-

~-

...... YJ:J:EAJ: Ε YTHI~ Ι ΙΩΤΙΚΗ·
ϋψιλον Ι 818Aia

ΑΘΗΝΑ,

1990

Στήv Ίουλίτα

.

ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ .

Δέν σιμώνει κανένας.t~~ \'l~~~\\ \~~\\\ ~ σπάστηκαν.\)<.9\'ς.λQ. ''Αν δέν είχα κάτι τό πολύ 9 .\Ιc.~~~b\l-'f\ ~'t\~ ~b.'ς.ς ΥΝ είναι ·ι//. ς. γuνα'Lκεςτης άμιλησιας κα( τοϋ κοντοϋ χιτώνα πού φυλάγουν τό κουτί μέ τά οιαμαντικά τοϋ ώκεανοίί.Ινς.{~ (10Vtifti μου. ~?~~~\.~~~&. Δέν σιμώνει ~ανένας.1.ς. ~Q.Α' ΥΤ Α ΠΟΥ ΜΙ APf!I!(J ""-η?Q.σβησμε~ες ν~. Ι X~όν\α "Cώ9α πε?νάω τίς ώρες tlou σuντροφιά μΙ κάτι μεγάλες μισO.

δπω. 10 . οΙ μέντες καί οΙ λοu'('ζεςπού εύδωα- μοϋν στόν έξώστη μου. τ' δνεφεύομαι νά φτάνει τήν τελειότητα ένός . Στά έβδομήντα τρία του ό Γάλβας άσποϋσε τά στρατεύματά του κι έγώ έξακολοuθοϋσ« νά βγαίνω άπό τά κόματα μέ τή γνώριμη έκείνη κομμάρα στά γόνατα πού φέρνει ή αντίσταση του νερου . λάμποντας στά ματοτσίνορα . πού μόλις καταφέρω κάτι καθαρό μου τό μαγαρίζει: έμένα' πού καί τό πιό ταπεινό πράγμα έάν τ' άγαπω. κιονοκρανοu. δπω. Τόσο μακριά βρίσκομαι άπό τά πράγματα.άλίμονο.» . δέν καταβάλλεται ό άτιμος μέ τίποτα. ή μοναξιά.δυνατό καί άθωο συνάμα νά μέ συντηρεί. 'Ανήκει σέ ολοuς μα. Μόνο πού δ οικός μοu ό Νέρων. Ξυπνάω τίς νόχτες άνήσuχος γιά κάποιαν άπόχρωση του μώβ. 'Αλήθεια. οΙ σuναλλαγές των κομμάτων . τόσο κοντά στό κρuφό τοuς καρδιοχτύπι. Τόν άλλον έννοω. πού διαστρέφει συνειδήσει. ποτέ μοu ομως γιά τό τί μπορεϊ νά γίνεται στά έμπορεΤατης 'Αγορας. Καί τά χρόνια περνούν.οί χρuσές σταλαγματιέ. τίς καρένες των κα'ίκιων ό άρμόβοuρκος. στό 'Ιράν. σχι τά πρωτότυπα) οπως κι οΙ διωωμάνσεκ του δολαρίου. στή Χιλή. Δέν μιλω γι' αύτόν πού βάζει φωτιές τήν Ι'Οιαστιγμή στόν Λίβανο η στήν 'Αγκόλα.ετοιμος γιά μάχη. τό Ι'Οιοτρελός. στήν Καμπότζη. οέν εχω ίΟέαν. Μ' ϊφαγε. αύτός καί τόν εχοuμε προυαστεϊ οιά βίου. τόν «ίοιωτικης χρήσεω. 'Ακοόω πώς εχοuν πάντα μεγάλη πέραση τά δώφυα κι οΙ αναστεναγμοί (τ' άντίγραφα. θά 'χα πεθάνει της πείνας. ό πληθωρισμότ.

Γιατί κα( πώς τους πε(θει νά μήν κάνουν μιάν άπλή κ(νηση εστω. τό μή θο- λ ο ύμ ε v ο ν . στί. νά τό καθιστα σχεδόν αόρατο γιά τους άλλους. τό μέρος της ζωης τό φαίιιοιι. μιά στροφή της κεφαλης.Ποιό. είναι λοιπόν αύτός πού χώνει στόν λογισμό τών θρησκευομένων τήν αμφιβολ(α. Πώς καί γιατ] καταφέρνει. πού θά μποροϋσε νά σημαίνει κα( στροφή τοϋ κόσμου όλόκληρου. έπιδόσεις τών αθλητών τ' αναβολικά κα( στόν νοί) τών ποιητών τή γλύκα της ηττας. 11 .

. κρατάει ενα πανέρι μέ λουλούδια καί προχω-'. είναι ακριβώς αύτός: ν' αποδεικνύεις κι έσύ μέ τή ζωή σου καί τό εργο σου οτι τά πάντα μπορούν καί πρέπει νά γίνονται χωρίς κανένα λόγο. ' . οια σκυφτοί σαν νά κρατανε πετονιές πού 'ναι τά Ι'Οιατά νήματα της ζωης μας. Δυό μέτρα κάτω απ' τή γης η πάνω από τόν πλα"ίνό σου τοίχο τόν γδαρμένο. χωρίς κανένα λόγο». ' που οεν σταματάει επανω σου μονο τρα β' περα. ~. ' ~. νά έλαφρύνεται.. ρει κατα σενα χωρις να σε φτανει ποτε. κομμένο τόν ενα βραχίονα. τό μόνο πού μπορεϊ. 'Εάν είναι σωστό. "" .. αγρυπνοσν. "Ω .. λίγο πράσινο παλαιοθ καφοσ στόν μανδύα η βυσσινί στούς ώμους κι ενα βλέμμα . Είναι σάν νά χαράζει μιά δεύτερη μέρα μέσα στήν πρώτη. . 'Οπόταν. ακόμη νά κάνεις είναι . Μ'ζ ουν συλλ ογισμενοι και. ανθρωπε. θεους. νά συρρικνώνεται. ό κώδικας πού χρησιμοποιώ. Κι αύτά δλα. Μέ σπασμένετ μύτες. ~. μέσα σέ μιάν άτμάσφαιρα παραμονή. Π'οιου. εους σου.. λέει: «Καλώς έπλάσθηκες. Μόνο.. μεγάλων γεγονότων πού δέν ξέρεις αν θά έπισυμβοδν ποτέ. 12 . νά έξαφανίζεται καί νά μήν απομένει στή θέση του παρά μιά κοπέλα πού μόλις έγγίζει τό εδαφος. τό βλέπει.Στήν ολίγη Έλλάδα πού μας απέμεινε. αει . 'κείνο πού λίγο πρίν άποπτοϋσε ιδιάζουσα βαρύτητα μέσα στή ζωή σου. πρέπει νά πας μακριά. πού γιά νά τό καταλάβεις αύτό. μα ειναι πο λλ οι. ανθρωπε. Τϊ μπορεί νά συμβολίζει μιά τέτοια οπτασία έντελώς αποσπασμένη από τά καθημερινά ένδιαφέροντα. Σ χεοον οσοι και. να οεεσαι στους θ' ό πληθυσμός της χώρας. Νά συντελοϋνται ετσι δπωτ συντελείται όλόκληρη ή δημιουργία». ''Η μαλλον: «(ο λόγος πού έπλάσθηκες.. " .

' ι / ..~ 1'../ / . " }' ι Ι' / Ι 1/ .'/ /' f· // / .v-! - V -! )' .v · -_'/ ...

Ι Ι 1 ff Ι ./ ' Ι f.ι·'Ι '.' ι ...

Ι· Ι ι / / ι / / .

! ---- -.! Ι f ~ j Ι .•••..••. -~ ..

Γιά τήν εύγνωμοσύνη πού δείχνουν κι έκείνοι απέναντι στήν uλη καί στί. προσφέρει νά τήν μετασχηματίζουν καί νά της δίνουν εναν άέρα .άθα- Ε ΡΧΟΜΑΙ ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ. δυνατότητες πού τού. Μιά ευτυχία των ματιών.μή φοβόμαστε τόν δρο . ή μή άκυρώσιμη πραγματικότητα όφείλεται στά χέρια τους πού. πού είναι καί της άκοης καί της άφης καί τοϋ νοϋ. άπό πετρώματα σκοϋρα. λ'ιγο φη λ'οτερα. κι ευ υς να: το φωτάκι άνάβει στόν Παράδεισο των κατανοούντων. άφοϋ ή φύση γίνεται μελετητή ταυτόχρονα κι άπ' δλες τίς μεριές. λ'ιγο πιο" κοκκινο. Λίγο ~ t: ' . σάν αότά πού βλέπεις παραπλέοντατ τίς άκτές της Κύθνου Αϋγουστο μήνα. ΟΙ συλλέκτριες των κρόκων της Θήρας πο- νασίας.1. ή δρισταή. ώραίες μές στά τριανταφυλλιά τους καί τή χρυσή των άγγέλων άντανώελαση. Γέμισα καθ' όδόν χώμα κιτρινωπό. 'κείνην πού ξέρει ένίοτε νά γίνεται δέκτης έξαιΡετικά σημαντικών καί κατά τρόπο ύπέροχο άκατανοήτων πραγμάτων.Β' ρεύονται πλάι μου. έάν μπορεί νά τό πεϊ αύτό κανέ. άποσποϋν τήν αι'σθηση άπό τό άνταείμενο πού τήν προκαλεί. λ'ιγο πιο" κιτρινο. 'Η σταθερή. 'θ'" οετιοτερα. κι άπό κοντά. ραβδώσει. οί Μυροφόρες. ώσπου τελικά ν' άφομοιωθεϊ άπό τή δεότερή μας ύπόσταση. κοκκινωπό.νας. έντούτοιτ. 17 . Πού. τήν χειρίζονται κατά διαφορεταό τρόπο κι άποκαλύπτουν σέ μας τού. παγαιμένες μέ τόν ανεμο τόν βόρειο. καστανά. Νά γιατί εόγνωμονω τοός ζωγράφους. μετατοπίζοντας πολλές φορές κάτι έλάχιστο. είναι αλήθεια. μπλέ καί μώβ. αλλους μιά κάτοψη τοϋ κόσμου πλησιέστερη πρός τήν πραγματική.

Κάποτε. νά καταλαβε« δτι δέν ησουν έσύ άλλά τό έπίμαχο θέμα. εως δτου μιά μέρα σου δοθεί. Καί παραμένει. τίποτε νά τό δικαιολογεί' μήτε ή παιδεία σου μήτε OL εμφυτες ροπές σου. συμβαίνει τό φωτώα αίιτό νά σου άνάβει χωρί. 18 . μέ τήν πείρα καί μέ τή γνώση. φορέας ένός σχήματος πού θά μπορούσε νά χαρακτηρισθεί ώς όξύμωρο. μέ τήν αίσθηση του λαθραίου μές στόν Παράδεισο. εΤναι ή άλήθεια.

'Όχι κάν στήν περίοδο τή σύντομη δπου είχα πρός στιγμήν ψαύσει τόν ίστοραό ύλισμά καΙ τήν είιχΙρειά του νά έρμηνεύει τά πάντα. θά 'τανε πιό φυσαό. πού εφτασα στό σημεϊο νά δνειρεύομαι 19 . μου νεάτητατ.Είναι αύτά πού μοί) συνέβη μΙ τόν Κυβισμό στα χρόνια της πρώτη. δταν μΙ τόν Ι'Οιοφανατισμό είχα βρεθεΤ στούς άντίποοες καί ή μή χαρισταή άντLληψη της ζωης μΙ άπωθοϋσε τόσο. 'Αλλ' άργότερα.

.

σ' ενα έπίπεδο παράλληλο μ' έκεΤνο των Αίγuπτίων η των Κρητών του Μίνωα. τή δομή του καί τή συνάρτησή του μέ κάτι. _.πού ζητουσα: τό άντικεΙμενο κεκαθαρμένο άπό τήν άνεκδοτολογική τοΙ) φύση: τό σχημα του. - τη.γιά τόν ανθρωπο μιά καινούρια Σαρακοστή. 1 . λοιπόν. μέ τόν Κυβισμό. είχε σάν άντιληΦη μετατεθεϊ. επυωαροτητα. δπου τό λεγόμενο «μοντέλο» δέν είχε τή σημασία πού του δίνουμε σήμερα. οπως τήν έννοοθσα. Είχε στήν ούσία έξοuδετερώσει τό «μοντέλο» η αν τό προτιμά κανείς. Ι ". Δεσποινίδες τfjς έξοντώσει μόνον μέ τό εργο του αύτά τήν Φuχογραφία καί τό σκιόφως. ΚαΙ τήν ϋλη. Άβινιόν- 21 .άκριβως αύτά. απροσδόκητο ίσως. . " _ .τί περίεργο . έπίσης. και να μη συντηρείται παρα μονον απο τη στοιχειοαη έννοια των πραγματων και τη μεταφυσαη τουτ προεκταση.ι στή θέση ένός άπλου προσχήματος. Ό Παασσό δέν είχε . Εϋρισκα στά εργα των ζωγράφων της περιόδου έκείνης . άλλά σαν μύστη. νά μου άνάβει τό φωτώα μία Σχολή καταχωρημένη άπό τούς Ιστορικούς στά μητρώα του πλέον ακρατοΙ) ματεριαλισμοϋ.γιά ν' άνατρέξοuμε στί. . . τό είχε ύποβιβάσε. 'Όχι σάν καταναλωτή. πως ητανε δυνατόν. αίσθήσεων. γιά νά μήν πω &νεβεί. (Η εννοια της παραστατυωτητατ. άλλά έξίσοΙ) όποταγμένο σέ μιάν άφανή γεωμετρία. 1 δπου ν& νηστεύει ολοuς τούς καρπούς Ι Ι ". 'Όχι σάν κορφολόγος έπωφελων ίδιοτήτων άλλά σάν όρθοτόμος μορφών καί σχημάτων. Καί Ομως.

' IndCpendant»· οι ενα τοπίο μέ σπίτια κι οχι τό «τοπίο του Horta de Ebro». τό τραπέζι κα( οϋτω καθεξης. ετσι δπωτ τό άτενίζει ό νους μέσα στήν κοσμική τάξη. Ή φιάλη κι οχι ή «φιάλη του Banyuls»· τυπογραφυωί χαρακτηρες του τίτλου μιας εφημερίδας κι οχι τό «Journal» η τό «Ι. 22 . Δήλωναν μιάν απόσπαση άπό τή φιλοδοξία νά δώσει.Δέν ενδιέφερε πλέον ή τάδε κιθάρα η τό τάδε τραπέζι άλλά ή κιθάρα. τήν πραγματικότητα της οφθαλμαπάτης καί μιά θέληση νά συλλάβουν τό άντικείμενο στή δομική του άλήθεια. Ή λιτότητα καί ό άσκητισμός πού άποπνέανε τά εργα του Braque (προτού φτάσουνε στήν άναλ\)τική τουτ περίοδο) του Juan Gris~ του Leger ~όντοποιοϋσαν κυριολεκτικά ενα ιδανικό μο\). Αύτό εΤχε σημασία.

. καί πιάνει μέ τήν πρώτη αιιτά πού ό μελετητής χρειάζεται χρόνια γιά νά ξεκαθαρίσει μέσα ταυ καί νά τά κατατάξει.•.~ ~~ . Κι έδώ.. Δεύτερον: δτι ή άγάπη 23 .:2ΙΙτι4Ι . 'Γί δηλοί ό μόθος. θ' άναρωτηθεϊ κανείς: πρός τί ολ' αιιτά. Πρώτον: έμπιστοσόνη στό φωτάπι: πού παρακάμπτει μέ αλματα τίς έγκεφαλικές διεργασίε. βέβαια.. Θ' απαντήσω..

νιώθει» έξακολουθεΤνά ίσχύει. Καθένας δπω. εστω καΙ αν δδηγεΤ μερικές φορές σ' εναν φαΙΥομενικά (έπιμένω στόν δρο) άπαράδεκτο παραλογισμό.πρός τήν uλη δέν εχει καμιά σχέση μέ τήν υλιστική άντίληΦη της ζωης. ανεται.'λεγαν «καθένας δπω. δ. νιώθει. ΚαΙ τρίτον: δτι αύτό πού έννοοσσαν OL προπάτορές μας δταν έ. πως αισ θ' 24 . 'Έτσι εϊναι.

η μώβ μέ καλύπτουν άπό τό 'να Ό Shaykh Ahmad Ashisi λέει δτι ό Παράδεισοτ τοϋ πιστοί) γνωστυωϋ εΤναι τό ΙΌιο του τό σώμα. ό άληθινός της κόσμος. Άλλά οϋτε πάλι άποτελοϋ» καθαρό μή-είναι άφοu.ν' αποτελέσουν άντικείμενο οι 25 . άφοσ διαφορεταά ό καθείς πού διαθέτει αισθήσεις σέ καλή κατάσταση θά μπορούσε νά τίς συλλαμβάνει. 'ΑχνΙς γάζες γα- μέρος ενώ τό άλλο μου άκόμη άναδίνει αρμη αιώνων. Κι δταν λέω «εγώ» εννοώ τόν άτέρμονα μετέπειτά μοu. στήν περίπτωση αότή δέν θά εΤχες τρόπο οϋτε νά τίς άναπαραστήσεκ οϋτε νά ξεχωρίσεις τή μία άπό τήν άλλη' κάτι περισσότερο' δέν θά μπορούσαν αότές φαντασταέ. άπλώς. Δίχως τέλος. μέ τήν εννοια δτι τοί) άπίστου εΤναι ή Κόλαση. δπω. άφοσ κάτι μεγαλύτερο δέν μπορεί ν' άποτυπωθεΤ σέ κάτι μικρότερο. δχι μιά ξένη πραγματικότητα συμπαγή. οργανο μιας ύπωαιμενυωτητα.Γ' ΕΙΝΑΙ λάζιες ΦΟΡΕΣ ΠΟΥ ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ βάρκα σέ κηπο. Αότή ή βάρκα εΤμαιεγώ. Δηλαδή. θά 'λεγες άπό πλαγίαυλο άνεβαίνε. σμύρνα ύακίνθων κι ύγρή γλόκα Κυμοθόης. άλλά μιά διαφάvεια η άλλιώς άμεση παρουσία του εαυτου t _ σου στοv εαυτο / t . τήν καθιστας άξια νά γίνεται κάτι περισσότερο άπό. Καί ό Quotbodine Shirazi : «ΟΙ φανταστιπέτ μορφές δέν ύπάρχοuν μέσα στή σπέΦη. πού αντιτίθεται στόν κόσμο' άφοσ οντας ό Παράδεισότ της εΤναι ό κόσμος της. μορφές . λέμε. σου». Οϋτε πάλι μέσα στήν πραγματικότητα. Καί συνεχίζει: «Συλλαμβάνοντας τήν άνθρώπινη φύση σέ κατάσταση μετασχηματιστική.

έφ' δσον ύπάρχουν πραγματικά κι έντοό- τοι. 26 . Κατά συνέπεια. καθώς κα( δλων δσων αύτά συνεπάγονται: στάσειτ. χωρίς ν' άποτελοϋν μέρος ένός δλου η νά ΙΙπόκεινται σέ κάποιοΙ) ειδου. δέν κατουωεδρεύουν μήτε στόν νου μήτε σέ κανέναν άλλο σuγκεκρψένο χώρο.άμεσο μεταξό αίσθήσεων κα( νοημάτων. ΟΠΟι) ένuπάρχει τό σύνολο τών πιθανών μορφών κα( σχημάτων. μετασχηματισμού. κα( όχι μόνονο άλλά προσέτι θά πρέπει νά ύπάρχουν άφ' έαυτών. κινήσεις. θά μποροϋσε νά πεϊ κανε(ς. θά πρέπει νά ύπάρχουν σέ μιά διαφορετιπή περιοχή.κρίσεων διαφορεταών. Πρόκειται γιά εναν κόσμο. σ' εναν κόσμο -έvδ. άλλο(ωση». σγκων κα( διαστάσεων. αίωροόμενες.

'Ένα βόδι μας βλέπει 11μας φαντά- 27 . (Ωραία. Ρωτάω. τότε πού τοί) 'παιρναν τοϋ άνθρώπου τή μιλιά οί ξωθιές. σου» Φιθυρίζουνε δειλά μερικοί. Σήμερα κιοτεύει καί συντηρείται μέ τή μασημένη τροφή των μέσων μαζικης ένημέρωσης . «Μά είναι πλάσμα της φαντασία.Έκατοντάδες χρόνια πρίν. Μ' αλλα λόγια. αυτός μιλοϋσε. ή καρέκλα πετοϋσε καί ή θάλασσα πατιόταν. Κι έκείνη τίνος πλάσμα είναι. δταν ύπηρχαν άκόμη ανθρωπOL πού δέν είχαν κλεισθεί στό κλουβί των αίτίων καί των αίτιατών. (ο ροφός άνέβ~ινε τό ρεϋμα των φυλλωμάτων κι ολοι οί δαίμονες των άγροκηπίων βομβίζοντας περιβάλλοντα» τό ίμάτιο τοϋ (Αγίου.ποuθε νά περάσει ό αγγελος.

.

άπό τήν αποφη αύτή. 29 . εςομολογουμαι δτι μπροστά σ' ενα ώραΤο τοπίο δέν θά μπορούσα νά γράφω τίποτε. του καθενός μας ή ίΟLωΤLκή όδός πού βγάζεL σ' ενα «παντού» πού εΤναLτων αλλ ων τό «πουθενά». πού ύπερβαίνει τό άρχαό ύπόδειγμα.ζεται. όφείλεται στά uλLκά η στήν απόσπαση άπό αότά μLας παράσταση. άπό τό μέρος τό ΟLκόμου. Καλά νά 'ναι λοιπόν. (Η φυσαή όμορφιά καταΠLέζεLτή νοητική. πού αίτεϊται τήν πλήρη απόσπαση καί άνάπτυςή της ως τό άπίθανο. Στίς Σημειώσεις του ό Braque εςομολογεΤταL γLά νά κινήσει ζωγραφLκά τό ενΟLαφέροντου ενα όποιοδήποτε άν- ση ταείμενο είναι άνάγκη προηγουμένως ν' άποςενωθεΤ &~ό τήν χρηστική του ίδιότητα. Κι εγώ. (Η όμορφLάτης τέχνη.

'Εδώ κι ενας άμπελοuργός η ενας Φαράς. όξuγόνο δέν βγανουν. ή ίδ~ωτική του όΟός.ΔΙ ΗΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ κόβει μέσ' άπ' τόν χρόνο. τό κοuζ~νάκ~. Παράδειγμα στήν τύχη φέρνω. των δρωμένων στόν ΙΌιο βαθμό πού φτάνε. τό σπίτι σου δέν είνα~ άΚΡLβως έκεΤνο σου άπό τήν Κωνσταντινούπολη. πας πιό γρήγορα σπίτι Καί πάλι. Καί ομως τήν άκολοuθουν έλάχιστοι. μέ άποτέλεσμα ό Φuχ~σμός τουτ νά δέχεται καί ν' άποταμιεύει έγχαρά- 30 . Κι οί ύπόλοιποι ποτέ. φτάνουν άπό τήν αποΦη της συνειδητοποίηση. λίγην ευφράδεLα νερων. άπό τήν πυρωμένη γης η τό πρωινό πέλαγος έπενεργοϋν έπάνω τουτ. μ~άν άντανάκλαση. έάν είνα~ αυθ~τ~κoί. νά εχοuν πάρει κάν εΙΌηση τί τούς συνέβη. μέ καθηλ. αν δέν είσα~ ληξίαρχος. Καί είναι κρίμας. ήλLκία: τό αυλ~δάκ~. Eίνα~ μ~ά άγΡOLκία μεγάλη μέ δ~πλές πέΤΡLνες σκάλες σάν έκείνη του Πούσκιν στήν Κριμαία. ΆντιλαμβάνεσαL πόσο λίγη σημασία εχε~ ό χρόνος. ό ίσόβ~oς έγκλε~σμός στήν κιβωτό της' Ανάγκης. καί ό ποιητής. Είναι άνοιχτή γ~ά τόν καθένα μα. Καί ρίχνε~ς τήν καθετή σου μέσα στά γεγονότα γ~ά ν' άνασύρεLς. Κάποτε συμβαίνει καί νά προλαβαίνεκ τά πράγματα στήν παιδαή του. σου είναι αχρηστα. τίς λψνουλες. Eίνα~ κρίμας αύτά. καί δή σέ κατάσταση ώμή. Μuριάδες άνεπαίσθητες δονήσει.ωμένες τίς αίσθήσει. τή λεμονίτσα. Τ' αλλα. πού ηξερες. άπλως. μόνον δταν συμβεί μία η δύο φορές στή ζωή του. νά είνα~ έρωτευμένοι. Κι ή φρόνηση της έλαίας άπό κοντά. Βγάνοuν συμφέρον. Είναι αυτοί πού άποχωροϋν μιά μέρα άπό τή ζωή χωρί. Μερυωί. Καί νά 'φτα~γ~νoν ή ε'λλε~Φη πα~δείας. μLά κuανή διαφάνεια. σέ ύπηρεταό έπίπεδο.

( ξεις ανώνυμα θε'ίκές. θέση άπένανττ στό δίλημμα πού δέν επαΦε ποτέ νά θέτει μέ τόν πιό άπλό τρόπο ή ζωή καί στό πρακτικό καί στό θεωρητικό έπίπεδο. όπόταν. 'Ή παραμένεις μέ τίς πέντε σου αίσθήσει. πού άπλως καταγράφεις. Κάτι άλλο λοιπόν συμβαίνει' πού σφραγίζει τήν Φυχή καί σ' έμποδίζει νά πάρει. άγόμναστες καί τόν ψυχικό σου κόσμο έκτεθειμένο σέ συμβάντα έπιφανεία. μεϊον τή διαφορά της 31 .

32 . κρατώντας στά δόντια τους θηράματα της Ι'δLας σπουδαιότητα. άφ' ένός καί άφ' έτέρου. όπόταν θέτεLς υπό άμφLσβήτηση τά ε.νίοτε αν εΤσαLτυχερά. κατ' άρχήν.ΠLτόχεLνά «χτυπήσουν» OLθρησκεΤες. ενα λαγωνLκό.ποιότητατ. τοποθετεϊσαι στήν Ι'δLα παράλληλο μέ τά λα'ίκά τραγοόΟL~' άναι γνώσματα των έβδομαδιαίων περιοδαών: 11αποδέχεσαι. ε. αLσθήσεLς πού ε. μέ μLά βαθLά τομή στήν πραγματαάτητα.μπειρία. δπω.ΠLΟLώκοντας v' άνασυνθέσεις τό φαινόμενο της ζωης βάσει των στοιχείων πού σοϋ προσκομίζουν. ε. μ' αότά πού κατά καφοός εχουν ε. ο] άσκημένες. τήν ϋπαρξη μυστηρίου. καί είσχωρεϊ. τίς βλέπε« νά έπιστρέφουν άπό τά πεδία δπου τίς εΤχες ε.ξαπολόσεL. ή άποδεσμευμένη άπό κάθε πρωεατάληφη σκέΦη.ξαγόμενα κάθε πρωτοβάθμια.

στά δάχτυλα. 'Έτσι. δέν τελειώνει. δπω. 'Εδώ. 'Από 'κεΤ βρίσκεις τήν ίδιωταή σοι. Είναι δμως ετσι. (Η ζωή μένει καί 33 . ύπό τόν δρο της ύΦηλης ποιότητατ. Μυρίζει ερωτα ή έκκλησία. λ'εω σχετ λ ιαστυω. μέ τό νά θολώνει τά μάτια (καί τόν νου) γίνεται ή αίτία πού συγχέουμε στήν τέχνη τήν όμιλία σέ πρώτο πρόσωπο μέ τήν Ιδιωτική περίπτωση του δημιουργού. πού καταντδ ν' αποκλείει κάθε προσέγγιση πρός τό Οόσιώδες. στα μάτια. ναί' αν οχι καί απορία: πώς γίνεται. μοναδικό μας κριτήριο απέναντι σέ κάθε δημιούργημα εφτασε νά 'ναι ή «συγκίνηση» καί μό- νον. πώς είναι δυνατόν ενας ανθρωπος τόσο από τή φύση του ύπό. τρωει το. στα ρουθούνια. όδό. λα"Lκές Βαϊφόρου. Καί νά 'χεις τήν Φuχή σοι. λ'ιγο. στά χείλη. Φηφιδογραφίες της Ραβέννας η τόν Σολωμό. δπω. στήν Παραπορτιανή καί τό Ρόδον τό 'Αμάραντον. παρατηροϋμε καί σέ πιό μικρή κλίμακα: στ' ιXpxιx"LxιX είδώλια καί τόν 'Αρχίλοχο.Δuστuχώς. στί. πο λ'υ σπαταλιέτα. " . ναί. Αύτά είναι τό σωστό. Προσωπικά. μέ τόση ακρίβεια πού νά ύποαούουν καί νά μας παραδίδονται τά στοιχεία του κόσμοι. στϊ. 'Ε πει δ'η το. 'Αλλά τό ΙΌιο. ή ανθρωπότητα παράγει πολύ αίσθημα καί όλίγο πνεύμα. καί συσσωρεύεται σέ τόσο μεγάλες ποσότητε.: το λ'εω με λ'υπη. Πιό καλά θάλ- λουν τά λουλούδια στόν 'Επιτάφιο. στή γλώσσα. Δ'εν το. καί τόν Θεόφιλο. ηχοuς. στού. Δέος. 'Από 'κεΤ μιλάει ό κόσμος. Καί τό πολύ . τά ζητα ή Φuχή μας καί δπως δλες οί πιθανότητετ δείχνουν δτι θά μποροϋσαν νά είναι. Νά εύθειάσει η νά καμπυλώσει τίς γραμμές στό μάρμαρο. δέν θuμαμαι ποτέ νά δοκίμασα σuγκίνηση απέναντι στόν Παρθενώνα η τήν 'Ιλιάδα. Καί τό δώφυ. θά θέλαμε νά είναι. τό πιό ίερό πράγμα. Δόνηση. π v ε Gμ α πού γιά νά τό είσδεχθείς πρέπει νά κάνεις αλμα πάνω από τή συγκίνηση. νά φτάνει σ' ενα τέτοιο ύπέρ.

* * * ί Ή κολυμπήθρα μώβ. πλόες. * * * Δυνάμεις πολλών 'ίππων σέ κάτι σταλτό της όμορφιας κιόλας φευγάτο.τι μας κατέβει άπό τόν γιά νου: ζάρια. Ό χαμένος Κήρυκας. κουδούνια. 34 . Οστρακα. Τό άγγελούδι. * * * Δειλινό μέ σύννεφα ετσι δπωτ τ' αποτυπώνει της όρτανσίας ή άκοή. άγάπες.' * * * Φώς άπό χαλαζία κυανόν της Παρθένου. Καί τά λάθη μας νά τά βάζουμε " 'λ κι αυτα στον ογαριασμο.Ε' ΕΜΠΡΟΣ ΛΟΙΠΟΝ μιά στιγμή ας παίξουμε δ.

* * * Διάφορα μυστικά στό πανέρι: άρρεβωνιάσματα. περιστερογουργουρίσματα. καραμέλλες κανέλας μέ ξυλάκι. βότσαλα των Σπετσών. 35 .( Τίμιο ξόλο άπό τή «Φτερωτή» στά μπλάβα.

. * * * Κι οUτε. * * * "Ως τά πέρατα τοσ μικροσ μικροσ μου καημοσ πό 'χει της γης τό φάρδος. * * * 'Η Θ ' Φυτω.άσπρα.ιρές κομμένε. τό σεντόνι μές στά μεσάνυχτα κι απομένουν Φηλά οί όροσε. ••εα 36 . * * * Βάρκα πράσινη άπό κούνια ξuπνή κι ε. μω β στ ..ρέοικος έξ ένστίκτου μέ τήν lanterne magique του.νέτικο.Κορίτσι βε. ( * * * Σωτήρ φε. * * * "Οπως βυθίζετα.. μπ λ'ε. μέ μέ κι οUτε.Uχαρις. μέ σέ κι οUτε.ς μέ τό ΦαλΙδι. μ' ολο τόν κόσμο.

* * * Είπαν σε η 'Ανθοθσα η Σελαμένα. 37 .Βάρκα δεμένη μαζί μου διά βίου μέ τά δεσμά του κήπου.

ι ι ι ~ ι ι ι . * * * Τ ά χίλια σώματα του ανέμου και τό ενα του ανθρώπου.Μεταξωτό Φυχης φερμένο από τή Δαμασκό ή τήν Κωνσταντινούπολη. * * * "Ω Σ ελ αμενα.. τα μπ λ ε σου τα ξιοευουν κι ο Θ ι οεν βλ επει τον θανατο.εος ~ ι Ι ( 38 . * * * ( Τέως θάλασσα μέ φακιόλι καί ράντιστρο ήχων. * * * 'Αέρας αζαλέας μ' ανδρικό φέγγος καί ή πρόσοφη δλη μ' άπαλά ύδροχρώματα.. * * * <Ένεκα ό καιρός.

.

ΣΤ'

ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΜΕΙΔΙΟΥΝ καΙ οΙ ποιητέ; διανοοϋνται. ·Οχι. Χρειάζεται κάτι αλλο. "Ισω; ή άφέλεια. Μάλλον Τι άφέλεια χα{ Τι χάρις μαζΙ
'Εάν μας χτυπούν, νά βγάζοuμε ηχο καθαρό. Καί νά προτείνουμε μιά ζωή πού, γιά νά σταθεί, νά μήν εχει άνάγκη άπό ύποσημειώσεκ. Είναι καιρός, θά τό ξαναπώ, ή παλιά μας έκείνη γνώριμη Άμαδρυάςάκόμη καί μέσ' άπό τούς ήλεκτρονικούς όπολογιστές νά ξαναβρεί τό δέντρο της. Νά μπεϊ πάλι μπροστά ό μηχανισμός μιας άτελεύτητης είκονογραφίας. Καί νά δοκιμάσουμε καταπρόσωπο τόν άέρα μιας έλεuθερίας διόλου δμοιας μ' έκείνην πού' κατοχυρώνουν τά δημοκρατικά μα; Συντάγματα.

ΟΙ

,

'Η έλλειπτικότητα στήν εκφραση καί τό αυθαίρετο στή σκέΦη εχοντας άπό καιρό άποκτήσει τίτλου; νομψ.ότητας, οί τομές πού έπtχεφουν, έπtτρέπουν στό μάτt νά μήν πτοείται πλέον άπό τά παραδομένα σχήματα. 'Ο πιό άνερυθρίαστα ειλικρινής γίνεται καί ό πιό άποτελεσματαά καινοτόμος. Κλωσάμεδλοι μα; μιά μικρούλα ίδιαιτερότητα πού αν δέν κάνοuμε τό παν ωστε ό όποΦήφιος νεοσσά; νά σπάσει τό τσόφλι ΤΟι) καί νά πεταχτεί εξω, πάμε χαμένοι. Στούς έκατό ζωγράφοuς όγδόντα

οι

πνίγονται μέσα στούς αλλοuς είκοσι, μόνο καί μόνο έπειδή δέν έπέτuχαν 11δέν μπόρεσαν έγκαίρως νά καταθέσουν τήν βαπτιστική του; σφραγίδα. ΟΙ ναυτες του Τσαρούχη, τά όμηρικά άκρογιάλια καΙ 'Αριάδνες του Στέρη, τά κορίτσια του Μόραλη κι σuκιές του Νικολάοu, οΙ ποδηλάτες του Φασιανοϋ, πρωτίστω; μας έλκύοuν

οι

οι

γιά τήν όΦηλή του; ζωγραφική ποιότητα. Τό σωστό σωστό. 'Άλλωστε αυτό είναι μιά προϋπόθεση γιά κάθε τέχνη, χωρίς έξαίρεση. Δεuτερεuόντως δμως - ας τ'

40

,ι/
(
,

/1

/f
Ι
\

\
,
ι

"Ι

\ \

j

{
Ι
Ι
f

\ ! ~ί

Ι

\Ι

\ι

\l~

Ι !
Ι
' i

Ι

Ι

ι

) Ι
i

ι Ι
f .ί

ι

Ι

Ι
,!

Ι ,:
{;
:'

Jι

/

f

;'

~

b

ι Ι / .

\ \. ! ! ~ .

θέμα· πuρήνας μύθου. νά όδηγεϊτα: στόν ύπερθετυω της βαθμό μέσα μας. περίπτωση νά καταλάβει ποτέ θέση στή συνείδησή μας καί ν' αρχίσει νά γίνεται μόθος. τίς ροπές σου. 'Έκπληκτοι μένουμε μερικές φορές σέ μιά τέτοια δυνατότητα πού αγνοούσαμε δτι διαθέτουμε. 45 . κόσμου νά μας «παίζει πραγματικότητα». 'Ακόμα καί ή παρουσία μιας γεωμετρικης καθαρότητας άπλως η αντιθέτως ένός παραμορφωτυωϋ παροξυσμοσ στά εργα τ' άνευωνικά.όμολογήσουμε . ό πεζογράφος τοσ Μολιέρου. Δηλαδή.μας γοητεύουν επειδή τραβοϋν τό κοuρτινάκι σέ κάποια μυσταή γωνιά της φuχης τοuς.: δσο είναι δυνατόν βέβαια νά τό άποχωρίσει κανείς από τή λεγόμενη τεχνοτροπία τοϋ καλλιτέχνη.ρικοσ του. Νά λοιπόν πού εκείνο τό περιφρονητέο «τί μας ίστοροϋνε οί ζωγράφοι» ζητάεινά έπανεγγραφεϊ στίς αξιολογήσεις μα. μιά πραγματικότητα πού δέν θά ύπηρχε. Παροαολουθοϋμε τόν θίασο τοϋ εσωτε. Χώρια δτι αποτελεί καί μιά δεύτερη άφετηρία γιά νά ελέγξεις καί νά εκτιμήσεις τίς αποκλίσεις σου. είναι κι εκείνη μέ τόν τρόπο της. χωρίς αυτούς. χωρίς ν' αλλάξει ταυτότητα. ν' αρχίσει κάποια συγκεκριμένη πτυχή της φuχης τοϋ διπλανοσ μας πού αγνοούσαμε ν' αποσπάται από τά συμφραζόμενά της καί. δπω.

δονήσει. του .τά λεγόμενα «στίγματα».άπεναντίας . γιά νά φέρω ενα προσωπικό παράδειγμα. -" . γιά ποιόν λόγο ένώ βρίσκω Φυχρόν τόν Seurat κι οϋτε συμπαθώ . Νά 'ναι ή ύπόκωφη γεωμετρία του. χρωματος. που μου ενευε παταφαταα. γοητεύομαι από τό τελικό άποτέλεσμα.Συχνά εχω άναρωτηθεΤ. 46 . σέ μιάν έποχή πού ή φόρμα είχε ύποχωρήσει μπροστά στί. .

Μήπως αν έ. ΚαΙ στόν Piero della Francesca. θά μέ άπασχολοϋσε λιγότερο.'λειπαν έκείνα τ' άρχιτεκτο- νικά στό βάθος 11τά μυστηριοαά βλέμματα πού πλημμυρίζουν μέ σιωπή τόν χώρο. . Πολύ περισσότερο τό ΠοιμεVΙΧό του Klee άπό τό ΈπιλεΥμέvο τοπίο του της ϊοιας έπίσης χρονιας (1927). χωρίς νά ξέρω γιατί.Μαλλον. Σαφώτ προτιμώ τόν Πλυμέvο άέρα του Max Ernst άπό τό ΚυvηΥημέvο Δάσος του της ΙΌιας χρονιας (1969).

.

" ". σωστά XΙXL ακρα προσοχη. 1::' . ~. τα μηνύματα που εππεμπονται απο την κρουση με των μυστικών της ζωης έπάνω στήν Φυχή μας. . να πατησω . ι . . Δέν εχω τή διάθεση . Μ' ν " ακουω ~ερω XΙXL ονο νά βλέπω."Ομωτ έοω. .XΙXL oLκαLωμα το . τό φόβητρο της Ψυχολογία. . .. . ~ενα χωραφLα. ".'1::' μέ σταματά. . . Νά συλλαμβάνω τά πράγματα που συγκρουονταL μέσα μας 11 πιό .

'Ακοϋμε σάν νά βλέπουμε. Μ' άόρατα δάχτυλα μας έγγίζει τόν νου ό εξω κόσμος. 'Αδειάζουν τ' αντικείμενα κι απομένουν 50 . κάνει τόν ύποβολέα.Ζ' ΠΙΕΣ ΧΩΜΑΤιΝΕΣ ΚΑΜΠΑΝΕΣ ~xouv καΙ ποιός γεωμέτρη. 'Επειδή κάτι τό γαιώδε. βλέπουμε σάν ν' άκουμε. καί όρθογωνίζον ύπωωμαίνεται κάτω άπ' τ' Άντιληπτά. τού.

λάμπουν μέσα σέ μιά διαφάνεια καθάριου αίθέρος.σκέτες γραμμές μέ σοφία χαραγμένες δπω. 'Άλλες φορές πάλι. άπλως. πιό σπάνια. στό Γυμνάσιο. . Ε. διαπερασμένη άπό τίς άχτίδες καί άντιπροσωπευ- ταή. 'Αλ ηθινή ούράνια επικράτεια. της ϋλης καί της απέραντη.κεΤνατά σχέδια της 'Γριγωνομετρία. καί άδυνατοϋσα νά τά καταλάβω. δπου εσκυβα. μορφολογίας της. μαθητή. μετέωρη.

' Ετιναι σαν να"βκο εται ο κοσμος στα ουο: απο τη μια. ι ". Καί ή γεύση τοuς. ως κάτοΙ) άριστερά. Μαζί μέ μιάν Ιλιά. Ιδω η ΙκεΤ.μέ κάθε μέσο. Τό χωριό τ' δρεινά σέ κάποιο νησί. ~I " . Γεύση Σαντορίνης. γεύση Κρήτης. το αναποφευπτο της Μ οιρα. τό άλάθητο μιας μαργαρίτας. Κόσμος αιώνιος άλλ' άδιάπτωτα σέ κατάσταση νεογέννητου. ό παπάς ό ερμος μέ δλο δλο γιά Ικκλησίασμα μιά γραϊα καί τρία μικρά παιδιά. - άπό τήν αλλη. περνώντας από τόν καθαρμό της. άκόμη καί μέ τά χρώματα πού μου άνοίγοuν τήν ορεξη νά τά τρώω λές κι εχω άνάγκη άπό τίς βιταμίνες τοικ.' εξω.ποτέ τό εϋκολο δέν μου ηταν εϋκολο . οι πλαγιές μέ τίς φuτεΤες άπό κρεμμύδια καί τ' άγριεμένο πέλαγος. πέρα. τίς συνηχήσεκ καί τίς μεταφορές. γεύση" Αθω. Τό . πως γίνεται δέν καταλαβαίνω.: (ι . «Δι' εόχων των άγίων πατέρων ήμων». πάλι στήν αΙσθηση. τό φτωχοοαλησώ«. Άφου Ιγώ τό μόνο πού κάνω είναι νά ξεκινω άπό τήν αισθηση καί νακαταλήγω.Θuμίζει Πλάτωνα μιά τέτοια πρόταση. τίς ώχρες καί τά μπλέ κοβαλτίου. Ιπιχειρω 1' Τί είναι πιό δύσκολο δέν λέω. 52 . κι άπ' Ι. εφτασαν νά γίνουν συντεταγμένες του 'Ελληνισμού. Κάτι πολύ άπλό πού ώστόσο μέ απομονώνει άπό τό κοινό αισθημα καί συχνά μέ κάνει νά προβαίνω σέ ρήσεις κατάλληλες μόνο γιά τούς πολύ εuφuεΤς η τούς τρελούς. Σκηνές. . πού γιά νά εxouv ΙπαναληφθεΤ ταυτάσημεξ τόσο πολλές φορές. άναδuθεΤ 'Αμφίων των χρωματιστών θαλασσων άναπαρθενευμένοτ ό κόσμος. Στό παραθυρώα μέ τό σπασμένο τζάμι ό ξεραμένος βασιλαό. κοντακίου η κάλβειας ώδης ωσποΙ) άπό τά μεσοδιαστήματα.τό καταλαβαίνω.

"Ω. μοσ 'ρχονται κάθε τόσο καΙ μέ άνασταίνουν. τά υφαλα καί τίς κρυφονεριές. περασμένα μεσάνυχτα μέ άναμμένα τά δυό μου φωτώαα πρόσω ήρέμα. θά 'λεγες τόν είχα κάνει πρίν γεννηθώ ειδική παραγγελία. θεός τοϋ ανέμου συνάμα κι 'Έρως καΙ Γοργόνα. μέ τόν τρόπο του. Φαίνεται δτι κάπου μέσα στό διάστημα. μοναδική του εγνοια κι Ικεινοσ είναι πόσο μέρος θά δώσει στό ενα καί πόσο στό αλλο άπό τά απεφα πού καταπιάστηκε νά παίξει. καταργούνται. Ιάν ό βαθμός της ποιότητα. 'Όπου νά εχει τή θέση του καί ό καλλιτέχνης χωρΙς νά αισθάνεται καταπίεση. Μιά μέσφ τοϋ θανάτου αθανασία. δικαιοσύνη. θά πρέπει νά σηκώνονται άερώαα πού πάνε κόντρα στό ρεσμα είναι άπλώς πιό ισχυρά δπωτ οί σπηλιάδες καΙ μας έπιστρέφουν παρόμοιες στιγμές ακρας ταπεινωσύνη. πληκτρα καί νά παράγει ε ιJ φ ω ν ία· δηλαδή. δπου Ιξακολουθοσν νά τρέχουν τά ί δ ω μ έ vα. θά 'πρεπε νά 'ναι οί κανόνες τοϋ βίου μας.Κάτι τέτοιες φυσηματιέ. καί η πού όμορφιας. φτάνει στό Ι'διο ιιφηλό σημείο. Νά χτυπδ. Μέ τήν ευλογία του παλαντζάρω καλUτερα τίς φουρτοσνες τίς δικές μου καί προχωρώ στίς Ιπικίνδυνες περιοχές. 'Ανάμεσα στόν Ronsard η τόν Fra Angelico καΙ τόν Mallarme η τόν Juan Gris δέν μεσολαβεί παρά τό σημα τοϋ σταθμάρχη της ευαισθησίας μας. στό βάθος. 'Οπόταν. 'Επειδή. 53 . οί άποστάσει. ας είναι καλά ό αγγελός μου ό κατεβασμένος άπό κάποιο τέμπλο. δπω.

.

ΠΡΟΣΩ ΗΡΕΜΑ .

ΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΙΚΉ &νθρωπότητα. &λλοuς άκοuστικά περασμένα στ' αίιτιά μου. αίιτοδίδακτος άσυρματιστή. δέν 57 . Μιά μέρα πού ρωτοϋσα τόν Παασσό πώς ετuχε νά μήν κάνει ποτέ στή ζωή του μεγάλα ταξίδια. μοu άπωφίθηπε: «Παρά νά τρέχεις έσύ πίσω άπό τόν κόσμο. πού ξέρει σ' αίιτά προπάντων τά «έπιτόπου» ΜΣΑ ση / ταξίδια είναι δυνατόν νά παρουσιαστούν οί πιό άπροσδόκητες. οί πιό σuγκλονιστικές περιπέτειετ. κατάφορτη &πό τΙς άμαρτίες παλαιών καΙ νέων δογμάτων. εχω στήσει τά πενήντα τετραγωνικά μοu καί περιμένω' μέ δύο άόρατα γιά τού.

είνα~ καλύτερα νά τόν κάνε~ς νά 'ρχεται 'κείνος κοντά σου. "Εδιναν βαρύτητα δχι τόσο στήν κινηταάτητα τήν ί'O~αδσο στήν Ικανότητα του μυαλοϋ μας νά ύπωαθίσταται σ' αυτήν. πού έργάζεσα~. Παρά τήν κάΠΟLαΟLηση. Κι εβαζαν τόν τόνο στή σωστή σuλλαβή δταν γύρω μου άφθονουσαν οΙ άνορθο- .τά λόγια του μ' αγγ~ζαν. Bref. συνέχισε: «Ξέρετε πως.». Έξαρτατα~ άπό τόν τρόπο πού ζείς. πού έρωτεύεσαι. Καί πρίν προλάβω ν' άνοίξω τό στόμα μου. Είναι πολύ άπλό. έγώ τίς πέντε ήπείροuς τίς εχω μέσα στό άτελιέ μου».

.-... T'~ .. Πολλοί.' •••• .. "Αλλος μέ τήν άλλο ίωση του παρουσιαστυωϋ αεροπλάνο γιά νά μή συναπωωμίσουν του. ----/ #J """ '\ _/ .~---~.... χρόνια τώρα.. ~_. . Καί τί νά πείς γιά κάποιων άλλων τίς καθιερωμένες άπό καιρό καί μεγάλης κυκλοφορίας «αΙσθαντικές στιγμέ. Παρωωλουθοϋσα.. "Αλλος μέ τό άναποδογύρισμα του εΙκοσιτετραώρου του..-. τίς προσπάθειες που εκαναν μερικοί συνάδελφο] μου γιά νά διαφοροποιηθοϋν άπό τους άστούτ.. παρά μερικές χιλιάδες χιλιό- μετρα καί λίγο συμπιεσμένον άέρα.»: 'κείνα τά δειλινά πάνω άπό τό λιμάνι· τόν ζητιάνο που παίζει φυσαρμόνιπα μές στό Φιλόβροχο· τό "---. ..γραφίες. 'Αλήθεια.. άπό άεροπλάνο σέ έπιστρέφοντα. μέ κατανόηση άλλά καί άμηχανία. πηδώντα.

μ κοuτσό παιδί στό καλνΤιΡίμι τ~ς φτωχογειτονιά. Δέν ύπάρχει άπάντηση. μ' αύτόν πού διαμορφώνεται άπό τίς σuγκινήσεις σου καί τά Ιδανικά σου σέ δσα γράφεις. έ. φανερώνεται. καί νά καθαρίσει τόν τόπο άπ' δλων των λογιω τ/ς τοuρκιας καί τ~ς γηραιας Εύρώπης τ' απομεινάρια. <Όλα τά παράγωγα τ~ς μuστικ~ς ηχησης πού συντελείται σέ μιά γραφή νά βρίσπουν τήν άναλογία του. στό έπίπεδο των άνθρωπίνων σχέσεων. δύο χώροuς μέ τήν ΙΌια εύλογοφάνεια. Τό σκοτάδι δπου του θέτέ-ις αστρο. Μέ τέτοιον τρόπο πού άκόμα καί οί σuζεύξεις των λέξεων. τελικά. Νά κυκλοφορεί τό μυστήριο καί στού. στίς πέραν του όρθολογισμου τυχόν ένέργειες καί διασυνδέσει. "Εχει σημασία ή συνέπεια καί όχι μόνον: είναι ή λειτουργία των σuγκοινωνούντων δοχείων πού ένδιαφέρει. μου' ρχεται ν' άνοίξω τό παράθυρο καί νά καλέσω σέ βοήθεια τόν φίλο μου τόν Βορρέα. 60 . άπά τίς πράξεις σου η τίς ένέργειές σου. τ~ς μαντικ~ς. έκτός άπό τόν έαυτό σου δέν γίνεται νά παρίσταται αλλος κανείς. σ' ενα τέτοιου εΙΌοuς πείραμα πού συνίσταται τό μυστυω: νά δημιουργείται καί στόν εξω κόσμο. Τ' άγόρια πού Φέλνουν κι ή έκκλησία. δέν όπάρχει μάρτυτ. Κι είναι. Θέλει μελτέμι γερό. κι ισως αύτό νά 'ναι τό ώραϊο. πού νά 'ρθει μέ τήν εύχή τ~ς Παναγία. οί παραπλήσιε. Ή πραγματικά ποιητική ζωή. Τό αγνωστο χέρι πού σφίγγει τό χέρι σου. γεννημένο στήν T~νo. Στό σημεϊον δπου τό μόριον της Φuχ~ς μεταβάλλεται πάλι σέ μόριον ϋλης. <Όλα μαζί κι ενα ενα χωριστά. ενας πυρήνας ταυτόσημο. σου.ιiν μπορεί νά τό πεϊ αύτό κανένας.: ό μακρύς διάδρομος ένός νοσωωμείου μέ τ' άμαξίδια καί τή λεuκή μπέρτα πού χάνεται στό βάθος δλα τοuς τσαλακωμένα καί μέ καθυστερημένη αφιξη δελτάρια πού αμα τά βλέπω νά «βγάνοuν δάxpu» άκόμα. Τότε λοιπόν τό ζητούμενο. νά βρίσκουν κατ' άντιστοιχίαν τήν έφαρμογή του. άλήθεια.

.

. Βαβίζουν. είναι σκληρό πράγμα νά ζεΤςμέ τό αίσθημα δτι σuνεχως γuρίζεις στήν πατρίδα σου καί δέν σέ άναγνωρίζει κανένας. Σuνεχως νά βρίσκεται μέ άναμμένες τίς μηχανές καί άνεβασμένη τήν αγκuρα. Δέν ξέρω. ΟΙ γλάστρες μιλοθσαν. καμάρες. ανώτερη. ή στεφάνη των κuμάτων ε- μοιάζε κομμένη στά μέτρα μου. "Οπωτ. ΟΙ αίιλόπορτες μέ τόν βαρό χαλκά διαμιας ανοιγαν κι εβλεπες τό κορίτσι μέ τό σχισμένο φουστάνι νά χάνεται στό βάθος άπό τίς άσβεστωμένε. Μιλαν καί τίποτα. δύναμης πού η δέν τήν χρειάζεσαι η τήν χρειάζεσαι καί τήν άποδέχεσαι χωρίς αλλοuς Ινδοιασμοός. . 62 . χωρίς νά τό ξέρω... Τήν Ιποχή πού πρωτογνώρισα τίς άρχαΤες θάλασσες. κρέμονται άπό τό νημα κάποια.Μιά καφεμαντεία χωρίς καφέ η μαλλον μιά χαρτοπαικτική πρακτική δπου τή θέση των ασων καί των ρηγάδων έπέχουν οΙ ανθρωποι. δσο ποινότυπα η Ικπληκτικά καί αν συμβαίνει νά βγαίνουν. "Γλωωϋν. -ι ι . "Α. 'Ίσως νά 'ναι άπά Θεοϋ νά μήν εχει θέση ό ποιητής ποuθενά. Στήν περίοδο της άνθοφορίας γέμιζαν τόν άέρα μέ φθόγγοuς πού άνέβαιναν όλοένα. Περπατοϋσα κι ακοuγα τόν Ποσειδώνα πως θύμωνε καί πως χτυπούσε τήν τρίαινα. Μιά συνεννόηση σκύλων μεΤον τή νοημοσύνη τουτ. Καί ΟΠΟΙ) τ' άποτελέσματα. φεψάλuξ πού τή λέει κι ό ποιητής. σχημάτιζαν Ιπωδοός του' Αρχίλόχου κι υστερα διαλόονταν άφήνοντας μιά μικρή σπίθα στήν καρδιά μου: τήν Ι'Οια πού κάθε τόσο τινάζεται ίσαμε σήμερα. εκανα κι Ιγώ πού άπό λιμάνι σέ λιμάνι εφτασα ως Ιδω νηι συν σμΙΚΡΌ μεγαν ποντον περησατ. Μιλας καί τίποτα.

τίς Αίγινες.Β' ΜΕΓΑΣ ΠΟΝΤΟΣ ε!ναι πέντ' εξι χιλιάδες λέξεις. τά Φαληρα. Καί τό σκάφος μου ενας χώρος ίσαμε δεκαπέντε βήματα μάκρος πού άνεβωατεβαίνει όλοένα καί προχωρεϊ άνάμεσα 'Ηρακλείτου καί Πινδάρου μέ κατεάθυνση τήν 'Ακρόπολη καί πιό πέρα. Ο 63 .

τά βλέμματα μιας κοπέλας πού οιακρίνεις μιά στιγμή μέσα στό ανώνυμο πληθος καί χάνεται χωρίς νά ξέρεις αν θά τήν ξανασυναντήσεις ποτέ. δπω. πού νιώθει νά τόν παρωωλουθοϋνε μέ αγρυπνο μάτι ό Φρειδερϋωτ Χαίλντερλιν άπό τή μιά καί ό Διονύσιω. Μικρές δονήσει. Δέν είναι άστεϊα.Γ Φυσάει νοτιάς καί χλαπαταγάνε οΙ τέντες μου. Δέν ξέρεις αν θά σοϋ ξανα- . Σολωμός άπό τήν αλλη. άπά μιάν ακρα σιωπή χωμένη μέσα στόν θόρυβο νιώθεις νά σοίί 'ρχονται. Κάθομαι στό πιλοτήριο μέ τήν οίκειότητα τοϋ πολύπειρου άλλά καί τόν κόμπο στόν λαιμό τοίί ύπεύθυνου.

Χρειάζεται συνεχως ν' άπωθείς. τζάμι) καί καταλήγει στόν κορμό μιας λάμπα.δοθεί ποτέ νά σμίξεις τίς λέξεις μέ τήν Ι~ια θαυμαστή άσυμμετρία ένός άριθμου τηλεφώνου πού τόλμησες κάποτε. 'Επειδή . μάλιστα. 'Επειδή τό Ι~ιo είναι' ή Ι~ια Ιπιδίωξη' ν' άπαλλάξεις τήν εκφραση άπό τήν όσμή του παλαιοπωλείου καί τίς καθημερινές σοι>ήμέρες άπό τήν σκουριά των χεφαφιων καί των φιλοφρονήσεων. Λέξείς Ιρχομένες άπό πολύ παλαιά η άλλες νεότερες. πού σχηματίζεται στόν χώρο της δοuλειας μοι> άπό τή λάμΦη του μπρούντζου. πετρελαίου διασπευασμένη. άντιχτυπδ σ' ενα παλιό μοναστηριοαό ρολόι (χωρί. συνωστίζονται στήν άκρη της πένας σου. Μερικές φορές. άναπηδοθν ως τό σημείο νά σέ πιτσιλάνε καί στό πρόσωπο' καθώς ή πλώρη βυθίζεται μέσα στά γεγονότα κι οΙ σταγόνες άπό τό πάφλασμα φτάνουν ως τό κατάστρωμα. άκόμα καί ίδιωματικές. σέ ήλεκτρική. Ή πιό σώφρων στάση μπορεί νά 'ναι κι ή πιό τολμηρή' δέν ξέρεις. πόσο μαλλον στά δράματα ηστούς διασκελισμούς πού άπαιτοϋνται γιά νά κινηθείς σ' ενα έπίπεδο ύπεράνω πολύ της χρηστικης πράγματι- . Πού ξεκινάει άπό τά πόμολα του μυφοϋ γραφείου. σου κολλανε στό μέτωπο συνθήματα διαδηλώσεων. Μαζί πάνε. 65 . ίαχές. αίι~ό'τό ζίγκ ζάγκ σ' ενα ποίημα Ινίοτε.κοντά στ' άλλα πρέπει νά τό ίιπενθυμίζει καν εΙς αίιτό . Άλλά πρέπει νά δοκιμάσεις. νά Ιπιλέγεις.Τι άχριβολΟΥία στή σΧέΦη δέν συμπίπτει πάντοτε μέ τήν άχριβο- λΟΥία στά αίσθήματα' κοτητας. σήματα κομμάτων. σέ καταβρέχουν. νά υίοθετείς. χρειάζεται καί κάτι άλλο γιά νά πετύχει. τόν στόχο σου' ν' άκολουθήσεις μιά τεθλασμένη σάν αίιτή. Νά δοκιμάσεις μέ τόν Ι~ιo τρόπο πού δοκιμάζει δ Σολωμός δεκαεννέα-φορές τόν Ι~ιo στίχο. ν' άποποιεϊσατ. σαλεύουνε σάν κάτι νά ζητανε. νά πάρεις καί σου άλλαξε τή ζωή.Υά προσδίδει παρόμοια λάμΦη. γοητευμένοτ. Ιπί παραδείγματι. Συμβαίνει.

διαστάσει. Αύτό τό «σπίτια ιδές στή χλόη» πού πέφτει σάν σκισιματιά. v ι 'δ Λαι φαινονται τα κατασπρα σπιτια στην πρασινα α. Ι Ι . καί δείχνουν πόσο βάρος εχει καί στί.Έκεί πού κατουωϋν Θεοί κι πιά άνεπαίσθητες άποκλίσεις άποκτοϋν τεράστιε.δέν είναι παράξενο μεγάλες καί συνε- οι οι οι χείς άποτυχίε. Είναι κι αύτό μιά έξήγηση γιά τό πόσο δόσκολα πορεύεται ή άνθρωπότητα. πράξεις μας καί στόν νοσ μας 'κείνο πού θεωρούσαμε ασήμαντο. τι άπαιτεϊται μονάχα έγκέφαλος. Σέ ο. Σ' αύτήν τήν παράλειψη. Καί φανερά σου γίνονται τά σπίτια μές στή χλόη 'Όχι. μας έκεί νά δφείλονται. διαπρέπουν. 'Ίσως . έάν δέν τό 'χει. πας χαμένος. Σάν fίλιoς δπού ξάφνου σκεί πυκνά καί μαυρα νέφη ΝαΙ Τό ρολόι δείχνει σωστά τήν (. Αύτό είναι. Τ' δρος βαρεί !. αίρει πραγματικά τή θολάδα. Δuστuχως. ανθρωποι άπωετοϋν εύκολα μεγάλη παιδεία καί σέ ο. Κάτι δέν πάει καλά.ψα. όπ' οψιν σου καί στήν πολιτική καί στόν ερωτα καί στα γραφτά σου έξίσοu. Ι Ι Ούτε. Μοιάζει μέ έπεξήγηση.ατάρραχα καί σπίτια ίδές στή χλόη. Έάν δέν καταλαβαίνεις τή διαφορά. τι ομως άπαιτεϊται νά μετέχουνε οί αισθή- οι 66 .

Τά αΙσθητήριά τουτ. 67 .σεκ. 'Εξ ου καΙ ό περίφημο. ύπνώττουν. άδυνατοϋν νά μετατρέψουν τήν πηγή του έρεθισμου σέ εΙΌωλο πού νά καθρεψτΙζεται κατ' άναλογΙαν μέσα στό πνεϋμα. διανοητισμότ της έποχης μας πού άπωωπτει ενα ενα δσα νήματα μας συνδέουν μέ τήν αμεση ζωή καΙ μας καταδικάζει σέ πείνα θερμης άγκαλιας καΙ άληθινων δωφύων. σέ κατάσταση μονίμου ύποθερμΙας.

ενας άλλου εί'δους. 68 . μετά τόν έξαγιασμά. τό πρόσκαιρο περιεχόμενο κι εφτασαν νά γίνουν άπιαστα καί μελισσοδίαιτα στοιχεία: λόγια τοσ Παρμενίδη. "Ολοι μα. πότε άπά τήν άλλη μπάντα. Δηλαδή. Παλεύουν. συννεφώαα τοσ Παρθένη. Σηκώνομαι νά κάνω μερικά βήματα έπάνω κάτω' υστερα σταματώ γιά λLγο πίσω άπό τήν τζαμόπορτα XilLπαρακολουθώ τό άνεμο μαχητό ποό κάνουν οί μπεγκόνιες XilLτά πελαργόνια. της φουρτουνιασμένη. μπάλες γυάλtνες άπό νερά τοϋ Κάβο-Μαλιά. δεύτεροτ. φούλια μόλις έλευθερωμένα. Βαρύ άπό ένανΤLωση πού κανείς δέν εόρέθηκε ως τώρα ν' άναγνωρίσει. ρήσεις τοϋ Blake. ολος άπό χλωρίδα. Κουράστηκα. βουτώ κάθετα καί ξανανεβαίνω στήν έπιφάνεια κατά εtκοσι χρόνια νεότερος στήν άντίληφη γιά τά πράγματα καί τό μεταβλητό πού άντιπροσωπεύουν. ΈξακολουθεΤ νά φυσαει. θάλασσας καί στό πεϊσμα των καιρων καί των δπου συρμών. νά υίοθετήσει. μερσίνες κι άλλες άθωότητες τοσ νοσ μου σέ κατάσταση πρωτογενή. γέρνει πότε άπό τή μιά. θά 'λεγες.Τί σόι «ποιητική» μπορεΤ νά είναι ή ζωή σου δταν XilLτό κορίτσι πού φLλησες XilL τό σκοτεινό δρομώα δπου τό φLλησες XilLτή μουσική πού σοσ έρχότανε άπά μακριά οταν τό φLλησες. πρέπει νά φάξεις γιά νά τά βρεΤς μέσα στά λεξικά. Κι έλαφρό άπό ίχνογράμματα βιωμάτων πού τοός άφαιρέθηκε. Εύτυχως πού τό φορτίο μου είναι βαρό κι άέρtνο. Καταμεσή. όδαρής κόσμος. παλεύουμε. Ίό σκάφος άνασηκώνεται XilLχτυπά τά κόματα. φιλιά καί δάκρυα περασμένα κομπολόι. τό χρημα της υλης πού άπαιτεϊται γιά νά φτάσεις ν' άγγίξεις τό διαρκές ποό αύτά καλύπτουν. άπό χέρι άγαπημένο.

.

άείποτε ομως συντροφευμένοτ από μιά συστοιχία φυτών πού διαιροϋν γεωμετρικά τόν χώρο. . τό σπίρτο κι άνάβουν.ίίστερα τρέμουν καί λιώνουν γιά ν' άφήσουν πάνω στό ήλιοκαμένο σου μπράτσο δυό τρεΤςσταγόνες δροσιά. ό Σουαβίατ 11ό Ζωωνθου.Μοναχικό ταξίδι που τ' άποπειράθηπα μέ κενή τή θέση στά δεξιά μου. πάντα ομως μ' άραχνοuφαντα έσώρουχα.κορίτσια μόλις κομμένα σαν τό κεράσι. 'Έτσι συμβαίνει νά: κάνω ερωτα καί νά γίνομαι θρησκευόμενος άπό τούς λίγους. πού μετατοπίζονται άνάλαφρα. ναί. μισο-πραγματαά. 73 . άγίους δπω.πού πρώτα τρίβονται πάνω σου δπω. μισο-φανταστικά.

.

τά χορικά στήν άρχαία τραγωδία η οί έπωδοί στούς Ψαλμούς καί τίς δUτLκές μπαλάντες. εόθύς πού τελείωνε τό γράΦιμο. Πού. τήν δική του. ''Αν καί. Γιά νά μήν ριΦοκινδuνέΦω μιάν αποΦη πιό τολμηρή. Ό Λένιν έννοοϋσε νά βρίσκει τούς κοντuλοφόροuς του έκεΤ πού τούς είχε άφήσει καί μέ τήν Ι'δια σειρά. 75 . δέν πρόκειται άκριβώς γι' αύτό. άτομική κλίμακα. ξανάβαζε τά βιβλία στήν προκαθορισμένη του. δπω.νά έπαναλάβουνε στή δική του.Γ' ή ωρα εξι άκριβώς. Ό Πούσκιν.ύποσυνείδητά τοuς βέβαια . "Οτι έπιθuμούσανε . πραγματικά. άντίληΦη γιά τήν τάξη. θέση κι άπαγόρευε στούς ύπηρέτες του νά τ' άγγίξοuν. γιά νά 'μαστέ δίκαιοι. άνταποδίδοντάς του τά Ισα. τή λειτουργία πού έκπληρώνανε μέ τήν κατά τακτά διαστήματα έπαναφορά τουτ. μ' εναν πολύ εuφuή τρόπο κόβανε τή διάρκεια καί τήν δένανε συνάμα. εϊχανε κι έκεΤνω τίς μικρές τουτ σuνήθειες. Τό Ι'δισ αλλωστε πού κάνοuν οί γιορτές τών διαφόρων θρησκειών πού δένουν μέ τόν σπάγκο τοuς τίς ήμέρες κάθε χρονιας μήν άπλώσουν καί μ~ς φύγουν. νά έπιβάλουνε μιά ποινή στόν χρόνο γιά τήν Ιδιότητά του νά μεταβάλλεται σέ καθημερινό μας τύραννο. Ο Λ ΟΡ ΔΟ Σ ΜΠΑ ΥΡο Ν συνήθιζε νά πίνει ~~α ποτήρι νερό κάθε άπόγεμα Οί μεγάλοι μας ρομαντικοί κι έπαναστάτετ. πιστεύω. Μαλλον έπιζητούσανε . βλέπουμε.

AιJθάδη ναύτηv: κάτι απροσδόκητο θά σου τύχει. 'Από σένα έξαρταται. Κι αλήθεια εΤναι ανάγκη. νιστά ενα μικρό θαϋμα. 'Απαιτείται. της ζωης σου. 'Όρεξη Υιά μάτια lxouv ο[ κρίνοι: νά δοθεΤς χωρίς κανένα δισταγμό. Μέ τήν ύπαγωγή του. 76 . Ισον λάκκος χρωματιστό η δπου κινδuνεύεις νά πέσειτ. Άπόσκια η σούροuπο: μήν ασχοληθεΤς. ανακαλύπτοuμε δτι φuλάγει τήν μικρή μας έλεuθερΙα σύν μιά μικρή προτροπή: ν' απαλλαγουμε από τό περιττό. κάποιο ξανθό μαλλ! παίζοντα. τό ποίημα 'Ονειρωφϊτη. (Η μιά τύχη σπρώχνει τήν άλλη. δέν ένέχει τή σχολαστική εννοια πού συνηθίσαμε νά της άποδϊδουμε. την πρωτη κινηση. . θά ε'λεγα γιά παράδειγμα.Ή «τάξη». 'Ή θά 'σαι όλιγαρκής στά ύλικά σου αγαθά η θά 'σαι δλιγαρκής στά βιώματά σου. Ποuλιά του Προύθοu: θά γνωρίσεις εαρ γλυκύ. δέν αξίζει τόν κόπο. (Υαλί 'Εν τιρ μηνί Άθύρ: θά χρειασθεϊ από μέροuς σου μεγάλη είιγένεια η παγίδα κι εύαισθησία γιά ν' άντιμετωπίσεκ τήν κατάσταση. Κι δχι στήν ίΌια νομοτέλεια οί δύο σου φύ~εις. κατά κάποιον τρόπο.γιά νά μπορέσει. Δύο άλφα κοντά κοντά. σύμφωνα μέ μιά τέτοιαν άποψη. μ' αίιτά πού λέει αλλά μέ τόν τρόπο πού τά λέει. άπερίσπαστα νά έπιδοθεΤς στήν ακτογραφία του γuμνου σώματος πού πάλλεται δίπλα σου η νά σιγοτραγουδήσεκ τόν σκοπό πού σου ύποβάλλε. ΚαΙ αύτό συΝά γίνεται. Μοιάζει μ' ενα κλειστό κουτί πού μας απωθεΤ αλλά πού αμα τό ανοΙξοuμε. δίπλα σου μέ βραδινό αεράκι.ακόμη καΙ των βιβλίω» . φτάνουν ένΙοτε σέ πού ή ποιητική νά προτρέχει της καθημερινης. . νά 'χεις φτάσει στήν ως τόν εσχατο βαθμό έλαχιστοποΙηση των χρηστιπών όργάνων της δοuλειας σου . Δέν γίνεται αλλιως. τέτοιο σημεΤο ταύτιση. αρκεΤ νά κάνεις έσύ .

άνάλογα μέ τήν ωρα η τήν έποχή. ". το νοητο σωμα σου στό «τρέχον σώμα». ετσι άποκτα ή ζωή σου.!_ τη στιγμη που εσυ κοιτας πω. . "Ομω. τή μυρωδιά της λου'ί'Ι 77 Ι . χωρίς καί νά μας φέρνει άποοείξεις . . Συντεταγμένοι διοπτρο. ωστε ν' άποφόγεις τά γηρατειά. φόροι θεσμοθετοθν στό δνομα της ρuτίοας καί των Φηφιακων άριθμων. να υπωιαταστησειτ.--~ • _~_- Δυστυχώτ. τό σχήμα του ρόμβοu. οΙ αθλιοι. Ι( ΟΤΙ δέν είναι. γραφοντας. τόσο ή άντίληΦη αότή χάνεται. δσο πληθαίνουν οί σπουδασμένοι. Πρόκειται γιά μιά χωριατιά της μάθησης πού μας άπαγορεύει νά βλέπουμε τή ζωή σάν αίνιγμα.

ποτέ. . Πού μήτε πιάνονται. βλέπεις νά συνάζεται στό μουράγιο ενα πληθος άλλοπρόσαλλο. καθώς πλέουμε.. 'Όπως καί τό ροδακινί φουστάνι. χωρίς νά μάθεις ποτέ τό μυστήριο πού κλείνει. Είναι γεγονός. δμω. καμωμένα ενα πράγμα. μέ σφαλιχτά παράθυρα καί πόρτες. -. Πότε βαριά.πώς άλλιώς. αότά πού πιάνει ό νους σου κι αότά πού πιάνει τό χέρι σου. 78 . Κεϊνο τό έλαφρότατα έπιχρισμένο μέ ρόζ καί λευκά σπίτι πού κάποτε είδες στόν ίίπνο σου καί τό βρηκες άπαράλλαχτο στήν πραγματικότητα. γύναια κουμπωμένα ως τόν λαιμό. ' t. νερα μοια'ζ ουν πιοι γα ληνεμενα: ο αερα. τόσο πού νά διακρίνεις τούς πόρους του δέρματός σου. πού σου ενευε άπό μακριά ενα βράδυ σέ κάποιον θερινό κινηματογράφο καί τό ξαναβρηκες στό έξώφυλλο μιας ποιητικης συλλογης πού ε'λαβες τήν έπομένη τό πρωί άπό μιάν αγνωστη Ρουμάνα συνάδελφό σου καί δέν κατάφερες νά τήν διαβάσει. Κοντολογίς. γιομάτα αΙσθήσει. τόν ρυθμό ένός «τρίο» του Χάυντν. εχει κοπασει· ακουγονται πιο δυΙ . . " . Χειρονομοϋν. χαιρέκακοι. νέοι μέ μακρύ μαϋρο έπανωφόρι καί σκουλαρίκι στ' αύτί. τόν τόνο της ωχρας του τοίχου. " Τ. Προπαντός αυτοί . πότε άνάλαφρα κι άέρινα σάν τίς μακρινές γραμμές τών βουνών πού διακρίνουμε. μας κάνουν σινιάλα νά φύγουμε. μήτε ξέρεις αν κρύβουν ε κάτι πίσω τους. σέ μεγάλο βά. ν' άπομαπρυνθοϋμε. Ή παλιά άδιαφορία εφτασε νά γίνει έχθρότητα.ωρα τα. τόν άέρα της ταχυτητα. .. πρωτογενεΤς. το ιοιο κανει.θος μέ μιάν κα- αλλοτε πάλι νά 'ρχονται σέ πρώτο πλάνο. λές καί μυρίζονται τί εΙοους είναι τό φορτίο ματ. Ι Βλέπεις τά βιώματά σου. Κανένα λιμάνι δέν μας δέχεται πιά.~ . .ζας. τί σημασία εχει τό «άγαθόν» 11 ή «έναντίωση» πού . Μόλις κάνουμε δτι πλησιάζουμε. νατά οι μηχανές καί οι χτύποι της καρδιας μου. στό βάθος. γέροντε. γι αυτουτ. αλλοτε ν' άπομακρύνονται θαρά όνεφική προοπτική. φωνάζουν. μήτε άγγίζονται. του αυτοκινητου σου.

συντελείται ή έπανάκτηση του σώματος μεϊον τήν είίτρωτη πλευρά του. νιώθω τώρα νά 'μαι κοντά. Προσοχή. Τά χέρια στό τιμόνι. τό έτρε- πτον. διαδαασίετ του χρόνου. uφαλα. 'Αλήθει«.(ο μόνος ορόμος πού μας άπομένεL τώρα είναL ό κΙνΟuνος. τό Υυμνόν. ή γεμάτη βράχια κοφτά. Προσοχή. τεντώνεται. μέ βάση δεδομένα έντελως άγνωστα γLά μας καΙ συγκλονισταά. ΕίναL ή μαυριδερή έκεΙνη διαχωριστική γραμμή πού σχηματίζεται οεςLά. 'Απλώνεται ως τ' άκρότατα δρια του όρΙζοντα. (Η μοναςLά της θάλασσας είναι πυφή καΙ ατελεάτητη. Θάρρος. τό άναλλοίωτον. άπονέρια. τό φαίνον. προπάντων άπό τήν άποΦη δτι δέν ύπάγονται πλέον στί. Γιά μLά ζώνη άπέραντης καΙ άπεφθης καθαρότητας ΟΠΟΙ)τό βάρος σου έκεΤ δέν μετράει XLΟΠΟΙ) ό φως δέν εΤναLτου ήλ(οΙ) πού ςέροuμε μήτε κανενός άλλοΙ) τ τεχνητοϋ 11 οδρανίου σώματος. Πρόσω ήρέμα πρός τό μή θολοι5μενον. ως έμας. στό βάθος. Τά χέρια στό τιμόνι. "Εφτασε ό καφός νά έπαληθεuτουμε. Δέν γίνετα. τό αύτφ καταληπτόν. Μένουμε σταματημένο: μεσοπέλαγα. σχεδόν «ν' άκοuμπω» 'κεΤνα πού διηγοϋντα. ςέρες. ΈκεΤ. Στροφή λοιπόν δλο οεςLά καΙ πρόσω καταπάνω στόν xfvOuvo. (Η άνασόνθεση της uλης πού σέ άποτελεΤ. άλλLως. πέρα. ροuφηχτρε~. τσιτώνεται θά 'λεγες. OL παλιοί ναυτυωί. Πρόσω. ΕίναL τό φως πού δέν χρειάζεται νά περάσει άπό τά μάτια γLά νά σου γίνει αίσθητό. εχοuν νά λένε. ενα μήνυμα οιήΥηνου όςuγόνου φτάνε. Κανένας μήν λLγοΦuχήσεL. Κιόλω. ''Η θά συνθηκολογήσεLς καΙ θά με(νεLς άπό τούς έοωθε 11 θά περάσει. 79 . ωσποΙ) κάΠΟLα σΤLγμή ό νους σου ν' άγγιςεL άπό τό άλλο του άκρο τό ΙοανLκό πού κείται πέραν· στήν ούσία ομως γειτονεύει δπωτ συμβαίνει μ' ολα τ' άντ(θε~α στήν εσχατη εντασή τουτ.

.

ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ Εύάδνη (1979) Ή Θεά Φυτώ δΙ (1988) Ή κίτρινη γραμμή (1988) Ίό «Κιόσκι» (1987) Ριπιδωτό (1986) Μπλέ καί Πράσινο (1988) Ό Φυλλένιος (1988) Ίό αρχαίο καράβι (1988) Πικρό (1988) Καράβι σέ κηπο (1988) Ίά λευκά φσλλα (1983) Ή Θεά Φυτώ βι (1983) ΕΙρμός (1969) Ίά φσλλα (1988) Ίά νοόφαρα (1988) Μέ θάλασσα κι ασβέστη (1988) Ρομαντικό (1988) Μορφή Νίκης (1969) Ίό μασρο σώμα (1988) Ίό Έγκόλπιο (1988) Ίά ψάρια (1988) Παιδικό (1988) Ίό χρυσό πλέγμα (1988) Πλέγμα μέ καλάμι (1988) 3 6 9 11 18 19 20 22 23 24 26 27 28 31 32 35 37 39 46 47 48 49 50 51 83 .

Λεπτομέρεια βάρκας (1988) Τά βότσαλα (l988) Τό κάτοπτρο (1988) Ή Καθαρή Δευτέρα (1988) ΟΙ χορδές (1988) Μεταλλικό (1988) Πλατύφυλλο (1988) Άπό ψηλά (1985) Τό φυλλόδεντρο (1988) Τό καραβάκι (1988) Εύάδνη (1979) 54 57 58 59 61 63 64 67 74 77 81 84 .

ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΑΟΣ ΕΠΕ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΙΛΜΣ ΑΔΕΑΦΟΙ ΠΙΝΑ ΟΕ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΞΩΦΥΛΛΩΝ ΑΔΕΑΦΟΙ ΒΟΜΠΡΑ . ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΥΨΙΛΟΝΙΒΙΒΑΙΑ * ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΑΟΚΥΡΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΜΑΡΙΑ ΚΥΡΤΖΑΚΗ ΦΩΤΟΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΣΙΑ ΦΩΤΟΚΥΤΤΑΡΟ ΕΠΕ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ Γ.Η "ΙΔΙΩΤΙΚΉ ΟΔΟΣ" ΜΕ ΤΡΙΑΝΤ Α ΤΡΕΙΣ ΤΕΜΠΕΡΕΣ ΜΙΑ ΥΔΑΤΟ ΓΡ ΑΦ ΙΑ ΚΑΙ ΔΩΔΕΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΤΟΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 1990 ΣΕ ΧΑΡΤΙ FEDRIGONI AVORIO 120 ΓΡ.