ΓΕΡΟΝΤΟΣ ΠΟΡΦΥΡΙΟΥ ΚΑΥΣΟΚΑΛΥΒΙΤΟΥ ΒΙΟΣ ΚΑΙ ΛΟΓΟΙ © Ιερά Μονή Ζωοδόχου Πηγής-Χρυσοπηγής Β’ Έκδοση Απρίλιος 2003, ISBN

960-87617-0-0 731 00 Χανιά Κρήτη Τηλ. 2821091125 – Fax 2821097600. Email: imx@otenet.gr ΒΙΟΣ Δεν ήθελα καθόλου να κάθομαι. Ήθελα να πάω εδώ, να πάω εκεί, να ποτίσω, να κόψω ξύλα. Κι όλ’ αυτά με μία μετάνοια κάθε φορά. Είχα πολλή χαρά κι αγαλλίαση. Ένιωθα γεμάτος κι έτρεχα. Έτρεχα, δεν περπατούσα. Ντρεπόμουνα, όμως, να με βλέπουν οι Γέροντες να τρέχω, γι’ αυτό περπατούσα σιγά σιγά στην αρχή κι όταν απομακρυνόμουν, έτρεχα. Φτερά έκανα να πάω γρήγορα και να γυρίσω γρήγορα στους Γέροντές μου. Ζωή χαρισάμενη, τι να σας πω! Αυτή η ζωή είναι όντως αγγελική. Είχε κι εκείνος ο ευλογημένος ο Γέροντάς μου πολλή προθυμία. Μου έλεγε: «Πήγαινε εδώ, πήγαινε εκεί …». Έ, είχαμε βέβαια και πολλές δουλειές. Μου είχανε δώσει την επίβλεψη του κελλιού. Είχαμε σπίτι νοικοκυρεμένο. Είχαμε ελιές, είχαμε λίγα δέντρα, είχαμε και κηπευτικά. Απ’ τις δουλειές φυσικά κουραζόμουνα. Πήγαινα σε πολλές δουλειές. Πήγαινα στο βουνό. Τα πόδια μου συχνά κοβόντουσαν. Έ, που να ήξεραν οι Γέροντές μου, παιδί με βλέπανε. Όταν κατέβαινα απ’ το βουνό μετά από τρεις ώρες δρόμο, μου έλεγε ο παπαΙωαννίκιος: -Αύριο θα ζυμώσομε, γι’ αυτό τώρα ετοιμάσου να πάεις να φέρεις κλαδιά. Έπαιρνα το σχοινί κι επήγαινα στο βουνό για κλαδιά. Επήγαινα σε βατό δρόμο αλλά και σ’ απότομο. Όχι μόνον αυτά θυμάμαι, αλλά πολλές φορές οι Γέροντές μου με στέλνανε να φέρω κούτσουρα ή ξύλα και τα έβαζα πάνω μου σαν γαϊδουροφόρτωμα. Κι όπως ήμουν φορτωμένος κι }063} είχε πάθει η μέση, καθόμουν στο πεζούλι να ξεκουραστώ. Αν καμιά φορά με πείραζε πολύ το βάρος, έλεγα στον εαυτό μου: «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδουρο!».Την τεμπελιά δεν την εγνώριζα. Έ, πραγματικά δεν λυπόμουν το σώμα μου. Επειδή τα γόνατά μου πονούσανε, εγώ ήθελα εκδίκηση. Δηλαδή, όσο διαμαρτύρονταν και πονούσανε, εγώ όλο και πιο μεγάλο φορτίο έπαιρνα. «Θα σου δείξω εγώ, παλιογάϊδαρο!», ξανάλεγα. Εκδικιόμουν, εκδικιόμουνα τον κακό εαυτό μου. Με την αγάπη γίνεσαι αεικίνητος. Να ιδείς τότε πού πάνε οι αμαρτίες! Κοιμούνται όλα. Ακούτε; Αυτή είναι πραγματικά ξένη ζωή, ζωή οσία αγία ζωή παραδεισένια. }064} Είδα έναν άγιο ζωντανό. Ναι, έναν άγνωστο άγιο. Ο καημένος, περιφρονημένος. Ποιος ξέρει, όταν πέθανε, έπειτα από πόσες ημέρες θα το μάθαμε κι ίσως μήνες, αν ήταν και χειμώνας. Πού να πήγαινε άνθρωπος εκεί ψηλά στη λίθινη καλύβα του! Δεν τον έβλεπε κανείς. Πολλές φορές αυτούς τους ερημίτες τους βρίσκανε έπειτα από ένα-δυό μήνες μετά την κοίμησή τους. Το εκχείλισμα και το περίσσευμα της χάριτος ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό, όταν είδα αυτόν, τον Γερο-Δημά, στο Κυριακό να κάνει τις μετάνοιές του και ν’ αναλύεται σε λυγμούς στην προσευχή του. Με τις μετάνοιες αυτουνού, τόσο }79} πολύ τον επεσκίασε η χάρις, ώστε ακτινοβόλησε και σ’ εμένα. Τότε ξέσπασε και σ’ εμένα ο πλούτος της χάριτος. Δηλαδή υπήρχε και πριν, με την αγάπη που είχα στον Γέροντά μου. Αλλά τότε αισθάνθηκα κι εγώ την χάρι πάρα πολύ έντονα. Να σας πω πώς μου συνέβηκε. Ένα πρωί, κατά τις τρεισήμισι, επήγα στο Καθολικό, στην Αγία Τριάδα, για την ακολουθία. Ήταν νωρίς ακόμη. Δεν είχε χτυπήσει ακόμη το σήμαντρο. Κανείς δεν ήταν μες

στην εκκλησία. Κάθισα στον πρόναο, κάτω από μία σκάλα. Ήμουν αθέατος και προσευχόμουν. Σε μια στιγμή ανοίγει η πόρτα της εκκλησίας και μπαίνει ένας ψηλός κι ηλικιωμένος μοναχός. Ήταν ο Γερο-Δημάς. Μόλις μπήκε, κοίταξε δεξιά-αριστερά· δεν είδε κανένα. Τότε, λοιπόν, κρατώντας ένα μεγάλο κομποσχοίνι, άρχισε τις μετάνοιες τις στρωτές, πολλές και γρήγορες, κι έλεγε συνεχώς: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με … Υπεραγία Θεοτόκε, σώσον ημάς». Σε λίγο έπεσε σ’ έκσταση. Δεν μπορώ, δεν βρίσκω λόγια να σας περιγράψω τη συμπεριφορά του απέναντι στον Θεό· κινήσεις αγάπης και λατρείας, κινήσεις θείου έρωτος, θείας αγάπης κι αφοσιώσεως. Τον είδα να στέκεται, ν’ ανοίγει τα χέρια του όρθιος, σε σχήμα σταυρού, όπως έκανε ο Μωυσής στη θάλασσα, κι έκανε ένα πράγμα: «Ούουουουου! …». Τι ήταν αυτό; Ήταν μέσα στην χάρι. Έλαμπε μέσα στο φως. Αυτό ήταν! Αμέσως μου μετέδωσε την ευχή. Αμέσως μπήκα στη δική του ατμόσφαιρα. Δεν με είχε δεί. Ακούστε με. Συγκινήθηκα κι άρχισα να κλαίω. Ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό κι ανάξιο η χάρις του Θεού. Πώς να σας το πω; Μου μετέδωσε την χάρι. Δηλαδή }80} η χάρις που είχε εκείνος ο άγιος ακτινοβόλησε και στη δική μου ψυχή. Μου μετέδωσε τα χαρίσματά του τα πνευματικά. Λοιπόν, είχε πάθει έκσταση ο Γερο-Δημάς. Χωρίς να το θέλει το έκανε. Δεν μπορούσε να κρατήσει το βίωμά του. Ούτε κι αυτό που λέω είναι σωστό. Δεν μπορώ να το εκφράσω. Αυτό είναι κατάληψις υπό του Θεού. Αυτά δεν εξηγούνται. Καθόλου δεν εξηγούνται κι άμα τα εξηγήσεις, πέφτεις πολύ έξω. Όχι, δεν εξηγούνται, ούτε στα βιβλία αποδίδονται, ούτε γίνονται καταληπτά. Πρέπει να είσαι άξιος να τα καταλάβεις. Στις τέσσερις η ώρα χτύπησαν οι καμπάνες. Ο Γερο-Δημάς μόλις άκουσε τις καμπάνες, έκανε μερικές μετάνοιες και σταμάτησε να προσεύχεται. Κάθισε στο πεζούλι –νομίζω πως είναι κτιστό το πεζούλι στον πρόναο – … }81} … Πίσω του άνοιξε την πόρτα ο Γερο-Δημάς και μπήκε κι αυτός μέσα. Στάθηκε λίγο να τακτοποιηθεί στο στασίδι του για την ακολουθία, νομίζοντας πως κανείς δεν τον είχε δει. Κι εγώ χάθηκα μέσα απ’ τη σκιά της σκάλας και κρυφά και δειλά μπήκα μες στον κυρίως ναό. … Από τη στιγμή που μετέλαβα, μου ήλθε μια χαρά υπερβολική, ένας ενθουσιασμός. Μετά την ακολουθία έφυγα στο δάσος μόνος μου, γεμάτος χαρά κι αγαλλίαση. Τρέλα! Νοερώς έλεγα την Ευχαριστία πηγαίνοντας για την καλύβα. Με πάθος έτρεχα μες στο δάσος, πηδούσα απ΄ τη χαρά μου, άνοιγα σ’ έκταση τα χέρια μ’ ενθουσιασμό, δυνατά και φώναζα: «Δόξα Σοι ο Θεοοός! Δόξα Σοι ο Θεοοός!». Ναι, τα χέρια μου μείνανε ξερά, γίνανε κόκκαλο, ξύλο, κι ανοιγμένα ίσια σχημάτιζαν με το σώμα μου σταυρό. … Το κεφάλι μου σηκωμένο προς τον ουρανό, το στέρνο ετέντωνε με τα χέρια να φύγει για τον ουρανό. Το μέρος που είναι η καρδιά επήγαινε να πετάξει. … Πόση ώρα ήμουν σ’ αυτή την κατάσταση δεν ξέρω. Όταν συνήλθα, έτσι όπως ήμουν, κατέβασα τα χεράκια μου και σιωπηλός με δάκρυα προχώρησα πάλι με βρεγμένα τα μάτια μου. }82} ΠΕΡΙ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣ Η Εκκλησία είναι άναρχη, ατελεύτητη, αιώνια, όπως ο ιδρυτής της, ο Τριαδικός Θεός, είναι άναρχος, ατελεύτητος, αιώνιος. Η Εκκλησία είναι άκτιστη, όπως και ο Θεός είναι άκτιστος. Υπήρχε προ των αιώνων, προ των αγγέλων, προ της δημιουργίας του κόσμου. Είναι θείο καθίδρυμα και σ’ αυτήν «κατοικεί παν το πλήρωμα της θεότητος». Είναι το μυστήριο των μυστηρίων. Υπήρξε αφανέρωτο και εφανερώθη «επ’ εσχάτων των χρόνων». Η Εκκλησία παραμένει απαρασάλευτη, γιατί είναι ριζωμένη στην αγάπη και στη σοφή πρόνοια του Θεού. Την αιώνια Εκκλησία αποτελούν τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος. }197} Η αγάπη του Θεού μας έπλασε κατ’ εικόνα και καθ’ ομοίωσίν Του. Μας συμπεριέλαβε στην Εκκλησία παρ’ ότι εγνώριζε την αποστασία μας. Μας έδωσε τα πάντα, για να μας κάνει κι εμάς θεούς κατά χάριν και δωρεάν. Εν τούτοις εμείς, κάνοντας κακή χρήση της ελευθερίας μας, εχάσαμε το αρχέγονον κάλλος, την αρχέγονη δικαιοσύνη και αποκοπήκαμε απ’ την Εκκλησία. Έξω απ’ την Εκκλησία, μακριά απ’ την Αγία Τριάδα, εχάσαμε τον Παράδεισο, το

παν. Έξω, όμως, απ’ την Εκκλησία δεν υπάρχει σωτηρία, δεν υπάρχει ζωή. Γι’ αυτό η σπλαχνική καρδιά του Θεού-Πατέρα μας δεν μας άφησε έξω απ’ την αγάπη Του. Άνοιξε για μας πάλι τις πύλες του Παραδείσου, επ’ εσχάτων των χρόνων και εφανερώθη εν σαρκί. Με τη θεία σάρκωση του μονογενούς Υιού του Θεού φανερώθηκε πάλι στους ανθρώπους το προαιώνιο σχέδιο του Θεού για τη σωτηρία του ανθρώπου. Ο Θεός εν τη απείρω αγάπη Του μας ένωσε πάλι με την Εκκλησία Του στο πρόσωπο του Χριστού. Μπαίνοντας στην άκτιστη Εκκλησία, ερχόμαστε στον Χριστό, μπαίνομε στο άκτιστον. Καλούμαστε δηλαδή κι εμείς οι πιστοί να γίνομε άκτιστοι κατά χάριν, να γίνομε μέτοχοι }198} των θείων ενεργειών του Θεού, να μπούμε μέσα στο μυστήριο της θεότητος, να ξεπεράσομε το κοσμικό μας φρόνημα, να αποθάνομε κατά «τον παλαιό άνθρωπον» και να γίνομε ένθεοι. Όταν ζούμε στην Εκκλησία, ζούμε τον Χριστό. Αυτό είναι πολύ λεπτό θέμα, δεν μπορούμε να το καταλάβομε. Μόνο το Άγιον Πνεύμα μπορεί να μας το διδάξει. Η Εκκλησία και ο Χριστός είναι ένα. Το σώμα της Εκκλησίας τρέφεται, αγιάζεται, ζει με τον Χριστό. Αυτός είναι ο Κύριος, ο παντοδύναμος, ο παντογνώστης, ο πανταχού παρών και τα πάντα πληρών, ο στηριγμός μας, ο φίλος μας, ο αδελφός μας. Αυτός είναι το Α και το Ω, η αρχή και το τέλος, η βάσις, το παν. Χωρίς Χριστό, Εκκλησία δεν υπάρχει. Νυμφίος ο Χριστός· νύμφη η καθεμία ψυχή. Ο Χριστός ένωσε το σώμα της Εκκλησίας με τον ουρανό και τη γη. Με τους αγγέλους, τους ανθρώπους και }199} όλα τα δημιουργήματα, με όλη την κτίση του Θεού, με τα ζώα και τα πουλιά, με κάθε μικρό αγριολούλουδο, με κάθε μικρό έντομο. Έγινε έτσι η Εκκλησία «πλήρωμα του τα πάντα εν πάσι πληρουμένου», δηλαδή του Χριστού. Όλα εν Χριστώ και συν Χριστώ, μέσα και μαζί με τον Χριστό. Αυτό είναι το μυστήριο της Εκκλησίας. Ο Χριστός φανερώνεται μέσα στην ενότητα τη μεταξύ μας και στην αγάπη Του, την Εκκλησία. Εκκλησία δεν είμαι μόνος εγώ, αλλά μαζί κι εσείς. Εκκλησία είμαστε όλοι. Μέσα στην Εκκλησία όλοι ενσωματώνονται. Είμαστε όλοι ένα και ο Χριστός κεφαλή. … Είμαστε όλοι ένα, γιατί ο Θεός είναι Πατέρας μας κι είναι παντού. Όταν το ζήσομε αυτό, είμαστε μέσα στην Εκκλησία. … Ε, αυτό μόνο δια της χάριτος το καταλαβαίνει κανείς. Ζούμε τη χαρά της ενότητος, της αγάπης. Και γινόμαστε ένα μ’ όλους. Δεν υπάρχει πιο ωραίο πράγμα! Το σπουδαίο είναι να μπούμε στην Εκκλησία. Να ενωθούμε με τους συνανθρώπους μας, με τις χαρές και τις λύπες όλων. Να τους νοιώθομε δικούς μας, να προσευχόμαστε για όλους, να πονάμε για τη σωτηρία τους, να ξεχνάμε τους εαυτούς μας. Να κάνομε το παν γι’ αυτούς, όπως ο Χριστός για μας. Μέσα στην Εκκλησία γινόμαστε ένα με κάθε δυστυχισμένο και πονεμένο κι αμαρτωλό. }200} Κανείς δεν πρέπει να θέλει να σωθεί μόνος του, χωρίς να σωθούν και οι άλλοι. Είναι λάθος να προσεύχεται κανείς για τον εαυτό του, για να σωθεί ο ίδιος. Τους άλλους πρέπει ν’ αγαπάμε και να προσευχόμαστε να μη χαθεί κανείς· να μπουν όλοι στην Εκκλησία. Αυτό έχει αξία. Και μ’ αυτή την επιθυμία πρέπει να φεύγει κανείς απ’ τον κόσμο, για να πάει στο μοναστήρι ή στην έρημο. Όταν ξεχωρίζουμε τον εαυτό μας, δεν είμαστε χριστιανοί. Αληθινοί χριστιανοί είμαστε, όταν αισθανόμαστε βαθιά ότι είμαστε μέλη του μυστικού σώματος του Χριστού, της Εκκλησίας, με μια συνεχή σχέση αγάπης. Όταν ζούμε ενωμένοι εν Χριστώ, δηλαδή όταν ζούμε την ενότητα μέσα στην Εκκλησία Του με το αίσθημα του ενός. … Αυτό είναι το μεγαλύτερο βάθος, η μεγαλύτερη έννοια που έχει η Εκκλησία. Εκεί βρίσκεται το μυστήριο· να ενωθούν όλοι σαν ένας άνθρωπος εν Θεώ. Είμαστε ένα ακόμη και με τους ανθρώπους που δεν είναι κοντά στην Εκκλησία. Είναι μακριά από άγνοια. }201} Η Εκκλησία είναι νέα ζωή εν Χριστώ. Στην Εκκλησία δεν υπάρχει θάνατος, δεν υπάρχει κόλασις. }202}

Ο Χριστός καταργεί το θάνατο. Όποιος μπαίνει στην Εκκλησία σώζεται, γίνεται αιώνιος. Μία είναι η ζωή, είναι ατελείωτη συνέχεια, δεν έχει τέλος, δεν υπάρχει θάνατος. Όποιος ακολουθεί τις εντολές του Χριστού, δεν πεθαίνει ποτέ. Πεθαίνει κατά σάρκα, κατά τα πάθη και αξιώνεται να ζει απ’ την εδώ ζωή μες στον Παράδεισο, στην Εκκλησία μας, και κατόπιν στην αιωνιότητα. Με τον Χριστό ο θάνατος γίνεται η γέφυρα, που θα την περάσομε σε μια στιγμή, για να συνεχίσομε να ζούμε εν τω ανεσπέρω φωτί. Κι εγώ αφότου έγινα μοναχός, πίστευσα ότι δεν υπάρχει θάνατος. Έτσι ένοιωθα και νιώθω πάντα, ότι είμαι αιώνιος και αθάνατος. Τι ωραία! Μέσα στην Εκκλησία που έχει τα μυστήρια που σώζουν δεν υπάρχει απελπισία. Μπορεί να είμαστε πολύ αμαρτωλοί. Εξομολογούμαστε, όμως, μας διαβάζει ο παπάς κι έτσι συγχωρούμαστε και προχωρούμε προς την αθανασία, χωρίς καθόλου άγχος, χωρίς καθόλου φόβο. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό ζούμε τη ζωή του Χριστού. Άμα αυτό, με την χάρι του Θεού, το κατορθώσομε, τότε βρισκόμαστε σε μια άλλη κατάσταση, ζούμε μια άλλη κατάσταση ζηλευτή. Για μας δεν υπάρχει καμιά φοβία. Ούτε θάνατος, ούτε διάβολος, ούτε κόλασις. Όλ’ αυτά υπάρχουν για τους ανθρώπους που είναι μακράν του Χριστού, για τους μη χριστιανούς. Για μας που είμαστε χριστιανοί }203} και κάνομε το θέλημά Του, εκεί, όπως το λέει, δεν υπάρχουν αυτά τα πράγματα. Υπάρχουν δηλαδή, αλλ’ όταν ο άνθρωπος αποκτείνει τον παλαιό άνθρωπο «συν τοις παθήμασι και ταις επιθυμίαις», δεν δίδει σημασία στον διάβολο ούτε και στο κακό. Δεν τον απασχολεί. Εκείνο που τον απασχολεί είναι η αγάπη, η λατρεία στον Χριστό και στον συνάνθρωπό του. Άμα φθάσομε στο βαθμό να αισθανόμαστε τη χαρά, την αγάπη, τη λατρεία του Θεού χωρίς καμιά φοβία, φθάνομε να λέμε: «Ζω δε ουκέτι εγώ, ζη δε εν εμοί Χριστός». Κανείς δεν μας εμποδίζει να μπούμε μέσα στο μυστήριο. Με τη λατρεία του Θεού ζεις στον Παράδεισο. Άμα γνωρίσεις και αγαπήσεις τον Χριστό, ζεις στον Παράδεισο. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος. Ο Παράδεισος αρχίζει από δω. Η Εκκλησία είναι ο επί γης Παράδεισος ομοιότατος με τον εν ουρανοίς. Ο Παράδεισος που είναι στον ουρανό ο ίδιος είναι κι εδώ στη γη. Εκεί όλες οι ψυχές είναι ένα, όπως η Αγία Τριάδα είναι τρία πρόσωπα, αλλά είναι ενωμένα κι αποτελούν ένα. Κύριο μέλημά μας είναι να αφομοιωθούμε στον Χριστό, να ενωθούμε με την Εκκλησία. Αν μπούμε στην αγάπη του Θεού, μπαίνομε στην Εκκλησία. Αν δεν μπούμε στην }204} Εκκλησία, αν δεν γίνομε ένα με την εδώ, την επίγεια Εκκλησία, υπάρχει φόβος να χάσομε και την επουράνια. Όποιος ζει τον Χριστό, γίνεται ένα μαζί Του, με την Εκκησία Του. Ζει μια τρέλα! Η ζωή αυτή είναι διαφορετική απ’ τη ζωή των άλλων ανθρώπων. Είναι χαρά, είναι φως, είναι αγαλλίαση, είναι ανάταση. Αυτή είναι η ζωή της Εκκλησίας, η ζωή του Ευαγγελίου, η Βασιλεία του Θεού. «Η Βασιλεία του Θεού εντός ημών εστίν». Έρχεται μέσα μας ο Χριστός κι εμείς είμαστε μέσα Του. Και συμβαίνει όπως μ’ ένα κομμάτι σίδηρο που τοποθετημένος μες στη φωτιά γίνεται φωτιά και φως· έξω απ’ τη φωτιά, πάλι σίδηρος σκοτεινός, σκοτάδι. Στην Εκκλησία γίνεται η θεία συνουσία, γινόμαστε ένθεοι. Όταν είμαστε με τον Χριστό, είμαστε μέσα στο φως· κι όταν ζούμε μέσα στο φως, εκεί δεν υπάρχει σκότος. Το φως όμως δεν είναι παντοτινό· εξαρτάται από μας. Συμβαίνει όπως με το σίδηρο, που έξω απ’ τη φωτιά γίνεται σκοτεινός. Σκότος και φως δεν συμβιβάζονται. Ποτέ δεν μπορεί να έχομε σκοτάδι και φως συγχρόνως. Ή φως ή σκότος. Όταν ανάψεις το φως, πάει το σκότος. }205} Για να διατηρήσουμε την ενότητά μας, θα πρέπει να κάνομε υπακοή στην Εκκλησία, στους επισκόπους της. Υπακούοντας στην Εκκλησία, υπακούομε στον ίδιο τον Χριστό. Ο Χριστός θέλει να γίνομε μία ποίμνη μ’ έναν ποιμένα. Να πονάμε την Εκκλησία. Να την αγαπάμε πολύ. Να μη δεχόμασθε να κατακρίνουν τους αντιπροσώπους της. … Και με τα μάτια μας να δούμε κάτι αρνητικό να γίνεται από

κάποιον ιερωμένο, να μην το πιστεύομε, ούτε να το σκεπτόμαστε, ούτε να το μεταφέρομε. Το ίδιο ισχύει και τα λαϊκά μέλη της Εκκλησίας και για κάθε άνθρωπο. Όλοι είμαστε Εκκλησία. Να προσέχομε και το τυπικό μέρος. Να ζούμε τα μυστήρια, ιδιαίτερα το μυστήριο της Θείας Κοινωνίας. Σ’ αυτά }206} βρίσκεται η Ορθοδοξία. Προσφέρεται ο Χριστός στην Εκκλησία με τα μυστήρια και κυρίως με την Θεία Κοινωνία. Να σας πω για μια επίσκεψη του Θεού σ’ εμένανε τον ταπεινό, για να δείτε την χάρι των μυστηρίων. Έτσι όπως πονούσα, μου σταυρώσανε το σπυράκι με ευχέλαιο κι αμέσως έσβησε ο πόνος. Την Πεντηκοστή εξεχύθη η χάρις του Θεού όχι μόνο στους αποστόλους αλλά και σ’ όλο τον κόσμο που βρισκόταν γύρω τους. Επηρέασε πιστούς και απίστους. }207} Ενώ ο Απόστολος Πέτρος ομιλούσε τη δική του γλώσσα, η γλώσσα του μετεποιείτο εκείνη την ώρα στο νου των ακροατών. Με τρόπο μυστικό το Άγιον Πνεύμα τους έκανε να καταλαβαίνουν τα λόγια του στη γλώσσα τους, μυστικά, χωρίς να φαίνεται. Αυτά τα θαύματα γίνονται με την επενέργεια του Αγίου Πνεύματος. Παραδείγματος χάριν, η λέξη «σπίτι» σ’ αυτόν που ήξερε γαλλικά θ’ ακουγόταν «la maison». Ήταν ένα είδος διοράσεως· άκουγαν την ίδια τους τη γλώσσα. Ο ήχος χτυπούσε στο αυτί, αλλά εσωτερικά, με τη φώτιση του Θεού, τα λόγια ακούγονταν στη γλώσσα τους. Οι Πατέρες της Εκκλησίας αυτή την ερμηνεία της Πεντηκοστής δεν την αποκαλύπτουν πολύ φανερά, φοβούνται τη διαστρέβλωση. Το ίδιο συμβαίνει και με την Αποκάλυψη του Ιωάννου. Οι αμύητοι δεν μπορούν να καταλάβουν το νόημα του μυστηρίου του Θεού. Στην Πεντηκοστή οι άνθρωποι βρέθηκαν ξαφνικά σε μία τέτοια κατάσταση θεώσεως, που τα χάσανε. Έτσι, όταν η θεία χάρις τους επεσκίαζε, τους ετρέλαινε όλους –με την καλή έννοια – τους ενθουσίαζε. }208} Η «κλάσις του άρτου» ήταν η Θεία Κοινωνία. Και συνεχώς αυξάνονταν οι σωζόμενοι, εφόσον έβλεπαν όλους τους χριστιανούς να είναι «εν αγαλλιάσει και αφελότητι καρδίας αινούντες τον Θεόν». … Αυτό είναι ενθουσιασμός κι αυτό πάλι τρέλα. Εγώ όταν το ζω αυτό, το αισθάνομαι και κλαίω. Πηγαίνω στο γεγονός, ζω το γεγονός, το αισθάνομαι κι ενθουσιάζομαι και κλαίω. Αυτό είναι θεία χάρις. Αυτό είναι και η αγάπη προς τον Χριστό. Αυτό που ζούσαν οι απόστολοι μεταξύ τους κι αισθανόντουσαν όλη αυτή τη χαρά, στη συνέχεια έγινε με όλους κάτω από το υπερώον. Δηλαδή αγαπιόντουσαν, χαιρόταν ο ένας τον άλλον, ο ένας με τον άλλον είχαν ενωθεί. Ακτινοβολεί αυτό το βίωμα και το ζούνε κι άλλοι. Ο απώτερος σκοπός της θρησκείας μας είναι το «ίνα ώσιν έν». Εκεί ολοκληρώνεται το έργο του Χριστού. Η θρησκεία μας είναι αγάπη, είναι έρωτας, είναι ενθουσιασμός, είναι τρέλα, είναι λαχτάρα του θείου. Είναι μέσα μας όλ’ αυτά. Είναι απαίτηση της ψυχής μας η απόκτησή τους. Για πολλούς όμως η θρησκεία είναι ένας αγώνας, μία αγωνία κι ένα άγχος. Γι’ αυτό πολλούς απ’ τους «θρήσκους» τους θεωρούνε δυστυχισμένους, γιατί βλέπουνε σε τι χάλια βρίσκονται. Κι έστι είναι τα πράγματα. Γιατί αν δεν καταλάβει κανείς το βάθος της θρησκείας και δεν τη ζήσει, η θρησκεία καταντάει αρρώστια και μάλιστα φοβερή. Τόσο φοβερή, που ο άνθρωπος χάνει τον έλεγχο των πράξεών του, γίνεται άβουλος κι ανίσχυρος, έχει αγωνία κι άγχος }210} και φέρεται υπό του κακού πνεύματος. Κάνει μετάνοιες, κλαίει, φωνάζει, ταπεινώνεται τάχα, κι όλη αυτή η ταπείνωση είναι μια σατανική ενέργεια. Ορισμένοι τέτοιοι άνθρωποι ζούνε τη θρησκεία σαν ένα είδος κολάσεως. Μέσα στην εκκλησία κάνουν μετάνοιες, σταυρούς, λένε, «είμαστε αμαρτωλοί, ανάξιοι» και μόλις βγούνε έξω, αρχίζουν να βλασφημάνε τα θεία, όταν κάποιος λίγο τους ενοχλήσει. Φαίνεται καθαρά ότι υπάρχει στο μέσον δαιμόνιο.

Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. είναι η ταπείνωση. Δεν είναι να κάνεις τα τυπικά. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. Ο Χριστός θέλει κι ευχαριστείται να σκορπάει τη χαρά. ο Θεός. Αυτή η μέθη είναι δώρο του Θεού. Έτσι είναι που σας το λέγω. εγκράτεια». έρχονται τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. πολύ δυνατός κι όταν τον πίνεις σε μεθάει. Είναι μια πνευματική τρέλα. Ό. Η χαρά η πασίχαρη. Είναι μια χαρά που σε κάνει άλλο άνθρωπο. Ο άνθρωπος με τον Χριστό γίνεται χαριτωμένος και ζει έτσι πάνω απ’ το κακό. που δίδεται στους «καθαρούς τη καρδία». Υπάρχουν μυστικά. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». Όταν έλθει η χάρις. Είναι η χαρά του Κυρίου μας. αυτό το κρασί το πνευματικό. Είναι σπουδαίο να κατανοήσει ο άνθρωπος την αλήθεια. Ασφαλώς το ανώτερο είναι η αγάπη. με την προσευχή. Αυτή είναι η θρησκεία μας. στενόχωρος. … Ο πνευματικός οίνος είναι άκρατος. Ούτε μπορεί να τον καταλάβει το σκοτάδι. στην αίρεση. διότι έχει το φως. με τη συμμετοχή στη ζωή της Εκκλησίας. για να αντιληφθεί και να διακρίνει ο άνθρωπος την αλήθεια. ήσυχος. Τι είναι Παράδεισος. Πολλές φορές ούτε ο κόπος ούτε οι μετάνοιες. Αυτός είναι η αγάπη μας. με τα μυστήρια. αγαθωσύνη. Να έχετε τη χαρά του Χριστού. αντιδρά. Η αγάπη ελκύει την χάρι του Θεού. «ίνα η χαρά υμών ή πεπληρωμένη». Είναι έρωτας αναφαίρετος ο έρωτας του Χριστού. πραότης. Αυτά είναι που πρέπει να έχει μια υγιής ψυχή εν Χριστώ. να διαπληκτίζεσαι με τους πάντες. πίστις. ούτε οι σταυροί προσελκύουν την χάρι. Σ’ ότι κάνεις αγγάρια. Ποιο είναι το πιο καλό. Εκεί πρέπει να πάμε. Είναι σωστό αληθινό αυτό πιστέψτε με! Έργο μας είναι να προσπαθούμε να βρούμε έναν τρόπο να μπούμε μέσα στο φως του Χριστού. Η χαρά είναι ο ίδιος ο Χριστός. Ο Χριστός είναι ο Παράδεισος παιδιά μου. Μες στη σπηλιά ο άνθρωπος φθείρεται αρρωσταίνει. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. }213} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΘΕΙΟΥ ΕΡΩΤΟΣ Ο Χριστός είναι το παν. χρηστότης. εφόσον έχει το φως. Το κακό γι’ αυτόν δεν υπάρχει. ταπεινός. Ο εγωισμός σκοτίζει το νου του ανθρώπου. που δίνει την ασφαλή γαλήνη. τον μπερδεύει. ζουν το Παράδεισο. Η κυριότερη. ειρήνη. καταστρέφεται. }211} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. ανόθευτος. Ο Χριστός είναι. Μπορείς να καταλάβεις την αλήθεια. που έχει αιώνια ευφροσύνη. αλλά εν Χριστώ. να γίνει αγία. Η ουσία είναι να είμαστε μαζί με τον Χριστό. χαρά. }217} Όσο μπορείτε να νηστεύετε.Στην πραγματικότητα η χριστιανική θρησκεία μεταβάλλει τον άνθρωπο και τον θεραπεύει. Δηλαδή. βλέπεις όλα τα μεγαλεία· αλλιώς είσαι σε μια σπηλιά σκοτεινή. προϋπόθεση. κλωστάει η ψυχή. δεν μπορεί να έχει σκοτάδι. «Ο δε καρπός του Πνεύματος εστιν αγάπη. ενώ έξω ζωογονείται. Να επιδοθεί στο θείο έρωτα. Σε μεθάει σαν το κρασί το ανόθευτο. Από κει πηγάζει η χαρά.τι γίνεται να γίνεται από αγάπη. Δεν μπορεί να υπάρχει κακό. Είναι ακριβώς το ίδιο· όσοι εδώ στη γη ζουν τον Χριστό. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. τη γαλήνια τερπνότητα και την πάντερπνη ευδαιμονία. τον οδηγεί στην πλάνη. Να ξυπνήσει η ψυχή και ν’ αγαπήσει τον Χριστό. Τότε είσαι στον ήλιο. να έχεις μέσα σου αγάπη ή να είσαι νευρικός. όσες μετάνοιες μπορείτε να κάνετε. Φως και σκότος. Το ουσιαστικότερο είναι να φεύγεις από τον τύπο και να πηγαίνεις στην ουσία. που ξεπερνά κάθε χαρά. Αυτός είναι ο έρωτάς μας. Να είσαι πράος. μακροθυμία. Από δω αρχίζει ο Παράδεισος. στο φως. Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. να πλουτίζει τους πιστούς Του με χαρά. Υπάρχει μόνο το αγαθό. (ΚΟΛΠΟΙΣ ΚΤΩΝΤΑΙ) }212} Η αγάπη εννοεί πάντα να κάνει θυσίες. Εύχομαι. Είναι η χαρά που διαρκεί αιώνια. }218} . όσες αγρυπνίες θέλετε ν’ απολαμβάνετε· αλλά να είστε χαρούμενοι. όμως.

Όσο αγαπάεις τον Χριστό. Ούτε μελαγχολία ούτε αρρώστια. ο Χριστός παντού. Όταν έλθει ο Χριστός στην καρδιά η ζωή αλλάζει. το συκώτι. Τότε παρουσιάζονται πολλές ανωμαλίες και στον οργανισμό. Όταν όμως δεν ζεις με τον Χριστό. Όταν ζεις στον κόσμο τον πνευματικό. όπου υπάρχει ο Χριστός. . η πηγή της ζωής. Όποιος αγαπάει τον Χριστό και τους άλλους. η πηγή του φωτός του αληθινού. Ζωή χωρίς Χριστό είναι θάνατος. Αν αποσπάσομε την χάρι. άρα τον Χριστό. όταν λαχταρήσομε }224} τον Κύριο. το ευχαριστιέσαι. Σου λένε: «Για να είσαι υγιής. Αν προετοιμασθούμε ανάλογα. ζεις σε άλλον κόσμο. Ν’ αγαπάμε τον Χριστό μόνο γι’ Αυτόν. Η αγάπη του Θεού όλα τα μεταβάλλει. Το ζεις. το αυγουλάκι σου. Όλα θεραπεύονται. η χολή. Δεν είναι δύσκολο. Άρα όταν αγαπάμε την Εκκλησία αγαπάμε και τον εαυτό μας. ζεις μες στη μελαγχολία στη θλίψη στο άγχος στη στενοχώρια· δεν ζεις σωστά. ούτε τίποτα. χαρούμενος. ενώ το θέλομε. Δεν θ’ ασχολούμαστε τότε με τα καθημερινά και τα χαμερπή. Ούτε αυτοκίνητα βλέπεις. Ενώ μετά το θάνατο η πίστη καταργείται και βλέπεις τον Χριστό. αγαπάμε την Εκκλησία. Ο Χριστός είναι η ζωή. το παν. σ’ εμπνέει. μ’ ένα πορτοκάλι κι ένα μήλο είσαι εντάξει. όλα είναι εύκολα. Ας μας βάλει όπου θέλει. Το μεγάλο φάρμακο είναι να επιδοθεί κανείς στη λατρεία του Χριστού. Είσαι μέσα σου με το πρόσωπο που αγαπάεις. Είσαι ειρηνικός. διότι ο απελπισμένος πικραίνεται και χάνει την προθυμία και τη δύναμή του. αυτός ζει τη ζωή. ο Χριστός σ’ όλο σου το είναι. Κι όμως. η χάρις θα μας τα δώσει.Αυτά η ψυχή μας θέλει να αποκτήσει. τόσο νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο λαχταράεις περισσότερο να Τον αγαπήσεις. Δεν είναι αληθινά αυτά. Δεν αδιαφορείς όμως και για τον άνθρωπο· θέλεις κι αυτός να βρει τη σωτηρία. τα διορθώνει. η μη αγάπη. το στομάχι. Θ’ ασχολούμαστε με τα πνευματικά και τα ανώτερα. ησυχάζεις. Τι ωραία πράγματα! Άμα αγαπάεις ζεις στην Ομόνοια και δεν ξέρεις ότι βρίσκεσαι στην Ομόνοια. Ο Χριστός στο νου σου. θα ζούμε στον κόσμο τον πνευματικό. οι ενδοκρινείς αδένες. Επηρεάζεται το σώμα. Αυτό το εμπόδιο είναι το σώμα. Όταν αγαπάμε τον αδελφό. Όλα λειτουργούν κανονικά. τα μεταστοιχειώνει. πάρε το πρωί το γάλα σου. το πάγκρεας. σ’ αυτόν που αρέσκεται και λαχταράει η ψυχή σου. Ας μας δώσει ότι θέλει. ούτε κόσμο βλέπεις. Και η λαχτάρα του ανεσπέρου φωτός. Να μπουν όλοι στην Εκκλησία. τα αγιάζει. το βουτυράκι σου με δύο-τρία παξιμάδια». αν αγαπήσεις τον Χριστό. Ζεις παντού. ούτε κόλαση. Πολύ θα παρηγορηθεί η ψυχούλα μας. πιο ψηλά! }222} Όταν βρεις τον Χριστό σου αρκεί δεν θέλεις τίποτ’ άλλο. Ζωή είναι ο Χριστός. ο Χριστός στην καρδιά σου. για να έλθει στην διψώσαν καρδίαν μας και να την πληρώσει. δεν είναι ζωή. Χωρίς όμως να το καταλαβαίνεις πηγαίνεις πιο ψηλά. η Αγία Τριάς. Η θεία χάρις διαρκώς κρούει την πόρτα της ψυχής μας και περιμένει ν’ ανοίξομε. Ποτέ για μας. γεμάτος. είναι κόλαση. αν ζεις σωστά. Ή θα είσαι στη ζωή ή στο θάνατο. … Όπου υπάρχει η αγάπη στον Χριστό εξαφανίζεται η μοναξιά. Η αγάπη είναι η ζωή του Χριστού. όπως βλέπεις τον ήλιο. ούτε πίεση ούτε άγχος ούτε κατήφεια. η θεία χάρις έρχεται μέσω του αδελφού. η πηγή της χαράς. Το πλήρωμα είναι ο Χριστός. Γίνεσαι άλλος άνθρωπος. }223} Κυριαρχεί ο Χριστός. τα αλλάζει. }219} Ενώ το επιθυμούμε. η Παναγία μας. τα πεταποιεί. Σκεφθείτε αυτό το πρόσωπο που αγαπάτε να είναι ο Χριστός. ενώ είμαστε άξιοι. Αυτή είναι η κόλαση. }220} Είναι κακό ν’ απελπίζεσαι. Εδώ στη γη έχεις ένα εμπόδιο γιαυτό χρειάζεται η πίστη. Μέσα στην Εκκλησία είμαστε κι εμείς. Από σένα εξαρτάται να διαλέξεις. χαρούμενα κι ευλογία Θεού. Αυτή η λαχτάρα σε κάνει να αισθάνεσαι ότι ο θάνατος είναι η γέφυρα που θα την περάσεις σε μια στιγμή για να συνεχίσεις τη ζωή του Χριστού. το φως τον αγιασμό.

πλημμυρίζει η ψυχή σου απ’ την παρουσία Του και την εν Κυρίω χαρά την αναφαίρετο. Η εν Χριστώ αγάπη. Μετά μπορεί ν’ αρχίσει η ζήλεια. Η αγάπη του Χριστού δεν έχει κορεσμό. Και «πιμπλάμενος». … Όλοι οι πόνοι θα περάσουν θα νικηθούν. δίνει. }234} . }230} Η έννοια του φόβου είναι καλή για τα πρώτα στάδια. Δεν έχει τέλος. τη χαρά. από εγωισμό. δεν }225} αλλοιώνεται. μας χαρίζει γαλήνη. ενώ αυτή διαρκώς δεν χορταίνεται. δίνει. νομίζεις ότι δεν Τον αγαπάεις κι όλο θέλεις πιο πολύ να Τον αγαπάεις. Ο άνθρωπος ο αρχάριος. Μ’ αυτή τη θεία μέθη το μεν σώμα μπορεί να γηράσκει. Ο έρωτας προς τον Χριστό είναι κάτι άλλο. Αν δεν νεκρωθούμε κατά τον παλαιό άνθρωπο. εφόσον είμαστε υλικοί άνθρωποι και χαμερπείς. Τότε θα ζούμε πραγματικά θα ζούμε στον Παράδεισο. αλλά για μας. ενώ η θεία αγάπη ολοένα μεγαλώνει και βαθαίνει. λίγο διατηρείται και σιγά σιγά σβήνει. ούτε άλλο τι αισθητόν θέλει προτιμήσει αυτής της χαράς. Αγαπάει. Οι άλλες αγάπες έχουν κορεσμό. }226} «Συγκραθείς» σημαίνει γίνεσαι ένα. να αποθάνομε για όλα. δίνει υγεία. Μεθούν με τη θεία μέθη. … και εις την καρδίαν ήτις δέχεται αυτήν (την αγάπην του Θεού). υπάρχει δυνατωτέρα της ενταύθα ζωής και όστις γευθή αυτήν. Όλα τα αισθητά έχουν κόρο. ήτις πηγάζει από τον Θεόν. Ο θείος πόθος νικάει κάθε πόνο κι έτσι κάθε πόνος μεταποιείται και γίνεται αγάπη Χριστού. Οι άλλες ηδονές κουράζουν. το άκρον επιθυμητόν. να είμαστε σαν νεκροί. που δεν έχει ακόμη λεπτυνθεί. η ευπάθεια της σαρκός μαραίνεται. Κάτι παρόμοιο γράφει ο Αββάς Ισαάκ ο Σύρος: «Η χαρά. δείχνει κάποια ιδιοτέλεια. η γκρίνια. Είναι το άκρον αγαθόν. θα μεταποιηθούν. σημαίνει γεμίζω. Είναι μία ηδονή ακόρεστος. Εμένα δεν μου αρέσει αυτός ο τρόπος. την ευτυχία. Αλλά για να ζούμε στον Παράδεισο πρέπει να αποθάνομε. Και ο φόβος είναι απαραίτητος. Μπορεί να μεταβληθεί σε μίσος. δίνει … Κι όσο δίνει. αγαπάει κι όσο αγαπάει. … Όλο νηστεύει κι όλο κάνει μετάνοιες κι όλο προσεύχεται κι όμως όλο δεν ικανοποιείται. εάν αύτη υπάρχη αληθής και όχι πλάνη. χορταίνω. δεν υπάρχει ανώτερο. που δείχνουν τη θεία αγάπη. Να βάλομε την πρίζα της καρδιάς μας στην αγάπη Του. τόσο βλέπει ότι θέλει ακόμη ν’ αγαπήσει. Αυτός είναι το παν. τόσο πιο πολύ ο άνθρωπος θέλει να ερωτεύεται. για να ενωθούμε μαζί Του. να τον τρελάνει. Δεν τις χορταίνεις! Ναι. αυτή τη θεία αγάπη λαχταρούν και ποθούν όλοι οι ασκηταί. Είναι για τους αρχαρίους. Δίνει ζωή. Η σαρκική αγάπη έχει κορεσμό. αγαπάει. ενώνεσαι με τον ερωμένο. δεν χορταίνεται η αγάπη στον Χριστό. όλες οι άλλες αγάπες υποχωρούν. Συγχρόνως. ένας χαμηλός βαθμός σχέσεως με το θείον. συγκρατείται απ’ το κακό με το φόβο. να παρέρχεται το πνεύμα όμως. δίνει σθένος. τη θεία τρέλα. μέχρι κι ο φόνος. Ενώ ο ανθρώπινος έρωτας μπορεί να φθείρει τον άνθρωπο. γι’ αυτούς που ζει μέσα τους ο παλαιός άνθρωπος. κάποιο συμφέρον. από το «πίπλημι». Μόνο σ’ ένα σημείο σταματάει ο κορεσμός· όταν ο άνθρωπος ενωθεί με τον Χριστό. όχι μόνον δεν θέλει προσέχει εις τα πάθη. λέξεις σπουδαίες! Να κάνετε συλλογή από τέτοιες λέξεις. Ώ. Ο θείος έρως. Αυτό αν το καλοεξετάσομε. Δεν θέλεις τότε τίποτα να επιθυμήσεις. που δεν τη βαριέται κανείς ποτέ. Το πάμε στη συναλλαγή. αλλ’ ουδέ την ενταύθα ζωήν αυτού θέλει επιθυμήσει. χαρά. όταν τρωθεί από το θείο πόθο. πληρότητα.Ο Χριστός είναι το άκρον εφετόν. όμως. … Αυτό το θείο έρωτα. προκειμένου να κερδίσουμε τον Παράδεισο ή να γλιτώσομε την κόλαση. Η κοσμική αγάπη. Αυτό ζητάει ο Κύριος όχι για τον ευατό Του. όμως μας ανεβάζει στη σφαίρα του Θεού. Όσο Τον αγαπάεις. αλλά ο Θεός δεν έχει κόρο. Κάθε άλλος έρωτας μπορεί να φέρει τον άνθρωπο σ’ απελπισία. γίνονται }229} Παράδεισος. δεν γίνεται τίποτα. δεν έχει χορτασμό. πάσα γλυκύτης τούτου του κόσμου θεωρείται περιττή· διότι κανέν άλλο πράγμα δεν δύναται να εξομοιωθή με την γλυκύτητα της επιγνώσεως του Θεού» }227} Όταν νυγεί η ψυχή μας. Όταν αγαπήσομε τον Χριστό. Τότε γίνονται όλα Χριστός. για να μας χαρίσει το παν. νεάζει και ανθεί. Αλλ’ αυτό είναι ένα στάδιο.

για να έλθει μέσα σου η θεία χάρις. Άμα αγαπάει. }236} Η μόνη σας έννοια να είναι ο Θεός. Είναι όπως ο έρωτας μεταξύ δύο ανθρώπων αλλά ανώτερος. για να συναντηθεί με τον αγαπημένο. βίαν ειπών την του σώματος εν πάσιν επίπονον άσκησιν». όλο να πετάει. ώσπου να έλθει μέσα μας ο Χριστός. να ζει μες στα όνειρα. Σ’ αυτά θέλω να εντρυφώ. Δεν είναι κάτι που γίνεται αγγάρια. πρέπει πρώτα να γίνει ποιητής. παθαίνει. Έτσι γίνεται και μ’ αυτόν }242} που ερωτεύεται τον Χριστό. ματώνει τα πόδια. Δεν θέλει να εκβιάσει την ελευθερία. Όλ’ αυτά κρυφά. Κανείς να μη σας βλέπει κανείς να μην καταλαβαίνει τις κινήσεις της λατρείας σας προς το θείον. αγρυπνεί. Έ. Η ψυχή πρέπει να συνέλθει πάλι. Νιώθετε ευχαρίστηση και ηδονή πνευματική. όσους κόπους και θυσίες κι αν της κοστίσει αυτό. Είναι ένα είδος λατρείας προς τον Χριστό. Είναι η ταπείνωση. Είναι μαρτύριο αφόρητο. Όλη νύχτα τρέχει. τότε τα κέρδισες όλα. Στην κατάνυξι στην ζέση στα δάκρυα θα μπει μετά χωρίς να κοπιάσει. Ιγνάτιος Μπριαντσιανίνωφ: «Πάσα γαρ εργασία σωματική τε και πνευματική μη έχουσα πόνον ή κόπον. όταν δεν υπάρχει εκείνο που πρέπει να έχει ο άνθρωπος. Αυτή η έννοια να είναι διαφορετική. για να γίνει άξια του Χριστού. τα λόγια της Παλαιάς και της Καινής Διαθήκης. τότε μπορείς να . Όχι όπως οι άλλες έννοιες. Στέκει }241} έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και χτυπάει απαλά. δηλαδή δοχείο της θείας χάριτος. μυστικά. Αν δεν υπάρχει ταπείνωση. }237} Η ψυχή του Χριστιανού πρέπει να είναι λεπτή. Ταπείνωση και ανιδιοτέλεια στη λατρεία του Θεού. Αυτός είναι ο κόπος που θα κάνει ο άνθρωπος. όταν γίνεις αιχμάλωτος του Θεού. μα δεν μπαίνει μέσα. να μετανοήσει «έως εβδομηκοντάκις επτά». Όχι να λέεις «πάνε τα χρόνια μου χαμένα. Η αγάπη κάνει κόπο για τον αγαπημένο. Αυτή η οδύνη είναι η πιο μεγάλη. Κάνει θυσίες δεν λογαριάζει τίποτα. Αυτά καλλιεργούν το θείο έρωτα. }239} Χρειάζεται προσοχή και προσπάθεια για να κατανοεί κανείς αυτά που μελετάει και να τα ενστερνίζεται. Ετοιμάζεσαι ν’ αποκτήσεις εκείνα που θέλει ο Χριστός. Ο Χριστός κάθεται έξω απ’ τη θύρα της ψυχής μας και κρούει για να Του ανοίξομε. Ν’ αγαπάεις και να πονάεις. Ποιο είναι αυτό. να πετάει. }240} Εγώ ο καημένος επιθυμώ ν’ ακούω τα λόγια των Πατέρων. Τι σημαίνει ο κόπος της τικτούσης και το κλάμα. Δεν είναι ο πόνος κι η οδύνη. θα έλθει μέσα μας και θα μας δώσει τα πάντα. για να πάει στο σχολείο. δεν είμαι άξιος» αλλά μπορείς να λέεις «θυμάμαι κι εγώ τις μέρες τις αργές που δεν ζούσα κοντά στον Θεό». σαν τους ασκητές. που ο ίδιος μας έχει δώσει. Αυτά ακολουθούν είναι δώρα Θεού. Αυτό είναι! Πρέπει να πονάεις. Να πονάεις γι’ αυτόν που αγαπάεις. Θυμάστε που σας έχω πει για τ’ αηδονάκι. «φουσκώνει ο λάρυγγας. Τη γνωρίζουν όσοι την εδοκίμασαν. ότι βιαστή εστίν η Βασιλεία των ουρανών και βιασταί αρπάζουσιν αυτήν. των ασκητών. … Ο Χριστός είναι ευγενής. όταν φθάσεις σε μια τέτοια ταπείνωση κι εξαναγκάσεις την χάρι του Θεού να κατοικήσει μέσα σου. Όταν έχεις ταπείνωση. Να πετάει μες στ’ άπειρο … Όποιος θέλει να γίνει χριστιανός. να είναι ευαίσθητη. μαλλιάζει η γλώσσα». να είναι αισθηματική. ουδέποτε καρποφορεί τω ταύτην μετερχομένω. αιχμάλωτος με την καλή έννοια. αλλά δεν μπορεί να μπει.Η ψυχή που είναι ερωτευμένη με τον Χριστό είναι πάντα χαρούμενη κι ευτυχισμένη. δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. αθόρυβα. τον εαυτό Του. Δεν είναι όπως το μάθημα που διαβάζει το παιδί. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. πνευματικός. }238} Αν στραπατσαρισθεί η ψυχή και γίνει ανάξια της αγάπης του Χριστού διακόπτει ο Χριστός τις σχέσεις διότι ο Χριστός «χοντρές» ψυχές δεν θέλει κοντά Του. Αυτή είναι η έννοια που θέλγει και ευχαριστεί. μυστικά. Αν του ανοίξομε. ούτε απειλές ούτε δυσκολίες εξαιτίας της αγάπης. Ο έρωτας θέλει προσπάθεια.

διότι ο Θεός είναι άπειρος. . Ζει μέσα σ’ άλλον κόσμο. Ν’ απευθυνόμασθε στον Θεό με ύφος ταπεινού δούλου. ούτε τίποτα. Χρειάζεται να βρεθούμε και σε κατάλληλο κλίμα. }249} Η προσευχή γίνεται μόνο με το Άγιον Πνεύμα. … }245} Το άκρον εφετόν είναι ο Θεός. θέλει θεία φλογερή αγάπη στον Χριστό. Ο εραστής αγαπάει τον ερώμενο με μία θεία και τελεία αγάπη. Συχνά κρύβει τις ενέργειες της θείας Του προνοίας (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). Τον Θεό θα Τον αγαπήσομε ξαφνικά όταν η χάρις θα μας επισκιάσει. Τότε πια αρχίζομε να Τον αγαπάμε. Τότε η προσευχή μας είναι ευάρεστη στον Θεό. δεν μπορούμε στο βάθος να το καταλάβομε. }246} Για να μη ζείτε στο σκοτάδι. για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. όμως σ’ αυτή την κατάσταση και να μην τη χάνομε. Όλα τα πρόσωπα είναι ένα μεταξύ τους και είναι ένα και με την Εκκλησία. χωρίς να το καταλάβομε γινόμαστε άγιοι. ο έρωτας στον Χριστό. Πού να βρεις λέξεις γι’ αυτά τα μυστήρια! Όλο το μυστικό είναι η αγάπη. αυτή η χαρά είναι η δική μας προσπάθεια για να μπούμε εύκολα στην ατμόσφαιρα της προσευχής. ζη εν εμοί Χριστός». Ούτε μοναξιά νιώθει κανείς. … Εμείς δεν χρειάζεται να κάνομε καμία προσπάθεια. ποθεί τον ερώμενο και ο ερώμενος θέλει να φθάσει τον εραστή. εξασφάλισα τώρα την χάρι». η ευχή θα λέγεται μόνη της. }243} Είναι μία πανήγυρις και το κέντρο όλης της χαράς είναι το πρόσωπο του Χριστού. αλλά υπάρχει παντού. είναι ανιδιοτελής. θέλει έρωτα θείο. Ευφραινόμαστε με τα θεία λόγια. … Διαβάζοντας τις ψαλμωδίες. να κάνομε. αλλά να ζητάμε να λάμψει εντός μας το ακήρατον }251} φως της θείας γνώσεως και να ανοίξει τα πνευματικά μας μάτια. προσπάθεια κι αγώνα. είναι μυστήριο. Ο εραστής. Όταν κάνομε το άνοιγμα. Όταν όμως αποκτήσομε την αγία ταπείνωση. Είναι το πρώτο που ζητάει για τη δική μας ευτυχία. Ο ίδιος ο Κύριος θα μας διδάξει την προσευχή. Αρκεί να κάνομε το άνοιγμα. ούτε άλλος κανείς θα μας τη μάθει. τότε τα βλέπομε όλα κι όλα τα ζούμε· ζούμε τον Θεό ολοφάνερα κι αισθανόμαστε τα μυστήρια Του. τις ακολουθίες με έρωτα. Προσευχή για την προσευχή. Αυτό διδάσκει την ψυχή πώς να προσεύχεται. Εκεί που η ψυχή χαίρεται. την προσευχή τη μελέτη. ο Θεός. Όχι απλώς εύκολο αλλά ευκολότατο. Μη λέμε. για να κατανοήσομε τα θεία Του λόγια. Αυτή η ευφροσύνη. Θεό ζούμε. Στο βάθος του είναι σας θα φανεί ο Χριστός. ο Πατέρας ο Υιός το Άγιον Πνεύμα. Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. αλλά δεν μπορούμε να αισθανθούμε το μεγαλείο Του. Και αν εγκύψει μέσα μας ο Χριστός μας χαρίζει την ελευθερία. … Όταν κινηθεί για προσευχή ο νους του ανθρώπου. με φωνή παρακλητική και ικετευτική. Πριν απ’ την προσευχή η ψυχή πρέπει να προετοιμάζεται με προσευχή. Ο Θεός που αγαπάει τον άνθρωπο. δηλαδή αυτά που θέλει ο Θεός. είναι σιωπή. «έκανα τόσες μετάνοιες.πεις με τον Απόστολο Παύλο: «Ζω δε ουκέτι εγώ. η προθέρμανση όπως λέμε. ώστε να έλθει το θείο φως στην ψυχή σας. εκεί που ευφραίνεται. Δεν θα τη μάθομε μόνοι μας. Αυτά που είναι δύσκολα στους ανθρώπους για τον Θεό είναι πολύ εύκολα. Το δόσιμο στον κόσμο τον πνευματικό. Ο Χριστός θα είναι συνεχώς στο μυαλό μας και στην καρδιά μας. Τότε ο άνθρωπος γίνεται χαριτωμένος και βλέπει με άλλα μάτια τα πάντα. Κι αυτό είναι κάτι που το ζητάει Εκείνος. Τι είναι ακριβώς. στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Εκεί. Το παν είναι ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. }250} Στην προσευχή μπαίνομε χωρίς να το καταλάβομε. που ποτέ δεν χορταίνει. Με τον τρόπο αυτό χωρίς να το καταλάβομε αγαπάμε τον Θεό χωρίς σφιξίματα. γινόμαστε άξιοι του Θεού. γυρίστε το διακόπτη της προσευχής. την πρόνοιά Του. Θεό αναπνέομε. Αν αγαπήσομε πολύ τον Χριστό. Είναι πάρα πολύ εύκολο να πραγματοποιηθεί αυτό. Για να μένομε. στο βάθος είναι η Βασιλεία του Θεού. Ο έρως απευθύνεται σε ένα ον ανώτερο. για να δεχούμε το θείον.

πάλι υπάρχει κάποιο μυστικό. όσοι δίνονται στο θέλημα του Θεού. Πολλές φορές εμείς πλησιάζομε στον Θεό από ανάγκη ν’ ακουμπήσομε. ή να μας λύσει τα προβλήματά μας. Όταν υπάρχει λιγότερη αγάπη και ταπείνωση – θέση «2» . τότε ακούγεται η εκπομπή καλύτερα. Έχομε. }254} Όταν τακτοποιήσεις όλες τις εκκρεμότητες και ετοιμασθείς. εχθρότητες και δεν μπορεί να ανέλθει. αυτό έχει μεγάλη αξία. από εγωισμό. Όταν έχομε στραμμένη την κεραία στο σημείο «1». Το να μην έχομε κανένα θέλημα μπορεί να γίνει μ’ έναν τρόπο απαλό· με την αγάπη στον Χριστό και την τήρηση των εντολών Του. }253} Αν όμως έχομε μέσα μας κάποιο κατάκριμα. Ο παραμικρός γογγυσμός κατά του πλησίον επηρεάζει την ψυχή σας και δεν μπορείτε να προσευχηθείτε. Έχει κι ο Θεός τα «μυστικά» Του. … Σε καθετί που συμβαίνει να ρίχνετε το βάρος στον εαυτό σας. επειδή δεν μας αναπαύουν όλα γύρω μας και νιώθομε ερημιά. αλλά να ζητάμε δύναμη και ενίσχυση από Εκείνον. έχει το λόγο Του. να μην έχει κανένα εμπόδιο. ταπείνωση και αγάπη. Να μην έχεις κανένα θέλημα. Δώστε έστω κι ένα ποτήρι νερό. όταν βρίσκει έτσι την ψυχή δεν τολμάει να πλησιάσει. Άξιοι γίνονται όσοι επιθυμούν και λαχταρούν να γίνουν του Χριστού. Και το μυστικό είναι να ζητήσομε συγγνώμη ή να το πούμε στον πνευματικό. Στο σημείο «3» δεν ακούγεται καθόλου καλά. ακούει τη φωνή Του. ασθένεια κ. για να τα υπομένομε. Στρέφεται στον Θεό με απαλό τρόπο και κατανύσσεται. όταν Τον επικαλούμασθε με το «Κύριε Ιησού Χριστέ». τότε πάεις και προσφέρεις το δώρο σου. δέχεται το λόγο Του. στην αγάπη και στην ταπείνωση. για να προσευχηθείς. Και να ξέρετε ότι όσο αγιάζεσθε. Όταν η ψυχή είναι στραμμένη στο «1». Βλέπετε για παράδειγμα αντιζηλία από απέναντι. όταν εκφράζεται ως ευγνωμοσύνη. Προσέχετε γιατί «και θρους γογγυσμών ουκ αποκρύπτεται». Ακούτε συκοφαντία εναντίον σας. για να ρίξετε αγάπη στην αντιζηλία. όπου βρίσκονται οι πιο πολλοί πομποί. ας πούμε. διότι είναι γεμάτη από πάθη. παίρνει δύναμη και χάρι θεϊκή. Πρέπει να γίνεις άξιος. επί παραδείγματι ένα ραδιόφωνο. από κακία. Προσευχή εσείς με αγάπη. πρέπει η καρδιά να είναι καθαρή. Να μη ζητάμε απ’ τον Θεό να μας απαλλάξει από κάτι. Οι προσευχές μας δεν εισακούονται διότι δεν είμαστε άξιοι. Να προσεύχεσθε με ταπείνωση. Το Πνεύμα το Άγιον. είναι το παν. εφόσον πιστεύομε ότι Εκείνος γνωρίζει τα πάντα απ’ τη ζωή μας κι ότι . αλλ’ όπως είναι η ανάγκη να τρώμε. να σταματάμε να το ζητάμε.λπ. Είναι ανάγκη ν’ αγαπάμε. Εφόσον πιστεύομε στην αγαθή Του πρόνοια. }255} Μόνον ο Χριστός μπορεί να μας βγάλει απ’ τον κλοιό της ερημιάς. Προσευχή και μετάνοια και ελεημοσύνη. αρκεί να βρει ορισμένα πραγματάκια που να Τον ευχαριστούν· αγαθή προαίρεση. Για να έλθει ο Χριστός μέσα μας. μεταμορφώνεται.επικοινωνούμε λιγότερο καλά με το θείον. να μην αυτοδικαιώνεσθε. τόσο εισακούονται οι προσευχές σας. Χωρίς αυτά δεν μπορούμε να πούμε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με».Η αγάπη προς τον Θεό είναι ανώτερη. έτσι κι εμείς να ζητάμε ευγενικά αυτό που επιθυμούμε κι αν ο Κύριος δεν απαντάει. μίση. να είναι ελεύθερη από μίσος. αν δεν έχετε χρήματα. }252} Μόνος Του θα έλθει ο Χριστός και θα εγκύψει στην ψυχή μας. Το ίδιο γίνεται και στην επικοινωνία με το θείον. Αυτό οφείλεται βέβαια σε δύο βασικές προϋποθέσεις. Όταν πάρει η ψυχή τη θέση «3». δεν γίνεται καθόλου καλή επικοινωνία. Στο σημείο «2» δεν έχει τόσους πομπούς και ακούγεται κάπως λιγότερο. Προσευχηθείτε. Ο σκλάβος δεν έχει θέλημα. Όταν ο Θεός δεν μας δίδει κάτι που επίμονα ζητάμε. Αλλ’ αυτό θέλει ταπείνωση. όχι ως καθήκον. η επικοινωνία γίνεται πολύ καλά. Να μην εκβιάζομε με τις προσευχές μας τον Θεό. Όπως Εκείνος κρούει με ευγένεια την πόρτα της ψυχής μας. Με τις προϋποθέσεις αυτές η ψυχή επικοινωνεί με τον Θεό.

«ει μη εν Αγίω Πνεύματι». διαφορετικά δημιουργείται αντίδραση. Και τότε όλα πάνε καλά. Το μυστικό είναι να μην το έχετε στο νου σας καθόλου να ζητήσετε το συγκεκριμένο πράγμα. }256} Όταν έχομε με τον Χριστό σχέση απολύτου εμπιστοσύνης. Το θέμα είναι ν’ ανταποκριθούμε σ’ αυτή την αγάπη με την προσευχή και την τήρηση των εντολών Του.τι επιθυμούμε. Δεν χρειάζεται ο Θεός ενημέρωση για τις διάφορες ανάγκες μας. .τι είναι στο νου. γιατί να μη δείχνομε εμπιστοσύνη. Εκείνος τα γνωρίζει όλα ασυγκρίτως καλύτερα από μας και μας παρέχει την αγάπη Του. δεν θα καταλάβετε. ούτε τα βιβλία. την αγάπη και την ταπείνωση. απλά. ούτε ο γέροντας. }260} Μόλις ακούσετε προσβλητικό λόγο. δεν έχετε τις προϋποθέσεις. Το απλό και απαλό είναι ένας αγιότατος τρόπος της πνευματικής ζωής. θα μας δώσει αυτό που πρέπει κι όταν πρέπει. αν δεν το γευθείτε. ώσπου χωρίς αγωνία να έλθει πάλι η αγάπη και ο έρωτας και η λαχτάρα στον Χριστό. Κι αν το ξεχάσομε εμείς ο Κύριος ποτέ δεν ξεχνάει κι αν είναι για το καλό μας. Ο μόνος διδάσκαλος είναι η θεία χάρις. Αν δεν κάνετε υπακοή και δεν έχετε ταπείνωση. Μην κυνηγάμε ν’ αποκτήσομε αυτό που θέλομε. έχομε χαρά. παρόν και μέλλον. δεν θα καταλάβετε. Την ευχή δεν μπορεί κανείς να τη διδάξει. Ξέρομε ότι παρελθόν. χαίρεσθε και λάμπετε. Άρα. Πρέπει πρώτα να δοθείτε στην υπακοή. αλλά δεν είναι δυνατό να το μάθεις έτσι απ’ έξω. … Όταν το θέλεις όταν εκβιάζεις το θείον δεν έρχεται. Μόλις άνοιγαν τα χέρια τους. }258} Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. Να επιδίδεσθε σε αυτές και η χάρις του Θεού μυστικά θα έλθει. εκείνο …». «Κύριε Ιησού ελέησόν με». Ό. Το ίδιο και στην προσευχή. η ευχή δεν έρχεται και υπάρχει φόβος πλάνης. Αυτό είναι το μυστικό. Το κλειδί για την πνευματική ζωή είναι η ευχή. λοιπόν υπομονή και πίστη και γαλήνη. ο Κύριος στέλνει τη θεία χάρι κι έπειτα έρχεται μόνη. εμφανίζεται δε τοις μη απιστούσιν Αυτώ». Να προσεύχεσθε στον Θεό με ανοικτά τα χέρια. χωρίς βία. Μ’ αυτό δείχνετε ότι δεν είστε έτοιμοι. }259} Όταν χάνετε τη θεία χάρι να μην κάνετε τίποτα. ούτε κανείς. λυπάσθε και μόλις σας πουν καλό λόγο. Γιατί όσο το κυνηγάμε τόσο αυτό απομακρύνεται. αβίαστα η προσευχή. Αν σας πω ότι το μέλι είναι γλυκό είναι ρευστό είναι έτσι κι έτσι. Ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα πλούσια. Για να μπείτε σ’ αυτή τη «φόρμα». χωρίς να λέτε. Οι Πατέρες της Εκκλησίας χρησιμοποιούν ως πιο αποτελεσματική τη μονολόγιστη ευχή: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». αλλά να τ’ αφήνομε }256} στο θέλημα του Θεού. αν σας πω. Το μυστικό είναι να ζητάτε την ένωσή σας με τον Χριστό ανιδιοτελώς.λπ. απαλά. θα ξεκινήσετε απ’ την υπακοή. «δώσ’ μου τούτο. Πρέπει μυστικά να μπει μέσα σου. νιώθεις έτσι» κ. πρέπει ν’ αποκτήσετε τις προϋποθέσεις. γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιον του Θεού. Εύκολα ευκολότατα ο Χριστός μπορεί να μας δώσει ό. Να προσευχόμαστε απλά και απαλά. για να έλθει η ταπείνωση. απαλά. χωρίς πάθος και εκβιασμό. είναι και στην καρδιά. Ένα μυστικό είναι η ακολουθίες.πάντα θέλει το αγαθόν. Είναι αρκετό να λέμε. ώστε η ψυχή σου να ενστερνίζεται τον τρόπο αυτόν με την χάρι του Θεού. Για να έλθει η θεία χάρις. Θα έλθει «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». Αυτό είναι το μυστικό των αγίων. … Εμείς να μην επιμένομε· η προσπάθεια κάνει κακό αντί για καλό. Μόνο το Πνεύμα το Άγιον μόνο η χάρις του Θεού μπορεί να εμπνεύσει την ευχή. είμαστε ευτυχισμένοι. Να ετοιμάζεσθε σιγά σιγά απαλά απαλά και να κάνετε την ευχή μέσα στο νου. όλα είναι γνωστά. «είναι έτσι. … «ότι ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν. Και κοιτάξτε το μυστικό. τους επεσκέπτετο η θεία χάρις. Έχομε τη χαρά του Παραδείσου. Να ζητάμε να γίνει το θέλημα του Θεού· αυτό είναι το πιο συμφέρον το πιο ασφαλές για μας και για όσους προσευχόμαστε. Να συνεχίζετε τη ζωή σας και τον αγώνα σας απλά. Εδώ υπάρχει το μυστήριο· δεν μπορώ να σας το εξηγήσω. Όταν υπάρχει έστω και λίγος εγωισμός δεν γίνεται τίποτα. ούτε θα προευχηθείτε. Βλέποντας την ταπείνωση. Και τότε η χάρις σας γεμίζει και χαιρόσαστε.

ούτε κλείσιμο των ματιών. δεν χορταίνει. … Να το κάνεις από αγάπη κι αν ο Θεός θέλει να σε βάλει στην κόλαση. η χάρις θα έλθει και στην καρδιά και θα έχετε και σκίρτημα. Αρχίζω νοερά και μετά πηγαίνει μόνος του νους μου. Είναι κάτι που το αισθάνεσαι μέσα σου. πάλι σκιρτάει η καρδιά του. Δεν χρειάζεται να κάνει καμία προσπάθεια. }263} Άρα κατάνυξη είναι ένας βαθύς πόνος. ούτε σκύψιμο της κεφαλής. πρέπει να κάνετε προετοιμασία. Να μην προσεύχεσθε μ’ αυτόν τον . θεία αγάπη. Δεν χρειάζεται ούτε μικρό σκαμνάκι. Το παν είναι ο έρωτας στον Χριστό. αλλά είναι κάτι άλλο. με τα μάτια ανοικτά. Η προσευχή πρέπει να είναι ανιδιοτελής. Έτσι και με τον Χριστό. Να μη φαντάζεσθε τον Χριστό. Για να έλθει ο Χριστός στην καρδιά πρέπει να Τον αγαπήσετε. «Κατανύττω» με μαχαίρι σημαίνει «πληγώνω πολλές φορές». }265} Ούτε να χρησιμοποιείτε τεχνητούς τρόπους.τι θέλει ας κάνει. το «κατανύττομαι» σημαίνει ότι καταπληγώνομαι απ’ την αγάπη του Θεού. Όλα να γίνονται μυστικά ανιδιοτελώς. Για να σας αγαπήσει. Όχι λοιπόν βία. Με την εικόνα υπάρχει το ευόλισθον. Δηλαδή να μη σκέπτεσθε πως. πρέπει να είστε άξιοι. }267} Ο νους είναι που σκέπτεται. Τίποτα. … Χωρίς την χάρι αυτοϋπνωτίζεσαι και μπορεί να πέσεις σε φώτα και πλάνη και παράκρουση. λέεις το όνομα «Χριστός» και γεμίζει ο νους. Ήρεμα. όχι σαρκική. σκιρτάει η καρδιά του. Καμία προσευχή δεν μπορεί να γίνει χωρίς τη θεία χάρι. πρέπει να σας αγαπήσει πρώτα Εκείνος. Όταν έλθει η χάρις όταν έλθει η αγάπη. γεμίζει κι η καρδιά. ό. για να μην κινδυνεύετε από φαντασίες και πλάνες. Τίποτ’ άλλο. Για να Τον αγαπήσετε. Η καρδιά δεν σκέπτεται.Μόνο με τη θεία χάρι μπορείς να προσευχηθείς. Είναι ήρεμη. αν συγκεντρωθείτε με το νου. }262} Όταν προχωρήσεις δεν είναι η σκέψη της ευχής που ακούγεται στο νου. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Θείος έρως. αλλά και πιο έντονη πιο βαθιά. Η νοερά προσευχή γίνεται μόνο από εκείνον που έχει αποσπάσει την χάρι του Θεού. Ο ερωμένος δεν μπορεί να ζήσει μακριά απ’ το αγαπώμενο πρόσωπο ούτε χρειάζεται να φέρει το πρόσωπο απ’ το νου στην καρδιά. Ενδέχεται και ο πονηρός να κάνει παρεμβολές και να χάσομε την χάρι. Αυτό το «κάτι» είναι η θεία χάρις που σου χαρίζει ο Χριστός. Κρύβουν τόσους χυμούς! }266} Εκεί όπου λέω την ευχή στο νου μου καμιά φορά η χαρά μου δυναμώνει κι όταν δυναμώσει η χαρά μου λέγοντας το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». διότι ενδέχεται στην εικόνα να παρεμβληθεί άλλη εικόνα. Πρώτα απ’ όλα μακριά η ιδιοτέλεια. Όταν είναι μακριά και την σκέπτεται. Άμα η ψυχή σας επαναλαμβάνει με λατρεία με πόθο τις πέντε λέξεις. Θα εγκύψει και Αυτός αν εσείς πρώτα Του το ζητήσετε. … μόνο Αυτός που }261} κατέχει τη θεία σοφία μπορεί να δοξολογήσει. Είναι λέξεις αχόρταστες! Σ’ όλη σας τη ζωή να τις λέτε. Δηλαδή αισθάνομαι το νου μου να πέφτει στην καρδιά κι εκεί νιώθω όλη αυτή τη χαρά. καθώς πρέπει τον Θεό. Να μη σκέπτεσθε τίποτα παρά μόνο τα λόγια «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». για ν’ αποκτήσεις την ευχή. Κι όταν πρόκειται για την ψυχή. Η αγάπη αυτή η λαχτάρα αυτή έχει και βαθμούς. Για να είστε άξιοι. Αλλά βέβαια εκεί είναι όλα θεία. αισθάνομαι το νου μου να σκιρτάει μαζί με την καρδιά. αλλά μόλις δει την ερωμένη. αλλά χωρίς εσύ να κάνεις προσπάθεια. Με έναν απαλό τρόπο εμείς να βάλομε στο νου μας τον Χριστό. … Να μη δένεσθε με τον τόπο. Το νου να έχετε στον Θεό και η καρδιά σκιρτάει από χαρά αυθόρμητα. Πρέπει πρώτα ο Θεός να σας γνωρίσει και μετά εσείς. με προσοχή και αφοσίωση να στρέφεσθε στον Χριστό. Οι Πατέρες ετόνιζαν το ανεικόνιστον στην προσευχή. Κατανύσσεται. }264} Να προσεύχεσθε χωρίς να σχηματίζετε στο νου σας εικόνες. λέγοντας την ευχή. λέγοντας απαλά απαλά: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Πάθος ιερό. Και ο Κύριος μόνο δίδει χάρι προς τούτο. όταν έλθει η χαρά.

ο υποτακτικός. Αυτός είναι ο διχασμός της προσωπικότητος. }270} Φοβερή πλάνη μπορεί να δημιουργηθεί με τη νοερά προσευχή. τα τροπάρια των αγίων. Όπως συμβαίνει με τους ζηλωτές. Σε Αυτόν ν’ ατενίζετε. οπότε μετά θα γίνετε πιο δυνατοί με τη θεία χάρι. Έρχεται η χάρις του Θεού κι επισκιάζει κι εσάς. Τις άλλες τις προσευχές τις κάνομε κάπως με το μυαλό μας. αν και έφθασαν στα βάθη της αυτοκαταστροφής τους. Ν’ ασχολείσθε με τους ύμνους. Μόνον ένας απερίσκεπτος. Εκείνος θα σας οδηγήσει. Υπάρχει κίνδυνος η ψυχή να παραπλανηθεί. … Η ευχή καθαρίζει την ψυχή και κρατάει το νου. χωρίς να το βλέπει κανείς. Σιγά σιγά θα σας επισκέπτεται η χάρις. Μ’ αυτό τον τρόπο η ψυχή σας θ’ απαλύνεται. αλλάζει το ύφος του κ. }271} Του μίλησε τόσο ωραία ο άγιος Μακάριος. Το τελειότερο έργο γίνεται στ’ άδυτα της ψυχής του ανθρώπου. Δεν αναλύομαι σε προσευχές έτσι φανερά. κατάκριση. μένει ξένος ως προς την χάρι. όχι το φως του Χριστού. Να διώχνετε τα πάθη. Προετοιμασία είναι ακόμη να μάθετε να τηρείτε τις εντολές του Θεού. θυμό κ. Έ.τι θέλεις Εσύ. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να βλέπεις τα φώτα.λπ. θα τους δέχεσθε όλους με αγάπη. ανιδιοτελείς. που είναι κλεισμένα ερμητικά. }272} Πηγαίνεις στον γέροντα σου λέγει για τη νοερά προσευχή. οπωσδήποτε θ’ αρχίσεις να αισθάνεσαι μια ψευτοχαρά. Για ν’ ασχοληθείτε με τη νοερά προσευχή αποκλειστικά. Μετέδωσε την άκτιστο ενέργεια και μπήκε στην ψυχή του ειδωλολάτρη. τίποτα δεν θα κάνει. Είναι πολλά που δεν τα ξέρομε. θα είναι έτοιμη ν’ ακούσει του Θεού τα μηνύματα. Να μην παίρνει είδηση ο κακός εαυτός. Κάτι άλλο που αν σ’ αυτό το νοερό αναφθεί η έφεσις όχι απ’ τον καλό εαυτό σου αλλά απ’ τον άλλο. Ενώ ο άλλος. Θέλει προσοχή. γνωστά μόνο στον Θεό. στις συναναστροφές σου θα είσαι πιο άγριος και πιο θυμώδης και πιο οργίλος και πιο αγχώδης. Αλλά έξω στη ζωή σου. Εκείνο ψάλλει. Να λέτε στον Χριστό: «Ό. Δεν θα θυμώνετε δεν θα εκνευρίζεσθε. που μένομε μαζί που τρώμε μαζί που συζητούμε που προσευχόμαστε που αναστρεφόμαστε απλά. Δίδει μια δροσιά. Με τον καλό τρόπο μετέδωσε το πνεύμα το καλό. Θα μπαίνετε μες στη χαρά. μετέδωσε το πνεύμα το θυμώδες. Είναι φανατισμένος και κάνει κακό. το ταραχώδες. απ’ αυτό που είχε μέσα του.τι θέλει η αγάπη Σου. Ο πλανεμένος δεν δέχεται την πλάνη του. θα θεούται. έγινε και μοναχός και σώθηκε. Δηλαδή να μη χτυπάτε απευθείας το κακό. Η νοερά προσευχή δεν γίνεται χωρίς πνευματικό οδηγό. γιατί αν δεν μπείτε στη σειρά υπάρχει φόβος να δείτε το φως το αντίθετο. Καταλάβατε. Έτσι βλέπομε κάτι το συγκλονιστικό: ανθρώπους που μεταβάλλονται σε παιδιά του Θεού.υπολογισμό αλλά με απλότητα και ταπείνωση. μ’ έναν τρόπο μαλακό. ένας «χοντρός». αλλά με ζήλο ου κατ’ επίγνωσιν. Ν’ αποβλέπετε πάντοτε στη δόξα του Θεού. θ’ αγιάζεται. τον εγωιστή. Αν. θα δείτε το αληθινό φως. δεν θα παρεξηγείτε. αν δεν τη ζει ο ίδιος. Πρέπει να γνωρίζεις ότι. Έτσι να είστε. Τι σας είπα για τ’ αηδόνι. Καταλάβατε. όμως προχωρείτε στην ευχή με τις συμβουλές του γέροντα. να λοιπόν το γνώρισμα του πλανεμένου. να ζείτε στην πλάνη και να σκοτισθείτε. … «μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». δεν θα κατακρίνετε. Κύριε». Εκείνος θα σας διδάξει να μπείτε στη σειρά για την ευχή. Να προσεύχεσθε να σας φανερώσει ο Θεός τα άδηλα. που σιγά σιγά άλλαξε αυτός την πίστη του. Είδατε πως δημιουργείται η πλάνη.λπ. Αλλά η νοερά προσευχή είναι κάτι άλλο. πρέπει να έχετε την καθοδήγηση του πνευματικού. αλλά μυστικά προσεύχομαι. οπότε τότε αγριεύει κανείς. των μαρτύρων και τους ψαλμούς του Δαβίδ. μια }269} χάρι και σ’ εσάς. Όταν όμως την έχει ζήσει τη νοερά προσευχή και τη . Απλά τις λέμε και τις ακούνε τα’ αυτιά μας· έχουν άλλο τρόπο. αλλά περιφρονώντας το πάθος να στρέφεσθε με αγάπη προς τον Θεό. Να ζείτε τον Παράδεισο και να μην το γνωρίζει ο κακός εαυτός σας και το φθονήσει. Θ’ αρχίσετε να ζείτε στην ειρήνη. Να δίδεσθε στη λατρεία του Θεού μυστικά. που δεν μπόρεσε η προσευχή να τον συγκινήσει. Κι εγώ ο καημένος σαράβαλο είμαι αυτή την προσπάθεια κάνω. Να μελετάτε την Αγία Γραφή και τους Πατέρες της Εκκλησίας. ό.

}274} με λαχτάρα με έρωτα δίχως ένταση βία ή άπρεπη έμφαση χωρίς σφιξίματα και σπρωξίματα. όταν ζήσεις κοντά σε κάποιον. Εκεί γίνεται η θέωση. «Ιησού μου!». που αρκεί να πεις μια λέξη. έχεις τον γέροντα κοντά σου που προσεύχεται. Εκεί γίνεται η πιο αληθινή λατρεία. Νιώθει πως δημιουργείτα η «φόρμα» πως δημιουργείται η κατάστασις αυτή δια της θείας χάριτος. Η αγάπη εκφράζεται καλύτερα χωρίς λόγια. ό. Το ίδιο και αυτός που κάνει μία κατάρα και σηκώνει το χέρι εναντίον κάποιου μπορεί να μεταδώσει το κακό. }278} Η προσευχή ωφελεί σε όλα. Τότε παύουν τα λόγια. συνοδεύει και ακολουθεί τη θεία επίσκεψη. Αν δεν είναι έτσι. επικοινωνείς. Αυτό είναι διδασκαλία. Για να ζήσετε όμως αυτό πρέπει να φθάσετε σε μέτρα. ίσως δεν καταλάβεις τίποτα. Κάτι που δεν εξηγείται. Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό. αληθινή. Μόνο αυτός που τη ζει αυτή τη κατάσταση την καταλαβαίνει. «Σιγησάτω πάσα σάρξ βροτεία». και τέλος καμία λέξη. Κι όταν λέτε την ευχή «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε αργά ταπεινά απαλά με θείο έρωτα. και στα πιο απλά. Αυτό είναι κάτι που το ζεις. πάσχεις από αϋπνία· να μη σκέπτεσαι τον ύπνο. προτιμάεις τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. Γεμίζεις από χαρά κι αγαλλίαση. Να σηκώνεσαι. Για παράδειγμα. Να προσεύχεσθε έστω και πέντε λεπτά. τα ενστερνίζεσαι. Δεν είναι το βιβλίο δεν είναι η γνώση. Όταν βρεθείς σ’ αυτή την κατάσταση δεν χρειάζονται λόγια.ζει. … δεν έκανα το θέλημα του Θεού αλλά ζητώ το έλεός Του. αλλά επικοινωνεί ψυχή με ψυχή και αισθάνεται η μία ψυχή την άλλη. «Κύριε … Ιησού … Χριστέ … ελέησόν με» απαλά τρυφερά αγαπητικά σιωπηλά μυστικά νοερά αλλά και με έξαρση. αλλά όντως διδάσκεται. Είναι τόσο γεμάτη η καρδιά. Όταν όμως. }273} Μήπως κι αυτό που γίνεται και σας μιλάω δεν είναι κι αυτό μια προσευχή. με θέρμη. να βγαίνεις έξω και να έρχεσαι πάλι μέσα στο δωμάτιο. Είναι η εσωτερική σιωπή. σε ενώνει με τον Χριστό. Δεν είναι απλό πράγμα. Τότε από μέσα μας θα βγαίνει με λαχτάρα. Η θεία αγάπη είναι ανιδιοτελής. χωρίς να σκέπτεσαι αν θα κοιμηθείς . Το μυστήριο είναι ότι τα λόγια του τα’ ακούει ο διδασκόμενος. πώς εξηγείται που έχομε τόση λαχτάρα. }277} «Εμπόνως και εντόνως» που λέγει ο άγιος Μακάριος. ο οποίος όντως προσεύχεται. Όταν μια ψυχή όντως ερωτευθεί τον Κύριο προτιμά τη σιωπή και τη νοερά προσευχή. Τον βλέπει η ψυχούλα του. … Μπορεί έτσι να σήκωνε το χέρι του και να έμενε ξερό από την υπερένταση. τη θεία ένωση και σύγκραση της ψυχής με το θείον. πώς η καρδιά του ανοίγει και πώς μιλάει με τον Θεό νοερώς. Επειδή τα λέγω απ’ την καρδιά μου και νιώθομε αυτό το σκίρτημα κι αυτή τη λαχτάρα. Η σιγή. που προηγείται. Λαχτάρα! Αυτό είναι όλο το μυστικό. Όταν πάρεις και διαβάσεις ένα βιβλίο περί προσευχής. υπάρχει ένα μυστήριο. είναι το αίσθημα. Μες στη σιγή στη σιωπή στο μυστήριο. αλλά βλέπει και τον τρόπο. την τελεία αγάπη. απλή. }275} Ο τελειότερος τρόπος προσευχής είναι ο σιωπηλός. Να λέτε μια μια τις λέξεις. }276} Σημασία στην προσευχή έχει όχι η χρονική διάρκεια αλλά η ένταση. με θείο έρωτα το όνομα του Χριστού θα φωνάζομε το όνομά Του μυστικά. Διότι λέμε ότι η προσευχή δεν διδάσκεται. … Δεν πρέπει εμείς να μιλάμε πολύ. Η πλημμύρα της θείας αγάπης γεμίζει την ψυχή από χαρά κι αγαλλίαση. μπαίνεις μέσα στην προσευχή. Ν’ αφήνομε να μιλάει η χάρις.τι σου πει για την προσευχή τα καταλαβαίνεις. προσεύχεσαι κι εσύ χωρίς να το καταλάβεις. Το αίσθημα της αγάπης σε πλημμυρίζει. Με γλυκύτητα να λέτε το όνομα του Χριστού. είναι το αγκάλιασμα. Πώς εκφράζεται η μάνα που αγαπάει το παιδί της. Όχι μόνον. αλάλητα. αλλά δοσμένα στον Θεό με αγάπη και λαχτάρα. να πέφτεις στο κρεββάτι σαν για πρώτη φορά. Τότε τα λόγια υποχωρούν. η σιγή. … Με λαχτάρα. είναι το άνοιγμα. … Όταν όμως ερωτευθείς τον Χριστό. που δείχνει ότι έχεις μέσα σου τη θεία αγάπη. είναι ο τρόπος.

για να επικρατήσει αυτό που πρέπει στους αδελφούς μας με την χάρι του Θεού. πρέπει να βρει την αγκαλιά μας ανοικτή. τότε τα κύματα της αγάπης σας πηγαίνουν και επηρεάζουν αυτόν για τον οποίο προσεύχεσθε }283} και δημιουργείτε γύρω του μια ασπίδα προστασίας και τον επηρεάζετε. η ένωσις μετά της Εκκλησίας είναι ο επί γης Παράδεισος. Αυτό είναι η ζωή μας. Το πήραμε έτσι απλά και λέμε: «Κάνε μια προσευχή για μένα». Όλοι είμαστε Εκκλησία. με την προσευχή που γίνεται «εν τω κρυπτώ» και δεν φαίνεται. και όχι «ελέησέ τους». Όταν έχεις την χάρι.ή όχι. όταν έχομε ένα σοβαρό πρόβλημα ή δίλημμα. Τους κάνομε έτσι ένα με τον εαυτό μας. υμών δε κοιμωμένων. προσευχή με αγάπη. Τους βοηθάμε με τον πιο καλό. }281} Είμαστε όλοι ένα σώμα με κεφαλή τον Χριστό. όχι αυτό που θα πούμε. Όλα είναι εύκολα εν Χριστώ. Πρέπει η προσευχή μου να βρίσκει κι από σας μια ανταπόκριση. το αγαλλίαμά μας. με τον πιο τέλειο τρόπο. η λαχτάρα. }282} Η αγάπη η λατρεία προς τον Θεό. χωρίς κόπο. Όταν έχομε κάποιο πρόβλημα εμείς ή κάποιος άλλος. Ο Χριστός είναι το κέντρο· όλοι συντρέχουν προς το κέντρο και ενώνονται εν ενί πνεύματι και μια καρδία. η ένωσις μετά του Θεού. να προηγείται πολλή προσευχή και νηστεία. όλα γίνονται με χαρά. Θα βρίσκει τρόπους ο Θεός. Πιο πολύ θα προσεύχεσθε για τους άλλους παρά για τον εαυτό σας. Καλύτερα τους βοηθάμε από μακριά με την προσευχή. Στην κοινή προσευχή ενούνται όλοι. Βλέποντας την προσπάθειά σας ο Θεός δίδει πλούσια την χάρι Του και σ’ εσάς και σ’ εκείνον. Αφήστε τα τηλέφωνα. Η δύναμη της προσευχής είναι μεγάλη. Καταλάβατε. Κι ό. πλένεις πιάτα και δεν σπάζεις κανένα. η προσευχή μας στον Θεό. Εσείς με τη σοφία σας υποδεικνύετε ενώ αυτό δεν είναι και τόσο σωστό. Δηλαδή. Αν αποσπάσομε τη θεία χάρι. να λέεις τη δοξολογία και μετά τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ …» κι έτσι θα έρχεται ο ύπνος. Η πολλή περίσπαση δεν διευκολύνει την προσευχή. τον οδηγείτε προς το αγαθόν. Αλλά πρέπει να αποθάνομε για τον εαυτό μας. }280} Όταν κάνομε συνέχεια προσευχή. Να συγκεντρώνεσαι. Αν ο Κύριος δεν βοηθήσει. Η θρησκεία μας αυτό το μεγαλείο έχει. Το μυστικό είναι η αφοσίωσή μας. Παραδείγματος χάριν. δεν κάνεις ζημιές. Προσεύχομαι για τα θέματά σας. Αυτό δεν το έχομε καταλάβει καλά. ο θησαυρός μας. πολύ μεγάλη. . Αυτό που εμείς δεν μπορούμε να το κάνομε. Μπορούμε βέβαια να συνδυάζομε την προσευχή και με νηστεία. Το μυστικό είναι άλλο. Αυτό είναι. }284} Ο Θεός που στέλνει την χάρι Του σ’ εμάς. Όταν πάλι έχομε αιτήματα για τον κόσμο να τα λέμε μυστικά. όλα είναι εύκολα. Όταν είσαι εν προσευχή όλα γίνονται όπως πρέπει. ώστε να τη δεχθεί. αλλ’ αυτό δεν αρκεί. ενώνει τον κόσμο νοερώς. Θα το λέει ο Θεός μέσα μας. κυρίως όταν γίνεται από πολλούς αδελφούς. ημών προσευχομένων. θα το κάνει η χάρις Του. θα μας φωτίζει ο Θεός τι να κάνομε κάθε φορά και στις πιο δύσκολες καταστάσεις. που θα υποδείξομε στους άλλους. Όταν έχετε μεγάλη αγάπη και αυτή η αγάπη σας κινεί σε προσευχή. Άρα προσευχή. Έρχεται μέσα σου η χάρις του Θεού. Όχι όμως. Να είστε σίγουροι ότι ο Θεός ευαρεστείται σ’ αυτές τις προσευχές και επεμβαίνει κάνοντας θαύματα. Κάτι τέτοιο συνέβη κατά την Πεντηκοστή. Θα λέτε το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» και θα έχετε μέσα σας πάντοτε και τους άλλους.τι επιτρέψει Εκείνος θα είναι προς ψυχική μας ωφέλεια. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». τι κάνουν οι δικές μας προσπάθειες. να ζητάμε κι από άλλους προσευχές και να παρακαλούμε όλοι τον Θεό με πίστη και αγάπη. Να νιώθομε τον πλησίον μας σαν τον εαυτό μας. τις επικοινωνίες και τα πολλά λόγια με τους ανθρώπους. Όλοι είμαστε παιδιά του ίδιου Πατέρα. είμαστε όλοι ένα· γι’ αυτό όταν προσευχόμαστε για τους άλλους λέμε. χαρούμενα και ευλογία Θεού.

μόνο η δοξολογία. τους αγίους. Εδώ βρίσκεται το μεγάλο μυστικό. να μην ασχολούμαστε με τα πάθη και με τον . Φέρομε μέσα μας κληρονομιά αιώνων. Ας ανοίξουμε τα χέρια κι ας ριχθούμε στην αγκαλιά του Χριστού. την προσευχή. Είναι λεπτό πράγμα η δοξολογία· ξεφεύγει απ’ τα ανθρώπινα. η απονέκρωση. αν είναι η προσευχή μας μια διαρκής δοξολογία. Αυτή την τέχνη θέλω να μάθετε. Απ’ αυτόν εξαρτάται πώς τη διοχετεύει. Τέχνη τεχνών. Η χάρις του Χριστού θα μας ανακαινίσει. Αν στραφούμε σ’ Αυτόν με πόθο. Αν δεν τα ικανοποιήσομε. Το Πνεύμα το Άγιον μας τα διδάσκει όλα. Και το αντίθετο. οι άγγελοι δεν προσεύχονται για τον εαυτό τους. Την ώρα που δοξολογείτε απαλύνεται η ψυχούλα σας και αγιάζεται υπό της θείας χάριτος.Να προσεύχεσθε για την κάθαρση κάθε ανθρώπου. Δεν χρειάζεται. για το Σώμα της Εκκλησίας. Ο Χριστός θα μεταποιήσει τα πάντα μέσα μας. εκτός και τα διοχετεύσομε αλλού. τους μάρτυρες. Αν το καλό το παρομοιάσομε με ανθόκηπο γεμάτο λουλούδια. Όταν έχομε το Πνεύμα του Θεού. την ταπείνωση. … Δεύτερο βάπτισμα είναι η εξομολόγηση με την οποία γίνεται η κάθαρση από τα πάθη. Αυτή είναι η προσευχή τους. Οι άγγελοι δεν προσεύχονται. Μας θεώνει. Εδώ έγκειται η ουσία της πνευματικής ζωής. απαλλάσεσθε κι απ’ τα πάθη. }289} Έτσι έρχεται η θεία χάρις μέσω των μυστηρίων. Χωρίς τον Χριστό είναι αδύνατο να διορθώσομε τον εαυτό μας. Όλα είναι μέσα μας. Αυτό είναι η τέχνη. και ζητούν ικανοποίηση. κάποτε θα εκδικηθούν. Όσο κι αν προσπαθήσομε τίποτα δεν θα επιτύχομε. Μην καταπιάνεσθε με την εκδίωξη του κακού. γινόμαστε ανίκανοι προς κάθε αμαρτία. προσευχή αγγελική. την αγάπη. δεν μπορούμε να κάνομε το κακό. όλο το καλό που βιώθηκε από τους προφήτες. … Η δοξολογία είναι ανιδιοτελής προσευχή. τη χαρά. δεν. με έρωτα. καθιστάμεθα ανίκανοι προς το αμαρτάνειν. τότε όλα τα φυτά αναπτύσσονται πρασινίζουν ανθίζουν ζωογονούνται· την ίδια στιγμή τα’ αγκάθια επειδή δεν ποτίζονται μαραίνονται χάνονται. Η αγάπη στον Χριστού· μόνο αυτή είναι η καλύτερη θεραπεία των παθών. τους αποστόλους και κυρίως από τον Κύριο ημών Ιησού Χριστό· αλλά επίσης και το κακό που υπάρχει στον κόσμο από του Αδάμ μέχρι σήμερα. δεν … Να γίνομε γεμάτοι. Οι άγγελοι μόνο δοξολογούν τον Θεό. Αυτά είναι τα «ανώτερα μαθηματικά» της θρησκείας μας! }286} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΙΚΟΥ ΑΓΩΝΟΣ Είναι ένα μυστήριο ο άνθρωπος. Γι’ αυτό πρέπει να αποθάνομε κατά τον παλαιό άνθρωπο και να ενδυθούμε τον νέο. την ανάταση. στο ανώτερο. δεν θα μπορέσομε ν’ αποδεσμευθούμε απ’ τα πάθη. ενώ το κακό με αγκάθια και τη δύναμη με νερό. Ναι. Όταν έλθει ο Χριστός. για την Εκκλησία. να κακολογήσομε. Όταν μπούμε σ’ αυτή την προσευχή θα δοξάζομε τον Θεό συνεχώς αφήνοντας τα όλα σ’ Αυτόν. να μισήσομε. λοιπόν να ασχολείσθε με τα αγκάθια. και τα ένστικτα και τα πάντα. Αυτό ομολογούμε με το μυστήριο του βαπτίσματος. Εγώ έτσι προσεύχομαι για τους ανθρώπους. για το καλό ή για το κακό. Όταν έχομε το Άγιον Πνεύμα. Την ώρα που προσεύχεσθε για την Εκκλησία. δέντρα και φυτά. Με το βάπτισμα μπαίνομε στη χαρά του Χριστού. τότε μπορεί να συμβεί το εξής: όταν το νερό το διοχετεύσομε προς τον ανθόκηπο. όπως εύχεται η Εκκλησία μας: «… πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Μας αγιάζει. Ένα πρέπει να κάνομε. να στραφούμε σ’ Εκείνον και να Τον αγαπήσομε «εξ όλης της ψυχής». Μόνοι μας δεν μπορούμε να γίνομε καλοί. έμπλεοι Αγίου Πνεύματος. ο Χριστός θα μας τα δώσει όλα. κερδίσαμε το παν. με αφοσίωση. με λαχτάρα. δεν. Δεν μπορούμε να θυμώσομε. }285} Ο Θεός θέλει να ομοιωθούμε με τους αγγέλους. «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». για να κερδίσουν κάτι. είναι ανιδιοτελείς. Έτσι μας θέλει ο Χριστός. Ο Θεός έδωσε και σ’ εμάς αυτή τη δυνατότητα. για να μιμηθείτε τον αγγελικό τρόπο στη ζωή σας. στον Θεό. }290} Ο Θεός έχει βάλει μια δύναμη μέσα στην ψυχή του ανθρώπου. Θα φέρει την ειρήνη.

Να μην κάνετε καμιά προσπάθεια ν’ απαλλαγείτε απ’ αυτές. το θείο έρωτα. αλλά να τα μεταμορφώνετε σε δυνάμεις περιφρονώντας το κακό. Κι όταν γεμίζετε απ’ το καλό. Αν δώσετε σ’ Εκείνον την καρδιά σας. απλά. Στραφείτε στον Χριστό. Όλα να γίνονται με απαλό τρόπο. Να στραφείτε προς τον Χριστό και να πείτε με ταπείνωση και ελπίδα σαν τον απόστολο Παύλο: «Τις με ρύσεται εκ του σώματος του θανάτου τούτου. Εγώ βρίσκω ότι πιο σύντομος και σίγουρος δρόμος είναι αυτός με την αγάπη. ώσπου έφθασαν σε μεγάλη αρετή. Αφήστε το κακό. να γίνω καλός κ. για να μην παίρνει είδηση το αντίθετο πνεύμα και σας βουτάει και σας καθηλώνει και σας βάζει στη στενοχώρια.λπ. Να μην τα πολεμάτε. Γίνεσθε μόνοι σας. }293} … Δεν χρειάζεται ούτε τον διάβολο να φοβάσθε. ταπεινά. Που να βρεί τόπο τότε το κακό. για να έλθει το φως. Ανοίξτε μια τρυπίτσα. απάλλαξέ με απ’ αυτό». θα κάνω προσευχή ν’ αποκτήσω αγάπη. να μελετάτε. τη λύπη. Η ψυχή αγιάζεται και καθαίρεται με τη μελέτη των λόγων των Πατέρων. αβίαστα κι ελεύθερα. στην αγάπη της Εκκλησίας. μυστικό. Ξέρει Εκείνος πώς να σας ελεήσει. Έρχεται από δω το κακό. Μπορείτε δηλαδή να κάνετε άλλη προσπάθεια. δεν θα κάνετε καμία προσπάθεια για την αρετή. Να καταγίνεσθε με τα τροπάρια. με την χάρι του Θεού. το θυμό. να προχωράτε στην αγάπη. Παρακαλέστε: «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με». Μην πολεμάτε να διώξετε το σκοτάδι απ’ το δωμάτιο της ψυχής σας. η προσπάθεια να ενωθεί κανείς με τον Χριστό. Δηλαδή έρχεται να σας προσβάλει το κακό. Εκείνος θα σας τηνε δώσει. να λαχταρήσει τον Χριστό … Τις αδυναμίες αφήστε τις όλες. Αυτόν ν’ ακολουθήσετε κι εσείς. Όταν ενδυθείτε τον Χριστό. Δεν είναι καλό να . ούτε την κόλαση. η ψυχή σας θ’ αγιάζεται με τρόπο απαλό. καλοί. Αμέσως θα ενεργήσει η χάρις Του. ο σκληρός και κουραστικός με τις άγριες επιθέσεις κατά του κακού και ο εύκολος με την αγάπη. στον Χριστό. χωρίς σφίξιμο και άγχος. Δοθείτε με τρόπο απαλό από κει. Το ίδιο ισχύει και για τα πάθη και τις αδυναμίες. Έτσι θ’ αντιδράσετε χειρότερα. Θα κινηθείτε λοιπόν προς τον Χριστό κι Εκείνος αμέσως θα έλθει. Τα πράγματα είναι απλά. Κατευθύνετε το νερό. να πλήττετε και να σφίγγεσθε για να βελτιωθείτε.αντίθετο. χωρίς απαίτηση και θα σας απαλλάξει ο ίδιος. }291} Θα καλείτε τον Θεό κι Εκείνος θα μεταβάλλει τα πράγματα προς το καλό. Έτσι ν’ αγωνίζεσθε στην πνευματική ζωή. … Να διαβάζετε με χαρά και αγάπη και αγαλλίαση. Δημιουργούν αντίδραση. με την ψαλτική. Ν’ αγωνίζεσθε με }294} απαλότητα και απλότητα. Αντί να στέκεσθε έξω απ’ την πόρτα και να διώχνετε τον εχθρό περιφρονήστε τον. Αυτό είναι το άγιο και ωραίο που ευφραίνει κα απαλλάσσει την ψυχή από κάθε κακό. απαλά. Πού είναι ο κόπος και η προσπάθεια για να γίνεις καλός. εσείς δώστε την εσωτερική σας δύναμη στο καλό. Όταν δοθείτε σ’ αυτή την προσπάθεια με λαχτάρα. Ο σκοπός είναι να ζείτε. Ο σκοπός δεν είναι να κάθεσθε. Να μελετάτε και να προσεύχεσθε και να έχετε ως στόχο να προχωρήσετε στην αγάπη του Θεού και της Εκκλησίας. και το σκοτάδι θα φύγει. Σας πιάνει φοβία κι απογοήτευση. Μη λέτε: «Τώρα θα σφιχτώ. στην αγάπη του Χριστού. αγιογραφικών χωρίων. Εξαφανίζεται! Όλα συν Χριστώ είναι δυνατά. δηλαδή όλη τη δύναμη της ψυχής σας προς τα λουλούδια και θα χαίρεσθε την ομορφιά την ευωδία τη δροσιά τους.». να προσεύχεσθε. χωρίς βία. τη λατρεία του Θεού. τους κανόνες. Αγαπήστε Τον απλά. με την ευχή. με τι τρόπο. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι Αυτός θα σας σώσει. δεν στρέφεσθε πια προς το κακό. με την αποστήθιση ψαλμών. Ν’ αγαπήσει τον Χριστό. Έχω κι εγώ μια μικρή πείρα σ’ αυτά. Ούτε να λέτε: «Θεέ μου. για να γίνεις καλός. Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό. Υπάρχουν πολλοί που διάλεξαν το σκληρό δρόμο και «έχυσαν αίμα για να λάβουν Πνεύμα». δεν θα μείνουν περιθώρια για τα άλλα. … Είναι δύο δρόμοι που μας οδηγούν στον }292} Θεό. ούτε τίποτα. χωρίς να το καταλαβαίνετε. παραδείγματος χάριν.» Δεν είναι καλό να σφίγγεσαι και να πλήττεις.

Το Ευαγγέλιο και ο ίδιος ο Χριστός μας προτρέπει πώς πρέπει να προλαμβάνομε ορισμένα πράγματα που θα μας δυσκολεύσουν στον αγώνα μας. Γι’ αυτό εγώ προτιμώ τον «εύκολο δρόμο». }295} να ρίχνομαι στην αγάπη. Βρήκα ότι είναι ο καλύτερος τρόπος αγιασμού. Ποιο είναι εδώ το μυστικό. Πόσα μυστικά υπάρχουν στην Αγία Γραφή! «Κακότεχνος ψυχή» είναι η κακοφτιαγμένη. }296} Η πνευματική εργασία που κάνετε στα βάθη της ψυχής σας να γίνεται μυστικά να μη γίνεται αντιληπτή όχι μόνο απ’ τους άλλους αλλά ούτε κι από σας τους ίδιους. «δεν μπορεί παρά να μου τήνε δώσει ο Θεός». ο καλοκάγαθος. απαλά θα κάνετε το καθετί. «θα κάνω αυτό κι ο Θεός θα μου δώσει αυτό που ζητώ. στην προσκόλληση σ’ Αυτόν. χωρίς να το ξέρετε. βέβαια. αναίμακτος. πηγαίνει το νου μου προς τον Χριστό και γλυκαίνει την καρδιά μου. Η καρδιά σας να είναι απλή όχι διπλή και ανειλικρινής· αγαθή κι όχι πονηρή και ιδιοτελής. Αλλά πρέπει να γνωρίζει ο αγαθός και τις πονηριές του διαβόλου και των ανθρώπων. μην παρακαλείτε να φύγει. για ν’ αποκτήσετε τη θεία χάρι. θα σε σφίξει και δεν θα μπορέσεις τίποτα να κάνεις. διότι πολύ θα ταλαιπωρείται. Μην πολεμάτε απευθείας τον πειρασμό. Θυμηθείτε εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Μη γνώτω η αριστερά σου τι ποιεί η δεξιά σου». Δεν κάνετε υπολογισμούς. μελετώντας τους κανόνες. η . ελκύει την χάρι του Θεού. χωρίς να το καταλάβω. Χρειάζεται τέχνη και κυρίως η χάρις του Θεού. τι χαρίζει ο Θεός στην επαφή μαζί Του. για να έλθει αυτό το αποτέλεσμα». «θα το κάνω έτσι.προσευχόμαστε ή και να σκεπτόμαστε το συγκεκριμένο πάθος· κάτι γίνεται στην ψυχή μας και μπλεκόμαστε ακόμη περισσότερο. Να μην το συζητάτε ούτε με τον εαυτό σας. Θα γίνεται μυστικά. Όταν λείπει η απλότης και λέτε. βέβαια. … Για παράδειγμα θέλετε να γευθείτε μια χαρά απ’ τον Θεό. αλλά είναι σαν να μην ξέρετε. θα κάνω το άλλο …» δεν γίνεται. … Καλό είναι να κάνομε αυτή την «κλοπή». Ο αγαθός. Δηλαδή. χωρίς να φαίνεται. Δεν θα κάνετε τίποτα με σκοπιμότητα. Θεέ μου». Να κλέψομε τον τρόπο τους. Αλλιώς θα έπρεπε να ζει σε κοινωνία αγγέλων. Έτσι όταν λέτε την ευχή. Όχι ότι ο Θεός δεν θέλει να τη δώσει αυτή τη χαρά. μη λέτε: «Παρ’ τον Θεέ μου!» Τότε του δίνετε σημασία κι ο πειρασμός σφίγγει.τι έκαναν εκείνοι. θα κάνω εκείνο. Να κάνομε κι εμείς ό. Έδωσαν όλη την καρδιά τους. απλά και να μη σκέπτεσθε τίποτ’ άλλο παρά μόνο την ευχή. τους ψαλμούς. Έστω κι αν την πιστεύετε κι αν τη ζητάτε τη χαρά και λέτε. Έτσι η απαλλαγή απ’ το κακό και τις αδυναμίες θα γίνεται μυστικά. Δηλαδή προσεύχεσθε απλά και δεν σκέπτεσθε τι θα χαρίσει ο Θεός μες στην ψυχή σας. «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με» να τη λέτε απαλά. }298} Απλότητα και αγαθότητα. δηλαδή αυτό τον τρόπο που τον πετυχαίνομε με τη μελέτη των κανόνων των αγίων. Και αιτία είστε εσείς οι ίδιοι. Ξέρετε. χωρίς κόπο. τα τροπάρια. }297} με τόση απαλότητα. … Χρειάζεται τέχνη για να μην παίρνει είδηση ο παλαιός. Αυτοί ρίχθηκαν στην αγάπη του Χριστού. στη λατρεία Του. Να μη λέτε. Αυτά είναι πολύ λεπτά πράγματα και χρειάζεται να επενεργήσει η χάρις του Θεού. ώστε κι εγώ ο ίδιος που το ζητάω να μην το παίρνω είδηση. αυτός που δεν έχει πονηρούς λογισμούς. Η διάθεση για απαλλαγή. Ναι να κάνω τούτο το άλλο αλλά με τόση μυστικότητα. αλλά θα το κάνετε έτσι απαλά. Υπάρχουν μερικά μυστικά. με τότη απλότητα. Γιατί παρόλο που λέτε «πάρ’ τον. Αυτή την προσπάθεια κάνω κι εγώ. θα υπάρχει αλλά θα είναι πάρα πολύ μυστική και λεπτή. βασικά τον θυμάστε και τον υποθάλπετε περισσότερο. Αυτή η μελέτη κι εντρύφηση. Ρίξου με ορμή για να νικήσεις το πάθος και θα δεις τότε πώς θα σ’ αγκαλιάσει. Κυρίως η αγαθότητα και η απλότητα ελκύουν την χάρι του Θεού· είναι οι προϋποθέσεις. Εκείνος δεν τη δίδει. χωρίς να παίρνετε είδηση. για να έλθει ο Θεός και «μονήν ευρήσει». Απλά. Όλη η δύναμη σας να στρέφεται στην αγάπη του Θεού. Αυτό είναι το παν. αλλά όλο το μυστικό είναι η δική μας απλότης και απαλότης.

Γι’ Αυτόν είναι όλα γνωστά φωτεινά. Αντίθετα όσο ευλαβείς και προσεκτικοί τόσο ευτυχείς. θα σας κυκλώνει το κακό. γι’ αυτό είμαστε στο σκότος. δεν θα σας προσβάλλει το κακό. }299} Να ερευνάτε πόσες φορές λέει η Αγία Γραφή μία λέξη. … Οι νωθροί οι οκνηροί οι τεμπέληδες δεν είναι εντάξει απέναντι του Θεού. Αυτό το φως είναι το άκτιστο φως του Χριστού. και πόσες την άλλη. Και η αλήθεια είναι ο Θεός. λίγο περνάνε από κει οι ακτίνες. ο Θεός δεν εμφανίζεται. η πόρτα έχει μια παλιά μπετούγια. Άμα αποκτήσομε αυτό το φως. αισθάνονταν το φως το θείον. δεν εκβιάζει δεν παραβιάζει. Θέλει έρωτα προς τον Χριστό λαχτάρα. Εγρήγορση είναι ο έρως για τον Θεό. Άμα βλέπετε νωθρότητα ο άνθρωπος δεν είναι καλά στην ψυχή. Αν ζείτε μέσα στην θεία χάρι. Ο κόσμος είναι έργο Θεού. αγώνας πνευματικός. Ο σωματικός κόπος είναι αγώνας. Αν αυτό δεν γίνει. Φως Χριστού θα πλημμυρίσει την ψυχή σας. γίνεσθε με τη θεία χάρι πιο . ανάλογα με την καθαρότητά τους. Σε κλειδωμένες ψυχές ο Θεός δεν εισέρχεται. Καταλάβατε. }302} Στο Άγιον Όρος στο κελλί που έχω. Ο Θεός είναι φως ο ίδιος. Εμείς δεν γνωρίζομε τον εαυτό μας. Καθένας το βλέπει ανάλογα με την ψυχή του. Μακάρι να το δεχόμαστε. η δράση είναι αρετή. η μπετούγια έκανε «κράααακ!». Όταν αφήσομε το φως να μας διαποτίσει. Ρέμπελα θα ζείτε. δεν εισέρχεται η χάρις του Θεού. Όπου υπάρχει διαφθορά και δολιότητα. Είναι φως διότι γνωρίζει τον εαυτό Του. χωρίς να το επιδιώκετε. Αν δεν ζείτε το θείον. Να έχετε συνέχεια τη μνήμη του Θεού. να κλείσω την πόρτα. Το δίδει πλούσια και στην εδώ ζωή και πολύ περισσότερο στην άλλη. Να θυμηθείς! Να προσέξεις! Ενώ η πολλή προσπάθεια. αυτή που κατασκευάζει το κακό. Έτσι είναι και το θείον φως. χίλια φώτα αλλά δεν έχομε το φως. Δεν μπορούσαν ν’ ανοίξουν χωρίς να κάνουν θόρυβο. τότε έχομε άλλα φώτα. Όσο απερίσκεπτοι είστε τόσο θα βασανίζεσθε. με την ψυχική του κατάσταση. Τι θα πει «εξέχασα». Μη νομίζετε όμως ότι όλοι εδώ βλέπουν το ίδιο καθαρά το φως της αληθείας. Τότε αποκτούμε και πίστη πιο βαθιά και συμβαίνει αυτό που λέει το κείμενο της Σοφίας Σολομώντος: «εμφανίζεται τοις μη απιστούσιν Αυτώ». για παράδειγμα τη λέξη «απλότητα». Σ’ αυτούς που δυσπιστούν. τότε έχομε κοινωνία με τον Θεό. με το πνεύμα του. ο Χριστός μας κάνει φωτεινούς. θα γνωρίσωμε την αλήθεια. Έτσι ο νους σας θα αποκτήσει ευλυγισία. Ενώ ήταν εύκολο και τους το έδειξα και δομίμασαν. Το αληθινό φως δεν λάμπει σ’ όλες τις ανθρώπινες καρδιές το ίδιο. η κίνηση. με τη μόρφωσή του. «Εξέχασα να κάνω αυτή τη δουλειά. Η ευλυγισία του νου έρχεται }301} απ’ την εγρήγορση. όταν βγήκα απ’ το δωμάτιο». αλλά έχουν σχέση με όλη μας τη ζωή. Ακόμη και στους αγίους μας και στους προφήτες συνέβαινε αυτό το πράγμα. πολύ περισσότερο κατοικεί η θεία σοφία σε μια τέτοια ψυχή.κακοχτισμένη ψυχή. Όταν είμαστε ενωμένοι μαζί Του. Ούτε εισέρχεται ούτε. Κι αυτοί ακόμη. Βλέπουν για παράδειγμα πολλοί μια εικόνα όμως δεν έχουν όλοι όσοι τη βλέπουν τα ίδια συναισθήματα. θα σας πιάσει η νωθρότης και θα παιδεύεσθε. παραδείγματος χάριν. τόσο είστε πιο προσεκτικοί. Αυτά τα πράγματα φαίνονται απλά. … Ο Θεός δεν μας θέλει νωθρούς. Το φως το μέγα το προσφέρει στον καθένα μας. Πρέπει να την πιέσει κανείς για ν’ ανοίξει και τότε κάνει έναν πολύ δυνατό θόρυβο. Ο Θεός τα γνωρίζει όλα. Κάθε φορά που ερχόταν κάποιος και την πατούσε. Προσέχοντας για την ψυχή σας. Καταλάβατε. Σε εκατό μέτρα ακουγόταν ο θόρυβος. ο κόπος. Αντίθετα. Είναι να έχεις πάντα στο νου και στην καρδιά σου τον Χριστό έστω κι αν κάνεις άλλες δουλειές. ο Θεός εμφανίζεται και χαρίζει το άκτιστον φως Του. σε όλα τα πράγματα αλλά και στα πνευματικά. Αυτόν τον κόσμο ο Θεός τον φωτίζει με το άκτιστον φως Του. Όσο πλησιάζετε τον Θεό. σ’ αυτούς που έχουν πίστη απλη χωρίς διακυμάνσεις. αμφιβάλλουν κι αμφισβητούν και τα σκέπτονται μόνο με τη λογική και δεν είναι ανοικτοί }300} στον Θεό. και πάλι έκαναν θόρυβο. Δηλαδή το ίδιο λάμπει ο ήλιος ο φυσικός αλλά στο σπίτι που είναι μαύρα τα τζάμια του.

νωθρότητα και τα τοιαύτα. μη στήσης αυτοίς την αμαρτίαν ταύτην …». Κι όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του καλού. Το ένα τον τρίβει τον τρώει. είναι εύκολο να ρίχνουν πάνω σας σωρό τις πέτρες. Στην εργασία σας. Δεν κάνετε λάθη. Αυτά που διαβάζει }303} στο Ευαγγέλιο και στους Πατέρες τα ενστερνίζεται. πού να σταθεί. Και η σκέψη του δεν είναι μία σκέτη φαντασία. Αυτό δείχνει ότι παθαίνομε κατάληψη από το κακό πνεύμα. Πρέπει. Θυμηθείτε τον πρωτομάρτυρα Στέφανο. κατακρίσεις θυμούς κ. Όταν σας προσβάλλει το κακό. Αυτό που λέμε «πετάει» δεν είναι φαντασία. Με την πραότητα. μπορείτε να γίνετε άγιοι. μεγαλείο. Να πετάει μες στ’ άστρα μες στ’ άπειρα μες στο μυστήριο μες στην αιωνιότητα μες στον Θεό. Είναι όλα μέσα μας κατειλημμένα. τότε όλα είναι στη ζωή μας ωραία. όποια κι αν είναι. τον καλό και τον κακό. Και οι δύο αυτοί αντλούν τη δύναμη από μία πηγή. όχι φαντασιοπληξία. Και ο άνθρωπος σήμερα αυτό ζητάει. Παντού μπορεί ν’ αγιάσει κανείς. παύει να είναι φονιάς. Κάτι αισθάνεται εκείνη τη στιγμή και αύριο είναι τσακισμένος. τότε δεν μπορεί να κακολογήσει. αν το θέλει.λπ. και αιμοβόρος και κακός και μνησίκακος … Παύουν όλα. Κατείχετο υπό του Θεού και ενώ εδιώκετο και ελιθοβολείτο. μόλις μπούμε στον Χριστό αλλάζουν όλα. Δεν μπορούν να μπούνε. Γιατί φέρθηκε έτσι ο Άγιος Στέφανος. «παλιόπαιδο!» κ. μέσα στο άπειρο –εννοώ τους αγγέλους. αλλά άμα σου έλθει η πέτρα. Να βάζετε . … Για να γίνει αυτό ο άνθρωπος πρέπει να έχει δοθεί «εξ όλης ψυχής και εξ όλης καρδίας» στον Χριστό. για να έλθει σε κόσμους χαράς· αλλά ψεύτικης χαράς. τον ζωογονεί. Νομίζετε. τα κάνει βιώματα. Η χάρις του Θεού σας σκεπάζει. Η θεία χάρις τον γεμίζει κι εκείνα δεν έχουν τη δύναμη να μπούνε μέσα. τους μάρτυρες και κυρίως τον Χριστό. θεία. του δίνει τη χαρά. Μέσα μας έχομε δύο κόσμους. να νιώθει δύναμη. τα ζει. μας οδηγεί στην καταστροφή. και φονιάς.λπ. γαλήνια. Ο χριστιανός δεν πρέπει να είναι νωθρός δεν πρέπει να κοιμάται. Και παίρνει τα δηλητήρια και τα ναρκωτικά. Η δύναμη αυτή είναι σαν την μπαταρία. Και τότε πού να μπει ο Χριστός. τον ψήνει. τον τσακίζει. Ο χριστιανός δεν ζει στα σύννεφα. Έχετε εργασθεί στη ζωή σας χωρίς λογισμούς. Ενώ το άλλο δήλαδή το δόσιμο στον Χριστό. Να είναι υψιπετής. «ά!» θ’ αρχίσεις να φωνάζεις. τον κάνει να χαίρεται τη ζωή. παύει να κλέβει. την αγάπη. Συλλαμβάνει την πραγματικότητα και τήνε ζει. Δεν μπορεί και να θέλει ακόμη. Ήταν αιχμάλωτος του καλού. Αν βάζει την πρίζα στην μπαταρία ο κακός. όπως λέμε συνήθως. απογοήτευση. όμως μπούμε στην πνευματική ζωή. δεν μπορεί να μισήσει. γεμίζει κακίες. γιατί δεν μπορούσε να κάνει αλλιώς. Αλλά η ίδια δύναμη τροφοδοτεί τον καλό ή τον αντίθετο εαυτό μας. Κάθε φορά είμαστε αιχμάλωτοι σ’ ένα από τα δύο. να έχετε ευλυγισία και να στρέφεσθε στο καλό. Και πράγματι δύναται ο χριστιανός που αγαπάει τον Θεό να πετάει με τη φαντασία του. }306} Είναι μεγάλη τέχνη να τα καταφέρετε να αγιασθεί η ψυχή σας. τηνε βάλει ο καλός. Να προσεύχεται και να αισθάνεται ότι γίνεται και αυτός Θεός κατά χάριν. Και στην Ομόνοια μπορεί ν’ αγιάσει. Μόλις. Να γίνεται πούπουλο και να πετάει με τη σκέψη του. Τότε κατέχεται υπό του κακού πνεύματος και δεν μπορεί να κάνει το καλό. καλός. είναι πραγματικότητα. όμως. Η μεταστοιχείωσις αυτή γίνετε με την χάρι. }304} Πώς να έλθει στην ψυχή του ο πονηρός να του φέρει απελπισία. μπαίνει στις λεπτομέρειες. ή στο καλό ή στο κακό. όταν το δωμάτιό του είναι γεμάτο από φίλους του πνευματικούς. Παύει η αμαρτία και ζει ο Χριστός.έξυπνοι. τους αγίους. όπου κι αν πάει και με την προσευχή του και με τη φαντασία του να πετάει. }305} Απλούστατα. που είναι μέσα στον αιθέρα. Αν. Το κάθε κακό να το μεταστρέφετε να το μεταστοιχειώνετε να το μεταβάλλετε σε καλό. την υπομονή. τα εμβαθύνει. Και κλέπτης να ήταν κανείς. έλεγε για τους διώκτες του: «Κύριε. δεν μπορεί να πει ψέματα. Γίνεται λεπτός δέκτης των μηνυμάτων του Θεού. Για να σου ρίξουν καμιά πέτρα! Καλός. Το αντίθετο συμβαίνει όταν γίνει κανείς αιχμάλωτος του παλαιού ανθρώπου.

Όλα να τα’ αντιμετωπίζετε με αγάπη. -Ετούτη εδώ η γυναίκα σου. απαλά. κολάζεσαι. }310} … γυμναστική είναι για μας όλες οι αντιδράσεις του περιβάλλοντος και οι δυσκολίες γύρω μας. τον Χριστό. Να εργάζεσθε με εγρήγορση. Αν τα παίρνομε ανθρώπινα. είναι δυνατόν το πονηρό πνεύμα να εκμεταλλευθεί τη λεπτότητά τους και να τις οδηγήσει σε λύπη και σε απελπισία. Όλα να ξεσπάνε πάνω σας και σαν τα κύματα να γυρίζουν πίσω· εσείς να είστε ατάραχοι. Δεν είναι σωστό ν’ αντιδράτε ή να εκνευρίζεσθε και να διαμαρτύρεσθε. Στις γυναίκες τη συναντάμε συχνότερα. Όχι να έχετε άγχος και να σας πονάει το στήθος. αλλά να κοιτάζετε το φως. Έπαθα κανένα κακό. Κι ο Χριστός που συνεχώς περιμένει με λαχτάρα να μας βοηθήσει. στη λατρεία Του. θα δίδεσθε στη δοξολογία του Θεού. Δούλευα σ’ όλα με επιμέλεια και χωρίς αντίρρηση. μπορούν να γίνουν αφορμή για τη λατρεία του Θεού και να παύσουν να σας καταπονούν. }308} Συμβαίνει πολλές φορές να αισθάνεται κανείς υπερβολική στενοχώρια για την κατάσταση του κόσμου. Αλλά μπορείτε και να μη μιλήσετε και να σας βγει σε καλό όλος αυτός ο κόπος. Η ευαισθησία αυτή είναι δώρο του Θεού. διότι αγαπάνε τον Θεό και δεν θέλουν να Τον λυπήσουν. με υπομονή και με ταπείνωση. με χαρά κι αγαλλίαση. Να υποφέρει που βλέπει ότι το θέλημα του Θεού δεν γίνεται σήμερα απ’ τους ανθρώπους ή κι απ’ τον ίδιο. στην καρτερία. στην αγάπη Του. Να έχετε εμπιστοσύνη στον Θεό. με την χάρι του Θεού γίνεται πάντοτε. πρέπει να έχετε υπομονή».κάθε μέρα νέα σειρά. Συμβαίνει για παράδειγμα να σας αναθέτουν εργασίες πέραν των ορίων των καθηκόντων σας. που δεν είναι του Πνεύματος του Θεού. χωρίς αγωνία. αλλά μου κάνει αυτά … -Σου τα κάνει αυτά για να σ’ αγιάσει. απλά. Να στρέψετε την κάθε θλίψη στη γνώση του Χριστού. Αν δεν δώσουν στον Χριστό με εμπιστοσύνη τη ζωή τους. Ο Χριστός είπε: «Άμα δεν έχετε υπομονή. Οι ψυχές που έχουν αυτή τη λεπτότητα είναι ιδιαίτερα δεκτικές στα μηνύματα και στη θέληση του Θεού. να μεταμορφωθεί. Όλα να τα βλέπετε χωρίς άγχος. Να πονάει με τον πόνο το σωματικό και τον ψυχικό των άλλων. Έτσι θα φύγει το σκοτάδι. γίνετε αυτό. Η . να μεταποιηθεί. θεία λατρεία.». με ενθουσιασμό και αγάπη. }309} Μην κοιτάζετε αυτό που σας συμβαίνει. Αλλά θα πείτε: «Έ. Δεν είναι ανάγκη να προσπαθείτε και να σφίγγεσθε. με καλοσύνη. χωρίς πίεση. Πώς. να μετατραπεί. νέα διάθεση. Έτσι. -Ναι. Διατρέχουν όμως έναν κίνδυνο. αντί ν’ αγιάζεις. Είναι μεγάλο πράγμα. όταν κάτι του συμβεί. με πραότητα. να μεταστοιχειωθεί. … μπορείτε ωστόσο να πείτε με ευγένεια βέβαια: «Συγχωρέστε με. Αυτές οι ταραχές φέρνουν κακό στον άνθρωπο. Μπορεί μόνο να μετασχηματισθεί. Τότε έρχεται η θεία χάρις. να κατακτήσετε το φως. σε λατρεία προς τον ίδιο. Με τη στροφή προς τα άνω. χωρίς στενοχώρια. να γίνει αγάπη. προσευχή και σιωπή. Να είστε βράχοι. Εξοργίζεσαι και. με αγαθή διάθεση. σε αγάπη για τους αδελφούς. Όλη σας η προσπάθεια να είναι ν’ ατενίσετε προς το φως. Γυμνάζομε τον εαυτό μας πάνω στην υπομονή. δεν θα έχανε τις ευκαιρίες του αγιασμού. όπως το παιδί κοιτάζει την μητέρα του. αλλά εσένα δεν κόβει το μυαλό σου. αντί να δίδεσθε στη στενοχώρια. δεν γίνεται. Αυτές οι ευαίσθητες ψυχές έχουν τη δυνατότητα να προχωρήσουν πολύ στην εν Χριστώ ζωή. μεγάλη αρετή η υπομονή. δεν }307} θα μπορέσω να κάνω αυτή την εργασία». θα σας δώσει την χάρι Του και τη δύναμή Του και θα μετατρέψει τη θλίψη σε χαρά. Τότε ξενοιάζετε και γίνεσθε όργανά Του. σ’ αγαπάει πολύ. χωρίς σφίξιμο. θα χάσετε τις ψυχές σας· για να τις κερδίσετε. Να τα θεωρείτε όλα σαν ευκαιρίες αγιασμού. Αν είχε όμως υπομονή και ταπείνωση. χαρά. Όλα τα δυσάρεστα που μένουν μέσα στην ψυχή σας και φέρνουν άγχος. Ναι. Η ευαισθησία δεν έχει διόρθωση.

Είναι εύκολα όλα. Κι εγώ ο καημένος ο ταπεινός από μικρός έτσι εργαζόμουν κι έχω μια μικρή πείρα. αντί ν’ ασχολείσθε με τα πάθη. Όταν υπάρχει ταπείνωση. πλοκή λόγου. τον θρήνον εις ευφροσύνην και αγαλλίασιν νυν. Εδώ η δύναμη της ψυχής μεταποιείται χωρίς κόπο. Αυτό είναι ελευθερία. δεν υπάρχει κατάθλιψη. Τι είπαμε.υπομονή είναι αγάπη. Δεν είπαμε ότι ο διάβολος είναι πολυμήχανος. αδιαφορούσα. εις ευθυμίαν δε το πένθος μετάβαλε. Προσέχετε την κάθε λέξη. όμως. δηλαδή πλοκή. Εγώ όμως σας λέγω. μία ενέργεια· είναι μία δύναμη της ψυχής μας. Θέλει προσοχή. Προχωρεί κανείς εμπρός εξαιτίας της. αν βγάλουμε απ’ το Ευαγγέλιο την πίστη στην ύπαρξη του διαβόλου τι γίνεται. πιο δυνατοί. για να καταστρέψομε τη δύναμη των δικών του παγίδων. «Πλάνης μηχανήματα». Είδατε τι λέει. Δεν πρέπει ν’ αντιδράτε με τα ίδια όργανα. Τρόμος! Γιαυτό πρέπει κι εμείς να φτιάχνομε ευσεβείς μηχανισμούς αμύνης. Θεοτόκε μόνη παντευλόγητε». Ζώντας μέσα στην αγάπη του Θεού. τότε αποκτούμε τη θεία χάρι. ζείτε μέσα στην ελευθερία. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις παγίδες. Η θλίψη. Όταν όμως θέλομε να ικανοποιήσομε τον εαυτό μας ή τους άλλους. Δεν αφήνει μέσα του την κατάθλιψη. για ποιόν θα γίνει το «έξοδο». δεν δέχονται καθόλου την ύπαρξη του δαίμονα. Στην αγάπη του Χριστού όμως δεν υπάρχουν σπρωξίματα. δεν διατρέχομε κίνδυνο κι ο διάβολος μας βλέπει και φεύγει. Οπλισμένοι με τη θεία χάρι. Χωρίς σπρώξιμο και χωρίς σφίξιμο. Να είστε έτοιμοι να κενωθείτε στον οποιονδήποτε. αυτό που δίνομε είναι μια αγάπη. που μέρος το «ξοδεύομε» κι εκεί. Στην αρχή.χωρίς πονηρία. Πάει το Ευαγγέλιο. Οι μηχανισμοί του διαβόλου είναι πονηροί. Να παρακαλάτε την Παναγία: }311} «Στρέψον τον κοπετόν εις χαράν. Δαίμονες έρχονταν και μες στο φόβο έλεγα: «Έχε μνήμην θανάτου δια παντός. τι τάξη και σειρά θα βάλομε στη ζωή μας. Όταν θέλομε να ζήσομε πνευματικά. χωρίς αγάπη δεν μπορείς να έχεις υπομονή. }312} Πολλοί άνθρωποι και μάλιστα χριστιανοί. είμαστε άπιστοι. του οποίου τα έργα ήλθε να καταργήσει ο Χριστός. Αδιαφορήστε! Αυτή η αδιαφορία προς τον εχθρό είναι μεγάλη τέχνη. ξεκίνησα αλλιώς. Αυτό γίνεται μόνο με την ένωση με τον Χριστό. … Ο σατανάς φτιάχνει το μηχανισμό της πλάνης. πονάμε. }313} Εδώ θαυμάζει κανείς το πνεύμα του ποιητή. να στραφείτε στην αγάπη του Χριστού. διότι πρέπει να κόβομε κάθε δεσμό που μας ενώνει με την ύλη. Με τη λαχτάρα για τον Χριστό η δύναμη της ψυχής φεύγει απ’ τις παγίδες και πάει στον Χριστό. έχε . Ο εγωιστής στενοχωριέται πολύ με το καθετί. Ξαπλωνόμουν κάτω κι έλεγα ότι είμαι πεθαμένος. Το δαιμόνιο όμως δεν μπορείς να το αρνηθείς. η κατά Θεόν. Όλες οι αισθήσεις να λειτουργούν σύμφωνα με το νόμο του Κυρίου. Η αντιμετώπιση του κακού με την χάρι του Θεού γίνεται αναίμακτα και ακοπίαστα. τα πάντα θα κατορθώσομε· και μάλιστα πολύ εύκολα. Στην πραγματικότητα. Χωρίς να το καταλάβομε εμείς ο πονηρός φτιάχνει παγίδες. Μας προστατεύει η θεία χάρις. Άλλο πράγμα αυτό. Είναι όμως και θέμα πίστεως. Πιστεύω ότι υπάρχει διάβολος και λέω μάλιστα ότι. αντί ν’ ασχολείσθε με τον διάβολο και τις πονηρίες του. Βίαζα τον εαυτό μου με τη βία του θανάτου. Βάζει τέχνη στη δομή του τροπαρίου. Τέχνη τεχνών. όταν μπούμε στη θεία χάρι. Τότε είμαστε πιο ελεύθεροι. }314} Όταν ντυθούμε την πανοπλία του Θεού. Γίνεται μόνο με τη θεία χάρι. έχει μέσα της χαρά. Το να μάχεσαι τον εχθρό σου είναι μια προσπάθεια με σπρωξίματα και πίεση. Πιο ευγενές. Όπου αγάπη εκεί ελευθερία. Αν αγωνισθούμε ερωτευθούμε τον Χριστό. … Δεν μπορούμε ν’ αγνοήσομε την ύπαρξη του διαβόλου. Ο ταπεινός είναι ελεύθερος και ανεξάρτητος απ’ όλους κι απ’ όλα. γιατί δεν ξέρομε πώς τα φέρνει ο Θεός και μας απαλλάσει απ’ τις δυσκολίες και τις στενοχώριες. Η διάθεση ν’ αγαπήσομε τον Θεό έχει μέσα της και κάποιον πόνο. που φθείρει την ψυχή.

απ’ το ράσο. }318} Το σπουδαιότερο όπλο κατά του διαβόλου είναι ο Τίμιος Σταυρός. Τα πράγματα είναι απλά κι εύκολα στην πνευματική ζωή. όμως. Να Του δοθείτε. Από μας εξαρτάται να δεχθούμε τη θεία χάρι. Με τη θεία χάρι οι μάρτυρες του Χριστού δεν καταλάβαιναν τους πόνους. Όταν σας ενοχλήσει κάτι. Είναι μυστήριο. αντί να διώχνετε τον εχθρό. μετά έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. διότι είναι υπερόπτης. με σφίξιμο. Με τη θεία χάρι όλα γίνονται ανώδυνα. μεταποιούνται. Αντί να διώχνετε το σκοτάδι. Εμένα δεν μου αρέσει }315} να συζητώ με τον παλαιό άνθρωπο. ένας λογισμός. Μην αγωνίζεσθε να διώξετε το σκοτάδι. μεταστοιχειώνονται. αλλά ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. Όταν προσπαθείτε ν’ αποφύγετε τον παλαιό άνθρωπο χωρίς την χάρι. Να είμαστε ταπεινοί. }316} Ενώ πρώτα ήταν ανίκανος (ο απόστολος Παύλος) να κάνει το καλό. απαλά. Την περιφρόνηση δεν μπορεί να την υποφέρει. το βλέμμα σας στον Χριστό. σωματικά και ψυχικά. δηλαδή. Εμείς να προσπαθούμε να μειώνομε τον εγωισμό και τη φιλαυτία μας. Η εγρήγορση στον άνθρωπο που αγαπάει τον Θεό είναι απαραίτητη. Να μην τον πολεμάτε κατά μετώπον. Εμείς τίποτα δεν μπορούμε μόνοι μας. αλλ’ αμέσως ανοίγω τα χέρια προς τον Χριστό κι έτσι τον περιφρονώ με τη θεία χάρι. Αυτός είναι ο πιο τέλειος τρόπος. Τον διάβολο να τον περιφρονείτε. Με τη θεία χάρι τα πάντα είναι κατορθωτά. Να δοθούμε στον Χριστό κι όλα φεύγουν τα αντιδραστικά. Όπως το μωρό παιδί ανοίγει τα χέρια και πέφτει στην αγκαλιά της μάνας του. θα στρέφετε την προσοχή σας. Θέλετε φως. Όλα μένουν μέσα μας και τα άσχημα δεν χάνονται. Αλλά «ο φοβούμενος ου τετελείωται εν τη αγάπη». Απομακρύνεται με την πραότητα και την προσευχή. Καλά είναι κι εκείνα για τους αρχαρίους. δεν τον σκέπτομαι. Με την χάρι όμως μετουσιώνονται. Η χάρις όλα θα μας τα δώσει. Βρίσκεσθε στο σκοτάδι και θέλετε να απαλλαγείτε. επιτίθεται κι εκείνος σαν τίγρις. Υπάρχει στο βάθος. τόσο σας αγκαλιάζει. να Τον αγαπήσετε τον Χριστό. θα έλθει το φως. και το κακό θα υποχωρήσει. να μην μπει }317} μέσα σας. το φως Του. ένας πειρασμός. δεν σας απασχολεί πια. δεν ξέρω αν καταλαβαίνετε τη λεπτότητα του θέματος. Εκείνος μετά θα αναλάβει να σας ανεβάσει. Όσο παρακαλείτε να φύγει. Εσείς τι κάνετε. Όταν του ρίχνεις βόμβα. ανοίξτε τα χέρια στην αγκάλη του Χριστού. Με την χάρι. που τον τρέμει. Να κοιτάζετε την αγκαλιά του Θεού και να πέφτετε μες στην αγκαλιά Του και να προχωράτε. χωρίς πίεση κάνει τον διάβολο να φεύγει. να γίνεται σωστά. Τα παράτησα. Υποχωρεί όταν δει την ψυχή να τον περιφρονεί και να στρέφεται με αγάπη προς τον Χριστό. Όταν όμως πιέζεσθε το κακό πνεύμα σας παίρνει είδηση και σας πολεμάει. το χτυπάτε. }318} αυτός σου ρίχνει χειροβομβίδα. Δεν πετυχαίνετε τίποτα χτυπώντας το σκοτάδι. στη ζωή εν Χριστώ· αρκεί να ξέρετε να διακρίνετε. Ο σταυρός όμως. Η επικοινωνία με τον Χριστό όταν γίνεται απλά. Όταν πολεμάς με πείσμα κατά του διαβόλου. «Ίνα τον παλαιόν αποθέμενοι άνθρωπον. τον νέον ενδυσώμεθα και Σοι ζήσωμεν. Διώχνετε με δύναμη το σκοτάδι. απευθείας το κακό. Τα είχα ζήσει κι εκείνα. σαν αγριόγατα. Ανοίξτε μια τρυπίτσα και θα έλθει μια ακτίνα του ήλιου. σου ρίχνει πύραυλο. Όταν του ρίχνεις σφαίρα. αλλ’ αυτό δεν φεύγει. Δεν μπορούσε δεν το ήθελε. το κακό. Μην ασχολείσθε με τον διάβολο. που προξενούσαν τα μαρτύρια. περιφρονώντας όλ’ αυτά. με τον κατά Χριστόν άνθρωπο. Μην κοιτάζετε το κακό. Έκανε συζήτηση. να μην πολεμάτε.μνήμην κολάσεως». μία επίθεση. τον ζείτε. Αυτόν τον τρόπο τον απαλό να χρησιμοποιείτε. Ο Χριστός θέλει να ενωθούμε μαζί Του και περιμένει έξω απ’ την πόρτα της ψυχής μας. εδώ ομιλούσε ο παλαιός άνθρωπος με τον νέο. Ο σατανάς δεν φεύγει με πίεση. έτσι κάνω κι εγώ. Εκείνος θα σας πιάσει απ’ το χέρι και θα σας δώσει . τω ημετέρω Δεσπότη». Δηλαδή με τραβάει από πίσω. να ζείτε με εγρήγορση. δεν λέγει στην ευχή της ενάτης ώρας. ούτε να παρακαλείτε να φύγει. Γράφει ο ιερός Αυγουστίνος: «Διαλογισμοί με απασχολούν και μπλέκομαι σε συζητήσεις». Μόνο η θεία χάρις μπορεί να μας αλλάξει. Βλέπετε.

Γνωρίζει ότι είναι αμαρτωλός και θλίβεται γι’ . Αυτός αρνιόταν λέγοντας ότι η επιστήμη τα λεει αλλιώς. κινδυνεύεις. εφόσον θ’ αγαπάει και θα λαχταράει η ψυχή μας τον Θεό. Δηλαδή εγώ δεν αφήνω ούτε μια σκέψη μνησικακίας μέσα μου ούτε μια σκέψη εγωισμού. Ο καλύτερος τρόπος είναι η περιφρόνηση. Όλα να τα προλαμβάνετε με την προσευχή. Αυτό που λέμε στην Θεία Λειτουργία τα λέγει όλα: «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Αυτό είναι μεγάλο μυστικό. να κάνει θορύβους. ούτε το κοιτάζετε. Σ’ εσένα Κύριε. στράφηκα στον Χριστό και πρόλαβα το κακό. όταν τα ελατήρια σας είναι αγνά και καθαρά και ειλικρινή. Και κάτι ακόμη. σας καθηλώνει και σας σφίγγει και κάνει το δικό του κι όχι αυτό που θέλετε εσείς. Εκεί. Αυτό τον τρόπο να χρησιμοποιείτε σε κάθε προσβολή του πονηρού και σε κάθε λογισμό δηλαδή την περιφρόνηση. με την χάρι του Χριστού.πλούσια τη θεία Του χάρι. που έχω λίγη πείρα σ’ αυτά. μέσα στο θείο φως θα ζούμε πάντοτε. ανοίγετε τα χέρια σας προς τον Χριστό. Το κατάλαβα. Το κόβομε κομματάκια. να τους χτυπάει κ. Παίρνομε ένα εκατομμύριο. λίγη δηλαδή διάθεση. όσο κι αν είναι άσχημη. Το ένα εκατομμυριοστό του εκατομμυριοστού είναι του ανθρώπου η προσπάθεια. Η τέλεια υπακοή στο Θεό χωρίς αντίρρηση. Δεν κάνετε τίποτα. γιατί σε βρίσκει «σκέτον» ο σατανάς και κυριαρχεί επάνω σου. ο πονηρός σας βουτάει. Αν αυτό δεν γίνει αμέσως. Ο ταπεινός έχει συνείδηση της εσωτερικής του καταστάσεως και. είναι όλα εύκολα κι όλα αληθινά τα λόγια του Χριστού. Η τελεία εμπιστοσύνη στα χέρια του Θεού -αυτή είναι η αγία ταπείνωση. που είπε: «Ο γαρ ζυγός μου χρηστός και το φορτίον μου ελαφρόν εστιν». δεν χάνει την προσωπικότητά του. Το άφημα στα χέρια του Θεού. Όταν δείτε το αντίθετο πνεύμα να έρχεται να σας }319} βουτήξει εσείς δεν τρομοκρατείσθε. μη βρει παράθυρο ο σατανάς. προσπαθείτε να γνωρίσετε τον Χριστό.λπ. Για να το πετύχετε όμως αυτό πρέπει να σας φωτίσει η θεία χάρις. Εσείς λίγη προσπάθεια θα κάνετε. τότε σας αρπάζει ο πονηρός κι ενώ προσπαθείτε να τον διώξετε.α. Αυτή μεταμορφώνει τον άνθρωπο. Κινείσθε προς τον Θεό και στο δευτερόλεπτο του δευτερολέπτου έρχεται η θεία χάρις. Τη στιγμή εκείνη. τίποτα εκείνος. Επέμεινα εγώ. βλέπει τον σατανά να παρουσιάζεται μπροστά }322} του. Δηλαδή ανοίγετε την αγκαλιά σας. Όταν απομακρύνεσαι απ’ τον Θεό. Αυτή είναι η αγία ταπείνωση. όπως το παιδάκι που βλέπει κάποιο θηρίο άγριο και δεν φοβάται. Ο σχιζοφρενής επηρεάζεται απ’ τα βιώματα της παλιάς ζωής των προγόνων. Όταν κανείς δεν άρχισε κανονικά την πνευματική ζωή ή τον βαραίνει κάτι κληρονομικό. ανοίγει η χάρις την ψυχή σας και σας λέει: «Έγειρε ο καθεύδων και ανάστα εκ των νεκρών και επιφαύσει σοι ο Χριστός». Τι κάνετε. Αυτά γίνονται τις πιο πολλές φορές στους μπερδεμένους. Παίρνομε το ένα εκατομμυριοστό. Να μη δίνομε στον διάβολο δικαιώματα. Το σκέπτεσθε κι έρχεται το Άγιον Πνεύμα. Τον καθιστά θεάνθρωπο. Εζήτησα από έναν άνθρωπο να μου κάνει κάτι. τα }323} αφήνομε όλα. να αισθανθείτε τον Χριστό και σ’ αυτή σας την προσπάθεια. σας έχει ήδη συλλάβει. χωρίς αντίδραση. Την ώρα του πειρασμού. Καμιά φορά μπορεί να πάθει και σχιζοφρένεια ο άνθρωπος. }320} Αυτή περιφρόνηση έχει μεγάλη τέχνη. ούτε προσπαθείτε να το βγάλετε από μέσα σας. Το παράθυρο είναι το δικαίωμα. Η περιφρόνηση του κακού πνεύματος γίνεται μόνο με την χάρι του Θεού.Πήγα ν’ αγανακτήσω. Πρέπει να προλάβετε να κάνετε το άνοιγμα στον Θεό. ανοίγετε τα χέρια σας στον Χριστό. Αυτή είναι η εμπιστοσύνη στον Θεό. Έτσι. ν’ αγαπήσετε τον Χριστό. Μερικοί βλέπουν τον διάβολο να παρουσιάζεται με διάφορες μορφές. Γυρίζετε προς τον Χριστό τρέχετε προς τον Χριστό. έστω κι αν ορισμένα πράγματα φαίνονται δύσκολα και παράλογα. γιατί είναι δίπλα ο πατέρας του και πέφτει στην αγκαλιά του. Ακούστε κι εμένανε. εκεί που πάτε να τον περιφρονήσετε. να του κάνει φασαρίες κ.

Και θα νομίζετε ότι δήθεν φταίνε οι δουλειές ο κόπος. αλλά δεν απελπίζεται. Όταν τον ελέγχουν ή νουθετούν. Αυτό έχει μεγάλη αξία να οδηγείσαι απ’ τον Θεό. δεν εξουθενώνει τον εαυτό του. Η ταπείνωση τον ανέβασε εκεί. ελάχιστος πάντων …».τι και να του πεις. Δεν χάνει την ισορροπία του. ο διχασμός είναι δαιμονικές καταστάσεις. Όποιος έχει την αγία ταπείνωση. θα σας βασανίσει ο σατανάς. θα γκρινιάζετε λέγοντας: «Γιατί τα’ άφησες αυτό εδώ. Θα λέτε: «Τι θα γίνει μ’ αυτή την κατάσταση που έφθασα. Εμείς δεν μπορούμε με τις αδυναμίες μας να Τον αγαπήσομε. Να είμαστε σε όλα ταπεινοί· στη σκέψη. Ας Τον παρακαλούμε πολύ να μας αγαπήσει Εκείνος και να μας δώσει το ζήλο να Τον αγαπήσομε κι εμείς.». Ποτέ να μην παρουσιαστούμε στον Θεό και να πούμε: «Έχω αρετές». ενώ. τον έχοντα αισθήματα κατωτερότητος. όταν τον επαινούν και τον κολακεύουν. θα σας εκδικηθεί ο παλαιός άνθρωπος. αλλά «θαρρών εις το έλεος της ευσπλαχνίας Του». Η καρδιά του κενόδοξου δεν μπορεί να ταπεινωθεί. χωρίς εμπιστοσύνη. ταράζεται. Ας μας αγαπήσει Αυτός. κατάθλιψη. η θεία ταπείνωση. χωρίς να εξοργίζεται και να δικαιολογείται. Αντίθετα. Δέχεται να τον παρατηρούν. αλλά η άκρα ταπείνωση δεν αποκτιέται με τις προσπάθειες και τον αγώνα μόνο. Δεν θέλεις άλλη φιλοσοφία. Ό. να μην έχεις κανένα θέλημα. υποδουλώνεσαι σ’ Αυτόν και ζεις στην ελευθερία των τέκνων του Θεού … Χρειάζεται βέβαια και λίγη προσπάθεια. Είναι ταπείνωση να πιστεύεις ότι όλοι είναι καλοί. χωρίς να καταλαβαίνετε από πού προέρχεται αυτή η κατάσταση. γιατί εκεί. Το αντίθετο συμβαίνει με τον εγωιστή. δεν λέει ταπεινολογίες. Άμα θέλεις να φιλοσοφήσεις όλα θα τα ρίχνεις στον κακό εαυτό σου και θα ταπεινώνεσαι πάντοτε. αντιλέγει έντονα. απελπισία. αγωνία. Ασχολείται και περιστρέφεται γύρω απ’ τον εαυτό του. Πάντα να παρουσιάζεσαι στον Θεό ως αμαρτωλός· χωρίς όμως απελπισία. Έχει πάντα τη χαρά του Χριστού. Ο Θεός δεν θέλει την αρετή μας. αποκτάει ασθένειες σωματικές και ψυχικές. Αν έχετε αγάπη στον πλησίον και στον Θεό. αμέσως χάνει την ειρήνη του. στη συμπεριφορά. ο αμαρτωλός που μετανοεί κι εξομολογείται βγαίνει απ’ τον εαυτό του. δηλαδή «είμαι αμαρτωλός. Δαιμόνιο είναι επίσης και η ταπεινολογία. Όλους να τους αγαπάεις και να μη σκέπτεσαι για κανέναν κακό και για όλους να προσεύχεσαι. εκνευρίζεται. Το λένε και αίσθημα κατωτερότητος. Ο Χριστός θα δώσει την ταπείνωση. Αντίθετα η χάρις του Θεού βρίσκεται εκεί όπου υπάρχει αληθινή ταπείνωση. Αυτό είναι το παν. δηλαδή δεν αντιδρά. Η ψυχασθένεια. Όταν ο άνθρωπος ζει χωρίς Θεό.». να τον ελέγχουν οι άλλοι. ανάξιος. η νευρασθένεια. Η αληθινή ταπείνωση δεν μιλάει. Ο έχων την αγία ταπείνωση δεν μιλάει καθόλου. στα λόγια. Κι αν ακούεις για κάποιον κάτι αρνητικό να μην το πιστεύεις. Φοβάται ο ταπεινός μήπως με τις ταπεινολογίες πέσει στην κενοδοξία. Στην αρχή μοιάζει με τον ταπεινό. Η χάρις του Θεού δεν πλησιάζει εδώ. Η εξάρτηση από Εκείνον. … Αυτή είναι η πραγματική ελευθερία. Να καίγεσαι για τον Θεό. φέρεται άπρεπα. Το λέω εκ πείρας: ό. θα σας φταίνε όλοι κι όλα. … Φλεγόταν απ’ την αγάπη του Χριστού. }326} Το μυστικό είναι η αγάπη στον Χριστό και η ταπείνωση. και στα δυσάρεστα. Ο ταπεινός πιστεύει ότι όλα εξαρτώνται απ’ τον Χριστό κι ότι ο Χριστός του δίδει την χάρι Του κι έτσι προχωράει. χωρίς γαλήνη. εννοεί να υπερηφανεύεται περισσότερο. θα δώσει τον αγιασμό. θα δώσει }324} ο Θεός την ταπείνωση. Λίγο. αλλά με άγχος. Όταν εξομολογηθεί δεν γυρνάει πίσω. όμως. Ενώ αυτό είναι η εκδίκηση των ενστίκτων. . αν τον πειράξει κανείς. Είναι αποτέλεσμα χάριτος. πώς φέρομαι έτσι.τι έχω το έχω απ’ την χάρι. Να καίγεσαι για τον Θεό· αυτό είναι το παν.αυτό. Αν νικηθείς απ’ }325} τον Θεό. Αν δεν έχετε αγάπη στον Θεό και στον πλησίον αν τεμπελιάζετε. Αρκεί να βρούμε το μυστικό. ζει από τώρα στην επίγεια άκτιστη Εκκλησία. η τελεία εμπιστοσύνη στον Θεό.

αλλά όχι με βία.» ή και το αντίθετο «πολύ κοντός. Υπάρχει αυτό το «κάτι» στο βάθος. Κανείς δεν μπόρεσε ν’ ανέλθει στην πνευματικότητα χωρίς ν’ ασκηθεί. Δεν πρέπει η ψυχή μας ν’ αντιστέκεται και να λέει. όμως μόνο η αντίδραση και τα «γιατί». Κανείς ασκητής δεν αγίασε χωρίς ασκήσεις. Αλλιώς σας πιάνει λιγούρα. Ενώ με το Χριστό. … Ενώ ο σκύλος ή η γάτα κι όλ’ αυτά τα σαρκοφάγα. δεν μπορούσε να κάνει διαφορετικά. να κάνει τέτοια πράγματα και να καταπονεί τον εαυτό του για την αγάπη του Θεού. όταν το χωνεύσετε καλά το φαγητό σας. Λέγει ο σοφός Σολομών ότι ο Χριστός «ευρίσκεται τοις μη πειράζουσιν Αυτόν». Κάνουν καλό τα χόρτα. Όσο δεν ποτίζεται η τριανταφυλλιά τόσο μαραίνεται. αλλ’ η χάρις του Θεού επισκιάζει τον άνθρωπο κι ενώ η ρίζα είναι το κόμπλεξ. γιατί το άλλο αλλιώς. δηλαδή ενάντια στον Θεό· άγχος αγωνία απ’ το ένα μέρος κι απ’ το άλλο παρακαλούμε. είναι όλα τους άγρια ζώα. χάνεται κι αμέσως ξεπετάγεται το αγκάθι.Ο κενόδοξος την ψυχή του την αποξενώνει απ’ την αιώνια ζωή. Δεν είναι οι μετάνοιες που θα κάνομε δεν είναι οι προσευχές είναι το δόσιμο ο έρωτας για τον Χριστό για τα πνευματικά. Όμως αυτό μου δίνει χαρά και μια ικανοποίηση ότι επιτέλους προσπαθώ ν’ αγαπήσω τον Χριστό. Όμως οι πνευματικοί άνθρωποι το κάνουνε για ψυχική ωφέλεια. Δεν είναι το φαγητό δεν είναι οι καλές συνθήκες διαβιώσεως που εξασφαλίζουν την καλή υγεία. η λατρεία προς τον Χριστό η οποία δεν μπορεί να εκφρασθεί δεν μπορεί δεν μπορεί … Και προσπαθεί ο άνθρωπος να κάνει ασκήσεις. μπορείτε να νηστεύετε με ευχαρίστηση κι όλα είναι εύκολα· . Όλα να γίνονται με χαρά.». με λαχτάρα. η ζωή του Χριστού. Πρέπει να γίνονται ασκήσεις. δημιουργούν αυτά που λέει ο κόσμος «κόμπλεξ»· παραδείγματος χάριν. Τον εκπειράζομε όταν ζητούμε κάτι αλλά η ζωή μας δεν είναι σύμφωνη με το θέλημά Του –πράγματα. Δεν το έχω κατορθώσει αλλά το επιθυμώ. ξηραίνεται. με την χάρι φεύγουν όλα. Να κοιτάζετε προς τον Χριστό κι αυτό θα σας σώσει. Εκείνο που κάνει άγιο τον άνθρωπο είναι η αγάπη. Το κρέας κάνει κακό στον άνθρωπο. Δεν παθαίνετε μ’ αυτήν κακό. }330} Λένε ότι το προβατάκι τρώει τα χορταράκια της γης κι είναι τόσο ήσυχο. καταντούμε άδειοι ψυχικά. Για να τα κάνετε όμως αυτά πρέπει να έχετε πίστη.λπ. Άστε το κακό. Υπάρχουν πολλοί που τα κάνουνε αυτά όχι για τον Θεό αλλά για άσκηση. }327} Θέλω να γίνω πιο καλός. Όταν έχετε τον έρωτα τον θείον. Και υποφέρει κι αγανακτεί χωρίς αποτέλεσμα. δηλαδή το «γιατί». για τον Θεό. … Αυτά τα «γιατί» πολύ βασανίζουν τον άνθρωπο.». Άσκηση είναι οι μετάνοιες. «γιατί να είμαι πολύ ψηλός. και κάνω όνειρα και κάνω προσπάθεια. Και προσεύχεται κανείς και κάνει αγρυπνίες. Πολλά καλά έρχονται. ανθίστανται στην παντοδυναμία Του και πανσοφία Του. Αυτό δεν φεύγει από μέσα. θέλω να λατρεύω τον Θεό με αγάπη. Οι ασκητές μεταποιούν τον αέρα σε λεύκωμα και δεν τους πειράζει η νηστεία. Η νηστεία είναι και ζήτημα πίστεως. αλλά η ζωή μας είναι μακράν του Θεού. Τελικά ο εγωισμός είναι σκέτη κουταμάρα! Η κενοδοξία μας κάνει κούφιους. Οι «πειράζοντες» τον Θεόν είναι όσοι αμφιβάλλουν. αλλά γίνεται το αντίθετο. οι αγρυπνίες κ. τα φρούτα κ. αλλά δεν γίνεται τίποτα. για ωφέλεια σωματική. διστάζουν ή και χειρότερα ακόμη. Αλλά και το σώμα ωφελείται πολύ δεν αρρωσταίνει. Όταν κάνομε κάτι για να επιδειχθούμε. Είναι η αγία ζωή. όταν ζητούμε κάτι από Εκείνον.λπ. «γιατί το }328} έκανε έτσι αυτό ο Θεός. Δεν είναι. εκεί πάνω φυτρώνει τριανταφυλλιά με ωραία τριαντάφυλλα κι όσο ποτίζεται με την πίστη με την αγάπη με την υπομονή με την ταπείνωση τόσο παύει να έχει δύναμη το κακό παύει να υπάρχει δηλαδή δεν εξαφανίζεται αλλά μαραίνεται. που δείχνουν ότι εκπειράζομε τον Θεόν. Μέσα στην άσκηση τις μετάνοιες τις αγρυπνίες και τις άλλες κακουχίες είναι και η νηστεία. Εκπειράζομε τον Θεό. «Παχεία γαστήρ λεπτόν ου τίκτει νόον». }329} Δεν γίνεσθε άγιοι κυνηγώντας το κακό.

ποιητική ζωή. αρκεί να ζουν τις εντολές του Θεού. την ένωση του με τον Θεό· να γίνει ένα με τους άλλους όπως η Αγία Τριάδα όπως τα τρία πρόσωπα της Αγίας Τριάδος που είναι ένα. Πρέπει να αποθάνει για όλα. Μπορεί όμως να είσαι φτωχός και μέσα σου να είσαι μη ακτήμων. Η εργασία είναι ευλογία. }339} Σ’ ένα μοναστήρι μπορεί να υπάρχει σειρά αλλά η μοναχική ζωή να είναι ανύπαρκτη. Και είναι ορισμένοι μάλιστα που πολύ το έχουν ανάγκη. Δεν είναι άλλο η δουλειά και άλλο η προσευχή. Υπάρχει μία φήμη ότι το αλάτι κάνει κακό. }335} Ο μοναχισμός δεν πρέπει να είναι φυγή αρνητική αλλά φυγή θείου έρωτος. Η μοναχική ζωή είναι ζωή χαρισάμενη. Δεν μπορεί να σταθεί στο μοναχισμό. Είναι στοιχείο που χρειάζεται. αρκεί να ζουν τη ζωή του Θεού. τη νοερά προσευχή. Η παρθενία η ακτημοσύνη η πτωχεία που είναι αρετές του μοναχού βρίσκονται μέσα στην καρδιά του ανθρώπου. Όποιοι έδωσαν την καρδιά τους στον Χριστό και με θερμή αγάπη }331} έλεγαν την ευχή. ενώ κάποιους τους πειράζει. αλλά δεν φεύγει απελπισμένος.αλλιώς σας φαίνονται όλα βουνό. … Αυτή τη ζωή τη λένε αγγελική και είναι αγγελική. μου ερχόταν μεγάλη χαρά κι έδινα πολύ τον εαυτό μου σε . Έτσι φεύγει απ’ τον κόσμο αυτόν όχι απελπισμένος. Μεγάλη. θείας λατρείας. αλλά η προσκόλληση της καρδιάς. Φεύγει πολύ παρηγορημένος και με μεγάλη συντροφιά. θεία ζωή. Κάθεται εκεί βασανίζεται. υψηλή ζωή. Και συντροφιά του είναι όλη η φύση. Το μοναστήρι πάνω απ’ όλα θα πρέπει να βάλει την υπακοή και το επιτραχήλι. αν δεν γλυκαθεί στην προσευχή. }332} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΟΝΑΧΙΚΟΥ ΠΟΛΙΤΕΥΜΑΤΟΣ Μεγάλο πράγμα η μοναχική ζωή! Πολύ μεγάλο. και τα πουλιά και τα ζώα. την άσκηση. Η εργασία μάλιστα είναι σαν να προσεύχεται κανείς. αντίθετα την ενισχύει και την κάνει πιο καλή. Μπορεί να έχεις πολυκατοικίες και μέσα σου να είσαι ελεύθερος απ’ την ύλη κι έτσι να ζεις ως ακτήμων. Αλλ’ αυτό που τον κρατά στο μοναστήρι μαζί με την προσευχή είναι και η εργασία και το εργόχειρο. Χρειάζεται μικροβιολογική εξέταση. Πρέπει να γλυκαθεί ο μοναχός στην προσευχή. για να ζει εν Χριστώ. Ορισμένοι θέλουν να γίνουν μοναχοί από αντίδραση. Εγώ κάθε φορά που εξομολογιόμουνα. Μπορεί να είναι κάποιος παρθένος κατά το σώμα και στην ψυχή να είναι σαν πόρνη διεφθαρμένη απ’ τις κακίες και τα πάθη. Το αλάτι χρειάζεται στον οργανισμό του ανθρώπου. Είναι όντως τέτοια. Η εργασία δεν εμποδίζει την προσευχή. σαν να κάνει μετάνοιες. αλλά και όλοι οι άγιοι. Γι’ αυτό βλέπομε ότι τους μαθητές Του αλλά και τους προφήτες Του ο Χριστός τους καλούσε την ώρα που εργάζονταν επί παραδείγματι την ώρα που κάποιος ψάρευε ή έβοσκε τα πρόβατά του. την υπακοή. Για να τη ζει όμως σωστά ο μοναχός πρέπει να έχει μοναχική συνείδηση. Είναι ζήτημα ιχνοστοιχείων του οργανισμού. }337} Μπροστά στα μάτια του Θεού είναι το ίδιο ο έγγαμος και ο άγαμος. να βρεθεί στη θαλπωρή του Χριστού στην αγκάλη του Χριστού· να ενωθεί να αισθανθεί τη συντροφιά με τον Θεό. Όλο το μυστήριο είναι η προσευχή το δόσιμο η αγάπη στον Χριστό. οι μάρτυρες και οι άγγελοι. Δεν είναι σωστό αυτό. κυριάρχησαν και νίκησαν τη λαιμαργία και την έλλειψη εγκράτειας. Άλλοι δεν το έχουν ανάγκη. }336} Ο ασκητής που πάει στην έρημο όλα τα θυσιάζει και την ανάπαυσή του αρκεί να επιτύχει τον τρόπο έτσι να αισθανθεί την χάρι του Θεού. Κι αυτό θα το πετύχει με τη στροφή του εξ ολοκλήρου στον Θεό και στο σκοπό που έχει βάλει. Είναι θέμα αγάπης. Δεν είναι η ποσότητα των αγαθών που κάνει τον άνθρωπο ακτήμονα ή όχι. Και κυρίως η συντροφιά του είναι η Παναγία μας με τον Υιό της. Ζει με τη σιωπή. να ελκυσθεί υπό της θείας χάριτος.

ώστε ν’ αντιμετωπίσεις τις δυσκολίες των ανθρώπων. αισθάνομαι χαρά. που μεγάλωσα. εντάσσεται πια στην ελευθερία των τέκτων του Θεού. Αν δεν έχεις ταπείνωση. Την υπακοή στους Γέροντές μου την αισθανόμουνα σαν παράδεισο. Αυτός ο Γέροντας μπορεί να ωφελήσει τους υποτακτικούς του πάρα πολύ αν του κάνουν υπακοή. «Εγώ τους εμέ φιλούντας αγαπώ. Είναι το μυστήριο της πνευματικής ζωής. Η έλλειψη υπακοής οφείλεται στον εγωισμό και τη φιλαυτία. Θέλει πάντα να εξετάζει αυτό που του λένε. τότε γίνεσθε ένα. οι δε εμέ ζητούντες ευρήσουσι χάριν». όμως. ότι θα έπρεπε να μου είναι πιο αυστηροί. Η προσευχή του σας επηρρεάζει. Μεγάλο κι έξυπνο πράγμα η υπακοή. τη σιωπή του. γίνεσαι σ’ όλα νέος.προσευχή. τον αγαπάεις τον Γέροντα. Όταν υπακούει. Εγώ όμως με την χάρι του Κυρίου την έχω ζήσει. Έχομε το αίσθημα του «ενός» δηλαδή ότι είμαστε ένα. Όμως στην υπακοή βρίσκει ο άνθρωπος την ελευθερία την αληθινή ενώ δουλεία είναι αυτή που τον αναγκάζει να μην υπακούει. … Εκεί είναι ο Χριστός. δεν έχεις υπακοή. }344} Καμία άλλη ηδονή δεν είναι πιο πάνω από εκείνη που δίδει η ένωση με τον Θεό. Το έχω πάρει έτσι με πίστη αυτό το μυστήριο. βλέπω ότι όντως ήταν πολύ αυστηροί. Πρέπει να έχεις περάσει από υπακοή για να είσαι πλήρης. να μην έχει μελετήσει συγγράμματα. απ’ την υπακοή το έχω. έξυπνος. Αν δεν περάσεις από ταπείνωση και άρα από την υπακοή. να μην έχει ευφράδεια λόγου. Από κει να δίδονται όλες οι κατευθύνσεις. αγιοποιείσθε κι εσείς. μεταδίδεται χωρίς να το καταλάβετε και σ’ εσάς κάτι το άγιο. Υπακοή με χαρά μ’ ευχαρίστηση. Όπου κι αν βρισκόμαστε είμαστε ενωμένοι εν Χριστώ και προσευχόμαστε κι έτσι η χάρις του Θεού μας επισκέπτεται και μας τονώνει διαρκώς. το θείο. Όχι μόνο τότε αλλά και τώρα. }343} Είναι λοιπόν μεγάλη αρετή μεγάλο προσόν η υπακοή σε γέροντα. αλλά με αντιρρήσεις και αντιλογίες νομίζοντας ότι μ’ αυτή τη στάση δείχνει την ελευθερία του. Μεγάλο πράγμα η ταπείνωση! Ο εγωισμός η υπερηφάνεια. Είναι μία μεγάλη αρετή είναι αυτή η ίδια η ταπείνωση. Και το ζητούσα κιόλας.τι έχω. απ’ τα λόγια του. Έτσι ζούμε την ενότητα στην Εκκλησία. την παθαίνεις πολύ άσχημα. Όταν ζείτε μαζί μ’ έναν άγιο. μπορεί να μην έχει πολλές γνώσεις. Όταν έχεις τον Γέροντα και τον ζεις. επειδή είναι θεολόγος }342} και κατηρτισμένος γραμματικά. Παίρνετε κάτι απ’ τις άγιες συνήθειές του. Είναι η ηδονή η πάντα νουν υπερέχουσα. ό. εγέννησαν την παρακοή κι εφύγαμε απ’ τον Παράδεισο. Να υπακούεις στον Θεό. Ο Γέροντας παίζει πολύ σπουδαίο ρόλο στη ζωή μας. Δεν ήμουνα ευχαριστημένος. Δεν είναι απλώς ένας άνθρωπος μορφωμένος που έγινε γέροντας. Ακόμη κι αν δεν μιλάτε γίνεται κάτι. . κι ανάλογα το κάνει. Γίνεσαι γρήγορος. ξαλαφρώνω αμέσως. Ή το κάνει μεν. αν είναι καλό ή όχι αν είναι έτσι ή αλλιώς. Τότε δεν το καταλάβαινα. Ας είναι }341} και στραβά αυτά που ζητάει ο Γέροντας. Μπορεί ο Γέροντας να είναι αγράμματος. αλλά να είναι ανώτερος απ’ τον μορφωμένο. όταν έχει ζήσει ως υποτακτικός και έχει αποκτήσει την χάρι του Θεού. όταν εξομολογηθώ. εν αγιασμώ. Με την υπακοή αλλάζεις σ’ όλα. Κι εγώ ο ταπεινός λίγο την αισθάνθηκα και. Ποτέ ένας εγωιστής δεν μπορεί να κάνει υπακοή. Όλα εν υπακοή. Σ’ αυτή την κατάσταση δεν υπάρχουν αποστάσεις. να δίδεσαι στη λατρεία του Θεού και να υπακούεις και στον Γέροντα! Η υπακοή είναι σπουδαία. Τώρα. Ο Γέροντας είναι ποδηγέτης. Η υπακοή και μάλιστα σε πνευματικό γέροντα είναι μεγάλο κεφάλαιο. δεν έχεις την χάρι του Θεού. Δεν μπορούμε να το καταλάβομε. Κι αυτή η υπακοή έχει μεγάλη αξία. Μ’ αγάπησε ο Χριστός και μου έδωσε την χάρι να κάνω υπακοή. Είναι το παν. πιο γερός. Αυτή η υπακοή συγκινεί τον Θεό. Να διακρίνομε τι είναι Γέροντας. Ξέρω πόσο χαριτωμένο πράγμα είναι και πόσο τέλειο κι ανέμελο. Είναι η ηδονή των δοσμένων στον Θεό. Κι όταν ο Γέροντας σ’ αγαπάει κι εκείνος κι είστε ομόψυχοι.

Κι όπου βλέπετε και υπάρχει πολλή ουσία. χωρίς πολύ κόπο να γίνομε άγιοι. Αυτή η ευχαρίστηση φέρνει θείο ενθουσιασμό και η ψυχή μας γίνεται άξια να δεχθεί την χάρι του Θεού και την αγιάζει ο ίδιος ο Θεός. }347} Ό. Αρκεί πάντα να γίνονται με έρωτα. Ευφραίνεται η ψυχούλα μας.». ηδύνεται η ακοή μας ακούοντας τα τροπάρια και κάτι γίνεται μέσα μας. Και πιστεύω ότι πολύ μας ωφελούν όλ’ αυτά. Εγώ όσο ακούω το Ψαλτήρι και τους κανόνες τόσο δεν τα χορταίνω. Αυτά τα }346} πράγματα πρέπει να έχετε και πνευματικό που να τα έχει ζήσει για να τα διαβάζετε. Απ’ την πίεση. τα πράγματα είναι υπέρ την φύσιν. Έχουν τόσους χυμούς. αλλά απλή. Για να γίνει αυτό πρέπει να προσέχεις και ν’ απολαμβάνεις και να χαίρεσαι τις ακολουθίες τα τροπάρια τα αναγνώσματα τις ευχές. Δεν λέγει «σαν μέλι» αλλά «υπέρ μέλι τω στόματί μου». αλλιώτικα ενδέχεται να μπερδευθείτε. Διαβάστε το Ευαγγέλιο. για να δείξει την εξαιρετικά μεγάλη γλυκύτητα που έχουν τα λόγια του Θεού. Όχι αγγάρια και μηχανικά. . Χωρίς υπακοή. μπορούμε απλά. }349} Οι ακολουθίες είναι μεγάλη υπόθεση. την Παλαιά Διαθήκη. Δεν χορταίνω να τα λέω όλη την ημέρα. δεν έχουνε αξία. που δροσίζουν την ψυχή και την τρέφουν. Δηλαδή να το θέλει να το ορέγεται. Άμα ενεργεί η χάρις. όχι με σφιξίματα και με σπρωξίματα κ. αλλά κάνουνε και κακό. Οι ακολουθίες είναι το παν. με ακραιφνή λατρευτική διάθεση προς τον Χριστό. Τα βιβλία αυτά γράφουν πολύ υψηλά πράγματα. χωρίς ιδιοτέλεια (ΜΗ ΠΑΤΕΡΙΚΗ ΑΝΑΓΝΩΣΗ ΠΑΤΕΡΙΚΩΝ ΚΕΙΜΕΝΩΝ). … όλα γίνονται αλλά όταν δίνονται τυπικά. Είναι πλούτος αφού εκεί στηρίχθηκαν όλοι τους. Όχι μόνο δεν έχουνε αξία. Ασφαλώς θα νιώσετε κι εσείς τα λόγια του Ψαλμωδού: «τα λόγιά Σου υπέρ μέλι τω στόματί μου». Ενώ με τη μελέτη των θείων λόγων.τι κάνεις αγγάρια και κλωτσάει η ψυχή σου μέσα σου. Το έχω πει πολλές φορές αυτό. βλάπτεσαι. Με άλλο τρόπο να πάεις στην εκκλησία. θείο ενθουσιασμό. Κι εσείς έτσι να δίνεσθε με την καρδιά σας στον Χριστό. Είναι καταστροφή για τον μοναχό ο κορεσμός. δεν μπορούμε ν’ αγιασθούμε. Είναι τόσο πραγματικά κι ελκυστικά που δεν έχουν χορτασμό. χωρίς πόλεμο και χωρίς αγώνες αιματηρούς αγιαζόμαστε. Θα μου πείτε. Αλλά υπακοή καθαρή όχι εγωιστική ούτε μόνο για να ευχαριστήσεις τον Γέροντα. στην αρχέγονη κατάσταση. Να προσέχεις την κάθε λέξη να παρακολουθείς τα νοήματα. Όμως. θείες ελλάμψεις που μπορεί να τα εκμεταλλευθεί το κακό πνεύμα χωρίς υπακοή στον Γέροντα. Παλαιά στο Άγιον Όρος δεν άφηναν να διαβάζεις την Φιλοκαλία και τα’ άλλα ασκητικά· μόνο Αγία Γραφή και βίους αγίων. }350} … αν είναι δυνατόν κάθε μέρα ν’ ακούω τα ίδια.Γίνονται όλα αυτά με τη θεία βοήθεια. Όχι. να ευχαριστείται με την προσευχή. όχι μόνον αντιδρά κανείς εναντίον της Εκκλησίας. Δεν καρπούται. να το ξαναδιαβάζετε. με τη συνομιλία μετά του Θεού. Δεν το επηρεάζει θετικά. για να το καταλάβετε καλύτερα. Έχω δει και μοναχούς κι ανθρώπους κάθε ηλικίας να φεύγουν εντελώς απ’ την Εκκλησία κι απ’ τον Θεό. Να εντρυφάτε στις Γραφές. βέβαια. Είναι η πηγή είναι η βάσις. όσο μπορεί κανείς να φεύγει από τον τύπο και να κοιτάζει την ουσία. με ενδιαφέρον. }345} Επανέρχεται τότε η ψυχή στη αρχική της λαμπρότητα. Ν’ αγαπήσετε τη μελέτη. μην αντέχοντας την εσωτερική πίεση αλλά και την πίεση από άλλα πρόσωπα. Όλο τα ίδια· αλλ’ αυτό έχει αξία. αλλά δεν τη θέλει καν. Κι αυτό γιατί πρέπει να συνοδεύονται από υπακοή. παθαίνεις κακό.λπ. «τότε να μην τις κάνομε. στο αρχαίον κάλλος. Το έχω ζήσει αυτό. Ποτέ δεν χορταίνεται. Να τις λέτε και να τις ακούτε κιόλας αυτό πολύ βοηθάει. Αν δεν αισθανόμαστε έτσι. Να διαβάζετε καθαρά μία μία τις λέξεις. σήμερα και αύριο και μεθαύριο. Μη με παρεξηγείτε που σας το λέω. Όπως βλέπετε. αλλά με ευχαρίστηση. Θέλει έρωτα. βλάπτουν δεν ωφελούν. Εμείς χωρίς τη θεία χάρι όσες προσπάθειες και να κάνομε.

}352} Ώ. απευθείας επιδρά στην ψυχή η χάρις και φέρνει τη μετάνοια και φέρνει τη γαλήνη και την ειρήνη και τη χαρά. Ακόμη και τυχαία να ξυπνήσεις τη νύκτα. Με τις μετάνοιες κάτι γίνεται· ταπεινώνεται ο χριστιανός κι αυτό βοηθάει. Από κει και πέρα θ’ αρχίσει η αληθινή κοινωνία μ’ Εκείνον. για παράδειγμα. Έχω εξακριβώσει ένα περίεργο πράγμα. Έτσι είναι.τι θέλομε κι όπως το θέλομε μπορούμε να το ζήσομε. μες στην ησυχία. Έτσι κι εμείς με τις μετάνοιες δείχνομε ότι είμαστε ταπεινοί δούλοι του Θεού. αλλ’ όταν οι μετάνοιες γίνονται για τον Χριστό. Αυτός που κάνει κόπο για τον Χριστό μεγαλύτερο –κι αυτό γίνεται βέβαια από θείο έρωτα. Να διαλέγετε την κούραση τη σωματική. θυσίες. Καλύτερη είναι η προσευχή της νύκτας. … Κατορθώνουνε φοβερές σωματικές ασκήσεις και προσπαθούν μ’ αυτές να επιβληθούν και να επιδράσουν στην ψυχή. Τον αχρηστεύει χωρίς πόλεμο. Μυστήριο! Είναι μία συνήθεια. αλλά γιατί δεν σ’ αφήνει η αγάπη. το απόγευμα και το βράδυ ανεβαίνει πιο πολύ. Να διαλέγεις τις ώρες της νύκτας. άγγελοι. ο έρωτας προς τον Χριστό να κάνεις αλλιώς. Αν δεν μπούμε εκεί. προχωράεις με χαρά. τότε η καρδιά του γίνεται φωτιά. Πολύ κακό! Γι’ αυτό μόλις ξυπνήσεις. Θυσία και . Δείχνομε τη μικρότητά μας και το σεβασμό μας μ’ έναν αισθητό τρόπο. εννοούμε. οι οποίες φαίνονται τυπικές. Θα πει ίσως κάποιος: «Την αγάπη την έχω στην καρδιά μου». την άλλη μέρα μπορεί να εργασθεί πιο καλά. Να το επιδιώκετε για να γυμνάζετε σώμα και ψυχή. }351} Έτσι γίνεται η καλλιέργεια χωρίς να το καταλαβαίνομε. έτσι επηρεάζεται και η ψυχή. … Εμείς καρπούμεθα. με έρωτα. Το πρωί πέφτει. αμέσως να σηκωθείς. Ό. αλλά οι μετάνοιες κι όλες οι ασκήσεις χρειάζονται. όσο μπορείς. Εμείς δεν λέμε έτσι. Η ζωή μας εξαρτάται απ’ το θέλημά μας.Οι λειτουργικές προσευχές. γιατί όταν γκρινιάξεις. ο ίδιος αποκλείει τον εαυτό του απ’ την χάρι. εκτός των άλλων και την προσευχή της νύκτας. το μεσημέρι ανεβαίνει. φεύγει η χάρις και μένεις με τη δύναμή σου. Όταν ο σωματικός κόπος –μετάνοιες. Αλλ’ αυτά }355} έρχονται με τη θεία χάρι και μετά ωφελείται και το σώμα. λιβάνι. γίνονται δικές σας. Όπως επηρεάζεται το σώμα από τις ώρες. αλλά τον αχρηστεύει και αναπτύσσει τον καινό άνθρωπο μέσα του. Μπαίνεις ευκολότερα στην προσευχή. Δηλαδή αχρηστεύει ο άνθρωπος τον παλαιό εαυτό του. Εκτός απ’ την ησυχία συμβαίνει την νύκτα και κάτι άλλο. να πεταχθείς αμέσως όρθιος. Αναίμακτα. τα }353} μεσάνυκτα αλλάζει. Αυτό εξαρτάται από την κίνηση της γης. Δεν το εξοργίζει. όλ’ αυτά είναι μηδέν. Πριν γκρινιάξεις για το σωματικό κόπο. δεν βλάπτει το σώμα. να γυρίσεις απ’ την άλλη μεριά και να σε πάρει ο ύπνος μέχρι το μεσημέρι. Όχι για να κερδίσεις κάτι.γίνεται με αγάπη. ενώ ένα τραύμα παραμένει στην ίδια κατάσταση. Βλέπετε. Κι όταν λέμε κόπο. μην ξανακοιμηθείς αμέσως· είναι μία ευκαιρία που σου δίνει ο Θεός να προσευχηθείς. ώστε να έλθει η χάρις του Θεού μέσα του. Σε βλέπει ο Θεός κι απλώνει το χέρι και σε πιάνει. διότι τον χαριτώνει ο Θεός κι ανανεώνεται ψυχικά. τι γίνεται στο Άγιον Όρος τη νύκτα! Ευωδία. Μπορεί βέβαια. αλλά μέσω αυτών των τύπων κατορθώνομε να μπαίνομε στην ουσία. Αντίθετα όποιος δεν έχει διάθεση να κάνει θυσίες για την αγάπη του Χριστού. Την ακολουθία της Θείας Μεταλύψεως όταν τη διαβάσει και ο πιο αμαρτωλός αγιάζεται πολύ. Ναι. ο πυρετός κυμαίνεται. Πολύ ωφελεί να σηκώνεσθε τη νύκτα για προσευχή. εμείς έχομε αυτή την ανάγκη. Η φωτιά της αγάπης κάνει θυσίες. μόλις ξυπνήσεις. }354} Να γιατί ο σωματικός κόπος. Αυτός που αγρυπνεί τη νύκτα στην προσευχή. άρχισε την ευχή. διότι είναι μεν τύποι. Μές στο εικοσιτετράωρο υπάρχει διαφορά στις ώρες και στην επίδραση που έχουν στον ανθρώπινο οργανισμό. όταν λέγονται με νόημα και προσοχή.προσελκύει περισσότερη χάρι. αγρυπνίες. προσευχές … Οι άγγελοι παίρνουν τις προσευχές των αγίων και τις πηγαίνουν στον Θεό. Όταν έλθει η χάρις. να γιατί οι μετάνοιες. Αν πεις τρεις φορές το «Κύριε Ιησού Χριστέ ελέησόν με».

γαληνεύει και ειρηνεύει. που δεν τον βλέπει κανείς καθισμένος σε κάποια σπηλιά. περιφρονούσα τον κόπο. σώζονται ολόκληρες οικογένειες. Ένας που ζει στη σπηλιά μπορεί να μη φτιάχνει δέντρα και κήπους. επιστρέφουν στον Χριστό. Να μην αναβάλλετε για αύριο. Κάθε μέρα ακούνε το λόγο τους εβδομήντα χιλιάδες άνθρωποι. τη σπονδυλική στήλη. Με τη θερμή και καθαρή ζωή τους και κυρίως με την προσευχή τους βοηθούν την Εκκλησία. όπως. Αυτό είναι το παν. η Πάτμος. Ναι. Ο καθένας έχει την ενορία του. Και –αν κι αυτό δεν πρέπει καθόλου να το σκεπτόμαστε. Ο νους. έπειτα στο γόνατο και μετά ψηλά στους ώμους συμμετρικά. αμέσως ο αγιασμένος τόπος μ’ ανεβάζει στα ουράνια.α. μοναχός. ανάλογα με τη διάθεση. Οι αγιασμένες ψυχές είναι το μεγαλείο του μοναστηριού. η καρδιά στον Χριστό· και το σώμα στον Χριστό. αλλά όχι ψευτομετάνοιες και ψευτοπροσευχές. ότι δεν προσφέρει τίποτα στην Εκκλησία. Έπεται και ακολουθεί και ωφελείται κι αυτό. γεμίζει χαρά.τι κάνομε για Εκείνον. γιατί να μην την κάνομε. Να μη λυπάσθε το σώμα.».προσφορά είναι οι μετάνοιες· θυσία αγάπης. Να κάνετε υπακοή στο πνευματικό πρόγραμμα. το σώμα. Τότε πατούσα λίγο τα γόνατα. το στήθος. Χωρίς άσκηση δεν γίνεται τίποτα. τα οποία άμεση έχουν σχέση με την ψυχή μας. οι οποίοι είναι άγιοι στη ζωή τους. Ο Θεός ζητάει ό. ακολουθίες κ. Αυτός που μπαίνει στο μοναστήρι }358} και τα δίνει όλα στον Χριστό μπαίνει στην Εκκλησία. Φαίνεται ότι κοιτάζει μόνο την ψυχή του. Καταλάβατε. τα έντερα. λατρεία. Η ψυχή έχει φοβερές δυνάμεις. μετανοούν. Πρέπει να κάνετε θυσία. Η ρητορεία τους άφθαστη. Έτσι κι οι αγιασμένοι τόποι μας επηρεάζουν και μας ανεβάζουν. το ενδοκρινολογικό. Όταν αυτή η άσκηση γίνεται στη λατρεία του Θεού και κατορθώνει η ψυχή αυτή τη λατρεία. Όχι τυπικά πράγματα στον Θεό. να γίνεται «εξ όλης της ψυχής και εξ όλης της καρδίας». }356} Να σας δείξω πώς τις έκανα τις μετάνοιες. πριν προλάβω να προσευχηθώ. Είναι πάρα πολύ }357} ωφέλιμη. όπως είναι το κυκλοφορικό. που αποτελείται από δέκα χιλιάδες ενορίτες. Ας υποθέσομε ότι έχομε επτά ιεροκήρυκες θεολόγους. άσκηση. Οι μετάνοιες είναι και γυμναστική. Να κάνετε τις μετάνοιες με ευλάβεια κι αγάπη και να μην τις μετράτε. Ίσως να πει κάποιος: «Αυτοί που ζουν μόνοι τους σε μια σπηλιά βοηθούν την Εκκλησία. επί παραδείγματι.δεν υπάρχει καλύτερη γυμναστική απ’ αυτή για το στομάχι. αλλά εκεί μέσα δημιουργεί κι εξελίσσεται και θεούται. Όταν βρίσκομαι σε τέτοιους τόπους. το αναπνευστικό.λπ. Τις έκανα στρωτές και γρήγορα. που τις αντανακλά στο περιβάλλον. συγγράμματα κι άλλα που βοηθούν στη ζωή ή στην πρόοδο. με την ταπεινή του προσευχή επιδρά πολύ περισσότερο. Οπότε βέβαια και το άλλο. Καλύτερα να κάνετε δέκα και καλές παρά πολλές και χωρίς ζήλο. Οι σπηλαιώτες βοηθούν την Εκκλησία μυστικά. το ωφελεί. Δεν μπορείτε να καταλάβετε τι είναι η φωτιά της αγάπης. χωρίς ν’ ακουμπώ τα γόνατα στο έδαφος. το πεπτικό. για παράδειγμα. ήμουνα πολύ σκληραγωγημένος. Κάνετε όσες μπορείτε. την καρδιά. το Άγιον Όρος κ. χωρίς λατρεία και θείο έρωτα. Μετά ακουμούσα τα χέρια στο έδαφος και σηκωνόμουνα γρήγορα. Και στη λατρεία συμμετέχει όλος ο άνθρωπος. Τόσα χρόνια αν διατηρήθηκε η Εκκλησία οφείλεται στο μοναχισμό. Εγώ μικρός έκανα τρεις χιλιάδες μετάνοιες την ημέρα και δεν κουραζόμουνα. Πρώτα έκανα το σταυρό χτυπώντας τα δάχτυλα με δύναμη στο μέτωπο. και να μην το αμελείτε. ψυχή και σώμα. Ένας. Στην ψυχή έρχεται ειρήνη και γαληνη και στο σώμα η καλή λειτουργία όλων των συστημάτων του οργανισμού μας. όμως. Οι ασκητές μένουν στη σπηλιά για να μην τους αποσπά κανείς απ’ την πνευματική ζωή. στον κόσμο. Είδατε πως συμμετέχουν σώμα και ψυχή στη λατρεία του Θεού. Παίδευα τον εαυτό μου. Να το παιδεύετε. Άσκηση πνευματική και σωματική. Ένας έναντι επτά . μόνο αρρώστια προς θάνατο. Συγκλονίζονται χιλιάδες που τους ακούνε. Ο μοναχός φαίνεται απόκοσμος και ακοινώνητος για πολλούς. κανόνα. Αυτό δεν είναι έτσι. Ούτε αρρώστια να το χαλάει.

αν είχε μελαγχολία. Κι εδώ βρίσκεται η προαίρεση του ανθρώπου. Χωρίς την χάρι δεν μπορεί να μετανοήσει ο άνθρωπος. με την προσευχή. η αγάπη. Ενώ εν τω Θεώ υπάρχουν όλες οι αγάπες του κόσμου. Την πρώτη κίνηση την κάνει ο Χριστός. Αν τρόπον τινά. εξαρτάται – για να φέρει τον άνθρωπο σε μετάνοια. έστω κι αν είναι μακριά. θα μεταποιηθούν. Όλοι οι πόνοι θα περάσουν. Αν αγαπήσεις τον Θεό. με τα μυστήρια. Αυτό το μυστήριο είναι η προσφορά της αγάπης του Θεού στον άνθρωπο. }362} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΗΣ ΜΕΤΑΝΟΙΑΣ Δεν υπάρχει ανώτερο πράγμα απ’ αυτό που λέγεται μετάνοια και εξομολόγηση. αν είχε θλίψη. Η μετάνοια είναι πολύ λεπτό πράγμα. Το ξύπνημα. Και αυτό ισχύει για τα πάντα. Δεν ευθύνεται μονάχα ο άνθρωπος για τα παραπτώματά του. δεν έρχεται η θεία χάρις. Αυτό είναι ένα λεπτό σημείο. μετάνοια δεν έρχεται. Το μπέρδεμα δεν φεύγει με τίποτα. που την εκφράζομε με την αγάπη μας απέναντί Του. Με την προσευχή ο μοναχός συμμετέχει σ’ όλα τα προβλήματα των ανθρώπων και κάνει θαύματα. Τα λάθη. Άρα η μετάνοια δια της θείας χάριτος κατορθούται. έχεις μέσα σου πέντε βαθμούς αγάπης και ξοδεύεις τους δύο στους γονείς. τα }361} πάντα αγαπάεις. γίνεται το θαύμα της μετανοίας. Είναι στο κελλί του μόνος. Έ. ο κόπος για τον Χριστό. Μπορεί να μεταχειρισθεί κάτι – μια ασθένεια ή κάτι άλλο. Να ποια είναι η σημασία της προσευχής του μοναχού. αλλά να μην αισθανόμαστε ανακούφιση. οι αμαρτίες και τα πάθη δεν είναι μόνο προσωπικά βιώματα του εξομολογουμένου. διότι μέσα στον Θεό υπάρχουν όλα κι ο Θεός έτσι θέλει να Τον αγαπάεις (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ). Οι προϋποθέσεις είναι η ταπείνωση. αλλά τα κύματα της προσευχής του φθάνουν σ’ όλους τους ανθρώπους. … Το ίδιο συμβαίνει και με τη μετάνοια. αισθανόμαστε τη συνδιαλλαγή μετά του Θεού. Η αγάπη του Θεού θα κάνει το παν. αν κουραζόταν το νευρικό της σύστημα.τι μου συμβαίνει να το κάνω προσευχή και να μην το κλείνω μέσα μου. Απλά και απαλά εμείς θα κάνομε μία κίνηση προς τον Θεό κι από κει και πέρα έρχεται η χάρις. η προσευχή. Δεν υπάρχει αδιέξοδο γιατί υπάρχει ο εξομολόγος. θα νικηθούν. που έχει την χάρι να συγχωρεί. Αν δεν είναι το συναίσθημα αγνό. Τότε έρχεται η θεία χάρις. όταν τον κυοφορούσε. όμως. τι μένει για τον Θεό. Επεμβαίνει ο Θεός. Ο κάθε άνθρωπος έχει πάρει μέσα του και τα βιώματα των γονέων του και ειδικά της μητέρας. αν η ψυχή έχει ιδιοτέλεια. αν ο Κύριος δεν μας δώσει }366} μετάνοια. Για να μετανοήσει η ψυχή πρέπει να ξυπνήσει. τι έκανε. δεν έγκειται μόνο στον άνθρωπο. Αν δεν υπάρχουν προϋποθέσεις για να εγκύψει μέσα μας ο Χριστός. Εκεί στο ξύπνημα αυτό.έχει μεγαλύτερα αποτελέσματα. δηλαδή το πώς ζούσε η μητέρα του. }359} Αν δεν νεκρωθούμε. φεύγει η ενοχή. Γίνεται κι εδώ εκείνο ακριβώς που λέω. }365} Η αμαρτία κάνει τον άνθρωπο πολύ μπερδεμένο ψυχικά. Μ’ αυτό τον τέλειο τρόπο απαλλάσεται ο άνθρωπος απ’ το κακό. Μεγάλο πράγμα ο πνευματικός! … Κάθε μέρα σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. Η μετάνοια η αληθινή θα φέρει τον αγιασμό. Είμαι σίγουρος. Πηγαίνομε. Συμβαίνει τότε να πηγαίνομε να εξομολογούμαστε. Στην Ορθοδοξία δεν υπάρχει αδιέξοδο. δεν γίνεται τίποτα. Αυτός ο ίδιος λέγει: «Αγαπήσεις Κύριον τον Θεόν σου εξ όλης της καρδίας σου και εξ όλης της ψυχής σου και εξ όλης της διανοίας σου και εξ όλης της ισχύος σου». όλο . Ν’ αγαπήσομε τον Χριστό και θα μας αγαπήσει κι Εκείνος. αν στενοχωριόταν. Δεν μπορούμε ν’ αγαπήσομε τον Θεό. Δηλαδή ισχύει το Γραφικό: «Χωρίς εμού ου δύνασθε ποιείν ουδέν». Μόνο με το φως του Χριστού γίνεται το ξεμπέρδεμα. αν είχε χαρά. έρχεται η χαρά μέσα μας. οι μετάνοιες. τους άλλους δύο στ’ αδέλφια. Μετά εμείς οι άνθρωποι αποδεχόμαστε αυτό το φως με την αγαθή μας προαίρεση. Η μετάνοια μας αγιάζει. Ο άνθρωπος μόνος δεν μπορεί. αν ο Θεός δεν μας αγαπήσει. αν δεν υπάρχει απλότητα. εξομολογούμαστε. «Δεύτε προς με πάντες οι κοπιώντες …». Δεν μπορούμε να μετανοήσουμε. Αυτό βλέπω. Μπορεί να μου πείτε: «Τότε με την χάρι γίνονται όλα». αλλά επιθυμώ ό.

αυτά τα πιστεύω πολύ! }369} Όλοι οι πνευματικοί οι εξομολόγοι έχουν αυτή την χάρι κι όταν εύχονται την εκπέμπουν ως αγωγοί. Τώρα προσπαθώ να Τον αγαπήσω. Όλα λειτουργούν κανονικά. Να είμαστε δούλοι ταπεινοί μπροστά στον Θεό. ο ιερέας προσεύχεται γι’ αυτόν. Δεν πρέπει να γυρίζομε πίσω και να κλεινόμαστε σε απελπισία. Αλλά πρώτα να έχεις ψυχική υγεία. }368} Όλ’ αυτά που μου έλεγε τα παρακολουθούσα όχι απλώς με προσοχή. Εγώ δεν το κατάφερα ακόμη.τι όμως με στενοχωρεί. ούτε τίποτα. εγκράτεια». Η ανάμνηση των αμαρτιών κάνει κακό. Όλα τα ωραία. Είναι ψευτοταπείνωση. τα υγιή. ούτε στομάχι. Η απελπισία και }370} η απογοήτευση είναι το χειρότερο πράγμα. ειρήνη. να εργάζεσαι. Είναι ωραίο να περπατάς. Η βάσις είναι η ψυχική υγεία· ακολουθεί η σωματική. τελείωσε! Να μη γυρίζομε πίσω και να λέμε τι δεν κάναμε. «Έπρεπε τότε. η οποία γίνεται με την χάρι του Θεού. }371} Αν αγαπήσομε τον Χριστό. Η χάρις του Θεού αλλάζει τον άνθρωπο. Ο τρόπος αυτός είναι η γενική εξομολόγηση. Ας μη γυρίζομε πίσω στις αμαρτίες που έχομε εξομολογηθεί. Ο άνθρωπος τότε δεν μπορεί να κάνει τίποτα· αχρηστεύεται.το νευρικό σύστημα το δικό της επηρέασε το νευρικό σύστημα του εμβρύου της. όλα γι’ αυτόνε είναι ρημάδια. Να αισθανόμαστε χαρά και ευγνωμοσύνη για την άφεση των αμαρτιών μας. Το καταλαβαίνετε. αγαθωσύνη. έρχεται η θεία χάρις και σε απαλλάσσει απ’ όλα τα άσχημα βιώματα και τις πληγές και τα ψυχικά τραύματα και τις ενοχές· διότι την ώρα που τα λες ο εξομολόγος εύχεται θερμά στον Κύριο για την απαλλαγή σου. Ο Θεός όλα τα συγχωρεί με την εξομολόγηση. όλα είναι εύκολα. Ό. τον μεταμορφώνει ψυχικά και σωματικά. Πολλές φορές έχω μεταχειρισθή αυτή τη γενική εξομολόγηση και είδα θαύματα πάνω σ’ αυτό. δεν είμαι άξιος». Δεν βαδίζω καλά. όπως την εκοίταζα εγώ. Σημασία έχει τι θα κάνομε τώρα. χωρίς να γνωρίζει την αιτία τους. Η υγιής ψυχή ζει τα χαρίσματα του Αγίου Πνεύματος. Πάνε τότε όλες οι αμαρτίες. πραότης. Κι εγώ σκέπτομαι ότι αμαρτάνω. δηλαδή άλλου ανθρώπου. ένας άκαρπος αυτοεξευτελισμός. Υπάρχει. Όλες σχεδόν οι αρρώστιες προέρχονται από την έλλειψη εμπιστοσύνης στον Θεό και αυτό δημιουργεί το άγχος. σε αδράνεια και ακηδία. τον Παράδεισο. ένα μυστικό. Κι ο σωματικός ακόμη οργανισμός λειτουργεί θαυμάσια. ούτε θυρεοειδής. Στον Χριστό υπάρχουν όλα. που είναι «αγάπη. χωρίς ανωμαλίες. . για να κάνει τον άνθρωπο να χάσει την προθυμία του στα πνευματικά και να τον φέρει σε απελπισία. Ζητήσατε συγγνώμη. Δεν είναι υγιές να λυπάται κανείς υπερβολικά για τις αμαρτίες του και να επαναστατεί εναντίον του κακού εαυτού του φθάνοντας μέχρι την απελπισία. }372} Έχετε αυτά. πάω στον πνευματικό. τον Χριστό. αλλά «έβλεπα» μέσα στον ψυχικό της κόσμο την επίδραση της προσευχής. παίρνει μέσα του }367} και τα βιώματα της μητέρας του. δεν έκανα τότε. όμως. Του δημιουργείται ένα αίσθημα κατωτερότητας. Ξέρετε τι βαρύ πράγμα είναι αυτό. απ’ αυτή τη στιγμή κι έπειτα. Δηλαδή ενώ εξομολογείται ο άνθρωπος. μακροθυμία. που για χρόνια τον βασανίζουν. Την ώρα που τα λέεις στον εξομολόγο. Τελείωσε. Ώ. χαρά. τώρα τίποτα … Πάνε τα χρόνια μου χαμένα. να κινείσαι και να έχεις υγεία. Ούτε κολίτις. χρηστότης. πίστις. Συγχρόνως. Έχετε την ευτυχία. Οπότε όταν γεννηθεί το παιδί και μεγαλώσει. Υπάρχει κάποιος τρόπος ν’ απαλλαγεί ο άνθρωπος απ’ αυτό το κακό. Διότι στον πνευματικό υπάρχει χάρις και στον παπά υπάρχει χάρις. Αν δεν έχετε έρωτα για τον Χριστό. το εξομολογούμαι. δεν το κλείνω μέσα μου. Το άγχος το δημιουργεί η κατάργηση του θρησκευτικού αισθήματος. Την παρακολουθούσα μέσα στην ψυχή της κι «έβλεπα» ότι πήγαινε χάρις μέσα της. έρχεται η χάρις και τον ελευθερώνει απ’ τα ψυχικά τραύματα. Είναι παγίδα του σατανά. το κάνω προσευχή.

έχω περάσει στενοχώριες. η απογοήτευση. Αν. Ο πόνος είναι μία ψυχική δύναμη που ο Θεός την έβαλε μέσα μας. θα ξεχάσεις το κακό πνεύμα. Δίνεσθε στην αγάπη του Θεού. για να πάρει φάρμακα. Στενοχωριέται νευριάζει. η απελπισία. το δρόμο του καλού. Παίρνανε δηλαδή αυτή την ψυχική δύναμη. Το πρόβλημά σου είναι περισσότερο ζήτημα ενδοκρινολόγου. Αλλά κι όλα αν τα κάνετε. Προσπαθήστε να γεμίσετε την ψυχή σας με τον Χριστό. στην προσευχή. κι εκείνο έτσι περιφρονημένο θα φύγει. Προετοιμασία είναι η ταπείνωση. Πράγματι. και τη δίνανε στον Θεό και τη μεταβάλλανε σε χαρά και αγαλλίαση. τον κυριεύει η κατάθλιψη.τι της συνέβαινε. στον κόσμο. αλλά ο Χριστός θα τη στεφανώσει. με προορισμό να κάνει το καλό. αντίδραση. Να μην τα πάρεις καθόλου αυτά τα φάρμακα! Πέταξέ τα! Θα σου κάνουνε μεγάλο κακό. Εδώ χρειάζεται να έχεις τη δύναμη. Αυτός που δεν έχει ταπείνωση. ανία. που θα σε βοηθάει να ενωθείς μαζί Του. να μελαγχολεί. κοσμικό φρόνημα. αυτό είναι! Ειρήνευσε. Βλέπετε. Να είναι θλιμμένος. πα. να κλαίει. Ακούστε με να σας πω ένα παράδειγμα. να ξοδεύει ένα σωρό χρήματα στους ψυχαναλυτές. την κάνει κατάθλιψη και φέρνει την ψυχή στη νωθρότητα και στην ακηδία. σίγουρα θα γεμίσετε με μελαγχολία. Η ψυχή μας μοιάζει με μια δεξαμενή γεμάτη νερό. Ενώ με την Εξομολόγηση και την Θεία Κοινωνία έχουν θεραπευθεί πολλοί άνθρωποι. Με την ταπείνωση αποσπάτε την χάρι του Θεού. με το κακό. Έ. Χρειάζεται τέχνη. }373} Πα. που σε τραβούσε από πίσω. Η κατάστασις αυτή θεραπεύεται με την χάρι. όμως. Πήγε λοιπόν σ’ έναν ενδοκρινολόγο και του είπε ό. επαναστατεί. Βασανίζει τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος θα }374} κάνει μια μικρή προσπάθεια. να τον θίξεις. στη λατρεία Του. Μια κοπελίτσα πήγε σ’ ένα γιατρό και της έδωσε ορμόνες. ο εγωιστής. τότε έρχονται χίλια δυό άλλα και τον γεμίζουν: ζήλειες. Συμβαίνει πολλές φορές σήμερα ο άνθρωπος να αισθάνεται θλίψη. νωθρότητα. την αγάπη. εξομολογήσου. Όταν δοθείς στον Θεό και γίνεις ένα μαζί Του. Πρέπει η ψυχή να στραφεί στην αγάπη του Θεού. Πολλοί άγιοί μας μετέτρεψαν την κατάθλιψη σε χαρά με την αγάπη προς τον Χριστό. Στη συνέχεια. ακηδία κι όλα τα σατανικά. φεύγουν με την ταπείνωση. αντιδρά. Αντ’ αυτού ο διάβολος καταφέρνει και παίρνει την ψυχική αυτή δύναμη από την μπαταρία της ψυχής μας και τη μεταχειρίζεται για το κακό. για να μην την έχετε άδεια. ρίξεις το νερό προς τα αγκάθια. τι γίνεται. Είναι απ’ τις στενοχώριες. τον κάνει αιχμάλωτό του. η ανασφάλεια. τα’ αγκάθια. να μη δίνει σημασία στην οικογένειά του. τίποτε δεν έχετε καταφέρει. Αν το νερό το ρίξεις προς τα λουλούδια. θα ζεις την αληθινή χαρά και θ’ ατροφήσουν οι κακίες. μίση. Όταν είναι κανείς άδειος από τον Χριστό. να του κάνεις υποδείξεις. Η θρησκεία μας πιστεύει ότι αυτά είναι πειρασμικά πράγματα. που ήθελε να τη συντρίψει ο διάβολος. όσο θ’ αφοσιώνεσαι στο Πνεύμα του Θεού. γαλήνευσε. Η θεραπεία θα γίνει με το ν’ αγαπήσει τον Θεό με λαχτάρα. που πάνε να κυριεύσουν την ψυχή.αν δεν ασχολείσθε με άγια πράγματα. τη χαρά. Είναι δύσκολο και χρειάζεται και κάποια }375} προετοιμασία. δεν θέλει να του κόψεις το θέλημα. Η προσευχή. τον αρρωσταίνει ψυχικά. απελπισία. κοσμικές χαρές. λοιπόν. Τι γίνεται. αν δεν έχετε αποκτήσει ταπείνωση. μελαγχολία. Αυτά οι άνθρωποι τα λένε «ανασφάλεια». η λατρεία του Θεού μεταβάλλει σιγά σιγά την κατάθλιψη και τη γυρίζει σε χαρά. μετάλαβε και θα τακτοποιηθούν όλα. Όλα τα κακά αισθήματα. δηλαδή τις αρετές. διότι επιδρά η χάρις του Θεού. την προσευχή. τεμπελιά. αυτά θ’ αναπτυχθούν και θα σε πνίξουν και θα μαραθούν όλα τα λουλούδια. ώστε ν’ αποσπάσεις την χάρι του Θεού. όμως. τόσο δεν θα κοιτάζεις πίσω . πά! Της λέει ο γιατρός. Της λέω: Παιδί μου μην τις πάρεις! … Καλό είναι να πάεις τουλάχιστον σ’ έναν ενδοκρινολόγο. Υπάρχει ένα μυστικό· να μεταβάλετε τη σατανική ενέργεια σε καλή.

Τόνισα όμως. πάνε όλα τ’ άλλα. }381} Αυτό είναι το μεγαλύτερο μυστήριο της Εκκλησίας μας. τη δουλειά της. το ενδιαφέρον για τη ζωή. χωρίς να ζητάμε ανταπόδοση. Αν. Αν ο αδελφός σου σ’ ενοχλεί. είναι να δοθείς στην αγάπη του Θεού. Θα νιώθουμε την ανάγκη εμείς να τους αγαπάμε όλους. Μελετώντας τα λόγια του Θεού. τα ξεχνάεις και σώζεσαι. που ήλθε σ’ εμένανε τον ταπεινό. Την συμβούλευσα ν’ ασχολείται με διάφορες απασχολήσεις. Παράτησε τα πάντα. για να δεις αυτόν που σε τραβάει. Να σας διηγηθώ για μια κοπέλα. Όταν κάποιος μας αδικήσει μ’ οποιονδήποτε τρόπο. Έπεσε θύμα του αντιθέτου. ούτε ότι θα αμειφθούμε για τα δήθεν καλά ούτε ότι θα τιμωρηθούμε για τα κακά που διαπράξαμε. Να μη σκεπτόμαστε. εσύ δίνεις την αγάπη σου· αυτό είναι το σωστό. Όπως λέει η Αγία Γραφή: «πάντας θέλει σωθήναι και εις επίγνωσιν αληθείας ελθείν». Να γίνομε όλοι ένα εν Θεώ. Η μεγάλη τέχνη λοιπόν. τα φυτά. να σκέπτεσαι: «Τώρα με πονάει το μάτι μου. αλλά που θα γίνεται με λαχτάρα. όμως οργισθούμε εναντίον του τότε ο . Τότε ισορροπεί ο άνθρωπος. Ο Θεός το θέλει. ο περίπατος στην ύπαιθρο. όταν αγαπήσομε όλους τους ανθρώπους μυστικά. Θα νιώθομε τότε ότι όλοι μας αγαπούν. Ο κήπος. η εξοχή. διότι η χάρις του Θεού γεμίζει την ψυχή και την αλλάζει. όλ’ αυτά βγάζουν τον άνθρωπο απ’ την αδράνεια και του δημιουργούν άλλα ενδιαφέροντα. Εσύ αγαπάεις. να θυσιαζόμαστε για όλους ανιδιοτελώς. Η ασχολία με την τέχνη. Αυτό ισχύει για όλους μας. ενώνεσαι με τον }376} Θεό. όμως. Έρχεσαι εις επίγνωσιν αληθείας. για τη μελέτη της Αγίας Γραφής. θεραπεύεται κανείς χωρίς να το καταλάβει. Κι όταν ενωθείς με τον Θεό και δοθείς σ’ Εκείνον. το χέρι μου. Κανείς δεν μπορεί να φθάσει στον Θεό. Από μας εξαρτάται να σωθούμε. }378} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΑΠΗΣ ΣΤΟΝ ΠΛΗΣΙΟΝ Είμαστε ευτυχισμένοι. Δεν κατάφερε κάτι με τα φάρμακα. για ν’ απαλλαγείς απ’ την κατάθλιψη και όλα τ’ αρνητικά. αν μας μιλάνε με καλοσύνη. Όταν σ’ ελκύσει η χάρις. Ένα πράγμα που μπορεί να βοηθήσει τον καταθλιπτικό είναι και η εργασία. Σ’ εκείνο. τα λουλούδια. τα δένδρα. που της άρεσε πρώτα κλπ. τις απασχολήσεις της. όταν αγαπάεις με την αγάπη του Χριστού. Κι εγώ της είπα αυτά που ξέρω. όμως. θα μαζεύονται όλοι κοντά μας σαν τις μέλισσες. Της εξήγησα ότι είναι δαιμονική αυτή η δύναμη που καταλαμβάνει την ψυχή και μεταβάλλει την ψυχική δύναμη σε κατάθλιψη. τη μουσική κλπ. Της είπα για την αγάπη του Χριστού. Επιδρούν σαν φάρμακα. η πορεία. τη ρίχνει κάτω. Ας σκορπίζομε σε όλους την αγάπη μας ανιδιοτελώς.σου. με προσβολές. το πόδι μου· πρέπει να το περιθάλψω μ’ όλη μου την αγάπη». δεν θα ενδιαφερόμαστε αν μας αγαπάνε ή όχι. για τις ακολουθίες. }384} Όταν αγαπάμε χωρίς να επιδιώκομε να μας αγαπάνε. αν δεν περάσει απ’ τους ανθρώπους. που αιχμαλωτίζει την ψυχή. Είναι εγωισμός να θέλομε οι άλλοι να μας μιλάνε με καλοσύνη. το σπίτι της. … Ν’ αγαπάμε. περισσότερο }378} τη στροφή και την αγάπη της προς τον Χριστό. με συκοφαντίες. αδιαφορώντας για τη στάση τους. }382} Η αγάπη στον αδελφό μας προετοιμάζει ν’ αγαπήσομε περισσότερο τον Χριστό. που δίδω τη μεγαλύτερη σημασία είναι το ενδιαφέρον για την Εκκλησία. Της είπα ακόμη ότι μέσα στην Εκκλησία μας υπάρχει θεραπεία με την αγάπη προς τον Θεό και την προσευχή. Γι’ αυτό πρέπει να τον συμπονέσομε και να παρακαλέσομε τον Θεό να ελεήσει κι εμάς κι αυτόν· κι ο Θεός θα βοηθήσει και τους δύο. κάνει πολύ καλό. Όταν έλθει μέσα μας η χάρις του Θεού. σε κουράζει. Τότε δεν ζητάεις να σ’ αγαπάνε· αυτό είναι κακό. όπως για παράδειγμα. το μεγάλο μυστικό. τη βασανίζει και την αχρηστεύει. Έπασχε από φοβερή κατάθλιψη. να σκεπτόμαστε ότι είναι αδελφός μας που τον κατέλαβε ο αντίθετος. με τη μουσική.

Η μεγάλη τέχνη είναι. Όλοι μας μέσα φέρομε τον ίδιο παλαιό άνθρωπο. οπότε του κάνομε πολύ κακό και η «τίγρις» μεταπηδάει σ’ εμάς και κάνομε κι εμείς ό. σύμφωνα με τον απόστολο Παύλο. Άμα έλθει μέσα μας το καλό. όχι μόνον όταν ο άλλος είναι παρών αλλά κι όταν δεν είναι. διώκτες κλπ. όταν σου το πω. Ο χριστιανός έχει αγάπη και ευγένεια και φέρεται ανάλογα. όταν κυριεύεται από το κακό. θα πούμε. Στο Πνεύμα του Θεού όλα είναι αλλιώτικα. Όταν υπομένομε την αντιλογία του αδελφού λογίζεται μαρτύριο. Ν’ αγωνιζόμαστε να στέλνομε την αγαθή μας διάθεση. . η αγάπη. Όλα! Τι είπαμε. την τίγρη. διότι θα είστε πλήρεις χάριτος. Ξαφνικά ακούει κάποιον από μακριά να κλαίει και να φωνάζει. γιατί «ουδείς την εαυτού σάρκα εμίσησεν». Εγώ εσένα βγάζω φταίχτη. Να αισθανόμαστε την κακία του άλλου σαν αρρώστια που τον βασανίζει και υποφέρει και δεν μπορεί να απαλλαγεί. }389} Να προσευχηθούμε γι’ αυτόν. Δεν υπάρχει κανείς. «Ο Χριστός βρέχει επί δικαίους και αδίκους». βέβαια!». Να προτιμάμε ν’ αδικούμαστε. αυτός το καταλαβαίνει και τον απωθούμε. όταν κι εμείς τον αντιμετωπίζομε χωρίς αγάπη. Εμείς να προσπαθούμε να μην το κάνομε το κακό. αντίθειοι. … Να στεκόμαστε με προσοχή σεβασμό και προσευχή. Ακόμη και λόγια όταν λέμε για τη ζωή του άλλου που δεν την εγκρίνομε. Να το κάνομε με χαρά. Τελικά σε κάτι φταίεις και το βρίσκεις. Κι όμως αυτό είναι δυνατόν να γίνει όταν δεν καταλαβαίνομε ότι ο άλλος που μας φέρεται άσχημα κατέχεται από τον διάβολο. δεν θα σας επηρεάζει. πραότητα. Γι’ αυτό να βλέπομε τους αδελφούς μας με συμπάθεια και να τους φερόμαστε με ευγένεια λέγοντας μέσα μας με απλότητα }386} το «Κύριε Ιησού Χριστέ». Μόνο με την χάρι του Θεού γίνονται αυτά. Όταν κάποιος έχει ένα πάθος να προσπαθούμε να του ρίχνομε ακτίνες αγάπης κι ευσπλαχνίας για να θεραπεύεται και να ελευθερώνεται. είναι αδελφός μας και «μηδενί. για να δυναμώσει με τη θεία χάρι η ψυχή μας και να μην κατακρίνομε κανένα. Όταν το κακό έρχεται από μακριά. Εδώ κρύβεται το μυστικό. Από κει ξεκινάει η κατάκριση. Αυτή τη διάκριση ν’ αποκτήσετε στη ζωή σας. Όποιος κατακρίνει τους άλλους. Ο χριστιανός είναι ευγενής. όμως να το περιφρονήσετε. Μυστικά ακτινοβολεί το παράδειγμα. Εκείνος απελπισμένος ζητάει βοήθεια. ειρήνη. ξεχνάμε το κακό που μας κάνανε.αντίθετος από κείνον θα πηδήσει σ’ εμάς και θα μας παίζει και τους δύο. αν δεν υπομένομε όταν πάσχομε αδίκως. μηδέν οφείλομεν. ει μη το αγαπάν αλλήλους». … Μήπως θα πάρει καμιά πέτρα να τήνε ρίξει στον άνθρωπο και να τον αποτελειώσει. είναι σαν να του ρίχνομε πέτρες πάνω στις πληγές του. Να εμβαθύνετε στο καθετί και να μην τα βλέπετε επιφανειακά. … Τι να κάνει. λοιπόν ποια είναι η αγάπη που έχομε για τον πλησίον μας και πολύ περισσότερο για τον Θεό. Δεν μπορούμε ποτέ να κατηγορήσομε τους άλλους. Ο πλησίον όποιος κι αν είναι. θα βασανιζόμαστε συνέχεια.τι εκείνος και χειρότερα. Με την χάρι του Θεού ενώ θα το βλέπετε. Αν δεν πάμε στον Χριστό. Πλησιάζει κι αντικρίζει ένα φοβερό θέαμα: μία τίγρις έχει αρπάξει έναν άνθρωπο και τον καταξεσχίζει με μανία. Εκεί κανείς }387} τα δικαιολογεί στους άλλους όλα.κι ας μη μας βλέπει. }388} Να έχομε αγάπη. Ο εγωισμός φταίει. είναι «σάρξ εκ της σαρκός μας». δεν μπορείτε να το αποφύγετε. τον επηρεάζομε –όπως τον επηρεάζει και το κακό. Μας διαφεύγει ότι. Η αγανάκτηση κάνει κακό. «Όχι. Ας υποθέσομε ότι ένας άνθρωπος βρίσκεται μόνος του στην έρημο. Τότε. Ενώ αν είμαστε ελεήμονες και τον συγχωρούμε. Όλους για αγίους να τους βλέπομε. Το μυστικό είναι ν’ αντιμετωπίζει κανείς τις καταστάσεις με πνευματικό τρόπο. Να μην αγανακτούμε με εκείνους που είναι βλάσφημοι. Να σκέπτεσθε ότι αυτός υποφέρει περισσότερο από εσάς. για να τον βοηθήσει. έστω κι αν μου λέεις ότι φταίει ο τάδε ή η τάδε. Έτσι βοηθάμε τον συνάνθρωπό μας. δεν αγαπάει τον Χριστό.

πρέπει να ζεις μέσα στην αγάπη του Θεού. Θα κάνει το παν. την υπομονή. Δεν συμβαίνει όμως το ίδιο με την αγάπη του Χριστού. κάνομε κακό στον άλλο έστω κι αν τον αγαπάμε πάρα πολύ. μεταφέρει το Πνεύμα το Άγιον στον κόσμο. διότι το κύμα της προσευχής του επηρεάζει τον άλλο. Αν. ούτε να βιαζόμαστε. Εγκράτεια της γλώσσης – μέγα πράγμα! Κατά ένα μυστικό τρόπο η σιωπή ακτινοβολεί στον πλησίον. έχει διαστρέψει τα πράγματα. Για να ωφελήσεις τους άλλους. που είναι πλησίον μας. Κάτι τέτοιοι γίνονται άγιοι και πολλές φορές εμείς }391} τους κατηγορούμε. ώστε να ενεργήσει η χάρις Του. βλέπετε μια γυναίκα γυμνή ή άσεμνα ντυμένη. που ταλαιπωρούνται από τα πάθη τους. ώστε να περιλούσει τους άλλους. η μάνα το παιδί της. στενοχωριόμαστε. Η σιωπή σώζει απ’ όλα τα κακά. Θυμηθείτε τον απόστολο Παύλο τι λέγει: «Ου δε επλεόνασεν η αμαρτία. Στην πραγματικότητα. οι ταλαιπωρημένες. Ίσως είναι πολύ καλή ψυχή κι έχει υπαρξιακές αναζητήσεις. Με τις προσευχές μας θα κάνομε όλους αξίους της αγάπης του Θεού. Να γνωρίζετε και το άλλο. για παράδειγμα. θα το κάνει η χάρις Του. να τους ξυπνήσει. τη δύναμη της ψυχής τους τη δίδουν μετά όλη στον Χριστό και γίνονται φωτιά από αγάπη Χριστού. Πολλές φορές με την αγωνία μας και τους φόβους μας και την άσχημη ψυχική μας κατάσταση. έστω κι αν δεν του μιλάει. Από άγνοια. η φυσική αγάπη δηλαδή μπορεί να βλάψει. Εμείς με την αγάπη μας. Ούτε αυτό είναι σωστό. γίνονται πλέον όλο αγάπη κι όλο θείο έρωτα. η αφοσίωσή μας στον Θεό. Έχει μέσα της δυναμισμό. Τους βλέπομε αδύνατους. που τις εκδηλώνει με την έξαλλη εμφάνιση. για να ελκύσει την χάρι του Θεού. γιατί τότε τον κάνομε ν’ αντιδρά. κι όλη αυτή την ορμή θα τη στρέψει στον Χριστό. χωρίς να περιμένετε ανταπόδοση· με την αγάπη. υπερεπερίσσευσεν η χάρις». Ενώ είχανε συνηθίσει αλλιώς. αλλιώς δεν μπορείς να ωφελήσεις τον συνάνθρωπο σου. που συνδυάζεται με την προσευχή και με την αγιότητα του βίου. αλλά να μπαίνετε στο βάθος στην ψυχή της. θα προσελκύσομε την χάρι. όπως παραδείγματος χάριν. Η μάνα μεταδίδει στο παιδί όλο το άγχος της για τη ζωή του. όμως. Ούτε και με τις υποδείξεις. θέλει να ελκύσει τα βλέμματα των άλλων. το απαιτούμε απ’ τους άλλους κι επιμένομε σ’ αυτό.Όπως ένας ασκητής χωρίς να τον βλέπει κανείς ωφελεί τον κόσμο. Η αγάπη αυτή κάνει άγιο τον άνθρωπο. εμείς πολλές φορές στενοχωρούμεθα κι αγανακτούμε και κατακρίνομε. Είναι ένα είδος προβολής του εαυτού μας να επιμένουμε να γίνουν οι άλλοι καλοί. Δεν . Το μυστικό είναι η προσευχή μας. Στο πρόσωπο που μας κουράζει και μας δυσκολεύει η αγάπη πρέπει να προσφέρεται με απαλό τρόπο. Σκεφθείτε αύτη να γνωρίσει τον Χριστό. Και να μην πολυεκδηλωνόμαστε εξωτερικά. με τη λαχτάρα μας στην αγάπη του Θεού. }390} Όταν βλέπομε τους συνανθρώπους μας να μην αγαπούν τον Θεό.τι εμείς δεν μπορούμε. μάλλον ο Θεός θα στείλει την αγάπη Του να τους ξυπνήσει όλους. αυτές κερδίζουν πολύ την αγάπη και την χάρι του Θεού. χωρίς να το θέλουμε και χωρίς να το καταλαβαίνομε. να τους διεγείρει προς το θείο έρωτα. Ό. διότι αγάπη είναι ο Θεός. ούτε να κρίνομε από πράγματα επιφανειακά κι εξωτερικά. Με τη στενοχώρια δεν κάνομε απολύτως τίποτα. Να μην αποθαρρυνόμαστε. Θα γίνει αγία. Υπάρχει ένα μυστικό· αν το καταλάβομε. τον ειρηνεύει. για την πρόοδό του. έστω κι αν δεν εκδηλώνει αυτό που έχει μέσα της. θα αισθάνεσθε ότι αυτοί είναι πιο άξιοι κι από σας κι από μένα. θα βοηθήσομε. το μειδίαμα … Η αγάπη πρέπει να είναι ακραιφνής. Έτσι λειτουργεί το θαύμα του Θεού μέσα σε τέτοιες ψυχές. να μη μένετε στο εξωτερικό. αλλά όταν ανοίξουνε στον Θεό. που λέμε «πεταμένες». για την υγεία του. έτσι κι εσείς να σκορπάτε την αγάπη σας. Θα πιστέψει. Όταν το θυμάστε αυτό. Ή. Και μόνον η αγάπη του Θεού είναι η ακραιφνής αγάπη. χωρίς ο άλλος να καταλαβαίνει ότι κάνομε προσπάθεια για να τον αγαπήσομε. Η αγάπη να είναι μόνον εν Χριστώ. έχει τη δύναμη της προβολής. θέλομε εμείς να γίνομε καλοί κι επειδή δεν μπορούμε. Κι ενώ όλα διορθώνονται με την προσευχή. Οι ψυχές οι πεπονημένες. Αυτή η αγάπη.

}395} Στις συζητήσεις λίγα λόγια για τη θρησκεία και θα νικήσετε. Ν’ αδιαφορείτε εξωτερικά. ώστε οι ψυχές να δέχονται ό. Εγώ ήθελα να πάω να ζήσω μαζί με τους χίπηδες στα Μάταλα χωρίς βέβαια. Οι υποτακτικοί είχαν προχωρήσει αρκετά. αν τα πείτε έντονα.τι προσφέρομε. Βιαζόμαστε να πάμε για την αγρυπνία έχομε πάρει εντολή να ετοιμάσομε. Η ζωή συγκινεί. Πάθος. Όπως ο Χριστός «ίσταται επί την θύραν και κρούει».Δεν μπορούμε! Του είπαν. Η καλύτερη ιεραποστολή γίνεται με το καλό μας παράδειγμα. Δηλαδή να τον τιμάεις άσχετα με τη θρησκεία του με έναν ευγενικό τρόπο. . παραδείγματος χάριν. Να είστε έτοιμοι. … Έστειλε τους υποτακτικούς του ώστε να φθάσουν νωρίς για να τακτοποιήσουν την εκκλησία. }396} Η αγάπη προς τον Χριστό δεν έχει όρια το ίδιο και η αγάπη προς τον πλησίον. αν προοδεύουν κι αν είναι έτοιμοι για τη Βασιλεία του Θεού. δάκρυα. Είχε όμως την ανησυχία αν όντως προχωρούν στην πνευματική ζωή. Δεν κάνετε τίποτα. αρκεί να προσεύχεσαι γι’ αυτόν. να του μιλήσεις. . αλλά «η αγάπη σου πάντα θα στέγει». προσευχή.Πάρτε με. Εσείς είστε δύο. «είπες ψέματα!». όταν ξαφνικά άκουσαν βογγητά. Μπορείς να περιποιηθείς έναν οθωμανό. όχι σκόπιμα. χωρίς να την παραβιάζει. Η προσευχή και η ζωή έχουν απήχηση. αμαρτίες. πρέπει να πάμε στο καθήκον μας. έτσι κι εμείς να στεκόμαστε μπροστά στην κάθε ψυχή. καταρτισμένοι. κι ο Γέροντας θα πήγαινε τα’ απόγευμα. την πραότητά μας. για να τους δείξω την αγάπη του Χριστού πόσο είναι μεγάλη και πως μπορεί να τους αλλάξει να τους μεταμορφώσει. Ήταν ένας άνθρωπος βαριά τραυματισμένος και ζητούσε βοήθεια: . Αγάπη στον Θεό και στους ανθρώπους· αυτό είναι ζευγάρι. που δεν το έχει δει ποτέ. Με τη σιωπή. να πει. αλλά να προσεύχεσθε μέσα σας. Αφήστε εκείνον που έχει άλλη γνώμη να ξεσπάσει. την ανοχή και κυρίως με την προσευχή ωφελούμε τον άλλον μυστικά. Παντού σε όλους τους ανθρώπους.Δεν μπορούμε! Τι να κάνομε. σας παρακαλώ! Αν με αφήσετε θα πεθάνω. Όλα από καρδιά! Ο φανατισμός δεν έχει σχέση με τον Χριστό. Ήταν ένας ασκητής κι είχε δύο υποτακτικούς. Τα λόγια ηχούν στ’ αυτιά και εκνευρίζουν πολλές φορές. … Τι να κάνετε. Για να κάνετε αυτό όμως πρέπει να γίνετε άγιοι. με παρρησία. Η χάρις του Θεού καθαρίζει τον ορίζοντα του νου του και τον βεβαιώνει για την αγάπη Του. Και στον αλλόθρησκο. πόθος. θα έλθει η στιγμή. … Κάποια ημέρα θα γινόταν αγρυπνία στην εκκλησία μιας άλλης σκήτης που απείχε πολλές ώρες απ’ τη δική τους. θα με φάνε τα θηρία.Πάρτε με σας παρακαλώ τους έλεγε γιατί εδώ είναι ερημιά. ποιος θα μπορέσει να με βοηθήσει. πραότητα. }394} την αγάπη μας. βιβλία. αλλά περιμένει την ψυχή μόνη της κι ελεύθερα να Τον δεχθεί. Τότε κανένα δεν θα παρεξηγείς. (ΥΠΑΚΟΗ) Προσπαθούσε πολύ να τους ωφελήσει και να τους κάνει καλούς. ν’ αναστραφείς μαζί του. λόγια. χριστιανός. Σηκώστε με και οδηγήστε με στο πρώτο χωριό. Εδώ είναι το λεπτό σημείο. Να υπάρχει σεβασμός της ελευθερίας του άλλου. Θα έλθει η ώρα του. ενώ τα λόγια μένουν άκαρπα. Στην ιεραποστολική προσπάθεια να υπάρχει λεπτός τρόπος. όταν έχει ανάγκη. αλλά και με αγιότητα. Να εκτείνετε παντού. }397} . Να επιδράσετε με την καλοσύνη σας και την προσευχή σας κι έπειτα του μιλάτε λίγο. αναγεννά και αλλοιώνει. Θα βρεί έτσι τη σωτηρία. χωρίς ν’ αντιδρούν. τότε ένα άπλετο φως θα έλθει πάνω του. . Και κάτι ακόμη. κανείς δεν περνάει. Η αγάπη είναι πάνω απ’ όλα. Ζηλωτής είναι εκείνος που αγαπάει ολόψυχα τον Χριστό κα στο όνομά Του διακονεί τον άνθρωπο. στα πέρατα της γης. Άμα δεχθεί ότι ο Θεός είναι αγάπη. να πει. δεν χωρίζει. Να είσαι χριστιανός αληθινός. αν του πείτε. Λίγα λόγια.πρέπει να βιάζεις τον άλλο. με κατάνυξη. … Να αισθανθεί ότι έχει να κάνει μ’ έναν ήρεμο άνθρωπο. }393} Να είμαστε ζηλωταί.

Τι έχεις. γιατί δεν έχουν αγάπη. εδοκίμασάς με και έγνως με …» }403} Το Πνεύμα το Άγιον εισχωρεί παντού. Έφθασε και στο μέρος που ήταν ο τραυματισμένος. το παρόν. Τα’ απόγευμα ξεκίνησε ο Γέροντας για την αγρυπνία.Θα σκύψω. είμαι εγώ υπεύθυνος ή ανεύθυνος.Μ’ έστειλε ο Θεός να σε πληροφορήσω ότι οι δύο υποτακτικοί σου δεν είναι άξιοι της Βασιλείας του Θεού. αδύνατον! . τον πλησιάζει και του λέει: . Τον βλέπει. ορατά και αόρατα. Για τον Θεό δεν υπάρχει παρελθόν. . «Αφού ο Θεός τα έχει όλα γραμμένα. Από πότε είσαι εδώ. Μην ανησυχείς! Του λέει. Γνωρίζει τις διαθέσεις μας και την παραμικρή μας σκέψη. πιο ελαφρό και σε }398} κάποια στιγμή αισθάνθηκε σαν να μην κρατάει τίποτα. Λίγο σήμερα.Κι έφυγαν. «Πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς Αυτού». Θα μου πεις: «Αν είναι γραμμένο ότι εγώ επρόκειτο να σκοτώσω εσένα. . γιατί το έγραφε και δεν με απέτρεπε να το κάνω. φόνο· σε είχε προορίσει γι’ αυτό ο Θεός». }399} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΠΡΟΝΟΙΑΣ Είναι ασύλληπτη η γνώση του Θεού απ’ το δικό μας νου. Και τον πήρε με μεγάλη δυσκολία κι άρχισε να βαδίζει με το βάρος εκείνο μες στην άμμο πάρα πολύ δύσκολα. το μέλλον. και συ πιάσου από πάνω μου και λίγο λίγο θα σε πάω σε κανένα κοντινό χωριό. Τότε γυρίζει πίσω να δει τι συμβαίνει και βλέπει με έκπληξη πάνω του έναν άγγελο. Γεννιούνται και υπάρχου. Ακούστε: «Το μεν ακατέργαστόν μου έγνωσαν οι οφθαλμοί Σου· επί το βιβλίον δε Σου και τα μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». περιλαμβάνει όλα τα όντα. (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) Αυτά τα λόγια κάποιοι τα παρεξηγούν και τα μπερδεύουν. Αυτό που ξέρετε εσείς τώρα. λένε. που λέεις ότι ο Θεός είναι αγαθός. λίγο αύριο. Δεν σε είδε κανείς. Τώρα πες μου εσύ. Ο Κύριος γνωρίζει εμάς. αλλά δεν γεννιούνται. Ως παντογνώστης γνωρίζει και το αγαθό και το κακό. έσχατα και αρχαία. Ο Θεός προγνωρίζει αλλά δεν προορίζει. θα σε φθάσω.Όχι. Σας θυμίζω αυτό που λέει ο άγιος Συμεών ο Νέος Θεολόγος στην Ευχή προ της Θείας Μεταλήψεως. Γνωρίζει το παρελθόν. Τα γνωρίζει ο Θεός όλα με ακρίβεια. Αλλά και προ της συλλήψεώς μας και προ καταβολής κόσμου μας γνώριζε καλά. είσαι γέροντας. θα σε πάρω! Δεν μπορώ να σ’ αφήσω! . έχομε πεπρωμένο. πριν γνωρίσομε εμείς τον εαυτό μας. Γιαυτό ο Δαβίδ θαυμάζει και φωνάζει: (ΛΟΓΟΙ ΟΝΤΩΝ) «Κύριε. Ο ιδρώτας έτρεχε ποτάμι και σκεπτόταν: «Έστω και σε τρεις ημέρες θα φθάσω». Τίποτα δεν είναι άγνωστο στον Θεό απ’ τις πράξεις μας. σε όλο το βάθος και το πλάτος τους. τους λογισμούς. . δεν μπορείς να με σηκώσεις. άρχισε να νιώθει το φορτίο του πιο ελαφρό. Γιαυτό εκείνος που εμφορείται υπό του Αγίου Πνεύματος έχει και αυτός τη γνώση του Θεού. Του τα φανερώνει το Άγιον Πνεύμα. Γράφονται κι όμως δεν γράφονται. Ο άγγελος του είπε: .Τι έπαθες. αλλά γράφονται όλα. το ξέρει ο Θεός προ καταβολής κόσμου. . Ο Θεός εν τη παντοδυναμία Του και παγγνωσία Του γνωρίζει τα πάντα. Καθώς όμως προχωρούσε. τις αποφάσεις μας. Αφού και τα «μήπω πεπραγμένα γεγραμμένα Σοι τυγχάνει». παρόν και μέλλον.Δεν μπορείς εσύ. πριν να τις πάρομε. έχομε τύχη.Θα σε πάρω εγώ.Πέρασαν το πρωί δύο μοναχοί και τους παρακάλεσα να με βοηθήσουν.». αλλά δεν είναι Εκείνος υπαίτιος για το }404} κακό. Είναι άπειρη. Εδώ είναι το μυστήριο. Άρα ήταν γραμμένο και πεπρωμένο να κάνεις. άνθρωπε του Θεού. έχομε μοίρα. και τα μέλλοντα να συμβούν. Όλα είναι γυμνά και τετραχηλισμένα ενώπιόν Του. Συνεργάζεται με το αγαθό ως φύσει αγαθός και είναι ξένος του . γιατί να είμαστε υπεύθυνοι οι άνθρωποι.Μα δεν μπορείς να με σηκώσεις. αλλά βιαζόντουσαν να πάνε στην αγρυπνία. Πως το λέει ο απόστολος Παύλος. για παράδειγμα. Πέρασε απ’ τον ίδιο δρόμο.

αλλά δεν είναι όμως κι αυτό μυστήριο. γι’ αυτό και είσαι εσύ υπεύθυνος. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. πώς έγινε αυτό το άρωμα. να ενεργεί ο άνθρωπος ελεύθερα. Σέβεται την ελευθερία μας. Η παγνωσία Του δεν μας υποχρεώνει. για τα ζώα. μας αγαπάει. Προνοεί και ενδιαφέρεται ως Πατέρας μας που είναι. παραδείγματος χάριν. Ο Θεός είναι αγάπη δεν είναι απλός θεατής της ζωής μας. να ριχνόμαστε στην αγάπη Του και τότε θα Τον βλέπομε διαρκώς κοντά μας. Αυτό είναι το αγαθό. Ή θα είσαι ή δεν θα είσαι. Μέση κατάστασις. Ο Θεός τις γνωρίζει και χωρίς τη δική Του θέληση ούτε μία δεν πέφτει κάτω. μισεί το κενό. Ή το ένα ή το άλλο. }408} … Εκείνος φροντίζει και για τις πιο μικρές λεπτομέρειες της ζωής μας. Δεν είναι ο Θεός ο αίτιος. Πώς είναι δυνατό ο Θεός. Η φύση εκδικείται. όταν γίνει τριάντα τριών ετών. φόνο. διότι κάνομε αυτό που θέλομε εμείς. Το αγαθό στη φύση είναι μυστήριο. αλλά μπορεί και να μην είναι. Εμείς να έχομε την ελπίδα μας στην πρόνοια του Θεού και. Δεν μας πιέζει. Αλλά ο άνθρωπος εν τη ελευθερία }405} της βουλήσεώς του – δώρο που του έδωσε ο Θεός και το διαστρέβλωσε – ενεργεί αυτοβούλως. να θελήσει να σε οδηγήσει στην κακία και στο φόνο. Αλλ’ αυτό έχει αξία. Μέσα μας έχομε και το κακό πνεύμα και το αγαθό πνεύμα και μάχονται αλλήλους. που μας εδημιούργησε από άπειρη αγάπη κι ο ίδιος είναι απόλυτη αγάπη και θέλει μόνο την αγάπη. Ο Θεός δεν επεμβαίνει στην ελευθερία μας. Έ ναι. Σ’ αυτήν όμως την πάλη ο άνθρωπος είναι ελεύθερος ν’ αποφασίσει τι θα διαλέξει. «Ή γαρ τον ένα μισήσει και τον έτερον αγαπήσει ή ενός ανθέξεται και του ετέρου καταφρονήσει· ου δύνασθε Θεώ δουλεύειν και μαμωνά». να το επιθυμεί μόνος του και να γίνεται. Δεν θα φοβόμαστε μήπως παραπατήσομε. εσύ αποφασίζεις αυτό που ο Θεός γνωρίζει εκ των προτέρων. Μας αγαπάει. χωρίς να σε αναγκάζει. ούτε μας προορίζει γι’ αυτό το σκοπό. να το επιθυμεί και κατόπιν έρχεται η θεία χάρις και το κατορθώνει. σαν δικό του το κατόρθωμα. Έρχεται πρώτα στο σημείο να το θέλει. Όλα εκφράζουν την αγαθότητα του Θεού. μας προστατεύει. Η εξήγηση που του δίνει είναι η εξής: Το κακό υπάρχει και προέρχεται απ’ τον διάβολο. Σου δίνει την ελευθερία και μετά σου την παίρνει. να το αγαπάει. Το κακό είναι πρόβλημα.κακού. θέλουν θείο φωτισμό. πώς είναι δυνατόν να μας προορίζει γι’ αυτό. Είναι προδιαγεγραμμένο και γνωστό στον Θεό ότι θα σκοτώσεις εσύ αυτόν τον άνθρωπο. να έχομε θάρρος. για τα υδρόβια. Μέσα μας δηλαδή γίνεται πάλη μεταξύ καλού και κακού. Το καθετί μπορεί να είναι έτσι. Αφού είναι ξένος του κακού. για να τα κατανοήσει ο άνθρωπος. Εσύ ενεργείς ελεύθερα. τρόπον τινα. μας δίνει το ελεύθερο. … Ο Θεός έκανε τον άνθρωπο να ζητάει μόνος του να γίνει καλός. που σε τραβάει και σε κάνει να το αγαπήσεις. Δεν μας αναγκάζει ο Θεός. μας δίνει αξία. Ο Θεός εδημιούργησε τα πάντα καλά λίαν και έδωσε σε όλα αγαθό άγιο προορισμό. εφόσον πιστεύομε ότι ο Θεός μας παρακολουθεί. Πώς έγιναν αυτά τα χρώματα. Ο Θεός εν τη παντογνωσία Του γνωρίζει μ’ όλη την ακρίβεια όχι απλώς από πριν αλλά προ καταβολής κόσμου ότι ο τάδε θα κάνει. δεν την καταργεί. ενώ στην πραγματικότητα }407} προέρχεται απ’ την χάρι του Θεού. αλλά σέβεται και την ελευθερία μας. Το πλησιάζεις κι έχει άρωμα τόσο ευγενικό. Άρα δεν είναι ο Θεός που προορίζει κι αποφασίζει αλλά η ελεύθερη βούληση του ανθρώπου. αλλά δεν είναι κανονισμένο υπό του Θεού να το κάνεις. Πόσες βελόνες έχει το κάθε πεύκο. δεν μας κάνει δούλους. Το φίλημα επί παραδείγματι μπορεί να είναι άγιο και μπορεί να είναι πονηρό. Το ίδιο μπορούμε να πούμε για τα πουλιά. }406} Ή θα ζούμε τον Χριστό και θα έχομε τα θεία βιώματα και την ευτυχία ή θα ζούμε στη μελαγχολία και στη λύπη. μέσος όρος δεν υπάρχει. . που σε κάνει να το αγαπάεις πιο πολύ. τόσο λεπτό. το οποίο η θρησκεία μας το εξηγεί μ’ ένα θαυμάσιο τρόπο. Άρα είμαστε υπεύθυνοι. Δεν είναι ωραίο ένα λουλουδάκι με ποικίλα χρώματα. Είναι μυστήρια. τη σέβεται. που καλύτερος δεν υπάρχει.

να μιλάεις στα παιδιά με αγάπη. Το έμβρυο ακούει κι αισθάνεται μέσα στην κοιλιά της μητέρας του. Γίνετε άγιοι και δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα με τα παιδιά σας. τόσο η συμπεριφορά τους θα είναι αρνητική. φόβο. πόνο. γινόμαστε ενοχλητικοί και κάνομε τους άλλους ν’ αντιδρούν και καμιά φορά ν’ αγανακτούν. . τη σιωπή και την αγάπη γίνονται. Αν δεν είναι πάλι.Ο Θεός είναι πολύ μυστικός. στο βάθος ο Θεός. σκοτεινιάζει κι αυτό. στην ουσία. άγχος κ. σε πιάνει μια λιγούρα. Για να γίνει αυτό πρέπει να επιδράσει η θεία χάρις στις ψυχές των γονέων. ζούμε τον Παράδεισο μέσα μας. Όταν όμως η αγάπη σας θα είναι μεταξύ σας και προς τα παιδιά χριστιανική και αγία. Δεν μπορούμε να καταλάβομε τις ενέργειές Του. τα βλέπομε όλα. θα θερμάνει και θα ζωογονήσει τις ψυχές των παιδιών. Ό. Το αντίθετο όταν αξιωθούμε της αγίας ταπεινώσεως. να είσαι υστερημένος και πεινασμένος. Κι αυτό από πνευματικό γεγονός. τότε Τον ζούμε τον Θεό πολύ φανερά. Η αγιότητα των γονέων απαλλάσσει τα παιδιά απ’ τα προβλήματα. αλλά να προσφέρει συγχρόνως και το χάδι της προσευχής. λύπη. και έλκεται προς αυτήν. δεν θα μιλάμε. }420} Το παιδί θέλει κοντά του ανθρώπους θερμής προσευχής. Διότι και με το να μιλάμε. που μυστικά στέλνει η μητέρα του. Κανείς δεν αγιάζεται μόνος του. Νευριάζει η μάνα. Η ίδια η θεία χάρις μετά θα φωτίσει. δεν βλέπομε τίποτα. όταν πρέπει. όμως. }415} Αισθάνεσαι ότι πεινάεις. Αυτή ωφελεί πραγματικά. Αν η μάνα δεν το θέλει το έμβρυο αν δεν το αγαπάει αυτό το αισθάνεται και δημιουργούνται τραύματα στην ψυχούλα του. … Κι όταν κάνουν αταξίες να παίρνετε κάποια παιδαγωγικά μέτρα. Νιώθει ασφάλεια. Όταν ο Θεός μας δωρίσει το χάρισμα της ταπεινώσεως. Πολλή προσευχή και λίγα λόγια σε όλους. }424} Όλα απ’ την προσευχή. Πιο πολύ να κάνεις προσευχή και λίγα λόγια να τους λέεις. Μη νομίζετε ότι ο Θεός το έκανε έτσι και μετά το διόρθωσε.τι το σφίγγει. όταν η μητέρα με τη συνεχή την επίμονη και θερμή προσευχή }423} της αγκαλιάζει το παιδί της μυστικά και το ελευθερώνει απ’ ό.τόσο θα μπερδεύονται. μια τρεμούλα. ότι άμα δεν φάεις. Ζούμε τον Θεό. Αντιλαμβάνεται τις κινήσεις και τα συναισθήματα της. να μην εγνώρισες μητέρα. τότε δεν θα έχετε κανένα πρόβλημα. Όταν δεν έχομε την ταπείνωση. παρόλο που ο νους του δεν έχει αναπτυχθεί. τα χαιρόμαστε όλα. Η αγιότητα των γονέων σώζει τα παιδιά. όλα τα αισθανόμαστε. δεν μπορούμε να τις εξιχνιάσομε. νευριάζει κι αυτό. }409} ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΩΓΗΣ ΤΩΝ ΠΑΙΔΙΩΝ Η αγωγή των παιδιών αρχίζει απ’ την ώρα της συλλήψεώς τους. Τις βουλές του Θεού. Αγάπη εν προσευχή. Θα προσευχόμαστε μυστικά μόνο. που το συνοδεύουν σ’ όλη του τη ζωή. Γι’ αυτό πιο καλά είναι να τα λέει κανείς μυστικά στην καρδιά των άλλων παρά στ’ αυτί τους. Το παιδί αισθάνεται στο βάθος της ψυχής του το πνευματικό χάδι. Ποιος είναι. Ναι ακούει και βλέπει με τα μάτια της μητέρας. εν Χριστώ αγάπη. αλλά να προσευχόμαστε μυστικά και μετά να μιλάμε κι ο Θεός θα μας βεβαιώνει }428} μέσα μας αν η ομιλία μας είναι δεκτή στους άλλους. σιγουριά.λπ. Καταλάβατε τα αποτελέσματα της προσευχής.τι αισθάνεται η μητέρα. Μπορεί ας πούμε να μην εγνώρισες πατέρα. Δεν διορθώνει τίποτα. αλλά να μην τα πιέζετε. Να προσεύχεσαι και. Φοβάσαι ότι θ’ αδυνατίσεις. Όσο θ’ αγαπάτε τα παιδιά με την ανθρώπινη αγάπη –που είναι συχνά παθολογική. μέσω της μυστικής προσευχής. Να μη γινόμαστε ενοχλητικοί. Όχι ν’ αρκείται η μητέρα στο αισθητό χάδι για το παιδί της. Κυρίως να προσεύχεσθε. Σκοτεινιάζει το πρόσωπο της μάνας. εμείς δεν το γνωρίζομε. τότε όλα τα βλέπομε. που έχει εξήγηση. φτωχός κι αδύνατος. τα ζει κι αυτό. εκδηλώνεται αντανακλαστικώς ως αδυναμία του σώματος. Είναι κάτι ψυχολογικό. Ο Θεός είναι αλάθητος. που είναι ο ίδιος ο Χριστός.

}436} Το φάρμακο και το μεγάλο μυστικό για την πρόοδο των παιδιών είναι η ταπείνωση. σε όλη σου τη ζωή. Η εμπιστοσύνη στον Θεό δίδει απόλυτη ασφάλεια. αρχίζει πλέον να αντιδράει. πες. Μην προσπαθείτε με ανθρώπινους τρόπους να διορθώσετε κακές καταστάσεις. Να επικαλείσθε τη θεία χάρι για όλους. Να μιλάει η μητέρα στον Θεό κι ο Θεός να μιλάει στο παιδί. Αν δεν γίνει έτσι. Στην πραγματικότητα δεν το θέλουν αλλά δεν μπορούν να κάνουν αλλιώς στις δύσκολες στιγμές. Ο Θεός είναι το παν. ενώ η προσευχή πηγαίνει στην καρδιά. Δεν έρχεται κανένα καλό αποτέλεσμα. Όταν τα παιδιά είναι τραυματισμένα και πληγωμένα από κάποιο σοβαρό ζήτημα. Την πρώτη ημέρα που θα μπείτε στην τάξη. Στην αρχή να μην τους μιλήσετε καθόλου περί Θεού ούτε περί ψυχής. απέκτησε πνευματικούς γονείς τον Χριστό και την Παναγία μας. … Αφήστε να μιλήσει στις ψυχές τους ο Θεός. έγινε άγιος. Αυτό θα πει χριστιανός. Μπορεί να τα επισκιάσει η χάρις του Θεού και να γίνουν καλά. για να τα κάνουν καλά με τη βία. να μην επηρεάζεσθε που αντιδρούν και μιλούν άσχημα. Ακούστε ένα μυστικό. Ο κακός εαυτός θέλει την τεμπελιά. όταν από μικρός ξεκινήσεις με καλά βιώματα. Είναι δυνατό να διώξομε τα παιδιά απ’ τον Χριστό. τα καταπίεσαν κι έγινε το αντίθετο. εν Χριστώ αγάπη. όμως. την αδιαφορία. Προτού μπείτε στην τάξη και ειδικά σε δύσκολα τμήματα. Αν. Να μην τα αγαπάτε ανθρώπινα. Αυτή ωφελεί πραγματικά. Μία μία τις λέξεις. το έχεις ζήσει είναι περιουσία σου. τα . Πρέπει }430} να μην καταπιέζουν τα παιδιά. μ’ αυτή την αγάπη τους. Μόνο με την προσευχή θα φέρετε αποτέλεσμα. Αλλ’ αυτό κάνει άνοστη τη ζωή.Να τους μιλάεις με την προσευχή. όπως κάνουν συνήθως οι γονείς δεν τα βοηθάτε. για το καλό. που τη διατηρείς. Αγάπη εν προσευχή. Μην τα εξαναγκάζετε να σας ακολουθήσουν στην εκκλησία. να λέτε την ευχή. στο τέλος γίνεται ένα είδος καταπιέσεως. Ενώ ένα είναι το τέλειο· να μιλάει η εν Χριστώ αγάπη και η αγιοσύνη του πατέρα και της μητέρας. Μεγαλώνοντας δεν χρειάζεται κόπος. Κι όταν το παιδί μεγαλώσει. Κάθε παιδί που βλέπετε. όταν ακολουθούμε τα της θρησκείας με εγωισμό. Με την προσευχή και την αγιοσύνη μπορείτε να βοηθήσετε και τα παιδιά στο σχολείο. μπορεί να γίνει και με τους εκπαιδευτικούς. πες. πες. Αυτό είναι το τέλειο. Να τα λέεις στον Θεό κι ο Θεός θα τα λέει μέσα τους. και μάλιστα σε μικρή ηλικία. τρόπον τινα. Να φερθείτε με αγάπη στα παιδιά. την ανθρώπινη. Άλλη φορά αυτά αργότερα. που το καταπίεσαν. να μην κάνετε μάθημα. διότι θα γίνεσθε καλοί μέσα στην εργασία. Η ακτινοβολία της αγιοσύνης και όχι της ανθρώπινης προσπάθειας κάνει τα παιδιά καλά. … Οι τάχα «ευσεβείς» γονείς. να προσεύχεσθε και μετά να μιλάτε προσφέροντας όλο σας τον εαυτό. έγινε δυστυχισμένος στη ζωή. }434} «Παιδιά να είστε ξύπνιοι για τη μόρφωση. αν προσέξεις. δηλαδή να εκδικείται. που είχαν τη φροντίδα να κάνουν τα παιδιά τους «καλούς χριστιανούς». «Κύριε Ιησού Χριστέ …». Έτσι θ’ αγιάζεσθε κι εσείς και τα παιδιά. }431} Φαίνεται πολύ δύσκολο να γίνεις καλός. Δεν είναι αρκετό να είναι οι γονείς ευσεβείς. Μόνο η αγάπη τα κάνει όλα όμορφα και γεμίζει η ζωή μας κι αποκτάει νόημα. Τα παιδιά δεν θέλουν καταπίεση. χωρίς νόημα κι ομορφιά». Να τους μιλήσετε ωραία. να προσεύχεσθε γι’ αυτό κι ο Θεός θα στέλνει την χάρι Του και θα το ενώνει μαζί Του. Θα ζείτε μέσα στην αγάπη του Χριστού και στην Εκκλησία. Μπαίνοντας }433} ν’ αγκαλιάζετε με το βλέμμα σας όλα τα παιδιά. Να πάει η θεία χάρις μέσα στην ψυχή τους και να τους αλλοιώσει. την μητέρα του. το έχεις μέσα σου το καλό το ζεις. … όλο «απ’ τ’ αυτί». για την αγάπη. Δεν κοπιάζεις. }432} Αυτό που γίνεται με τους γονείς. Κάνοντας αυτή την προσφορά εν Χριστώ. αλλά στην πραγματικότητα είναι πολύ εύκολο. θα χαίρεσθε. Τα λόγια χτυπούν στ’ αυτιά. }435} Όποιος στερήθηκε τους γονείς του. … «Παιδί μου. τον πατέρα }429} του.

θα προσευχόμαστε γι’ αυτούς. Καταντήσαμε τη γη μας και την εποχή μας σωστό ψυχιατρείο! Και δεν καταλαβαίνομε τι μας φταίει. για να κατατοπισθεί ότι αυτό που κάνει δεν έιναι καλό. Αν πούμε ότι δεν υπάρχει. ζούμε τον διάβολο. θα το κηρύττομε. δηλαδή αναπτύσσεται με το κακό πνεύμα και όχι με το αγαθό. γιατί παρατήσανε τη μόρφωσή τους. Τώρα που μ’ επαινούν οι άνθρωποι αισθάνομαι πολύ άσχημα. που απευθύνονται σε παιδιά αθέων. Αυτός είναι ο εχθρός μας.τι ο Θεός τους λέει. Δεν παραδέχονται ότι ο διάβολος υποκινεί και διεγείρει στον άνθρωπο τον εγωισμό. Αυτοί θα κάνουνε για μας ό. Ν’ αγαπάμε όλους και να κάνομε θυσίες. πού πάμε. Η καρδιά δίνει ζωή στον οργανισμό και η ταπείνωση δίνει ζωή στην ψυχή. Να σου δώσει ο Θεός την χάρι Του». ο Θεός σου τα έδωσε. Κι όμως. άγχος έχεις!» και τα τοιαύτα. Με τον εγωισμό ο άνθρωπος είναι πλέον με το μέρος του κακού πνεύματος. θα το μαλώσεις. όσο μπορούμε μεγάλες. άμα οι Γέροντές μου δεν με μαλώνανε.χαρίσματα που έχεις. Να μη χαλάσομε . αλλά δεν θα προσαρμοσθούμε με το πνεύμα τους. }438} Οι εγωιστές δεν μπορούν να είναι ποτέ χριστιανοί. η Εκκλησία μας. Είναι κάτι το οργανικό. είναι το πνεύμα του κακού. θα λέμε το σωστό. Αυτό κατόρθωσε ο διάβολος να κάνει. χωρίς να περιμένομε επαίνους κι αγάπη απ’ αυτούς. να με μαλώνουνε. Όποιος μας επαινεί μας πλανάει και μας χαλάει τους δρόμους της ζωής μας.». για όλους τους εν Χριστώ αδελφούς ανιδιοτελώς. γιατί παρατήσανε τη ζωή. }439} Να μαθαίνομε ν’ αγαπάμε κι όχι να ζητούμε να μας αγαπάνε. Γιατί γίνεται αυτό. Έχει άλλη ψυχολογία. Κι όμως ο διάβολος υπάρχει. Τι είναι αυτό που πάθαμε και δεν το καταλάβαμε. Κι όταν λείπει είναι σαν να λείπει απ’ τον οργανισμό η καρδιά. Αυτά που σας λέω τώρα. τι θα πει. όλοι να λένε καλά γι’ αυτούς. για να μας απαλλάξει από τον διάβολο και να μας χαρίσει τη σωτηρία. είναι η τροφή τους. Σ’ όλα τα θέματα να μάθουν τα παιδιά να ζητάνε τη βοήθεια του Θεού. }440} Αντίθετα στενοχωριόμουνα. Ο άνθρωπος ο ταπεινός είναι ο τέλειος άνθρωπος. είναι σαν να }443} αρνούμαστε το Ευαγγέλιο που μιλάει γι’ αυτόν. … Ο Θεός αυτό δεν το θέλει. να μου φέρονται σκληρά. Αντίθετα. όλοι να τους αγαπάνε. Έλεγα: «Να πάρει η ευχή δεν ηύρα γέροντες καλούς!». είναι κάτι το απαραίτητο για την ψυχή του ανθρώπου. }437} Δυστυχώς σήμερα μάθανε όλοι να λένε και ψέματα και τα δέχονται οι κενόδοξοι. Όλοι απορούμε: «Τι γίναμε. }442} … ζούμε τον εωσφόρο μέσα μας. νεύρωση έχεις! Ά. άλλη παιδαγωγική. Ο Χριστός ήλθε στη γη. θα το ζούμε. Ήθελα να με παιδεύουνε. Οι γιατροί οι ψυχολόγοι λένε συχνά. γιατί τα παιδιά μας πήρανε τους δρόμους. Οι εγωιστές θέλουν διαρκώς όλοι να τους επαινούν. Και η χάρις του Θεού έρχεται μόνο με την αγία ταπείνωση. για να τα καλλιεργήσεις και να πετύχεις. Έκανε τη γη λαβύρινθο για να μην μπορούμε να συνεννοηθούμε μεταξύ μας. Έτσι και στο παιδί θα πεις την αλήθεια. Η νοοτροπία της σημερινής κοινωνίας κάνει κακό στα παιδιά. Προσευχήσου να σου δώσει ο Θεός δυνάμεις.Θα τα χάσει και θα τα απορρίψει. ο αντίθετος του Χριστού και λέγεται αντίχριστος. ο Χριστός μας δεν το θέλει. … Ο έπαινος δεν προετοιμάζει τα παιδιά για καμιά δυσκολία στη ζωή και βλαίνουν απροσάρμοστα και τα χάνουν και τελικά αποτυγχάνουν. γιατί φύγανε απ’ τα σπίτια τους. }441} … ο έπαινος τον κάνει κούφιο τον άνθρωπο και διώχνει την χάρι του Θεού. Η νοοτροπία αυτή οδηγεί στην ασυδοσία. Δεν πρέπει όμως να πάμε εμείς σ’ αυτούς. Ο διάβολος κατόρθωσε να εξαφανίσει τον εαυτό του και να κάνει τους ανθρώπους να χρησιμοποιούν άλλα ονόματα. Ο Θεός θέλει την αλήθεια. αυτό είναι το σωστό. το ακραιφνές. Η ταπείνωση είναι του Θεού. Δεν ζούμε την ταπείνωση. το ταπεινό. ο πολέμιός μας στη ζωή. Βλέπετε πώς πλανηθήκαμες. Λένε: «Πρέπει να μας καταλάβετε!». Τι να σας πω … Κλωτσάω μέσα μου. όταν ένας άνθρωπος πάσχει: «Ά. όταν οι άλλοι μου λένε «μπράβο». πράγμα που ο Θεός μας. να τα ακούσει ένας χριστιανός. Τούτο δω είναι το τέλειο. … Φωνάζουν σήμερα οι νέοι.

Πρέπει να βλέπομε το καθετί με αγαθό τρόπο. Αυτό γίνεται απ’ τη δική μας αγανάκτηση. παρακαλούμε τον Θεό γι’ αυτόν. Αυτός που βασκαίνει δεν το βάζει καν στο νου του ότι κάνει κακό. και όντως ο άλλος παθαίνει κακό. Είναι η κακή επίδραση που γίνεται όταν κανείς ζηλέψει κι ορεχθεί κάτι ή κάποιον. Δεν τα βάζει όμως με τον εαυτό του αλλά με τον άλλο. Αυτός ο «ηθικολόγος» όταν βλέπει κάποιον να παρεκτρέπεται. αντί να προσευχόμαστε. Αντίθετα παραγγέλλει: «Ευλογείτε τους καταρωμένους υμάς …». Πολλές φορές αγανακτούμε και λέμε στον άλλο: «Δεν φοβάσαι τη δικαιοσύνη του Θεού. Τίποτα το κακό να μη σκεπτόμαστε για τους άλλους. Αντί. Πρέπει να είμαστε αυτοί που είμαστε και να κηρύττομε την αλήθεια το φως. Κι αν. Σε όλες αυτές τις περιπτώσεις. Ακόμη και όταν λέμε. Πάντοτε να ευχόμαστε αγαπητικά. Κι αυτό δεν το θέλει ο Θεός. }444} ΠΕΡΙ ΛΟΓΙΣΜΩΝ ΤΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ Ο άνθρωπος έχει τέτοιες δυνάμεις. η διάθεση της ψυχής μας ενεργεί κατά ένα μυστηριώδη τρόπο. Χρειάζεται μεγάλη προσοχή. επηρεάζει την ψυχή του συνανθρώπου μας και αυτός παθαίνει κακό. Η ζήλεια κάνει πολύ κακό στον άλλο. Άλλη φορά πάλι λέμε: «Ο Θεός δεν μπορεί θα σε τιμωρήσει γι’ αυτό που έκανες» ή «Θεέ μου. Όταν κακομελετάμε. Γίνεται κάτι σαν βασκανία. μην κάνεις κακό σ’ αυτόν τον άνθρωπο γι’ αυτό που μου έκανε» ή «Να μην πάθει αυτό το πράγμα ο τάδε». δεν φοβάσαι μη σε τιμωρήσει. όταν ο άνθρωπος έχει για τους άλλους κακούς λογισμούς. ποτέ να μη σκεπτόμαστε κακό γι’ αυτόν. Να προσέχομε να μην αγανακτούμε για τους ανθρώπους που μας βλάπτουν· μόνο να προσευχόμαστε γι’ αυτούς με αγάπη. Εμείς μεταδίδομε μυστικώ τω τρόπω την κακία μας. Δεν προκαλεί ο Θεός το κακό αλλά η κακία των ανθρώπων. }447} Δεν πρέπει ποτέ να σκεπτόμαστε για τον άλλο ότι θα του δώσει ο Θεός κάποιο κακό ή ότι θα τον τιμωρήσει για το αμάρτημά του. επαναστατεί. Κατά ένα μυστηριώδη . κάποια κακή δύναμη βλαίνει από μέσα μας και μεταδίδεται στον άλλο. χωρίς εμείς να το αντιλαμβανόμαστε. λέμε. όμως να ομολογήσομε το θυμό μας για το σφάλμα του. Αυτά τα θέματα είναι πολύ λεπτά. για να τους βοηθήσομε. Δεν τιμωρεί ο Θεός. Ο Χριστός ποτέ δεν θέλει το κακό. Ό.τι κι αν κάνει ο συνάνθρωπος μας. δεν τον πιάνει τίποτα. όμως. Όταν σκεπτόμαστε το κακό. Μέσα μας υπάρχει ένα μέρος της ψυχής που λέγεται «ηθικολόγος». Και η ελάχιστη αγανάκτηση κάνει κακό. «να το βρεις απ’ τον Θεό. … Λέμε παραδείγματος χάριν: «Έπρεπε να κάνεις αυτό· δεν το έκανες. παρουσιάζομε με άλλον τρόπο την αγανάκτησή μας και. και τότε πάλι ευχόμαστε να τον τιμωρήσει ο Θεός. «ας είναι βλέπει ο Θεός». Η βασκανία είναι πολύ άσχημο πράγμα. Κι ένα βλέμμα κι ένας στεναγμός επιδρά στους συνανθρώπους μας. Πάντοτε να σκεπτόμαστε το καλό.το μεγαλείο της πίστεώς μας. Όλοι οι δαίμονες να πέσουν πάνω του δεν καταφέρνουν τίποτα. έχομε βαθιά μέσα μας την επιθυμία να τιμωρηθεί ο άλλος. ώστε να μπορεί να μεταδώσει το καλό ή το κακό στο περιβάλλον του.». επιθυμούμε να πάθει ο άλλος κακό. να τι έπαθες!». Να έχομε μέσα στην ψυχή μας αγαθότητα κι αγάπη· αυτά να μεταδίδομε. δήθεν. ν’ αποκτήσομε τη δική τους νοοτροπία. Αυτός ο λογισμός φέρνει πολύ μεγάλο κακό. στην πραγματικότητα καταριόμαστε τον αδελφό. Είδατε τι λέει και η Παλαιά Διαθήκη: «Βασκανία γαρ φαυλότητος αμαυροί τα καλά». αλλά η δική μας κακή διάθεση μεταδίδεται στην ψυχή του άλλου μυστηριωδώς και κάνει το κακό. ενώ πολλές φορές }449} αυτός που κρίνει έχει κάνει την ίδια παρεκτροπή. Δεν γίνεται. όπως μεταφέρεται }448} η φωνή με τα ηχητικά κύματα. Θέλει μεγάλη προσοχή. Όταν όμως ο άλλος είναι άνθρωπος του Θεού και εξομολογείται και μεταλαμβάνει και έχει πάνω του τον Σταυρό. τότε μπορεί πράγματι να συμβεί. να σε πληρώσει ο Θεός για το κακό που μου έκανες». Στην πραγματικότητα. Έτσι.

τότε όλα θα μεταβληθούν.και αφανή τρόπο μειώνομε στον άλλο τη δύναμη να πάει στο αγαθό. μπορεί να μεταδώσομε το καλό ή το κακό. Υπάρχει μία ζωή αόρατη. Η κακή δύναμη μπορεί και το αυτοκίνητο αν το γκρεμίσει χωρίς να υπάρχει καμιά βλάβη. Είναι πολύ μυστικό πράγμα τι κρύβει η ψυχή μας και πώς αυτό μπορεί να επιδράσει σε πρόσωπα και πράγματα. πολύ λεπτό πράγμα να διακρίνει κανείς αν έχει ή δεν έχει κακία. … Ο θρούς της ψυχής μας φθάνει μυστηριωδώς κι επηρεάζει }451} τον άλλον. το κήρυττε με καύχηση. έστω κι αν δεν εκφράσομε ούτε μια λέξη. «Διότι κακώς αιτούμεθα». η κακή μας διάθεση επηρεάζουν τους άλλους. Μπορεί να γίνομε αιτία ν’ αρρωστήσει. Δεν συμβαίνει το ίδιο αν πούμε μετά φόβου ότι ο άλλος δεν ζει καλά και να προσευχόμαστε να τον βοηθήσει ο Θεός και να του δώσει μετάνοια· δηλαδή ούτε λέμε. Αυτή είναι πολύ ισχυρή και μπορεί να επιδράσει στον άλλον. γιατί απομακρυνόμαστε απ’ την χάρι του Θεού. Αυτό γίνεται και με την κατάρα. }455} Πρώτα ήταν ανίκανος να κάνει το καλό. όλα θα μεταστοιχειωθούν. Αν.λπ. μεταδίδεται το καλό. άμα δοθούμε στην αγάπη του Χριστού. Γι’ αυτό πρέπει να βρούμε και τον τρόπο να καθαρίσομε το βάθος του εαυτού μας από κάθε κακία. και να νομίζει ότι το λέει χωρίς κακία. Όταν έχομε για τον άλλο αγαθή διάθεση και προσευχόμαστε. η μελαγχολία. Άμα δοθούμε κατά κει. }452} Η κακή δύναμη δεν έχει φραγμούς. λοιπόν πώς οι κακές μας σκέψεις. Παράδεισος! }456} . Όταν η ψυχή μας είναι αγιασμένη. η αγανάκτηση. μια καλή δύναμη βγαίνει απ’ αυτόν και πηγαίνει στον αδελφό και τον θεραπεύει και τον δυναμώνει και τον ζωογονεί. η οποία είναι δύναμη που ενεργεί το κακό. του κάνομε κακό. θεραπεύομε τον αδελφό και τον βοηθάμε να πάει προς τον Θεό. Είναι δυνατόν να πει κάποιος. η ζωή της ψυχής. λαχτάρα. Μπορούμε να τα στείλομε σε αποστάσεις απέραντες. Μυστήριο πως φεύγει από μας αυτή η δύναμη. Μ’ αυτό τον τρόπο δεν κάνομε κακό μόνο στον πλησίον μας αλλά και στον εαυτό μας. η αχαριστία. όλα θα μεταποιηθούν. Αυτό που δεν εκφράζεται έχει συνήθως περισσότερη δύναμη απ’ τα λόγια. Το έλεγε. Έτσι θ’ αποσπάσομε την χάρι του Θεού. «έτσι που φέρεται ο τάδε θα τιμωρηθεί απ’ τον Θεό». Όμως πράγματι αυτός που έχει μέσα του το καλό στέλνει την καλή αυτή δύναμη στους άλλους μυστικά και απαλά. Και τότε προσευχόμεθα και δεν εισακουόμεθα. ο φθόνος. να χάσει τη δουλειά του. η κατάκριση. Βέβαια αυτό στην αρχή είναι λίγο δύσκολο. ενώ πρωτύτερα έλεγε: «Ήθελα να κάνω το καλό. Είναι. ακτινοβολεί το καλό. η κατάθλιψη. Δεν φαίνεται καθαρά. Και χωρίς να μιλήσομε. έστω κι αν μας χωρίζουν χιλιόμετρα. όση απόσταση κι αν μας χωρίζει. όλα θα γίνουν αγάπη. ούτε κατά βάθος επιθυμούμε να τον τιμωρήσει ο Θεός γι’ αυτό που κάνει. αλλά του κάνομε και καλό. όμως. Τότε όχι μόνο δεν κάνομε στον πλησίον κακό. ζη δε εν εμοί Χριστός». ότι «έχω τον Χριστό μέσα μου». χαρά. όμως. Και φώναζε μάλιστα: «Ζω δε ουκέτι εγώ. η ζήλεια. Ο θυμός η οργή. (ο απόστολος Παύλος) μετά που ήλθε ο Χριστός μέσα του έγινε ανίκανος να κάνει το κακό. που δημιουργεί έναν κύκλο προστασίας γύρω του και τον προφυλάσσει απ’ το κακό. Πρέπει να βρούμε τρόπο να θεραπεύσομε την τάση που υπάρχει μέσα μας να αισθανόμαστε και να σκεπτόμαστε με κακία για τον άλλο. Άρα και το καλό και το κακό δεν τα επηρεάζουν οι αποστάσεις. Το σκεφθήκαμε ποτέ αυτό. Στέλνομε τότε σιωπηλά την αγάπη μας χωρίς να λέμε λόγια. δεν εμποδίζεται ούτε από κλειδαριές ούτε από αποστάσεις. «Αιτούμεν και ου λαμβάνομεν». Στέλνει στον πλησίον του φως. θείος έρως. }454} Καταλάβατε. πάλι με αγάπη προσευχηθούμε για κάποιον. όση κι αν είναι η απόσταση που μας χωρίζει απ’ τον πλησίον. Γιατί. αλλά δεν μπορούσα». όλα θα μετουσιωθούν. θα καταστούμε ένθεοι. Όταν εύχεται κανείς για τον πλησίον του. την περιουσία του κ.

και η θάλασσα και το μπάνιο και το φαγητό. Πονάω πολύ. Είναι αλλιώτικος. γι’ αυτό δεν θέλει να μιλάεις σ’ άλλον. Την αγάπη ποιητικές καρδιές την ενστερνίζονται. Είναι οι μικρές αγάπες. θα δυσκολεύομαι να μιλήσω. Ο Θεός ξέρει τι θα κάνει. στον Χριστό. Έτσι δεν συνέχισα. δεν τον ωφελεί η φύση. Αλλά ο Γέροντας μου μου είπε ότι αυτό είναι εγωισμός κι ότι έτσι εκβιάζω τον Θεό. Όλα να τα χαίρεσθε. πρέπει να γίνει ποιητής. Η φύση μας ξυπνάει. Κατανύγομαι κι ευχαριστώ τον Θεό. να δείτε το βασιλιά ήλιο να βγαίνει ολοπόρφυρος απ’ το πέλαγος. Ζει μέσα σε όλα· στις πεταλούδες. αλλά δεν μπορεί να μας πάει στον Παράδεισολ Ο πνευματέμφορος αυτός που έχει το Πνεύμα του Θεού. Γίνονται όλα ευκαιρίες να συνδεόμαστε με όλα και με όλους. τα χωριά. παρακαλούσα τον Θεό να μου δώσει μια βαριά αρρώστια. να μη μένετε εκεί. να μην τον περιφρονείς. Για μεγάλο διάστημα έκανα αυτή την προσευχή. Όλα τα βλέπει κι όλα τα ακούει· βλέπει τα πουλιά την πέτρα την πεταλούδα … }462} Περνάει από κάπου αισθάνεται το καθετί. Να ζείτε μέσα σε όλα. Όταν σας ενθουσιάζει ένα ωραίο τοπίο. που ο Θεός δεν λησμόνησε το αίτημά μου και μου έδωσε αυτή την ευεργεσία μετά από τόσα χρόνια! . Αλλιώς θυμώνει πολύ. Οι ωραίες στιγμές προδιαθέτουν την ψυχή σε προσευχή. όμως. ΠΕΡΙ ΑΣΘΕΝΕΙΑΣ Κι όσο πάω θα γίνομαι χειρότερα. στις μέλισσες κ. Ζηλεύει ιδιαιτέρως. ούτε ν’ αγαπάεις άλλον. Θα μεγαλώσει κι άλλο. μέσα απ’ τις οποίες φθάνομε στη μεγάλη Αγάπη. Όταν όμως δεν έχει κανείς εσωτερική χάρι. ένα άρωμα για παράδειγμα. Γίνονται αιτίες ευχαριστίας και δεήσεως στον Κύριο του παντός. αλλά ζούνε με το Πνεύμα του Θεού. Αυτό σας βοηθάει σε βαθύτερη μελέτη των θαυμασίων του Θεού. τη βάζουν μέσα στην καρδιά τους. εν αρμονία. υποφέρω. να του μιλάεις με γλυκύτητα. να μη στέκεστε αδιάφοροι.ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΚΤΙΣΕΩΣ Όλα γύρω μας είναι σταλαγματιές της αγάπης του Θεού. είναι όλα μάτια. Να ρωτάτε να ολοκληρώνετε τις γνώσεις σας για το καθετί. όμως. στη φύση. ευγενική. την καθιστούν λεπτή. ποιητική. αυτόν που έχομε τώρα. όλα μας οδηγούν στη μεγάλη Αγάπη. όλα μας οδηγούν στον Χριστό. τη νιώθουν βαθιά. όλα όσφρηση. έναν καρκίνο. «Χοντρές» ψυχές κοντά Του ο Χριστός δεν θέλει. Την αισθάνομαι ως αγάπη του Χριστού. να πηγαίνετε πέραν αυτού. προσέχει όπου περνάει. }461} Να εκμεταλλεύεσθε τις ωραίες στιγμές. και θέλει να τον προσέχεις. τους ανθρώπους. για να πονάω για την αγάπη Του και να Τον δοξάζω μέσα απ’ τον πόνο. Η φύση είναι το μυστικό Ευαγγέλιο. την αγκαλιάζουν. }463} Προσευχή είναι να πλησιάζεις το κάθε πλάσμα του Θεού με αγάπη και να ζεις με όλα και με τα άγρια ακόμη. Είναι για τις αμαρτίες μου. Για να γίνει κανείς χριστιανός. είναι μες στην ποίηση. Να παρατηρείτε όσα έφτιαξε ο άνθρωπος. τις πόλεις. κάτι ωραίο. μεγάλα ή μικρά. τον πολιτισμό τους. στα πάντα. έστω και μόνο όταν αγαπάει. είναι ποιητής. Και τα έμψυχα και τα άψυχα και τα φυτά και τα ζώα και τα πουλιά και τα βουνά και η θάλασσα και το ηλιοβασίλεμα και ο έναστρος ουρανός. Θέλει να είναι μαζί με όλα. Όλα είναι άγια. τα κτίρια. Όλες του οι αισθήσεις ζούνε. Ο χριστιανός. Όλα μας πλουτίζουν. πρέπει να έχει ποιητική ψυχή. για να ζείτε τον μόνον Ωραίον. … Είναι εγωιστής. αλλά είναι πολύ ωραία η αρρώστια μου. Ξυπνήστε το πρωί. Δείτε. να προχωρείτε σε δοξολογία για όλα τα ωραία. }465} Έπειτα από καιρό μας εφέρανε άλλον παπαγάλο. τα σπίτια. ένα εκκλησάκι. Η χάρις τον κάνει να είναι προσεκτικός.λπ. Είμαι αμαρτωλός και προσπαθεί ο Θεός να με εξαγνίσει. Όταν ήμουν δεκαέξι χρονώ. Αυτό επιθυμώ και προσπαθώ να το εφαρμόζω.

Στην άλλη ζωή θα ζούμε «εκτυπώτερον» την χάρι του Θεού. Είχα το συναίσθημα ότι εκεί ήταν όλοι οι δικοί μου. Προσεύχομαι να μου συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες μου. όταν το έβλεπα. Θυμόμουν μόνο την αγάπη του Θεού και χαιρόμουν.Τώρα δεν παρακαλώ τον Θεό να μου πάρει αυτό που Του ζήτησα. Προσεύχομαι όμως για την ψυχή μου να μου συγχωρέσει τα παραπτώματά μου. Η χάρις του Θεού με κρατάει. Έχω την παιδεία του Θεού. ούτε πήγα για εγχείρηση. Η αρρώστια μου είναι μια ιδιαίτερη εύνοια του Θεού. «Όν γαρ αγαπά Κύριος. έριχνε γύρω γύρω γλυκύτατες ακτίνες. Αυτό επιθυμώ. μόνο μια φορά το αισθάνθηκα άδειο. Θ’ αφήσω τον Θεό να κανονίσει. Κι όταν ερχόταν. ουδέ έπραξε τας πράξεις. δεν ήταν γεμάτο. όταν θα έφευγα απ’ αυτή τη ζωή. Αισθανόμουν να με τραβάει να πάω σ’ αυτό φεύγοντας απ’ τη γη. ανοικτό σιέλ. Κατάλαβα. Δεν ήθελα να σκέπτομαι τις αμαρτίες μου. Είμαι βέβαιος ότι ο Θεός το ξέρει ότι πονάω. Στον Χριστό θα πήγαινα. γιατί μέσα σ’ αυτό το άστρο ένιωθα ότι ήταν όλη η Εκκλησία. Ερχόταν όλες αυτές τις ημέρες που πονούσα. Πρέπει να ξέρομε και το . Ήταν λαμπρό και πολύ γλυκό. γιατί αυτές θα μ’ έβγαζαν απ’ αυτό το μυστήριο. των Γεροντάδων μου. Ήθελα να πιστεύω ότι ο Θεός. }476} Κάθε τόσο που αισθανόμουνα ότι θα βγει η ψυχή μου. για να μου πει: «Σε περιμένω!». εκεί στο άστρο αυτό θα πήγαινα κι εγώ απ’ την αγάπη του Θεού. Οι άλλοι έβλεπαν να πεθαίνω. τα τελώνια. Μετά από λίγο το είδα πάλι να λαμπυρίζει πολύ. μου το εμφανίζει. Ένιωθα μεγάλη χαρά. ούτε για εξετάσεις. Μόνο μια φορά. αρκεί να τις υπομένομε χωρίς γογγυσμό και να δοξάζομε τον Θεό. Έχω ακούσει από πολλούς να λένε: «Δεν μπορώ να προσευχηθώ». Φάρμακα δεν παίρνω. Είχε χρώμα μαρινέ. οι άγγελοι. … Ο θάνατος είναι μία }475} γέφυρα που θα μας πάει στον Χριστό. που με καλεί να μπω στο μυστήριο της αγάπης Του και με τη δική Του την χάρι να προσπαθήσω ν’ ανταποκριθώ. Δεν με απασχολεί πόσο θα ζήσω κι αν θα ζήσω. Πολλή ωφέλεια έχομε απ’ τις ασθένειες. ο Τριαδικός Θεός. με γέμιζε παρηγοριά και χαρά. Δεν φοβόμουνα το θάνατο. σαν διαμάντι σαν πολύτιμος λίθος. Το μόνο που κάνω είναι να προσπαθώ να γίνω καλός. έβλεπα στον ουρανό ένα άστρο που έκανε λαμπυρισμούς. Όσο την επαναλάμβανα. Όλο αυτό τον καιρό είχα φρικτούς πόνους σ’ όλο μου το σώμα. η Παναγία. }477} Αυτή την προσευχή (οίδα Σώτερ ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. Είχα ακουμπήσει σ’ Αυτόν. ενώ είχα πολλές. Τις άφησα. δεν το έχω όμως κατορθώσει – δεν το λέω αυτό από ταπείνωση. σας είπα. Θα παρουσιασθούμε μπροστά στον Χριστό. οι ψυχές όλων των αγαπητών μου. Όσες φορές το έβλεπα. να ενώνομαι με τον Χριστό. Ήταν απ’ τον αντίθετο. Δεν θυμόμουν τις αμαρτίες μου. Το περιφρόνησα. ούτε θα δεχθώ εγχείρηση. }474} Γι’ αυτό δεν προσεύχομαι να με κάνει ο Θεός καλά. θα τα ανοίξομε στην αιωνιότητα. για να φύγω μ’ αυτούς τους λογισμούς. Ο πόθος μου ήταν να μ’ ελεήσει. παιδεύει». να πλησιάζω τον Χριστό. η παρηγοριά μου. Εγώ δεν το έχω πάθει αυτό. Όταν αρρωστήσομε. Προσεύχομαι να με κάνει καλό. Ήταν πολύ ωραίο! Το }476} φως του είχε πολύ γλυκύτητα. Αυτό το έχω αφήσει στην αγάπη του Θεού. Αυτό να εύχεσθε για μένα. Μόλις κλείσομε τα μάτια μας. Αλλά δεν χάνω το θάρρος μου. Δεν ήθελα να σκέπτομαι την κόλαση. Χαίρομαι που το έχω. ζητώντας το έλεός Του. μίλησα στην αδελφή μου για δουλειές. που μ’ αγαπάει. πετούσε η ψυχή μου κι έλεγα μέσα μου: «Ήλθε το άστρο μου!». τόσο από κει πάνω εμφανιζόταν στο άπειρο το άστρο. στράφηκα αλλού. το θέμα δεν είναι να μην πάρομε φάρμακα ή να πάμε να προσευχηθούμε στον Άγιο Νεκτάριο. Επιμένω. δεν λαμπύριζε. για να γίνω κι εγώ συμμέτοχος στα πάθη Του απ’ την πολλή μου αγάπη. οι άγιοι. ας εγώ κατειργασάμην …) επαναλάμβανα συνεχώς με λαχτάρα. Πίστευα ότι. Δεν προσευχόμουνα να με απαλλάξει απ’ τους πόνους. Εγώ είχα παραδοθεί στην αγάπη του Θεού. Αλλά εγώ δεν είμαι άξιος. Προσπαθώ να δίνομαι στον Χριστό. Μόνο την ημέρα της παρακοής μου στο Άγιον Όρος το είχα πάθει αυτό. όχι απ’ τις αρετές μου. περίμενα να ενεργήσει η χάρις Του. Η χαρά πάλι ήλθε πιο ζωηρά μέσα μου.

Ούτε να προσευχόμαστε με σκοπιμότητα και να λέμε στον Θεό: «Κάνε τον τάδε καλά στην υγεία του. Να μην Τον αγαπάμε. αλλά για να συγχωρέσει ο Θεός τις αμαρτίες σου και να σου δώσει τη δύναμη να Τον αγαπήσεις και να Του δοθείς. σε αγκαλιάζει.άλλο μυστικό· ν’ αγωνισθούμε ν’ αποκτήσομε την χάρι του Θεού. Λέμε: «Πιστεύω ότι θα με θεραπεύσει ο Θεός. Όλο το μυστικό είναι η πίστη· αδιάκριτη. δεν παίρνομε φάρμακα· όμως δεν ηρεμούμε και το θαύμα δεν γίνεται. για να έλθει κοντά Σου». παρακαλούμε. φωνάζομε. αλλ’ αυτή τότε σε αγκαλιάζει και σε σφίγγει πιο πολύ. τόσο ζούμε την αρρώστια μας. γενήσεται». Αλλά να Τον αγαπάμε με λαχτάρα. Έτσι θα το κάνω· θα μείνω όλη νύκτα άγρυπνος και θα Τον παρακαλέσω γι’ αυτό το θέμα. Να αγαπήσομε τον Χριστό και όλα θ’ αλλάξουν στη ζωή μας. χωρίς να σκεπτόμαστε τίποτα. Εν απλότητι και αφελότητι καρδίας». Κι όμως. Την «επιβολή» μπορεί να την έχει ένας φακίρης –αυτή η λέξη δεν ακούγεται καλά. Σ’ Αυτόν που τα πάντα γνωρίζει τι να γνωστοποιήσομε. «πάσαν την ζωήν ημών Χριστώ τω Θεώ παραθώμεθα». Δεν πρέπει να παρακαλούμε γι’ αυτό. Γι’ αυτό δεν γίνεται τίποτα. Άμα λέεις. Παρακαλείς με αγωνία τον Θεό να σου πάρει την ασθένεια. από ευγνωμοσύνη. Όταν η πίστη είναι πραγματική. Δεν είναι σωστό να παρακαλείς τον Θεό για τέτοια πράγματα. Δεν παίρνω φάρμακα. εκβιάζομε τον Θεό κι όλους τους αγίους να μας κάνουν καλά. δεν δείχνομε με όλ’ αυτά ότι δεν την έχομε περιφρονήσει την αρρώστια. Όσο ενδιαφερόμαστε να τη διώξομε. τόσο αυτή κολλάει πάνω σου. απλή και αφελής. Όπως λέμε στην Θεία Λειτουργία. Αλλά πρέπει να θέλομε να περιφρονήσομε την ασθένεια. Και με τους γιατρούς και τα φάρμακα ο Θεός ενεργεί. σκεπτόμαστε τον Χριστό απαλά. Αν δεν θέλομε είναι δύσκολο δεν μπορούμε να πούμε. για να πάρομε ανταπόδομα }481}. Να έχομε πίστη ότι ο Θεός μας υπεραγαπά κι ότι θέλει να γίνομε δικοί Του. Ούτε προσευχή να κάνεις γι’ αυτό. Διότι όσο παρακαλείς να φύγει η ασθένεια. πώς δεν πιστεύω. Πώς να πούμε στον Θεό: «Κάνε με καλά». σε . Εμείς θα προσευχηθούμε. Εδώ ισχύει το Γραφικό: «Εάν έχητε πίστιν και μη διακριθήτε ου μόνον το της συκής ποιήσετε. Κι εμείς έχομε την εντύπωση ότι θα γίνει οπωσδήποτε ένα θαύμα· κι όμως στην πραγματικότητα }480} δεν το πιστεύομε κι έτσι δεν γινόμαστε καλά.» ποτέ δεν θα γίνεις καλά. Τα άλλα θα μας τα διδάξει η χάρις. στο βάθος υπάρχει μέσα μας αμφιβολία και φόβος και σκεπτόμαστε: «Άραγε θα γίνει αυτό. μόνο τη θεία αγάπη. ανιδιοτελώς κι ο Θεός κάνει το θαύμα Του προς το συμφέρον της ψυχής μας. να υποδεικνύομε τρόπους στον Θεό. είτε παίρνεις φάρμακο είτε δεν παίρνεις. «την περιφρονώ». θα ενεργήσει. Να κάνεις και πολλή προσευχή μάλιστα. αλλά καν τω όρει τούτω είπητε άρθητι και βλήθητι εις την θάλασσαν. την έχομε στο μυαλό μας συνέχεια και δεν μπορούμε να έχομε μέσα μας μια ήρεμη κατάσταση. δηλαδή το πώς θ’ αφεθούμε στον Χριστό. Εκβιάζομε μέρα και νύκτα. Ένας άνθρωπος με ρώτησε πριν από καιρό: -Πότε θα γίνω καλά. -Ά! του λέω. ζητάμε. Έ. Θα μ’ ακούσει ο Θεός».». Εμείς δηλαδή περιφρονούμε την ασθένεια δεν τη σκεπτόμαστε. Προσευχόμαστε όλη τη νύκτα. Τρέχομε από δω κι από κει. Φοβήθηκε και είπε: -Να μην κάνω προσευχή!. τόσο τη ζούμε. Κι έτσι ενώ νομίζομε ότι την περιφρονούμε κι ότι δεν της δίνομε σημασία εμείς της δίνομε. «πότε θα γίνω καλά.». Και αυτό θα σας το αποδείξω. Μα θα πεις: «Δεν πήρα το φάρμακο. -Αλίμονο! Του λέω. παραδείγματος χάριν την υγεία. }479} Αυτό είναι το μυστικό. ανεπαίσθητα. δεόμαστε. Δεν είναι θέμα επιβολής (μάλλον θέλει να πει υποβολής). Γι’ αυτό επιτρέπει τις ασθένειες μέχρι να παραδοθούμε μ’ εμπιστοσύνη σ’ Αυτόν. απαλή. Όσο επιμένομε και εκβιάζομε τους αγίους και τον Θεό να γίνομε καλά. Αυτό δεν είναι σωστό. Προσευχές κάνομε. αλλά ο Θεός μπορεί να μη θέλει να μας ακούσει.

άγχος. αλλά να γίνομε καλοί. μία εσφαλμένη κρίση· στην ουσία η πλάνη έρχεται απ’ τον εγωισμό. Αισθάνεται μέσα του ότι είναι πραγματικά ανάξιος κι ότι όλα αυτά του δίνονται. για να γίνει καλός. Ο καλός. Το τέλειο είναι να μην προσευχόμαστε για την υγεία μας. στενοχώρια. Όλα επηρεάζονται. κι εξομολογηθεί ειλικρινά. δυο. Και την ψυχή μας θα την εννοούμε ενσωματωμένη μέσα στην Εκκλησία. πειρασμικές φαντασίες και βασανίζεται. Αντίθετα. Αν προσπαθήσει κι αυτός. Έτσι και στον άνθρωπο που έχει υγιή ψυχή αποκαλύπτονται τα μυστήρια του Θεού και γνωρίζονται οι βουλές Του. εξαρτάται. πώπ! Έλκος. τρεις. αν πάει σε «καθρέπτη». Ο Θεός εν τω μυστηρίω του Χριστού του δίδει τη χαρά. Μπορεί να προσευχηθεί κάποιος άλλος και ο Θεός να ελεήσει τον άνθρωπο που πλανάται. Κι αν θέλετε να μάθετε. την αγάπη. και το έλκος του στομάχου από τη νεύρωση δημιουργείται. και γι’ αυτό αγωνίζεται. παρόν και μέλλον. Να μην ευχόμαστε να γίνομε καλά. Έχει τη θεία χάρι. μαζί με όλους τους συνανθρώπους μας και με όλους τους εν Χριστώ αδελφούς. Γίνετε άγιοι. η χάρις του Θεού θα τον θεραπεύσει. ακούστε τι λέει ο σοφός Σολομών: «Αρχή σοφίας φόβος Κυρίου και βουλή αγίων σύνεσις· το δε γνώναι νόμον διανοίας εστίν αγαθής· τούτω γαρ τω τρόπω πολύν ζήσεις χρόνον και προστεθήσεταί σοι έτη ζωής». Διορθώνεται μόνο με τη θεία χάρι. Και καρκίνο να έχομε. Μια. αλλά ν’ αποκτήσομε θείο ζήλο· ν’ αφηνόμαστε με εμπιστοσύνη στην αγάπη Του· να προσευχόμαστε μάλλον για την ψυχή μας. μόνο στο θείο έρωτα. Χρειάζονται όμως προϋποθέσεις. «Ουκ έστι κτίσις αφανής ενώπιον αυτού. στους ανθρώπους που δεν έχουν συνείδηση τι τους γίνεται. επιδρούν στο σώμα και η υγεία δεν πηγαίνει καλά. προκειμένου να έλθει και να μείνει η θεία χάρις μέσα στον άνθρωπο. αυτός που έχει αρετή με την χάρι του Θεού δεν πλανάται. Ο άνθρωπος που έχει εωσφορικό εγωισμό νομίζει ότι είναι έμπλεος θείας χάριτος. στενοχώρια. Όταν παραδοθούμε στον Χριστό.σφίγγει και δεν χωρίζεται από κοντά σου. Η πλάνη είναι μια ψυχολογική κατάσταση. Μόνον αυτός }489} που έχει ταπείνωση λαμβάνει τα δώρα αυτά απ’ τον Θεό. … Ο Θεός δεν γνωρίζει παρελθόν. ενώ πιέζεται. στενοχώρια. αλλά βρίσκεται σε πλάνη· είναι άνθρωπος του διαβόλου. αν τα αφήσομε στον Θεό και γαληνεύσει η ψυχή μας. δηλαδή ενάρετοι. ο αγαπών τον Θεό. … Όχι καλοί. του δώσει κανένα ράπισμα και του πει μια . «είσαι απατεώνας». μπορεί η θεία χάρις με τη γαλήνη αυτή να ενεργήσει να φύγει και ο καρκίνος και όλα. «να γίνομε αυτό. Η πλάνη είναι πολύ δύσκολο να διορθωθεί. Όταν στην ψυχή μας υπάρχουν μπερδέματα. με αποτέλεσμα τη φυσιολογική λειτουργία όλων των οργάνων και των αδένων. }483} Αγαπήστε τον Χριστό. μόνο στην αγάπη Του. αν καμιά φορά κάποιος τον πλησιάσει και του πει. πάντα δε γυμνά και τετραχηλισμένα τοις οφθαλμοίς αυτού …». Έλκος ή καρκίνος. άγχος. παύομε να υποφέρομε. Το συμπαθητικό σύστημα. τότε ας παρακαλέσεις ταπεινά τον Κύριο να σου αφαιρέσει την ασθένεια. που είναι ο καλός πνευματικός. Ριχτείτε μόνο στην φιλία με τον Χριστό. που κεφαλή της είναι ο Χριστός. σφίξιμο. Στον άνθρωπο που βρίσκεται σε πλάνη δημιουργούνται ψευδαισθήσεις. ο ταπεινός. αυτό …». η χάρις του Θεού δεν πηγαίνει στους εγωιστές. }485} ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΔΙΟΡΑΤΙΚΟΥ ΧΑΡΙΣΜΑΤΟΣ Ο άνθρωπος που είναι άξιος του Θεού γίνεται έμπλεος του Αγίου Πνεύματος. σφίξιμο. την ειρήνη. Αν βέβαια σαν άνθρωπος αισθανθείς εσωτερική δυσκολία και αδυναμία. την πραότητα. }490} Ένας άνθρωπος που εμφορείται υπό του κακού πνεύματος. σφίγγεται και παθαίνει και έτσι δημιουργείται το έλκος. αυτό. }484} Αν θέλετε να έχετε υγεία και να ζήσετε πολλά χρόνια. Γινόμαστε καλά. ειρηνεύει ο πνευματικός μας οργανισμός. στο βαθμό που ο Θεός το επιτρέπει. τα αποδίδει στον Θεό και τα χρησιμοποιεί προς δόξαν Του. άγχος. σφίξιμο.

Δόξα Σοι ο Θεός! Ενώ λέγαμε αυτά τα πνευματικά. που φέρνει ένα είδος φιλικότητος. Οι καμπάνες χτυπούσαν εκείνη την ώρα που συνομιλούσαμε. Τρέλα. Λέω μερικά πράγματα που ο Θεός φωτίζει να πω απ’ την αγάπη μου για όλους. να βλέπομε τα μεγαλεία του Θεού. Έβλεπα όλους τους αδελφούς να δέονται. Έβλεπα όλες τις ιερές και άγιες εικόνες. Αισθάνθηκα μεγάλη αγαλλίαση. Ήταν γεμάτη η εκκλησία από ασκητές κι όλοι είχαν μεγάλη χαρά μέσα τους και ψάλλανε: «Δεύτε ίδωμεν πιστοί }499} που εγεννήθη ο Χριστός …» … Στο «Μετά φόβου Θεού» πήγε να μεταλάβει. Βλέπω. Θέλω να τα λέω. Του λέω: -Γέροντα. τα κεράκια. }493} Καθώς ξυπνάω τη νύκτα εδώ στο μοναστήρι. συγκινημένος. Έλα να πάμε στην εκκλησία. Έβλεπα τους ιερείς να λειτουργούν μεταρσιωμένοι. Αυτά θα τα εννοήσετε πραγματικά όταν έλθει η χάρις. τις λαμπάδες. αδελφικότητος. την Θεία Λειτουργία. που τα λέγω. μεγαλύτερη απ’ ό. Στέλνει την χάρι Του σ’ εμένανε. η οποία σιγά σιγά θα τον πάει στο τρελοκομείο. Βρίσκεται σε μια δαιμονική κατάσταση. την χάρι του Χριστού. όταν ο άλλος μου βεβαιώνει ότι αυτό που «βλέπω» είναι πράγματι έτσι. τα καντηλάκια να τσιτσιρίζουν. να είμαστε μαζί. Τις νύκτες επικοινωνώ τηλεφωνικώς μ’ έναν αγιορείτη ασκητή. αλλά δεν μιλάω. Με τον ενθουσιασμό εκδηλώνεται η θεία χάρις. Και λέω: «Εγώ. έβλεπα κι εγώ. Τίποτα δεν γίνεται χωρίς την ευλογία του Γέροντα. οι πνευματισμοί και τα όμοια είναι αρρωστημένες. ν’ ακούγατε τα λόγια που λέγανε! Η χαρά μου γίνεται πολύ μεγάλη. που εζούσανε την εορτή των Χριστουγέννων! Την εζούσανε! Πώς θα ήθελα να ήσασταν κι εσείς. γιατί καταλαβαίνω πως αυτή η γνώση δεν προέρχεται παρά μόνον εκ Θεού. Καμία απόσταση! Και «πήγα» μαζί του στην εκκλησία. }506} Τώρα που τα βλέπω όλα. Έτσι τα }498} αισθάνομαι με την χάρι του Θεού και τα λέω. ενώσεως. Ό. τις χαρούμενες ψυχούλες που τα αισθανόντουσαν όλα. τρέχουνε ν’ ακούσουνε «Εξεγερθέντες του ύπνου» κι αρχίζουνε με λαχτάρα. μου λέει. Όλες τις ώρες μαζί του προσευχόμουνα. έστω κι αν μου το βεβαιώνει η χάρις ότι αυτά είναι αληθινά. τι να σας πω! … Αυτό έγινε και σήμερα πρωί πρωί. Έλα. θα βλασφημάει και τα θεία ακόμη. Επί μισή ώρα κουβεντιάζαμε πάρα πολύ ωραία πράγματα. δηλαδή νύκτα στις τρεις. με την χάρι του Κυρίου μας. Όταν έλθει το Πνεύμα το Άγιον. Αφήστε να τα λέω. Δηλαδή όλες αυτές οι καταστάσεις. Μόλις χτυπάει το τάλαντα. οικειότητος. δεν υπάρχει απόσταση εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. μου λέει: -Χτυπάει η καμπάνα για την εκκλησία και τρέχω να προλάβω. Φοβάμαι όμως να εκδηλωθώ. μη μ’ αφήνεις! -Μετά χαράς. Αυτός μελετάει πολύ τους Πατέρες και μου εξηγεί πολλά πράγματα. τόση χαρά που πάει να σπάσει η καρδιά μου. }500} Αυτή τη φορά διεράγησαν τα ύδατα.τι μπορώ να σας εκφράσω. }505} … τη στιγμή εκείνη η θεία χάρις φέρνει μέσα μου έναν ενθουσιασμό. Ειλικρινά μεγάλη χαρά αισθάνθηκα. Συζητούμε πνευματικά ζητήματα.κακή κουβέντα. Μετά απ’ αυτή την ένωση έρχεται μεγάλη χαρά. Δίπλα του κι εγώ. αισθάνομαι πάρα πολύ ταπεινός. τόσο . Τίποτα δεν κατορθώνεται χωρίς την χάρι. με χαρά τις προσευχές. Μα ήταν πνευματική πανδαισία αυτή η Λειτουργία με τους αγίους ασκητές. με αγάπη. Δηλαδή πώς να σας το εξηγήσω … Ο Θεός με προστατεύει. «βλέπω» το Άγιον Όρος να έχει πλημμυρίσει απ’ την χάρι εξαιτίας των εωθινών προσευχών των πατέρων. τότε μιλάω. διότι ο Ελισσαίος κατάλαβε το λάθος του και ζήτησε την ευλογία του Προφήτου Ηλία. Συγχωράτε με. θα σας διδάξει και θα σας υπομνήσει τα πάντα. Τι να σας πω! Ανοίγει ο Παράδεισος.τι έβλεπαν εκείνοι. Απ’ την αγάπη μου για σας το κάνω! Ένα άλλο μυστικό τώρα θα σας πω. Όταν όμως με πληροφορήσει η χάρις να μιλήσω. Για να αισθανθεί ο κόσμος το αγκάλιασμα που κάνει ο Χριστός σε όλους μας.

δεν σκέπτεσαι αν η σωλήνα που το νερό περνάει είναι πλαστική μεταλλική σκουριασμένη. … Ο Θεός κρύβεται πολύ· τόσο που νομίζομε ότι δεν υπάρχει. Τηρούσε σιγήν. Παρουσιάζεται σ’ αυτούς που έχουν αξιωθεί του δώρου της ταπεινώσεως. που έγραψαν οι Πατέρες. όταν τα λέμε με πίστη κι ευλάβεια. Αυτό το πιστεύω πολύ. Κύριε. όπως εμένα. που όμως διοχετεύεται το ύδωρ το ζων το πεντακάθαρο. αλλά απ’ την αγάπη του Θεού προς εμένα. Χρειάζεται προσοχή σ’ αυτά τα πνευματικά πράγματα. δυνατή. ου τω σω ονόματι προεφητεύσαμεν και τω σω ονόματι δαιμόνια εξεβάλομεν …ουδέποτε έγνων υμάς· αποχωρείτε απ’ εμού οι εργαζόμενοι την ανομίαν». η φωνή μου έγινε πρωτόγνωρη. γλυκιά. Αλλάζει η φωνή μου. }509} Αυτό που κάνω και σας λέω τι μου έδωσε ο Θεός είναι και αποστολικό. Αφήνομαι στην }508} αγάπη του Θεού και στο έλεός Του και λέω τα χρυσά εκείνα λόγια απ’ την ευχή της Θείας Μεταλήψεως: «Οίδα Σώτερ. Εγώ δεν έχω τίποτα. η οποία επίμονα και ολοφάνερα θέλει να με τραβήξει κοντά της με όλα όσα μου παρουσιάζει στη ζωή μου. που με θέλει να γίνω καλός. σαν από εκατό ανθρώπους. Εγώ όλα τα αποδίδω στον Θεό για τη δόξα Του. το πρόσωπό μου αλλάζουν όλα. ο Χριστός μόνο έχει το παν. το πρόσωπό μου μπήκε σε ατμόσφαιρα θείου φωτός. Όταν διψάεις πολύ. διότι δεν είναι ούτε από αγιοσύνη. ουράνια. }510} Κι εγώ ο καημένος απ’ την αγάπη μου σας λέω μερικά απ’ όσα μου αποκαλύπτει ο Θεός. ν’ ακούσει κάτι και να το διηγηθεί και να το γράψει και τελικά να πει: «Να τα ίδια λέει κι ο Πλάτωνας». Αυτό το χάρισμα είναι δώρο του Θεού. τους αγαπάει και θέλει να γίνουνε καλοί. Ενώ εγώ είμαι με την ψυχή στα χείλη. Στον Ιωσήφ δεν είπε το μυστικό του Ευαγγελισμού. η ψυχή μου πολύ με κατακρίνει. … «Μετάδοση» σημαίνει: Πήρες κάτι. Δεν κάνει. }511} Πολλές φορές με την χάρι του Θεού έχω μπει σε μία άλλη κατάσταση. τροπάρια κι άλλους }512} ύμνους και πιο πολύ τα τριαδικά μεγαλυνάρια. …» Τα χρυσά αυτά λόγια. όταν δεν προσέξει. είναι σαν να τα ζούμε κι εμείς. Κάνει και τέτοια η χάρις του Θεού. ούτε από τίποτ’ άλλο. αλλά δεν απελπίζομαι. ο κόσμος έρχεται σ’ εμένα τον ταπεινό. Σκέπτομαι κι εκείνο που λέγει η Αγία Γραφή: «Κύριε.ταπεινός και τόσο ανάξιος! Τι θέλει ο Θεός από εμένα. είναι της θείας χάριτος. Χάνομε έτσι τη θεία χάρι. Ύψωσα τα χέρια. Να το μεταδώσεις από αγάπη. Πιστεύω για τον εαυτό μου ότι είμαι παλιοσωλήνα σκουριασμένη. έχω πάντα το ίδιο συναίσθημα. Είναι του Θεού και το μεταδίδεις. για να τα καταλάβει. Αυτά όμως που μου αποκαλύπτει ο Θεός σε λίγους τα λέω. γιατί βλέπω κάτι κι αμέσως μετά αισθάνομαι τις αδυναμίες μου πάρα πολύ. Ενώ ένας φανατικός ένας παλαιοημερολογίτης λέει: «Πω. Τα χαρίσματα τα πνευματικά τα χάνει ο άνθρωπος. Η χάρις με ωθεί να το παθαίνω κι εγώ αυτό. αρμονική. ότι δεν κατόρθωσα να ζήσω με λαχτάρα τον Χριστό. Άλλαξε η φωνή μου. Αυτό είναι αληθινή ταπείνωση. Μπορεί ένας επιστήμονας να δει. Σ’ ενδιαφέρει το νερό. έλαμψε το πρόσωπό μου. Το σκέπτομαι αυτό. }507} γιατί πηγάζει απ’ το Πνεύμα το Άγιον. ότι άλλος ως εγώ ουκ έπταισέ Σοι. Εγώ. Είδατε η Παναγία. Κι όμως ο Θεός και τους αμαρτωλούς. η . «ως φωνή υδάτων πολλών και ως φωνή βροντών ισχυρών». Δεν έχει τίποτα να πάρει από μένα. γιατί μπορεί να χρησιμοποιούμε τις ίδιες λέξεις αλλά με διαφορετικό νόημα. Δεν πιστεύεις ότι έχεις κάτι δικό σου.». αυτό είναι εγωισμός!». Να μη λέτε σ’ άλλους τις μυστικές πνευματικές εμπειρίες που έχετε. Πόσο είμαι πίσω! Πόσο είμαι μακριά! Για όλα. Αισθάνθηκα χαρά ανεκλάλητη. Δεν συμβαίνει όμως εδώ αυτό. Έχω μάθει να καυχώμαι όχι για τα κατορθώματα τα δικά μου αλλά για την χάρι του Θεού. Έχω μέσα μου φόβο. Όταν ο άνθρωπος πληρωθεί υπό της χάριτος του Θεού. από τότε που μικρός επήγα στο Άγιον Όρος. γιατί πρέπει ο άνθρωπος να είναι πνευματικός. όσα μου έδωσε ο Θεός μέσα μου. πω! Μιλάει για τον εαυτό του. Άρχισα μ’ ενθουσιασμό να ψάλλω απ’ έξω κανόνες. αλλ’ εξαρτάται κι απ’ τον άνθρωπο να το διατηρήσει. όμως. γίνεται αλλιώτικος πηδάει η ψυχή του! Ακούει τη φωνή του και χαίρεται η ψυχή του. Έχω όμως πολύ βαθιά τη συναίσθηση στην καρδιά μου ότι άλλος τα λέει.

Βγήκα έξω. θα με περνούσαν για τρελό. Όπως μου είπαν οι συνοδοί μου. και θέλησε να μ’ εμποδίσει. Τότε Εκείνος θα έρχεται στις ψυχές σας και θα τις χαριτώνει. Τις «είδα» και τις εμπόδισα. Επιθυμούσα να ξανακούσω εκείνη τη φωνή. Σταθήκαμε μπροστά στη Θεία Αποκάλυψη. τα ανάψα. αλλά δεν μου ‘ρχεται και καλό που τα λέω. Τα λέω αυτά. καμιά φορά το παίρνει είδηση ο αντίθετος. Γιατί σας τα είπα. διότι όταν τη λέεις. σαν να ήθελα ν’ αδιαφορήσω για το ότι δεν γινόταν το άνοιγμα της ψυχής μου.έκφρασή μου έγινε αλλιώτικη. Είχε κόσμο το σπήλαιο της Αποκαλύψεως. Είναι ένα πάρα πολύ λεπτό σημείο. τίποτα. χωρίς θόρυβο. Δεν πρέπει σ’ αυτά τα πνευματικά να πηγαίνομε με τη βία. έγινα ένθεος. Μπήκαμε μέσα με ευλάβεια. Φοβήθηκα μήπως προδώσω τα αισθήματά μου. αλλά δεν τις άφησα. Κοίταξα λίγο τη θάλασσα. να τον περιφρονείτε. Άκουσα τη φωνή του Χριστού απ’ τη σχισμή του βράχου … Αυτά να μην τα πείτε πουθενά. ταπεινά. Τότε ήλθε η θεία χάρις. που μου έγινε στην Πάτμο. ούτε θα μιλήσετε. Κι έγινε με μιάς θόλος ο ουρανός και μανάλια εγίνανε τα πεύκα με τα κλαδιά τους … Εκείνες στέκονταν τρία μέτρα πίσω.τι κι αν δείτε. Αισθάνομαι ότι δεν πρέπει να τα λέω … Αυτά είναι μυστήρια. απλά. Γι’ αυτό τους είπα κι εφύγαμε. πρέπει πάλι με την θεία χάρι. έζησα το γεγονός της Θείας Αποκαλύψεως. ο διάβολος. Αυτοσυγκρατήθηκα. Γονατίσαμε και οι τρεις. έβαλα στο θυμιατό λίγα κάρβουνα. Σε μια στιγμή έπεσα κάτω. Έχει μεγάλη έννοια. σκέφθηκα. Προσπάθησαν να γράψουν στο μαγνητόφωνο εκείνη τη φωνή. Ήταν πρωί. τα μεγαλεία του Θεού. δεν επίεσα την κατάσταση. Και να τον περιφρονήσεις. Το μόνο που λέω είναι να γίνονται . Είχα έλθει σε κατάστασε πνευματική. Την έλεγα. ύψωσα τα μάτια μου. όταν συνειδητοποίησα ότι κάτι παρεμβαίνει. Βγήκα έξω απ’ την εκκλησία. Δεν είναι καλό να βλέπουν οι άλλοι τα βιώματα της μυστικής επαφής με τον Θεό. Κύριε Ιησού Χριστέ … Να μ’ ελεήσει ο Θεός. }521} Έτσι έκανα κι εγώ. … Δεν ήταν ανθρώπινη εκείνη η φωνή. έβαλα λίγο λιβάνι. Στενοχωρέθηκα που δεν τα γράψαμε. Καμιά συγκίνηση. Πέσαμε πρηνείς. Ένιωθα να με πνίγει η χάρις του αγίου Ιωάννου. με σιωπή. Αν ο πονηρός σας θέτει εμπόδια. Το απόγευμα της ίδιας ημέρας ήταν ησυχία. Είδα τον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο. όπως ακριβώς είχε συμβεί. Καταλάβατε. δεν μπορώ να τα εξηγήσω. «Αυτά δεν γίνονται με πρόγραμμα». έμεινα κάτω είκοσι λεπτά … Αυτό το θαύμα. Δεν σφίχθηκα. Δεν μπορείς μόνος να περιφρονήσεις τον αντίθετο. όταν τη }520} θέλεις. Ήμασταν οι τρεις μας. Θα ήθελα να τα ακούω και να ξαναγυρίζω σ’ εκείνη την ημέρα. ούτε την ήθελα. θύμιασα και τότε άνοιξε η καρδιά μου. Κατάλαβε ο αντίθετος. εγώ στη μέση. ένα ανεξήγητο πράγμα. Είδαμε εκεί μες στα πεύκα. Πριν μπούμε μέσα τους προετοίμασα. Εγώ αισθανόμουν άδειος. δεν θα κουνηθείτε. είναι ένα μεγάλο μυστήριο. ήταν της χάριτος του Θεού. Μπήκα μέσα πάλι στο εκκλησάκι. Αυτό έχει πολύ βάθος. αναζητούσα εκείνα τα ψάλματα. Πέστε μου … Σας τα είπα για να μάθετε να εγκαταλείπετε τον εαυτό σας απαλά. Περιεργάσθηκα τα λουλούδια. Δώστε πολλή προσοχή. Λέγαμε το «Κύριε Ιησού …» περίπου ένα τέταρτο. Δεν τα είδαμε. Έχω μάθει από μικρός στο Άγιον Όρος να είμαι μυστικός … Έπειτα όμως από μέρες γυρίζοντας στην Αθήνα. }513} Πήγαμε κάποτε για προσκύνημα μαζί με τον κύριο Γιώργο και την κυρία Καίτη στον άγιο Ιωάννη τον Θεολόγο στην Πάτμο. δεν ήταν δική μου. Αν άφηνα τον εαυτό μου να εκδηλωθεί. Δεν υπήρχε άλλος στην εκκλησία. την ήθελα την ευχή –ή μάλλον ούτε την έλεγα. χωρίς πίεση στα χέρια του Θεού. Ερημιά. τον μαθητή του. Στο πρόσωπό μου ήλθε μία λάμψη. τον Πρόχορο. Τους λέω: -Ό. Αυτό ήταν αίσθημα ταπεινώσεως. Είδα το γεγονός της Αποκαλύψεως. Απασχολήθηκα με κάτι άλλο. Τι ωραία! Που βάλαμε και «φωτιά» εκεί και «κάψαμε» το δάσος! Συνηθισμένος όμως να είμαι μυστικός δεν ήθελα να με μαγνητοφωνήσετε.

Όταν το θέλεις και περιμένεις να ενωθείς με τον Θεό. ταπεινά. Αλλά έρχεται «εν ημέρα ή ου προσδοκάς και εν ώρα ή ου γινώσκεις». }522} . ώστε να τον ενστερνισθείς με την χάρι του Θεού. δεν έρχεται. Είναι ένας αγιότατος τρόπος. αλλά δεν μπορείς να τον μάθεις απ’ έξω. απαλά. Πρέπει να μπει μέσα στην ψυχή σου μυστικά. όταν εκβιάζεις τον Θεό.όλα απλά.