθητι και βλήθητι εις την θάλασσαν. Λέμε: «Πιστεύω ότι θα με θεραπεύσει ο Θεός. Αν δεν θέλομε είναι δύσκολο δεν μπορούμε να πούμε. «πότε θα γίνω καλά. για να έλθει κοντά Σου». Δεν πρέπει να παρακαλούμε γι’ αυτό. -Ά! του λέω. στο βάθος υπάρχει μέσα μας αμφιβολία και φόβος και σκεπτόμαστε: «Άραγε θα γίνει αυτό. Άμα λέεις. χωρίς να σκεπτόμαστε τίποτα. τόσο αυτή κολλάει πάνω σου. Τρέχομε από δω κι από κει. Γι’ αυτό επιτρέπει τις ασθένειες μέχρι να παραδοθούμε μ’ εμπιστοσύνη σ’ Αυτόν. δεν παίρνομε φάρμακα· όμως δεν ηρεμούμε και το θαύμα δεν γίνεται. Ούτε να προσευχόμαστε με σκοπιμότητα και να λέμε στον Θεό: «Κάνε τον τάδε καλά στην υγεία του. Εκβιάζομε μέρα και νύκτα. παρακαλούμε. ανεπαίσθητα. Τα άλλα θα μας τα διδάξει η χάρις. Κι έτσι ενώ νομίζομε ότι την περιφρονούμε κι ότι δεν της δίνομε σημασία εμείς της δίνομε. την έχομε στο μυαλό μας συνέχεια και δεν μπορούμε να έχομε μέσα μας μια ήρεμη κατάσταση. Εμείς θα προσευχηθούμε. Δεν είναι σωστό να παρακαλείς τον Θεό για τέτοια πράγματα.

δυο. }490} Ένας άνθρωπος που εμφορείται υπό του κακού πνεύματος. «είσαι απατεώνας». δηλαδή ενάρετοι. αλλά βρίσκεται σε πλάνη· είναι άνθρωπος του διαβόλου. μόνο στο θείο έρωτα. προκειμένου να έλθει και να μείνει η θεία χάρις μέσα στον άνθρωπο. Γινόμαστε καλά. ακούστε τι λέει ο σοφός Σολομών: «Αρχή σοφίας φόβος Κυρίου και βουλή αγίων σύνεσις· το δε γνώναι νόμον διανοίας εστίν αγαθής· τούτω γαρ τω τρόπω πολύν ζήσεις χρόνον και προστεθήσεταί σοι έτη ζωής». παύομε να υποφέρομε. Ο καλός. }483} Αγαπήστε τον Χριστό. σφίξιμο. με αποτέλεσμα τη φυσιολογική λειτουργία όλων των οργάνων και των αδένων. πειρασμικές φαντασίες και βασανίζεται. σφίξιμο. Αντίθετα. Χρειάζονται όμως προϋποθέσεις. άγχος. Μόνον αυτός }489} που έχει ταπείνωση λαμβάνει τα δώρα αυτά απ’ τον Θεό. αν καμιά φορά κάποιος τον πλησιάσει και του πει. αυτό …». … Όχι καλοί. Όταν παραδοθούμε στον Χριστό. Διορθώνεται μόνο με τη θεία χάρι. σφίξιμο. την αγάπη. Ο άνθρωπος που έχει εωσφορικό εγωισμό νομίζει ότι είναι έμπλεος θείας χάριτος. Αν βέβαια σαν άνθρωπος αισθανθείς εσωτερική δυσκολία και αδυναμία. Και καρκίνο να έχομε. στο βαθμό που ο Θεός το επιτρέπει. αλλά ν’ αποκτήσομε θείο ζήλο· ν’ αφηνόμαστε με εμπιστοσύνη στην αγάπη Του· να προσευχόμαστε μάλλον για την ψυχή μας. στους ανθρώπους που δεν έχουν συνείδηση τι τους γίνεται. Και την ψυχή μας θα την εννοούμε ενσωματωμένη μέσα στην Εκκλησία. Έλκος ή καρκίνος. αυτό. την ειρήνη. ο αγαπών τον Θεό. που κεφαλή της είναι ο Χριστός. τότε ας παρακαλέσεις ταπεινά τον Κύριο να σου αφαιρέσει την ασθένεια. την πραότητα. μαζί με όλους τους συνανθρώπους μας και με όλους τους εν Χριστώ αδελφούς. στενοχώρια.σφίγγει και δεν χωρίζεται από κοντά σου. Όλα επηρεάζονται. }485} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΥ ΧΑΡΙΣΜΑΤΟΣ Ο άνθρωπος που είναι άξιος του Θεού γίνεται έμπλεος του Αγίου Πνεύματος. η χάρις του Θεού θα τον θεραπεύσει. Ριχτείτε μόνο στην φιλία με τον Χριστό. Να μην ευχόμαστε να γίνομε καλά. Όταν στην ψυχή μας υπάρχουν μπερδέματα. μόνο στην αγάπη Του. ειρηνεύει ο πνευματικός μας οργανισμός. επιδρούν στο σώμα και η υγεία δεν πηγαίνει καλά. τρεις. αν τα αφήσομε στον Θεό και γαληνεύσει η ψυχή μας. «Ουκ έστι κτίσις αφανής ενώπιον αυτού. Ο Θεός εν τω μυστηρίω του Χριστού του δίδει τη χαρά. Η πλάνη είναι πολύ δύσκολο να διορθωθεί. άγχος. μπορεί η θεία χάρις με τη γαλήνη αυτή να ενεργήσει να φύγει και ο καρκίνος και όλα. σφίγγεται και παθαίνει και έτσι δημιουργείται το έλκος. στενοχώρια. Η πλάνη είναι μια ψυχολογική κατάσταση. αν πάει σε «καθρέπτη». μία εσφαλμένη κρίση· στην ουσία η πλάνη έρχεται απ’ τον εγωισμό. Το τέλειο είναι να μην προσευχόμαστε για την υγεία μας. κι εξομολογηθεί ειλικρινά. ο ταπεινός. αλλά να γίνομε καλοί. εξαρτάται. άγχος. αυτός που έχει αρετή με την χάρι του Θεού δεν πλανάται. του δώσει κανένα ράπισμα και του πει μια . Έχει τη θεία χάρι. … Ο Θεός δεν γνωρίζει παρελθόν. Αισθάνεται μέσα του ότι είναι πραγματικά ανάξιος κι ότι όλα αυτά του δίνονται. }484} Αν θέλετε να έχετε υγεία και να ζήσετε πολλά χρόνια. Έτσι και στον άνθρωπο που έχει υγιή ψυχή αποκαλύπτονται τα μυστήρια του Θεού και γνωρίζονται οι βουλές Του. που είναι ο καλός πνευματικός. Το συμπαθητικό σύστημα. Κι αν θέλετε να μάθετε. πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς αυτού …». πώπ! Έλκος. Μια. η χάρις του Θεού δεν πηγαίνει στους εγωιστές. Γίνετε άγιοι. Στον άνθρωπο που βρίσκεται σε πλάνη δημιουργούνται ψευδαισθήσεις. στενοχώρια. παρόν και μέλλον. Μπορεί να προσευχηθεί κάποιος άλλος και ο Θεός να ελεήσει τον άνθρωπο που πλανάται. «να γίνομε αυτό. ενώ πιέζεται. και γι’ αυτό αγωνίζεται. για να γίνει καλός. τα αποδίδει στον Θεό και τα χρησιμοποιεί προς δόξαν Του. και το έλκος του στομάχου από τη νεύρωση δημιουργείται. Αν προσπαθήσει κι αυτός.

που τα λέγω. }493} Καθώς ξυπνάω τη νύκτα εδώ στο μοναστήρι.τι μπορώ να σας εκφράσω. Όταν έλθει το Πνεύμα το Άγιον. να βλέπομε τα μεγαλεία του Θεού. Και λέω: «Εγώ. Όταν όμως με πληροφορήσει η χάρις να μιλήσω. Δηλαδή πώς να σας το εξηγήσω … Ο Θεός με προστατεύει. Βρίσκεται σε μια δαιμονική κατάσταση. αδελφικότητος. Έβλεπα τους ιερείς να λειτουργούν μεταρσιωμένοι. αλλά δεν μιλάω. Μετά απ’ αυτή την ένωση έρχεται μεγάλη χαρά. Έλα να πάμε στην εκκλησία. δηλαδή νύκτα στις τρεις. Καμία απόσταση! Και «πήγα» μαζί του στην εκκλησία. Τίποτα δεν γίνεται χωρίς την ευλογία του Γέροντα. Για να αισθανθεί ο κόσμος το αγκάλιασμα που κάνει ο Χριστός σε όλους μας. Θέλω να τα λέω. Ό. τις χαρούμενες ψυχούλες που τα αισθανόντουσαν όλα. μου λέει: -Χτυπάει η καμπάνα για την εκκλησία και τρέχω να προλάβω. που εζούσανε την εορτή των Χριστουγέννων! Την εζούσανε! Πώς θα ήθελα να ήσασταν κι εσείς. οικειότητος. Έλα. τόσο . η οποία σιγά σιγά θα τον πάει στο τρελοκομείο. Μόλις χτυπάει το τάλαντα. όταν ο άλλος μου βεβαιώνει ότι αυτό που «βλέπω» είναι πράγματι έτσι. Τι να σας πω! Ανοίγει ο Παράδεισος. τι να σας πω! … Αυτό έγινε και σήμερα πρωί πρωί. Απ’ την αγάπη μου για σας το κάνω! Ένα άλλο μυστικό τώρα θα σας πω. μη μ’ αφήνεις! -Μετά χαράς. τότε μιλάω. Έτσι τα }498} αισθάνομαι με την χάρι του Θεού και τα λέω. τα κεράκια. }505} … τη στιγμή εκείνη η θεία χάρις φέρνει μέσα μου έναν ενθουσιασμό. Τις νύκτες επικοινωνώ τηλεφωνικώς μ’ έναν αγιορείτη ασκητή. Οι καμπάνες χτυπούσαν εκείνη την ώρα που συνομιλούσαμε. Με τον ενθουσιασμό εκδηλώνεται η θεία χάρις. που φέρνει ένα είδος φιλικότητος. Στέλνει την χάρι Του σ’ εμένανε. την Θεία Λειτουργία. τόση χαρά που πάει να σπάσει η καρδιά μου. να είμαστε μαζί. Αυτός μελετάει πολύ τους Πατέρες και μου εξηγεί πολλά πράγματα. Δίπλα του κι εγώ. έβλεπα κι εγώ. θα σας διδάξει και θα σας υπομνήσει τα πάντα. Επί μισή ώρα κουβεντιάζαμε πάρα πολύ ωραία πράγματα. Μα ήταν πνευματική πανδαισία αυτή η Λειτουργία με τους αγίους ασκητές. δεν υπάρχει απόσταση εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. συγκινημένος. Λέω μερικά πράγματα που ο Θεός φωτίζει να πω απ’ την αγάπη μου για όλους. μεγαλύτερη απ’ ό. Ήταν γεμάτη η εκκλησία από ασκητές κι όλοι είχαν μεγάλη χαρά μέσα τους και ψάλλανε: «Δεύτε ίδωμεν πιστοί }499} που εγεννήθη ο Χριστός …» … Στο «Μετά φόβου Θεού» πήγε να μεταλάβει. }506} Τώρα που τα βλέπω όλα. με την χάρι του Κυρίου μας. Έβλεπα όλες τις ιερές και άγιες εικόνες. Δόξα Σοι ο Θεός! Ενώ λέγαμε αυτά τα πνευματικά. οι πνευματισμοί και τα όμοια είναι αρρωστημένες. Τρέλα. Ειλικρινά μεγάλη χαρά αισθάνθηκα. Βλέπω. Αφήστε να τα λέω. την χάρι του Χριστού.κακή κουβέντα. τρέχουνε ν’ ακούσουνε «Εξεγερθέντες του ύπνου» κι αρχίζουνε με λαχτάρα. Έβλεπα όλους τους αδελφούς να δέονται. Του λέω: -Γέροντα. Τίποτα δεν κατορθώνεται χωρίς την χάρι. θα βλασφημάει και τα θεία ακόμη. αισθάνομαι πάρα πολύ ταπεινός. «βλέπω» το Άγιον Όρος να έχει πλημμυρίσει απ’ την χάρι εξαιτίας των εωθινών προσευχών των πατέρων. Αισθάνθηκα μεγάλη αγαλλίαση. Αυτά θα τα εννοήσετε πραγματικά όταν έλθει η χάρις. διότι ο Ελισσαίος κατάλαβε το λάθος του και ζήτησε την ευλογία του Προφήτου Ηλία. Δηλαδή όλες αυτές οι καταστάσεις. Όλες τις ώρες μαζί του προσευχόμουνα. τις λαμπάδες. Φοβάμαι όμως να εκδηλωθώ. έστω κι αν μου το βεβαιώνει η χάρις ότι αυτά είναι αληθινά. τα καντηλάκια να τσιτσιρίζουν. μου λέει. με αγάπη. ενώσεως. }500} Αυτή τη φορά διεράγησαν τα ύδατα. γιατί καταλαβαίνω πως αυτή η γνώση δεν προέρχεται παρά μόνον εκ Θεού. με χαρά τις προσευχές. ν’ ακούγατε τα λόγια που λέγανε! Η χαρά μου γίνεται πολύ μεγάλη. Συγχωράτε με. Συζητούμε πνευματικά ζητήματα.τι έβλεπαν εκείνοι.

Αφήνομαι στην }508} αγάπη του Θεού και στο έλεός Του και λέω τα χρυσά εκείνα λόγια απ’ την ευχή της Θείας Μεταλήψεως: «Οίδα Σώτερ. η φωνή μου έγινε πρωτόγνωρη. ουράνια. Στον Ιωσήφ δεν είπε το μυστικό του Ευαγγελισμού. τροπάρια κι άλλους }512} ύμνους και πιο πολύ τα τριαδικά μεγαλυνάρια. Έχω μάθει να καυχώμαι όχι για τα κατορθώματα τα δικά μου αλλά για την χάρι του Θεού. ου τω σω ονόματι προεφητεύσαμεν και τω σω ονόματι δαιμόνια εξεβάλομεν …ουδέποτε έγνων υμάς· αποχωρείτε απ’ εμού οι εργαζόμενοι την ανομίαν». ν’ ακούσει κάτι και να το διηγηθεί και να το γράψει και τελικά να πει: «Να τα ίδια λέει κι ο Πλάτωνας». είναι σαν να τα ζούμε κι εμείς. Έχω όμως πολύ βαθιά τη συναίσθηση στην καρδιά μου ότι άλλος τα λέει. }510} Κι εγώ ο καημένος απ’ την αγάπη μου σας λέω μερικά απ’ όσα μου αποκαλύπτει ο Θεός. γιατί βλέπω κάτι κι αμέσως μετά αισθάνομαι τις αδυναμίες μου πάρα πολύ. ο Χριστός μόνο έχει το παν. όπως εμένα. …» Τα χρυσά αυτά λόγια. γλυκιά. Δεν συμβαίνει όμως εδώ αυτό. Εγώ. Αισθάνθηκα χαρά ανεκλάλητη. έχω πάντα το ίδιο συναίσθημα. αυτό είναι εγωισμός!». αλλά απ’ την αγάπη του Θεού προς εμένα. διότι δεν είναι ούτε από αγιοσύνη. Ύψωσα τα χέρια. Κύριε. Όταν ο άνθρωπος πληρωθεί υπό της χάριτος του Θεού. }509} Αυτό που κάνω και σας λέω τι μου έδωσε ο Θεός είναι και αποστολικό. «ως φωνή υδάτων πολλών και ως φωνή βροντών ισχυρών». Η χάρις με ωθεί να το παθαίνω κι εγώ αυτό.». δεν σκέπτεσαι αν η σωλήνα που το νερό περνάει είναι πλαστική μεταλλική σκουριασμένη. ο κόσμος έρχεται σ’ εμένα τον ταπεινό. που με θέλει να γίνω καλός. η οποία επίμονα και ολοφάνερα θέλει να με τραβήξει κοντά της με όλα όσα μου παρουσιάζει στη ζωή μου. Πόσο είμαι πίσω! Πόσο είμαι μακριά! Για όλα. η ψυχή μου πολύ με κατακρίνει. τους αγαπάει και θέλει να γίνουνε καλοί. Ενώ εγώ είμαι με την ψυχή στα χείλη. το πρόσωπό μου μπήκε σε ατμόσφαιρα θείου φωτός. }507} γιατί πηγάζει απ’ το Πνεύμα το Άγιον. Τηρούσε σιγήν. έλαμψε το πρόσωπό μου. Κι όμως ο Θεός και τους αμαρτωλούς. αλλ’ εξαρτάται κι απ’ τον άνθρωπο να το διατηρήσει. Χάνομε έτσι τη θεία χάρι. Αυτά όμως που μου αποκαλύπτει ο Θεός σε λίγους τα λέω. Έχω μέσα μου φόβο. για να τα καταλάβει. δυνατή. Άρχισα μ’ ενθουσιασμό να ψάλλω απ’ έξω κανόνες. Παρουσιάζεται σ’ αυτούς που έχουν αξιωθεί του δώρου της ταπεινώσεως. Αυτό το χάρισμα είναι δώρο του Θεού. όμως. Το σκέπτομαι αυτό. Να μη λέτε σ’ άλλους τις μυστικές πνευματικές εμπειρίες που έχετε. Χρειάζεται προσοχή σ’ αυτά τα πνευματικά πράγματα. Σκέπτομαι κι εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Κύριε. γίνεται αλλιώτικος πηδάει η ψυχή του! Ακούει τη φωνή του και χαίρεται η ψυχή του. Εγώ όλα τα αποδίδω στον Θεό για τη δόξα Του. Σ’ ενδιαφέρει το νερό. }511} Πολλές φορές με την χάρι του Θεού έχω μπει σε μία άλλη κατάσταση. Όταν διψάεις πολύ. γιατί μπορεί να χρησιμοποιούμε τις ίδιες λέξεις αλλά με διαφορετικό νόημα. αρμονική. Αυτό το πιστεύω πολύ. αλλά δεν απελπίζομαι. … «Μετάδοση» σημαίνει: Πήρες κάτι. ούτε από τίποτ’ άλλο. Είναι του Θεού και το μεταδίδεις. πω! Μιλάει για τον εαυτό του. που έγραψαν οι Πατέρες. Αλλάζει η φωνή μου. όταν τα λέμε με πίστη κι ευλάβεια. η . ότι δεν κατόρθωσα να ζήσω με λαχτάρα τον Χριστό. Ενώ ένας φανατικός ένας παλαιοημερολογίτης λέει: «Πω. Δεν κάνει. Δεν πιστεύεις ότι έχεις κάτι δικό σου. … Ο Θεός κρύβεται πολύ· τόσο που νομίζομε ότι δεν υπάρχει. γιατί πρέπει ο άνθρωπος να είναι πνευματικός. Δεν έχει τίποτα να πάρει από μένα. είναι της θείας χάριτος. όσα μου έδωσε ο Θεός μέσα μου. Μπορεί ένας επιστήμονας να δει. Αυτό είναι αληθινή ταπείνωση. σαν από εκατό ανθρώπους. Είδατε η Παναγία. Τα χαρίσματα τα πνευματικά τα χάνει ο άνθρωπος. ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. που όμως διοχετεύεται το ύδωρ το ζων το πεντακάθαρο. όταν δεν προσέξει. Άλλαξε η φωνή μου. Κάνει και τέτοια η χάρις του Θεού.ταπεινός και τόσο ανάξιος! Τι θέλει ο Θεός από εμένα. από τότε που μικρός επήγα στο Άγιον Όρος. Να το μεταδώσεις από αγάπη. το πρόσωπό μου αλλάζουν όλα. Πιστεύω για τον εαυτό μου ότι είμαι παλιοσωλήνα σκουριασμένη. Εγώ δεν έχω τίποτα.

ένα ανεξήγητο πράγμα. Δεν τα είδαμε. Τότε ήλθε η θεία χάρις. έμεινα κάτω είκοσι λεπτά … Αυτό το θαύμα. Είδα τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο. Δεν υπήρχε άλλος στην εκκλησία. θύμιασα και τότε άνοιξε η καρδιά μου. έβαλα στο θυμιατό λίγα κάρβουνα. Πέστε μου … Σας τα είπα για να μάθετε να εγκαταλείπετε τον εαυτό σας απαλά. Έχει μεγάλη έννοια. να τον περιφρονείτε. πρέπει πάλι με την θεία χάρι. Περιεργάσθηκα τα λουλούδια. έβαλα λίγο λιβάνι.έκφρασή μου έγινε αλλιώτικη. Στο πρόσωπό μου ήλθε μία λάμψη. την ήθελα την ευχή –ή μάλλον ούτε την έλεγα. διότι όταν τη λέεις. Βγήκα έξω απ’ την εκκλησία. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ήταν ησυχία. Γι’ αυτό τους είπα κι εφύγαμε. Είδα το γεγονός της Αποκαλύψεως. ύψωσα τα μάτια μου. τα ανάψα. Αν ο πονηρός σας θέτει εμπόδια. Τα λέω αυτά. Θα ήθελα να τα ακούω και να ξαναγυρίζω σ’ εκείνη την ημέρα. }521} Έτσι έκανα κι εγώ. χωρίς θόρυβο. Και να τον περιφρονήσεις. Βγήκα έξω. δεν επίεσα την κατάσταση. Αυτό έχει πολύ βάθος. Προσπάθησαν να γράψουν στο μαγνητόφωνο εκείνη τη φωνή. ούτε την ήθελα. Στενοχωρέθηκα που δεν τα γράψαμε. όταν τη }520} θέλεις. Τις «είδα» και τις εμπόδισα. τα μεγαλεία του Θεού. Είχε κόσμο το σπήλαιο της Αποκαλύψεως. … Δεν ήταν ανθρώπινη εκείνη η φωνή. Επιθυμούσα να ξανακούσω εκείνη τη φωνή. τον Πρόχορο. τίποτα. και θέλησε να μ’ εμποδίσει. ούτε θα μιλήσετε. τον μαθητή του. αναζητούσα εκείνα τα ψάλματα. θα με περνούσαν για τρελό. ήταν της χάριτος του Θεού. Λέγαμε το «Κύριε Ιησού …» περίπου ένα τέταρτο. Κύριε Ιησού Χριστέ … Να μ’ ελεήσει ο Θεός. Όπως μου είπαν οι συνοδοί μου. όπως ακριβώς είχε συμβεί. που μου έγινε στην Πάτμο. Έχω μάθει από μικρός στο Άγιον Όρος να είμαι μυστικός … Έπειτα όμως από μέρες γυρίζοντας στην Αθήνα. Δεν είναι καλό να βλέπουν οι άλλοι τα βιώματα της μυστικής επαφής με τον Θεό. Μπήκα μέσα πάλι στο εκκλησάκι. Φοβήθηκα μήπως προδώσω τα αισθήματά μου. Είχα έλθει σε κατάστασε πνευματική. Την έλεγα. Απασχολήθηκα με κάτι άλλο. Αυτό ήταν αίσθημα ταπεινώσεως. Γιατί σας τα είπα. ταπεινά. αλλά δεν μου ‘ρχεται και καλό που τα λέω. εγώ στη μέση. Τι ωραία! Που βάλαμε και «φωτιά» εκεί και «κάψαμε» το δάσος! Συνηθισμένος όμως να είμαι μυστικός δεν ήθελα να με μαγνητοφωνήσετε. δεν θα κουνηθείτε. Είναι ένα πάρα πολύ λεπτό σημείο. Ένιωθα να με πνίγει η χάρις του αγίου Ιωάννου. ο διάβολος. Μπήκαμε μέσα με ευλάβεια. Το μόνο που λέω είναι να γίνονται . Ήταν πρωί. αλλά δεν τις άφησα. όταν συνειδητοποίησα ότι κάτι παρεμβαίνει. σαν να ήθελα ν’ αδιαφορήσω για το ότι δεν γινόταν το άνοιγμα της ψυχής μου. δεν ήταν δική μου. Γονατίσαμε και οι τρεις. χωρίς πίεση στα χέρια του Θεού. Τότε Εκείνος θα έρχεται στις ψυχές σας και θα τις χαριτώνει. Κι έγινε με μιάς θόλος ο ουρανός και μανάλια εγίνανε τα πεύκα με τα κλαδιά τους … Εκείνες στέκονταν τρία μέτρα πίσω. σκέφθηκα. είναι ένα μεγάλο μυστήριο. Αυτοσυγκρατήθηκα.τι κι αν δείτε. Αν άφηνα τον εαυτό μου να εκδηλωθεί. Σε μια στιγμή έπεσα κάτω. δεν μπορώ να τα εξηγήσω. Ήμασταν οι τρεις μας. Δώστε πολλή προσοχή. Καμιά συγκίνηση. Ερημιά. Αισθάνομαι ότι δεν πρέπει να τα λέω … Αυτά είναι μυστήρια. Κατάλαβε ο αντίθετος. }513} Πήγαμε κάποτε για προσκύνημα μαζί με τον κύριο Γιώργο και την κυρία Καίτη στον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο στην Πάτμο. Δεν σφίχθηκα. Άκουσα τη φωνή του Χριστού απ’ τη σχισμή του βράχου … Αυτά να μην τα πείτε πουθενά. Δεν μπορείς μόνος να περιφρονήσεις τον αντίθετο. Είδαμε εκεί μες στα πεύκα. καμιά φορά το παίρνει είδηση ο αντίθετος. απλά. Σταθήκαμε μπροστά στη Θεία Αποκάλυψη. Καταλάβατε. Πέσαμε πρηνείς. Εγώ αισθανόμουν άδειος. «Αυτά δεν γίνονται με πρόγραμμα». Κοίταξα λίγο τη θάλασσα. Δεν πρέπει σ’ αυτά τα πνευματικά να πηγαίνομε με τη βία. με σιωπή. έγινα ένθεος. Τους λέω: -Ό. Πριν μπούμε μέσα τους προετοίμασα. έζησα το γεγονός της Θείας Αποκαλύψεως.

δεν έρχεται. αλλά δεν μπορείς να τον μάθεις απ’ έξω.όλα απλά. ώστε να τον ενστερνισθείς με την χάρι του Θεού. Είναι ένας αγιότατος τρόπος. απαλά. }522} . ταπεινά. Αλλά έρχεται «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». Όταν το θέλεις και περιμένεις να ενωθείς με τον Θεό. Πρέπει να μπει μέσα στην ψυχή σου μυστικά. όταν εκβιάζεις τον Θεό.