ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ © Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής Β’ Έκδοση Απρίλιος 2003, ISBN

960-87617-0-0 731 00 Χανιά Κρήτη Τηλ. 2821091125 – Fax 2821097600. Email: imx@otenet.gr ΒΙΟΣ Δεν ήθελα καθόλου να κάθομαι. Ήθελα να πάω εδώ, να πάω εκεί, να ποτίσω, να κόψω ξύλα. Κι όλ’ αυτά με μία μετάνοια κάθε φορά. Είχα πολλή χαρά κι αγαλλίαση. Ένιωθα γεμάτος κι έτρεχα. Έτρεχα, δεν περπατούσα. Ντρεπόμουνα, όμως, να με βλέπουν οι Γέροντες να τρέχω, γι’ αυτό περπατούσα σιγά σιγά στην αρχή κι όταν απομακρυνόμουν, έτρεχα. Φτερά έκανα να πάω γρήγορα και να γυρίσω γρήγορα στους Γέροντές μου. Ζωή χαρισάμενη, τι να σας πω! Αυτή η ζωή είναι όντως αγγελική. Είχε κι εκείνος ο ευλογημένος ο Γέροντάς μου πολλή προθυμία. Μου έλεγε: «Πήγαινε εδώ, πήγαινε εκεί …». Έ, είχαμε βέβαια και πολλές δουλειές. Μου είχανε δώσει την επίβλεψη του κελλιού. Είχαμε σπίτι νοικοκυρεμένο. Είχαμε ελιές, είχαμε λίγα δέντρα, είχαμε και κηπευτικά. Απ’ τις δουλειές φυσικά κουραζόμουνα. Πήγαινα σε πολλές δουλειές. Πήγαινα στο βουνό. Τα πόδια μου συχνά κοβόντουσαν. Έ, που να ήξεραν οι Γέροντές μου, παιδί με βλέπανε. Όταν κατέβαινα απ’ το βουνό μετά από τρεις ώρες δρόμο, μου έλεγε ο παπαΙωαννίκιος: -Αύριο θα ζυμώσομε, γι’ αυτό τώρα ετοιμάσου να πάεις να φέρεις κλαδιά. Έπαιρνα το σχοινί κι επήγαινα στο βουνό για κλαδιά. Επήγαινα σε βατό δρόμο αλλά και σ’ απότομο. Όχι μόνον αυτά θυμάμαι, αλλά πολλές φορές οι Γέροντές μου με στέλνανε να φέρω κούτσουρα ή ξύλα και τα έβαζα πάνω μου σαν γαϊδουροφόρτωμα. Κι όπως ήμουν φορτωμένος κι }063} είχε πάθει η μέση, καθόμουν στο πεζούλι να ξεκουραστώ. Αν καμιά φορά με πείραζε πολύ το βάρος, έλεγα στον εαυτό μου: «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδουρο!».Την τεμπελιά δεν την εγνώριζα. Έ, πραγματικά δεν λυπόμουν το σώμα μου. Επειδή τα γόνατά μου πονούσανε, εγώ ήθελα εκδίκηση. Δηλαδή, όσο διαμαρτύρονταν και πονούσανε, εγώ όλο και πιο μεγάλο φορτίο έπαιρνα. «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδαρο!», ξανάλεγα. Εκδικιόμουν, εκδικιόμουνα τον κακό εαυτό μου. Με την αγάπη γίνεσαι αεικίνητος. Να ιδείς τότε πού πάνε οι αμαρτίες! Κοιμούνται όλα. Ακούτε; Αυτή είναι πραγματικά ξένη ζωή, ζωή οσία αγία ζωή παραδεισένια. }064} Είδα έναν άγιο ζωντανό. Ναι, έναν άγνωστο άγιο. Ο καημένος, περιφρονημένος. Ποιος ξέρει, όταν πέθανε, έπειτα από πόσες ημέρες θα το μάθαμε κι ίσως μήνες, αν ήταν και χειμώνας. Πού να πήγαινε άνθρωπος εκεί ψηλά στη λίθινη καλύβα του! Δεν τον έβλεπε κανείς. Πολλές φορές αυτούς τους ερημίτες τους βρίσκανε έπειτα από ένα-δυό μήνες μετά την κοίμησή τους. Το εκχείλισμα και το περίσσευμα της χάριτος ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό, όταν είδα αυτόν, τον Γερο-Δημά, στο Κυριακό να κάνει τις μετάνοιές του και ν’ αναλύεται σε λυγμούς στην προσευχή του. Με τις μετάνοιες αυτουνού, τόσο }79} πολύ τον επεσκίασε η χάρις, ώστε ακτινοβόλησε και σ’ εμένα. Τότε ξέσπασε και σ’ εμένα ο πλούτος της χάριτος. Δηλαδή υπήρχε και πριν, με την αγάπη που είχα στον Γέροντά μου. Αλλά τότε αισθάνθηκα κι εγώ την χάρι πάρα πολύ έντονα. Να σας πω πώς μου συνέβηκε. Ένα πρωί, κατά τις τρεισήμισι, επήγα στο Καθολικό, στην Αγία Τριάδα, για την ακολουθία. Ήταν νωρίς ακόμη. Δεν είχε χτυπήσει ακόμη το σήμαντρο. Κανείς δεν ήταν μες

στην εκκλησία. Κάθισα στον πρόναο, κάτω από μία σκάλα. Ήμουν αθέατος και προσευχόμουν. Σε μια στιγμή ανοίγει η πόρτα της εκκλησίας και μπαίνει ένας ψηλός κι ηλικιωμένος μοναχός. Ήταν ο Γερο-Δημάς. Μόλις μπήκε, κοίταξε δεξιά-αριστερά· δεν είδε κανένα. Τότε, λοιπόν, κρατώντας ένα μεγάλο κομποσχοίνι, άρχισε τις μετάνοιες τις στρωτές, πολλές και γρήγορες, κι έλεγε συνεχώς: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με … Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς». Σε λίγο έπεσε σ’ έκσταση. Δεν μπορώ, δεν βρίσκω λόγια να σας περιγράψω τη συμπεριφορά του απέναντι στον Θεό· κινήσεις αγάπης και λατρείας, κινήσεις θείου έρωτος, θείας αγάπης κι αφοσιώσεως. Τον είδα να στέκεται, ν’ ανοίγει τα χέρια του όρθιος, σε σχήμα σταυρού, όπως έκανε ο Μωυσής στη θάλασσα, κι έκανε ένα πράγμα: «Ούουουουου! …». Τι ήταν αυτό; Ήταν μέσα στην χάρι. Έλαμπε μέσα στο φως. Αυτό ήταν! Αμέσως μου μετέδωσε την ευχή. Αμέσως μπήκα στη δική του ατμόσφαιρα. Δεν με είχε δεί. Ακούστε με. Συγκινήθηκα κι άρχισα να κλαίω. Ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό κι ανάξιο η χάρις του Θεού. Πώς να σας το πω; Μου μετέδωσε την χάρι. Δηλαδή }80} η χάρις που είχε εκείνος ο άγιος ακτινοβόλησε και στη δική μου ψυχή. Μου μετέδωσε τα χαρίσματά του τα πνευματικά. Λοιπόν, είχε πάθει έκσταση ο Γερο-Δημάς. Χωρίς να το θέλει το έκανε. Δεν μπορούσε να κρατήσει το βίωμά του. Ούτε κι αυτό που λέω είναι σωστό. Δεν μπορώ να το εκφράσω. Αυτό είναι κατάληψις υπό του Θεού. Αυτά δεν εξηγούνται. Καθόλου δεν εξηγούνται κι άμα τα εξηγήσεις, πέφτεις πολύ έξω. Όχι, δεν εξηγούνται, ούτε στα βιβλία αποδίδονται, ούτε γίνονται καταληπτά. Πρέπει να είσαι άξιος να τα καταλάβεις. Στις τέσσερις η ώρα χτύπησαν οι καμπάνες. Ο Γερο-Δημάς μόλις άκουσε τις καμπάνες, έκανε μερικές μετάνοιες και σταμάτησε να προσεύχεται. Κάθισε στο πεζούλι –νομίζω πως είναι κτιστό το πεζούλι στον πρόναο – … }81} … Πίσω του άνοιξε την πόρτα ο Γερο-Δημάς και μπήκε κι αυτός μέσα. Στάθηκε λίγο να τακτοποιηθεί στο στασίδι του για την ακολουθία, νομίζοντας πως κανείς δεν τον είχε δει. Κι εγώ χάθηκα μέσα απ’ τη σκιά της σκάλας και κρυφά και δειλά μπήκα μες στον κυρίως ναό. … Από τη στιγμή που μετέλαβα, μου ήλθε μια χαρά υπερβολική, ένας ενθουσιασμός. Μετά την ακολουθία έφυγα στο δάσος μόνος μου, γεμάτος χαρά κι αγαλλίαση. Τρέλα! Νοερώς έλεγα την Ευχαριστία πηγαίνοντας για την καλύβα. Με πάθος έτρεχα μες στο δάσος, πηδούσα απ΄ τη χαρά μου, άνοιγα σ’ έκταση τα χέρια μ’ ενθουσιασμό, δυνατά και φώναζα: «Δόξα Σοι ο Θεοοός! Δόξα Σοι ο Θεοοός!». Ναι, τα χέρια μου μείνανε ξερά, γίνανε κόκκαλο, ξύλο, κι ανοιγμένα ίσια σχημάτιζαν με το σώμα μου σταυρό. … Το κεφάλι μου σηκωμένο προς τον ουρανό, το στέρνο ετέντωνε με τα χέρια να φύγει για τον ουρανό. Το μέρος που είναι η καρδιά επήγαινε να πετάξει. … Πόση ώρα ήμουν σ’ αυτή την κατάσταση δεν ξέρω. Όταν συνήλθα, έτσι όπως ήμουν, κατέβασα τα χεράκια μου και σιωπηλός με δάκρυα προχώρησα πάλι με βρεγμένα τα μάτια μου. }82} ΠΕΡΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εκκλησία είναι άναρχη, ατελεύτητη, αιώνια, όπως ο ιδρυτής της, ο Τριαδικός Θεός, είναι άναρχος, ατελεύτητος, αιώνιος. Η Εκκλησία είναι άκτιστη, όπως και ο Θεός είναι άκτιστος. Υπήρχε προ των αιώνων, προ των αγγέλων, προ της δημιουργίας του κόσμου. Είναι θείο καθίδρυμα και σ’ αυτήν «κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος». Είναι το μυστήριο των μυστηρίων. Υπήρξε αφανέρωτο και εφανερώθη «επ’ εσχάτων των χρόνων». Η Εκκλησία παραμένει απαρασάλευτη, γιατί είναι ριζωμένη στην αγάπη και στη σοφή πρόνοια του Θεού. Την αιώνια Εκκλησία αποτελούν τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. }197} Η αγάπη του Θεού μας έπλασε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν Του. Μας συμπεριέλαβε στην Εκκλησία παρ’ ότι εγνώριζε την αποστασία μας. Μας έδωσε τα πάντα, για να μας κάνει κι εμάς θεούς κατά χάριν και δωρεάν. Εν τούτοις εμείς, κάνοντας κακή χρήση της ελευθερίας μας, εχάσαμε το αρχέγονον κάλλος, την αρχέγονη δικαιοσύνη και αποκοπήκαμε απ’ την Εκκλησία. Έξω απ’ την Εκκλησία, μακριά απ’ την Αγία Τριάδα, εχάσαμε τον Παράδεισο, το

παν. Έξω, όμως, απ’ την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία, δεν υπάρχει ζωή. Γι’ αυτό η σπλαχνική καρδιά του Θεού-Πατέρα μας δεν μας άφησε έξω απ’ την αγάπη Του. Άνοιξε για μας πάλι τις πύλες του Παραδείσου, επ’ εσχάτων των χρόνων και εφανερώθη εν σαρκί. Με τη θεία σάρκωση του μονογενούς Υιού του Θεού φανερώθηκε πάλι στους ανθρώπους το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου. Ο Θεός εν τη απείρω αγάπη Του μας ένωσε πάλι με την Εκκλησία Του στο πρόσωπο του Χριστού. Μπαίνοντας στην άκτιστη Εκκλησία, ερχόμαστε στον Χριστό, μπαίνομε στο άκτιστον. Καλούμαστε δηλαδή κι εμείς οι πιστοί να γίνομε άκτιστοι κατά χάριν, να γίνομε μέτοχοι }198} των θείων ενεργειών του Θεού, να μπούμε μέσα στο μυστήριο της θεότητος, να ξεπεράσομε το κοσμικό μας φρόνημα, να αποθάνομε κατά «τον παλαιό άνθρωπον» και να γίνομε ένθεοι. Όταν ζούμε στην Εκκλησία, ζούμε τον Χριστό. Αυτό είναι πολύ λεπτό θέμα, δεν μπορούμε να το καταλάβομε. Μόνο το Άγιον Πνεύμα μπορεί να μας το διδάξει. Η Εκκλησία και ο Χριστός είναι ένα. Το σώμα της Εκκλησίας τρέφεται, αγιάζεται, ζει με τον Χριστό. Αυτός είναι ο Κύριος, ο παντοδύναμος, ο παντογνώστης, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο στηριγμός μας, ο φίλος μας, ο αδελφός μας. Αυτός είναι το Α και το Ω, η αρχή και το τέλος, η βάσις, το παν. Χωρίς Χριστό, Εκκλησία δεν υπάρχει. Νυμφίος ο Χριστός· νύμφη η καθεμία ψυχή. Ο Χριστός ένωσε το σώμα της Εκκλησίας με τον ουρανό και τη γη. Με τους αγγέλους, τους ανθρώπους και }199} όλα τα δημιουργήματα, με όλη την κτίση του Θεού, με τα ζώα και τα πουλιά, με κάθε μικρό αγριολούλουδο, με κάθε μικρό έντομο. Έγινε έτσι η Εκκλησία «πλήρωμα του τα πάντα εν πάσι πληρουμένου», δηλαδή του Χριστού. Όλα εν Χριστώ και συν Χριστώ, μέσα και μαζί με τον Χριστό. Αυτό είναι το μυστήριο της Εκκλησίας. Ο Χριστός φανερώνεται μέσα στην ενότητα τη μεταξύ μας και στην αγάπη Του, την Εκκλησία. Εκκλησία δεν είμαι μόνος εγώ, αλλά μαζί κι εσείς. Εκκλησία είμαστε όλοι. Μέσα στην Εκκλησία όλοι ενσωματώνονται. Είμαστε όλοι ένα και ο Χριστός κεφαλή. … Είμαστε όλοι ένα, γιατί ο Θεός είναι Πατέρας μας κι είναι παντού. Όταν το ζήσομε αυτό, είμαστε μέσα στην Εκκλησία. … Ε, αυτό μόνο δια της χάριτος το καταλαβαίνει κανείς. Ζούμε τη χαρά της ενότητος, της αγάπης. Και γινόμαστε ένα μ’ όλους. Δεν υπάρχει πιο ωραίο πράγμα! Το σπουδαίο είναι να μπούμε στην Εκκλησία. Να ενωθούμε με τους συνανθρώπους μας, με τις χαρές και τις λύπες όλων. Να τους νοιώθομε δικούς μας, να προσευχόμαστε για όλους, να πονάμε για τη σωτηρία τους, να ξεχνάμε τους εαυτούς μας. Να κάνομε το παν γι’ αυτούς, όπως ο Χριστός για μας. Μέσα στην Εκκλησία γινόμαστε ένα με κάθε δυστυχισμένο και πονεμένο κι αμαρτωλό. }200} Κανείς δεν πρέπει να θέλει να σωθεί μόνος του, χωρίς να σωθούν και οι άλλοι. Είναι λάθος να προσεύχεται κανείς για τον εαυτό του, για να σωθεί ο ίδιος. Τους άλλους πρέπει ν’ αγαπάμε και να προσευχόμαστε να μη χαθεί κανείς· να μπουν όλοι στην Εκκλησία. Αυτό έχει αξία. Και μ’ αυτή την επιθυμία πρέπει να φεύγει κανείς απ’ τον κόσμο, για να πάει στο μοναστήρι ή στην έρημο. Όταν ξεχωρίζουμε τον εαυτό μας, δεν είμαστε χριστιανοί. Αληθινοί χριστιανοί είμαστε, όταν αισθανόμαστε βαθιά ότι είμαστε μέλη του μυστικού σώματος του Χριστού, της Εκκλησίας, με μια συνεχή σχέση αγάπης. Όταν ζούμε ενωμένοι εν Χριστώ, δηλαδή όταν ζούμε την ενότητα μέσα στην Εκκλησία Του με το αίσθημα του ενός. … Αυτό είναι το μεγαλύτερο βάθος, η μεγαλύτερη έννοια που έχει η Εκκλησία. Εκεί βρίσκεται το μυστήριο· να ενωθούν όλοι σαν ένας άνθρωπος εν Θεώ. Είμαστε ένα ακόμη και με τους ανθρώπους που δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. Είναι μακριά από άγνοια. }201} Η Εκκλησία είναι νέα ζωή εν Χριστώ. Στην Εκκλησία δεν υπάρχει θάνατος, δεν υπάρχει κόλασις. }202}

Ο Χριστός καταργεί το θάνατο. Όποιος μπαίνει στην Εκκλησία σώζεται, γίνεται αιώνιος. Μία είναι η ζωή, είναι ατελείωτη συνέχεια, δεν έχει τέλος, δεν υπάρχει θάνατος. Όποιος ακολουθεί τις εντολές του Χριστού, δεν πεθαίνει ποτέ. Πεθαίνει κατά σάρκα, κατά τα πάθη και αξιώνεται να ζει απ’ την εδώ ζωή μες στον Παράδεισο, στην Εκκλησία μας, και κατόπιν στην αιωνιότητα. Με τον Χριστό ο θάνατος γίνεται η γέφυρα, που θα την περάσομε σε μια στιγμή, για να συνεχίσομε να ζούμε εν τω ανεσπέρω φωτί. Κι εγώ αφότου έγινα μοναχός, πίστευσα ότι δεν υπάρχει θάνατος. Έτσι ένοιωθα και νιώθω πάντα, ότι είμαι αιώνιος και αθάνατος. Τι ωραία! Μέσα στην Εκκλησία που έχει τα μυστήρια που σώζουν δεν υπάρχει απελπισία. Μπορεί να είμαστε πολύ αμαρτωλοί. Εξομολογούμαστε, όμως, μας διαβάζει ο παπάς κι έτσι συγχωρούμαστε και προχωρούμε προς την αθανασία, χωρίς καθόλου άγχος, χωρίς καθόλου φόβο. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό ζούμε τη ζωή του Χριστού. Άμα αυτό, με την χάρι του Θεού, το κατορθώσομε, τότε βρισκόμαστε σε μια άλλη κατάσταση, ζούμε μια άλλη κατάσταση ζηλευτή. Για μας δεν υπάρχει καμιά φοβία. Ούτε θάνατος, ούτε διάβολος, ούτε κόλασις. Όλ’ αυτά υπάρχουν για τους ανθρώπους που είναι μακράν του Χριστού, για τους μη χριστιανούς. Για μας που είμαστε χριστιανοί }203} και κάνομε το θέλημά Του, εκεί, όπως το λέει, δεν υπάρχουν αυτά τα πράγματα. Υπάρχουν δηλαδή, αλλ’ όταν ο άνθρωπος αποκτείνει τον παλαιό άνθρωπο «συν τοις παθήμασι και ταις επιθυμίαις», δεν δίδει σημασία στον διάβολο ούτε και στο κακό. Δεν τον απασχολεί. Εκείνο που τον απασχολεί είναι η αγάπη, η λατρεία στον Χριστό και στον συνάνθρωπό του. Άμα φθάσομε στο βαθμό να αισθανόμαστε τη χαρά, την αγάπη, τη λατρεία του Θεού χωρίς καμιά φοβία, φθάνομε να λέμε: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός». Κανείς δεν μας εμποδίζει να μπούμε μέσα στο μυστήριο. Με τη λατρεία του Θεού ζεις στον Παράδεισο. Άμα γνωρίσεις και αγαπήσεις τον Χριστό, ζεις στον Παράδεισο. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος. Ο Παράδεισος αρχίζει από δω. Η Εκκλησία είναι ο επί γης Παράδεισος ομοιότατος με τον εν ουρανοίς. Ο Παράδεισος που είναι στον ουρανό ο ίδιος είναι κι εδώ στη γη. Εκεί όλες οι ψυχές είναι ένα, όπως η Αγία Τριάδα είναι τρία πρόσωπα, αλλά είναι ενωμένα κι αποτελούν ένα. Κύριο μέλημά μας είναι να αφομοιωθούμε στον Χριστό, να ενωθούμε με την Εκκλησία. Αν μπούμε στην αγάπη του Θεού, μπαίνομε στην Εκκλησία. Αν δεν μπούμε στην }204} Εκκλησία, αν δεν γίνομε ένα με την εδώ, την επίγεια Εκκλησία, υπάρχει φόβος να χάσομε και την επουράνια. Όποιος ζει τον Χριστό, γίνεται ένα μαζί Του, με την Εκκησία Του. Ζει μια τρέλα! Η ζωή αυτή είναι διαφορετική απ’ τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Είναι χαρά, είναι φως, είναι αγαλλίαση, είναι ανάταση. Αυτή είναι η ζωή της Εκκλησίας, η ζωή του Ευαγγελίου, η Βασιλεία του Θεού. «Η Βασιλεία του Θεού εντός ημών εστίν». Έρχεται μέσα μας ο Χριστός κι εμείς είμαστε μέσα Του. Και συμβαίνει όπως μ’ ένα κομμάτι σίδηρο που τοποθετημένος μες στη φωτιά γίνεται φωτιά και φως· έξω απ’ τη φωτιά, πάλι σίδηρος σκοτεινός, σκοτάδι. Στην Εκκλησία γίνεται η θεία συνουσία, γινόμαστε ένθεοι. Όταν είμαστε με τον Χριστό, είμαστε μέσα στο φως· κι όταν ζούμε μέσα στο φως, εκεί δεν υπάρχει σκότος. Το φως όμως δεν είναι παντοτινό· εξαρτάται από μας. Συμβαίνει όπως με το σίδηρο, που έξω απ’ τη φωτιά γίνεται σκοτεινός. Σκότος και φως δεν συμβιβάζονται. Ποτέ δεν μπορεί να έχομε σκοτάδι και φως συγχρόνως. Ή φως ή σκότος. Όταν ανάψεις το φως, πάει το σκότος. }205} Για να διατηρήσουμε την ενότητά μας, θα πρέπει να κάνομε υπακοή στην Εκκλησία, στους επισκόπους της. Υπακούοντας στην Εκκλησία, υπακούομε στον ίδιο τον Χριστό. Ο Χριστός θέλει να γίνομε μία ποίμνη μ’ έναν ποιμένα. Να πονάμε την Εκκλησία. Να την αγαπάμε πολύ. Να μη δεχόμασθε να κατακρίνουν τους αντιπροσώπους της. … Και με τα μάτια μας να δούμε κάτι αρνητικό να γίνεται από

κάποιον ιερωμένο, να μην το πιστεύομε, ούτε να το σκεπτόμαστε, ούτε να το μεταφέρομε. Το ίδιο ισχύει και τα λαϊκά μέλη της Εκκλησίας και για κάθε άνθρωπο. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Να προσέχομε και το τυπικό μέρος. Να ζούμε τα μυστήρια, ιδιαίτερα το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας. Σ’ αυτά }206} βρίσκεται η Ορθοδοξία. Προσφέρεται ο Χριστός στην Εκκλησία με τα μυστήρια και κυρίως με την Θεία Κοινωνία. Να σας πω για μια επίσκεψη του Θεού σ’ εμένανε τον ταπεινό, για να δείτε την χάρι των μυστηρίων. Έτσι όπως πονούσα, μου σταυρώσανε το σπυράκι με ευχέλαιο κι αμέσως έσβησε ο πόνος. Την Πεντηκοστή εξεχύθη η χάρις του Θεού όχι μόνο στους αποστόλους αλλά και σ’ όλο τον κόσμο που βρισκόταν γύρω τους. Επηρέασε πιστούς και απίστους. }207} Ενώ ο Απόστολος Πέτρος ομιλούσε τη δική του γλώσσα, η γλώσσα του μετεποιείτο εκείνη την ώρα στο νου των ακροατών. Με τρόπο μυστικό το Άγιον Πνεύμα τους έκανε να καταλαβαίνουν τα λόγια του στη γλώσσα τους, μυστικά, χωρίς να φαίνεται. Αυτά τα θαύματα γίνονται με την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Παραδείγματος χάριν, η λέξη «σπίτι» σ’ αυτόν που ήξερε γαλλικά θ’ ακουγόταν «la maison». Ήταν ένα είδος διοράσεως· άκουγαν την ίδια τους τη γλώσσα. Ο ήχος χτυπούσε στο αυτί, αλλά εσωτερικά, με τη φώτιση του Θεού, τα λόγια ακούγονταν στη γλώσσα τους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας αυτή την ερμηνεία της Πεντηκοστής δεν την αποκαλύπτουν πολύ φανερά, φοβούνται τη διαστρέβλωση. Το ίδιο συμβαίνει και με την Αποκάλυψη του Ιωάννου. Οι αμύητοι δεν μπορούν να καταλάβουν το νόημα του μυστηρίου του Θεού. Στην Πεντηκοστή οι άνθρωποι βρέθηκαν ξαφνικά σε μία τέτοια κατάσταση θεώσεως, που τα χάσανε. Έτσι, όταν η θεία χάρις τους επεσκίαζε, τους ετρέλαινε όλους –με την καλή έννοια – τους ενθουσίαζε. }208} Η «κλάσις του άρτου» ήταν η Θεία Κοινωνία. Και συνεχώς αυξάνονταν οι σωζόμενοι, εφόσον έβλεπαν όλους τους χριστιανούς να είναι «εν αγαλλιάσει και αφελότητι καρδίας αινούντες τον Θεόν». … Αυτό είναι ενθουσιασμός κι αυτό πάλι τρέλα. Εγώ όταν το ζω αυτό, το αισθάνομαι και κλαίω. Πηγαίνω στο γεγονός, ζω το γεγονός, το αισθάνομαι κι ενθουσιάζομαι και κλαίω. Αυτό είναι θεία χάρις. Αυτό είναι και η αγάπη προς τον Χριστό. Αυτό που ζούσαν οι απόστολοι μεταξύ τους κι αισθανόντουσαν όλη αυτή τη χαρά, στη συνέχεια έγινε με όλους κάτω από το υπερώον. Δηλαδή αγαπιόντουσαν, χαιρόταν ο ένας τον άλλον, ο ένας με τον άλλον είχαν ενωθεί. Ακτινοβολεί αυτό το βίωμα και το ζούνε κι άλλοι. Ο απώτερος σκοπός της θρησκείας μας είναι το «ίνα ώσιν έν». Εκεί ολοκληρώνεται το έργο του Χριστού. Η θρησκεία μας είναι αγάπη, είναι έρωτας, είναι ενθουσιασμός, είναι τρέλα, είναι λαχτάρα του θείου. Είναι μέσα μας όλ’ αυτά. Είναι απαίτηση της ψυχής μας η απόκτησή τους. Για πολλούς όμως η θρησκεία είναι ένας αγώνας, μία αγωνία κι ένα άγχος. Γι’ αυτό πολλούς απ’ τους «θρήσκους» τους θεωρούνε δυστυχισμένους, γιατί βλέπουνε σε τι χάλια βρίσκονται. Κι έστι είναι τα πράγματα. Γιατί αν δεν καταλάβει κανείς το βάθος της θρησκείας και δεν τη ζήσει, η θρησκεία καταντάει αρρώστια και μάλιστα φοβερή. Τόσο φοβερή, που ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο των πράξεών του, γίνεται άβουλος κι ανίσχυρος, έχει αγωνία κι άγχος }210} και φέρεται υπό του κακού πνεύματος. Κάνει μετάνοιες, κλαίει, φωνάζει, ταπεινώνεται τάχα, κι όλη αυτή η ταπείνωση είναι μια σατανική ενέργεια. Ορισμένοι τέτοιοι άνθρωποι ζούνε τη θρησκεία σαν ένα είδος κολάσεως. Μέσα στην εκκλησία κάνουν μετάνοιες, σταυρούς, λένε, «είμαστε αμαρτωλοί, ανάξιοι» και μόλις βγούνε έξω, αρχίζουν να βλασφημάνε τα θεία, όταν κάποιος λίγο τους ενοχλήσει. Φαίνεται καθαρά ότι υπάρχει στο μέσον δαιμόνιο.

να γίνει αγία. στο φως. «Ο δε καρπός του Πνεύματος εστιν αγάπη. στενόχωρος. Ο εγωισμός σκοτίζει το νου του ανθρώπου.Στην πραγματικότητα η χριστιανική θρησκεία μεταβάλλει τον άνθρωπο και τον θεραπεύει. Εύχομαι. Αυτός είναι ο έρωτάς μας. Μπορείς να καταλάβεις την αλήθεια. Το ουσιαστικότερο είναι να φεύγεις από τον τύπο και να πηγαίνεις στην ουσία. έρχονται τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. Τι είναι Παράδεισος. Εκεί πρέπει να πάμε. Δεν μπορεί να υπάρχει κακό. Να ξυπνήσει η ψυχή και ν’ αγαπήσει τον Χριστό. Το κακό γι’ αυτόν δεν υπάρχει. Ο Χριστός θέλει κι ευχαριστείται να σκορπάει τη χαρά. Είναι η χαρά του Κυρίου μας. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. πίστις. Αυτή η μέθη είναι δώρο του Θεού. στην αίρεση. Η αγάπη ελκύει την χάρι του Θεού. Είναι σπουδαίο να κατανοήσει ο άνθρωπος την αλήθεια. Σε μεθάει σαν το κρασί το ανόθευτο. }217} Όσο μπορείτε να νηστεύετε. με την προσευχή. Από κει πηγάζει η χαρά. Αυτή είναι η θρησκεία μας. Δεν είναι να κάνεις τα τυπικά. αντιδρά. «ίνα η χαρά υμών ή πεπληρωμένη». που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. βλέπεις όλα τα μεγαλεία· αλλιώς είσαι σε μια σπηλιά σκοτεινή. για να αντιληφθεί και να διακρίνει ο άνθρωπος την αλήθεια. αγαθωσύνη. Είναι ακριβώς το ίδιο· όσοι εδώ στη γη ζουν τον Χριστό. τον οδηγεί στην πλάνη. Ούτε μπορεί να τον καταλάβει το σκοτάδι. που ξεπερνά κάθε χαρά. που δίδεται στους «καθαρούς τη καρδία». Να έχετε τη χαρά του Χριστού. ταπεινός. Ασφαλώς το ανώτερο είναι η αγάπη. Σ’ ότι κάνεις αγγάρια. Από δω αρχίζει ο Παράδεισος. όσες αγρυπνίες θέλετε ν’ απολαμβάνετε· αλλά να είστε χαρούμενοι. … Ο πνευματικός οίνος είναι άκρατος. τον μπερδεύει. πραότης. δεν μπορεί να έχει σκοτάδι. ούτε οι σταυροί προσελκύουν την χάρι. αυτό το κρασί το πνευματικό. χρηστότης. όσες μετάνοιες μπορείτε να κάνετε.τι γίνεται να γίνεται από αγάπη. Η ουσία είναι να είμαστε μαζί με τον Χριστό. Όταν έλθει η χάρις. Είναι μια χαρά που σε κάνει άλλο άνθρωπο. Πολλές φορές ούτε ο κόπος ούτε οι μετάνοιες. Είναι η χαρά που διαρκεί αιώνια. Η χαρά η πασίχαρη. ενώ έξω ζωογονείται. που δίνει την ασφαλή γαλήνη. όμως. προϋπόθεση. εγκράτεια». χαρά. να πλουτίζει τους πιστούς Του με χαρά. να έχεις μέσα σου αγάπη ή να είσαι νευρικός. Ό. με τη συμμετοχή στη ζωή της Εκκλησίας. Ποιο είναι το πιο καλό. τη γαλήνια τερπνότητα και την πάντερπνη ευδαιμονία. }218} . Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. }211} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. με τα μυστήρια. είναι η ταπείνωση. Η κυριότερη. κλωστάει η ψυχή. Να είσαι πράος. ήσυχος. Η χαρά είναι ο ίδιος ο Χριστός. να διαπληκτίζεσαι με τους πάντες. Είναι σωστό αληθινό αυτό πιστέψτε με! Έργο μας είναι να προσπαθούμε να βρούμε έναν τρόπο να μπούμε μέσα στο φως του Χριστού. Ο Χριστός είναι. Να επιδοθεί στο θείο έρωτα. (ΚΟΛΠΟΙΣ ΚΤΩΝΤΑΙ) }212} Η αγάπη εννοεί πάντα να κάνει θυσίες. Υπάρχει μόνο το αγαθό. Ο άνθρωπος με τον Χριστό γίνεται χαριτωμένος και ζει έτσι πάνω απ’ το κακό. αλλά εν Χριστώ. Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος παιδιά μου. Φως και σκότος. που έχει αιώνια ευφροσύνη. ζουν το Παράδεισο. Είναι μια πνευματική τρέλα. διότι έχει το φως. καταστρέφεται. ειρήνη. Μες στη σπηλιά ο άνθρωπος φθείρεται αρρωσταίνει. Αυτός είναι η αγάπη μας. μακροθυμία. πολύ δυνατός κι όταν τον πίνεις σε μεθάει. Είναι έρωτας αναφαίρετος ο έρωτας του Χριστού. Αυτά είναι που πρέπει να έχει μια υγιής ψυχή εν Χριστώ. }213} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΕΡΩΤΟΣ Ο Χριστός είναι το παν. ο Θεός. εφόσον έχει το φως. Έτσι είναι που σας το λέγω. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». ανόθευτος. Υπάρχουν μυστικά. Δηλαδή. Τότε είσαι στον ήλιο.

Είσαι μέσα σου με το πρόσωπο που αγαπάεις. ούτε πίεση ούτε άγχος ούτε κατήφεια. Μέσα στην Εκκλησία είμαστε κι εμείς. σ’ εμπνέει. ενώ είμαστε άξιοι. το ευχαριστιέσαι. χαρούμενος. Δεν είναι δύσκολο. Δεν θ’ ασχολούμαστε τότε με τα καθημερινά και τα χαμερπή. τα αγιάζει. άρα τον Χριστό. Αυτό το εμπόδιο είναι το σώμα. η χάρις θα μας τα δώσει. δεν είναι ζωή. ούτε κόσμο βλέπεις. αγαπάμε την Εκκλησία. για να έλθει στην διψώσαν καρδίαν μας και να την πληρώσει. Αν προετοιμασθούμε ανάλογα. Θ’ ασχολούμαστε με τα πνευματικά και τα ανώτερα. Όταν ζεις στον κόσμο τον πνευματικό. Όποιος αγαπάει τον Χριστό και τους άλλους. πιο ψηλά! }222} Όταν βρεις τον Χριστό σου αρκεί δεν θέλεις τίποτ’ άλλο. Όλα λειτουργούν κανονικά. Τότε παρουσιάζονται πολλές ανωμαλίες και στον οργανισμό. αυτός ζει τη ζωή. Το πλήρωμα είναι ο Χριστός. Ζωή χωρίς Χριστό είναι θάνατος. όπου υπάρχει ο Χριστός. ζεις μες στη μελαγχολία στη θλίψη στο άγχος στη στενοχώρια· δεν ζεις σωστά. το πάγκρεας. Άρα όταν αγαπάμε την Εκκλησία αγαπάμε και τον εαυτό μας. οι ενδοκρινείς αδένες. διότι ο απελπισμένος πικραίνεται και χάνει την προθυμία και τη δύναμή του. τα μεταστοιχειώνει. όλα είναι εύκολα. Χωρίς όμως να το καταλαβαίνεις πηγαίνεις πιο ψηλά. το συκώτι. Και η λαχτάρα του ανεσπέρου φωτός. η πηγή του φωτός του αληθινού. Γίνεσαι άλλος άνθρωπος. Αν αποσπάσομε την χάρι. Δεν είναι αληθινά αυτά. Σου λένε: «Για να είσαι υγιής. Κι όμως. τα διορθώνει. τα πεταποιεί. Από σένα εξαρτάται να διαλέξεις. Πολύ θα παρηγορηθεί η ψυχούλα μας. αν αγαπήσεις τον Χριστό. το βουτυράκι σου με δύο-τρία παξιμάδια». ούτε τίποτα. Δεν αδιαφορείς όμως και για τον άνθρωπο· θέλεις κι αυτός να βρει τη σωτηρία. Ούτε αυτοκίνητα βλέπεις. Ν’ αγαπάμε τον Χριστό μόνο γι’ Αυτόν. τόσο νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο λαχταράεις περισσότερο να Τον αγαπήσεις. … Όπου υπάρχει η αγάπη στον Χριστό εξαφανίζεται η μοναξιά. Όσο αγαπάεις τον Χριστό. Ο Χριστός στο νου σου. Όταν αγαπάμε τον αδελφό. ο Χριστός σ’ όλο σου το είναι. Αυτή η λαχτάρα σε κάνει να αισθάνεσαι ότι ο θάνατος είναι η γέφυρα που θα την περάσεις σε μια στιγμή για να συνεχίσεις τη ζωή του Χριστού. Όταν όμως δεν ζεις με τον Χριστό. ενώ το θέλομε. Ή θα είσαι στη ζωή ή στο θάνατο. θα ζούμε στον κόσμο τον πνευματικό. το αυγουλάκι σου. η Αγία Τριάς. Ενώ μετά το θάνατο η πίστη καταργείται και βλέπεις τον Χριστό. ο Χριστός στην καρδιά σου. το στομάχι. Όταν έλθει ο Χριστός στην καρδιά η ζωή αλλάζει. Όλα θεραπεύονται. είναι κόλαση. . το φως τον αγιασμό. η Παναγία μας. Ζωή είναι ο Χριστός. Ας μας βάλει όπου θέλει. Τι ωραία πράγματα! Άμα αγαπάεις ζεις στην Ομόνοια και δεν ξέρεις ότι βρίσκεσαι στην Ομόνοια. Σκεφθείτε αυτό το πρόσωπο που αγαπάτε να είναι ο Χριστός. Να μπουν όλοι στην Εκκλησία. ούτε κόλαση. ο Χριστός παντού. Το μεγάλο φάρμακο είναι να επιδοθεί κανείς στη λατρεία του Χριστού. Ποτέ για μας. η πηγή της χαράς. Ζεις παντού. τα αλλάζει. σ’ αυτόν που αρέσκεται και λαχταράει η ψυχή σου. χαρούμενα κι ευλογία Θεού. ζεις σε άλλον κόσμο. η πηγή της ζωής. όταν λαχταρήσομε }224} τον Κύριο. γεμάτος. αν ζεις σωστά. Η θεία χάρις διαρκώς κρούει την πόρτα της ψυχής μας και περιμένει ν’ ανοίξομε. Ο Χριστός είναι η ζωή. Είσαι ειρηνικός. Αυτή είναι η κόλαση. η χολή. Εδώ στη γη έχεις ένα εμπόδιο γιαυτό χρειάζεται η πίστη. }223} Κυριαρχεί ο Χριστός. Επηρεάζεται το σώμα. το παν. }219} Ενώ το επιθυμούμε. η μη αγάπη. ησυχάζεις. Η αγάπη του Θεού όλα τα μεταβάλλει. }220} Είναι κακό ν’ απελπίζεσαι. όπως βλέπεις τον ήλιο. Το ζεις. η θεία χάρις έρχεται μέσω του αδελφού. μ’ ένα πορτοκάλι κι ένα μήλο είσαι εντάξει. Ας μας δώσει ότι θέλει.Αυτά η ψυχή μας θέλει να αποκτήσει. πάρε το πρωί το γάλα σου. Η αγάπη είναι η ζωή του Χριστού. Ούτε μελαγχολία ούτε αρρώστια.

Ενώ ο ανθρώπινος έρωτας μπορεί να φθείρει τον άνθρωπο.Ο Χριστός είναι το άκρον εφετόν. εάν αύτη υπάρχη αληθής και όχι πλάνη. υπάρχει δυνατωτέρα της ενταύθα ζωής και όστις γευθή αυτήν. τόσο βλέπει ότι θέλει ακόμη ν’ αγαπήσει. Η κοσμική αγάπη. την ευτυχία. Συγχρόνως. γι’ αυτούς που ζει μέσα τους ο παλαιός άνθρωπος. Ο έρωτας προς τον Χριστό είναι κάτι άλλο. γίνονται }229} Παράδεισος. πάσα γλυκύτης τούτου του κόσμου θεωρείται περιττή· διότι κανέν άλλο πράγμα δεν δύναται να εξομοιωθή με την γλυκύτητα της επιγνώσεως του Θεού» }227} Όταν νυγεί η ψυχή μας. θα μεταποιηθούν. Η εν Χριστώ αγάπη. Ο άνθρωπος ο αρχάριος. νεάζει και ανθεί. που δείχνουν τη θεία αγάπη. Τότε γίνονται όλα Χριστός. όμως μας ανεβάζει στη σφαίρα του Θεού. ούτε άλλο τι αισθητόν θέλει προτιμήσει αυτής της χαράς. αλλά ο Θεός δεν έχει κόρο. Όσο Τον αγαπάεις. Μεθούν με τη θεία μέθη. ένας χαμηλός βαθμός σχέσεως με το θείον. αλλά για μας. Κάθε άλλος έρωτας μπορεί να φέρει τον άνθρωπο σ’ απελπισία. Είναι για τους αρχαρίους. για να μας χαρίσει το παν. … Όλο νηστεύει κι όλο κάνει μετάνοιες κι όλο προσεύχεται κι όμως όλο δεν ικανοποιείται. … Αυτό το θείο έρωτα. κάποιο συμφέρον. όμως. να τον τρελάνει. … και εις την καρδίαν ήτις δέχεται αυτήν (την αγάπην του Θεού). λίγο διατηρείται και σιγά σιγά σβήνει. όχι μόνον δεν θέλει προσέχει εις τα πάθη. χαρά. δίνει. τη θεία τρέλα. μας χαρίζει γαλήνη. να αποθάνομε για όλα. δεν γίνεται τίποτα. Μόνο σ’ ένα σημείο σταματάει ο κορεσμός· όταν ο άνθρωπος ενωθεί με τον Χριστό. από εγωισμό. νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο θέλεις πιο πολύ να Τον αγαπάεις. Οι άλλες αγάπες έχουν κορεσμό. Τότε θα ζούμε πραγματικά θα ζούμε στον Παράδεισο. Όλα τα αισθητά έχουν κόρο. σημαίνει γεμίζω. χορταίνω. Οι άλλες ηδονές κουράζουν. Μπορεί να μεταβληθεί σε μίσος. … Όλοι οι πόνοι θα περάσουν θα νικηθούν. Αυτό ζητάει ο Κύριος όχι για τον ευατό Του. Να βάλομε την πρίζα της καρδιάς μας στην αγάπη Του. δεν χορταίνεται η αγάπη στον Χριστό. όλες οι άλλες αγάπες υποχωρούν. πλημμυρίζει η ψυχή σου απ’ την παρουσία Του και την εν Κυρίω χαρά την αναφαίρετο. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό. Και ο φόβος είναι απαραίτητος. Αυτός είναι το παν. αγαπάει. η γκρίνια. Η αγάπη του Χριστού δεν έχει κορεσμό. Αν δεν νεκρωθούμε κατά τον παλαιό άνθρωπο. δείχνει κάποια ιδιοτέλεια. Δίνει ζωή. Δεν θέλεις τότε τίποτα να επιθυμήσεις. πληρότητα. να είμαστε σαν νεκροί. Αυτό αν το καλοεξετάσομε. }226} «Συγκραθείς» σημαίνει γίνεσαι ένα. τη χαρά. δεν υπάρχει ανώτερο. που δεν τη βαριέται κανείς ποτέ. δίνει. Μ’ αυτή τη θεία μέθη το μεν σώμα μπορεί να γηράσκει. Εμένα δεν μου αρέσει αυτός ο τρόπος. δεν έχει χορτασμό. αγαπάει κι όσο αγαπάει. το άκρον επιθυμητόν. όταν τρωθεί από το θείο πόθο. Η σαρκική αγάπη έχει κορεσμό. ενώ η θεία αγάπη ολοένα μεγαλώνει και βαθαίνει. Και «πιμπλάμενος». για να ενωθούμε μαζί Του. Δεν έχει τέλος. ενώνεσαι με τον ερωμένο. }230} Η έννοια του φόβου είναι καλή για τα πρώτα στάδια. Αλλ’ αυτό είναι ένα στάδιο. Ο θείος έρως. μέχρι κι ο φόνος. λέξεις σπουδαίες! Να κάνετε συλλογή από τέτοιες λέξεις. Δεν τις χορταίνεις! Ναι. Είναι το άκρον αγαθόν. τόσο πιο πολύ ο άνθρωπος θέλει να ερωτεύεται. συγκρατείται απ’ το κακό με το φόβο. αλλ’ ουδέ την ενταύθα ζωήν αυτού θέλει επιθυμήσει. Κάτι παρόμοιο γράφει ο Αββάς Ισαάκ ο Σύρος: «Η χαρά. από το «πίπλημι». η ευπάθεια της σαρκός μαραίνεται. Αγαπάει. ήτις πηγάζει από τον Θεόν. Αλλά για να ζούμε στον Παράδεισο πρέπει να αποθάνομε. δίνει … Κι όσο δίνει. δεν }225} αλλοιώνεται. που δεν έχει ακόμη λεπτυνθεί. να παρέρχεται το πνεύμα όμως. αυτή τη θεία αγάπη λαχταρούν και ποθούν όλοι οι ασκηταί. Ο θείος πόθος νικάει κάθε πόνο κι έτσι κάθε πόνος μεταποιείται και γίνεται αγάπη Χριστού. Μετά μπορεί ν’ αρχίσει η ζήλεια. δίνει υγεία. Είναι μία ηδονή ακόρεστος. προκειμένου να κερδίσουμε τον Παράδεισο ή να γλιτώσομε την κόλαση. Ώ. δίνει σθένος. }234} . Το πάμε στη συναλλαγή. ενώ αυτή διαρκώς δεν χορταίνεται. εφόσον είμαστε υλικοί άνθρωποι και χαμερπείς.

ούτε απειλές ούτε δυσκολίες εξαιτίας της αγάπης. παθαίνει. Όχι όπως οι άλλες έννοιες. }238} Αν στραπατσαρισθεί η ψυχή και γίνει ανάξια της αγάπης του Χριστού διακόπτει ο Χριστός τις σχέσεις διότι ο Χριστός «χοντρές» ψυχές δεν θέλει κοντά Του. πνευματικός. για να πάει στο σχολείο. «φουσκώνει ο λάρυγγας. Άμα αγαπάει. Αυτή η οδύνη είναι η πιο μεγάλη. ότι βιαστή εστίν η Βασιλεία των ουρανών και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν. Αυτή η έννοια να είναι διαφορετική. ουδέποτε καρποφορεί τω ταύτην μετερχομένω. για να συναντηθεί με τον αγαπημένο. Όλη νύχτα τρέχει. Να πονάεις γι’ αυτόν που αγαπάεις. τον εαυτό Του. μα δεν μπαίνει μέσα. Έ. Σ’ αυτά θέλω να εντρυφώ. Τη γνωρίζουν όσοι την εδοκίμασαν. ώσπου να έλθει μέσα μας ο Χριστός. να μετανοήσει «έως εβδομηκοντάκις επτά». Αυτά ακολουθούν είναι δώρα Θεού. Τι σημαίνει ο κόπος της τικτούσης και το κλάμα. να ζει μες στα όνειρα. αγρυπνεί. Αυτός είναι ο κόπος που θα κάνει ο άνθρωπος. Θυμάστε που σας έχω πει για τ’ αηδονάκι. Η αγάπη κάνει κόπο για τον αγαπημένο. σαν τους ασκητές. }239} Χρειάζεται προσοχή και προσπάθεια για να κατανοεί κανείς αυτά που μελετάει και να τα ενστερνίζεται. Έτσι γίνεται και μ’ αυτόν }242} που ερωτεύεται τον Χριστό. να είναι αισθηματική. Είναι όπως ο έρωτας μεταξύ δύο ανθρώπων αλλά ανώτερος. Ν’ αγαπάεις και να πονάεις. για να γίνει άξια του Χριστού. δηλαδή δοχείο της θείας χάριτος. των ασκητών. τα λόγια της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. αιχμάλωτος με την καλή έννοια. μυστικά. Όχι να λέεις «πάνε τα χρόνια μου χαμένα. Αυτή είναι η έννοια που θέλγει και ευχαριστεί. }236} Η μόνη σας έννοια να είναι ο Θεός.Η ψυχή που είναι ερωτευμένη με τον Χριστό είναι πάντα χαρούμενη κι ευτυχισμένη. Είναι μαρτύριο αφόρητο. δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Αυτό είναι! Πρέπει να πονάεις. Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ: «Πάσα γαρ εργασία σωματική τε και πνευματική μη έχουσα πόνον ή κόπον. Δεν θέλει να εκβιάσει την ελευθερία. όταν φθάσεις σε μια τέτοια ταπείνωση κι εξαναγκάσεις την χάρι του Θεού να κατοικήσει μέσα σου. όσους κόπους και θυσίες κι αν της κοστίσει αυτό. Δεν είναι όπως το μάθημα που διαβάζει το παιδί. Αν δεν υπάρχει ταπείνωση. βίαν ειπών την του σώματος εν πάσιν επίπονον άσκησιν». Κανείς να μη σας βλέπει κανείς να μην καταλαβαίνει τις κινήσεις της λατρείας σας προς το θείον. μαλλιάζει η γλώσσα». … Ο Χριστός είναι ευγενής. }237} Η ψυχή του Χριστιανού πρέπει να είναι λεπτή. μυστικά. δεν είμαι άξιος» αλλά μπορείς να λέεις «θυμάμαι κι εγώ τις μέρες τις αργές που δεν ζούσα κοντά στον Θεό». για να έλθει μέσα σου η θεία χάρις. ματώνει τα πόδια. Η ψυχή πρέπει να συνέλθει πάλι. Κάνει θυσίες δεν λογαριάζει τίποτα. Δεν είναι ο πόνος κι η οδύνη. τότε τα κέρδισες όλα. Να πετάει μες στ’ άπειρο … Όποιος θέλει να γίνει χριστιανός. Όταν έχεις ταπείνωση. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. Αν του ανοίξομε. Ταπείνωση και ανιδιοτέλεια στη λατρεία του Θεού. αλλά δεν μπορεί να μπει. Στέκει }241} έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και χτυπάει απαλά. όταν δεν υπάρχει εκείνο που πρέπει να έχει ο άνθρωπος. Όλ’ αυτά κρυφά. Ετοιμάζεσαι ν’ αποκτήσεις εκείνα που θέλει ο Χριστός. Ο έρωτας θέλει προσπάθεια. πρέπει πρώτα να γίνει ποιητής. που ο ίδιος μας έχει δώσει. να πετάει. τότε μπορείς να . Ποιο είναι αυτό. θα έλθει μέσα μας και θα μας δώσει τα πάντα. όταν γίνεις αιχμάλωτος του Θεού. Αυτά καλλιεργούν το θείο έρωτα. Δεν είναι κάτι που γίνεται αγγάρια. Νιώθετε ευχαρίστηση και ηδονή πνευματική. Είναι η ταπείνωση. }240} Εγώ ο καημένος επιθυμώ ν’ ακούω τα λόγια των Πατέρων. Είναι ένα είδος λατρείας προς τον Χριστό. όλο να πετάει. Ο Χριστός κάθεται έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και κρούει για να Του ανοίξομε. να είναι ευαίσθητη. αθόρυβα. Στην κατάνυξι στην ζέση στα δάκρυα θα μπει μετά χωρίς να κοπιάσει.

αλλά να ζητάμε να λάμψει εντός μας το ακήρατον }251} φως της θείας γνώσεως και να ανοίξει τα πνευματικά μας μάτια. Αυτή η ευφροσύνη. Χρειάζεται να βρεθούμε και σε κατάλληλο κλίμα. … Διαβάζοντας τις ψαλμωδίες. αλλά υπάρχει παντού. ο Θεός. τότε τα βλέπομε όλα κι όλα τα ζούμε· ζούμε τον Θεό ολοφάνερα κι αισθανόμαστε τα μυστήρια Του. }250} Στην προσευχή μπαίνομε χωρίς να το καταλάβομε. ώστε να έλθει το θείο φως στην ψυχή σας. Το δόσιμο στον κόσμο τον πνευματικό. Για να μένομε. είναι σιωπή. θέλει έρωτα θείο. είναι ανιδιοτελής. }243} Είναι μία πανήγυρις και το κέντρο όλης της χαράς είναι το πρόσωπο του Χριστού. … Όταν κινηθεί για προσευχή ο νους του ανθρώπου. Ο έρως απευθύνεται σε ένα ον ανώτερο. δεν μπορούμε στο βάθος να το καταλάβομε. Ο Χριστός θα είναι συνεχώς στο μυαλό μας και στην καρδιά μας. Το παν είναι ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. Και αν εγκύψει μέσα μας ο Χριστός μας χαρίζει την ελευθερία. με φωνή παρακλητική και ικετευτική. Όταν κάνομε το άνοιγμα. Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. Εκεί που η ψυχή χαίρεται. Ο Θεός που αγαπάει τον άνθρωπο. Όλα τα πρόσωπα είναι ένα μεταξύ τους και είναι ένα και με την Εκκλησία. είναι μυστήριο. Συχνά κρύβει τις ενέργειες της θείας Του προνοίας (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). Τότε η προσευχή μας είναι ευάρεστη στον Θεό. ποθεί τον ερώμενο και ο ερώμενος θέλει να φθάσει τον εραστή. Τότε πια αρχίζομε να Τον αγαπάμε. Μη λέμε. Ν’ απευθυνόμασθε στον Θεό με ύφος ταπεινού δούλου. Πριν απ’ την προσευχή η ψυχή πρέπει να προετοιμάζεται με προσευχή. «έκανα τόσες μετάνοιες. Προσευχή για την προσευχή. η ευχή θα λέγεται μόνη της. Ζει μέσα σ’ άλλον κόσμο. Ο εραστής. να κάνομε. Αυτά που είναι δύσκολα στους ανθρώπους για τον Θεό είναι πολύ εύκολα. Είναι το πρώτο που ζητάει για τη δική μας ευτυχία.πεις με τον Απόστολο Παύλο: «Ζω δε ουκέτι εγώ. Θεό αναπνέομε. Κι αυτό είναι κάτι που το ζητάει Εκείνος. . αλλά δεν μπορούμε να αισθανθούμε το μεγαλείο Του. Τον Θεό θα Τον αγαπήσομε ξαφνικά όταν η χάρις θα μας επισκιάσει. Αν αγαπήσομε πολύ τον Χριστό. ο έρωτας στον Χριστό. γυρίστε το διακόπτη της προσευχής. Τι είναι ακριβώς. γινόμαστε άξιοι του Θεού. Θεό ζούμε. θέλει θεία φλογερή αγάπη στον Χριστό. στο βάθος είναι η Βασιλεία του Θεού. Δεν θα τη μάθομε μόνοι μας. Με τον τρόπο αυτό χωρίς να το καταλάβομε αγαπάμε τον Θεό χωρίς σφιξίματα. }249} Η προσευχή γίνεται μόνο με το Άγιον Πνεύμα. Τότε ο άνθρωπος γίνεται χαριτωμένος και βλέπει με άλλα μάτια τα πάντα. διότι ο Θεός είναι άπειρος. … }245} Το άκρον εφετόν είναι ο Θεός. στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. χωρίς να το καταλάβομε γινόμαστε άγιοι. εκεί που ευφραίνεται. Αρκεί να κάνομε το άνοιγμα. ο Πατέρας ο Υιός το Άγιον Πνεύμα. }246} Για να μη ζείτε στο σκοτάδι. αυτή η χαρά είναι η δική μας προσπάθεια για να μπούμε εύκολα στην ατμόσφαιρα της προσευχής. Ούτε μοναξιά νιώθει κανείς. δηλαδή αυτά που θέλει ο Θεός. προσπάθεια κι αγώνα. Όχι απλώς εύκολο αλλά ευκολότατο. ούτε άλλος κανείς θα μας τη μάθει. Αυτό διδάσκει την ψυχή πώς να προσεύχεται. ούτε τίποτα. Πού να βρεις λέξεις γι’ αυτά τα μυστήρια! Όλο το μυστικό είναι η αγάπη. Είναι πάρα πολύ εύκολο να πραγματοποιηθεί αυτό. την προσευχή τη μελέτη. για να δεχούμε το θείον. Ο ίδιος ο Κύριος θα μας διδάξει την προσευχή. … Εμείς δεν χρειάζεται να κάνομε καμία προσπάθεια. Ευφραινόμαστε με τα θεία λόγια. η προθέρμανση όπως λέμε. που ποτέ δεν χορταίνει. Στο βάθος του είναι σας θα φανεί ο Χριστός. ζη εν εμοί Χριστός». τις ακολουθίες με έρωτα. Ο εραστής αγαπάει τον ερώμενο με μία θεία και τελεία αγάπη. εξασφάλισα τώρα την χάρι». για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. Εκεί. Όταν όμως αποκτήσομε την αγία ταπείνωση. για να κατανοήσομε τα θεία Του λόγια. όμως σ’ αυτή την κατάσταση και να μην τη χάνομε. την πρόνοιά Του.

Προσευχή και μετάνοια και ελεημοσύνη. Ο παραμικρός γογγυσμός κατά του πλησίον επηρεάζει την ψυχή σας και δεν μπορείτε να προσευχηθείτε. }255} Μόνον ο Χριστός μπορεί να μας βγάλει απ’ τον κλοιό της ερημιάς. ταπείνωση και αγάπη. αυτό έχει μεγάλη αξία. Για να έλθει ο Χριστός μέσα μας. αν δεν έχετε χρήματα. Όταν υπάρχει λιγότερη αγάπη και ταπείνωση – θέση «2» . Χωρίς αυτά δεν μπορούμε να πούμε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Να μην εκβιάζομε με τις προσευχές μας τον Θεό.Η αγάπη προς τον Θεό είναι ανώτερη. Έχομε. Είναι ανάγκη ν’ αγαπάμε. Στρέφεται στον Θεό με απαλό τρόπο και κατανύσσεται. Ακούτε συκοφαντία εναντίον σας. ασθένεια κ. Το Πνεύμα το Άγιον. Το να μην έχομε κανένα θέλημα μπορεί να γίνει μ’ έναν τρόπο απαλό· με την αγάπη στον Χριστό και την τήρηση των εντολών Του. όπου βρίσκονται οι πιο πολλοί πομποί. όταν Τον επικαλούμασθε με το «Κύριε Ιησού Χριστέ». Στο σημείο «2» δεν έχει τόσους πομπούς και ακούγεται κάπως λιγότερο. Άξιοι γίνονται όσοι επιθυμούν και λαχταρούν να γίνουν του Χριστού. Αυτό οφείλεται βέβαια σε δύο βασικές προϋποθέσεις. Να μην έχεις κανένα θέλημα. Προσευχηθείτε. τόσο εισακούονται οι προσευχές σας. Όταν ο Θεός δεν μας δίδει κάτι που επίμονα ζητάμε. να είναι ελεύθερη από μίσος. πάλι υπάρχει κάποιο μυστικό. Να προσεύχεσθε με ταπείνωση. από εγωισμό. ας πούμε. αλλ’ όπως είναι η ανάγκη να τρώμε. όταν εκφράζεται ως ευγνωμοσύνη. να μην αυτοδικαιώνεσθε. Εφόσον πιστεύομε στην αγαθή Του πρόνοια. Βλέπετε για παράδειγμα αντιζηλία από απέναντι. Όταν η ψυχή είναι στραμμένη στο «1». πρέπει η καρδιά να είναι καθαρή. Οι προσευχές μας δεν εισακούονται διότι δεν είμαστε άξιοι. Όπως Εκείνος κρούει με ευγένεια την πόρτα της ψυχής μας. Και να ξέρετε ότι όσο αγιάζεσθε. η επικοινωνία γίνεται πολύ καλά. έτσι κι εμείς να ζητάμε ευγενικά αυτό που επιθυμούμε κι αν ο Κύριος δεν απαντάει. Πολλές φορές εμείς πλησιάζομε στον Θεό από ανάγκη ν’ ακουμπήσομε. για να προσευχηθείς. δέχεται το λόγο Του. αρκεί να βρει ορισμένα πραγματάκια που να Τον ευχαριστούν· αγαθή προαίρεση. Όταν έχομε στραμμένη την κεραία στο σημείο «1».επικοινωνούμε λιγότερο καλά με το θείον. αλλά να ζητάμε δύναμη και ενίσχυση από Εκείνον. }253} Αν όμως έχομε μέσα μας κάποιο κατάκριμα. Με τις προϋποθέσεις αυτές η ψυχή επικοινωνεί με τον Θεό. Όταν πάρει η ψυχή τη θέση «3». να σταματάμε να το ζητάμε. είναι το παν. Και το μυστικό είναι να ζητήσομε συγγνώμη ή να το πούμε στον πνευματικό. ακούει τη φωνή Του. Αλλ’ αυτό θέλει ταπείνωση. Προσευχή εσείς με αγάπη. επειδή δεν μας αναπαύουν όλα γύρω μας και νιώθομε ερημιά. Το ίδιο γίνεται και στην επικοινωνία με το θείον. μίση. τότε ακούγεται η εκπομπή καλύτερα. εφόσον πιστεύομε ότι Εκείνος γνωρίζει τα πάντα απ’ τη ζωή μας κι ότι . όσοι δίνονται στο θέλημα του Θεού. τότε πάεις και προσφέρεις το δώρο σου. έχει το λόγο Του. ή να μας λύσει τα προβλήματά μας. Ο σκλάβος δεν έχει θέλημα. }254} Όταν τακτοποιήσεις όλες τις εκκρεμότητες και ετοιμασθείς. Δώστε έστω κι ένα ποτήρι νερό. για να τα υπομένομε. Να μη ζητάμε απ’ τον Θεό να μας απαλλάξει από κάτι. … Σε καθετί που συμβαίνει να ρίχνετε το βάρος στον εαυτό σας. για να ρίξετε αγάπη στην αντιζηλία. Στο σημείο «3» δεν ακούγεται καθόλου καλά. επί παραδείγματι ένα ραδιόφωνο. να μην έχει κανένα εμπόδιο. παίρνει δύναμη και χάρι θεϊκή. όχι ως καθήκον. Προσέχετε γιατί «και θρους γογγυσμών ουκ αποκρύπτεται». στην αγάπη και στην ταπείνωση. διότι είναι γεμάτη από πάθη. μεταμορφώνεται. από κακία.λπ. Έχει κι ο Θεός τα «μυστικά» Του. εχθρότητες και δεν μπορεί να ανέλθει. δεν γίνεται καθόλου καλή επικοινωνία. Πρέπει να γίνεις άξιος. όταν βρίσκει έτσι την ψυχή δεν τολμάει να πλησιάσει. }252} Μόνος Του θα έλθει ο Χριστός και θα εγκύψει στην ψυχή μας.

εκείνο …». για να έλθει η ταπείνωση.τι είναι στο νου. Ό. Αν δεν κάνετε υπακοή και δεν έχετε ταπείνωση. Να προσεύχεσθε στον Θεό με ανοικτά τα χέρια. . ούτε θα προευχηθείτε. δεν έχετε τις προϋποθέσεις.λπ. ώσπου χωρίς αγωνία να έλθει πάλι η αγάπη και ο έρωτας και η λαχτάρα στον Χριστό. αν δεν το γευθείτε. Αν σας πω ότι το μέλι είναι γλυκό είναι ρευστό είναι έτσι κι έτσι. Οι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποιούν ως πιο αποτελεσματική τη μονολόγιστη ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». είμαστε ευτυχισμένοι. }260} Μόλις ακούσετε προσβλητικό λόγο. Ένα μυστικό είναι η ακολουθίες. Να επιδίδεσθε σε αυτές και η χάρις του Θεού μυστικά θα έλθει. νιώθεις έτσι» κ. είναι και στην καρδιά. αλλά να τ’ αφήνομε }256} στο θέλημα του Θεού. χαίρεσθε και λάμπετε. ο Κύριος στέλνει τη θεία χάρι κι έπειτα έρχεται μόνη. διαφορετικά δημιουργείται αντίδραση. … «ότι ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν. }258} Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. τους επεσκέπτετο η θεία χάρις. Όταν υπάρχει έστω και λίγος εγωισμός δεν γίνεται τίποτα. Ο μόνος διδάσκαλος είναι η θεία χάρις. ούτε τα βιβλία. Εκείνος τα γνωρίζει όλα ασυγκρίτως καλύτερα από μας και μας παρέχει την αγάπη Του. Και τότε η χάρις σας γεμίζει και χαιρόσαστε. αβίαστα η προσευχή. Πρέπει πρώτα να δοθείτε στην υπακοή. Θα έλθει «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». Το ίδιο και στην προσευχή. Και κοιτάξτε το μυστικό. Αυτό είναι το μυστικό των αγίων.πάντα θέλει το αγαθόν. ώστε η ψυχή σου να ενστερνίζεται τον τρόπο αυτόν με την χάρι του Θεού. Αυτό είναι το μυστικό. «ει μη εν Αγίω Πνεύματι». δεν θα καταλάβετε. Για να μπείτε σ’ αυτή τη «φόρμα». θα μας δώσει αυτό που πρέπει κι όταν πρέπει. Ξέρομε ότι παρελθόν. απαλά. Άρα. … Όταν το θέλεις όταν εκβιάζεις το θείον δεν έρχεται. Δεν χρειάζεται ο Θεός ενημέρωση για τις διάφορες ανάγκες μας. Μόλις άνοιγαν τα χέρια τους. }256} Όταν έχομε με τον Χριστό σχέση απολύτου εμπιστοσύνης. Να προσευχόμαστε απλά και απαλά. όλα είναι γνωστά. Για να έλθει η θεία χάρις. δεν θα καταλάβετε. Να ετοιμάζεσθε σιγά σιγά απαλά απαλά και να κάνετε την ευχή μέσα στο νου. Το θέμα είναι ν’ ανταποκριθούμε σ’ αυτή την αγάπη με την προσευχή και την τήρηση των εντολών Του. χωρίς πάθος και εκβιασμό. απλά. Πρέπει μυστικά να μπει μέσα σου. χωρίς να λέτε. πρέπει ν’ αποκτήσετε τις προϋποθέσεις. αλλά δεν είναι δυνατό να το μάθεις έτσι απ’ έξω. «Κύριε Ιησού ελέησόν με». η ευχή δεν έρχεται και υπάρχει φόβος πλάνης. Κι αν το ξεχάσομε εμείς ο Κύριος ποτέ δεν ξεχνάει κι αν είναι για το καλό μας. «δώσ’ μου τούτο. αν σας πω. γιατί να μη δείχνομε εμπιστοσύνη. Είναι αρκετό να λέμε. Εύκολα ευκολότατα ο Χριστός μπορεί να μας δώσει ό. εμφανίζεται δε τοις μη απιστούσιν Αυτώ». έχομε χαρά. Γιατί όσο το κυνηγάμε τόσο αυτό απομακρύνεται. θα ξεκινήσετε απ’ την υπακοή. «είναι έτσι. Ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα πλούσια. παρόν και μέλλον. Βλέποντας την ταπείνωση. … Εμείς να μην επιμένομε· η προσπάθεια κάνει κακό αντί για καλό. Το απλό και απαλό είναι ένας αγιότατος τρόπος της πνευματικής ζωής. απαλά. Μην κυνηγάμε ν’ αποκτήσομε αυτό που θέλομε. Μόνο το Πνεύμα το Άγιον μόνο η χάρις του Θεού μπορεί να εμπνεύσει την ευχή.τι επιθυμούμε. Να συνεχίζετε τη ζωή σας και τον αγώνα σας απλά. ούτε κανείς. Εδώ υπάρχει το μυστήριο· δεν μπορώ να σας το εξηγήσω. λυπάσθε και μόλις σας πουν καλό λόγο. Έχομε τη χαρά του Παραδείσου. Και τότε όλα πάνε καλά. Το μυστικό είναι να μην το έχετε στο νου σας καθόλου να ζητήσετε το συγκεκριμένο πράγμα. Να ζητάμε να γίνει το θέλημα του Θεού· αυτό είναι το πιο συμφέρον το πιο ασφαλές για μας και για όσους προσευχόμαστε. λοιπόν υπομονή και πίστη και γαλήνη. Το κλειδί για την πνευματική ζωή είναι η ευχή. Μ’ αυτό δείχνετε ότι δεν είστε έτοιμοι. ούτε ο γέροντας. την αγάπη και την ταπείνωση. }259} Όταν χάνετε τη θεία χάρι να μην κάνετε τίποτα. Το μυστικό είναι να ζητάτε την ένωσή σας με τον Χριστό ανιδιοτελώς. χωρίς βία. Την ευχή δεν μπορεί κανείς να τη διδάξει. γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιον του Θεού.

Να μη σκέπτεσθε τίποτα παρά μόνο τα λόγια «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». για ν’ αποκτήσεις την ευχή. αισθάνομαι το νου μου να σκιρτάει μαζί με την καρδιά. Πρέπει πρώτα ο Θεός να σας γνωρίσει και μετά εσείς. Να μην προσεύχεσθε μ’ αυτόν τον . «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Δηλαδή να μη σκέπτεσθε πως. Οι Πατέρες ετόνιζαν το ανεικόνιστον στην προσευχή. Έτσι και με τον Χριστό. Πρώτα απ’ όλα μακριά η ιδιοτέλεια. Να μη φαντάζεσθε τον Χριστό. }265} Ούτε να χρησιμοποιείτε τεχνητούς τρόπους. }264} Να προσεύχεσθε χωρίς να σχηματίζετε στο νου σας εικόνες. Όχι λοιπόν βία. Για να είστε άξιοι. … Χωρίς την χάρι αυτοϋπνωτίζεσαι και μπορεί να πέσεις σε φώτα και πλάνη και παράκρουση. Η νοερά προσευχή γίνεται μόνο από εκείνον που έχει αποσπάσει την χάρι του Θεού. Δεν χρειάζεται να κάνει καμία προσπάθεια. Για να Τον αγαπήσετε. … μόνο Αυτός που }261} κατέχει τη θεία σοφία μπορεί να δοξολογήσει. Τίποτ’ άλλο. ούτε σκύψιμο της κεφαλής. Η προσευχή πρέπει να είναι ανιδιοτελής. με προσοχή και αφοσίωση να στρέφεσθε στον Χριστό. λέγοντας την ευχή. αλλά είναι κάτι άλλο. Το παν είναι ο έρωτας στον Χριστό. ό. Αυτό το «κάτι» είναι η θεία χάρις που σου χαρίζει ο Χριστός. αλλά χωρίς εσύ να κάνεις προσπάθεια.τι θέλει ας κάνει. }263} Άρα κατάνυξη είναι ένας βαθύς πόνος. Όταν έλθει η χάρις όταν έλθει η αγάπη. … Να μη δένεσθε με τον τόπο. Και ο Κύριος μόνο δίδει χάρι προς τούτο. λέγοντας απαλά απαλά: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Θα εγκύψει και Αυτός αν εσείς πρώτα Του το ζητήσετε.Μόνο με τη θεία χάρι μπορείς να προσευχηθείς. σκιρτάει η καρδιά του. Ενδέχεται και ο πονηρός να κάνει παρεμβολές και να χάσομε την χάρι. για να μην κινδυνεύετε από φαντασίες και πλάνες. πρέπει να σας αγαπήσει πρώτα Εκείνος. όχι σαρκική. η χάρις θα έλθει και στην καρδιά και θα έχετε και σκίρτημα. Είναι ήρεμη. Η καρδιά δεν σκέπτεται. Άμα η ψυχή σας επαναλαμβάνει με λατρεία με πόθο τις πέντε λέξεις. Καμία προσευχή δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη θεία χάρι. αλλά και πιο έντονη πιο βαθιά. … Να το κάνεις από αγάπη κι αν ο Θεός θέλει να σε βάλει στην κόλαση. πάλι σκιρτάει η καρδιά του. Είναι λέξεις αχόρταστες! Σ’ όλη σας τη ζωή να τις λέτε. Το νου να έχετε στον Θεό και η καρδιά σκιρτάει από χαρά αυθόρμητα. }267} Ο νους είναι που σκέπτεται. όταν έλθει η χαρά. Όταν είναι μακριά και την σκέπτεται. Η αγάπη αυτή η λαχτάρα αυτή έχει και βαθμούς. Με έναν απαλό τρόπο εμείς να βάλομε στο νου μας τον Χριστό. πρέπει να είστε άξιοι. το «κατανύττομαι» σημαίνει ότι καταπληγώνομαι απ’ την αγάπη του Θεού. λέεις το όνομα «Χριστός» και γεμίζει ο νους. Όλα να γίνονται μυστικά ανιδιοτελώς. Με την εικόνα υπάρχει το ευόλισθον. Είναι κάτι που το αισθάνεσαι μέσα σου. Για να έλθει ο Χριστός στην καρδιά πρέπει να Τον αγαπήσετε. διότι ενδέχεται στην εικόνα να παρεμβληθεί άλλη εικόνα. με τα μάτια ανοικτά. Κατανύσσεται. γεμίζει κι η καρδιά. «Κατανύττω» με μαχαίρι σημαίνει «πληγώνω πολλές φορές». Ο ερωμένος δεν μπορεί να ζήσει μακριά απ’ το αγαπώμενο πρόσωπο ούτε χρειάζεται να φέρει το πρόσωπο απ’ το νου στην καρδιά. Κρύβουν τόσους χυμούς! }266} Εκεί όπου λέω την ευχή στο νου μου καμιά φορά η χαρά μου δυναμώνει κι όταν δυναμώσει η χαρά μου λέγοντας το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Δηλαδή αισθάνομαι το νου μου να πέφτει στην καρδιά κι εκεί νιώθω όλη αυτή τη χαρά. Ήρεμα. Θείος έρως. θεία αγάπη. Αρχίζω νοερά και μετά πηγαίνει μόνος του νους μου. πρέπει να κάνετε προετοιμασία. Αλλά βέβαια εκεί είναι όλα θεία. Κι όταν πρόκειται για την ψυχή. }262} Όταν προχωρήσεις δεν είναι η σκέψη της ευχής που ακούγεται στο νου. Πάθος ιερό. ούτε κλείσιμο των ματιών. καθώς πρέπει τον Θεό. δεν χορταίνει. Για να σας αγαπήσει. Δεν χρειάζεται ούτε μικρό σκαμνάκι. αν συγκεντρωθείτε με το νου. Τίποτα. αλλά μόλις δει την ερωμένη.

λπ. να ζείτε στην πλάνη και να σκοτισθείτε. το ταραχώδες. Θ’ αρχίσετε να ζείτε στην ειρήνη. θα θεούται. όμως προχωρείτε στην ευχή με τις συμβουλές του γέροντα. χωρίς να το βλέπει κανείς. Είδατε πως δημιουργείται η πλάνη. όχι το φως του Χριστού. Έ. … «μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». στις συναναστροφές σου θα είσαι πιο άγριος και πιο θυμώδης και πιο οργίλος και πιο αγχώδης. Σιγά σιγά θα σας επισκέπτεται η χάρις. Εκείνος θα σας οδηγήσει. Είναι φανατισμένος και κάνει κακό. Αυτός είναι ο διχασμός της προσωπικότητος.υπολογισμό αλλά με απλότητα και ταπείνωση. δεν θα παρεξηγείτε. Έτσι βλέπομε κάτι το συγκλονιστικό: ανθρώπους που μεταβάλλονται σε παιδιά του Θεού. τα τροπάρια των αγίων. θ’ αγιάζεται. Να μην παίρνει είδηση ο κακός εαυτός. Πρέπει να γνωρίζεις ότι. Κάτι άλλο που αν σ’ αυτό το νοερό αναφθεί η έφεσις όχι απ’ τον καλό εαυτό σου αλλά απ’ τον άλλο. Ν’ αποβλέπετε πάντοτε στη δόξα του Θεού. Να ζείτε τον Παράδεισο και να μην το γνωρίζει ο κακός εαυτός σας και το φθονήσει. αλλά μυστικά προσεύχομαι. θυμό κ.τι θέλεις Εσύ. Να προσεύχεσθε να σας φανερώσει ο Θεός τα άδηλα. Υπάρχει κίνδυνος η ψυχή να παραπλανηθεί. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να βλέπεις τα φώτα. Θέλει προσοχή. τον εγωιστή. κατάκριση. γιατί αν δεν μπείτε στη σειρά υπάρχει φόβος να δείτε το φως το αντίθετο. αν και έφθασαν στα βάθη της αυτοκαταστροφής τους. Κι εγώ ο καημένος σαράβαλο είμαι αυτή την προσπάθεια κάνω. Καταλάβατε. Μόνον ένας απερίσκεπτος. }271} Του μίλησε τόσο ωραία ο άγιος Μακάριος. Καταλάβατε. Όπως συμβαίνει με τους ζηλωτές. Αν. Ο πλανεμένος δεν δέχεται την πλάνη του. αλλάζει το ύφος του κ. οπότε μετά θα γίνετε πιο δυνατοί με τη θεία χάρι. δεν θα κατακρίνετε. Ν’ ασχολείσθε με τους ύμνους. Να διώχνετε τα πάθη. Για ν’ ασχοληθείτε με τη νοερά προσευχή αποκλειστικά. ο υποτακτικός. ό. που δεν μπόρεσε η προσευχή να τον συγκινήσει. θα τους δέχεσθε όλους με αγάπη. οπότε τότε αγριεύει κανείς. Με τον καλό τρόπο μετέδωσε το πνεύμα το καλό. Θα μπαίνετε μες στη χαρά. πρέπει να έχετε την καθοδήγηση του πνευματικού. ένας «χοντρός». Ενώ ο άλλος. Προετοιμασία είναι ακόμη να μάθετε να τηρείτε τις εντολές του Θεού. Σε Αυτόν ν’ ατενίζετε. ανιδιοτελείς. αλλά περιφρονώντας το πάθος να στρέφεσθε με αγάπη προς τον Θεό. Τι σας είπα για τ’ αηδόνι. Δηλαδή να μη χτυπάτε απευθείας το κακό. Δίδει μια δροσιά. Δεν θα θυμώνετε δεν θα εκνευρίζεσθε. Δεν αναλύομαι σε προσευχές έτσι φανερά. μ’ έναν τρόπο μαλακό. να λοιπόν το γνώρισμα του πλανεμένου. Απλά τις λέμε και τις ακούνε τα’ αυτιά μας· έχουν άλλο τρόπο. Εκείνος θα σας διδάξει να μπείτε στη σειρά για την ευχή. Αλλά η νοερά προσευχή είναι κάτι άλλο. των μαρτύρων και τους ψαλμούς του Δαβίδ. που μένομε μαζί που τρώμε μαζί που συζητούμε που προσευχόμαστε που αναστρεφόμαστε απλά. Έρχεται η χάρις του Θεού κι επισκιάζει κι εσάς. Να δίδεσθε στη λατρεία του Θεού μυστικά. Εκείνο ψάλλει. γνωστά μόνο στον Θεό. Να λέτε στον Χριστό: «Ό. τίποτα δεν θα κάνει. μια }269} χάρι και σ’ εσάς. Έτσι να είστε. Το τελειότερο έργο γίνεται στ’ άδυτα της ψυχής του ανθρώπου. Αλλά έξω στη ζωή σου.τι θέλει η αγάπη Σου. }272} Πηγαίνεις στον γέροντα σου λέγει για τη νοερά προσευχή. Είναι πολλά που δεν τα ξέρομε. θα είναι έτοιμη ν’ ακούσει του Θεού τα μηνύματα. έγινε και μοναχός και σώθηκε. Κύριε». που είναι κλεισμένα ερμητικά. Να μελετάτε την Αγία Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας. που σιγά σιγά άλλαξε αυτός την πίστη του. αλλά με ζήλο ου κατ’ επίγνωσιν. θα δείτε το αληθινό φως. … Η ευχή καθαρίζει την ψυχή και κρατάει το νου. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να αισθάνεσαι μια ψευτοχαρά.λπ. Μετέδωσε την άκτιστο ενέργεια και μπήκε στην ψυχή του ειδωλολάτρη. μετέδωσε το πνεύμα το θυμώδες. απ’ αυτό που είχε μέσα του. αν δεν τη ζει ο ίδιος. }270} Φοβερή πλάνη μπορεί να δημιουργηθεί με τη νοερά προσευχή. Τις άλλες τις προσευχές τις κάνομε κάπως με το μυαλό μας. Μ’ αυτό τον τρόπο η ψυχή σας θ’ απαλύνεται. Η νοερά προσευχή δεν γίνεται χωρίς πνευματικό οδηγό. Όταν όμως την έχει ζήσει τη νοερά προσευχή και τη . μένει ξένος ως προς την χάρι.

που αρκεί να πεις μια λέξη. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. «Ιησού μου!». Να λέτε μια μια τις λέξεις. }278} Η προσευχή ωφελεί σε όλα. αλλά επικοινωνεί ψυχή με ψυχή και αισθάνεται η μία ψυχή την άλλη. χωρίς να σκέπτεσαι αν θα κοιμηθείς . Για παράδειγμα. και τέλος καμία λέξη. Λαχτάρα! Αυτό είναι όλο το μυστικό. Εκεί γίνεται η θέωση. Αυτό είναι κάτι που το ζεις. }275} Ο τελειότερος τρόπος προσευχής είναι ο σιωπηλός. αλλά όντως διδάσκεται. επικοινωνείς. είναι ο τρόπος. προτιμάεις τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. να πέφτεις στο κρεββάτι σαν για πρώτη φορά. Όχι μόνον. τη θεία ένωση και σύγκραση της ψυχής με το θείον. Η σιγή. Νιώθει πως δημιουργείτα η «φόρμα» πως δημιουργείται η κατάστασις αυτή δια της θείας χάριτος. Όταν βρεθείς σ’ αυτή την κατάσταση δεν χρειάζονται λόγια. Το ίδιο και αυτός που κάνει μία κατάρα και σηκώνει το χέρι εναντίον κάποιου μπορεί να μεταδώσει το κακό. Γεμίζεις από χαρά κι αγαλλίαση. αληθινή.ζει. σε ενώνει με τον Χριστό. με θείο έρωτα το όνομα του Χριστού θα φωνάζομε το όνομά Του μυστικά. αλλά βλέπει και τον τρόπο. έχεις τον γέροντα κοντά σου που προσεύχεται. τα ενστερνίζεσαι. Η θεία αγάπη είναι ανιδιοτελής. «Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία». όταν ζήσεις κοντά σε κάποιον. Δεν είναι το βιβλίο δεν είναι η γνώση. }276} Σημασία στην προσευχή έχει όχι η χρονική διάρκεια αλλά η ένταση. υπάρχει ένα μυστήριο. Το μυστήριο είναι ότι τα λόγια του τα’ ακούει ο διδασκόμενος.τι σου πει για την προσευχή τα καταλαβαίνεις. μπαίνεις μέσα στην προσευχή. }274} με λαχτάρα με έρωτα δίχως ένταση βία ή άπρεπη έμφαση χωρίς σφιξίματα και σπρωξίματα. … Δεν πρέπει εμείς να μιλάμε πολύ. αλλά δοσμένα στον Θεό με αγάπη και λαχτάρα. Όταν μια ψυχή όντως ερωτευθεί τον Κύριο προτιμά τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. απλή. }273} Μήπως κι αυτό που γίνεται και σας μιλάω δεν είναι κι αυτό μια προσευχή. ό. … Μπορεί έτσι να σήκωνε το χέρι του και να έμενε ξερό από την υπερένταση. με θέρμη. Για να ζήσετε όμως αυτό πρέπει να φθάσετε σε μέτρα. Η πλημμύρα της θείας αγάπης γεμίζει την ψυχή από χαρά κι αγαλλίαση. πάσχεις από αϋπνία· να μη σκέπτεσαι τον ύπνο. Όταν όμως. Τότε τα λόγια υποχωρούν. Επειδή τα λέγω απ’ την καρδιά μου και νιώθομε αυτό το σκίρτημα κι αυτή τη λαχτάρα. Μόνο αυτός που τη ζει αυτή τη κατάσταση την καταλαβαίνει. η σιγή. που δείχνει ότι έχεις μέσα σου τη θεία αγάπη. Με γλυκύτητα να λέτε το όνομα του Χριστού. Τον βλέπει η ψυχούλα του. είναι το άνοιγμα. Τότε από μέσα μας θα βγαίνει με λαχτάρα. Είναι η εσωτερική σιωπή. … Όταν όμως ερωτευθείς τον Χριστό. την τελεία αγάπη. ο οποίος όντως προσεύχεται. Δεν είναι απλό πράγμα. που προηγείται. Διότι λέμε ότι η προσευχή δεν διδάσκεται. «Κύριε … Ιησού … Χριστέ … ελέησόν με» απαλά τρυφερά αγαπητικά σιωπηλά μυστικά νοερά αλλά και με έξαρση. να βγαίνεις έξω και να έρχεσαι πάλι μέσα στο δωμάτιο. Είναι τόσο γεμάτη η καρδιά. Ν’ αφήνομε να μιλάει η χάρις. … Με λαχτάρα. αλάλητα. Κάτι που δεν εξηγείται. είναι το αγκάλιασμα. Αυτό είναι διδασκαλία. είναι το αίσθημα. συνοδεύει και ακολουθεί τη θεία επίσκεψη. προσεύχεσαι κι εσύ χωρίς να το καταλάβεις. ίσως δεν καταλάβεις τίποτα. Κι όταν λέτε την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε αργά ταπεινά απαλά με θείο έρωτα. Πώς εκφράζεται η μάνα που αγαπάει το παιδί της. Όταν πάρεις και διαβάσεις ένα βιβλίο περί προσευχής. Εκεί γίνεται η πιο αληθινή λατρεία. πώς η καρδιά του ανοίγει και πώς μιλάει με τον Θεό νοερώς. Τότε παύουν τα λόγια. Να προσεύχεσθε έστω και πέντε λεπτά. }277} «Εμπόνως και εντόνως» που λέγει ο άγιος Μακάριος. Να σηκώνεσαι. πώς εξηγείται που έχομε τόση λαχτάρα. Το αίσθημα της αγάπης σε πλημμυρίζει. … δεν έκανα το θέλημα του Θεού αλλά ζητώ το έλεός Του. Μες στη σιγή στη σιωπή στο μυστήριο. και στα πιο απλά. Η αγάπη εκφράζεται καλύτερα χωρίς λόγια. Αν δεν είναι έτσι.

Αλλά πρέπει να αποθάνομε για τον εαυτό μας. Το μυστικό είναι η αφοσίωσή μας. Αυτό δεν το έχομε καταλάβει καλά. Η θρησκεία μας αυτό το μεγαλείο έχει. Όλοι είμαστε παιδιά του ίδιου Πατέρα. Όλοι είμαστε Εκκλησία. να ζητάμε κι από άλλους προσευχές και να παρακαλούμε όλοι τον Θεό με πίστη και αγάπη. }281} Είμαστε όλοι ένα σώμα με κεφαλή τον Χριστό. τότε τα κύματα της αγάπης σας πηγαίνουν και επηρεάζουν αυτόν για τον οποίο προσεύχεσθε }283} και δημιουργείτε γύρω του μια ασπίδα προστασίας και τον επηρεάζετε. η ένωσις μετά της Εκκλησίας είναι ο επί γης Παράδεισος. Να νιώθομε τον πλησίον μας σαν τον εαυτό μας. Παραδείγματος χάριν. χαρούμενα και ευλογία Θεού. και όχι «ελέησέ τους». Το μυστικό είναι άλλο. τι κάνουν οι δικές μας προσπάθειες. ο θησαυρός μας. }280} Όταν κάνομε συνέχεια προσευχή. με τον πιο τέλειο τρόπο. Να συγκεντρώνεσαι. με την προσευχή που γίνεται «εν τω κρυπτώ» και δεν φαίνεται. Πρέπει η προσευχή μου να βρίσκει κι από σας μια ανταπόκριση. Αν αποσπάσομε τη θεία χάρι. η προσευχή μας στον Θεό. όλα γίνονται με χαρά. πολύ μεγάλη. }282} Η αγάπη η λατρεία προς τον Θεό. Μπορούμε βέβαια να συνδυάζομε την προσευχή και με νηστεία. Το πήραμε έτσι απλά και λέμε: «Κάνε μια προσευχή για μένα». Τους κάνομε έτσι ένα με τον εαυτό μας. Ο Χριστός είναι το κέντρο· όλοι συντρέχουν προς το κέντρο και ενώνονται εν ενί πνεύματι και μια καρδία. Όταν έχεις την χάρι. Άρα προσευχή. Κάτι τέτοιο συνέβη κατά την Πεντηκοστή. Αυτό που εμείς δεν μπορούμε να το κάνομε. Τους βοηθάμε με τον πιο καλό. προσευχή με αγάπη. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». τον οδηγείτε προς το αγαθόν. όταν έχομε ένα σοβαρό πρόβλημα ή δίλημμα. Αυτό είναι η ζωή μας. Θα το λέει ο Θεός μέσα μας. θα μας φωτίζει ο Θεός τι να κάνομε κάθε φορά και στις πιο δύσκολες καταστάσεις. Όχι όμως. Δηλαδή. Εσείς με τη σοφία σας υποδεικνύετε ενώ αυτό δεν είναι και τόσο σωστό. Στην κοινή προσευχή ενούνται όλοι. Όταν είσαι εν προσευχή όλα γίνονται όπως πρέπει. που θα υποδείξομε στους άλλους. αλλ’ αυτό δεν αρκεί. να λέεις τη δοξολογία και μετά τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ …» κι έτσι θα έρχεται ο ύπνος. Βλέποντας την προσπάθειά σας ο Θεός δίδει πλούσια την χάρι Του και σ’ εσάς και σ’ εκείνον. Θα βρίσκει τρόπους ο Θεός. η λαχτάρα. το αγαλλίαμά μας. Η πολλή περίσπαση δεν διευκολύνει την προσευχή.ή όχι. είμαστε όλοι ένα· γι’ αυτό όταν προσευχόμαστε για τους άλλους λέμε. Αυτό είναι. Καλύτερα τους βοηθάμε από μακριά με την προσευχή. Θα λέτε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» και θα έχετε μέσα σας πάντοτε και τους άλλους. Όταν έχομε κάποιο πρόβλημα εμείς ή κάποιος άλλος.τι επιτρέψει Εκείνος θα είναι προς ψυχική μας ωφέλεια. }284} Ο Θεός που στέλνει την χάρι Του σ’ εμάς. πρέπει να βρει την αγκαλιά μας ανοικτή. Πιο πολύ θα προσεύχεσθε για τους άλλους παρά για τον εαυτό σας. τις επικοινωνίες και τα πολλά λόγια με τους ανθρώπους. όχι αυτό που θα πούμε. Όλα είναι εύκολα εν Χριστώ. Η δύναμη της προσευχής είναι μεγάλη. δεν κάνεις ζημιές. ενώνει τον κόσμο νοερώς. . ώστε να τη δεχθεί. Όταν έχετε μεγάλη αγάπη και αυτή η αγάπη σας κινεί σε προσευχή. Έρχεται μέσα σου η χάρις του Θεού. η ένωσις μετά του Θεού. ημών προσευχομένων. Προσεύχομαι για τα θέματά σας. Να είστε σίγουροι ότι ο Θεός ευαρεστείται σ’ αυτές τις προσευχές και επεμβαίνει κάνοντας θαύματα. χωρίς κόπο. να προηγείται πολλή προσευχή και νηστεία. υμών δε κοιμωμένων. κυρίως όταν γίνεται από πολλούς αδελφούς. Κι ό. για να επικρατήσει αυτό που πρέπει στους αδελφούς μας με την χάρι του Θεού. όλα είναι εύκολα. Αν ο Κύριος δεν βοηθήσει. Αφήστε τα τηλέφωνα. Όταν πάλι έχομε αιτήματα για τον κόσμο να τα λέμε μυστικά. πλένεις πιάτα και δεν σπάζεις κανένα. θα το κάνει η χάρις Του. Καταλάβατε.

τη χαρά. Ας ανοίξουμε τα χέρια κι ας ριχθούμε στην αγκαλιά του Χριστού. Γι’ αυτό πρέπει να αποθάνομε κατά τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο.Να προσεύχεσθε για την κάθαρση κάθε ανθρώπου. κάποτε θα εκδικηθούν. Όταν έχομε το Άγιον Πνεύμα. Και το αντίθετο. Εδώ έγκειται η ουσία της πνευματικής ζωής. Ο Θεός έδωσε και σ’ εμάς αυτή τη δυνατότητα. δεν θα μπορέσομε ν’ αποδεσμευθούμε απ’ τα πάθη. την ανάταση. Αν δεν τα ικανοποιήσομε. Είναι λεπτό πράγμα η δοξολογία· ξεφεύγει απ’ τα ανθρώπινα. γινόμαστε ανίκανοι προς κάθε αμαρτία. Έτσι μας θέλει ο Χριστός. Ένα πρέπει να κάνομε. αν είναι η προσευχή μας μια διαρκής δοξολογία. για το καλό ή για το κακό. Αυτή την τέχνη θέλω να μάθετε. όπως εύχεται η Εκκλησία μας: «… πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Όσο κι αν προσπαθήσομε τίποτα δεν θα επιτύχομε. δεν μπορούμε να κάνομε το κακό. απαλλάσεσθε κι απ’ τα πάθη. Μας αγιάζει. Χωρίς τον Χριστό είναι αδύνατο να διορθώσομε τον εαυτό μας. Αν το καλό το παρομοιάσομε με ανθόκηπο γεμάτο λουλούδια. Το Πνεύμα το Άγιον μας τα διδάσκει όλα. εκτός και τα διοχετεύσομε αλλού. … Δεύτερο βάπτισμα είναι η εξομολόγηση με την οποία γίνεται η κάθαρση από τα πάθη. «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». Δεν χρειάζεται. με αφοσίωση. }290} Ο Θεός έχει βάλει μια δύναμη μέσα στην ψυχή του ανθρώπου. για το Σώμα της Εκκλησίας. για την Εκκλησία. Η χάρις του Χριστού θα μας ανακαινίσει. δεν. τότε όλα τα φυτά αναπτύσσονται πρασινίζουν ανθίζουν ζωογονούνται· την ίδια στιγμή τα’ αγκάθια επειδή δεν ποτίζονται μαραίνονται χάνονται. Μόνοι μας δεν μπορούμε να γίνομε καλοί. Την ώρα που δοξολογείτε απαλύνεται η ψυχούλα σας και αγιάζεται υπό της θείας χάριτος. δέντρα και φυτά. την ταπείνωση. με έρωτα. δεν … Να γίνομε γεμάτοι. Την ώρα που προσεύχεσθε για την Εκκλησία. με λαχτάρα. Όλα είναι μέσα μας. ενώ το κακό με αγκάθια και τη δύναμη με νερό. προσευχή αγγελική. Με το βάπτισμα μπαίνομε στη χαρά του Χριστού. Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό. }289} Έτσι έρχεται η θεία χάρις μέσω των μυστηρίων. Φέρομε μέσα μας κληρονομιά αιώνων. Μην καταπιάνεσθε με την εκδίωξη του κακού. … Η δοξολογία είναι ανιδιοτελής προσευχή. όλο το καλό που βιώθηκε από τους προφήτες. να μισήσομε. την αγάπη. είναι ανιδιοτελείς. }285} Ο Θεός θέλει να ομοιωθούμε με τους αγγέλους. κερδίσαμε το παν. Ο Χριστός θα μεταποιήσει τα πάντα μέσα μας. Αυτό είναι η τέχνη. Όταν έλθει ο Χριστός. Αυτό ομολογούμε με το μυστήριο του βαπτίσματος. έμπλεοι Αγίου Πνεύματος. μόνο η δοξολογία. Η αγάπη στον Χριστού· μόνο αυτή είναι η καλύτερη θεραπεία των παθών. Δεν μπορούμε να θυμώσομε. οι άγγελοι δεν προσεύχονται για τον εαυτό τους. τους αποστόλους και κυρίως από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό· αλλά επίσης και το κακό που υπάρχει στον κόσμο από του Αδάμ μέχρι σήμερα. να στραφούμε σ’ Εκείνον και να Τον αγαπήσομε «εξ όλης της ψυχής». Θα φέρει την ειρήνη. η απονέκρωση. Μας θεώνει. ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα. Εγώ έτσι προσεύχομαι για τους ανθρώπους. να μην ασχολούμαστε με τα πάθη και με τον . τότε μπορεί να συμβεί το εξής: όταν το νερό το διοχετεύσομε προς τον ανθόκηπο. καθιστάμεθα ανίκανοι προς το αμαρτάνειν. την προσευχή. και ζητούν ικανοποίηση. Αυτή είναι η προσευχή τους. και τα ένστικτα και τα πάντα. Οι άγγελοι δεν προσεύχονται. δεν. για να μιμηθείτε τον αγγελικό τρόπο στη ζωή σας. Όταν έχομε το Πνεύμα του Θεού. να κακολογήσομε. Τέχνη τεχνών. στο ανώτερο. στον Θεό. Αυτά είναι τα «ανώτερα μαθηματικά» της θρησκείας μας! }286} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ Είναι ένα μυστήριο ο άνθρωπος. Όταν μπούμε σ’ αυτή την προσευχή θα δοξάζομε τον Θεό συνεχώς αφήνοντας τα όλα σ’ Αυτόν. Απ’ αυτόν εξαρτάται πώς τη διοχετεύει. Αν στραφούμε σ’ Αυτόν με πόθο. Οι άγγελοι μόνο δοξολογούν τον Θεό. για να κερδίσουν κάτι. τους αγίους. λοιπόν να ασχολείσθε με τα αγκάθια. Ναι. τους μάρτυρες.

αντίθετο. στην αγάπη του Χριστού. Έτσι θ’ αντιδράσετε χειρότερα. να προσεύχεσθε. με την ψαλτική. να μελετάτε. να λαχταρήσει τον Χριστό … Τις αδυναμίες αφήστε τις όλες. Αγαπήστε Τον απλά. δεν θα κάνετε καμία προσπάθεια για την αρετή. Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. καλοί. Σας πιάνει φοβία κι απογοήτευση. η προσπάθεια να ενωθεί κανείς με τον Χριστό. απαλά. Εγώ βρίσκω ότι πιο σύντομος και σίγουρος δρόμος είναι αυτός με την αγάπη. με την αποστήθιση ψαλμών. … Να διαβάζετε με χαρά και αγάπη και αγαλλίαση. τη λατρεία του Θεού. ούτε την κόλαση. Δηλαδή έρχεται να σας προσβάλει το κακό. απάλλαξέ με απ’ αυτό». Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι Αυτός θα σας σώσει. Ο σκοπός δεν είναι να κάθεσθε. Όταν ενδυθείτε τον Χριστό. Να στραφείτε προς τον Χριστό και να πείτε με ταπείνωση και ελπίδα σαν τον απόστολο Παύλο: «Τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου. Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. Κι όταν γεμίζετε απ’ το καλό. Μπορείτε δηλαδή να κάνετε άλλη προσπάθεια. Ανοίξτε μια τρυπίτσα. Παρακαλέστε: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». στον Χριστό. Ν’ αγωνίζεσθε με }294} απαλότητα και απλότητα. για να γίνεις καλός. Δημιουργούν αντίδραση. το θείο έρωτα. Να μην κάνετε καμιά προσπάθεια ν’ απαλλαγείτε απ’ αυτές. με τι τρόπο. να γίνω καλός κ. Θα κινηθείτε λοιπόν προς τον Χριστό κι Εκείνος αμέσως θα έλθει. Αφήστε το κακό. Στραφείτε στον Χριστό. χωρίς απαίτηση και θα σας απαλλάξει ο ίδιος. Υπάρχουν πολλοί που διάλεξαν το σκληρό δρόμο και «έχυσαν αίμα για να λάβουν Πνεύμα». μυστικό. Όταν δοθείτε σ’ αυτή την προσπάθεια με λαχτάρα. για να έλθει το φως. δεν στρέφεσθε πια προς το κακό. δηλαδή όλη τη δύναμη της ψυχής σας προς τα λουλούδια και θα χαίρεσθε την ομορφιά την ευωδία τη δροσιά τους. με την ευχή. χωρίς βία. τη λύπη. ταπεινά. χωρίς να το καταλαβαίνετε. Το ίδιο ισχύει και για τα πάθη και τις αδυναμίες. και το σκοτάδι θα φύγει. να προχωράτε στην αγάπη. αλλά να τα μεταμορφώνετε σε δυνάμεις περιφρονώντας το κακό. ώσπου έφθασαν σε μεγάλη αρετή. Τα πράγματα είναι απλά. Μην πολεμάτε να διώξετε το σκοτάδι απ’ το δωμάτιο της ψυχής σας. παραδείγματος χάριν. με την χάρι του Θεού. Ξέρει Εκείνος πώς να σας ελεήσει. Ο σκοπός είναι να ζείτε. στην αγάπη της Εκκλησίας. Πού είναι ο κόπος και η προσπάθεια για να γίνεις καλός. χωρίς σφίξιμο και άγχος. Αντί να στέκεσθε έξω απ’ την πόρτα και να διώχνετε τον εχθρό περιφρονήστε τον. }291} Θα καλείτε τον Θεό κι Εκείνος θα μεταβάλλει τα πράγματα προς το καλό. να πλήττετε και να σφίγγεσθε για να βελτιωθείτε.». απλά. Να μελετάτε και να προσεύχεσθε και να έχετε ως στόχο να προχωρήσετε στην αγάπη του Θεού και της Εκκλησίας. Αυτό είναι το άγιο και ωραίο που ευφραίνει κα απαλλάσσει την ψυχή από κάθε κακό.λπ. Γίνεσθε μόνοι σας. Η ψυχή αγιάζεται και καθαίρεται με τη μελέτη των λόγων των Πατέρων. Αμέσως θα ενεργήσει η χάρις Του. Να καταγίνεσθε με τα τροπάρια. το θυμό. Δεν είναι καλό να . Έχω κι εγώ μια μικρή πείρα σ’ αυτά. Μη λέτε: «Τώρα θα σφιχτώ. δεν θα μείνουν περιθώρια για τα άλλα. για να μην παίρνει είδηση το αντίθετο πνεύμα και σας βουτάει και σας καθηλώνει και σας βάζει στη στενοχώρια. Εκείνος θα σας τηνε δώσει. Όλα να γίνονται με απαλό τρόπο.» Δεν είναι καλό να σφίγγεσαι και να πλήττεις. … Είναι δύο δρόμοι που μας οδηγούν στον }292} Θεό. εσείς δώστε την εσωτερική σας δύναμη στο καλό. Κατευθύνετε το νερό. Να μην τα πολεμάτε. }293} … Δεν χρειάζεται ούτε τον διάβολο να φοβάσθε. Αν δώσετε σ’ Εκείνον την καρδιά σας. η ψυχή σας θ’ αγιάζεται με τρόπο απαλό. Που να βρεί τόπο τότε το κακό. Δοθείτε με τρόπο απαλό από κει. Έρχεται από δω το κακό. θα κάνω προσευχή ν’ αποκτήσω αγάπη. Ν’ αγαπήσει τον Χριστό. αβίαστα κι ελεύθερα. ούτε τίποτα. Ούτε να λέτε: «Θεέ μου. τους κανόνες. Αυτόν ν’ ακολουθήσετε κι εσείς. αγιογραφικών χωρίων. Εξαφανίζεται! Όλα συν Χριστώ είναι δυνατά. ο σκληρός και κουραστικός με τις άγριες επιθέσεις κατά του κακού και ο εύκολος με την αγάπη.

με τότη απλότητα. Ο αγαθός. στην προσκόλληση σ’ Αυτόν. Αλλιώς θα έπρεπε να ζει σε κοινωνία αγγέλων. ώστε κι εγώ ο ίδιος που το ζητάω να μην το παίρνω είδηση.προσευχόμαστε ή και να σκεπτόμαστε το συγκεκριμένο πάθος· κάτι γίνεται στην ψυχή μας και μπλεκόμαστε ακόμη περισσότερο. Έτσι η απαλλαγή απ’ το κακό και τις αδυναμίες θα γίνεται μυστικά. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε απαλά. δηλαδή αυτό τον τρόπο που τον πετυχαίνομε με τη μελέτη των κανόνων των αγίων. «θα το κάνω έτσι. Να μη λέτε. Χρειάζεται τέχνη και κυρίως η χάρις του Θεού. Η καρδιά σας να είναι απλή όχι διπλή και ανειλικρινής· αγαθή κι όχι πονηρή και ιδιοτελής. Υπάρχουν μερικά μυστικά. }297} με τόση απαλότητα. Αυτοί ρίχθηκαν στην αγάπη του Χριστού. χωρίς να παίρνετε είδηση. Ναι να κάνω τούτο το άλλο αλλά με τόση μυστικότητα. η . τι χαρίζει ο Θεός στην επαφή μαζί Του. «θα κάνω αυτό κι ο Θεός θα μου δώσει αυτό που ζητώ. Θεέ μου». για ν’ αποκτήσετε τη θεία χάρι. … Καλό είναι να κάνομε αυτή την «κλοπή». μελετώντας τους κανόνες. ο καλοκάγαθος. χωρίς να το ξέρετε. χωρίς να το καταλάβω. Αυτή η μελέτη κι εντρύφηση. τα τροπάρια. Δηλαδή. Θυμηθείτε εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». Απλά. ελκύει την χάρι του Θεού. Ρίξου με ορμή για να νικήσεις το πάθος και θα δεις τότε πώς θα σ’ αγκαλιάσει. Δηλαδή προσεύχεσθε απλά και δεν σκέπτεσθε τι θα χαρίσει ο Θεός μες στην ψυχή σας.τι έκαναν εκείνοι. Όταν λείπει η απλότης και λέτε. χωρίς κόπο. Εκείνος δεν τη δίδει. Ξέρετε. χωρίς να φαίνεται. Το Ευαγγέλιο και ο ίδιος ο Χριστός μας προτρέπει πώς πρέπει να προλαμβάνομε ορισμένα πράγματα που θα μας δυσκολεύσουν στον αγώνα μας. Δεν θα κάνετε τίποτα με σκοπιμότητα. Αλλά πρέπει να γνωρίζει ο αγαθός και τις πονηριές του διαβόλου και των ανθρώπων. … Για παράδειγμα θέλετε να γευθείτε μια χαρά απ’ τον Θεό. βασικά τον θυμάστε και τον υποθάλπετε περισσότερο. για να έλθει ο Θεός και «μονήν ευρήσει». Η διάθεση για απαλλαγή. Έστω κι αν την πιστεύετε κι αν τη ζητάτε τη χαρά και λέτε. Αυτή την προσπάθεια κάνω κι εγώ. διότι πολύ θα ταλαιπωρείται. για να έλθει αυτό το αποτέλεσμα». Έτσι όταν λέτε την ευχή. }295} να ρίχνομαι στην αγάπη. Να κλέψομε τον τρόπο τους. στη λατρεία Του. αναίμακτος. βέβαια. απλά και να μη σκέπτεσθε τίποτ’ άλλο παρά μόνο την ευχή. Αυτά είναι πολύ λεπτά πράγματα και χρειάζεται να επενεργήσει η χάρις του Θεού. «δεν μπορεί παρά να μου τήνε δώσει ο Θεός». Θα γίνεται μυστικά. … Χρειάζεται τέχνη για να μην παίρνει είδηση ο παλαιός. βέβαια. }296} Η πνευματική εργασία που κάνετε στα βάθη της ψυχής σας να γίνεται μυστικά να μη γίνεται αντιληπτή όχι μόνο απ’ τους άλλους αλλά ούτε κι από σας τους ίδιους. Έδωσαν όλη την καρδιά τους. Βρήκα ότι είναι ο καλύτερος τρόπος αγιασμού. αυτός που δεν έχει πονηρούς λογισμούς. πηγαίνει το νου μου προς τον Χριστό και γλυκαίνει την καρδιά μου. }298} Απλότητα και αγαθότητα. θα σε σφίξει και δεν θα μπορέσεις τίποτα να κάνεις. Δεν κάνετε υπολογισμούς. Γιατί παρόλο που λέτε «πάρ’ τον. αλλά όλο το μυστικό είναι η δική μας απλότης και απαλότης. Κυρίως η αγαθότητα και η απλότητα ελκύουν την χάρι του Θεού· είναι οι προϋποθέσεις. Όλη η δύναμη σας να στρέφεται στην αγάπη του Θεού. Αυτό είναι το παν. Μην πολεμάτε απευθείας τον πειρασμό. θα κάνω το άλλο …» δεν γίνεται. θα υπάρχει αλλά θα είναι πάρα πολύ μυστική και λεπτή. Γι’ αυτό εγώ προτιμώ τον «εύκολο δρόμο». απαλά θα κάνετε το καθετί. μην παρακαλείτε να φύγει. Να κάνομε κι εμείς ό. τους ψαλμούς. Να μην το συζητάτε ούτε με τον εαυτό σας. Ποιο είναι εδώ το μυστικό. θα κάνω εκείνο. αλλά θα το κάνετε έτσι απαλά. αλλά είναι σαν να μην ξέρετε. μη λέτε: «Παρ’ τον Θεέ μου!» Τότε του δίνετε σημασία κι ο πειρασμός σφίγγει. Όχι ότι ο Θεός δεν θέλει να τη δώσει αυτή τη χαρά. Και αιτία είστε εσείς οι ίδιοι. Πόσα μυστικά υπάρχουν στην Αγία Γραφή! «Κακότεχνος ψυχή» είναι η κακοφτιαγμένη.

θα γνωρίσωμε την αλήθεια. πολύ περισσότερο κατοικεί η θεία σοφία σε μια τέτοια ψυχή. Τι θα πει «εξέχασα». Αν αυτό δεν γίνει. Σε κλειδωμένες ψυχές ο Θεός δεν εισέρχεται. }299} Να ερευνάτε πόσες φορές λέει η Αγία Γραφή μία λέξη. ο Θεός εμφανίζεται και χαρίζει το άκτιστον φως Του. Αντίθετα. Αυτά τα πράγματα φαίνονται απλά. «Εξέχασα να κάνω αυτή τη δουλειά. σε όλα τα πράγματα αλλά και στα πνευματικά. Ο Θεός τα γνωρίζει όλα. η μπετούγια έκανε «κράααακ!». Ούτε εισέρχεται ούτε. Σ’ αυτούς που δυσπιστούν. Καταλάβατε. Εμείς δεν γνωρίζομε τον εαυτό μας. αυτή που κατασκευάζει το κακό. Το αληθινό φως δεν λάμπει σ’ όλες τις ανθρώπινες καρδιές το ίδιο. Όταν είμαστε ενωμένοι μαζί Του. Έτσι είναι και το θείον φως. Ο κόσμος είναι έργο Θεού. τότε έχομε κοινωνία με τον Θεό. η πόρτα έχει μια παλιά μπετούγια. Το φως το μέγα το προσφέρει στον καθένα μας. Φως Χριστού θα πλημμυρίσει την ψυχή σας. Είναι να έχεις πάντα στο νου και στην καρδιά σου τον Χριστό έστω κι αν κάνεις άλλες δουλειές. γίνεσθε με τη θεία χάρι πιο . Τότε αποκτούμε και πίστη πιο βαθιά και συμβαίνει αυτό που λέει το κείμενο της Σοφίας Σολομώντος: «εμφανίζεται τοις μη απιστούσιν Αυτώ». Δεν μπορούσαν ν’ ανοίξουν χωρίς να κάνουν θόρυβο. λίγο περνάνε από κει οι ακτίνες. σ’ αυτούς που έχουν πίστη απλη χωρίς διακυμάνσεις. Άμα βλέπετε νωθρότητα ο άνθρωπος δεν είναι καλά στην ψυχή. τότε έχομε άλλα φώτα. Να θυμηθείς! Να προσέξεις! Ενώ η πολλή προσπάθεια. Μακάρι να το δεχόμαστε. με το πνεύμα του. Θέλει έρωτα προς τον Χριστό λαχτάρα. η δράση είναι αρετή. Μη νομίζετε όμως ότι όλοι εδώ βλέπουν το ίδιο καθαρά το φως της αληθείας. αμφιβάλλουν κι αμφισβητούν και τα σκέπτονται μόνο με τη λογική και δεν είναι ανοικτοί }300} στον Θεό. Εγρήγορση είναι ο έρως για τον Θεό. θα σας πιάσει η νωθρότης και θα παιδεύεσθε. θα σας κυκλώνει το κακό. Να έχετε συνέχεια τη μνήμη του Θεού. αλλά έχουν σχέση με όλη μας τη ζωή. Κάθε φορά που ερχόταν κάποιος και την πατούσε. με τη μόρφωσή του. ο Χριστός μας κάνει φωτεινούς. Σε εκατό μέτρα ακουγόταν ο θόρυβος. Πρέπει να την πιέσει κανείς για ν’ ανοίξει και τότε κάνει έναν πολύ δυνατό θόρυβο. αισθάνονταν το φως το θείον. Δηλαδή το ίδιο λάμπει ο ήλιος ο φυσικός αλλά στο σπίτι που είναι μαύρα τα τζάμια του. Είναι φως διότι γνωρίζει τον εαυτό Του. και πόσες την άλλη. αγώνας πνευματικός. δεν εκβιάζει δεν παραβιάζει. να κλείσω την πόρτα. Καθένας το βλέπει ανάλογα με την ψυχή του. Καταλάβατε.κακοχτισμένη ψυχή. … Ο Θεός δεν μας θέλει νωθρούς. χίλια φώτα αλλά δεν έχομε το φως. Κι αυτοί ακόμη. Όσο πλησιάζετε τον Θεό. Αν δεν ζείτε το θείον. Ο σωματικός κόπος είναι αγώνας. Όταν αφήσομε το φως να μας διαποτίσει. γι’ αυτό είμαστε στο σκότος. η κίνηση. με την ψυχική του κατάσταση. Ακόμη και στους αγίους μας και στους προφήτες συνέβαινε αυτό το πράγμα. Ενώ ήταν εύκολο και τους το έδειξα και δομίμασαν. Ο Θεός είναι φως ο ίδιος. Αυτόν τον κόσμο ο Θεός τον φωτίζει με το άκτιστον φως Του. }302} Στο Άγιον Όρος στο κελλί που έχω. όταν βγήκα απ’ το δωμάτιο». Άμα αποκτήσομε αυτό το φως. Αυτό το φως είναι το άκτιστο φως του Χριστού. χωρίς να το επιδιώκετε. ο Θεός δεν εμφανίζεται. Όσο απερίσκεπτοι είστε τόσο θα βασανίζεσθε. Ρέμπελα θα ζείτε. … Οι νωθροί οι οκνηροί οι τεμπέληδες δεν είναι εντάξει απέναντι του Θεού. τόσο είστε πιο προσεκτικοί. ανάλογα με την καθαρότητά τους. ο κόπος. Το δίδει πλούσια και στην εδώ ζωή και πολύ περισσότερο στην άλλη. Γι’ Αυτόν είναι όλα γνωστά φωτεινά. Αντίθετα όσο ευλαβείς και προσεκτικοί τόσο ευτυχείς. δεν εισέρχεται η χάρις του Θεού. και πάλι έκαναν θόρυβο. Αν ζείτε μέσα στην θεία χάρι. δεν θα σας προσβάλλει το κακό. Όπου υπάρχει διαφθορά και δολιότητα. Έτσι ο νους σας θα αποκτήσει ευλυγισία. Βλέπουν για παράδειγμα πολλοί μια εικόνα όμως δεν έχουν όλοι όσοι τη βλέπουν τα ίδια συναισθήματα. Η ευλυγισία του νου έρχεται }301} απ’ την εγρήγορση. για παράδειγμα τη λέξη «απλότητα». Και η αλήθεια είναι ο Θεός. παραδείγματος χάριν. Προσέχοντας για την ψυχή σας.

Να πετάει μες στ’ άστρα μες στ’ άπειρα μες στο μυστήριο μες στην αιωνιότητα μες στον Θεό. Δεν μπορούν να μπούνε. μπαίνει στις λεπτομέρειες. όμως μπούμε στην πνευματική ζωή. να έχετε ευλυγισία και να στρέφεσθε στο καλό. Τότε κατέχεται υπό του κακού πνεύματος και δεν μπορεί να κάνει το καλό. γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς. Η θεία χάρις τον γεμίζει κι εκείνα δεν έχουν τη δύναμη να μπούνε μέσα. τον ζωογονεί. τον καλό και τον κακό. Και ο άνθρωπος σήμερα αυτό ζητάει. Αλλά η ίδια δύναμη τροφοδοτεί τον καλό ή τον αντίθετο εαυτό μας. Να προσεύχεται και να αισθάνεται ότι γίνεται και αυτός Θεός κατά χάριν. Να γίνεται πούπουλο και να πετάει με τη σκέψη του. για να έλθει σε κόσμους χαράς· αλλά ψεύτικης χαράς. ή στο καλό ή στο κακό. πού να σταθεί. Κάτι αισθάνεται εκείνη τη στιγμή και αύριο είναι τσακισμένος. τα κάνει βιώματα. όταν το δωμάτιό του είναι γεμάτο από φίλους του πνευματικούς. Ενώ το άλλο δήλαδή το δόσιμο στον Χριστό. «ά!» θ’ αρχίσεις να φωνάζεις. Και τότε πού να μπει ο Χριστός. όπου κι αν πάει και με την προσευχή του και με τη φαντασία του να πετάει. τον κάνει να χαίρεται τη ζωή. την αγάπη. }306} Είναι μεγάλη τέχνη να τα καταφέρετε να αγιασθεί η ψυχή σας. Συλλαμβάνει την πραγματικότητα και τήνε ζει. Ο χριστιανός δεν πρέπει να είναι νωθρός δεν πρέπει να κοιμάται. κατακρίσεις θυμούς κ. Πρέπει. είναι πραγματικότητα. Και πράγματι δύναται ο χριστιανός που αγαπάει τον Θεό να πετάει με τη φαντασία του. τότε δεν μπορεί να κακολογήσει. Αυτό που λέμε «πετάει» δεν είναι φαντασία. Έχετε εργασθεί στη ζωή σας χωρίς λογισμούς. Στην εργασία σας. δεν μπορεί να πει ψέματα.λπ. Μέσα μας έχομε δύο κόσμους. που είναι μέσα στον αιθέρα. }304} Πώς να έλθει στην ψυχή του ο πονηρός να του φέρει απελπισία. Νομίζετε. Με την πραότητα. Αν. Γιατί φέρθηκε έτσι ο Άγιος Στέφανος.έξυπνοι. όχι φαντασιοπληξία. Θυμηθείτε τον πρωτομάρτυρα Στέφανο. Και στην Ομόνοια μπορεί ν’ αγιάσει. Αυτό δείχνει ότι παθαίνομε κατάληψη από το κακό πνεύμα. Παντού μπορεί ν’ αγιάσει κανείς. Αν βάζει την πρίζα στην μπαταρία ο κακός. Η δύναμη αυτή είναι σαν την μπαταρία. Και οι δύο αυτοί αντλούν τη δύναμη από μία πηγή. όποια κι αν είναι. Να βάζετε . Η μεταστοιχείωσις αυτή γίνετε με την χάρι. απογοήτευση. είναι εύκολο να ρίχνουν πάνω σας σωρό τις πέτρες. τους μάρτυρες και κυρίως τον Χριστό. Το ένα τον τρίβει τον τρώει. Ο χριστιανός δεν ζει στα σύννεφα. νωθρότητα και τα τοιαύτα. }305} Απλούστατα. καλός. όμως. Ήταν αιχμάλωτος του καλού. τον ψήνει. Κάθε φορά είμαστε αιχμάλωτοι σ’ ένα από τα δύο. τα ζει. μεγαλείο. του δίνει τη χαρά. όπως λέμε συνήθως. έλεγε για τους διώκτες του: «Κύριε. Κι όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του καλού. τα εμβαθύνει. δεν μπορεί να μισήσει. Παύει η αμαρτία και ζει ο Χριστός.λπ. θεία. Για να σου ρίξουν καμιά πέτρα! Καλός. τότε όλα είναι στη ζωή μας ωραία. Όταν σας προσβάλλει το κακό. Να είναι υψιπετής. τον τσακίζει. Η χάρις του Θεού σας σκεπάζει. παύει να κλέβει. Μόλις. Το κάθε κακό να το μεταστρέφετε να το μεταστοιχειώνετε να το μεταβάλλετε σε καλό. Αυτά που διαβάζει }303} στο Ευαγγέλιο και στους Πατέρες τα ενστερνίζεται. Και κλέπτης να ήταν κανείς. και φονιάς. «παλιόπαιδο!» κ. μπορείτε να γίνετε άγιοι. Δεν μπορεί και να θέλει ακόμη. Και η σκέψη του δεν είναι μία σκέτη φαντασία. μόλις μπούμε στον Χριστό αλλάζουν όλα. τηνε βάλει ο καλός. Και παίρνει τα δηλητήρια και τα ναρκωτικά. Κατείχετο υπό του Θεού και ενώ εδιώκετο και ελιθοβολείτο. Δεν κάνετε λάθη. Είναι όλα μέσα μας κατειλημμένα. μέσα στο άπειρο –εννοώ τους αγγέλους. μη στήσης αυτοίς την αμαρτίαν ταύτην …». γεμίζει κακίες. γαλήνια. παύει να είναι φονιάς. και αιμοβόρος και κακός και μνησίκακος … Παύουν όλα. να νιώθει δύναμη. τους αγίους. την υπομονή. αλλά άμα σου έλθει η πέτρα. … Για να γίνει αυτό ο άνθρωπος πρέπει να έχει δοθεί «εξ όλης ψυχής και εξ όλης καρδίας» στον Χριστό. Γίνεται λεπτός δέκτης των μηνυμάτων του Θεού. αν το θέλει. μας οδηγεί στην καταστροφή. Το αντίθετο συμβαίνει όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του παλαιού ανθρώπου.

χαρά. στην καρτερία. Αυτές οι ευαίσθητες ψυχές έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν πολύ στην εν Χριστώ ζωή. απαλά. μπορούν να γίνουν αφορμή για τη λατρεία του Θεού και να παύσουν να σας καταπονούν. χωρίς αγωνία. κολάζεσαι. αλλά να κοιτάζετε το φως. Στις γυναίκες τη συναντάμε συχνότερα. προσευχή και σιωπή. Κι ο Χριστός που συνεχώς περιμένει με λαχτάρα να μας βοηθήσει. Να πονάει με τον πόνο το σωματικό και τον ψυχικό των άλλων. Γυμνάζομε τον εαυτό μας πάνω στην υπομονή. Τότε ξενοιάζετε και γίνεσθε όργανά Του. -Ναι. }308} Συμβαίνει πολλές φορές να αισθάνεται κανείς υπερβολική στενοχώρια για την κατάσταση του κόσμου. Δεν είναι σωστό ν’ αντιδράτε ή να εκνευρίζεσθε και να διαμαρτύρεσθε. Διατρέχουν όμως έναν κίνδυνο. Αυτές οι ταραχές φέρνουν κακό στον άνθρωπο.». Να εργάζεσθε με εγρήγορση. Αν δεν δώσουν στον Χριστό με εμπιστοσύνη τη ζωή τους. Έτσι. να κατακτήσετε το φως. αλλά εσένα δεν κόβει το μυαλό σου. να μεταμορφωθεί. Όλα να τα’ αντιμετωπίζετε με αγάπη. που δεν είναι του Πνεύματος του Θεού. αλλά μου κάνει αυτά … -Σου τα κάνει αυτά για να σ’ αγιάσει. Αλλά μπορείτε και να μη μιλήσετε και να σας βγει σε καλό όλος αυτός ο κόπος. Όλα να τα βλέπετε χωρίς άγχος. Όλα να ξεσπάνε πάνω σας και σαν τα κύματα να γυρίζουν πίσω· εσείς να είστε ατάραχοι. Πώς. Μπορεί μόνο να μετασχηματισθεί. σε λατρεία προς τον ίδιο. Έτσι θα φύγει το σκοτάδι. με ενθουσιασμό και αγάπη. αντί να δίδεσθε στη στενοχώρια. θα δίδεσθε στη δοξολογία του Θεού. δεν θα έχανε τις ευκαιρίες του αγιασμού. Να τα θεωρείτε όλα σαν ευκαιρίες αγιασμού. αντί ν’ αγιάζεις. Έπαθα κανένα κακό. Η ευαισθησία δεν έχει διόρθωση. Ο Χριστός είπε: «Άμα δεν έχετε υπομονή. στη λατρεία Του. Να είστε βράχοι. -Ετούτη εδώ η γυναίκα σου. Να υποφέρει που βλέπει ότι το θέλημα του Θεού δεν γίνεται σήμερα απ’ τους ανθρώπους ή κι απ’ τον ίδιο. }309} Μην κοιτάζετε αυτό που σας συμβαίνει. όπως το παιδί κοιτάζει την μητέρα του. τον Χριστό. με χαρά κι αγαλλίαση. Δεν είναι ανάγκη να προσπαθείτε και να σφίγγεσθε. γίνετε αυτό. με την χάρι του Θεού γίνεται πάντοτε. Αν τα παίρνομε ανθρώπινα. Τότε έρχεται η θεία χάρις. χωρίς σφίξιμο. να μεταστοιχειωθεί. σ’ αγαπάει πολύ. όταν κάτι του συμβεί. σε αγάπη για τους αδελφούς. νέα διάθεση. χωρίς πίεση.κάθε μέρα νέα σειρά. θεία λατρεία. Όλη σας η προσπάθεια να είναι ν’ ατενίσετε προς το φως. θα χάσετε τις ψυχές σας· για να τις κερδίσετε. με καλοσύνη. μεγάλη αρετή η υπομονή. χωρίς στενοχώρια. να μετατραπεί. … μπορείτε ωστόσο να πείτε με ευγένεια βέβαια: «Συγχωρέστε με. Να έχετε εμπιστοσύνη στον Θεό. Αν είχε όμως υπομονή και ταπείνωση. δεν γίνεται. Ναι. Είναι μεγάλο πράγμα. Δούλευα σ’ όλα με επιμέλεια και χωρίς αντίρρηση. Με τη στροφή προς τα άνω. Όλα τα δυσάρεστα που μένουν μέσα στην ψυχή σας και φέρνουν άγχος. θα σας δώσει την χάρι Του και τη δύναμή Του και θα μετατρέψει τη θλίψη σε χαρά. Όχι να έχετε άγχος και να σας πονάει το στήθος. στην αγάπη Του. να γίνει αγάπη. με αγαθή διάθεση. Εξοργίζεσαι και. διότι αγαπάνε τον Θεό και δεν θέλουν να Τον λυπήσουν. Αλλά θα πείτε: «Έ. να μεταποιηθεί. }310} … γυμναστική είναι για μας όλες οι αντιδράσεις του περιβάλλοντος και οι δυσκολίες γύρω μας. απλά. Συμβαίνει για παράδειγμα να σας αναθέτουν εργασίες πέραν των ορίων των καθηκόντων σας. πρέπει να έχετε υπομονή». με υπομονή και με ταπείνωση. δεν }307} θα μπορέσω να κάνω αυτή την εργασία». με πραότητα. Να στρέψετε την κάθε θλίψη στη γνώση του Χριστού. Οι ψυχές που έχουν αυτή τη λεπτότητα είναι ιδιαίτερα δεκτικές στα μηνύματα και στη θέληση του Θεού. είναι δυνατόν το πονηρό πνεύμα να εκμεταλλευθεί τη λεπτότητά τους και να τις οδηγήσει σε λύπη και σε απελπισία. Η ευαισθησία αυτή είναι δώρο του Θεού. Η .

Να παρακαλάτε την Παναγία: }311} «Στρέψον τον κοπετόν εις χαράν. εις ευθυμίαν δε το πένθος μετάβαλε. Τρόμος! Γιαυτό πρέπει κι εμείς να φτιάχνομε ευσεβείς μηχανισμούς αμύνης. Είδατε τι λέει. Δεν πρέπει ν’ αντιδράτε με τα ίδια όργανα. αδιαφορούσα. }314} Όταν ντυθούμε την πανοπλία του Θεού. τότε αποκτούμε τη θεία χάρι. ξεκίνησα αλλιώς. Οπλισμένοι με τη θεία χάρι. Η θλίψη. Πιο ευγενές. Στην αρχή. Τι είπαμε. Το να μάχεσαι τον εχθρό σου είναι μια προσπάθεια με σπρωξίματα και πίεση. τα πάντα θα κατορθώσομε· και μάλιστα πολύ εύκολα. Προσέχετε την κάθε λέξη. Εγώ όμως σας λέγω. Βάζει τέχνη στη δομή του τροπαρίου. διότι πρέπει να κόβομε κάθε δεσμό που μας ενώνει με την ύλη. αντί ν’ ασχολείσθε με τον διάβολο και τις πονηρίες του. Ο εγωιστής στενοχωριέται πολύ με το καθετί. Η αντιμετώπιση του κακού με την χάρι του Θεού γίνεται αναίμακτα και ακοπίαστα. Αυτό είναι ελευθερία. Αν αγωνισθούμε ερωτευθούμε τον Χριστό. Κι εγώ ο καημένος ο ταπεινός από μικρός έτσι εργαζόμουν κι έχω μια μικρή πείρα. πιο δυνατοί.χωρίς πονηρία. Θεοτόκε μόνη παντευλόγητε». όταν μπούμε στη θεία χάρι. δεν υπάρχει κατάθλιψη. αν βγάλουμε απ’ το Ευαγγέλιο την πίστη στην ύπαρξη του διαβόλου τι γίνεται. να στραφείτε στην αγάπη του Χριστού. τον θρήνον εις ευφροσύνην και αγαλλίασιν νυν. Μας προστατεύει η θεία χάρις. Δεν είπαμε ότι ο διάβολος είναι πολυμήχανος. Όταν όμως θέλομε να ικανοποιήσομε τον εαυτό μας ή τους άλλους. τι τάξη και σειρά θα βάλομε στη ζωή μας. μία ενέργεια· είναι μία δύναμη της ψυχής μας. Ζώντας μέσα στην αγάπη του Θεού. Ξαπλωνόμουν κάτω κι έλεγα ότι είμαι πεθαμένος. Στην πραγματικότητα. δεν διατρέχομε κίνδυνο κι ο διάβολος μας βλέπει και φεύγει. Είναι εύκολα όλα. Δαίμονες έρχονταν και μες στο φόβο έλεγα: «Έχε μνήμην θανάτου δια παντός.υπομονή είναι αγάπη. η κατά Θεόν. Όταν υπάρχει ταπείνωση. δεν δέχονται καθόλου την ύπαρξη του δαίμονα. Χωρίς σπρώξιμο και χωρίς σφίξιμο. Είναι όμως και θέμα πίστεως. πλοκή λόγου. Το δαιμόνιο όμως δεν μπορείς να το αρνηθείς. }312} Πολλοί άνθρωποι και μάλιστα χριστιανοί. Δεν αφήνει μέσα του την κατάθλιψη. χωρίς αγάπη δεν μπορείς να έχεις υπομονή. Θέλει προσοχή. Αυτό γίνεται μόνο με την ένωση με τον Χριστό. έχει μέσα της χαρά. Γίνεται μόνο με τη θεία χάρι. Με τη λαχτάρα για τον Χριστό η δύναμη της ψυχής φεύγει απ’ τις παγίδες και πάει στον Χριστό. Στην αγάπη του Χριστού όμως δεν υπάρχουν σπρωξίματα. όμως. αυτό που δίνομε είναι μια αγάπη. … Ο σατανάς φτιάχνει το μηχανισμό της πλάνης. Βίαζα τον εαυτό μου με τη βία του θανάτου. Να είστε έτοιμοι να κενωθείτε στον οποιονδήποτε. Ο ταπεινός είναι ελεύθερος και ανεξάρτητος απ’ όλους κι απ’ όλα. που φθείρει την ψυχή. }313} Εδώ θαυμάζει κανείς το πνεύμα του ποιητή. Όλες οι αισθήσεις να λειτουργούν σύμφωνα με το νόμο του Κυρίου. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις παγίδες. Πιστεύω ότι υπάρχει διάβολος και λέω μάλιστα ότι. Τότε είμαστε πιο ελεύθεροι. Εδώ η δύναμη της ψυχής μεταποιείται χωρίς κόπο. Χωρίς να το καταλάβομε εμείς ο πονηρός φτιάχνει παγίδες. δηλαδή πλοκή. Η διάθεση ν’ αγαπήσομε τον Θεό έχει μέσα της και κάποιον πόνο. Τέχνη τεχνών. Οι μηχανισμοί του διαβόλου είναι πονηροί. Πάει το Ευαγγέλιο. Προχωρεί κανείς εμπρός εξαιτίας της. αντί ν’ ασχολείσθε με τα πάθη. του οποίου τα έργα ήλθε να καταργήσει ο Χριστός. Όπου αγάπη εκεί ελευθερία. Αδιαφορήστε! Αυτή η αδιαφορία προς τον εχθρό είναι μεγάλη τέχνη. είμαστε άπιστοι. ζείτε μέσα στην ελευθερία. Όταν θέλομε να ζήσομε πνευματικά. έχε . … Δεν μπορούμε ν’ αγνοήσομε την ύπαρξη του διαβόλου. Άλλο πράγμα αυτό. για να καταστρέψομε τη δύναμη των δικών του παγίδων. για ποιόν θα γίνει το «έξοδο». «Πλάνης μηχανήματα». γιατί δεν ξέρομε πώς τα φέρνει ο Θεός και μας απαλλάσει απ’ τις δυσκολίες και τις στενοχώριες. πονάμε. που μέρος το «ξοδεύομε» κι εκεί.

απευθείας το κακό. Η επικοινωνία με τον Χριστό όταν γίνεται απλά. Να Του δοθείτε. να μην μπει }317} μέσα σας. Εκείνος θα σας πιάσει απ’ το χέρι και θα σας δώσει . Αντί να διώχνετε το σκοτάδι. Όλα μένουν μέσα μας και τα άσχημα δεν χάνονται. Με τη θεία χάρι τα πάντα είναι κατορθωτά. Τον διάβολο να τον περιφρονείτε. Εσείς τι κάνετε. το φως Του. }318} Το σπουδαιότερο όπλο κατά του διαβόλου είναι ο Τίμιος Σταυρός. δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε τη λεπτότητα του θέματος. Αλλά «ο φοβούμενος ου τετελείωται εν τη αγάπη». Διώχνετε με δύναμη το σκοτάδι. Να δοθούμε στον Χριστό κι όλα φεύγουν τα αντιδραστικά. Βρίσκεσθε στο σκοτάδι και θέλετε να απαλλαγείτε. Βλέπετε. χωρίς πίεση κάνει τον διάβολο να φεύγει. Μην ασχολείσθε με τον διάβολο. Να κοιτάζετε την αγκαλιά του Θεού και να πέφτετε μες στην αγκαλιά Του και να προχωράτε. Όταν του ρίχνεις σφαίρα. Απομακρύνεται με την πραότητα και την προσευχή. σωματικά και ψυχικά. όμως.μνήμην κολάσεως». Με τη θεία χάρι όλα γίνονται ανώδυνα. να γίνεται σωστά. Όταν όμως πιέζεσθε το κακό πνεύμα σας παίρνει είδηση και σας πολεμάει. Εκείνος μετά θα αναλάβει να σας ανεβάσει. τον νέον ενδυσώμεθα και Σοι ζήσωμεν. διότι είναι υπερόπτης. δηλαδή. που τον τρέμει. Είναι μυστήριο. ένας πειρασμός. Μόνο η θεία χάρις μπορεί να μας αλλάξει. Δεν πετυχαίνετε τίποτα χτυπώντας το σκοτάδι. Εμείς τίποτα δεν μπορούμε μόνοι μας. Με την χάρι. Από μας εξαρτάται να δεχθούμε τη θεία χάρι. αλλ’ αυτό δεν φεύγει. Όσο παρακαλείτε να φύγει. Όταν του ρίχνεις βόμβα. απ’ το ράσο. με σφίξιμο. Ο Χριστός θέλει να ενωθούμε μαζί Του και περιμένει έξω απ’ την πόρτα της ψυχής μας. έτσι κάνω κι εγώ. σαν αγριόγατα. Όπως το μωρό παιδί ανοίγει τα χέρια και πέφτει στην αγκαλιά της μάνας του. Να μην τον πολεμάτε κατά μετώπον. θα στρέφετε την προσοχή σας. Τα παράτησα. θα έλθει το φως. Ο σατανάς δεν φεύγει με πίεση. Όταν προσπαθείτε ν’ αποφύγετε τον παλαιό άνθρωπο χωρίς την χάρι. Η χάρις όλα θα μας τα δώσει. με τον κατά Χριστόν άνθρωπο. και το κακό θα υποχωρήσει. αλλ’ αμέσως ανοίγω τα χέρια προς τον Χριστό κι έτσι τον περιφρονώ με τη θεία χάρι. Την περιφρόνηση δεν μπορεί να την υποφέρει. Έκανε συζήτηση. απαλά. Ανοίξτε μια τρυπίτσα και θα έλθει μια ακτίνα του ήλιου. Θέλετε φως. Η εγρήγορση στον άνθρωπο που αγαπάει τον Θεό είναι απαραίτητη. Εμένα δεν μου αρέσει }315} να συζητώ με τον παλαιό άνθρωπο. Αυτόν τον τρόπο τον απαλό να χρησιμοποιείτε. Με τη θεία χάρι οι μάρτυρες του Χριστού δεν καταλάβαιναν τους πόνους. Καλά είναι κι εκείνα για τους αρχαρίους. μεταποιούνται. περιφρονώντας όλ’ αυτά. δεν σας απασχολεί πια. να Τον αγαπήσετε τον Χριστό. Γράφει ο ιερός Αυγουστίνος: «Διαλογισμοί με απασχολούν και μπλέκομαι σε συζητήσεις». να μην πολεμάτε. Υποχωρεί όταν δει την ψυχή να τον περιφρονεί και να στρέφεται με αγάπη προς τον Χριστό. τον ζείτε. Δηλαδή με τραβάει από πίσω. το κακό. Μην κοιτάζετε το κακό. το βλέμμα σας στον Χριστό. Ο σταυρός όμως. επιτίθεται κι εκείνος σαν τίγρις. εδώ ομιλούσε ο παλαιός άνθρωπος με τον νέο. Δεν μπορούσε δεν το ήθελε. μετά έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. Μην αγωνίζεσθε να διώξετε το σκοτάδι. }318} αυτός σου ρίχνει χειροβομβίδα. δεν λέγει στην ευχή της ενάτης ώρας. αλλά ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. Τα πράγματα είναι απλά κι εύκολα στην πνευματική ζωή. σου ρίχνει πύραυλο. ανοίξτε τα χέρια στην αγκάλη του Χριστού. δεν τον σκέπτομαι. Υπάρχει στο βάθος. Όταν πολεμάς με πείσμα κατά του διαβόλου. μία επίθεση. Όταν σας ενοχλήσει κάτι. Να είμαστε ταπεινοί. μεταστοιχειώνονται. ούτε να παρακαλείτε να φύγει. Τα είχα ζήσει κι εκείνα. τόσο σας αγκαλιάζει. που προξενούσαν τα μαρτύρια. αντί να διώχνετε τον εχθρό. Εμείς να προσπαθούμε να μειώνομε τον εγωισμό και τη φιλαυτία μας. Με την χάρι όμως μετουσιώνονται. το χτυπάτε. τω ημετέρω Δεσπότη». }316} Ενώ πρώτα ήταν ανίκανος (ο απόστολος Παύλος) να κάνει το καλό. να ζείτε με εγρήγορση. «Ίνα τον παλαιόν αποθέμενοι άνθρωπον. ένας λογισμός. Αυτός είναι ο πιο τέλειος τρόπος. στη ζωή εν Χριστώ· αρκεί να ξέρετε να διακρίνετε.

Όταν κανείς δεν άρχισε κανονικά την πνευματική ζωή ή τον βαραίνει κάτι κληρονομικό. Το άφημα στα χέρια του Θεού. τίποτα εκείνος. Ο καλύτερος τρόπος είναι η περιφρόνηση. Τι κάνετε. Αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Το κόβομε κομματάκια. Επέμεινα εγώ. όταν τα ελατήρια σας είναι αγνά και καθαρά και ειλικρινή. Ο ταπεινός έχει συνείδηση της εσωτερικής του καταστάσεως και. όπως το παιδάκι που βλέπει κάποιο θηρίο άγριο και δεν φοβάται. Αυτά γίνονται τις πιο πολλές φορές στους μπερδεμένους. να αισθανθείτε τον Χριστό και σ’ αυτή σας την προσπάθεια. Η τελεία εμπιστοσύνη στα χέρια του Θεού -αυτή είναι η αγία ταπείνωση. Παίρνομε ένα εκατομμύριο. Γνωρίζει ότι είναι αμαρτωλός και θλίβεται γι’ . κινδυνεύεις. Δεν κάνετε τίποτα. Τον καθιστά θεάνθρωπο. εκεί που πάτε να τον περιφρονήσετε. ο πονηρός σας βουτάει. δεν χάνει την προσωπικότητά του. που έχω λίγη πείρα σ’ αυτά. μη βρει παράθυρο ο σατανάς. Το ένα εκατομμυριοστό του εκατομμυριοστού είναι του ανθρώπου η προσπάθεια. Κινείσθε προς τον Θεό και στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Εκεί. Η περιφρόνηση του κακού πνεύματος γίνεται μόνο με την χάρι του Θεού. Εσείς λίγη προσπάθεια θα κάνετε. χωρίς αντίδραση. Καμιά φορά μπορεί να πάθει και σχιζοφρένεια ο άνθρωπος. προσπαθείτε να γνωρίσετε τον Χριστό. σας έχει ήδη συλλάβει. Όταν απομακρύνεσαι απ’ τον Θεό. που είπε: «Ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστιν». με την χάρι του Χριστού. Για να το πετύχετε όμως αυτό πρέπει να σας φωτίσει η θεία χάρις. ανοίγει η χάρις την ψυχή σας και σας λέει: «Έγειρε ο καθεύδων και ανάστα εκ των νεκρών και επιφαύσει σοι ο Χριστός». Δηλαδή εγώ δεν αφήνω ούτε μια σκέψη μνησικακίας μέσα μου ούτε μια σκέψη εγωισμού. εφόσον θ’ αγαπάει και θα λαχταράει η ψυχή μας τον Θεό. Και κάτι ακόμη. }320} Αυτή περιφρόνηση έχει μεγάλη τέχνη. Πρέπει να προλάβετε να κάνετε το άνοιγμα στον Θεό. Η τέλεια υπακοή στο Θεό χωρίς αντίρρηση. ούτε το κοιτάζετε. Έτσι. μέσα στο θείο φως θα ζούμε πάντοτε. γιατί είναι δίπλα ο πατέρας του και πέφτει στην αγκαλιά του. Αυτό είναι μεγάλο μυστικό.Πήγα ν’ αγανακτήσω. Ακούστε κι εμένανε. ανοίγετε τα χέρια σας προς τον Χριστό. όσο κι αν είναι άσχημη.λπ. βλέπει τον σατανά να παρουσιάζεται μπροστά }322} του. Γυρίζετε προς τον Χριστό τρέχετε προς τον Χριστό. Αυτό που λέμε στην Θεία Λειτουργία τα λέγει όλα: «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Αυτή μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Ο σχιζοφρενής επηρεάζεται απ’ τα βιώματα της παλιάς ζωής των προγόνων. Αυτό τον τρόπο να χρησιμοποιείτε σε κάθε προσβολή του πονηρού και σε κάθε λογισμό δηλαδή την περιφρόνηση. στράφηκα στον Χριστό και πρόλαβα το κακό. να τους χτυπάει κ. Αυτή είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. γιατί σε βρίσκει «σκέτον» ο σατανάς και κυριαρχεί επάνω σου. Το σκέπτεσθε κι έρχεται το Άγιον Πνεύμα. έστω κι αν ορισμένα πράγματα φαίνονται δύσκολα και παράλογα. Εζήτησα από έναν άνθρωπο να μου κάνει κάτι. Το παράθυρο είναι το δικαίωμα. Το κατάλαβα. τότε σας αρπάζει ο πονηρός κι ενώ προσπαθείτε να τον διώξετε. Δηλαδή ανοίγετε την αγκαλιά σας. ούτε προσπαθείτε να το βγάλετε από μέσα σας. Μερικοί βλέπουν τον διάβολο να παρουσιάζεται με διάφορες μορφές. ν’ αγαπήσετε τον Χριστό.πλούσια τη θεία Του χάρι. να του κάνει φασαρίες κ. Σ’ εσένα Κύριε. Όλα να τα προλαμβάνετε με την προσευχή. Όταν δείτε το αντίθετο πνεύμα να έρχεται να σας }319} βουτήξει εσείς δεν τρομοκρατείσθε. Την ώρα του πειρασμού. Αυτός αρνιόταν λέγοντας ότι η επιστήμη τα λεει αλλιώς. ανοίγετε τα χέρια σας στον Χριστό. Τη στιγμή εκείνη. να κάνει θορύβους.α. λίγη δηλαδή διάθεση. Αν αυτό δεν γίνει αμέσως. τα }323} αφήνομε όλα. Παίρνομε το ένα εκατομμυριοστό. Να μη δίνομε στον διάβολο δικαιώματα. είναι όλα εύκολα κι όλα αληθινά τα λόγια του Χριστού. σας καθηλώνει και σας σφίγγει και κάνει το δικό του κι όχι αυτό που θέλετε εσείς.

αλλά η άκρα ταπείνωση δεν αποκτιέται με τις προσπάθειες και τον αγώνα μόνο. Ενώ αυτό είναι η εκδίκηση των ενστίκτων. }326} Το μυστικό είναι η αγάπη στον Χριστό και η ταπείνωση. ο διχασμός είναι δαιμονικές καταστάσεις. Ο ταπεινός πιστεύει ότι όλα εξαρτώνται απ’ τον Χριστό κι ότι ο Χριστός του δίδει την χάρι Του κι έτσι προχωράει. χωρίς να εξοργίζεται και να δικαιολογείται. δηλαδή δεν αντιδρά. αμέσως χάνει την ειρήνη του. Αν δεν έχετε αγάπη στον Θεό και στον πλησίον αν τεμπελιάζετε. θα σας βασανίσει ο σατανάς. να τον ελέγχουν οι άλλοι. αν τον πειράξει κανείς. … Φλεγόταν απ’ την αγάπη του Χριστού.».τι και να του πεις. Όταν εξομολογηθεί δεν γυρνάει πίσω. Κι αν ακούεις για κάποιον κάτι αρνητικό να μην το πιστεύεις. Δέχεται να τον παρατηρούν. όμως. δηλαδή «είμαι αμαρτωλός. Αυτό είναι το παν. χωρίς γαλήνη. απελπισία. Αυτό έχει μεγάλη αξία να οδηγείσαι απ’ τον Θεό. Ο Χριστός θα δώσει την ταπείνωση. Το λέω εκ πείρας: ό. ανάξιος. όταν τον επαινούν και τον κολακεύουν. η νευρασθένεια. … Αυτή είναι η πραγματική ελευθερία. Το αντίθετο συμβαίνει με τον εγωιστή.». Εμείς δεν μπορούμε με τις αδυναμίες μας να Τον αγαπήσομε. Δεν θέλεις άλλη φιλοσοφία. Ποτέ να μην παρουσιαστούμε στον Θεό και να πούμε: «Έχω αρετές». θα δώσει }324} ο Θεός την ταπείνωση. Η καρδιά του κενόδοξου δεν μπορεί να ταπεινωθεί. ταράζεται. ενώ. Είναι ταπείνωση να πιστεύεις ότι όλοι είναι καλοί. αγωνία. γιατί εκεί. χωρίς να καταλαβαίνετε από πού προέρχεται αυτή η κατάσταση. Να καίγεσαι για τον Θεό. Δεν χάνει την ισορροπία του. στα λόγια. Αν νικηθείς απ’ }325} τον Θεό. και στα δυσάρεστα. Όταν ο άνθρωπος ζει χωρίς Θεό. αλλά δεν απελπίζεται. η τελεία εμπιστοσύνη στον Θεό.τι έχω το έχω απ’ την χάρι. Αν έχετε αγάπη στον πλησίον και στον Θεό. Ας Τον παρακαλούμε πολύ να μας αγαπήσει Εκείνος και να μας δώσει το ζήλο να Τον αγαπήσομε κι εμείς. πώς φέρομαι έτσι. Αντίθετα η χάρις του Θεού βρίσκεται εκεί όπου υπάρχει αληθινή ταπείνωση. Η ψυχασθένεια. Ας μας αγαπήσει Αυτός. να μην έχεις κανένα θέλημα. Άμα θέλεις να φιλοσοφήσεις όλα θα τα ρίχνεις στον κακό εαυτό σου και θα ταπεινώνεσαι πάντοτε. Λίγο. Φοβάται ο ταπεινός μήπως με τις ταπεινολογίες πέσει στην κενοδοξία. εκνευρίζεται. Όλους να τους αγαπάεις και να μη σκέπτεσαι για κανέναν κακό και για όλους να προσεύχεσαι. Ο Θεός δεν θέλει την αρετή μας. Όποιος έχει την αγία ταπείνωση. δεν εξουθενώνει τον εαυτό του. χωρίς εμπιστοσύνη. υποδουλώνεσαι σ’ Αυτόν και ζεις στην ελευθερία των τέκνων του Θεού … Χρειάζεται βέβαια και λίγη προσπάθεια. Το λένε και αίσθημα κατωτερότητος. Η ταπείνωση τον ανέβασε εκεί. Και θα νομίζετε ότι δήθεν φταίνε οι δουλειές ο κόπος. Η χάρις του Θεού δεν πλησιάζει εδώ. Όταν τον ελέγχουν ή νουθετούν. Στην αρχή μοιάζει με τον ταπεινό. ζει από τώρα στην επίγεια άκτιστη Εκκλησία. ελάχιστος πάντων …». θα δώσει τον αγιασμό. Αντίθετα. κατάθλιψη. αλλά «θαρρών εις το έλεος της ευσπλαχνίας Του». Ο έχων την αγία ταπείνωση δεν μιλάει καθόλου. Έχει πάντα τη χαρά του Χριστού. ο αμαρτωλός που μετανοεί κι εξομολογείται βγαίνει απ’ τον εαυτό του. Είναι αποτέλεσμα χάριτος. η θεία ταπείνωση. Θα λέτε: «Τι θα γίνει μ’ αυτή την κατάσταση που έφθασα. Η εξάρτηση από Εκείνον. φέρεται άπρεπα. Η αληθινή ταπείνωση δεν μιλάει. αντιλέγει έντονα. αποκτάει ασθένειες σωματικές και ψυχικές. Να καίγεσαι για τον Θεό· αυτό είναι το παν. δεν λέει ταπεινολογίες. Να είμαστε σε όλα ταπεινοί· στη σκέψη. . Ό. Ασχολείται και περιστρέφεται γύρω απ’ τον εαυτό του. θα σας φταίνε όλοι κι όλα. θα γκρινιάζετε λέγοντας: «Γιατί τα’ άφησες αυτό εδώ. θα σας εκδικηθεί ο παλαιός άνθρωπος.αυτό. Αρκεί να βρούμε το μυστικό. Δαιμόνιο είναι επίσης και η ταπεινολογία. εννοεί να υπερηφανεύεται περισσότερο. τον έχοντα αισθήματα κατωτερότητος. Πάντα να παρουσιάζεσαι στον Θεό ως αμαρτωλός· χωρίς όμως απελπισία. αλλά με άγχος. στη συμπεριφορά.

για τον Θεό. Ενώ με το Χριστό. Οι «πειράζοντες» τον Θεόν είναι όσοι αμφιβάλλουν. Υπάρχει αυτό το «κάτι» στο βάθος. }329} Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά. δημιουργούν αυτά που λέει ο κόσμος «κόμπλεξ»· παραδείγματος χάριν. ανθίστανται στην παντοδυναμία Του και πανσοφία Του.λπ. γιατί το άλλο αλλιώς. οι αγρυπνίες κ. Εκπειράζομε τον Θεό. είναι όλα τους άγρια ζώα. Δεν είναι το φαγητό δεν είναι οι καλές συνθήκες διαβιώσεως που εξασφαλίζουν την καλή υγεία. ξηραίνεται. Όταν κάνομε κάτι για να επιδειχθούμε. Πρέπει να γίνονται ασκήσεις. τα φρούτα κ. «γιατί να είμαι πολύ ψηλός.» ή και το αντίθετο «πολύ κοντός. Τον εκπειράζομε όταν ζητούμε κάτι αλλά η ζωή μας δεν είναι σύμφωνη με το θέλημά Του –πράγματα. αλλ’ η χάρις του Θεού επισκιάζει τον άνθρωπο κι ενώ η ρίζα είναι το κόμπλεξ. Πολλά καλά έρχονται. Είναι η αγία ζωή. «γιατί το }328} έκανε έτσι αυτό ο Θεός. καταντούμε άδειοι ψυχικά. Κανείς ασκητής δεν αγίασε χωρίς ασκήσεις. με την χάρι φεύγουν όλα. δηλαδή το «γιατί».Ο κενόδοξος την ψυχή του την αποξενώνει απ’ την αιώνια ζωή. με λαχτάρα. διστάζουν ή και χειρότερα ακόμη. Δεν παθαίνετε μ’ αυτήν κακό. θέλω να λατρεύω τον Θεό με αγάπη. Όμως οι πνευματικοί άνθρωποι το κάνουνε για ψυχική ωφέλεια. να κάνει τέτοια πράγματα και να καταπονεί τον εαυτό του για την αγάπη του Θεού. Δεν είναι οι μετάνοιες που θα κάνομε δεν είναι οι προσευχές είναι το δόσιμο ο έρωτας για τον Χριστό για τα πνευματικά. Δεν είναι. Και υποφέρει κι αγανακτεί χωρίς αποτέλεσμα.». Όταν έχετε τον έρωτα τον θείον. όταν το χωνεύσετε καλά το φαγητό σας. Αλλιώς σας πιάνει λιγούρα. Υπάρχουν πολλοί που τα κάνουνε αυτά όχι για τον Θεό αλλά για άσκηση. που δείχνουν ότι εκπειράζομε τον Θεόν. και κάνω όνειρα και κάνω προσπάθεια. για ωφέλεια σωματική. Κάνουν καλό τα χόρτα. όμως μόνο η αντίδραση και τα «γιατί». }327} Θέλω να γίνω πιο καλός. εκεί πάνω φυτρώνει τριανταφυλλιά με ωραία τριαντάφυλλα κι όσο ποτίζεται με την πίστη με την αγάπη με την υπομονή με την ταπείνωση τόσο παύει να έχει δύναμη το κακό παύει να υπάρχει δηλαδή δεν εξαφανίζεται αλλά μαραίνεται. η λατρεία προς τον Χριστό η οποία δεν μπορεί να εκφρασθεί δεν μπορεί δεν μπορεί … Και προσπαθεί ο άνθρωπος να κάνει ασκήσεις. αλλά όχι με βία. Εκείνο που κάνει άγιο τον άνθρωπο είναι η αγάπη. Όσο δεν ποτίζεται η τριανταφυλλιά τόσο μαραίνεται. αλλά η ζωή μας είναι μακράν του Θεού. Οι ασκητές μεταποιούν τον αέρα σε λεύκωμα και δεν τους πειράζει η νηστεία. Μέσα στην άσκηση τις μετάνοιες τις αγρυπνίες και τις άλλες κακουχίες είναι και η νηστεία. αλλά γίνεται το αντίθετο. μπορείτε να νηστεύετε με ευχαρίστηση κι όλα είναι εύκολα· . Δεν πρέπει η ψυχή μας ν’ αντιστέκεται και να λέει. η ζωή του Χριστού. Και προσεύχεται κανείς και κάνει αγρυπνίες.λπ. Λέγει ο σοφός Σολομών ότι ο Χριστός «ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν». χάνεται κι αμέσως ξεπετάγεται το αγκάθι. Αυτό δεν φεύγει από μέσα. Δεν το έχω κατορθώσει αλλά το επιθυμώ.». Όμως αυτό μου δίνει χαρά και μια ικανοποίηση ότι επιτέλους προσπαθώ ν’ αγαπήσω τον Χριστό. δηλαδή ενάντια στον Θεό· άγχος αγωνία απ’ το ένα μέρος κι απ’ το άλλο παρακαλούμε. Άσκηση είναι οι μετάνοιες. }330} Λένε ότι το προβατάκι τρώει τα χορταράκια της γης κι είναι τόσο ήσυχο. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι αυτό θα σας σώσει. Τελικά ο εγωισμός είναι σκέτη κουταμάρα! Η κενοδοξία μας κάνει κούφιους. Για να τα κάνετε όμως αυτά πρέπει να έχετε πίστη. Η νηστεία είναι και ζήτημα πίστεως. Άστε το κακό. Το κρέας κάνει κακό στον άνθρωπο. Όλα να γίνονται με χαρά. … Ενώ ο σκύλος ή η γάτα κι όλ’ αυτά τα σαρκοφάγα. αλλά δεν γίνεται τίποτα. όταν ζητούμε κάτι από Εκείνον. Κανείς δεν μπόρεσε ν’ ανέλθει στην πνευματικότητα χωρίς ν’ ασκηθεί. «Παχεία γαστήρ λεπτόν ου τίκτει νόον». … Αυτά τα «γιατί» πολύ βασανίζουν τον άνθρωπο. Αλλά και το σώμα ωφελείται πολύ δεν αρρωσταίνει.

}339} Σ’ ένα μοναστήρι μπορεί να υπάρχει σειρά αλλά η μοναχική ζωή να είναι ανύπαρκτη. Όποιοι έδωσαν την καρδιά τους στον Χριστό και με θερμή αγάπη }331} έλεγαν την ευχή. Αλλ’ αυτό που τον κρατά στο μοναστήρι μαζί με την προσευχή είναι και η εργασία και το εργόχειρο. Για να τη ζει όμως σωστά ο μοναχός πρέπει να έχει μοναχική συνείδηση. Και είναι ορισμένοι μάλιστα που πολύ το έχουν ανάγκη. Η εργασία είναι ευλογία. Είναι στοιχείο που χρειάζεται. }335} Ο μοναχισμός δεν πρέπει να είναι φυγή αρνητική αλλά φυγή θείου έρωτος. να βρεθεί στη θαλπωρή του Χριστού στην αγκάλη του Χριστού· να ενωθεί να αισθανθεί τη συντροφιά με τον Θεό. Υπάρχει μία φήμη ότι το αλάτι κάνει κακό. αρκεί να ζουν τις εντολές του Θεού. Ορισμένοι θέλουν να γίνουν μοναχοί από αντίδραση. αρκεί να ζουν τη ζωή του Θεού. Είναι θέμα αγάπης. Μεγάλη. και τα πουλιά και τα ζώα. Κι αυτό θα το πετύχει με τη στροφή του εξ ολοκλήρου στον Θεό και στο σκοπό που έχει βάλει. Η παρθενία η ακτημοσύνη η πτωχεία που είναι αρετές του μοναχού βρίσκονται μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. να ελκυσθεί υπό της θείας χάριτος. Και κυρίως η συντροφιά του είναι η Παναγία μας με τον Υιό της. κυριάρχησαν και νίκησαν τη λαιμαργία και την έλλειψη εγκράτειας. υψηλή ζωή. … Αυτή τη ζωή τη λένε αγγελική και είναι αγγελική. αλλά και όλοι οι άγιοι. Γι’ αυτό βλέπομε ότι τους μαθητές Του αλλά και τους προφήτες Του ο Χριστός τους καλούσε την ώρα που εργάζονταν επί παραδείγματι την ώρα που κάποιος ψάρευε ή έβοσκε τα πρόβατά του. Η εργασία δεν εμποδίζει την προσευχή. Εγώ κάθε φορά που εξομολογιόμουνα. αντίθετα την ενισχύει και την κάνει πιο καλή. αν δεν γλυκαθεί στην προσευχή. Μπορεί όμως να είσαι φτωχός και μέσα σου να είσαι μη ακτήμων. την άσκηση. }337} Μπροστά στα μάτια του Θεού είναι το ίδιο ο έγγαμος και ο άγαμος. Ζει με τη σιωπή. Πρέπει να αποθάνει για όλα. Μπορεί να έχεις πολυκατοικίες και μέσα σου να είσαι ελεύθερος απ’ την ύλη κι έτσι να ζεις ως ακτήμων. Φεύγει πολύ παρηγορημένος και με μεγάλη συντροφιά. την ένωση του με τον Θεό· να γίνει ένα με τους άλλους όπως η Αγία Τριάδα όπως τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος που είναι ένα. για να ζει εν Χριστώ. Χρειάζεται μικροβιολογική εξέταση. Δεν μπορεί να σταθεί στο μοναχισμό. ενώ κάποιους τους πειράζει. Έτσι φεύγει απ’ τον κόσμο αυτόν όχι απελπισμένος. }336} Ο ασκητής που πάει στην έρημο όλα τα θυσιάζει και την ανάπαυσή του αρκεί να επιτύχει τον τρόπο έτσι να αισθανθεί την χάρι του Θεού. ποιητική ζωή. την υπακοή. οι μάρτυρες και οι άγγελοι.αλλιώς σας φαίνονται όλα βουνό. Το αλάτι χρειάζεται στον οργανισμό του ανθρώπου. Πρέπει να γλυκαθεί ο μοναχός στην προσευχή. Κάθεται εκεί βασανίζεται. Το μοναστήρι πάνω απ’ όλα θα πρέπει να βάλει την υπακοή και το επιτραχήλι. Άλλοι δεν το έχουν ανάγκη. θείας λατρείας. Και συντροφιά του είναι όλη η φύση. σαν να κάνει μετάνοιες. Όλο το μυστήριο είναι η προσευχή το δόσιμο η αγάπη στον Χριστό. Δεν είναι η ποσότητα των αγαθών που κάνει τον άνθρωπο ακτήμονα ή όχι. Η εργασία μάλιστα είναι σαν να προσεύχεται κανείς. Μπορεί να είναι κάποιος παρθένος κατά το σώμα και στην ψυχή να είναι σαν πόρνη διεφθαρμένη απ’ τις κακίες και τα πάθη. τη νοερά προσευχή. Είναι όντως τέτοια. Δεν είναι σωστό αυτό. Είναι ζήτημα ιχνοστοιχείων του οργανισμού. αλλά δεν φεύγει απελπισμένος. μου ερχόταν μεγάλη χαρά κι έδινα πολύ τον εαυτό μου σε . Η μοναχική ζωή είναι ζωή χαρισάμενη. Δεν είναι άλλο η δουλειά και άλλο η προσευχή. αλλά η προσκόλληση της καρδιάς. }332} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ Μεγάλο πράγμα η μοναχική ζωή! Πολύ μεγάλο. θεία ζωή.

Να υπακούεις στον Θεό. που μεγάλωσα. όταν εξομολογηθώ. αλλά να είναι ανώτερος απ’ τον μορφωμένο. τη σιωπή του. απ’ την υπακοή το έχω. Ή το κάνει μεν. μπορεί να μην έχει πολλές γνώσεις. Μεγάλο πράγμα η ταπείνωση! Ο εγωισμός η υπερηφάνεια. αγιοποιείσθε κι εσείς. Όπου κι αν βρισκόμαστε είμαστε ενωμένοι εν Χριστώ και προσευχόμαστε κι έτσι η χάρις του Θεού μας επισκέπτεται και μας τονώνει διαρκώς. ώστε ν’ αντιμετωπίσεις τις δυσκολίες των ανθρώπων. Μεγάλο κι έξυπνο πράγμα η υπακοή.προσευχή. οι δε εμέ ζητούντες ευρήσουσι χάριν». να δίδεσαι στη λατρεία του Θεού και να υπακούεις και στον Γέροντα! Η υπακοή είναι σπουδαία. Μ’ αγάπησε ο Χριστός και μου έδωσε την χάρι να κάνω υπακοή. εγέννησαν την παρακοή κι εφύγαμε απ’ τον Παράδεισο. Ακόμη κι αν δεν μιλάτε γίνεται κάτι. Κι όταν ο Γέροντας σ’ αγαπάει κι εκείνος κι είστε ομόψυχοι. Την υπακοή στους Γέροντές μου την αισθανόμουνα σαν παράδεισο. έξυπνος. Η υπακοή και μάλιστα σε πνευματικό γέροντα είναι μεγάλο κεφάλαιο. Η έλλειψη υπακοής οφείλεται στον εγωισμό και τη φιλαυτία. Είναι η ηδονή η πάντα νουν υπερέχουσα. Όλα εν υπακοή. Υπακοή με χαρά μ’ ευχαρίστηση. Το έχω πάρει έτσι με πίστη αυτό το μυστήριο. Είναι το μυστήριο της πνευματικής ζωής. Έτσι ζούμε την ενότητα στην Εκκλησία. Κι εγώ ο ταπεινός λίγο την αισθάνθηκα και. το θείο. Εγώ όμως με την χάρι του Κυρίου την έχω ζήσει. Θέλει πάντα να εξετάζει αυτό που του λένε. Μπορεί ο Γέροντας να είναι αγράμματος. Από κει να δίδονται όλες οι κατευθύνσεις. . Με την υπακοή αλλάζεις σ’ όλα. επειδή είναι θεολόγος }342} και κατηρτισμένος γραμματικά. «Εγώ τους εμέ φιλούντας αγαπώ. πιο γερός. Ο Γέροντας είναι ποδηγέτης. Αν δεν περάσεις από ταπείνωση και άρα από την υπακοή. Όταν έχεις τον Γέροντα και τον ζεις. Όταν υπακούει. αισθάνομαι χαρά. να μην έχει ευφράδεια λόγου. Τότε δεν το καταλάβαινα. Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος μορφωμένος που έγινε γέροντας. Όταν ζείτε μαζί μ’ έναν άγιο. Γίνεσαι γρήγορος. αλλά με αντιρρήσεις και αντιλογίες νομίζοντας ότι μ’ αυτή τη στάση δείχνει την ελευθερία του. Δεν μπορούμε να το καταλάβομε. Αυτή η υπακοή συγκινεί τον Θεό. απ’ τα λόγια του. δεν έχεις την χάρι του Θεού. αν είναι καλό ή όχι αν είναι έτσι ή αλλιώς. Αυτός ο Γέροντας μπορεί να ωφελήσει τους υποτακτικούς του πάρα πολύ αν του κάνουν υπακοή. ό. την παθαίνεις πολύ άσχημα. τον αγαπάεις τον Γέροντα. όμως. όταν έχει ζήσει ως υποτακτικός και έχει αποκτήσει την χάρι του Θεού. Να διακρίνομε τι είναι Γέροντας. Ξέρω πόσο χαριτωμένο πράγμα είναι και πόσο τέλειο κι ανέμελο. }344} Καμία άλλη ηδονή δεν είναι πιο πάνω από εκείνη που δίδει η ένωση με τον Θεό.τι έχω. να μην έχει μελετήσει συγγράμματα. Και το ζητούσα κιόλας. Όμως στην υπακοή βρίσκει ο άνθρωπος την ελευθερία την αληθινή ενώ δουλεία είναι αυτή που τον αναγκάζει να μην υπακούει. Τώρα. }343} Είναι λοιπόν μεγάλη αρετή μεγάλο προσόν η υπακοή σε γέροντα. Είναι η ηδονή των δοσμένων στον Θεό. Ποτέ ένας εγωιστής δεν μπορεί να κάνει υπακοή. Δεν ήμουνα ευχαριστημένος. Έχομε το αίσθημα του «ενός» δηλαδή ότι είμαστε ένα. ξαλαφρώνω αμέσως. τότε γίνεσθε ένα. Όχι μόνο τότε αλλά και τώρα. Ο Γέροντας παίζει πολύ σπουδαίο ρόλο στη ζωή μας. Η προσευχή του σας επηρρεάζει. Αν δεν έχεις ταπείνωση. βλέπω ότι όντως ήταν πολύ αυστηροί. Σ’ αυτή την κατάσταση δεν υπάρχουν αποστάσεις. κι ανάλογα το κάνει. Είναι το παν. Πρέπει να έχεις περάσει από υπακοή για να είσαι πλήρης. εντάσσεται πια στην ελευθερία των τέκτων του Θεού. … Εκεί είναι ο Χριστός. μεταδίδεται χωρίς να το καταλάβετε και σ’ εσάς κάτι το άγιο. δεν έχεις υπακοή. Παίρνετε κάτι απ’ τις άγιες συνήθειές του. γίνεσαι σ’ όλα νέος. Κι αυτή η υπακοή έχει μεγάλη αξία. εν αγιασμώ. ότι θα έπρεπε να μου είναι πιο αυστηροί. Είναι μία μεγάλη αρετή είναι αυτή η ίδια η ταπείνωση. Ας είναι }341} και στραβά αυτά που ζητάει ο Γέροντας.

ηδύνεται η ακοή μας ακούοντας τα τροπάρια και κάτι γίνεται μέσα μας. με ενδιαφέρον. Να τις λέτε και να τις ακούτε κιόλας αυτό πολύ βοηθάει. αλλά δεν τη θέλει καν. Αρκεί πάντα να γίνονται με έρωτα. Ευφραίνεται η ψυχούλα μας. Κι αυτό γιατί πρέπει να συνοδεύονται από υπακοή. Το έχω πει πολλές φορές αυτό. Εμείς χωρίς τη θεία χάρι όσες προσπάθειες και να κάνομε. μην αντέχοντας την εσωτερική πίεση αλλά και την πίεση από άλλα πρόσωπα. }349} Οι ακολουθίες είναι μεγάλη υπόθεση. Όπως βλέπετε. Μη με παρεξηγείτε που σας το λέω. Παλαιά στο Άγιον Όρος δεν άφηναν να διαβάζεις την Φιλοκαλία και τα’ άλλα ασκητικά· μόνο Αγία Γραφή και βίους αγίων. }350} … αν είναι δυνατόν κάθε μέρα ν’ ακούω τα ίδια. για να δείξει την εξαιρετικά μεγάλη γλυκύτητα που έχουν τα λόγια του Θεού. Δεν καρπούται. αλλιώτικα ενδέχεται να μπερδευθείτε. δεν έχουνε αξία. Όχι μόνο δεν έχουνε αξία. Αν δεν αισθανόμαστε έτσι. να ευχαριστείται με την προσευχή. αλλά με ευχαρίστηση. Και πιστεύω ότι πολύ μας ωφελούν όλ’ αυτά. βλάπτεσαι. Όχι. Έχω δει και μοναχούς κι ανθρώπους κάθε ηλικίας να φεύγουν εντελώς απ’ την Εκκλησία κι απ’ τον Θεό. Με άλλο τρόπο να πάεις στην εκκλησία. αλλά κάνουνε και κακό. Αυτή η ευχαρίστηση φέρνει θείο ενθουσιασμό και η ψυχή μας γίνεται άξια να δεχθεί την χάρι του Θεού και την αγιάζει ο ίδιος ο Θεός. Απ’ την πίεση. Όλο τα ίδια· αλλ’ αυτό έχει αξία. στην αρχέγονη κατάσταση. με ακραιφνή λατρευτική διάθεση προς τον Χριστό. . τα πράγματα είναι υπέρ την φύσιν. Ποτέ δεν χορταίνεται. Αλλά υπακοή καθαρή όχι εγωιστική ούτε μόνο για να ευχαριστήσεις τον Γέροντα.Γίνονται όλα αυτά με τη θεία βοήθεια. χωρίς ιδιοτέλεια (ΜΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ). βέβαια. να το ξαναδιαβάζετε. Είναι τόσο πραγματικά κι ελκυστικά που δεν έχουν χορτασμό. }345} Επανέρχεται τότε η ψυχή στη αρχική της λαμπρότητα. παθαίνεις κακό. όχι με σφιξίματα και με σπρωξίματα κ. Άμα ενεργεί η χάρις. όσο μπορεί κανείς να φεύγει από τον τύπο και να κοιτάζει την ουσία. Οι ακολουθίες είναι το παν. «τότε να μην τις κάνομε. δεν μπορούμε ν’ αγιασθούμε. Εγώ όσο ακούω το Ψαλτήρι και τους κανόνες τόσο δεν τα χορταίνω. Όχι αγγάρια και μηχανικά. Θέλει έρωτα. Ν’ αγαπήσετε τη μελέτη. βλάπτουν δεν ωφελούν. Τα βιβλία αυτά γράφουν πολύ υψηλά πράγματα. Είναι πλούτος αφού εκεί στηρίχθηκαν όλοι τους.». μπορούμε απλά. αλλά απλή. Δηλαδή να το θέλει να το ορέγεται. Αυτά τα }346} πράγματα πρέπει να έχετε και πνευματικό που να τα έχει ζήσει για να τα διαβάζετε. Χωρίς υπακοή. στο αρχαίον κάλλος. Δεν λέγει «σαν μέλι» αλλά «υπέρ μέλι τω στόματί μου». Ασφαλώς θα νιώσετε κι εσείς τα λόγια του Ψαλμωδού: «τα λόγιά Σου υπέρ μέλι τω στόματί μου». όχι μόνον αντιδρά κανείς εναντίον της Εκκλησίας. Διαβάστε το Ευαγγέλιο. με τη συνομιλία μετά του Θεού. Δεν το επηρεάζει θετικά. Έχουν τόσους χυμούς. Να εντρυφάτε στις Γραφές. Είναι η πηγή είναι η βάσις. θείες ελλάμψεις που μπορεί να τα εκμεταλλευθεί το κακό πνεύμα χωρίς υπακοή στον Γέροντα. Θα μου πείτε. }347} Ό. Για να γίνει αυτό πρέπει να προσέχεις και ν’ απολαμβάνεις και να χαίρεσαι τις ακολουθίες τα τροπάρια τα αναγνώσματα τις ευχές. που δροσίζουν την ψυχή και την τρέφουν. Να διαβάζετε καθαρά μία μία τις λέξεις.τι κάνεις αγγάρια και κλωτσάει η ψυχή σου μέσα σου. χωρίς πόλεμο και χωρίς αγώνες αιματηρούς αγιαζόμαστε. Το έχω ζήσει αυτό. για να το καταλάβετε καλύτερα. θείο ενθουσιασμό. Κι εσείς έτσι να δίνεσθε με την καρδιά σας στον Χριστό. … όλα γίνονται αλλά όταν δίνονται τυπικά.λπ. σήμερα και αύριο και μεθαύριο. την Παλαιά Διαθήκη. Δεν χορταίνω να τα λέω όλη την ημέρα. Όμως. Να προσέχεις την κάθε λέξη να παρακολουθείς τα νοήματα. Κι όπου βλέπετε και υπάρχει πολλή ουσία. Είναι καταστροφή για τον μοναχό ο κορεσμός. χωρίς πολύ κόπο να γίνομε άγιοι. Ενώ με τη μελέτη των θείων λόγων.

εμείς έχομε αυτή την ανάγκη. αλλά οι μετάνοιες κι όλες οι ασκήσεις χρειάζονται. … Κατορθώνουνε φοβερές σωματικές ασκήσεις και προσπαθούν μ’ αυτές να επιβληθούν και να επιδράσουν στην ψυχή. φεύγει η χάρις και μένεις με τη δύναμή σου. να πεταχθείς αμέσως όρθιος. Έτσι είναι. εκτός των άλλων και την προσευχή της νύκτας. Μυστήριο! Είναι μία συνήθεια. }351} Έτσι γίνεται η καλλιέργεια χωρίς να το καταλαβαίνομε. Βλέπετε. μόλις ξυπνήσεις. Έχω εξακριβώσει ένα περίεργο πράγμα. Αντίθετα όποιος δεν έχει διάθεση να κάνει θυσίες για την αγάπη του Χριστού. λιβάνι. … Εμείς καρπούμεθα. Πολύ κακό! Γι’ αυτό μόλις ξυπνήσεις. γιατί όταν γκρινιάξεις. οι οποίες φαίνονται τυπικές. δεν βλάπτει το σώμα. ο έρωτας προς τον Χριστό να κάνεις αλλιώς. διότι είναι μεν τύποι.γίνεται με αγάπη. Έτσι κι εμείς με τις μετάνοιες δείχνομε ότι είμαστε ταπεινοί δούλοι του Θεού. γίνονται δικές σας. }354} Να γιατί ο σωματικός κόπος. ο ίδιος αποκλείει τον εαυτό του απ’ την χάρι.τι θέλομε κι όπως το θέλομε μπορούμε να το ζήσομε. Ναι. απευθείας επιδρά στην ψυχή η χάρις και φέρνει τη μετάνοια και φέρνει τη γαλήνη και την ειρήνη και τη χαρά. προχωράεις με χαρά. αλλά γιατί δεν σ’ αφήνει η αγάπη. Αναίμακτα. μες στην ησυχία. διότι τον χαριτώνει ο Θεός κι ανανεώνεται ψυχικά. Αυτός που αγρυπνεί τη νύκτα στην προσευχή. Μπορεί βέβαια. το απόγευμα και το βράδυ ανεβαίνει πιο πολύ. Δείχνομε τη μικρότητά μας και το σεβασμό μας μ’ έναν αισθητό τρόπο. Πολύ ωφελεί να σηκώνεσθε τη νύκτα για προσευχή. Η φωτιά της αγάπης κάνει θυσίες. άρχισε την ευχή. Θα πει ίσως κάποιος: «Την αγάπη την έχω στην καρδιά μου». αλλά μέσω αυτών των τύπων κατορθώνομε να μπαίνομε στην ουσία.προσελκύει περισσότερη χάρι. αμέσως να σηκωθείς. Όταν έλθει η χάρις. όταν λέγονται με νόημα και προσοχή. Ό. τι γίνεται στο Άγιον Όρος τη νύκτα! Ευωδία. Μές στο εικοσιτετράωρο υπάρχει διαφορά στις ώρες και στην επίδραση που έχουν στον ανθρώπινο οργανισμό. Δεν το εξοργίζει. ενώ ένα τραύμα παραμένει στην ίδια κατάσταση. Όχι για να κερδίσεις κάτι. να γιατί οι μετάνοιες. θυσίες. έτσι επηρεάζεται και η ψυχή. Αλλ’ αυτά }355} έρχονται με τη θεία χάρι και μετά ωφελείται και το σώμα. προσευχές … Οι άγγελοι παίρνουν τις προσευχές των αγίων και τις πηγαίνουν στον Θεό. Ακόμη και τυχαία να ξυπνήσεις τη νύκτα. Να διαλέγετε την κούραση τη σωματική. όσο μπορείς. αγρυπνίες. ο πυρετός κυμαίνεται. Από κει και πέρα θ’ αρχίσει η αληθινή κοινωνία μ’ Εκείνον. αλλ’ όταν οι μετάνοιες γίνονται για τον Χριστό. Όταν ο σωματικός κόπος –μετάνοιες. τα }353} μεσάνυκτα αλλάζει. Τον αχρηστεύει χωρίς πόλεμο. Κι όταν λέμε κόπο. να γυρίσεις απ’ την άλλη μεριά και να σε πάρει ο ύπνος μέχρι το μεσημέρι. Να διαλέγεις τις ώρες της νύκτας. }352} Ώ. με έρωτα. Μπαίνεις ευκολότερα στην προσευχή. Δηλαδή αχρηστεύει ο άνθρωπος τον παλαιό εαυτό του. Αυτός που κάνει κόπο για τον Χριστό μεγαλύτερο –κι αυτό γίνεται βέβαια από θείο έρωτα. ώστε να έλθει η χάρις του Θεού μέσα του. τότε η καρδιά του γίνεται φωτιά. για παράδειγμα. Το πρωί πέφτει. όλ’ αυτά είναι μηδέν. Όπως επηρεάζεται το σώμα από τις ώρες. Σε βλέπει ο Θεός κι απλώνει το χέρι και σε πιάνει. Εκτός απ’ την ησυχία συμβαίνει την νύκτα και κάτι άλλο. Με τις μετάνοιες κάτι γίνεται· ταπεινώνεται ο χριστιανός κι αυτό βοηθάει. Εμείς δεν λέμε έτσι. αλλά τον αχρηστεύει και αναπτύσσει τον καινό άνθρωπο μέσα του. Αυτό εξαρτάται από την κίνηση της γης. Αν δεν μπούμε εκεί. μην ξανακοιμηθείς αμέσως· είναι μία ευκαιρία που σου δίνει ο Θεός να προσευχηθείς. Την ακολουθία της Θείας Μεταλύψεως όταν τη διαβάσει και ο πιο αμαρτωλός αγιάζεται πολύ. το μεσημέρι ανεβαίνει. Πριν γκρινιάξεις για το σωματικό κόπο. την άλλη μέρα μπορεί να εργασθεί πιο καλά. εννοούμε.Οι λειτουργικές προσευχές. Να το επιδιώκετε για να γυμνάζετε σώμα και ψυχή. Η ζωή μας εξαρτάται απ’ το θέλημά μας. Θυσία και . άγγελοι. Καλύτερη είναι η προσευχή της νύκτας. Αν πεις τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με».

λπ. Οι μετάνοιες είναι και γυμναστική. αλλά όχι ψευτομετάνοιες και ψευτοπροσευχές. Η ρητορεία τους άφθαστη. Οπότε βέβαια και το άλλο. Πρέπει να κάνετε θυσία.δεν υπάρχει καλύτερη γυμναστική απ’ αυτή για το στομάχι. Έτσι κι οι αγιασμένοι τόποι μας επηρεάζουν και μας ανεβάζουν. Καλύτερα να κάνετε δέκα και καλές παρά πολλές και χωρίς ζήλο. Οι ασκητές μένουν στη σπηλιά για να μην τους αποσπά κανείς απ’ την πνευματική ζωή. Είναι πάρα πολύ }357} ωφέλιμη. Καταλάβατε. επιστρέφουν στον Χριστό.». το σώμα. Ας υποθέσομε ότι έχομε επτά ιεροκήρυκες θεολόγους. Ο νους. το στήθος. το πεπτικό. το ωφελεί. Τότε πατούσα λίγο τα γόνατα. Να μη λυπάσθε το σώμα. τα οποία άμεση έχουν σχέση με την ψυχή μας. επί παραδείγματι. μετανοούν. γιατί να μην την κάνομε. Είδατε πως συμμετέχουν σώμα και ψυχή στη λατρεία του Θεού. όπως είναι το κυκλοφορικό. Αυτός που μπαίνει στο μοναστήρι }358} και τα δίνει όλα στον Χριστό μπαίνει στην Εκκλησία. και να μην το αμελείτε. Αυτό είναι το παν. την καρδιά. χωρίς λατρεία και θείο έρωτα. που αποτελείται από δέκα χιλιάδες ενορίτες. Και στη λατρεία συμμετέχει όλος ο άνθρωπος. αμέσως ο αγιασμένος τόπος μ’ ανεβάζει στα ουράνια. αλλά εκεί μέσα δημιουργεί κι εξελίσσεται και θεούται. όπως. κανόνα. Ο καθένας έχει την ενορία του. για παράδειγμα. Ένας που ζει στη σπηλιά μπορεί να μη φτιάχνει δέντρα και κήπους. Έπεται και ακολουθεί και ωφελείται κι αυτό. Εγώ μικρός έκανα τρεις χιλιάδες μετάνοιες την ημέρα και δεν κουραζόμουνα.α. λατρεία. Άσκηση πνευματική και σωματική.προσφορά είναι οι μετάνοιες· θυσία αγάπης. Τις έκανα στρωτές και γρήγορα. σώζονται ολόκληρες οικογένειες. Κάθε μέρα ακούνε το λόγο τους εβδομήντα χιλιάδες άνθρωποι. Να κάνετε υπακοή στο πνευματικό πρόγραμμα. το ενδοκρινολογικό. περιφρονούσα τον κόπο. γεμίζει χαρά. ότι δεν προσφέρει τίποτα στην Εκκλησία. Οι σπηλαιώτες βοηθούν την Εκκλησία μυστικά. }356} Να σας δείξω πώς τις έκανα τις μετάνοιες. Ένας. στον κόσμο. η Πάτμος. Τόσα χρόνια αν διατηρήθηκε η Εκκλησία οφείλεται στο μοναχισμό. Δεν μπορείτε να καταλάβετε τι είναι η φωτιά της αγάπης. Η ψυχή έχει φοβερές δυνάμεις. Και –αν κι αυτό δεν πρέπει καθόλου να το σκεπτόμαστε. Μετά ακουμούσα τα χέρια στο έδαφος και σηκωνόμουνα γρήγορα. οι οποίοι είναι άγιοι στη ζωή τους. Όταν αυτή η άσκηση γίνεται στη λατρεία του Θεού και κατορθώνει η ψυχή αυτή τη λατρεία. Ούτε αρρώστια να το χαλάει. άσκηση. η καρδιά στον Χριστό· και το σώμα στον Χριστό. Στην ψυχή έρχεται ειρήνη και γαληνη και στο σώμα η καλή λειτουργία όλων των συστημάτων του οργανισμού μας. μόνο αρρώστια προς θάνατο. Με τη θερμή και καθαρή ζωή τους και κυρίως με την προσευχή τους βοηθούν την Εκκλησία. ανάλογα με τη διάθεση. όμως. Να το παιδεύετε. Όταν βρίσκομαι σε τέτοιους τόπους. με την ταπεινή του προσευχή επιδρά πολύ περισσότερο. ήμουνα πολύ σκληραγωγημένος. έπειτα στο γόνατο και μετά ψηλά στους ώμους συμμετρικά. που δεν τον βλέπει κανείς καθισμένος σε κάποια σπηλιά. Φαίνεται ότι κοιτάζει μόνο την ψυχή του. χωρίς ν’ ακουμπώ τα γόνατα στο έδαφος. Παίδευα τον εαυτό μου. Ο μοναχός φαίνεται απόκοσμος και ακοινώνητος για πολλούς. Ίσως να πει κάποιος: «Αυτοί που ζουν μόνοι τους σε μια σπηλιά βοηθούν την Εκκλησία.τι κάνομε για Εκείνον. συγγράμματα κι άλλα που βοηθούν στη ζωή ή στην πρόοδο. Να μην αναβάλλετε για αύριο. ψυχή και σώμα. Ένας έναντι επτά . πριν προλάβω να προσευχηθώ. Κάνετε όσες μπορείτε. Συγκλονίζονται χιλιάδες που τους ακούνε. Όχι τυπικά πράγματα στον Θεό. Ο Θεός ζητάει ό. που τις αντανακλά στο περιβάλλον. το αναπνευστικό. Πρώτα έκανα το σταυρό χτυπώντας τα δάχτυλα με δύναμη στο μέτωπο. Χωρίς άσκηση δεν γίνεται τίποτα. το Άγιον Όρος κ. να γίνεται «εξ όλης της ψυχής και εξ όλης της καρδίας». γαληνεύει και ειρηνεύει. τα έντερα. Ναι. Να κάνετε τις μετάνοιες με ευλάβεια κι αγάπη και να μην τις μετράτε. τη σπονδυλική στήλη. Οι αγιασμένες ψυχές είναι το μεγαλείο του μοναστηριού. Αυτό δεν είναι έτσι. μοναχός. ακολουθίες κ.

}365} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. Με την προσευχή ο μοναχός συμμετέχει σ’ όλα τα προβλήματα των ανθρώπων και κάνει θαύματα. Οι προϋποθέσεις είναι η ταπείνωση. Στην Ορθοδοξία δεν υπάρχει αδιέξοδο. Αν δεν είναι το συναίσθημα αγνό. Αυτό το μυστήριο είναι η προσφορά της αγάπης του Θεού στον άνθρωπο. Είναι στο κελλί του μόνος. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. Για να μετανοήσει η ψυχή πρέπει να ξυπνήσει. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. όταν τον κυοφορούσε. οι αμαρτίες και τα πάθη δεν είναι μόνο προσωπικά βιώματα του εξομολογουμένου. Χωρίς την χάρι δεν μπορεί να μετανοήσει ο άνθρωπος. Αν αγαπήσεις τον Θεό. εξομολογούμαστε. Γίνεται κι εδώ εκείνο ακριβώς που λέω. αν είχε μελαγχολία. Αυτός ο ίδιος λέγει: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου». Να ποια είναι η σημασία της προσευχής του μοναχού. Η μετάνοια είναι πολύ λεπτό πράγμα. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. Και αυτό ισχύει για τα πάντα. αν είχε χαρά. έστω κι αν είναι μακριά. Όλοι οι πόνοι θα περάσουν. δεν γίνεται τίποτα. όλο . τα }361} πάντα αγαπάεις. γίνεται το θαύμα της μετανοίας. Μπορεί να μου πείτε: «Τότε με την χάρι γίνονται όλα». Είμαι σίγουρος. δεν έρχεται η θεία χάρις. Επεμβαίνει ο Θεός. αν η ψυχή έχει ιδιοτέλεια. αλλά επιθυμώ ό. Εκεί στο ξύπνημα αυτό. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». αλλά να μην αισθανόμαστε ανακούφιση. με την προσευχή. τι έκανε. Αυτό βλέπω. Άρα η μετάνοια δια της θείας χάριτος κατορθούται. έχεις μέσα σου πέντε βαθμούς αγάπης και ξοδεύεις τους δύο στους γονείς. Απλά και απαλά εμείς θα κάνομε μία κίνηση προς τον Θεό κι από κει και πέρα έρχεται η χάρις. Έ. αν ο Θεός δεν μας αγαπήσει. Η αγάπη του Θεού θα κάνει το παν. }359} Αν δεν νεκρωθούμε. που έχει την χάρι να συγχωρεί. δεν έγκειται μόνο στον άνθρωπο. όμως.έχει μεγαλύτερα αποτελέσματα. αν είχε θλίψη. ο κόπος για τον Χριστό. Μ’ αυτό τον τέλειο τρόπο απαλλάσεται ο άνθρωπος απ’ το κακό. οι μετάνοιες. Πηγαίνομε. αισθανόμαστε τη συνδιαλλαγή μετά του Θεού. αν στενοχωριόταν. Αν τρόπον τινά. τι μένει για τον Θεό. Κι εδώ βρίσκεται η προαίρεση του ανθρώπου. Δηλαδή ισχύει το Γραφικό: «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». έρχεται η χαρά μέσα μας. Η μετάνοια μας αγιάζει. η αγάπη. Το ξύπνημα. Δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Θεό. αν δεν υπάρχει απλότητα. αλλά τα κύματα της προσευχής του φθάνουν σ’ όλους τους ανθρώπους. με τα μυστήρια. Τότε έρχεται η θεία χάρις.τι μου συμβαίνει να το κάνω προσευχή και να μην το κλείνω μέσα μου. Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. η προσευχή. αν ο Κύριος δεν μας δώσει }366} μετάνοια. τους άλλους δύο στ’ αδέλφια. Συμβαίνει τότε να πηγαίνομε να εξομολογούμαστε. … Το ίδιο συμβαίνει και με τη μετάνοια. Ο κάθε άνθρωπος έχει πάρει μέσα του και τα βιώματα των γονέων του και ειδικά της μητέρας. διότι μέσα στον Θεό υπάρχουν όλα κι ο Θεός έτσι θέλει να Τον αγαπάεις (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). Αν δεν υπάρχουν προϋποθέσεις για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. Δεν ευθύνεται μονάχα ο άνθρωπος για τα παραπτώματά του. Τα λάθη. Μπορεί να μεταχειρισθεί κάτι – μια ασθένεια ή κάτι άλλο. Αυτό είναι ένα λεπτό σημείο. Δεν μπορούμε να μετανοήσουμε. φεύγει η ενοχή. εξαρτάται – για να φέρει τον άνθρωπο σε μετάνοια. δηλαδή το πώς ζούσε η μητέρα του. Ενώ εν τω Θεώ υπάρχουν όλες οι αγάπες του κόσμου. Μεγάλο πράγμα ο πνευματικός! … Κάθε μέρα σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό και θα μας αγαπήσει κι Εκείνος. Δεν υπάρχει αδιέξοδο γιατί υπάρχει ο εξομολόγος. Ο άνθρωπος μόνος δεν μπορεί. }362} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ Δεν υπάρχει ανώτερο πράγμα απ’ αυτό που λέγεται μετάνοια και εξομολόγηση. αν κουραζόταν το νευρικό της σύστημα. θα μεταποιηθούν. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. θα νικηθούν. μετάνοια δεν έρχεται.

χωρίς να γνωρίζει την αιτία τους. «Έπρεπε τότε. Ούτε κολίτις. . Διότι στον πνευματικό υπάρχει χάρις και στον παπά υπάρχει χάρις. χωρίς ανωμαλίες. όλα γι’ αυτόνε είναι ρημάδια. αυτά τα πιστεύω πολύ! }369} Όλοι οι πνευματικοί οι εξομολόγοι έχουν αυτή την χάρι κι όταν εύχονται την εκπέμπουν ως αγωγοί. το εξομολογούμαι. Ο Θεός όλα τα συγχωρεί με την εξομολόγηση. τον μεταμορφώνει ψυχικά και σωματικά. ειρήνη. όπως την εκοίταζα εγώ. Του δημιουργείται ένα αίσθημα κατωτερότητας. Όλα τα ωραία. Ξέρετε τι βαρύ πράγμα είναι αυτό. ούτε θυρεοειδής. Εγώ δεν το κατάφερα ακόμη. }371} Αν αγαπήσομε τον Χριστό. Η χάρις του Θεού αλλάζει τον άνθρωπο. πραότης. Να είμαστε δούλοι ταπεινοί μπροστά στον Θεό. ούτε στομάχι. Δεν πρέπει να γυρίζομε πίσω και να κλεινόμαστε σε απελπισία. τον Παράδεισο. πίστις. αλλά «έβλεπα» μέσα στον ψυχικό της κόσμο την επίδραση της προσευχής. Κι ο σωματικός ακόμη οργανισμός λειτουργεί θαυμάσια. Είναι ψευτοταπείνωση. Είναι παγίδα του σατανά. Ό. Τελείωσε. όμως. έρχεται η θεία χάρις και σε απαλλάσσει απ’ όλα τα άσχημα βιώματα και τις πληγές και τα ψυχικά τραύματα και τις ενοχές· διότι την ώρα που τα λες ο εξομολόγος εύχεται θερμά στον Κύριο για την απαλλαγή σου. δηλαδή άλλου ανθρώπου. Υπάρχει. να εργάζεσαι. ένας άκαρπος αυτοεξευτελισμός. τελείωσε! Να μη γυρίζομε πίσω και να λέμε τι δεν κάναμε. Όλες σχεδόν οι αρρώστιες προέρχονται από την έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό και αυτό δημιουργεί το άγχος. όλα είναι εύκολα. Η απελπισία και }370} η απογοήτευση είναι το χειρότερο πράγμα. Η υγιής ψυχή ζει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος.τι όμως με στενοχωρεί. Στον Χριστό υπάρχουν όλα. Αλλά πρώτα να έχεις ψυχική υγεία. να κινείσαι και να έχεις υγεία. Ο άνθρωπος τότε δεν μπορεί να κάνει τίποτα· αχρηστεύεται. Το καταλαβαίνετε. Συγχρόνως. ο ιερέας προσεύχεται γι’ αυτόν. Το άγχος το δημιουργεί η κατάργηση του θρησκευτικού αισθήματος. Η βάσις είναι η ψυχική υγεία· ακολουθεί η σωματική. Είναι ωραίο να περπατάς. έρχεται η χάρις και τον ελευθερώνει απ’ τα ψυχικά τραύματα. ούτε τίποτα. τα υγιή. Πολλές φορές έχω μεταχειρισθή αυτή τη γενική εξομολόγηση και είδα θαύματα πάνω σ’ αυτό. Δηλαδή ενώ εξομολογείται ο άνθρωπος. Ας μη γυρίζομε πίσω στις αμαρτίες που έχομε εξομολογηθεί. Οπότε όταν γεννηθεί το παιδί και μεγαλώσει. παίρνει μέσα του }367} και τα βιώματα της μητέρας του. η οποία γίνεται με την χάρι του Θεού. αγαθωσύνη. Ο τρόπος αυτός είναι η γενική εξομολόγηση. για να κάνει τον άνθρωπο να χάσει την προθυμία του στα πνευματικά και να τον φέρει σε απελπισία. που για χρόνια τον βασανίζουν. Να αισθανόμαστε χαρά και ευγνωμοσύνη για την άφεση των αμαρτιών μας. μακροθυμία. Ώ. Την παρακολουθούσα μέσα στην ψυχή της κι «έβλεπα» ότι πήγαινε χάρις μέσα της. Τώρα προσπαθώ να Τον αγαπήσω. Σημασία έχει τι θα κάνομε τώρα. Ζητήσατε συγγνώμη. δεν το κλείνω μέσα μου. Έχετε την ευτυχία. δεν είμαι άξιος». Αν δεν έχετε έρωτα για τον Χριστό. χρηστότης. ένα μυστικό. εγκράτεια». }372} Έχετε αυτά. πάω στον πνευματικό.το νευρικό σύστημα το δικό της επηρέασε το νευρικό σύστημα του εμβρύου της. τον Χριστό. δεν έκανα τότε. Δεν είναι υγιές να λυπάται κανείς υπερβολικά για τις αμαρτίες του και να επαναστατεί εναντίον του κακού εαυτού του φθάνοντας μέχρι την απελπισία. Υπάρχει κάποιος τρόπος ν’ απαλλαγεί ο άνθρωπος απ’ αυτό το κακό. το κάνω προσευχή. απ’ αυτή τη στιγμή κι έπειτα. χαρά. Δεν βαδίζω καλά. Πάνε τότε όλες οι αμαρτίες. Η ανάμνηση των αμαρτιών κάνει κακό. που είναι «αγάπη. Όλα λειτουργούν κανονικά. σε αδράνεια και ακηδία. }368} Όλ’ αυτά που μου έλεγε τα παρακολουθούσα όχι απλώς με προσοχή. Κι εγώ σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. Την ώρα που τα λέεις στον εξομολόγο. τώρα τίποτα … Πάνε τα χρόνια μου χαμένα.

Τι γίνεται. θα ζεις την αληθινή χαρά και θ’ ατροφήσουν οι κακίες. με το κακό. λοιπόν. πα. Δίνεσθε στην αγάπη του Θεού. Να είναι θλιμμένος. Προσπαθήστε να γεμίσετε την ψυχή σας με τον Χριστό. Εδώ χρειάζεται να έχεις τη δύναμη. έχω περάσει στενοχώριες. να ξοδεύει ένα σωρό χρήματα στους ψυχαναλυτές. την αγάπη. Της λέω: Παιδί μου μην τις πάρεις! … Καλό είναι να πάεις τουλάχιστον σ’ έναν ενδοκρινολόγο. όμως. αν δεν έχετε αποκτήσει ταπείνωση. τα’ αγκάθια. }373} Πα. Η θρησκεία μας πιστεύει ότι αυτά είναι πειρασμικά πράγματα. και τη δίνανε στον Θεό και τη μεταβάλλανε σε χαρά και αγαλλίαση. ανία. τίποτε δεν έχετε καταφέρει. κι εκείνο έτσι περιφρονημένο θα φύγει. ακηδία κι όλα τα σατανικά. νωθρότητα. στη λατρεία Του. Να μην τα πάρεις καθόλου αυτά τα φάρμακα! Πέταξέ τα! Θα σου κάνουνε μεγάλο κακό. διότι επιδρά η χάρις του Θεού. Όλα τα κακά αισθήματα. Είναι απ’ τις στενοχώριες.αν δεν ασχολείσθε με άγια πράγματα. για να μην την έχετε άδεια. εξομολογήσου. Αυτός που δεν έχει ταπείνωση. μίση. η ανασφάλεια. πά! Της λέει ο γιατρός. Ο πόνος είναι μία ψυχική δύναμη που ο Θεός την έβαλε μέσα μας. Στη συνέχεια.τι της συνέβαινε. Παίρνανε δηλαδή αυτή την ψυχική δύναμη. να κλαίει. να μη δίνει σημασία στην οικογένειά του. Αν. δηλαδή τις αρετές. κοσμικές χαρές. στην προσευχή. Ακούστε με να σας πω ένα παράδειγμα. Αυτά οι άνθρωποι τα λένε «ανασφάλεια». τι γίνεται. θα ξεχάσεις το κακό πνεύμα. Συμβαίνει πολλές φορές σήμερα ο άνθρωπος να αισθάνεται θλίψη. αυτό είναι! Ειρήνευσε. αντιδρά. Η θεραπεία θα γίνει με το ν’ αγαπήσει τον Θεό με λαχτάρα. το δρόμο του καλού. σίγουρα θα γεμίσετε με μελαγχολία. αλλά ο Χριστός θα τη στεφανώσει. Όταν είναι κανείς άδειος από τον Χριστό. τον αρρωσταίνει ψυχικά. Με την ταπείνωση αποσπάτε την χάρι του Θεού. που σε τραβούσε από πίσω. που ήθελε να τη συντρίψει ο διάβολος. Αντ’ αυτού ο διάβολος καταφέρνει και παίρνει την ψυχική αυτή δύναμη από την μπαταρία της ψυχής μας και τη μεταχειρίζεται για το κακό. φεύγουν με την ταπείνωση. τον κυριεύει η κατάθλιψη. μελαγχολία. η λατρεία του Θεού μεταβάλλει σιγά σιγά την κατάθλιψη και τη γυρίζει σε χαρά. Πρέπει η ψυχή να στραφεί στην αγάπη του Θεού. τη χαρά. Το πρόβλημά σου είναι περισσότερο ζήτημα ενδοκρινολόγου. επαναστατεί. τεμπελιά. κοσμικό φρόνημα. Πήγε λοιπόν σ’ έναν ενδοκρινολόγο και του είπε ό. την κάνει κατάθλιψη και φέρνει την ψυχή στη νωθρότητα και στην ακηδία. να του κάνεις υποδείξεις. Υπάρχει ένα μυστικό· να μεταβάλετε τη σατανική ενέργεια σε καλή. η απογοήτευση. Η προσευχή. Έ. τον κάνει αιχμάλωτό του. Πράγματι. που θα σε βοηθάει να ενωθείς μαζί Του. αντίδραση. Ο άνθρωπος θα }374} κάνει μια μικρή προσπάθεια. απελπισία. γαλήνευσε. με προορισμό να κάνει το καλό. Η ψυχή μας μοιάζει με μια δεξαμενή γεμάτη νερό. να μελαγχολεί. Είναι δύσκολο και χρειάζεται και κάποια }375} προετοιμασία. Όταν δοθείς στον Θεό και γίνεις ένα μαζί Του. Ενώ με την Εξομολόγηση και την Θεία Κοινωνία έχουν θεραπευθεί πολλοί άνθρωποι. Χρειάζεται τέχνη. Η κατάστασις αυτή θεραπεύεται με την χάρι. που πάνε να κυριεύσουν την ψυχή. δεν θέλει να του κόψεις το θέλημα. την προσευχή. Προετοιμασία είναι η ταπείνωση. Στενοχωριέται νευριάζει. Πολλοί άγιοί μας μετέτρεψαν την κατάθλιψη σε χαρά με την αγάπη προς τον Χριστό. Βασανίζει τον άνθρωπο. ώστε ν’ αποσπάσεις την χάρι του Θεού. στον κόσμο. να τον θίξεις. Αν το νερό το ρίξεις προς τα λουλούδια. μετάλαβε και θα τακτοποιηθούν όλα. ρίξεις το νερό προς τα αγκάθια. Αλλά κι όλα αν τα κάνετε. Βλέπετε. όσο θ’ αφοσιώνεσαι στο Πνεύμα του Θεού. αυτά θ’ αναπτυχθούν και θα σε πνίξουν και θα μαραθούν όλα τα λουλούδια. για να πάρει φάρμακα. ο εγωιστής. τότε έρχονται χίλια δυό άλλα και τον γεμίζουν: ζήλειες. τόσο δεν θα κοιτάζεις πίσω . όμως. Μια κοπελίτσα πήγε σ’ ένα γιατρό και της έδωσε ορμόνες. η απελπισία.

Αυτό ισχύει για όλους μας. όμως. χωρίς να ζητάμε ανταπόδοση. πάνε όλα τ’ άλλα. Έπεσε θύμα του αντιθέτου. τη μουσική κλπ. που ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό. για ν’ απαλλαγείς απ’ την κατάθλιψη και όλα τ’ αρνητικά. Είναι εγωισμός να θέλομε οι άλλοι να μας μιλάνε με καλοσύνη. Η ασχολία με την τέχνη. δεν θα ενδιαφερόμαστε αν μας αγαπάνε ή όχι. Ο κήπος. Την συμβούλευσα ν’ ασχολείται με διάφορες απασχολήσεις. να θυσιαζόμαστε για όλους ανιδιοτελώς. να σκεπτόμαστε ότι είναι αδελφός μας που τον κατέλαβε ο αντίθετος. Κι εγώ της είπα αυτά που ξέρω.σου. Ένα πράγμα που μπορεί να βοηθήσει τον καταθλιπτικό είναι και η εργασία. διότι η χάρις του Θεού γεμίζει την ψυχή και την αλλάζει. Κι όταν ενωθείς με τον Θεό και δοθείς σ’ Εκείνον. Σ’ εκείνο. όμως οργισθούμε εναντίον του τότε ο . Να σας διηγηθώ για μια κοπέλα. τα λουλούδια. }381} Αυτό είναι το μεγαλύτερο μυστήριο της Εκκλησίας μας. Όταν κάποιος μας αδικήσει μ’ οποιονδήποτε τρόπο. Επιδρούν σαν φάρμακα. περισσότερο }378} τη στροφή και την αγάπη της προς τον Χριστό. το ενδιαφέρον για τη ζωή. Ας σκορπίζομε σε όλους την αγάπη μας ανιδιοτελώς. Δεν κατάφερε κάτι με τα φάρμακα. Κανείς δεν μπορεί να φθάσει στον Θεό. με προσβολές. είναι να δοθείς στην αγάπη του Θεού. }378} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ Είμαστε ευτυχισμένοι. αν δεν περάσει απ’ τους ανθρώπους. για τις ακολουθίες. Αν. Έπασχε από φοβερή κατάθλιψη. που αιχμαλωτίζει την ψυχή. αδιαφορώντας για τη στάση τους. Της είπα ακόμη ότι μέσα στην Εκκλησία μας υπάρχει θεραπεία με την αγάπη προς τον Θεό και την προσευχή. αλλά που θα γίνεται με λαχτάρα. όλ’ αυτά βγάζουν τον άνθρωπο απ’ την αδράνεια και του δημιουργούν άλλα ενδιαφέροντα. τις απασχολήσεις της. Να γίνομε όλοι ένα εν Θεώ. όπως για παράδειγμα. ούτε ότι θα αμειφθούμε για τα δήθεν καλά ούτε ότι θα τιμωρηθούμε για τα κακά που διαπράξαμε. Όπως λέει η Αγία Γραφή: «πάντας θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν». όταν αγαπάεις με την αγάπη του Χριστού. τα δένδρα. το χέρι μου. με τη μουσική. Γι’ αυτό πρέπει να τον συμπονέσομε και να παρακαλέσομε τον Θεό να ελεήσει κι εμάς κι αυτόν· κι ο Θεός θα βοηθήσει και τους δύο. Παράτησε τα πάντα. }384} Όταν αγαπάμε χωρίς να επιδιώκομε να μας αγαπάνε. Τόνισα όμως. θα μαζεύονται όλοι κοντά μας σαν τις μέλισσες. Εσύ αγαπάεις. εσύ δίνεις την αγάπη σου· αυτό είναι το σωστό. Από μας εξαρτάται να σωθούμε. η πορεία. Όταν έλθει μέσα μας η χάρις του Θεού. ο περίπατος στην ύπαιθρο. η εξοχή. θεραπεύεται κανείς χωρίς να το καταλάβει. κάνει πολύ καλό. Της είπα για την αγάπη του Χριστού. Η μεγάλη τέχνη λοιπόν. τα φυτά. Της εξήγησα ότι είναι δαιμονική αυτή η δύναμη που καταλαμβάνει την ψυχή και μεταβάλλει την ψυχική δύναμη σε κατάθλιψη. τη βασανίζει και την αχρηστεύει. Τότε δεν ζητάεις να σ’ αγαπάνε· αυτό είναι κακό. για τη μελέτη της Αγίας Γραφής. Να μη σκεπτόμαστε. το σπίτι της. να σκέπτεσαι: «Τώρα με πονάει το μάτι μου. με συκοφαντίες. Όταν σ’ ελκύσει η χάρις. τη ρίχνει κάτω. για να δεις αυτόν που σε τραβάει. Έρχεσαι εις επίγνωσιν αληθείας. ενώνεσαι με τον }376} Θεό. τη δουλειά της. τα ξεχνάεις και σώζεσαι. }382} Η αγάπη στον αδελφό μας προετοιμάζει ν’ αγαπήσομε περισσότερο τον Χριστό. το πόδι μου· πρέπει να το περιθάλψω μ’ όλη μου την αγάπη». Τότε ισορροπεί ο άνθρωπος. όμως. Αν ο αδελφός σου σ’ ενοχλεί. το μεγάλο μυστικό. όταν αγαπήσομε όλους τους ανθρώπους μυστικά. σε κουράζει. που της άρεσε πρώτα κλπ. … Ν’ αγαπάμε. αν μας μιλάνε με καλοσύνη. Ο Θεός το θέλει. Μελετώντας τα λόγια του Θεού. που δίδω τη μεγαλύτερη σημασία είναι το ενδιαφέρον για την Εκκλησία. Θα νιώθουμε την ανάγκη εμείς να τους αγαπάμε όλους. Θα νιώθομε τότε ότι όλοι μας αγαπούν.

Ο χριστιανός έχει αγάπη και ευγένεια και φέρεται ανάλογα. είναι «σάρξ εκ της σαρκός μας». Όταν το κακό έρχεται από μακριά. μηδέν οφείλομεν. ει μη το αγαπάν αλλήλους». για να τον βοηθήσει. σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο. όταν κυριεύεται από το κακό. δεν αγαπάει τον Χριστό. Αν δεν πάμε στον Χριστό. Ο εγωισμός φταίει. για να δυναμώσει με τη θεία χάρι η ψυχή μας και να μην κατακρίνομε κανένα. διώκτες κλπ. Μόνο με την χάρι του Θεού γίνονται αυτά. Με την χάρι του Θεού ενώ θα το βλέπετε. έστω κι αν μου λέεις ότι φταίει ο τάδε ή η τάδε. Όταν κάποιος έχει ένα πάθος να προσπαθούμε να του ρίχνομε ακτίνες αγάπης κι ευσπλαχνίας για να θεραπεύεται και να ελευθερώνεται. είναι σαν να του ρίχνομε πέτρες πάνω στις πληγές του. }389} Να προσευχηθούμε γι’ αυτόν. την τίγρη. Πλησιάζει κι αντικρίζει ένα φοβερό θέαμα: μία τίγρις έχει αρπάξει έναν άνθρωπο και τον καταξεσχίζει με μανία. Όλους για αγίους να τους βλέπομε. αυτός το καταλαβαίνει και τον απωθούμε. Αυτή τη διάκριση ν’ αποκτήσετε στη ζωή σας. γιατί «ουδείς την εαυτού σάρκα εμίσησεν». θα βασανιζόμαστε συνέχεια. Να το κάνομε με χαρά. Έτσι βοηθάμε τον συνάνθρωπό μας.τι εκείνος και χειρότερα. Ας υποθέσομε ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται μόνος του στην έρημο. … Να στεκόμαστε με προσοχή σεβασμό και προσευχή. «Ο Χριστός βρέχει επί δικαίους και αδίκους». Δεν μπορούμε ποτέ να κατηγορήσομε τους άλλους. Να προτιμάμε ν’ αδικούμαστε. Τελικά σε κάτι φταίεις και το βρίσκεις. Άμα έλθει μέσα μας το καλό. Τότε. Όλα! Τι είπαμε. Όποιος κατακρίνει τους άλλους. … Τι να κάνει. Ξαφνικά ακούει κάποιον από μακριά να κλαίει και να φωνάζει. . αντίθειοι. Γι’ αυτό να βλέπομε τους αδελφούς μας με συμπάθεια και να τους φερόμαστε με ευγένεια λέγοντας μέσα μας με απλότητα }386} το «Κύριε Ιησού Χριστέ». οπότε του κάνομε πολύ κακό και η «τίγρις» μεταπηδάει σ’ εμάς και κάνομε κι εμείς ό. … Μήπως θα πάρει καμιά πέτρα να τήνε ρίξει στον άνθρωπο και να τον αποτελειώσει. λοιπόν ποια είναι η αγάπη που έχομε για τον πλησίον μας και πολύ περισσότερο για τον Θεό. ξεχνάμε το κακό που μας κάνανε. Να μην αγανακτούμε με εκείνους που είναι βλάσφημοι. όχι μόνον όταν ο άλλος είναι παρών αλλά κι όταν δεν είναι. Να αισθανόμαστε την κακία του άλλου σαν αρρώστια που τον βασανίζει και υποφέρει και δεν μπορεί να απαλλαγεί. πραότητα. διότι θα είστε πλήρεις χάριτος. Από κει ξεκινάει η κατάκριση. Όταν υπομένομε την αντιλογία του αδελφού λογίζεται μαρτύριο. αν δεν υπομένομε όταν πάσχομε αδίκως. Εγώ εσένα βγάζω φταίχτη. Μας διαφεύγει ότι. δεν θα σας επηρεάζει. Η μεγάλη τέχνη είναι.αντίθετος από κείνον θα πηδήσει σ’ εμάς και θα μας παίζει και τους δύο. Η αγανάκτηση κάνει κακό. όταν κι εμείς τον αντιμετωπίζομε χωρίς αγάπη. θα πούμε. Το μυστικό είναι ν’ αντιμετωπίζει κανείς τις καταστάσεις με πνευματικό τρόπο. ειρήνη. Ο χριστιανός είναι ευγενής. Δεν υπάρχει κανείς. }388} Να έχομε αγάπη. Ο πλησίον όποιος κι αν είναι. είναι αδελφός μας και «μηδενί. Εκείνος απελπισμένος ζητάει βοήθεια. Μυστικά ακτινοβολεί το παράδειγμα. όμως να το περιφρονήσετε. βέβαια!». Στο Πνεύμα του Θεού όλα είναι αλλιώτικα. Κι όμως αυτό είναι δυνατόν να γίνει όταν δεν καταλαβαίνομε ότι ο άλλος που μας φέρεται άσχημα κατέχεται από τον διάβολο. τον επηρεάζομε –όπως τον επηρεάζει και το κακό. Ενώ αν είμαστε ελεήμονες και τον συγχωρούμε. η αγάπη. Ν’ αγωνιζόμαστε να στέλνομε την αγαθή μας διάθεση.κι ας μη μας βλέπει. Εδώ κρύβεται το μυστικό. «Όχι. Όλοι μας μέσα φέρομε τον ίδιο παλαιό άνθρωπο. Ακόμη και λόγια όταν λέμε για τη ζωή του άλλου που δεν την εγκρίνομε. δεν μπορείτε να το αποφύγετε. Να σκέπτεσθε ότι αυτός υποφέρει περισσότερο από εσάς. Εμείς να προσπαθούμε να μην το κάνομε το κακό. Να εμβαθύνετε στο καθετί και να μην τα βλέπετε επιφανειακά. Εκεί κανείς }387} τα δικαιολογεί στους άλλους όλα. όταν σου το πω.

όπως παραδείγματος χάριν. έτσι κι εσείς να σκορπάτε την αγάπη σας. όμως. Ούτε αυτό είναι σωστό. Δεν . Θα πιστέψει. Τους βλέπομε αδύνατους. που ταλαιπωρούνται από τα πάθη τους. έχει διαστρέψει τα πράγματα. ώστε να περιλούσει τους άλλους. Με τη στενοχώρια δεν κάνομε απολύτως τίποτα. ούτε να βιαζόμαστε. Όταν το θυμάστε αυτό. το απαιτούμε απ’ τους άλλους κι επιμένομε σ’ αυτό. Εγκράτεια της γλώσσης – μέγα πράγμα! Κατά ένα μυστικό τρόπο η σιωπή ακτινοβολεί στον πλησίον. Η αγάπη αυτή κάνει άγιο τον άνθρωπο. έστω κι αν δεν του μιλάει. υπερεπερίσσευσεν η χάρις». Από άγνοια. Πολλές φορές με την αγωνία μας και τους φόβους μας και την άσχημη ψυχική μας κατάσταση. μεταφέρει το Πνεύμα το Άγιον στον κόσμο. Αυτή η αγάπη. Οι ψυχές οι πεπονημένες. Ούτε και με τις υποδείξεις. Στην πραγματικότητα. Αν. έχει τη δύναμη της προβολής. Να μην αποθαρρυνόμαστε. για να ελκύσει την χάρι του Θεού. για την πρόοδό του. το μειδίαμα … Η αγάπη πρέπει να είναι ακραιφνής. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την αγάπη του Χριστού. η φυσική αγάπη δηλαδή μπορεί να βλάψει. που τις εκδηλώνει με την έξαλλη εμφάνιση. Ό. που συνδυάζεται με την προσευχή και με την αγιότητα του βίου. κάνομε κακό στον άλλο έστω κι αν τον αγαπάμε πάρα πολύ.τι εμείς δεν μπορούμε. γίνονται πλέον όλο αγάπη κι όλο θείο έρωτα. αλλιώς δεν μπορείς να ωφελήσεις τον συνάνθρωπο σου. χωρίς να το θέλουμε και χωρίς να το καταλαβαίνομε. θα αισθάνεσθε ότι αυτοί είναι πιο άξιοι κι από σας κι από μένα. Κι ενώ όλα διορθώνονται με την προσευχή. Υπάρχει ένα μυστικό· αν το καταλάβομε. χωρίς ο άλλος να καταλαβαίνει ότι κάνομε προσπάθεια για να τον αγαπήσομε. Η σιωπή σώζει απ’ όλα τα κακά.Όπως ένας ασκητής χωρίς να τον βλέπει κανείς ωφελεί τον κόσμο. χωρίς να περιμένετε ανταπόδοση· με την αγάπη. που λέμε «πεταμένες». αλλά όταν ανοίξουνε στον Θεό. θα βοηθήσομε. ώστε να ενεργήσει η χάρις Του. αλλά να μπαίνετε στο βάθος στην ψυχή της. να τους διεγείρει προς το θείο έρωτα. Ίσως είναι πολύ καλή ψυχή κι έχει υπαρξιακές αναζητήσεις. Είναι ένα είδος προβολής του εαυτού μας να επιμένουμε να γίνουν οι άλλοι καλοί. Η μάνα μεταδίδει στο παιδί όλο το άγχος της για τη ζωή του. Σκεφθείτε αύτη να γνωρίσει τον Χριστό. να μη μένετε στο εξωτερικό. Το μυστικό είναι η προσευχή μας. που είναι πλησίον μας. Εμείς με την αγάπη μας. την υπομονή. Για να ωφελήσεις τους άλλους. Στο πρόσωπο που μας κουράζει και μας δυσκολεύει η αγάπη πρέπει να προσφέρεται με απαλό τρόπο. κι όλη αυτή την ορμή θα τη στρέψει στον Χριστό. Έτσι λειτουργεί το θαύμα του Θεού μέσα σε τέτοιες ψυχές. Και να μην πολυεκδηλωνόμαστε εξωτερικά. τη δύναμη της ψυχής τους τη δίδουν μετά όλη στον Χριστό και γίνονται φωτιά από αγάπη Χριστού. διότι αγάπη είναι ο Θεός. Θυμηθείτε τον απόστολο Παύλο τι λέγει: «Ου δε επλεόνασεν η αμαρτία. θέλει να ελκύσει τα βλέμματα των άλλων. να τους ξυπνήσει. }390} Όταν βλέπομε τους συνανθρώπους μας να μην αγαπούν τον Θεό. η αφοσίωσή μας στον Θεό. Η αγάπη να είναι μόνον εν Χριστώ. στενοχωριόμαστε. οι ταλαιπωρημένες. βλέπετε μια γυναίκα γυμνή ή άσεμνα ντυμένη. έστω κι αν δεν εκδηλώνει αυτό που έχει μέσα της. διότι το κύμα της προσευχής του επηρεάζει τον άλλο. η μάνα το παιδί της. Κάτι τέτοιοι γίνονται άγιοι και πολλές φορές εμείς }391} τους κατηγορούμε. θα το κάνει η χάρις Του. για παράδειγμα. αυτές κερδίζουν πολύ την αγάπη και την χάρι του Θεού. εμείς πολλές φορές στενοχωρούμεθα κι αγανακτούμε και κατακρίνομε. ούτε να κρίνομε από πράγματα επιφανειακά κι εξωτερικά. για την υγεία του. γιατί τότε τον κάνομε ν’ αντιδρά. με τη λαχτάρα μας στην αγάπη του Θεού. τον ειρηνεύει. θέλομε εμείς να γίνομε καλοί κι επειδή δεν μπορούμε. Ή. Με τις προσευχές μας θα κάνομε όλους αξίους της αγάπης του Θεού. Και μόνον η αγάπη του Θεού είναι η ακραιφνής αγάπη. Θα γίνει αγία. θα προσελκύσομε την χάρι. Ενώ είχανε συνηθίσει αλλιώς. Έχει μέσα της δυναμισμό. πρέπει να ζεις μέσα στην αγάπη του Θεού. Να γνωρίζετε και το άλλο. Θα κάνει το παν. μάλλον ο Θεός θα στείλει την αγάπη Του να τους ξυπνήσει όλους.

ενώ τα λόγια μένουν άκαρπα. Οι υποτακτικοί είχαν προχωρήσει αρκετά. όταν έχει ανάγκη. Εδώ είναι το λεπτό σημείο. . Ήταν ένας ασκητής κι είχε δύο υποτακτικούς. Σηκώστε με και οδηγήστε με στο πρώτο χωριό. έτσι κι εμείς να στεκόμαστε μπροστά στην κάθε ψυχή. Η καλύτερη ιεραποστολή γίνεται με το καλό μας παράδειγμα. αλλά να προσεύχεσθε μέσα σας.Δεν μπορούμε! Του είπαν. προσευχή. θα έλθει η στιγμή. … Κάποια ημέρα θα γινόταν αγρυπνία στην εκκλησία μιας άλλης σκήτης που απείχε πολλές ώρες απ’ τη δική τους. Τα λόγια ηχούν στ’ αυτιά και εκνευρίζουν πολλές φορές. θα με φάνε τα θηρία. }394} την αγάπη μας. Λίγα λόγια. αλλά περιμένει την ψυχή μόνη της κι ελεύθερα να Τον δεχθεί. Για να κάνετε αυτό όμως πρέπει να γίνετε άγιοι. να πει. Να εκτείνετε παντού. για να τους δείξω την αγάπη του Χριστού πόσο είναι μεγάλη και πως μπορεί να τους αλλάξει να τους μεταμορφώσει. αμαρτίες. Και στον αλλόθρησκο. παραδείγματος χάριν. Η αγάπη είναι πάνω απ’ όλα. Δηλαδή να τον τιμάεις άσχετα με τη θρησκεία του με έναν ευγενικό τρόπο. Η ζωή συγκινεί. ώστε οι ψυχές να δέχονται ό. «είπες ψέματα!». δάκρυα. Με τη σιωπή. Ήταν ένας άνθρωπος βαριά τραυματισμένος και ζητούσε βοήθεια: . λόγια. ν’ αναστραφείς μαζί του. Δεν κάνετε τίποτα. Η χάρις του Θεού καθαρίζει τον ορίζοντα του νου του και τον βεβαιώνει για την αγάπη Του. αναγεννά και αλλοιώνει. Να είσαι χριστιανός αληθινός. }393} Να είμαστε ζηλωταί. Παντού σε όλους τους ανθρώπους. σας παρακαλώ! Αν με αφήσετε θα πεθάνω. την πραότητά μας. Είχε όμως την ανησυχία αν όντως προχωρούν στην πνευματική ζωή. κανείς δεν περνάει. Αγάπη στον Θεό και στους ανθρώπους· αυτό είναι ζευγάρι. Να υπάρχει σεβασμός της ελευθερίας του άλλου. . … Έστειλε τους υποτακτικούς του ώστε να φθάσουν νωρίς για να τακτοποιήσουν την εκκλησία. με κατάνυξη. Τότε κανένα δεν θα παρεξηγείς. κι ο Γέροντας θα πήγαινε τα’ απόγευμα. όχι σκόπιμα. Θα έλθει η ώρα του. πραότητα. Βιαζόμαστε να πάμε για την αγρυπνία έχομε πάρει εντολή να ετοιμάσομε. χριστιανός. που δεν το έχει δει ποτέ. καταρτισμένοι. Να είστε έτοιμοι. πρέπει να πάμε στο καθήκον μας. όταν ξαφνικά άκουσαν βογγητά. Μπορείς να περιποιηθείς έναν οθωμανό. αν τα πείτε έντονα. με παρρησία. στα πέρατα της γης.πρέπει να βιάζεις τον άλλο. αλλά και με αγιότητα. Αφήστε εκείνον που έχει άλλη γνώμη να ξεσπάσει.τι προσφέρομε. βιβλία. αρκεί να προσεύχεσαι γι’ αυτόν. Όλα από καρδιά! Ο φανατισμός δεν έχει σχέση με τον Χριστό. Εσείς είστε δύο. Πάθος. δεν χωρίζει. ποιος θα μπορέσει να με βοηθήσει. την ανοχή και κυρίως με την προσευχή ωφελούμε τον άλλον μυστικά. (ΥΠΑΚΟΗ) Προσπαθούσε πολύ να τους ωφελήσει και να τους κάνει καλούς. χωρίς ν’ αντιδρούν. … Να αισθανθεί ότι έχει να κάνει μ’ έναν ήρεμο άνθρωπο. Ζηλωτής είναι εκείνος που αγαπάει ολόψυχα τον Χριστό κα στο όνομά Του διακονεί τον άνθρωπο. να του μιλήσεις. Η προσευχή και η ζωή έχουν απήχηση. Ν’ αδιαφορείτε εξωτερικά. }395} Στις συζητήσεις λίγα λόγια για τη θρησκεία και θα νικήσετε. Εγώ ήθελα να πάω να ζήσω μαζί με τους χίπηδες στα Μάταλα χωρίς βέβαια. . … Τι να κάνετε. αν του πείτε. πόθος. Όπως ο Χριστός «ίσταται επί την θύραν και κρούει».Πάρτε με. Να επιδράσετε με την καλοσύνη σας και την προσευχή σας κι έπειτα του μιλάτε λίγο. Θα βρεί έτσι τη σωτηρία. Στην ιεραποστολική προσπάθεια να υπάρχει λεπτός τρόπος. }396} Η αγάπη προς τον Χριστό δεν έχει όρια το ίδιο και η αγάπη προς τον πλησίον. να πει. τότε ένα άπλετο φως θα έλθει πάνω του.Δεν μπορούμε! Τι να κάνομε. χωρίς να την παραβιάζει. Και κάτι ακόμη. αν προοδεύουν κι αν είναι έτοιμοι για τη Βασιλεία του Θεού. Άμα δεχθεί ότι ο Θεός είναι αγάπη. αλλά «η αγάπη σου πάντα θα στέγει». }397} .Πάρτε με σας παρακαλώ τους έλεγε γιατί εδώ είναι ερημιά.

Μην ανησυχείς! Του λέει. είσαι γέροντας. Συνεργάζεται με το αγαθό ως φύσει αγαθός και είναι ξένος του . Δεν σε είδε κανείς. Γιαυτό εκείνος που εμφορείται υπό του Αγίου Πνεύματος έχει και αυτός τη γνώση του Θεού. Ο Κύριος γνωρίζει εμάς. Άρα ήταν γραμμένο και πεπρωμένο να κάνεις. Ως παντογνώστης γνωρίζει και το αγαθό και το κακό. αλλά βιαζόντουσαν να πάνε στην αγρυπνία.Τι έπαθες. έχομε τύχη. αλλά γράφονται όλα. γιατί δεν έχουν αγάπη. Τότε γυρίζει πίσω να δει τι συμβαίνει και βλέπει με έκπληξη πάνω του έναν άγγελο. Όλα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιόν Του. Λίγο σήμερα. Τώρα πες μου εσύ. Εδώ είναι το μυστήριο. (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) Αυτά τα λόγια κάποιοι τα παρεξηγούν και τα μπερδεύουν. θα σε φθάσω. είμαι εγώ υπεύθυνος ή ανεύθυνος. πριν να τις πάρομε.Μα δεν μπορείς να με σηκώσεις. Πέρασε απ’ τον ίδιο δρόμο.Δεν μπορείς εσύ. Και τον πήρε με μεγάλη δυσκολία κι άρχισε να βαδίζει με το βάρος εκείνο μες στην άμμο πάρα πολύ δύσκολα. Είναι άπειρη. Τίποτα δεν είναι άγνωστο στον Θεό απ’ τις πράξεις μας. Γεννιούνται και υπάρχου. αλλά δεν είναι Εκείνος υπαίτιος για το }404} κακό. .Κι έφυγαν. άρχισε να νιώθει το φορτίο του πιο ελαφρό. Πως το λέει ο απόστολος Παύλος.Θα σκύψω. Αφού και τα «μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». εδοκίμασάς με και έγνως με …» }403} Το Πνεύμα το Άγιον εισχωρεί παντού. . το μέλλον. . άνθρωπε του Θεού. θα σε πάρω! Δεν μπορώ να σ’ αφήσω! . αδύνατον! .Μ’ έστειλε ο Θεός να σε πληροφορήσω ότι οι δύο υποτακτικοί σου δεν είναι άξιοι της Βασιλείας του Θεού. σε όλο το βάθος και το πλάτος τους. λένε. Γιαυτό ο Δαβίδ θαυμάζει και φωνάζει: (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) «Κύριε. τον πλησιάζει και του λέει: . και συ πιάσου από πάνω μου και λίγο λίγο θα σε πάω σε κανένα κοντινό χωριό. το παρόν. «Πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς Αυτού». Για τον Θεό δεν υπάρχει παρελθόν. αλλά δεν γεννιούνται. Τα’ απόγευμα ξεκίνησε ο Γέροντας για την αγρυπνία.». το ξέρει ο Θεός προ καταβολής κόσμου. δεν μπορείς να με σηκώσεις. Ο Θεός προγνωρίζει αλλά δεν προορίζει. Ο Θεός εν τη παντοδυναμία Του και παγγνωσία Του γνωρίζει τα πάντα. γιατί να είμαστε υπεύθυνοι οι άνθρωποι. Τα γνωρίζει ο Θεός όλα με ακρίβεια. που λέεις ότι ο Θεός είναι αγαθός. πριν γνωρίσομε εμείς τον εαυτό μας. Έφθασε και στο μέρος που ήταν ο τραυματισμένος. Γράφονται κι όμως δεν γράφονται. περιλαμβάνει όλα τα όντα. . }399} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ Είναι ασύλληπτη η γνώση του Θεού απ’ το δικό μας νου. ορατά και αόρατα. για παράδειγμα. Αλλά και προ της συλλήψεώς μας και προ καταβολής κόσμου μας γνώριζε καλά. «Αφού ο Θεός τα έχει όλα γραμμένα. Γνωρίζει το παρελθόν. Σας θυμίζω αυτό που λέει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος στην Ευχή προ της Θείας Μεταλήψεως.Θα σε πάρω εγώ. Τον βλέπει. λίγο αύριο. έχομε πεπρωμένο. πιο ελαφρό και σε }398} κάποια στιγμή αισθάνθηκε σαν να μην κρατάει τίποτα.Όχι. Ο άγγελος του είπε: . Από πότε είσαι εδώ. Αυτό που ξέρετε εσείς τώρα. φόνο· σε είχε προορίσει γι’ αυτό ο Θεός». γιατί το έγραφε και δεν με απέτρεπε να το κάνω. τις αποφάσεις μας. έσχατα και αρχαία. Γνωρίζει τις διαθέσεις μας και την παραμικρή μας σκέψη. Καθώς όμως προχωρούσε. Ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι και σκεπτόταν: «Έστω και σε τρεις ημέρες θα φθάσω».Πέρασαν το πρωί δύο μοναχοί και τους παρακάλεσα να με βοηθήσουν. έχομε μοίρα. τους λογισμούς. Ακούστε: «Το μεν ακατέργαστόν μου έγνωσαν οι οφθαλμοί Σου· επί το βιβλίον δε Σου και τα μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». και τα μέλλοντα να συμβούν. Του τα φανερώνει το Άγιον Πνεύμα. παρόν και μέλλον. Θα μου πεις: «Αν είναι γραμμένο ότι εγώ επρόκειτο να σκοτώσω εσένα. Τι έχεις.

Ή θα είσαι ή δεν θα είσαι. διότι κάνομε αυτό που θέλομε εμείς. πώς έγινε αυτό το άρωμα. αλλά μπορεί και να μην είναι. Άρα είμαστε υπεύθυνοι. Το καθετί μπορεί να είναι έτσι. Η εξήγηση που του δίνει είναι η εξής: Το κακό υπάρχει και προέρχεται απ’ τον διάβολο. τη σέβεται. αλλά δεν είναι όμως κι αυτό μυστήριο. Δεν είναι ωραίο ένα λουλουδάκι με ποικίλα χρώματα. Μέσα μας δηλαδή γίνεται πάλη μεταξύ καλού και κακού. να θελήσει να σε οδηγήσει στην κακία και στο φόνο. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. μας προστατεύει. Αυτό είναι το αγαθό. Μέση κατάστασις. Αλλά ο άνθρωπος εν τη ελευθερία }405} της βουλήσεώς του – δώρο που του έδωσε ο Θεός και το διαστρέβλωσε – ενεργεί αυτοβούλως. να το αγαπάει. για τα υδρόβια. Προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας μας που είναι. θέλουν θείο φωτισμό. χωρίς να σε αναγκάζει. να ενεργεί ο άνθρωπος ελεύθερα. Ο Θεός τις γνωρίζει και χωρίς τη δική Του θέληση ούτε μία δεν πέφτει κάτω. μας δίνει αξία. όταν γίνει τριάντα τριών ετών. να έχομε θάρρος. Η φύση εκδικείται. Δεν είναι ο Θεός ο αίτιος. … Ο Θεός έκανε τον άνθρωπο να ζητάει μόνος του να γίνει καλός. αλλά σέβεται και την ελευθερία μας. για τα ζώα. Έ ναι. μισεί το κενό. Ο Θεός δεν επεμβαίνει στην ελευθερία μας. πώς είναι δυνατόν να μας προορίζει γι’ αυτό. εσύ αποφασίζεις αυτό που ο Θεός γνωρίζει εκ των προτέρων. που μας εδημιούργησε από άπειρη αγάπη κι ο ίδιος είναι απόλυτη αγάπη και θέλει μόνο την αγάπη. «Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει· ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά». που καλύτερος δεν υπάρχει. Άρα δεν είναι ο Θεός που προορίζει κι αποφασίζει αλλά η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. Ο Θεός εν τη παντογνωσία Του γνωρίζει μ’ όλη την ακρίβεια όχι απλώς από πριν αλλά προ καταβολής κόσμου ότι ο τάδε θα κάνει. Μας αγαπάει. Αλλ’ αυτό έχει αξία. Πώς είναι δυνατό ο Θεός. παραδείγματος χάριν. μας δίνει το ελεύθερο. Εμείς να έχομε την ελπίδα μας στην πρόνοια του Θεού και. . Το φίλημα επί παραδείγματι μπορεί να είναι άγιο και μπορεί να είναι πονηρό. Το αγαθό στη φύση είναι μυστήριο. Το πλησιάζεις κι έχει άρωμα τόσο ευγενικό. γι’ αυτό και είσαι εσύ υπεύθυνος. το οποίο η θρησκεία μας το εξηγεί μ’ ένα θαυμάσιο τρόπο. αλλά δεν είναι κανονισμένο υπό του Θεού να το κάνεις. Σέβεται την ελευθερία μας. Όλα εκφράζουν την αγαθότητα του Θεού. Η παγνωσία Του δεν μας υποχρεώνει. Το κακό είναι πρόβλημα. Δεν μας αναγκάζει ο Θεός. Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τα πουλιά. Αφού είναι ξένος του κακού. Είναι μυστήρια. Εσύ ενεργείς ελεύθερα. Σ’ αυτήν όμως την πάλη ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ν’ αποφασίσει τι θα διαλέξει. δεν την καταργεί. τόσο λεπτό. τρόπον τινα. που σε κάνει να το αγαπάεις πιο πολύ. Ο Θεός εδημιούργησε τα πάντα καλά λίαν και έδωσε σε όλα αγαθό άγιο προορισμό. φόνο. που σε τραβάει και σε κάνει να το αγαπήσεις. Ο Θεός είναι αγάπη δεν είναι απλός θεατής της ζωής μας. Πώς έγιναν αυτά τα χρώματα. Έρχεται πρώτα στο σημείο να το θέλει. }406} Ή θα ζούμε τον Χριστό και θα έχομε τα θεία βιώματα και την ευτυχία ή θα ζούμε στη μελαγχολία και στη λύπη. σαν δικό του το κατόρθωμα. Δεν μας πιέζει. να το επιθυμεί και κατόπιν έρχεται η θεία χάρις και το κατορθώνει. Δεν θα φοβόμαστε μήπως παραπατήσομε. να το επιθυμεί μόνος του και να γίνεται. ούτε μας προορίζει γι’ αυτό το σκοπό.κακού. Ή το ένα ή το άλλο. για να τα κατανοήσει ο άνθρωπος. Μέσα μας έχομε και το κακό πνεύμα και το αγαθό πνεύμα και μάχονται αλλήλους. Σου δίνει την ελευθερία και μετά σου την παίρνει. εφόσον πιστεύομε ότι ο Θεός μας παρακολουθεί. να ριχνόμαστε στην αγάπη Του και τότε θα Τον βλέπομε διαρκώς κοντά μας. μας αγαπάει. Είναι προδιαγεγραμμένο και γνωστό στον Θεό ότι θα σκοτώσεις εσύ αυτόν τον άνθρωπο. ενώ στην πραγματικότητα }407} προέρχεται απ’ την χάρι του Θεού. δεν μας κάνει δούλους. }408} … Εκείνος φροντίζει και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας. μέσος όρος δεν υπάρχει. Πόσες βελόνες έχει το κάθε πεύκο.

άγχος κ. νευριάζει κι αυτό. φτωχός κι αδύνατος. Η αγιότητα των γονέων σώζει τα παιδιά. Αγάπη εν προσευχή. Το παιδί αισθάνεται στο βάθος της ψυχής του το πνευματικό χάδι. σκοτεινιάζει κι αυτό. Το αντίθετο όταν αξιωθούμε της αγίας ταπεινώσεως. που είναι ο ίδιος ο Χριστός. όμως. τα χαιρόμαστε όλα. … Κι όταν κάνουν αταξίες να παίρνετε κάποια παιδαγωγικά μέτρα. Θα προσευχόμαστε μυστικά μόνο. }424} Όλα απ’ την προσευχή. σε πιάνει μια λιγούρα. που έχει εξήγηση. Κι αυτό από πνευματικό γεγονός. }409} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Η αγωγή των παιδιών αρχίζει απ’ την ώρα της συλλήψεώς τους. όταν η μητέρα με τη συνεχή την επίμονη και θερμή προσευχή }423} της αγκαλιάζει το παιδί της μυστικά και το ελευθερώνει απ’ ό. Είναι κάτι ψυχολογικό. Όταν ο Θεός μας δωρίσει το χάρισμα της ταπεινώσεως. Μη νομίζετε ότι ο Θεός το έκανε έτσι και μετά το διόρθωσε. όλα τα αισθανόμαστε. Αυτή ωφελεί πραγματικά. Ο Θεός είναι αλάθητος. Η ίδια η θεία χάρις μετά θα φωτίσει. ζούμε τον Παράδεισο μέσα μας. Νιώθει ασφάλεια. Πολλή προσευχή και λίγα λόγια σε όλους. ότι άμα δεν φάεις. Ναι ακούει και βλέπει με τα μάτια της μητέρας. Διότι και με το να μιλάμε. θα θερμάνει και θα ζωογονήσει τις ψυχές των παιδιών. Σκοτεινιάζει το πρόσωπο της μάνας. Φοβάσαι ότι θ’ αδυνατίσεις. Μπορεί ας πούμε να μην εγνώρισες πατέρα. τότε Τον ζούμε τον Θεό πολύ φανερά.τι το σφίγγει. δεν μπορούμε να τις εξιχνιάσομε. Το έμβρυο ακούει κι αισθάνεται μέσα στην κοιλιά της μητέρας του.λπ. τόσο η συμπεριφορά τους θα είναι αρνητική. δεν θα μιλάμε. αλλά να μην τα πιέζετε. εν Χριστώ αγάπη. στην ουσία. Να προσεύχεσαι και. όταν πρέπει. πόνο. τα βλέπομε όλα. Αν δεν είναι πάλι. γινόμαστε ενοχλητικοί και κάνομε τους άλλους ν’ αντιδρούν και καμιά φορά ν’ αγανακτούν.τόσο θα μπερδεύονται. Δεν διορθώνει τίποτα. Πιο πολύ να κάνεις προσευχή και λίγα λόγια να τους λέεις. Τις βουλές του Θεού. Όσο θ’ αγαπάτε τα παιδιά με την ανθρώπινη αγάπη –που είναι συχνά παθολογική. Όχι ν’ αρκείται η μητέρα στο αισθητό χάδι για το παιδί της.Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. να μην εγνώρισες μητέρα. που μυστικά στέλνει η μητέρα του. να είσαι υστερημένος και πεινασμένος. φόβο. σιγουριά. Όταν όμως η αγάπη σας θα είναι μεταξύ σας και προς τα παιδιά χριστιανική και αγία. εκδηλώνεται αντανακλαστικώς ως αδυναμία του σώματος. Να μη γινόμαστε ενοχλητικοί. Κυρίως να προσεύχεσθε. Γι’ αυτό πιο καλά είναι να τα λέει κανείς μυστικά στην καρδιά των άλλων παρά στ’ αυτί τους. Ό. Καταλάβατε τα αποτελέσματα της προσευχής. αλλά να προσφέρει συγχρόνως και το χάδι της προσευχής. Αν η μάνα δεν το θέλει το έμβρυο αν δεν το αγαπάει αυτό το αισθάνεται και δημιουργούνται τραύματα στην ψυχούλα του. τότε όλα τα βλέπομε. }415} Αισθάνεσαι ότι πεινάεις. Ζούμε τον Θεό. . δεν βλέπομε τίποτα. εμείς δεν το γνωρίζομε. τότε δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα. να μιλάεις στα παιδιά με αγάπη. μια τρεμούλα. Γίνετε άγιοι και δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα με τα παιδιά σας. Δεν μπορούμε να καταλάβομε τις ενέργειές Του. παρόλο που ο νους του δεν έχει αναπτυχθεί. στο βάθος ο Θεός.τι αισθάνεται η μητέρα. Κανείς δεν αγιάζεται μόνος του. Η αγιότητα των γονέων απαλλάσσει τα παιδιά απ’ τα προβλήματα. τη σιωπή και την αγάπη γίνονται. τα ζει κι αυτό. Νευριάζει η μάνα. μέσω της μυστικής προσευχής. που το συνοδεύουν σ’ όλη του τη ζωή. αλλά να προσευχόμαστε μυστικά και μετά να μιλάμε κι ο Θεός θα μας βεβαιώνει }428} μέσα μας αν η ομιλία μας είναι δεκτή στους άλλους. Ποιος είναι. λύπη. Όταν δεν έχομε την ταπείνωση. }420} Το παιδί θέλει κοντά του ανθρώπους θερμής προσευχής. Αντιλαμβάνεται τις κινήσεις και τα συναισθήματα της. και έλκεται προς αυτήν. Για να γίνει αυτό πρέπει να επιδράσει η θεία χάρις στις ψυχές των γονέων.

Η εμπιστοσύνη στον Θεό δίδει απόλυτη ασφάλεια. το έχεις μέσα σου το καλό το ζεις. Ο κακός εαυτός θέλει την τεμπελιά. … όλο «απ’ τ’ αυτί». μ’ αυτή την αγάπη τους. Μην τα εξαναγκάζετε να σας ακολουθήσουν στην εκκλησία. «Κύριε Ιησού Χριστέ …». Άλλη φορά αυτά αργότερα. σε όλη σου τη ζωή. όταν από μικρός ξεκινήσεις με καλά βιώματα. }431} Φαίνεται πολύ δύσκολο να γίνεις καλός. για το καλό. μπορεί να γίνει και με τους εκπαιδευτικούς. Κι όταν το παιδί μεγαλώσει. Να τους μιλήσετε ωραία. Μεγαλώνοντας δεν χρειάζεται κόπος. Αλλ’ αυτό κάνει άνοστη τη ζωή. όμως. … Αφήστε να μιλήσει στις ψυχές τους ο Θεός. Αγάπη εν προσευχή. το έχεις ζήσει είναι περιουσία σου. την αδιαφορία. Θα ζείτε μέσα στην αγάπη του Χριστού και στην Εκκλησία. χωρίς νόημα κι ομορφιά». να μην κάνετε μάθημα. πες. Δεν είναι αρκετό να είναι οι γονείς ευσεβείς. Στην πραγματικότητα δεν το θέλουν αλλά δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς στις δύσκολες στιγμές. Μην προσπαθείτε με ανθρώπινους τρόπους να διορθώσετε κακές καταστάσεις. τα καταπίεσαν κι έγινε το αντίθετο. Όταν τα παιδιά είναι τραυματισμένα και πληγωμένα από κάποιο σοβαρό ζήτημα. πες. ενώ η προσευχή πηγαίνει στην καρδιά. Ενώ ένα είναι το τέλειο· να μιλάει η εν Χριστώ αγάπη και η αγιοσύνη του πατέρα και της μητέρας. Μπαίνοντας }433} ν’ αγκαλιάζετε με το βλέμμα σας όλα τα παιδιά. να μην επηρεάζεσθε που αντιδρούν και μιλούν άσχημα. τα . Να τα λέεις στον Θεό κι ο Θεός θα τα λέει μέσα τους. Αν. Είναι δυνατό να διώξομε τα παιδιά απ’ τον Χριστό. Μία μία τις λέξεις. την μητέρα του. εν Χριστώ αγάπη. Μόνο με την προσευχή θα φέρετε αποτέλεσμα. στο τέλος γίνεται ένα είδος καταπιέσεως. … Οι τάχα «ευσεβείς» γονείς. Αυτό θα πει χριστιανός. τον πατέρα }429} του. έγινε άγιος. }434} «Παιδιά να είστε ξύπνιοι για τη μόρφωση. τρόπον τινα. Με την προσευχή και την αγιοσύνη μπορείτε να βοηθήσετε και τα παιδιά στο σχολείο. την ανθρώπινη. }435} Όποιος στερήθηκε τους γονείς του. Πρέπει }430} να μην καταπιέζουν τα παιδιά. που είχαν τη φροντίδα να κάνουν τα παιδιά τους «καλούς χριστιανούς». που τη διατηρείς. Μόνο η αγάπη τα κάνει όλα όμορφα και γεμίζει η ζωή μας κι αποκτάει νόημα. Κάθε παιδί που βλέπετε. }432} Αυτό που γίνεται με τους γονείς. Ακούστε ένα μυστικό. για να τα κάνουν καλά με τη βία. Αυτό είναι το τέλειο. Αν δεν γίνει έτσι. πες. για την αγάπη. θα χαίρεσθε. αν προσέξεις. που το καταπίεσαν. Να μην τα αγαπάτε ανθρώπινα. αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ εύκολο. Έτσι θ’ αγιάζεσθε κι εσείς και τα παιδιά. }436} Το φάρμακο και το μεγάλο μυστικό για την πρόοδο των παιδιών είναι η ταπείνωση. να προσεύχεσθε και μετά να μιλάτε προσφέροντας όλο σας τον εαυτό. δηλαδή να εκδικείται. όπως κάνουν συνήθως οι γονείς δεν τα βοηθάτε. Να μιλάει η μητέρα στον Θεό κι ο Θεός να μιλάει στο παιδί. Δεν κοπιάζεις. Τα παιδιά δεν θέλουν καταπίεση. Αυτή ωφελεί πραγματικά. Να φερθείτε με αγάπη στα παιδιά. Την πρώτη ημέρα που θα μπείτε στην τάξη. έγινε δυστυχισμένος στη ζωή. και μάλιστα σε μικρή ηλικία. Ο Θεός είναι το παν. να προσεύχεσθε γι’ αυτό κι ο Θεός θα στέλνει την χάρι Του και θα το ενώνει μαζί Του. αρχίζει πλέον να αντιδράει. Στην αρχή να μην τους μιλήσετε καθόλου περί Θεού ούτε περί ψυχής. Δεν έρχεται κανένα καλό αποτέλεσμα. Τα λόγια χτυπούν στ’ αυτιά. Να επικαλείσθε τη θεία χάρι για όλους. όταν ακολουθούμε τα της θρησκείας με εγωισμό. Μπορεί να τα επισκιάσει η χάρις του Θεού και να γίνουν καλά. Να πάει η θεία χάρις μέσα στην ψυχή τους και να τους αλλοιώσει. απέκτησε πνευματικούς γονείς τον Χριστό και την Παναγία μας. διότι θα γίνεσθε καλοί μέσα στην εργασία. να λέτε την ευχή. Η ακτινοβολία της αγιοσύνης και όχι της ανθρώπινης προσπάθειας κάνει τα παιδιά καλά.Να τους μιλάεις με την προσευχή. Προτού μπείτε στην τάξη και ειδικά σε δύσκολα τμήματα. Κάνοντας αυτή την προσφορά εν Χριστώ. … «Παιδί μου.

τι θα πει. όταν οι άλλοι μου λένε «μπράβο». ο Χριστός μας δεν το θέλει.». Να μη χαλάσομε . Έλεγα: «Να πάρει η ευχή δεν ηύρα γέροντες καλούς!». το ταπεινό.τι ο Θεός τους λέει. όλοι να τους αγαπάνε. Οι γιατροί οι ψυχολόγοι λένε συχνά. Ο άνθρωπος ο ταπεινός είναι ο τέλειος άνθρωπος. Ν’ αγαπάμε όλους και να κάνομε θυσίες. γιατί τα παιδιά μας πήρανε τους δρόμους. ο αντίθετος του Χριστού και λέγεται αντίχριστος. Τι είναι αυτό που πάθαμε και δεν το καταλάβαμε. θα το κηρύττομε. Αντίθετα. Κι όταν λείπει είναι σαν να λείπει απ’ τον οργανισμό η καρδιά. … Ο Θεός αυτό δεν το θέλει. είναι κάτι το απαραίτητο για την ψυχή του ανθρώπου.Θα τα χάσει και θα τα απορρίψει. θα το μαλώσεις. }439} Να μαθαίνομε ν’ αγαπάμε κι όχι να ζητούμε να μας αγαπάνε. Έχει άλλη ψυχολογία. δηλαδή αναπτύσσεται με το κακό πνεύμα και όχι με το αγαθό. Αυτοί θα κάνουνε για μας ό. θα το ζούμε. για να μας απαλλάξει από τον διάβολο και να μας χαρίσει τη σωτηρία. Η ταπείνωση είναι του Θεού. για όλους τους εν Χριστώ αδελφούς ανιδιοτελώς. Με τον εγωισμό ο άνθρωπος είναι πλέον με το μέρος του κακού πνεύματος. Ήθελα να με παιδεύουνε. … Ο έπαινος δεν προετοιμάζει τα παιδιά για καμιά δυσκολία στη ζωή και βλαίνουν απροσάρμοστα και τα χάνουν και τελικά αποτυγχάνουν. γιατί παρατήσανε τη ζωή. Ο διάβολος κατόρθωσε να εξαφανίσει τον εαυτό του και να κάνει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν άλλα ονόματα. }437} Δυστυχώς σήμερα μάθανε όλοι να λένε και ψέματα και τα δέχονται οι κενόδοξοι. Γιατί γίνεται αυτό. Όποιος μας επαινεί μας πλανάει και μας χαλάει τους δρόμους της ζωής μας. }442} … ζούμε τον εωσφόρο μέσα μας. Η νοοτροπία αυτή οδηγεί στην ασυδοσία. όλοι να λένε καλά γι’ αυτούς. Δεν ζούμε την ταπείνωση. άμα οι Γέροντές μου δεν με μαλώνανε. πράγμα που ο Θεός μας. αυτό είναι το σωστό. Έκανε τη γη λαβύρινθο για να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας. }438} Οι εγωιστές δεν μπορούν να είναι ποτέ χριστιανοί. Έτσι και στο παιδί θα πεις την αλήθεια. που απευθύνονται σε παιδιά αθέων. χωρίς να περιμένομε επαίνους κι αγάπη απ’ αυτούς. ο Θεός σου τα έδωσε. θα λέμε το σωστό. Δεν παραδέχονται ότι ο διάβολος υποκινεί και διεγείρει στον άνθρωπο τον εγωισμό. Η νοοτροπία της σημερινής κοινωνίας κάνει κακό στα παιδιά. Αυτό κατόρθωσε ο διάβολος να κάνει. Σ’ όλα τα θέματα να μάθουν τα παιδιά να ζητάνε τη βοήθεια του Θεού. Αν πούμε ότι δεν υπάρχει. ζούμε τον διάβολο. Δεν πρέπει όμως να πάμε εμείς σ’ αυτούς. είναι σαν να }443} αρνούμαστε το Ευαγγέλιο που μιλάει γι’ αυτόν. }440} Αντίθετα στενοχωριόμουνα. για να κατατοπισθεί ότι αυτό που κάνει δεν έιναι καλό. η Εκκλησία μας. όταν ένας άνθρωπος πάσχει: «Ά. πού πάμε. Και η χάρις του Θεού έρχεται μόνο με την αγία ταπείνωση. άγχος έχεις!» και τα τοιαύτα. θα προσευχόμαστε γι’ αυτούς.χαρίσματα που έχεις. για να τα καλλιεργήσεις και να πετύχεις. Αυτά που σας λέω τώρα. άλλη παιδαγωγική. όσο μπορούμε μεγάλες. Κι όμως. αλλά δεν θα προσαρμοσθούμε με το πνεύμα τους. Οι εγωιστές θέλουν διαρκώς όλοι να τους επαινούν. να τα ακούσει ένας χριστιανός. γιατί φύγανε απ’ τα σπίτια τους. Η καρδιά δίνει ζωή στον οργανισμό και η ταπείνωση δίνει ζωή στην ψυχή. Προσευχήσου να σου δώσει ο Θεός δυνάμεις. }441} … ο έπαινος τον κάνει κούφιο τον άνθρωπο και διώχνει την χάρι του Θεού. Καταντήσαμε τη γη μας και την εποχή μας σωστό ψυχιατρείο! Και δεν καταλαβαίνομε τι μας φταίει. είναι η τροφή τους. … Φωνάζουν σήμερα οι νέοι. γιατί παρατήσανε τη μόρφωσή τους. Όλοι απορούμε: «Τι γίναμε. Τι να σας πω … Κλωτσάω μέσα μου. να μου φέρονται σκληρά. Λένε: «Πρέπει να μας καταλάβετε!». να με μαλώνουνε. Κι όμως ο διάβολος υπάρχει. το ακραιφνές. ο πολέμιός μας στη ζωή. Τώρα που μ’ επαινούν οι άνθρωποι αισθάνομαι πολύ άσχημα. Να σου δώσει ο Θεός την χάρι Του». Τούτο δω είναι το τέλειο. Ο Θεός θέλει την αλήθεια. είναι το πνεύμα του κακού. νεύρωση έχεις! Ά. Είναι κάτι το οργανικό. Βλέπετε πώς πλανηθήκαμες. Αυτός είναι ο εχθρός μας. Ο Χριστός ήλθε στη γη.

Γίνεται κάτι σαν βασκανία. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Κι αυτό δεν το θέλει ο Θεός. Και η ελάχιστη αγανάκτηση κάνει κακό. Στην πραγματικότητα. Πάντοτε να ευχόμαστε αγαπητικά. Κατά ένα μυστηριώδη . ενώ πολλές φορές }449} αυτός που κρίνει έχει κάνει την ίδια παρεκτροπή. Μέσα μας υπάρχει ένα μέρος της ψυχής που λέγεται «ηθικολόγος». Πάντοτε να σκεπτόμαστε το καλό. επηρεάζει την ψυχή του συνανθρώπου μας και αυτός παθαίνει κακό. }444} ΠΕΡΙ ΛΟΓΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ Ο άνθρωπος έχει τέτοιες δυνάμεις. «ας είναι βλέπει ο Θεός». Δεν γίνεται. δεν φοβάσαι μη σε τιμωρήσει. επαναστατεί. Αυτός ο λογισμός φέρνει πολύ μεγάλο κακό. Πολλές φορές αγανακτούμε και λέμε στον άλλο: «Δεν φοβάσαι τη δικαιοσύνη του Θεού. Όταν σκεπτόμαστε το κακό. Είναι η κακή επίδραση που γίνεται όταν κανείς ζηλέψει κι ορεχθεί κάτι ή κάποιον. Έτσι. και όντως ο άλλος παθαίνει κακό. ποτέ να μη σκεπτόμαστε κακό γι’ αυτόν. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις. κάποια κακή δύναμη βλαίνει από μέσα μας και μεταδίδεται στον άλλο. Δεν τιμωρεί ο Θεός. Πρέπει να βλέπομε το καθετί με αγαθό τρόπο. Είδατε τι λέει και η Παλαιά Διαθήκη: «Βασκανία γαρ φαυλότητος αμαυροί τα καλά». για να τους βοηθήσομε. Όλοι οι δαίμονες να πέσουν πάνω του δεν καταφέρνουν τίποτα. Κι ένα βλέμμα κι ένας στεναγμός επιδρά στους συνανθρώπους μας. Τίποτα το κακό να μη σκεπτόμαστε για τους άλλους. στην πραγματικότητα καταριόμαστε τον αδελφό. ν’ αποκτήσομε τη δική τους νοοτροπία. Ό. Δεν προκαλεί ο Θεός το κακό αλλά η κακία των ανθρώπων. χωρίς εμείς να το αντιλαμβανόμαστε. }447} Δεν πρέπει ποτέ να σκεπτόμαστε για τον άλλο ότι θα του δώσει ο Θεός κάποιο κακό ή ότι θα τον τιμωρήσει για το αμάρτημά του. να σε πληρώσει ο Θεός για το κακό που μου έκανες». τότε μπορεί πράγματι να συμβεί. να τι έπαθες!». η διάθεση της ψυχής μας ενεργεί κατά ένα μυστηριώδη τρόπο. Ακόμη και όταν λέμε. αλλά η δική μας κακή διάθεση μεταδίδεται στην ψυχή του άλλου μυστηριωδώς και κάνει το κακό. Αυτός ο «ηθικολόγος» όταν βλέπει κάποιον να παρεκτρέπεται. Αυτό γίνεται απ’ τη δική μας αγανάκτηση. όμως να ομολογήσομε το θυμό μας για το σφάλμα του. έχομε βαθιά μέσα μας την επιθυμία να τιμωρηθεί ο άλλος. Δεν τα βάζει όμως με τον εαυτό του αλλά με τον άλλο. επιθυμούμε να πάθει ο άλλος κακό. Η βασκανία είναι πολύ άσχημο πράγμα. … Λέμε παραδείγματος χάριν: «Έπρεπε να κάνεις αυτό· δεν το έκανες. Πρέπει να είμαστε αυτοί που είμαστε και να κηρύττομε την αλήθεια το φως. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. Θέλει μεγάλη προσοχή.τι κι αν κάνει ο συνάνθρωπος μας. λέμε. όπως μεταφέρεται }448} η φωνή με τα ηχητικά κύματα. και τότε πάλι ευχόμαστε να τον τιμωρήσει ο Θεός. «να το βρεις απ’ τον Θεό. Άλλη φορά πάλι λέμε: «Ο Θεός δεν μπορεί θα σε τιμωρήσει γι’ αυτό που έκανες» ή «Θεέ μου. Όταν κακομελετάμε. δεν τον πιάνει τίποτα. Αυτός που βασκαίνει δεν το βάζει καν στο νου του ότι κάνει κακό. αντί να προσευχόμαστε. ώστε να μπορεί να μεταδώσει το καλό ή το κακό στο περιβάλλον του. όταν ο άνθρωπος έχει για τους άλλους κακούς λογισμούς. Να έχομε μέσα στην ψυχή μας αγαθότητα κι αγάπη· αυτά να μεταδίδομε.το μεγαλείο της πίστεώς μας. παρουσιάζομε με άλλον τρόπο την αγανάκτησή μας και. Η ζήλεια κάνει πολύ κακό στον άλλο. δήθεν.». Κι αν. Αντίθετα παραγγέλλει: «Ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς …». Όταν όμως ο άλλος είναι άνθρωπος του Θεού και εξομολογείται και μεταλαμβάνει και έχει πάνω του τον Σταυρό. Να προσέχομε να μην αγανακτούμε για τους ανθρώπους που μας βλάπτουν· μόνο να προσευχόμαστε γι’ αυτούς με αγάπη. μην κάνεις κακό σ’ αυτόν τον άνθρωπο γι’ αυτό που μου έκανε» ή «Να μην πάθει αυτό το πράγμα ο τάδε». Αντί. Ο Χριστός ποτέ δεν θέλει το κακό. Εμείς μεταδίδομε μυστικώ τω τρόπω την κακία μας. παρακαλούμε τον Θεό γι’ αυτόν. όμως.

λπ. Και χωρίς να μιλήσομε. να χάσει τη δουλειά του. «Αιτούμεν και ου λαμβάνομεν». αλλά του κάνομε και καλό. χαρά. μεταδίδεται το καλό. Είναι δυνατόν να πει κάποιος. Αν. }454} Καταλάβατε. Είναι πολύ μυστικό πράγμα τι κρύβει η ψυχή μας και πώς αυτό μπορεί να επιδράσει σε πρόσωπα και πράγματα. Έτσι θ’ αποσπάσομε την χάρι του Θεού. θεραπεύομε τον αδελφό και τον βοηθάμε να πάει προς τον Θεό. μπορεί να μεταδώσομε το καλό ή το κακό. Άρα και το καλό και το κακό δεν τα επηρεάζουν οι αποστάσεις. Στέλνει στον πλησίον του φως. «Διότι κακώς αιτούμεθα». όλα θα μετουσιωθούν. πολύ λεπτό πράγμα να διακρίνει κανείς αν έχει ή δεν έχει κακία. όση κι αν είναι η απόσταση που μας χωρίζει απ’ τον πλησίον. έστω κι αν μας χωρίζουν χιλιόμετρα. ούτε κατά βάθος επιθυμούμε να τον τιμωρήσει ο Θεός γι’ αυτό που κάνει. που δημιουργεί έναν κύκλο προστασίας γύρω του και τον προφυλάσσει απ’ το κακό. η ζήλεια. ότι «έχω τον Χριστό μέσα μου». Δεν φαίνεται καθαρά. η μελαγχολία. η κακή μας διάθεση επηρεάζουν τους άλλους. Η κακή δύναμη μπορεί και το αυτοκίνητο αν το γκρεμίσει χωρίς να υπάρχει καμιά βλάβη. Όταν η ψυχή μας είναι αγιασμένη. την περιουσία του κ. μια καλή δύναμη βγαίνει απ’ αυτόν και πηγαίνει στον αδελφό και τον θεραπεύει και τον δυναμώνει και τον ζωογονεί. Αυτό που δεν εκφράζεται έχει συνήθως περισσότερη δύναμη απ’ τα λόγια. η αχαριστία. όμως. Βέβαια αυτό στην αρχή είναι λίγο δύσκολο. … Ο θρούς της ψυχής μας φθάνει μυστηριωδώς κι επηρεάζει }451} τον άλλον. Μυστήριο πως φεύγει από μας αυτή η δύναμη. έστω κι αν δεν εκφράσομε ούτε μια λέξη. θείος έρως. Γιατί. όλα θα μεταποιηθούν. η οποία είναι δύναμη που ενεργεί το κακό. θα καταστούμε ένθεοι. «έτσι που φέρεται ο τάδε θα τιμωρηθεί απ’ τον Θεό». Μ’ αυτό τον τρόπο δεν κάνομε κακό μόνο στον πλησίον μας αλλά και στον εαυτό μας. Είναι. ακτινοβολεί το καλό. όση απόσταση κι αν μας χωρίζει. (ο απόστολος Παύλος) μετά που ήλθε ο Χριστός μέσα του έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. Γι’ αυτό πρέπει να βρούμε και τον τρόπο να καθαρίσομε το βάθος του εαυτού μας από κάθε κακία. τότε όλα θα μεταβληθούν. Δεν συμβαίνει το ίδιο αν πούμε μετά φόβου ότι ο άλλος δεν ζει καλά και να προσευχόμαστε να τον βοηθήσει ο Θεός και να του δώσει μετάνοια· δηλαδή ούτε λέμε. του κάνομε κακό. η κατάκριση. η κατάθλιψη.και αφανή τρόπο μειώνομε στον άλλο τη δύναμη να πάει στο αγαθό. Άμα δοθούμε κατά κει. δεν εμποδίζεται ούτε από κλειδαριές ούτε από αποστάσεις. Αυτό γίνεται και με την κατάρα. λαχτάρα. ζη δε εν εμοί Χριστός». και να νομίζει ότι το λέει χωρίς κακία. πάλι με αγάπη προσευχηθούμε για κάποιον. Μπορεί να γίνομε αιτία ν’ αρρωστήσει. όλα θα μεταστοιχειωθούν. Και φώναζε μάλιστα: «Ζω δε ουκέτι εγώ. αλλά δεν μπορούσα». Όμως πράγματι αυτός που έχει μέσα του το καλό στέλνει την καλή αυτή δύναμη στους άλλους μυστικά και απαλά. Υπάρχει μία ζωή αόρατη. το κήρυττε με καύχηση. άμα δοθούμε στην αγάπη του Χριστού. }455} Πρώτα ήταν ανίκανος να κάνει το καλό. Ο θυμός η οργή. Όταν εύχεται κανείς για τον πλησίον του. Και τότε προσευχόμεθα και δεν εισακουόμεθα. Το σκεφθήκαμε ποτέ αυτό. Μπορούμε να τα στείλομε σε αποστάσεις απέραντες. η αγανάκτηση. όλα θα γίνουν αγάπη. ο φθόνος. λοιπόν πώς οι κακές μας σκέψεις. γιατί απομακρυνόμαστε απ’ την χάρι του Θεού. η ζωή της ψυχής. ενώ πρωτύτερα έλεγε: «Ήθελα να κάνω το καλό. Στέλνομε τότε σιωπηλά την αγάπη μας χωρίς να λέμε λόγια. }452} Η κακή δύναμη δεν έχει φραγμούς. Το έλεγε. Παράδεισος! }456} . Πρέπει να βρούμε τρόπο να θεραπεύσομε την τάση που υπάρχει μέσα μας να αισθανόμαστε και να σκεπτόμαστε με κακία για τον άλλο. όμως. Αυτή είναι πολύ ισχυρή και μπορεί να επιδράσει στον άλλον. Τότε όχι μόνο δεν κάνομε στον πλησίον κακό. Όταν έχομε για τον άλλο αγαθή διάθεση και προσευχόμαστε.

Να ζείτε μέσα σε όλα. Την αγάπη ποιητικές καρδιές την ενστερνίζονται. Αυτό σας βοηθάει σε βαθύτερη μελέτη των θαυμασίων του Θεού. όλα μας οδηγούν στη μεγάλη Αγάπη. Όλα τα βλέπει κι όλα τα ακούει· βλέπει τα πουλιά την πέτρα την πεταλούδα … }462} Περνάει από κάπου αισθάνεται το καθετί. ένα εκκλησάκι. «Χοντρές» ψυχές κοντά Του ο Χριστός δεν θέλει. να προχωρείτε σε δοξολογία για όλα τα ωραία. παρακαλούσα τον Θεό να μου δώσει μια βαριά αρρώστια. Αλλιώς θυμώνει πολύ. Όλες του οι αισθήσεις ζούνε. και θέλει να τον προσέχεις. όμως. Η φύση είναι το μυστικό Ευαγγέλιο. Είναι αλλιώτικος. Γίνονται αιτίες ευχαριστίας και δεήσεως στον Κύριο του παντός. Για να γίνει κανείς χριστιανός. και η θάλασσα και το μπάνιο και το φαγητό. την καθιστούν λεπτή. τη νιώθουν βαθιά. Δείτε. τα χωριά. αλλά δεν μπορεί να μας πάει στον Παράδεισολ Ο πνευματέμφορος αυτός που έχει το Πνεύμα του Θεού. }463} Προσευχή είναι να πλησιάζεις το κάθε πλάσμα του Θεού με αγάπη και να ζεις με όλα και με τα άγρια ακόμη. έναν καρκίνο. Όταν όμως δεν έχει κανείς εσωτερική χάρι.ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΤΙΣΕΩΣ Όλα γύρω μας είναι σταλαγματιές της αγάπης του Θεού. Όλα να τα χαίρεσθε. Θέλει να είναι μαζί με όλα. Ο χριστιανός.λπ. τη βάζουν μέσα στην καρδιά τους. Να ρωτάτε να ολοκληρώνετε τις γνώσεις σας για το καθετί. Θα μεγαλώσει κι άλλο. Η χάρις τον κάνει να είναι προσεκτικός. να πηγαίνετε πέραν αυτού. να μην τον περιφρονείς. Ο Θεός ξέρει τι θα κάνει. ευγενική. τις πόλεις. τα σπίτια. κάτι ωραίο. Έτσι δεν συνέχισα. Είμαι αμαρτωλός και προσπαθεί ο Θεός να με εξαγνίσει. Οι ωραίες στιγμές προδιαθέτουν την ψυχή σε προσευχή. να μη μένετε εκεί. στον Χριστό. όλα όσφρηση. Να παρατηρείτε όσα έφτιαξε ο άνθρωπος. τον πολιτισμό τους. όλα μας οδηγούν στον Χριστό. να του μιλάεις με γλυκύτητα. προσέχει όπου περνάει. πρέπει να έχει ποιητική ψυχή. Όλα είναι άγια. υποφέρω. στις μέλισσες κ. Όλα μας πλουτίζουν. έστω και μόνο όταν αγαπάει. μεγάλα ή μικρά. είναι μες στην ποίηση. δεν τον ωφελεί η φύση. εν αρμονία. Είναι για τις αμαρτίες μου. Αυτό επιθυμώ και προσπαθώ να το εφαρμόζω. τους ανθρώπους. Αλλά ο Γέροντας μου μου είπε ότι αυτό είναι εγωισμός κι ότι έτσι εκβιάζω τον Θεό. την αγκαλιάζουν. ένα άρωμα για παράδειγμα. μέσα απ’ τις οποίες φθάνομε στη μεγάλη Αγάπη. για να πονάω για την αγάπη Του και να Τον δοξάζω μέσα απ’ τον πόνο. αλλά ζούνε με το Πνεύμα του Θεού. γι’ αυτό δεν θέλει να μιλάεις σ’ άλλον. αυτόν που έχομε τώρα. Την αισθάνομαι ως αγάπη του Χριστού. Και τα έμψυχα και τα άψυχα και τα φυτά και τα ζώα και τα πουλιά και τα βουνά και η θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα και ο έναστρος ουρανός. να μη στέκεστε αδιάφοροι. τα κτίρια. είναι όλα μάτια. Είναι οι μικρές αγάπες. θα δυσκολεύομαι να μιλήσω. Γίνονται όλα ευκαιρίες να συνδεόμαστε με όλα και με όλους. Ζει μέσα σε όλα· στις πεταλούδες. όμως. … Είναι εγωιστής. πρέπει να γίνει ποιητής. }461} Να εκμεταλλεύεσθε τις ωραίες στιγμές. για να ζείτε τον μόνον Ωραίον. Ζηλεύει ιδιαιτέρως. είναι ποιητής. που ο Θεός δεν λησμόνησε το αίτημά μου και μου έδωσε αυτή την ευεργεσία μετά από τόσα χρόνια! . Ξυπνήστε το πρωί. ΠΕΡΙ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Κι όσο πάω θα γίνομαι χειρότερα. αλλά είναι πολύ ωραία η αρρώστια μου. Κατανύγομαι κι ευχαριστώ τον Θεό. Για μεγάλο διάστημα έκανα αυτή την προσευχή. }465} Έπειτα από καιρό μας εφέρανε άλλον παπαγάλο. Η φύση μας ξυπνάει. στη φύση. να δείτε το βασιλιά ήλιο να βγαίνει ολοπόρφυρος απ’ το πέλαγος. Όταν ήμουν δεκαέξι χρονώ. Όταν σας ενθουσιάζει ένα ωραίο τοπίο. ποιητική. ούτε ν’ αγαπάεις άλλον. Πονάω πολύ. στα πάντα.

Τώρα δεν παρακαλώ τον Θεό να μου πάρει αυτό που Του ζήτησα. οι ψυχές όλων των αγαπητών μου. Είχε χρώμα μαρινέ. έβλεπα στον ουρανό ένα άστρο που έκανε λαμπυρισμούς. Αλλά εγώ δεν είμαι άξιος. Αλλά δεν χάνω το θάρρος μου. Όσες φορές το έβλεπα. Το μόνο που κάνω είναι να προσπαθώ να γίνω καλός. Ερχόταν όλες αυτές τις ημέρες που πονούσα. Εγώ δεν το έχω πάθει αυτό. Θυμόμουν μόνο την αγάπη του Θεού και χαιρόμουν. Όταν αρρωστήσομε. Προσεύχομαι να με κάνει καλό. έριχνε γύρω γύρω γλυκύτατες ακτίνες. Έχω την παιδεία του Θεού. Ένιωθα μεγάλη χαρά. ζητώντας το έλεός Του. θα τα ανοίξομε στην αιωνιότητα. δεν λαμπύριζε. δεν το έχω όμως κατορθώσει – δεν το λέω αυτό από ταπείνωση. περίμενα να ενεργήσει η χάρις Του. μίλησα στην αδελφή μου για δουλειές. αρκεί να τις υπομένομε χωρίς γογγυσμό και να δοξάζομε τον Θεό. τόσο από κει πάνω εμφανιζόταν στο άπειρο το άστρο. Πρέπει να ξέρομε και το . Προσεύχομαι να μου συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες μου. που μ’ αγαπάει. Αυτό να εύχεσθε για μένα. η Παναγία. να πλησιάζω τον Χριστό. οι άγγελοι. Ήταν λαμπρό και πολύ γλυκό. Μόνο την ημέρα της παρακοής μου στο Άγιον Όρος το είχα πάθει αυτό. ο Τριαδικός Θεός. οι άγιοι. για να γίνω κι εγώ συμμέτοχος στα πάθη Του απ’ την πολλή μου αγάπη. Όλο αυτό τον καιρό είχα φρικτούς πόνους σ’ όλο μου το σώμα. με γέμιζε παρηγοριά και χαρά. Ο πόθος μου ήταν να μ’ ελεήσει. να ενώνομαι με τον Χριστό. Όσο την επαναλάμβανα. Η χάρις του Θεού με κρατάει. όχι απ’ τις αρετές μου. όταν το έβλεπα. η παρηγοριά μου. Αυτό το έχω αφήσει στην αγάπη του Θεού. Είμαι βέβαιος ότι ο Θεός το ξέρει ότι πονάω. ούτε για εξετάσεις. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις αμαρτίες μου. για να φύγω μ’ αυτούς τους λογισμούς. Πίστευα ότι. μόνο μια φορά το αισθάνθηκα άδειο. τα τελώνια. Στον Χριστό θα πήγαινα. Οι άλλοι έβλεπαν να πεθαίνω. Μετά από λίγο το είδα πάλι να λαμπυρίζει πολύ. για να μου πει: «Σε περιμένω!». Στην άλλη ζωή θα ζούμε «εκτυπώτερον» την χάρι του Θεού. «Όν γαρ αγαπά Κύριος. Πολλή ωφέλεια έχομε απ’ τις ασθένειες. Χαίρομαι που το έχω. … Ο θάνατος είναι μία }475} γέφυρα που θα μας πάει στον Χριστό. ούτε θα δεχθώ εγχείρηση. το θέμα δεν είναι να μην πάρομε φάρμακα ή να πάμε να προσευχηθούμε στον Άγιο Νεκτάριο. γιατί αυτές θα μ’ έβγαζαν απ’ αυτό το μυστήριο. σας είπα. Αυτό επιθυμώ. Δεν με απασχολεί πόσο θα ζήσω κι αν θα ζήσω. }474} Γι’ αυτό δεν προσεύχομαι να με κάνει ο Θεός καλά. }477} Αυτή την προσευχή (οίδα Σώτερ ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. Αισθανόμουν να με τραβάει να πάω σ’ αυτό φεύγοντας απ’ τη γη. Μόνο μια φορά. Η χαρά πάλι ήλθε πιο ζωηρά μέσα μου. παιδεύει». Η αρρώστια μου είναι μια ιδιαίτερη εύνοια του Θεού. Δεν προσευχόμουνα να με απαλλάξει απ’ τους πόνους. Μόλις κλείσομε τα μάτια μας. Κι όταν ερχόταν. Δεν φοβόμουνα το θάνατο. Έχω ακούσει από πολλούς να λένε: «Δεν μπορώ να προσευχηθώ». ανοικτό σιέλ. όταν θα έφευγα απ’ αυτή τη ζωή. ενώ είχα πολλές. στράφηκα αλλού. ούτε πήγα για εγχείρηση. Ήταν απ’ τον αντίθετο. μου το εμφανίζει. Επιμένω. }476} Κάθε τόσο που αισθανόμουνα ότι θα βγει η ψυχή μου. ας εγώ κατειργασάμην …) επαναλάμβανα συνεχώς με λαχτάρα. Είχα ακουμπήσει σ’ Αυτόν. Ήθελα να πιστεύω ότι ο Θεός. Δεν ήθελα να σκέπτομαι την κόλαση. Εγώ είχα παραδοθεί στην αγάπη του Θεού. Θ’ αφήσω τον Θεό να κανονίσει. πετούσε η ψυχή μου κι έλεγα μέσα μου: «Ήλθε το άστρο μου!». Τις άφησα. Δεν θυμόμουν τις αμαρτίες μου. των Γεροντάδων μου. Θα παρουσιασθούμε μπροστά στον Χριστό. δεν ήταν γεμάτο. Κατάλαβα. Ήταν πολύ ωραίο! Το }476} φως του είχε πολύ γλυκύτητα. Φάρμακα δεν παίρνω. που με καλεί να μπω στο μυστήριο της αγάπης Του και με τη δική Του την χάρι να προσπαθήσω ν’ ανταποκριθώ. σαν διαμάντι σαν πολύτιμος λίθος. Είχα το συναίσθημα ότι εκεί ήταν όλοι οι δικοί μου. Προσπαθώ να δίνομαι στον Χριστό. γιατί μέσα σ’ αυτό το άστρο ένιωθα ότι ήταν όλη η Εκκλησία. Προσεύχομαι όμως για την ψυχή μου να μου συγχωρέσει τα παραπτώματά μου. ουδέ έπραξε τας πράξεις. εκεί στο άστρο αυτό θα πήγαινα κι εγώ απ’ την αγάπη του Θεού. Το περιφρόνησα.

Προσευχές κάνομε. Δεν είναι σωστό να παρακαλείς τον Θεό για τέτοια πράγματα. τόσο ζούμε την αρρώστια μας. αλλά για να συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες σου και να σου δώσει τη δύναμη να Τον αγαπήσεις και να Του δοθείς. Ούτε προσευχή να κάνεις γι’ αυτό.» ποτέ δεν θα γίνεις καλά. εκβιάζομε τον Θεό κι όλους τους αγίους να μας κάνουν καλά. για να πάρομε ανταπόδομα }481}. Έτσι θα το κάνω· θα μείνω όλη νύκτα άγρυπνος και θα Τον παρακαλέσω γι’ αυτό το θέμα. Παρακαλείς με αγωνία τον Θεό να σου πάρει την ασθένεια. Φοβήθηκε και είπε: -Να μην κάνω προσευχή!. Να μην Τον αγαπάμε. Αυτό δεν είναι σωστό. δεν δείχνομε με όλ’ αυτά ότι δεν την έχομε περιφρονήσει την αρρώστια. Εμείς δηλαδή περιφρονούμε την ασθένεια δεν τη σκεπτόμαστε. Τα άλλα θα μας τα διδάξει η χάρις. Ούτε να προσευχόμαστε με σκοπιμότητα και να λέμε στον Θεό: «Κάνε τον τάδε καλά στην υγεία του. θα ενεργήσει. στο βάθος υπάρχει μέσα μας αμφιβολία και φόβος και σκεπτόμαστε: «Άραγε θα γίνει αυτό. Εμείς θα προσευχηθούμε. Διότι όσο παρακαλείς να φύγει η ασθένεια. σε . τόσο τη ζούμε. Κι έτσι ενώ νομίζομε ότι την περιφρονούμε κι ότι δεν της δίνομε σημασία εμείς της δίνομε. δηλαδή το πώς θ’ αφεθούμε στον Χριστό. μόνο τη θεία αγάπη. Ένας άνθρωπος με ρώτησε πριν από καιρό: -Πότε θα γίνω καλά. Όπως λέμε στην Θεία Λειτουργία. να υποδεικνύομε τρόπους στον Θεό.». Μα θα πεις: «Δεν πήρα το φάρμακο. «την περιφρονώ». ανεπαίσθητα. Να αγαπήσομε τον Χριστό και όλα θ’ αλλάξουν στη ζωή μας. φωνάζομε. από ευγνωμοσύνη. Όσο επιμένομε και εκβιάζομε τους αγίους και τον Θεό να γίνομε καλά. για να έλθει κοντά Σου». Και με τους γιατρούς και τα φάρμακα ο Θεός ενεργεί. αλλά καν τω όρει τούτω είπητε άρθητι και βλήθητι εις την θάλασσαν. Εν απλότητι και αφελότητι καρδίας». Όλο το μυστικό είναι η πίστη· αδιάκριτη. }479} Αυτό είναι το μυστικό. δεόμαστε. Έ. απαλή. Και αυτό θα σας το αποδείξω. «πότε θα γίνω καλά. την έχομε στο μυαλό μας συνέχεια και δεν μπορούμε να έχομε μέσα μας μια ήρεμη κατάσταση.». Όταν η πίστη είναι πραγματική. ανιδιοτελώς κι ο Θεός κάνει το θαύμα Του προς το συμφέρον της ψυχής μας. Γι’ αυτό δεν γίνεται τίποτα. σκεπτόμαστε τον Χριστό απαλά. Θα μ’ ακούσει ο Θεός». Δεν παίρνω φάρμακα. Να κάνεις και πολλή προσευχή μάλιστα. τόσο αυτή κολλάει πάνω σου. Να έχομε πίστη ότι ο Θεός μας υπεραγαπά κι ότι θέλει να γίνομε δικοί Του. Κι εμείς έχομε την εντύπωση ότι θα γίνει οπωσδήποτε ένα θαύμα· κι όμως στην πραγματικότητα }480} δεν το πιστεύομε κι έτσι δεν γινόμαστε καλά. «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Άμα λέεις. γενήσεται». Τρέχομε από δω κι από κει. Γι’ αυτό επιτρέπει τις ασθένειες μέχρι να παραδοθούμε μ’ εμπιστοσύνη σ’ Αυτόν. Εδώ ισχύει το Γραφικό: «Εάν έχητε πίστιν και μη διακριθήτε ου μόνον το της συκής ποιήσετε. Αλλά να Τον αγαπάμε με λαχτάρα. Αν δεν θέλομε είναι δύσκολο δεν μπορούμε να πούμε. Δεν είναι θέμα επιβολής (μάλλον θέλει να πει υποβολής). χωρίς να σκεπτόμαστε τίποτα. ζητάμε. -Ά! του λέω. αλλά ο Θεός μπορεί να μη θέλει να μας ακούσει.άλλο μυστικό· ν’ αγωνισθούμε ν’ αποκτήσομε την χάρι του Θεού. σε αγκαλιάζει. Πώς να πούμε στον Θεό: «Κάνε με καλά». Κι όμως. Αλλά πρέπει να θέλομε να περιφρονήσομε την ασθένεια. παρακαλούμε. -Αλίμονο! Του λέω. Εκβιάζομε μέρα και νύκτα. πώς δεν πιστεύω. Προσευχόμαστε όλη τη νύκτα. Σ’ Αυτόν που τα πάντα γνωρίζει τι να γνωστοποιήσομε. παραδείγματος χάριν την υγεία. αλλ’ αυτή τότε σε αγκαλιάζει και σε σφίγγει πιο πολύ. είτε παίρνεις φάρμακο είτε δεν παίρνεις. Την «επιβολή» μπορεί να την έχει ένας φακίρης –αυτή η λέξη δεν ακούγεται καλά. δεν παίρνομε φάρμακα· όμως δεν ηρεμούμε και το θαύμα δεν γίνεται. απλή και αφελής. Όσο ενδιαφερόμαστε να τη διώξομε. Δεν πρέπει να παρακαλούμε γι’ αυτό. Λέμε: «Πιστεύω ότι θα με θεραπεύσει ο Θεός.

σφίγγεται και παθαίνει και έτσι δημιουργείται το έλκος. η χάρις του Θεού δεν πηγαίνει στους εγωιστές. ο ταπεινός. Ο Θεός εν τω μυστηρίω του Χριστού του δίδει τη χαρά. την ειρήνη. και γι’ αυτό αγωνίζεται. }485} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΥ ΧΑΡΙΣΜΑΤΟΣ Ο άνθρωπος που είναι άξιος του Θεού γίνεται έμπλεος του Αγίου Πνεύματος. Αν βέβαια σαν άνθρωπος αισθανθείς εσωτερική δυσκολία και αδυναμία. πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς αυτού …». για να γίνει καλός. σφίξιμο. Μόνον αυτός }489} που έχει ταπείνωση λαμβάνει τα δώρα αυτά απ’ τον Θεό. παύομε να υποφέρομε. αυτό …». μόνο στο θείο έρωτα. Μια. ενώ πιέζεται. αυτό. μαζί με όλους τους συνανθρώπους μας και με όλους τους εν Χριστώ αδελφούς. στο βαθμό που ο Θεός το επιτρέπει. αλλά να γίνομε καλοί. αν καμιά φορά κάποιος τον πλησιάσει και του πει. Κι αν θέλετε να μάθετε. Χρειάζονται όμως προϋποθέσεις. «να γίνομε αυτό. την αγάπη. }484} Αν θέλετε να έχετε υγεία και να ζήσετε πολλά χρόνια. τα αποδίδει στον Θεό και τα χρησιμοποιεί προς δόξαν Του. στενοχώρια. Αισθάνεται μέσα του ότι είναι πραγματικά ανάξιος κι ότι όλα αυτά του δίνονται. την πραότητα. σφίξιμο. κι εξομολογηθεί ειλικρινά. αν πάει σε «καθρέπτη». εξαρτάται. άγχος. και το έλκος του στομάχου από τη νεύρωση δημιουργείται. προκειμένου να έλθει και να μείνει η θεία χάρις μέσα στον άνθρωπο. Και καρκίνο να έχομε. στενοχώρια. Αντίθετα. με αποτέλεσμα τη φυσιολογική λειτουργία όλων των οργάνων και των αδένων. Διορθώνεται μόνο με τη θεία χάρι. Ο άνθρωπος που έχει εωσφορικό εγωισμό νομίζει ότι είναι έμπλεος θείας χάριτος. Έχει τη θεία χάρι. Αν προσπαθήσει κι αυτός. πειρασμικές φαντασίες και βασανίζεται.σφίγγει και δεν χωρίζεται από κοντά σου. ακούστε τι λέει ο σοφός Σολομών: «Αρχή σοφίας φόβος Κυρίου και βουλή αγίων σύνεσις· το δε γνώναι νόμον διανοίας εστίν αγαθής· τούτω γαρ τω τρόπω πολύν ζήσεις χρόνον και προστεθήσεταί σοι έτη ζωής». «Ουκ έστι κτίσις αφανής ενώπιον αυτού. επιδρούν στο σώμα και η υγεία δεν πηγαίνει καλά. Ο καλός. Το τέλειο είναι να μην προσευχόμαστε για την υγεία μας. ειρηνεύει ο πνευματικός μας οργανισμός. αυτός που έχει αρετή με την χάρι του Θεού δεν πλανάται. … Όχι καλοί. τότε ας παρακαλέσεις ταπεινά τον Κύριο να σου αφαιρέσει την ασθένεια. ο αγαπών τον Θεό. αν τα αφήσομε στον Θεό και γαληνεύσει η ψυχή μας. Όλα επηρεάζονται. του δώσει κανένα ράπισμα και του πει μια . μόνο στην αγάπη Του. στους ανθρώπους που δεν έχουν συνείδηση τι τους γίνεται. στενοχώρια. «είσαι απατεώνας». Η πλάνη είναι μια ψυχολογική κατάσταση. πώπ! Έλκος. η χάρις του Θεού θα τον θεραπεύσει. Η πλάνη είναι πολύ δύσκολο να διορθωθεί. Να μην ευχόμαστε να γίνομε καλά. άγχος. }490} Ένας άνθρωπος που εμφορείται υπό του κακού πνεύματος. παρόν και μέλλον. δυο. σφίξιμο. Γινόμαστε καλά. Γίνετε άγιοι. Έτσι και στον άνθρωπο που έχει υγιή ψυχή αποκαλύπτονται τα μυστήρια του Θεού και γνωρίζονται οι βουλές Του. Και την ψυχή μας θα την εννοούμε ενσωματωμένη μέσα στην Εκκλησία. άγχος. … Ο Θεός δεν γνωρίζει παρελθόν. Όταν παραδοθούμε στον Χριστό. Έλκος ή καρκίνος. τρεις. που κεφαλή της είναι ο Χριστός. Μπορεί να προσευχηθεί κάποιος άλλος και ο Θεός να ελεήσει τον άνθρωπο που πλανάται. μπορεί η θεία χάρις με τη γαλήνη αυτή να ενεργήσει να φύγει και ο καρκίνος και όλα. αλλά βρίσκεται σε πλάνη· είναι άνθρωπος του διαβόλου. μία εσφαλμένη κρίση· στην ουσία η πλάνη έρχεται απ’ τον εγωισμό. Ριχτείτε μόνο στην φιλία με τον Χριστό. }483} Αγαπήστε τον Χριστό. Το συμπαθητικό σύστημα. δηλαδή ενάρετοι. που είναι ο καλός πνευματικός. Στον άνθρωπο που βρίσκεται σε πλάνη δημιουργούνται ψευδαισθήσεις. Όταν στην ψυχή μας υπάρχουν μπερδέματα. αλλά ν’ αποκτήσομε θείο ζήλο· ν’ αφηνόμαστε με εμπιστοσύνη στην αγάπη Του· να προσευχόμαστε μάλλον για την ψυχή μας.

να είμαστε μαζί.τι έβλεπαν εκείνοι. δεν υπάρχει απόσταση εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. μου λέει. οι πνευματισμοί και τα όμοια είναι αρρωστημένες. διότι ο Ελισσαίος κατάλαβε το λάθος του και ζήτησε την ευλογία του Προφήτου Ηλία. Του λέω: -Γέροντα. μου λέει: -Χτυπάει η καμπάνα για την εκκλησία και τρέχω να προλάβω. Τίποτα δεν γίνεται χωρίς την ευλογία του Γέροντα. Στέλνει την χάρι Του σ’ εμένανε. Δόξα Σοι ο Θεός! Ενώ λέγαμε αυτά τα πνευματικά. Έβλεπα όλες τις ιερές και άγιες εικόνες. αδελφικότητος. συγκινημένος. τις χαρούμενες ψυχούλες που τα αισθανόντουσαν όλα. αλλά δεν μιλάω. όταν ο άλλος μου βεβαιώνει ότι αυτό που «βλέπω» είναι πράγματι έτσι. }506} Τώρα που τα βλέπω όλα. μη μ’ αφήνεις! -Μετά χαράς. Συγχωράτε με. την Θεία Λειτουργία. γιατί καταλαβαίνω πως αυτή η γνώση δεν προέρχεται παρά μόνον εκ Θεού. Λέω μερικά πράγματα που ο Θεός φωτίζει να πω απ’ την αγάπη μου για όλους. η οποία σιγά σιγά θα τον πάει στο τρελοκομείο. ενώσεως. Μα ήταν πνευματική πανδαισία αυτή η Λειτουργία με τους αγίους ασκητές. Καμία απόσταση! Και «πήγα» μαζί του στην εκκλησία. έστω κι αν μου το βεβαιώνει η χάρις ότι αυτά είναι αληθινά. Οι καμπάνες χτυπούσαν εκείνη την ώρα που συνομιλούσαμε. Με τον ενθουσιασμό εκδηλώνεται η θεία χάρις. Και λέω: «Εγώ. Βλέπω. τι να σας πω! … Αυτό έγινε και σήμερα πρωί πρωί. θα βλασφημάει και τα θεία ακόμη. Ό. έβλεπα κι εγώ. Αυτός μελετάει πολύ τους Πατέρες και μου εξηγεί πολλά πράγματα. που τα λέγω. Μετά απ’ αυτή την ένωση έρχεται μεγάλη χαρά. με χαρά τις προσευχές. με την χάρι του Κυρίου μας. τόσο . }493} Καθώς ξυπνάω τη νύκτα εδώ στο μοναστήρι. Βρίσκεται σε μια δαιμονική κατάσταση. Όλες τις ώρες μαζί του προσευχόμουνα. ν’ ακούγατε τα λόγια που λέγανε! Η χαρά μου γίνεται πολύ μεγάλη. Αφήστε να τα λέω. «βλέπω» το Άγιον Όρος να έχει πλημμυρίσει απ’ την χάρι εξαιτίας των εωθινών προσευχών των πατέρων. Δηλαδή όλες αυτές οι καταστάσεις.τι μπορώ να σας εκφράσω. Δηλαδή πώς να σας το εξηγήσω … Ο Θεός με προστατεύει. με αγάπη. Τίποτα δεν κατορθώνεται χωρίς την χάρι. Έλα να πάμε στην εκκλησία. αισθάνομαι πάρα πολύ ταπεινός. τρέχουνε ν’ ακούσουνε «Εξεγερθέντες του ύπνου» κι αρχίζουνε με λαχτάρα. που φέρνει ένα είδος φιλικότητος. Θέλω να τα λέω. τόση χαρά που πάει να σπάσει η καρδιά μου. τότε μιλάω. τις λαμπάδες. Τι να σας πω! Ανοίγει ο Παράδεισος. Τις νύκτες επικοινωνώ τηλεφωνικώς μ’ έναν αγιορείτη ασκητή. Φοβάμαι όμως να εκδηλωθώ. δηλαδή νύκτα στις τρεις. τα κεράκια. Απ’ την αγάπη μου για σας το κάνω! Ένα άλλο μυστικό τώρα θα σας πω. μεγαλύτερη απ’ ό. Έτσι τα }498} αισθάνομαι με την χάρι του Θεού και τα λέω. θα σας διδάξει και θα σας υπομνήσει τα πάντα. να βλέπομε τα μεγαλεία του Θεού. Επί μισή ώρα κουβεντιάζαμε πάρα πολύ ωραία πράγματα. που εζούσανε την εορτή των Χριστουγέννων! Την εζούσανε! Πώς θα ήθελα να ήσασταν κι εσείς. Αισθάνθηκα μεγάλη αγαλλίαση. Έβλεπα τους ιερείς να λειτουργούν μεταρσιωμένοι. Αυτά θα τα εννοήσετε πραγματικά όταν έλθει η χάρις. Ήταν γεμάτη η εκκλησία από ασκητές κι όλοι είχαν μεγάλη χαρά μέσα τους και ψάλλανε: «Δεύτε ίδωμεν πιστοί }499} που εγεννήθη ο Χριστός …» … Στο «Μετά φόβου Θεού» πήγε να μεταλάβει. Μόλις χτυπάει το τάλαντα. Όταν όμως με πληροφορήσει η χάρις να μιλήσω. Τρέλα. Δίπλα του κι εγώ.κακή κουβέντα. Όταν έλθει το Πνεύμα το Άγιον. την χάρι του Χριστού. }505} … τη στιγμή εκείνη η θεία χάρις φέρνει μέσα μου έναν ενθουσιασμό. Για να αισθανθεί ο κόσμος το αγκάλιασμα που κάνει ο Χριστός σε όλους μας. τα καντηλάκια να τσιτσιρίζουν. οικειότητος. Ειλικρινά μεγάλη χαρά αισθάνθηκα. Έβλεπα όλους τους αδελφούς να δέονται. Συζητούμε πνευματικά ζητήματα. }500} Αυτή τη φορά διεράγησαν τα ύδατα. Έλα.

Ενώ εγώ είμαι με την ψυχή στα χείλη. όταν δεν προσέξει. Αισθάνθηκα χαρά ανεκλάλητη. Αυτό είναι αληθινή ταπείνωση. ουράνια. Όταν ο άνθρωπος πληρωθεί υπό της χάριτος του Θεού. Έχω μάθει να καυχώμαι όχι για τα κατορθώματα τα δικά μου αλλά για την χάρι του Θεού. }507} γιατί πηγάζει απ’ το Πνεύμα το Άγιον. πω! Μιλάει για τον εαυτό του. Δεν πιστεύεις ότι έχεις κάτι δικό σου. από τότε που μικρός επήγα στο Άγιον Όρος. γιατί πρέπει ο άνθρωπος να είναι πνευματικός. για να τα καταλάβει. Αλλάζει η φωνή μου. έχω πάντα το ίδιο συναίσθημα. Άλλαξε η φωνή μου. Αφήνομαι στην }508} αγάπη του Θεού και στο έλεός Του και λέω τα χρυσά εκείνα λόγια απ’ την ευχή της Θείας Μεταλήψεως: «Οίδα Σώτερ. Εγώ. αρμονική. Ενώ ένας φανατικός ένας παλαιοημερολογίτης λέει: «Πω. γιατί μπορεί να χρησιμοποιούμε τις ίδιες λέξεις αλλά με διαφορετικό νόημα. Να μη λέτε σ’ άλλους τις μυστικές πνευματικές εμπειρίες που έχετε. όμως. Τα χαρίσματα τα πνευματικά τα χάνει ο άνθρωπος. Ύψωσα τα χέρια. Κύριε. Άρχισα μ’ ενθουσιασμό να ψάλλω απ’ έξω κανόνες. Αυτά όμως που μου αποκαλύπτει ο Θεός σε λίγους τα λέω. η ψυχή μου πολύ με κατακρίνει. Η χάρις με ωθεί να το παθαίνω κι εγώ αυτό.ταπεινός και τόσο ανάξιος! Τι θέλει ο Θεός από εμένα. Στον Ιωσήφ δεν είπε το μυστικό του Ευαγγελισμού. που με θέλει να γίνω καλός. τροπάρια κι άλλους }512} ύμνους και πιο πολύ τα τριαδικά μεγαλυνάρια. ο Χριστός μόνο έχει το παν. Παρουσιάζεται σ’ αυτούς που έχουν αξιωθεί του δώρου της ταπεινώσεως. Τηρούσε σιγήν. ν’ ακούσει κάτι και να το διηγηθεί και να το γράψει και τελικά να πει: «Να τα ίδια λέει κι ο Πλάτωνας». Δεν έχει τίποτα να πάρει από μένα. σαν από εκατό ανθρώπους. Κάνει και τέτοια η χάρις του Θεού. Είναι του Θεού και το μεταδίδεις. γίνεται αλλιώτικος πηδάει η ψυχή του! Ακούει τη φωνή του και χαίρεται η ψυχή του. }509} Αυτό που κάνω και σας λέω τι μου έδωσε ο Θεός είναι και αποστολικό. Πόσο είμαι πίσω! Πόσο είμαι μακριά! Για όλα. Πιστεύω για τον εαυτό μου ότι είμαι παλιοσωλήνα σκουριασμένη. … «Μετάδοση» σημαίνει: Πήρες κάτι. Χάνομε έτσι τη θεία χάρι. γλυκιά. όταν τα λέμε με πίστη κι ευλάβεια. ου τω σω ονόματι προεφητεύσαμεν και τω σω ονόματι δαιμόνια εξεβάλομεν …ουδέποτε έγνων υμάς· αποχωρείτε απ’ εμού οι εργαζόμενοι την ανομίαν». ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. Αυτό το πιστεύω πολύ.». αλλά απ’ την αγάπη του Θεού προς εμένα. τους αγαπάει και θέλει να γίνουνε καλοί. δυνατή. Μπορεί ένας επιστήμονας να δει. Σ’ ενδιαφέρει το νερό. Κι όμως ο Θεός και τους αμαρτωλούς. που έγραψαν οι Πατέρες. Δεν συμβαίνει όμως εδώ αυτό. διότι δεν είναι ούτε από αγιοσύνη. Όταν διψάεις πολύ. «ως φωνή υδάτων πολλών και ως φωνή βροντών ισχυρών». όπως εμένα. αλλ’ εξαρτάται κι απ’ τον άνθρωπο να το διατηρήσει. αυτό είναι εγωισμός!». αλλά δεν απελπίζομαι. Εγώ όλα τα αποδίδω στον Θεό για τη δόξα Του. Να το μεταδώσεις από αγάπη. }510} Κι εγώ ο καημένος απ’ την αγάπη μου σας λέω μερικά απ’ όσα μου αποκαλύπτει ο Θεός. η . Εγώ δεν έχω τίποτα. δεν σκέπτεσαι αν η σωλήνα που το νερό περνάει είναι πλαστική μεταλλική σκουριασμένη. Το σκέπτομαι αυτό. γιατί βλέπω κάτι κι αμέσως μετά αισθάνομαι τις αδυναμίες μου πάρα πολύ. η οποία επίμονα και ολοφάνερα θέλει να με τραβήξει κοντά της με όλα όσα μου παρουσιάζει στη ζωή μου. ο κόσμος έρχεται σ’ εμένα τον ταπεινό. Χρειάζεται προσοχή σ’ αυτά τα πνευματικά πράγματα. η φωνή μου έγινε πρωτόγνωρη. είναι της θείας χάριτος. όσα μου έδωσε ο Θεός μέσα μου. έλαμψε το πρόσωπό μου. Έχω μέσα μου φόβο. το πρόσωπό μου μπήκε σε ατμόσφαιρα θείου φωτός. Είδατε η Παναγία. …» Τα χρυσά αυτά λόγια. … Ο Θεός κρύβεται πολύ· τόσο που νομίζομε ότι δεν υπάρχει. το πρόσωπό μου αλλάζουν όλα. Σκέπτομαι κι εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Κύριε. ότι δεν κατόρθωσα να ζήσω με λαχτάρα τον Χριστό. ούτε από τίποτ’ άλλο. που όμως διοχετεύεται το ύδωρ το ζων το πεντακάθαρο. }511} Πολλές φορές με την χάρι του Θεού έχω μπει σε μία άλλη κατάσταση. Έχω όμως πολύ βαθιά τη συναίσθηση στην καρδιά μου ότι άλλος τα λέει. Δεν κάνει. Αυτό το χάρισμα είναι δώρο του Θεού. είναι σαν να τα ζούμε κι εμείς.

Είχε κόσμο το σπήλαιο της Αποκαλύψεως. απλά. Το μόνο που λέω είναι να γίνονται . Και να τον περιφρονήσεις. Δεν υπήρχε άλλος στην εκκλησία. Σταθήκαμε μπροστά στη Θεία Αποκάλυψη. Περιεργάσθηκα τα λουλούδια. που μου έγινε στην Πάτμο. «Αυτά δεν γίνονται με πρόγραμμα». Αυτοσυγκρατήθηκα. Θα ήθελα να τα ακούω και να ξαναγυρίζω σ’ εκείνη την ημέρα. ούτε την ήθελα. χωρίς πίεση στα χέρια του Θεού. αναζητούσα εκείνα τα ψάλματα. Πέσαμε πρηνείς. Δώστε πολλή προσοχή. }521} Έτσι έκανα κι εγώ. Προσπάθησαν να γράψουν στο μαγνητόφωνο εκείνη τη φωνή. Ένιωθα να με πνίγει η χάρις του αγίου Ιωάννου. θα με περνούσαν για τρελό. Αισθάνομαι ότι δεν πρέπει να τα λέω … Αυτά είναι μυστήρια. Δεν είναι καλό να βλέπουν οι άλλοι τα βιώματα της μυστικής επαφής με τον Θεό. Τις «είδα» και τις εμπόδισα. δεν θα κουνηθείτε. Βγήκα έξω. Τους λέω: -Ό. Στενοχωρέθηκα που δεν τα γράψαμε. Δεν σφίχθηκα. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ήταν ησυχία. Τότε Εκείνος θα έρχεται στις ψυχές σας και θα τις χαριτώνει. τον Πρόχορο. Εγώ αισθανόμουν άδειος. Είχα έλθει σε κατάστασε πνευματική. Στο πρόσωπό μου ήλθε μία λάμψη. Μπήκαμε μέσα με ευλάβεια. Όπως μου είπαν οι συνοδοί μου. Πέστε μου … Σας τα είπα για να μάθετε να εγκαταλείπετε τον εαυτό σας απαλά. δεν μπορώ να τα εξηγήσω. Φοβήθηκα μήπως προδώσω τα αισθήματά μου. ο διάβολος. τον μαθητή του. Γι’ αυτό τους είπα κι εφύγαμε. δεν επίεσα την κατάσταση. τα ανάψα. Την έλεγα.τι κι αν δείτε. Γονατίσαμε και οι τρεις. δεν ήταν δική μου. τίποτα. Είδα τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο. Αυτό ήταν αίσθημα ταπεινώσεως. Αν ο πονηρός σας θέτει εμπόδια. Βγήκα έξω απ’ την εκκλησία. έβαλα στο θυμιατό λίγα κάρβουνα. Καταλάβατε. Καμιά συγκίνηση. όταν τη }520} θέλεις. έγινα ένθεος. σαν να ήθελα ν’ αδιαφορήσω για το ότι δεν γινόταν το άνοιγμα της ψυχής μου. Μπήκα μέσα πάλι στο εκκλησάκι. τα μεγαλεία του Θεού. Τα λέω αυτά. χωρίς θόρυβο. και θέλησε να μ’ εμποδίσει. καμιά φορά το παίρνει είδηση ο αντίθετος. ούτε θα μιλήσετε. έβαλα λίγο λιβάνι. Δεν μπορείς μόνος να περιφρονήσεις τον αντίθετο. ύψωσα τα μάτια μου. αλλά δεν τις άφησα. διότι όταν τη λέεις. σκέφθηκα. εγώ στη μέση. με σιωπή. πρέπει πάλι με την θεία χάρι. Πριν μπούμε μέσα τους προετοίμασα. θύμιασα και τότε άνοιξε η καρδιά μου. Έχω μάθει από μικρός στο Άγιον Όρος να είμαι μυστικός … Έπειτα όμως από μέρες γυρίζοντας στην Αθήνα. Δεν πρέπει σ’ αυτά τα πνευματικά να πηγαίνομε με τη βία. Κύριε Ιησού Χριστέ … Να μ’ ελεήσει ο Θεός. Αν άφηνα τον εαυτό μου να εκδηλωθεί. Άκουσα τη φωνή του Χριστού απ’ τη σχισμή του βράχου … Αυτά να μην τα πείτε πουθενά. να τον περιφρονείτε. Απασχολήθηκα με κάτι άλλο. Αυτό έχει πολύ βάθος. Είδαμε εκεί μες στα πεύκα. Ήμασταν οι τρεις μας. Ερημιά. Έχει μεγάλη έννοια. ένα ανεξήγητο πράγμα. Κοίταξα λίγο τη θάλασσα. Είναι ένα πάρα πολύ λεπτό σημείο. Λέγαμε το «Κύριε Ιησού …» περίπου ένα τέταρτο. Γιατί σας τα είπα. έμεινα κάτω είκοσι λεπτά … Αυτό το θαύμα. Επιθυμούσα να ξανακούσω εκείνη τη φωνή. ήταν της χάριτος του Θεού. έζησα το γεγονός της Θείας Αποκαλύψεως. Είδα το γεγονός της Αποκαλύψεως. Κι έγινε με μιάς θόλος ο ουρανός και μανάλια εγίνανε τα πεύκα με τα κλαδιά τους … Εκείνες στέκονταν τρία μέτρα πίσω. Ήταν πρωί. Τι ωραία! Που βάλαμε και «φωτιά» εκεί και «κάψαμε» το δάσος! Συνηθισμένος όμως να είμαι μυστικός δεν ήθελα να με μαγνητοφωνήσετε. Τότε ήλθε η θεία χάρις. όταν συνειδητοποίησα ότι κάτι παρεμβαίνει.έκφρασή μου έγινε αλλιώτικη. Δεν τα είδαμε. Κατάλαβε ο αντίθετος. την ήθελα την ευχή –ή μάλλον ούτε την έλεγα. }513} Πήγαμε κάποτε για προσκύνημα μαζί με τον κύριο Γιώργο και την κυρία Καίτη στον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο στην Πάτμο. … Δεν ήταν ανθρώπινη εκείνη η φωνή. ταπεινά. όπως ακριβώς είχε συμβεί. αλλά δεν μου ‘ρχεται και καλό που τα λέω. είναι ένα μεγάλο μυστήριο. Σε μια στιγμή έπεσα κάτω.

απαλά. όταν εκβιάζεις τον Θεό. ταπεινά. δεν έρχεται. αλλά δεν μπορείς να τον μάθεις απ’ έξω. Όταν το θέλεις και περιμένεις να ενωθείς με τον Θεό. }522} . Πρέπει να μπει μέσα στην ψυχή σου μυστικά. ώστε να τον ενστερνισθείς με την χάρι του Θεού. Αλλά έρχεται «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις».όλα απλά. Είναι ένας αγιότατος τρόπος.