~-
...... YJ:J:EAJ: Ε YTHI~ Ι ΙΩΤΙΚΗ·
ϋψιλον Ι 818Aia
ΑΘΗΝΑ,
1990
Στήv Ίουλίτα
.
ΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ .
Α' ΥΤ Α ΠΟΥ ΜΙ APf!I!(J ""-η?Q.\Ιc.1.~~~&. Δέν σιμώνει κανένας. ''Αν δέν είχα κάτι τό πολύ 9 .ς ΥΝ είναι ·ι//.σβησμε~ες ν~. ς. ~Q.t~~ \'l~~~\\ \~~\\\ ~ σπάστηκαν.9\'ς. ~?~~~\. Ι X~όν\α "Cώ9α πε?νάω τίς ώρες tlou σuντροφιά μΙ κάτι μεγάλες μισO.Ινς. γuνα'Lκεςτης άμιλησιας κα( τοϋ κοντοϋ χιτώνα πού φυλάγουν τό κουτί μέ τά οιαμαντικά τοϋ ώκεανοίί. Δέν σιμώνει ~ανένας.\)<.'ς.ς.~~~b\l-'f\ ~'t\~ ~b.{~ (10Vtifti μου.λQ.
σχι τά πρωτότυπα) οπως κι οΙ διωωμάνσεκ του δολαρίου. Τόν άλλον έννοω. Δέν μιλω γι' αύτόν πού βάζει φωτιές τήν Ι'Οιαστιγμή στόν Λίβανο η στήν 'Αγκόλα. Μόνο πού δ οικός μοu ό Νέρων. Μ' ϊφαγε. 'Ανήκει σέ ολοuς μα. Ξυπνάω τίς νόχτες άνήσuχος γιά κάποιαν άπόχρωση του μώβ. δπω. δπω. Τόσο μακριά βρίσκομαι άπό τά πράγματα.οί χρuσές σταλαγματιέ. πού διαστρέφει συνειδήσει. ποτέ μοu ομως γιά τό τί μπορεϊ νά γίνεται στά έμπορεΤατης 'Αγορας. λάμποντας στά ματοτσίνορα .ετοιμος γιά μάχη. Στά έβδομήντα τρία του ό Γάλβας άσποϋσε τά στρατεύματά του κι έγώ έξακολοuθοϋσ« νά βγαίνω άπό τά κόματα μέ τή γνώριμη έκείνη κομμάρα στά γόνατα πού φέρνει ή αντίσταση του νερου . τίς καρένες των κα'ίκιων ό άρμόβοuρκος. τό Ι'Οιοτρελός. ό πληθωρισμότ. πού μόλις καταφέρω κάτι καθαρό μου τό μαγαρίζει: έμένα' πού καί τό πιό ταπεινό πράγμα έάν τ' άγαπω. στή Χιλή. οΙ μέντες καί οΙ λοu'('ζεςπού εύδωα- μοϋν στόν έξώστη μου. τ' δνεφεύομαι νά φτάνει τήν τελειότητα ένός . οΙ σuναλλαγές των κομμάτων . δέν καταβάλλεται ό άτιμος μέ τίποτα. 'Ακοόω πώς εχοuν πάντα μεγάλη πέραση τά δώφυα κι οΙ αναστεναγμοί (τ' άντίγραφα. στήν Καμπότζη. τόν «ίοιωτικης χρήσεω.άλίμονο. κιονοκρανοu.δυνατό καί άθωο συνάμα νά μέ συντηρεί. στό 'Ιράν. τόσο κοντά στό κρuφό τοuς καρδιοχτύπι.» . αύτός καί τόν εχοuμε προυαστεϊ οιά βίου. οέν εχω ίΟέαν. Καί τά χρόνια περνούν. θά 'χα πεθάνει της πείνας. 'Αλήθεια. ή μοναξιά. 10 .
μιά στροφή της κεφαλης. 11 . είναι λοιπόν αύτός πού χώνει στόν λογισμό τών θρησκευομένων τήν αμφιβολ(α. νά τό καθιστα σχεδόν αόρατο γιά τους άλλους. Πώς καί γιατ] καταφέρνει. στί. Γιατί κα( πώς τους πε(θει νά μήν κάνουν μιάν άπλή κ(νηση εστω. τό μή θο- λ ο ύμ ε v ο ν . έπιδόσεις τών αθλητών τ' αναβολικά κα( στόν νοί) τών ποιητών τή γλύκα της ηττας. πού θά μποροϋσε νά σημαίνει κα( στροφή τοϋ κόσμου όλόκληρου. τό μέρος της ζωης τό φαίιιοιι.Ποιό.
. νά έξαφανίζεται καί νά μήν απομένει στή θέση του παρά μιά κοπέλα πού μόλις έγγίζει τό εδαφος. Μέ σπασμένετ μύτες. αγρυπνοσν.. Νά συντελοϋνται ετσι δπωτ συντελείται όλόκληρη ή δημιουργία». οια σκυφτοί σαν νά κρατανε πετονιές πού 'ναι τά Ι'Οιατά νήματα της ζωης μας. χωρίς κανένα λόγο». "Ω . μεγάλων γεγονότων πού δέν ξέρεις αν θά έπισυμβοδν ποτέ. αει .. ό κώδικας πού χρησιμοποιώ. μέσα σέ μιάν άτμάσφαιρα παραμονή. Κι αύτά δλα. ' που οεν σταματάει επανω σου μονο τρα β' περα. λέει: «Καλώς έπλάσθηκες. κρατάει ενα πανέρι μέ λουλούδια καί προχω-'. πού γιά νά τό καταλάβεις αύτό. λίγο πράσινο παλαιοθ καφοσ στόν μανδύα η βυσσινί στούς ώμους κι ενα βλέμμα . Μόνο. Σ χεοον οσοι και. μα ειναι πο λλ οι. ''Η μαλλον: «(ο λόγος πού έπλάσθηκες. 'Εάν είναι σωστό. τό μόνο πού μπορεϊ. ανθρωπε. είναι ακριβώς αύτός: ν' αποδεικνύεις κι έσύ μέ τή ζωή σου καί τό εργο σου οτι τά πάντα μπορούν καί πρέπει νά γίνονται χωρίς κανένα λόγο. 'Οπόταν.. κομμένο τόν ενα βραχίονα. Δυό μέτρα κάτω απ' τή γης η πάνω από τόν πλα"ίνό σου τοίχο τόν γδαρμένο. Τϊ μπορεί νά συμβολίζει μιά τέτοια οπτασία έντελώς αποσπασμένη από τά καθημερινά ένδιαφέροντα. Μ'ζ ουν συλλ ογισμενοι και. Π'οιου. νά συρρικνώνεται. ' ~. νά έλαφρύνεται. Είναι σάν νά χαράζει μιά δεύτερη μέρα μέσα στήν πρώτη. να οεεσαι στους θ' ό πληθυσμός της χώρας. ~. εους σου. ' . .. ακόμη νά κάνεις είναι . ανθρωπε. " . 12 . πρέπει νά πας μακριά. τό βλέπει. 'κείνο πού λίγο πρίν άποπτοϋσε ιδιάζουσα βαρύτητα μέσα στή ζωή σου. ρει κατα σενα χωρις να σε φτανει ποτε.Στήν ολίγη Έλλάδα πού μας απέμεινε.. "" . ~. θεους. .
v · -_'/ .' ι / ..v-! - V -! )' .~ 1'..../ / .'/ /' f· // / . " }' ι Ι' / Ι 1/ .
. Ι Ι 1 ff Ι .' ι ..ι·'Ι './ ' Ι f.
Ι· Ι ι / / ι / / .
•••.! Ι f ~ j Ι .! ---- -...••. -~ .
λ'ιγο πιο" κιτρινο. άποσποϋν τήν αι'σθηση άπό τό άνταείμενο πού τήν προκαλεί. Γιά τήν εύγνωμοσύνη πού δείχνουν κι έκείνοι απέναντι στήν uλη καί στί. 'Η σταθερή. ραβδώσει. ή δρισταή. ή μή άκυρώσιμη πραγματικότητα όφείλεται στά χέρια τους πού.άθα- Ε ΡΧΟΜΑΙ ΑΠΟ ΜΑΚΡΙΑ. Πού. λ'ιγο φη λ'οτερα. 'θ'" οετιοτερα. έάν μπορεί νά τό πεϊ αύτό κανέ.Β' ρεύονται πλάι μου.νας. Μιά ευτυχία των ματιών. 17 . αλλους μιά κάτοψη τοϋ κόσμου πλησιέστερη πρός τήν πραγματική. άπό πετρώματα σκοϋρα. παγαιμένες μέ τόν ανεμο τόν βόρειο. προσφέρει νά τήν μετασχηματίζουν καί νά της δίνουν εναν άέρα . καστανά. μπλέ καί μώβ. Νά γιατί εόγνωμονω τοός ζωγράφους. οί Μυροφόρες. έντούτοιτ. λ'ιγο πιο" κοκκινο. άφοϋ ή φύση γίνεται μελετητή ταυτόχρονα κι άπ' δλες τίς μεριές. πού είναι καί της άκοης καί της άφης καί τοϋ νοϋ. μετατοπίζοντας πολλές φορές κάτι έλάχιστο. 'κείνην πού ξέρει ένίοτε νά γίνεται δέκτης έξαιΡετικά σημαντικών καί κατά τρόπο ύπέροχο άκατανοήτων πραγμάτων. σάν αότά πού βλέπεις παραπλέοντατ τίς άκτές της Κύθνου Αϋγουστο μήνα. είναι αλήθεια. κι άπό κοντά. ΟΙ συλλέκτριες των κρόκων της Θήρας πο- νασίας. ώσπου τελικά ν' άφομοιωθεϊ άπό τή δεότερή μας ύπόσταση. κι ευ υς να: το φωτάκι άνάβει στόν Παράδεισο των κατανοούντων. δυνατότητες πού τού. κοκκινωπό. τήν χειρίζονται κατά διαφορεταό τρόπο κι άποκαλύπτουν σέ μας τού. Λίγο ~ t: ' . ώραίες μές στά τριανταφυλλιά τους καί τή χρυσή των άγγέλων άντανώελαση.μή φοβόμαστε τόν δρο .1. Γέμισα καθ' όδόν χώμα κιτρινωπό.
νά καταλαβε« δτι δέν ησουν έσύ άλλά τό έπίμαχο θέμα. τίποτε νά τό δικαιολογεί' μήτε ή παιδεία σου μήτε OL εμφυτες ροπές σου.Κάποτε. 18 . εΤναι ή άλήθεια. φορέας ένός σχήματος πού θά μπορούσε νά χαρακτηρισθεί ώς όξύμωρο. συμβαίνει τό φωτώα αίιτό νά σου άνάβει χωρί. μέ τήν αίσθηση του λαθραίου μές στόν Παράδεισο. Καί παραμένει. μέ τήν πείρα καί μέ τή γνώση. εως δτου μιά μέρα σου δοθεί.
πού εφτασα στό σημεϊο νά δνειρεύομαι 19 .Είναι αύτά πού μοί) συνέβη μΙ τόν Κυβισμό στα χρόνια της πρώτη. 'Όχι κάν στήν περίοδο τή σύντομη δπου είχα πρός στιγμήν ψαύσει τόν ίστοραό ύλισμά καΙ τήν είιχΙρειά του νά έρμηνεύει τά πάντα. θά 'τανε πιό φυσαό. μου νεάτητατ. 'Αλλ' άργότερα. δταν μΙ τόν Ι'Οιοφανατισμό είχα βρεθεΤ στούς άντίποοες καί ή μή χαρισταή άντLληψη της ζωης μΙ άπωθοϋσε τόσο.
.
άλλά έξίσοΙ) όποταγμένο σέ μιάν άφανή γεωμετρία. ΚαΙ τήν ϋλη.τί περίεργο . _. - τη. . οπως τήν έννοοθσα. . τή δομή του καί τή συνάρτησή του μέ κάτι. μέ τόν Κυβισμό.γιά ν' άνατρέξοuμε στί. και να μη συντηρείται παρα μονον απο τη στοιχειοαη έννοια των πραγματων και τη μεταφυσαη τουτ προεκταση. σ' ενα έπίπεδο παράλληλο μ' έκεΤνο των Αίγuπτίων η των Κρητών του Μίνωα.πού ζητουσα: τό άντικεΙμενο κεκαθαρμένο άπό τήν άνεκδοτολογική τοΙ) φύση: τό σχημα του. επυωαροτητα. " _ .άκριβως αύτά. είχε σάν άντιληΦη μετατεθεϊ. Καί Ομως. Εϋρισκα στά εργα των ζωγράφων της περιόδου έκείνης . 'Όχι σάν καταναλωτή. έπίσης. απροσδόκητο ίσως. αίσθήσεων. Δεσποινίδες τfjς έξοντώσει μόνον μέ τό εργο του αύτά τήν Φuχογραφία καί τό σκιόφως. .γιά τόν ανθρωπο μιά καινούρια Σαρακοστή. Ι ". (Η εννοια της παραστατυωτητατ. 1 δπου ν& νηστεύει ολοuς τούς καρπούς Ι Ι ". λοιπόν. πως ητανε δυνατόν. τό είχε ύποβιβάσε. 1 .ι στή θέση ένός άπλου προσχήματος. 'Όχι σάν κορφολόγος έπωφελων ίδιοτήτων άλλά σάν όρθοτόμος μορφών καί σχημάτων. Είχε στήν ούσία έξοuδετερώσει τό «μοντέλο» η αν τό προτιμά κανείς. δπου τό λεγόμενο «μοντέλο» δέν είχε τή σημασία πού του δίνουμε σήμερα. νά μου άνάβει τό φωτώα μία Σχολή καταχωρημένη άπό τούς Ιστορικούς στά μητρώα του πλέον ακρατοΙ) ματεριαλισμοϋ. άλλά σαν μύστη. γιά νά μήν πω &νεβεί. Άβινιόν- 21 . Ό Παασσό δέν είχε .
Δήλωναν μιάν απόσπαση άπό τή φιλοδοξία νά δώσει.' IndCpendant»· οι ενα τοπίο μέ σπίτια κι οχι τό «τοπίο του Horta de Ebro». τό τραπέζι κα( οϋτω καθεξης. Αύτό εΤχε σημασία. τήν πραγματικότητα της οφθαλμαπάτης καί μιά θέληση νά συλλάβουν τό άντικείμενο στή δομική του άλήθεια. Ή λιτότητα καί ό άσκητισμός πού άποπνέανε τά εργα του Braque (προτού φτάσουνε στήν άναλ\)τική τουτ περίοδο) του Juan Gris~ του Leger ~όντοποιοϋσαν κυριολεκτικά ενα ιδανικό μο\).Δέν ενδιέφερε πλέον ή τάδε κιθάρα η τό τάδε τραπέζι άλλά ή κιθάρα. ετσι δπωτ τό άτενίζει ό νους μέσα στήν κοσμική τάξη. Ή φιάλη κι οχι ή «φιάλη του Banyuls»· τυπογραφυωί χαρακτηρες του τίτλου μιας εφημερίδας κι οχι τό «Journal» η τό «Ι. 22 .
Δεύτερον: δτι ή άγάπη 23 . θ' άναρωτηθεϊ κανείς: πρός τί ολ' αιιτά. Πρώτον: έμπιστοσόνη στό φωτάπι: πού παρακάμπτει μέ αλματα τίς έγκεφαλικές διεργασίε. 'Γί δηλοί ό μόθος.. βέβαια. καί πιάνει μέ τήν πρώτη αιιτά πού ό μελετητής χρειάζεται χρόνια γιά νά ξεκαθαρίσει μέσα ταυ καί νά τά κατατάξει...:2ΙΙτι4Ι . Θ' απαντήσω. Κι έδώ.~ ~~ ..•.
ανεται. πως αισ θ' 24 . ΚαΙ τρίτον: δτι αύτό πού έννοοσσαν OL προπάτορές μας δταν έ.πρός τήν uλη δέν εχει καμιά σχέση μέ τήν υλιστική άντίληΦη της ζωης. 'Έτσι εϊναι. νιώθει. Καθένας δπω.'λεγαν «καθένας δπω. δ. νιώθει» έξακολουθεΤνά ίσχύει. εστω καΙ αν δδηγεΤ μερικές φορές σ' εναν φαΙΥομενικά (έπιμένω στόν δρο) άπαράδεκτο παραλογισμό.
Άλλά οϋτε πάλι άποτελοϋ» καθαρό μή-είναι άφοu. στήν περίπτωση αότή δέν θά εΤχες τρόπο οϋτε νά τίς άναπαραστήσεκ οϋτε νά ξεχωρίσεις τή μία άπό τήν άλλη' κάτι περισσότερο' δέν θά μπορούσαν αότές φαντασταέ.ν' αποτελέσουν άντικείμενο οι 25 . άλλά μιά διαφάvεια η άλλιώς άμεση παρουσία του εαυτου t _ σου στοv εαυτο / t . μέ τήν εννοια δτι τοί) άπίστου εΤναι ή Κόλαση. Δηλαδή. Δίχως τέλος. άπλώς. δχι μιά ξένη πραγματικότητα συμπαγή. λέμε. σου». Καί συνεχίζει: «Συλλαμβάνοντας τήν άνθρώπινη φύση σέ κατάσταση μετασχηματιστική. δπω. οργανο μιας ύπωαιμενυωτητα. τήν καθιστας άξια νά γίνεται κάτι περισσότερο άπό. άφοσ διαφορεταά ό καθείς πού διαθέτει αισθήσεις σέ καλή κατάσταση θά μπορούσε νά τίς συλλαμβάνει. Καί ό Quotbodine Shirazi : «ΟΙ φανταστιπέτ μορφές δέν ύπάρχοuν μέσα στή σπέΦη. πού αντιτίθεται στόν κόσμο' άφοσ οντας ό Παράδεισότ της εΤναι ό κόσμος της. 'ΑχνΙς γάζες γα- μέρος ενώ τό άλλο μου άκόμη άναδίνει αρμη αιώνων. η μώβ μέ καλύπτουν άπό τό 'να Ό Shaykh Ahmad Ashisi λέει δτι ό Παράδεισοτ τοϋ πιστοί) γνωστυωϋ εΤναι τό ΙΌιο του τό σώμα. Αότή ή βάρκα εΤμαιεγώ. σμύρνα ύακίνθων κι ύγρή γλόκα Κυμοθόης. Οϋτε πάλι μέσα στήν πραγματικότητα.Γ' ΕΙΝΑΙ λάζιες ΦΟΡΕΣ ΠΟΥ ΑΙΣΘΑΝΟΜΑΙ βάρκα σέ κηπο. μορφές . ό άληθινός της κόσμος. θά 'λεγες άπό πλαγίαυλο άνεβαίνε. άφοσ κάτι μεγαλύτερο δέν μπορεί ν' άποτυπωθεΤ σέ κάτι μικρότερο. Κι δταν λέω «εγώ» εννοώ τόν άτέρμονα μετέπειτά μοu.
26 . καθώς κα( δλων δσων αύτά συνεπάγονται: στάσειτ. δέν κατουωεδρεύουν μήτε στόν νου μήτε σέ κανέναν άλλο σuγκεκρψένο χώρο. θά πρέπει νά ύπάρχουν σέ μιά διαφορετιπή περιοχή. έφ' δσον ύπάρχουν πραγματικά κι έντοό- τοι. σ' εναν κόσμο -έvδ. κινήσεις. Κατά συνέπεια. ΟΠΟι) ένuπάρχει τό σύνολο τών πιθανών μορφών κα( σχημάτων. χωρίς ν' άποτελοϋν μέρος ένός δλου η νά ΙΙπόκεινται σέ κάποιοΙ) ειδου. αίωροόμενες. θά μποροϋσε νά πεϊ κανε(ς. κα( όχι μόνονο άλλά προσέτι θά πρέπει νά ύπάρχουν άφ' έαυτών. άλλο(ωση». σγκων κα( διαστάσεων. Πρόκειται γιά εναν κόσμο.άμεσο μεταξό αίσθήσεων κα( νοημάτων.κρίσεων διαφορεταών. μετασχηματισμού.
Έκατοντάδες χρόνια πρίν. (Ωραία. «Μά είναι πλάσμα της φαντασία. Ρωτάω. τότε πού τοί) 'παιρναν τοϋ άνθρώπου τή μιλιά οί ξωθιές. δταν ύπηρχαν άκόμη ανθρωπOL πού δέν είχαν κλεισθεί στό κλουβί των αίτίων καί των αίτιατών. αυτός μιλοϋσε. Σήμερα κιοτεύει καί συντηρείται μέ τή μασημένη τροφή των μέσων μαζικης ένημέρωσης . (ο ροφός άνέβ~ινε τό ρεϋμα των φυλλωμάτων κι ολοι οί δαίμονες των άγροκηπίων βομβίζοντας περιβάλλοντα» τό ίμάτιο τοϋ (Αγίου.ποuθε νά περάσει ό αγγελος. ή καρέκλα πετοϋσε καί ή θάλασσα πατιόταν. Μ' αλλα λόγια. 'Ένα βόδι μας βλέπει 11μας φαντά- 27 . σου» Φιθυρίζουνε δειλά μερικοί. Κι έκείνη τίνος πλάσμα είναι.
.
Καλά νά 'ναι λοιπόν.ζεται. Κι εγώ. άπό τήν αποφη αύτή. όφείλεται στά uλLκά η στήν απόσπαση άπό αότά μLας παράσταση. πού αίτεϊται τήν πλήρη απόσπαση καί άνάπτυςή της ως τό άπίθανο. 29 . του καθενός μας ή ίΟLωΤLκή όδός πού βγάζεL σ' ενα «παντού» πού εΤναLτων αλλ ων τό «πουθενά». (Η φυσαή όμορφιά καταΠLέζεLτή νοητική. πού ύπερβαίνει τό άρχαό ύπόδειγμα. άπό τό μέρος τό ΟLκόμου. εςομολογουμαι δτι μπροστά σ' ενα ώραΤο τοπίο δέν θά μπορούσα νά γράφω τίποτε. (Η όμορφLάτης τέχνη. Στίς Σημειώσεις του ό Braque εςομολογεΤταL γLά νά κινήσει ζωγραφLκά τό ενΟLαφέροντου ενα όποιοδήποτε άν- ση ταείμενο είναι άνάγκη προηγουμένως ν' άποςενωθεΤ &~ό τήν χρηστική του ίδιότητα.
αν δέν είσα~ ληξίαρχος. μέ άποτέλεσμα ό Φuχ~σμός τουτ νά δέχεται καί ν' άποταμιεύει έγχαρά- 30 . Είναι άνοιχτή γ~ά τόν καθένα μα. Κάποτε συμβαίνει καί νά προλαβαίνεκ τά πράγματα στήν παιδαή του. τό σπίτι σου δέν είνα~ άΚΡLβως έκεΤνο σου άπό τήν Κωνσταντινούπολη. 'Εδώ κι ενας άμπελοuργός η ενας Φαράς. μόνον δταν συμβεί μία η δύο φορές στή ζωή του.ωμένες τίς αίσθήσει. καί δή σέ κατάσταση ώμή. Είναι αυτοί πού άποχωροϋν μιά μέρα άπό τή ζωή χωρί. έάν είνα~ αυθ~τ~κoί. Καί νά 'φτα~γ~νoν ή ε'λλε~Φη πα~δείας. Παράδειγμα στήν τύχη φέρνω. νά είνα~ έρωτευμένοι. τό κοuζ~νάκ~. Μuριάδες άνεπαίσθητες δονήσει. λίγην ευφράδεLα νερων. ΆντιλαμβάνεσαL πόσο λίγη σημασία εχε~ ό χρόνος. φτάνουν άπό τήν αποΦη της συνειδητοποίηση. άπό τήν πυρωμένη γης η τό πρωινό πέλαγος έπενεργοϋν έπάνω τουτ. Καί είναι κρίμας. Καί ρίχνε~ς τήν καθετή σου μέσα στά γεγονότα γ~ά ν' άνασύρεLς.ΔΙ ΗΙΔΙΩΤΙΚΗ ΟΔΟΣ κόβει μέσ' άπ' τόν χρόνο. Μερυωί. Eίνα~ μ~ά άγΡOLκία μεγάλη μέ δ~πλές πέΤΡLνες σκάλες σάν έκείνη του Πούσκιν στήν Κριμαία. ό ίσόβ~oς έγκλε~σμός στήν κιβωτό της' Ανάγκης. πας πιό γρήγορα σπίτι Καί πάλι. νά εχοuν πάρει κάν εΙΌηση τί τούς συνέβη. σέ ύπηρεταό έπίπεδο. καί ό ποιητής. τή λεμονίτσα. σου είναι αχρηστα. μέ καθηλ. όξuγόνο δέν βγανουν. Τ' αλλα. ή ίδ~ωτική του όΟός. πού ηξερες. Eίνα~ κρίμας αύτά. μ~άν άντανάκλαση. ήλLκία: τό αυλ~δάκ~. Καί ομως τήν άκολοuθουν έλάχιστοι. Βγάνοuν συμφέρον. άπλως. μLά κuανή διαφάνεια. Κι οί ύπόλοιποι ποτέ. των δρωμένων στόν ΙΌιο βαθμό πού φτάνε. Κι ή φρόνηση της έλαίας άπό κοντά. τίς λψνουλες.
Κάτι άλλο λοιπόν συμβαίνει' πού σφραγίζει τήν Φυχή καί σ' έμποδίζει νά πάρει. θέση άπένανττ στό δίλημμα πού δέν επαΦε ποτέ νά θέτει μέ τόν πιό άπλό τρόπο ή ζωή καί στό πρακτικό καί στό θεωρητικό έπίπεδο. όπόταν. μεϊον τή διαφορά της 31 . 'Ή παραμένεις μέ τίς πέντε σου αίσθήσει. άγόμναστες καί τόν ψυχικό σου κόσμο έκτεθειμένο σέ συμβάντα έπιφανεία.( ξεις ανώνυμα θε'ίκές. πού άπλως καταγράφεις.
ποιότητατ. καί είσχωρεϊ. δπω. κατ' άρχήν. άφ' ένός καί άφ' έτέρου. αLσθήσεLς πού ε. μ' αότά πού κατά καφοός εχουν ε. ή άποδεσμευμένη άπό κάθε πρωεατάληφη σκέΦη. ενα λαγωνLκό.ΠLτόχεLνά «χτυπήσουν» OLθρησκεΤες. τοποθετεϊσαι στήν Ι'δLα παράλληλο μέ τά λα'ίκά τραγοόΟL~' άναι γνώσματα των έβδομαδιαίων περιοδαών: 11αποδέχεσαι.μπειρία. κρατώντας στά δόντια τους θηράματα της Ι'δLας σπουδαιότητα. ε. 32 . όπόταν θέτεLς υπό άμφLσβήτηση τά ε. ε. μέ μLά βαθLά τομή στήν πραγματαάτητα.ΠLΟLώκοντας v' άνασυνθέσεις τό φαινόμενο της ζωης βάσει των στοιχείων πού σοϋ προσκομίζουν. τίς βλέπε« νά έπιστρέφουν άπό τά πεδία δπου τίς εΤχες ε.ξαγόμενα κάθε πρωτοβάθμια. ο] άσκημένες. τήν ϋπαρξη μυστηρίου.νίοτε αν εΤσαLτυχερά.ξαπολόσεL.
πού καταντδ ν' αποκλείει κάθε προσέγγιση πρός τό Οόσιώδες. τά ζητα ή Φuχή μας καί δπως δλες οί πιθανότητετ δείχνουν δτι θά μποροϋσαν νά είναι. Δ'εν το. τό πιό ίερό πράγμα. 'Εδώ. νά φτάνει σ' ενα τέτοιο ύπέρ. μέ τόση ακρίβεια πού νά ύποαούουν καί νά μας παραδίδονται τά στοιχεία του κόσμοι. πο λ'υ σπαταλιέτα. Είναι δμως ετσι. ναί' αν οχι καί απορία: πώς γίνεται. 'Από 'κεΤ βρίσκεις τήν ίδιωταή σοι. 'Έτσι. ναί. 'Αλλά τό ΙΌιο. Νά εύθειάσει η νά καμπυλώσει τίς γραμμές στό μάρμαρο. παρατηροϋμε καί σέ πιό μικρή κλίμακα: στ' ιXpxιx"LxιX είδώλια καί τόν 'Αρχίλοχο. Καί τό δώφυ. (Η ζωή μένει καί 33 . μοναδικό μας κριτήριο απέναντι σέ κάθε δημιούργημα εφτασε νά 'ναι ή «συγκίνηση» καί μό- νον. δέν θuμαμαι ποτέ νά δοκίμασα σuγκίνηση απέναντι στόν Παρθενώνα η τήν 'Ιλιάδα. Προσωπικά. Δόνηση. δέν τελειώνει.Δuστuχώς. στα μάτια. στϊ. ηχοuς. λ'εω σχετ λ ιαστυω. στήν Παραπορτιανή καί τό Ρόδον τό 'Αμάραντον. Καί νά 'χεις τήν Φuχή σοι. στού. στά χείλη. θά θέλαμε νά είναι. ή ανθρωπότητα παράγει πολύ αίσθημα καί όλίγο πνεύμα. λα"Lκές Βαϊφόρου. 'Από 'κεΤ μιλάει ό κόσμος. στί. λ'ιγο. 'Ε πει δ'η το. Καί τό πολύ . στή γλώσσα. Πιό καλά θάλ- λουν τά λουλούδια στόν 'Επιτάφιο. καί συσσωρεύεται σέ τόσο μεγάλες ποσότητε.: το λ'εω με λ'υπη. πώς είναι δυνατόν ενας ανθρωπος τόσο από τή φύση του ύπό. Δέος. στα ρουθούνια. Μυρίζει ερωτα ή έκκλησία. ύπό τόν δρο της ύΦηλης ποιότητατ. Αύτά είναι τό σωστό. μέ τό νά θολώνει τά μάτια (καί τόν νου) γίνεται ή αίτία πού συγχέουμε στήν τέχνη τήν όμιλία σέ πρώτο πρόσωπο μέ τήν Ιδιωτική περίπτωση του δημιουργού. π v ε Gμ α πού γιά νά τό είσδεχθείς πρέπει νά κάνεις αλμα πάνω από τή συγκίνηση. στά δάχτυλα. " . καί τόν Θεόφιλο. όδό. Φηφιδογραφίες της Ραβέννας η τόν Σολωμό. τρωει το. δπω. δπω.
* * * ί Ή κολυμπήθρα μώβ. Καί τά λάθη μας νά τά βάζουμε " 'λ κι αυτα στον ογαριασμο.' * * * Φώς άπό χαλαζία κυανόν της Παρθένου. 34 . Ό χαμένος Κήρυκας. κουδούνια.Ε' ΕΜΠΡΟΣ ΛΟΙΠΟΝ μιά στιγμή ας παίξουμε δ. άγάπες. * * * Δειλινό μέ σύννεφα ετσι δπωτ τ' αποτυπώνει της όρτανσίας ή άκοή. Οστρακα. Τό άγγελούδι. πλόες. * * * Δυνάμεις πολλών 'ίππων σέ κάτι σταλτό της όμορφιας κιόλας φευγάτο.τι μας κατέβει άπό τόν γιά νου: ζάρια.
* * * Διάφορα μυστικά στό πανέρι: άρρεβωνιάσματα. βότσαλα των Σπετσών.( Τίμιο ξόλο άπό τή «Φτερωτή» στά μπλάβα. 35 . περιστερογουργουρίσματα. καραμέλλες κανέλας μέ ξυλάκι.
τό σεντόνι μές στά μεσάνυχτα κι απομένουν Φηλά οί όροσε.Uχαρις. μ' ολο τόν κόσμο.Κορίτσι βε. * * * Βάρκα πράσινη άπό κούνια ξuπνή κι ε. * * * Κι οUτε. μπ λ'ε. .ς μέ τό ΦαλΙδι..ρέοικος έξ ένστίκτου μέ τήν lanterne magique του. ( * * * Σωτήρ φε. * * * "Οπως βυθίζετα. ••εα 36 ..νέτικο. μέ σέ κι οUτε. * * * 'Η Θ ' Φυτω. μω β στ .άσπρα. μέ μέ κι οUτε. * * * "Ως τά πέρατα τοσ μικροσ μικροσ μου καημοσ πό 'χει της γης τό φάρδος.ιρές κομμένε.
* * * Είπαν σε η 'Ανθοθσα η Σελαμένα.Βάρκα δεμένη μαζί μου διά βίου μέ τά δεσμά του κήπου. 37 .
.. ι ι ι ~ ι ι ι . * * * "Ω Σ ελ αμενα. * * * Τ ά χίλια σώματα του ανέμου και τό ενα του ανθρώπου.Μεταξωτό Φυχης φερμένο από τή Δαμασκό ή τήν Κωνσταντινούπολη.εος ~ ι Ι ( 38 . * * * ( Τέως θάλασσα μέ φακιόλι καί ράντιστρο ήχων. * * * <Ένεκα ό καιρός. * * * 'Αέρας αζαλέας μ' ανδρικό φέγγος καί ή πρόσοφη δλη μ' άπαλά ύδροχρώματα. τα μπ λ ε σου τα ξιοευουν κι ο Θ ι οεν βλ επει τον θανατο.
.
ΣΤ'
ΔΙΑΝΟΟΥΜΕΝΟΙ ΜΕΙΔΙΟΥΝ καΙ οΙ ποιητέ; διανοοϋνται. ·Οχι. Χρειάζεται κάτι αλλο. "Ισω; ή άφέλεια. Μάλλον Τι άφέλεια χα{ Τι χάρις μαζΙ
'Εάν μας χτυπούν, νά βγάζοuμε ηχο καθαρό. Καί νά προτείνουμε μιά ζωή πού, γιά νά σταθεί, νά μήν εχει άνάγκη άπό ύποσημειώσεκ. Είναι καιρός, θά τό ξαναπώ, ή παλιά μας έκείνη γνώριμη Άμαδρυάςάκόμη καί μέσ' άπό τούς ήλεκτρονικούς όπολογιστές νά ξαναβρεί τό δέντρο της. Νά μπεϊ πάλι μπροστά ό μηχανισμός μιας άτελεύτητης είκονογραφίας. Καί νά δοκιμάσουμε καταπρόσωπο τόν άέρα μιας έλεuθερίας διόλου δμοιας μ' έκείνην πού' κατοχυρώνουν τά δημοκρατικά μα; Συντάγματα.
ΟΙ
,
'Η έλλειπτικότητα στήν εκφραση καί τό αυθαίρετο στή σκέΦη εχοντας άπό καιρό άποκτήσει τίτλου; νομψ.ότητας, οί τομές πού έπtχεφουν, έπtτρέπουν στό μάτt νά μήν πτοείται πλέον άπό τά παραδομένα σχήματα. 'Ο πιό άνερυθρίαστα ειλικρινής γίνεται καί ό πιό άποτελεσματαά καινοτόμος. Κλωσάμεδλοι μα; μιά μικρούλα ίδιαιτερότητα πού αν δέν κάνοuμε τό παν ωστε ό όποΦήφιος νεοσσά; νά σπάσει τό τσόφλι ΤΟι) καί νά πεταχτεί εξω, πάμε χαμένοι. Στούς έκατό ζωγράφοuς όγδόντα
οι
πνίγονται μέσα στούς αλλοuς είκοσι, μόνο καί μόνο έπειδή δέν έπέτuχαν 11δέν μπόρεσαν έγκαίρως νά καταθέσουν τήν βαπτιστική του; σφραγίδα. ΟΙ ναυτες του Τσαρούχη, τά όμηρικά άκρογιάλια καΙ 'Αριάδνες του Στέρη, τά κορίτσια του Μόραλη κι σuκιές του Νικολάοu, οΙ ποδηλάτες του Φασιανοϋ, πρωτίστω; μας έλκύοuν
οι
οι
γιά τήν όΦηλή του; ζωγραφική ποιότητα. Τό σωστό σωστό. 'Άλλωστε αυτό είναι μιά προϋπόθεση γιά κάθε τέχνη, χωρίς έξαίρεση. Δεuτερεuόντως δμως - ας τ'
40
,ι/
(
,
/1
/f
Ι
\
\
,
ι
"Ι
\ \
j
{
Ι
Ι
f
\ ! ~ί
Ι
\Ι
\ι
\l~
Ι !
Ι
' i
Ι
Ι
ι
) Ι
i
ι Ι
f .ί
ι
Ι
Ι
,!
Ι ,:
{;
:'
Jι
/
f
;'
~
b
ι Ι / .
! ! ~ .\ \.
κόσμου νά μας «παίζει πραγματικότητα». τίς ροπές σου. περίπτωση νά καταλάβει ποτέ θέση στή συνείδησή μας καί ν' αρχίσει νά γίνεται μόθος. 'Έκπληκτοι μένουμε μερικές φορές σέ μιά τέτοια δυνατότητα πού αγνοούσαμε δτι διαθέτουμε.: δσο είναι δυνατόν βέβαια νά τό άποχωρίσει κανείς από τή λεγόμενη τεχνοτροπία τοϋ καλλιτέχνη. Παροαολουθοϋμε τόν θίασο τοϋ εσωτε. 45 . Χώρια δτι αποτελεί καί μιά δεύτερη άφετηρία γιά νά ελέγξεις καί νά εκτιμήσεις τίς αποκλίσεις σου. Νά λοιπόν πού εκείνο τό περιφρονητέο «τί μας ίστοροϋνε οί ζωγράφοι» ζητάεινά έπανεγγραφεϊ στίς αξιολογήσεις μα.όμολογήσουμε . ό πεζογράφος τοσ Μολιέρου.ρικοσ του. νά όδηγεϊτα: στόν ύπερθετυω της βαθμό μέσα μας. είναι κι εκείνη μέ τόν τρόπο της. ν' αρχίσει κάποια συγκεκριμένη πτυχή της φuχης τοϋ διπλανοσ μας πού αγνοούσαμε ν' αποσπάται από τά συμφραζόμενά της καί. 'Ακόμα καί ή παρουσία μιας γεωμετρικης καθαρότητας άπλως η αντιθέτως ένός παραμορφωτυωϋ παροξυσμοσ στά εργα τ' άνευωνικά. χωρίς αυτούς. δπω. χωρίς ν' αλλάξει ταυτότητα. Δηλαδή. μιά πραγματικότητα πού δέν θά ύπηρχε.μας γοητεύουν επειδή τραβοϋν τό κοuρτινάκι σέ κάποια μυσταή γωνιά της φuχης τοuς. θέμα· πuρήνας μύθου.
άπεναντίας . γοητεύομαι από τό τελικό άποτέλεσμα. 46 . του . σέ μιάν έποχή πού ή φόρμα είχε ύποχωρήσει μπροστά στί. γιά νά φέρω ενα προσωπικό παράδειγμα. Νά 'ναι ή ύπόκωφη γεωμετρία του. -" . . δονήσει.Συχνά εχω άναρωτηθεΤ. χρωματος.τά λεγόμενα «στίγματα». γιά ποιόν λόγο ένώ βρίσκω Φυχρόν τόν Seurat κι οϋτε συμπαθώ . που μου ενευε παταφαταα.
ΚαΙ στόν Piero della Francesca. Πολύ περισσότερο τό ΠοιμεVΙΧό του Klee άπό τό ΈπιλεΥμέvο τοπίο του της ϊοιας έπίσης χρονιας (1927). Μήπως αν έ.Μαλλον.'λειπαν έκείνα τ' άρχιτεκτο- νικά στό βάθος 11τά μυστηριοαά βλέμματα πού πλημμυρίζουν μέ σιωπή τόν χώρο. θά μέ άπασχολοϋσε λιγότερο. Σαφώτ προτιμώ τόν Πλυμέvο άέρα του Max Ernst άπό τό ΚυvηΥημέvο Δάσος του της ΙΌιας χρονιας (1969). . χωρίς νά ξέρω γιατί.
.
~.XΙXL oLκαLωμα το ."Ομωτ έοω. Νά συλλαμβάνω τά πράγματα που συγκρουονταL μέσα μας 11 πιό . . . Δέν εχω τή διάθεση . ι . . 1::' ..'1::' μέ σταματά. Μ' ν " ακουω ~ερω XΙXL ονο νά βλέπω. . ". . σωστά XΙXL ακρα προσοχη. . να πατησω . τό φόβητρο της Ψυχολογία. " ". . ~ενα χωραφLα. τα μηνύματα που εππεμπονται απο την κρουση με των μυστικών της ζωης έπάνω στήν Φυχή μας. .
τού. 'Ακοϋμε σάν νά βλέπουμε. κάνει τόν ύποβολέα.Ζ' ΠΙΕΣ ΧΩΜΑΤιΝΕΣ ΚΑΜΠΑΝΕΣ ~xouv καΙ ποιός γεωμέτρη. 'Επειδή κάτι τό γαιώδε. βλέπουμε σάν ν' άκουμε. 'Αδειάζουν τ' αντικείμενα κι απομένουν 50 . Μ' άόρατα δάχτυλα μας έγγίζει τόν νου ό εξω κόσμος. καί όρθογωνίζον ύπωωμαίνεται κάτω άπ' τ' Άντιληπτά.
κεΤνατά σχέδια της 'Γριγωνομετρία. διαπερασμένη άπό τίς άχτίδες καί άντιπροσωπευ- ταή.σκέτες γραμμές μέ σοφία χαραγμένες δπω. στό Γυμνάσιο. καί άδυνατοϋσα νά τά καταλάβω. μορφολογίας της. πιό σπάνια. μαθητή. δπου εσκυβα. 'Αλ ηθινή ούράνια επικράτεια. άπλως. μετέωρη. . της ϋλης καί της απέραντη. 'Άλλες φορές πάλι. Ε. λάμπουν μέσα σέ μιά διαφάνεια καθάριου αίθέρος.
τό άλάθητο μιας μαργαρίτας. Τό .' εξω. κι άπ' Ι. Κάτι πολύ άπλό πού ώστόσο μέ απομονώνει άπό τό κοινό αισθημα καί συχνά μέ κάνει νά προβαίνω σέ ρήσεις κατάλληλες μόνο γιά τούς πολύ εuφuεΤς η τούς τρελούς. Κόσμος αιώνιος άλλ' άδιάπτωτα σέ κατάσταση νεογέννητου. ι ". πέρα. Άφου Ιγώ τό μόνο πού κάνω είναι νά ξεκινω άπό τήν αισθηση καί νακαταλήγω. τό φτωχοοαλησώ«. Μαζί μέ μιάν Ιλιά. Σκηνές. Ιπιχειρω 1' Τί είναι πιό δύσκολο δέν λέω. - άπό τήν αλλη.Θuμίζει Πλάτωνα μιά τέτοια πρόταση. πάλι στήν αΙσθηση. Καί ή γεύση τοuς. εφτασαν νά γίνουν συντεταγμένες του 'Ελληνισμού. άναδuθεΤ 'Αμφίων των χρωματιστών θαλασσων άναπαρθενευμένοτ ό κόσμος. πού γιά νά εxouv ΙπαναληφθεΤ ταυτάσημεξ τόσο πολλές φορές. άκόμη καί μέ τά χρώματα πού μου άνοίγοuν τήν ορεξη νά τά τρώω λές κι εχω άνάγκη άπό τίς βιταμίνες τοικ. Γεύση Σαντορίνης. τίς ώχρες καί τά μπλέ κοβαλτίου. Στό παραθυρώα μέ τό σπασμένο τζάμι ό ξεραμένος βασιλαό. ~I " .μέ κάθε μέσο. Τό χωριό τ' δρεινά σέ κάποιο νησί. 52 . γεύση" Αθω. πως γίνεται δέν καταλαβαίνω.ποτέ τό εϋκολο δέν μου ηταν εϋκολο . γεύση Κρήτης. ' Ετιναι σαν να"βκο εται ο κοσμος στα ουο: απο τη μια. το αναποφευπτο της Μ οιρα. οι πλαγιές μέ τίς φuτεΤες άπό κρεμμύδια καί τ' άγριεμένο πέλαγος. τίς συνηχήσεκ καί τίς μεταφορές. . ως κάτοΙ) άριστερά. κοντακίου η κάλβειας ώδης ωσποΙ) άπό τά μεσοδιαστήματα. περνώντας από τόν καθαρμό της. Ιδω η ΙκεΤ. ό παπάς ό ερμος μέ δλο δλο γιά Ικκλησίασμα μιά γραϊα καί τρία μικρά παιδιά. «Δι' εόχων των άγίων πατέρων ήμων».τό καταλαβαίνω.: (ι .
'Οπόταν. θεός τοϋ ανέμου συνάμα κι 'Έρως καΙ Γοργόνα. 'Όπου νά εχει τή θέση του καί ό καλλιτέχνης χωρΙς νά αισθάνεται καταπίεση. Μέ τήν ευλογία του παλαντζάρω καλUτερα τίς φουρτοσνες τίς δικές μου καί προχωρώ στίς Ιπικίνδυνες περιοχές. θά 'λεγες τόν είχα κάνει πρίν γεννηθώ ειδική παραγγελία. ας είναι καλά ό αγγελός μου ό κατεβασμένος άπό κάποιο τέμπλο. μέ τόν τρόπο του. οί άποστάσει. περασμένα μεσάνυχτα μέ άναμμένα τά δυό μου φωτώαα πρόσω ήρέμα. τά υφαλα καί τίς κρυφονεριές. Μιά μέσφ τοϋ θανάτου αθανασία. 'Ανάμεσα στόν Ronsard η τόν Fra Angelico καΙ τόν Mallarme η τόν Juan Gris δέν μεσολαβεί παρά τό σημα τοϋ σταθμάρχη της ευαισθησίας μας. "Ω. Νά χτυπδ. θά πρέπει νά σηκώνονται άερώαα πού πάνε κόντρα στό ρεσμα είναι άπλώς πιό ισχυρά δπωτ οί σπηλιάδες καΙ μας έπιστρέφουν παρόμοιες στιγμές ακρας ταπεινωσύνη. θά 'πρεπε νά 'ναι οί κανόνες τοϋ βίου μας. φτάνει στό Ι'διο ιιφηλό σημείο. Φαίνεται δτι κάπου μέσα στό διάστημα.Κάτι τέτοιες φυσηματιέ. 'Επειδή. μοναδική του εγνοια κι Ικεινοσ είναι πόσο μέρος θά δώσει στό ενα καί πόσο στό αλλο άπό τά απεφα πού καταπιάστηκε νά παίξει. πληκτρα καί νά παράγει ε ιJ φ ω ν ία· δηλαδή. καταργούνται. δικαιοσύνη. Ιάν ό βαθμός της ποιότητα. μοσ 'ρχονται κάθε τόσο καΙ μέ άνασταίνουν. δπου Ιξακολουθοσν νά τρέχουν τά ί δ ω μ έ vα. δπω. 53 . καί η πού όμορφιας. στό βάθος.
.
ΠΡΟΣΩ ΗΡΕΜΑ .
εχω στήσει τά πενήντα τετραγωνικά μοu καί περιμένω' μέ δύο άόρατα γιά τού. κατάφορτη &πό τΙς άμαρτίες παλαιών καΙ νέων δογμάτων. &λλοuς άκοuστικά περασμένα στ' αίιτιά μου. αίιτοδίδακτος άσυρματιστή. πού ξέρει σ' αίιτά προπάντων τά «έπιτόπου» ΜΣΑ ση / ταξίδια είναι δυνατόν νά παρουσιαστούν οί πιό άπροσδόκητες. οί πιό σuγκλονιστικές περιπέτειετ. μοu άπωφίθηπε: «Παρά νά τρέχεις έσύ πίσω άπό τόν κόσμο.ΑΙ ΣΕ ΜΙΑ ΣΥΜΠΛΕΓΜΑΤΙΚΉ &νθρωπότητα. Μιά μέρα πού ρωτοϋσα τόν Παασσό πώς ετuχε νά μήν κάνει ποτέ στή ζωή του μεγάλα ταξίδια. δέν 57 .
». Κι εβαζαν τόν τόνο στή σωστή σuλλαβή δταν γύρω μου άφθονουσαν οΙ άνορθο- .είνα~ καλύτερα νά τόν κάνε~ς νά 'ρχεται 'κείνος κοντά σου. Παρά τήν κάΠΟLαΟLηση. πού έρωτεύεσαι. Bref. Καί πρίν προλάβω ν' άνοίξω τό στόμα μου.τά λόγια του μ' αγγ~ζαν. πού έργάζεσα~. συνέχισε: «Ξέρετε πως. Είναι πολύ άπλό. έγώ τίς πέντε ήπείροuς τίς εχω μέσα στό άτελιέ μου». Έξαρτατα~ άπό τόν τρόπο πού ζείς. "Εδιναν βαρύτητα δχι τόσο στήν κινηταάτητα τήν ί'O~αδσο στήν Ικανότητα του μυαλοϋ μας νά ύπωαθίσταται σ' αυτήν.
"Αλλος μέ τήν άλλο ίωση του παρουσιαστυωϋ αεροπλάνο γιά νά μή συναπωωμίσουν του. . χρόνια τώρα..' •••• .γραφίες.. μέ κατανόηση άλλά καί άμηχανία.»: 'κείνα τά δειλινά πάνω άπό τό λιμάνι· τόν ζητιάνο που παίζει φυσαρμόνιπα μές στό Φιλόβροχο· τό "---.. παρά μερικές χιλιάδες χιλιό- μετρα καί λίγο συμπιεσμένον άέρα. τίς προσπάθειες που εκαναν μερικοί συνάδελφο] μου γιά νά διαφοροποιηθοϋν άπό τους άστούτ. Πολλοί...... . άπό άεροπλάνο σέ έπιστρέφοντα. Παρωωλουθοϋσα..~---~... "Αλλος μέ τό άναποδογύρισμα του εΙκοσιτετραώρου του. ----/ #J """ '\ _/ ... T'~ .. ~_.-. Καί τί νά πείς γιά κάποιων άλλων τίς καθιερωμένες άπό καιρό καί μεγάλης κυκλοφορίας «αΙσθαντικές στιγμέ.-. πηδώντα. 'Αλήθεια.
Ή πραγματικά ποιητική ζωή. Τότε λοιπόν τό ζητούμενο. έ. Στό σημεϊον δπου τό μόριον της Φuχ~ς μεταβάλλεται πάλι σέ μόριον ϋλης. Κι είναι.μ κοuτσό παιδί στό καλνΤιΡίμι τ~ς φτωχογειτονιά. δύο χώροuς μέ τήν ΙΌια εύλογοφάνεια. 60 . νά βρίσκουν κατ' άντιστοιχίαν τήν έφαρμογή του. <Όλα μαζί κι ενα ενα χωριστά. μου' ρχεται ν' άνοίξω τό παράθυρο καί νά καλέσω σέ βοήθεια τόν φίλο μου τόν Βορρέα. σου. τ~ς μαντικ~ς. Τό σκοτάδι δπου του θέτέ-ις αστρο. φανερώνεται. σ' ενα τέτοιου εΙΌοuς πείραμα πού συνίσταται τό μυστυω: νά δημιουργείται καί στόν εξω κόσμο. δέν όπάρχει μάρτυτ.ιiν μπορεί νά τό πεϊ αύτό κανένας. πού νά 'ρθει μέ τήν εύχή τ~ς Παναγία. γεννημένο στήν T~νo. Μέ τέτοιον τρόπο πού άκόμα καί οί σuζεύξεις των λέξεων. ενας πυρήνας ταυτόσημο. έκτός άπό τόν έαυτό σου δέν γίνεται νά παρίσταται αλλος κανείς. οί παραπλήσιε. τελικά. Θέλει μελτέμι γερό. άπά τίς πράξεις σου η τίς ένέργειές σου.: ό μακρύς διάδρομος ένός νοσωωμείου μέ τ' άμαξίδια καί τή λεuκή μπέρτα πού χάνεται στό βάθος δλα τοuς τσαλακωμένα καί μέ καθυστερημένη αφιξη δελτάρια πού αμα τά βλέπω νά «βγάνοuν δάxpu» άκόμα. <Όλα τά παράγωγα τ~ς μuστικ~ς ηχησης πού συντελείται σέ μιά γραφή νά βρίσπουν τήν άναλογία του. Τ' άγόρια πού Φέλνουν κι ή έκκλησία. στίς πέραν του όρθολογισμου τυχόν ένέργειες καί διασυνδέσει. "Εχει σημασία ή συνέπεια καί όχι μόνον: είναι ή λειτουργία των σuγκοινωνούντων δοχείων πού ένδιαφέρει. κι ισως αύτό νά 'ναι τό ώραϊο. Δέν ύπάρχει άπάντηση. στό έπίπεδο των άνθρωπίνων σχέσεων. Τό αγνωστο χέρι πού σφίγγει τό χέρι σου. καί νά καθαρίσει τόν τόπο άπ' δλων των λογιω τ/ς τοuρκιας καί τ~ς γηραιας Εύρώπης τ' απομεινάρια. Νά κυκλοφορεί τό μυστήριο καί στού. άλήθεια. μ' αύτόν πού διαμορφώνεται άπό τίς σuγκινήσεις σου καί τά Ιδανικά σου σέ δσα γράφεις.
.
σχημάτιζαν Ιπωδοός του' Αρχίλόχου κι υστερα διαλόονταν άφήνοντας μιά μικρή σπίθα στήν καρδιά μου: τήν Ι'Οια πού κάθε τόσο τινάζεται ίσαμε σήμερα. Δέν ξέρω. "Γλωωϋν. 'Ίσως νά 'ναι άπά Θεοϋ νά μήν εχει θέση ό ποιητής ποuθενά. χωρίς νά τό ξέρω. Καί ΟΠΟΙ) τ' άποτελέσματα. ΟΙ γλάστρες μιλοθσαν.. Στήν περίοδο της άνθοφορίας γέμιζαν τόν άέρα μέ φθόγγοuς πού άνέβαιναν όλοένα. δύναμης πού η δέν τήν χρειάζεσαι η τήν χρειάζεσαι καί τήν άποδέχεσαι χωρίς αλλοuς Ινδοιασμοός.Μιά καφεμαντεία χωρίς καφέ η μαλλον μιά χαρτοπαικτική πρακτική δπου τή θέση των ασων καί των ρηγάδων έπέχουν οΙ ανθρωποι. "Οπωτ. Σuνεχως νά βρίσκεται μέ άναμμένες τίς μηχανές καί άνεβασμένη τήν αγκuρα. δσο ποινότυπα η Ικπληκτικά καί αν συμβαίνει νά βγαίνουν. "Α. ανώτερη. κρέμονται άπό τό νημα κάποια. Περπατοϋσα κι ακοuγα τόν Ποσειδώνα πως θύμωνε καί πως χτυπούσε τήν τρίαινα.. Τήν Ιποχή πού πρωτογνώρισα τίς άρχαΤες θάλασσες.. ή στεφάνη των κuμάτων ε- μοιάζε κομμένη στά μέτρα μου. φεψάλuξ πού τή λέει κι ό ποιητής. Μιλαν καί τίποτα. Μιλας καί τίποτα. -ι ι . Βαβίζουν. ΟΙ αίιλόπορτες μέ τόν βαρό χαλκά διαμιας ανοιγαν κι εβλεπες τό κορίτσι μέ τό σχισμένο φουστάνι νά χάνεται στό βάθος άπό τίς άσβεστωμένε. είναι σκληρό πράγμα νά ζεΤςμέ τό αίσθημα δτι σuνεχως γuρίζεις στήν πατρίδα σου καί δέν σέ άναγνωρίζει κανένας. 62 . εκανα κι Ιγώ πού άπό λιμάνι σέ λιμάνι εφτασα ως Ιδω νηι συν σμΙΚΡΌ μεγαν ποντον περησατ. καμάρες. . Μιά συνεννόηση σκύλων μεΤον τή νοημοσύνη τουτ.
τά Φαληρα. Καί τό σκάφος μου ενας χώρος ίσαμε δεκαπέντε βήματα μάκρος πού άνεβωατεβαίνει όλοένα καί προχωρεϊ άνάμεσα 'Ηρακλείτου καί Πινδάρου μέ κατεάθυνση τήν 'Ακρόπολη καί πιό πέρα.Β' ΜΕΓΑΣ ΠΟΝΤΟΣ ε!ναι πέντ' εξι χιλιάδες λέξεις. Ο 63 . τίς Αίγινες.
Μικρές δονήσει. Κάθομαι στό πιλοτήριο μέ τήν οίκειότητα τοϋ πολύπειρου άλλά καί τόν κόμπο στόν λαιμό τοίί ύπεύθυνου. πού νιώθει νά τόν παρωωλουθοϋνε μέ αγρυπνο μάτι ό Φρειδερϋωτ Χαίλντερλιν άπό τή μιά καί ό Διονύσιω. Σολωμός άπό τήν αλλη. Δέν είναι άστεϊα. άπά μιάν ακρα σιωπή χωμένη μέσα στόν θόρυβο νιώθεις νά σοίί 'ρχονται. δπω. Δέν ξέρεις αν θά σοϋ ξανα- .Γ Φυσάει νοτιάς καί χλαπαταγάνε οΙ τέντες μου. τά βλέμματα μιας κοπέλας πού οιακρίνεις μιά στιγμή μέσα στό ανώνυμο πληθος καί χάνεται χωρίς νά ξέρεις αν θά τήν ξανασυναντήσεις ποτέ.
πού σχηματίζεται στόν χώρο της δοuλειας μοι> άπό τή λάμΦη του μπρούντζου. ίαχές. Συμβαίνει. Λέξείς Ιρχομένες άπό πολύ παλαιά η άλλες νεότερες. 'Επειδή . σέ ήλεκτρική. 'Επειδή τό Ι~ιo είναι' ή Ι~ια Ιπιδίωξη' ν' άπαλλάξεις τήν εκφραση άπό τήν όσμή του παλαιοπωλείου καί τίς καθημερινές σοι>ήμέρες άπό τήν σκουριά των χεφαφιων καί των φιλοφρονήσεων. συνωστίζονται στήν άκρη της πένας σου. πόσο μαλλον στά δράματα ηστούς διασκελισμούς πού άπαιτοϋνται γιά νά κινηθείς σ' ενα έπίπεδο ύπεράνω πολύ της χρηστικης πράγματι- . άναπηδοθν ως τό σημείο νά σέ πιτσιλάνε καί στό πρόσωπο' καθώς ή πλώρη βυθίζεται μέσα στά γεγονότα κι οΙ σταγόνες άπό τό πάφλασμα φτάνουν ως τό κατάστρωμα. Ή πιό σώφρων στάση μπορεί νά 'ναι κι ή πιό τολμηρή' δέν ξέρεις. Μερικές φορές. ν' άποποιεϊσατ. νά πάρεις καί σου άλλαξε τή ζωή.Υά προσδίδει παρόμοια λάμΦη. γοητευμένοτ. μάλιστα. νά Ιπιλέγεις.κοντά στ' άλλα πρέπει νά τό ίιπενθυμίζει καν εΙς αίιτό . τόν στόχο σου' ν' άκολουθήσεις μιά τεθλασμένη σάν αίιτή. Χρειάζεται συνεχως ν' άπωθείς. Ιπί παραδείγματι. 65 .δοθεί ποτέ νά σμίξεις τίς λέξεις μέ τήν Ι~ια θαυμαστή άσυμμετρία ένός άριθμου τηλεφώνου πού τόλμησες κάποτε. αίι~ό'τό ζίγκ ζάγκ σ' ενα ποίημα Ινίοτε. άκόμα καί ίδιωματικές. χρειάζεται καί κάτι άλλο γιά νά πετύχει. σου κολλανε στό μέτωπο συνθήματα διαδηλώσεων. Μαζί πάνε. πετρελαίου διασπευασμένη. άντιχτυπδ σ' ενα παλιό μοναστηριοαό ρολόι (χωρί. Νά δοκιμάσεις μέ τόν Ι~ιo τρόπο πού δοκιμάζει δ Σολωμός δεκαεννέα-φορές τόν Ι~ιo στίχο. Πού ξεκινάει άπό τά πόμολα του μυφοϋ γραφείου. νά υίοθετείς. τζάμι) καί καταλήγει στόν κορμό μιας λάμπα. σέ καταβρέχουν. σαλεύουνε σάν κάτι νά ζητανε.Τι άχριβολΟΥία στή σΧέΦη δέν συμπίπτει πάντοτε μέ τήν άχριβο- λΟΥία στά αίσθήματα' κοτητας. Άλλά πρέπει νά δοκιμάσεις. σήματα κομμάτων.
Μοιάζει μέ έπεξήγηση. Σ' αύτήν τήν παράλειψη. Ι Ι Ούτε. πας χαμένος. καί δείχνουν πόσο βάρος εχει καί στί. Δuστuχως. τι ομως άπαιτεϊται νά μετέχουνε οί αισθή- οι 66 . Σέ ο. Αύτό είναι.Έκεί πού κατουωϋν Θεοί κι πιά άνεπαίσθητες άποκλίσεις άποκτοϋν τεράστιε. διαπρέπουν. ανθρωποι άπωετοϋν εύκολα μεγάλη παιδεία καί σέ ο.δέν είναι παράξενο μεγάλες καί συνε- οι οι οι χείς άποτυχίε.ατάρραχα καί σπίτια ίδές στή χλόη. τι άπαιτεϊται μονάχα έγκέφαλος. όπ' οψιν σου καί στήν πολιτική καί στόν ερωτα καί στα γραφτά σου έξίσοu. Καί φανερά σου γίνονται τά σπίτια μές στή χλόη 'Όχι.ψα. Έάν δέν καταλαβαίνεις τή διαφορά. Ι Ι . Σάν fίλιoς δπού ξάφνου σκεί πυκνά καί μαυρα νέφη ΝαΙ Τό ρολόι δείχνει σωστά τήν (. Τ' δρος βαρεί !. έάν δέν τό 'χει. Κάτι δέν πάει καλά. διαστάσει. Αύτό τό «σπίτια ιδές στή χλόη» πού πέφτει σάν σκισιματιά. v ι 'δ Λαι φαινονται τα κατασπρα σπιτια στην πρασινα α. Είναι κι αύτό μιά έξήγηση γιά τό πόσο δόσκολα πορεύεται ή άνθρωπότητα. αίρει πραγματικά τή θολάδα. πράξεις μας καί στόν νοσ μας 'κείνο πού θεωρούσαμε ασήμαντο. 'Ίσως . μας έκεί νά δφείλονται.
67 . σέ κατάσταση μονίμου ύποθερμΙας. άδυνατοϋν νά μετατρέψουν τήν πηγή του έρεθισμου σέ εΙΌωλο πού νά καθρεψτΙζεται κατ' άναλογΙαν μέσα στό πνεϋμα.σεκ. ύπνώττουν. 'Εξ ου καΙ ό περίφημο. Τά αΙσθητήριά τουτ. διανοητισμότ της έποχης μας πού άπωωπτει ενα ενα δσα νήματα μας συνδέουν μέ τήν αμεση ζωή καΙ μας καταδικάζει σέ πείνα θερμης άγκαλιας καΙ άληθινων δωφύων.
όδαρής κόσμος. τό χρημα της υλης πού άπαιτεϊται γιά νά φτάσεις ν' άγγίξεις τό διαρκές ποό αύτά καλύπτουν. Δηλαδή. μερσίνες κι άλλες άθωότητες τοσ νοσ μου σέ κατάσταση πρωτογενή. συννεφώαα τοσ Παρθένη. "Ολοι μα. Ίό σκάφος άνασηκώνεται XilLχτυπά τά κόματα. θάλασσας καί στό πεϊσμα των καιρων καί των δπου συρμών. φούλια μόλις έλευθερωμένα.Τί σόι «ποιητική» μπορεΤ νά είναι ή ζωή σου δταν XilLτό κορίτσι πού φLλησες XilL τό σκοτεινό δρομώα δπου τό φLλησες XilLτή μουσική πού σοσ έρχότανε άπά μακριά οταν τό φLλησες. ολος άπό χλωρίδα. φιλιά καί δάκρυα περασμένα κομπολόι. ενας άλλου εί'δους. βουτώ κάθετα καί ξανανεβαίνω στήν έπιφάνεια κατά εtκοσι χρόνια νεότερος στήν άντίληφη γιά τά πράγματα καί τό μεταβλητό πού άντιπροσωπεύουν. της φουρτουνιασμένη. τό πρόσκαιρο περιεχόμενο κι εφτασαν νά γίνουν άπιαστα καί μελισσοδίαιτα στοιχεία: λόγια τοσ Παρμενίδη. Εύτυχως πού τό φορτίο μου είναι βαρό κι άέρtνο. Σηκώνομαι νά κάνω μερικά βήματα έπάνω κάτω' υστερα σταματώ γιά λLγο πίσω άπό τήν τζαμόπορτα XilLπαρακολουθώ τό άνεμο μαχητό ποό κάνουν οί μπεγκόνιες XilLτά πελαργόνια. πότε άπά τήν άλλη μπάντα. Βαρύ άπό ένανΤLωση πού κανείς δέν εόρέθηκε ως τώρα ν' άναγνωρίσει. άπό χέρι άγαπημένο. Κουράστηκα. Κι έλαφρό άπό ίχνογράμματα βιωμάτων πού τοός άφαιρέθηκε. μετά τόν έξαγιασμά. Καταμεσή. νά υίοθετήσει. 68 . δεύτεροτ. ΈξακολουθεΤ νά φυσαει. ρήσεις τοϋ Blake. Παλεύουν. θά 'λεγες. μπάλες γυάλtνες άπό νερά τοϋ Κάβο-Μαλιά. γέρνει πότε άπό τή μιά. πρέπει νά φάξεις γιά νά τά βρεΤς μέσα στά λεξικά. παλεύουμε.
.
κορίτσια μόλις κομμένα σαν τό κεράσι.ίίστερα τρέμουν καί λιώνουν γιά ν' άφήσουν πάνω στό ήλιοκαμένο σου μπράτσο δυό τρεΤςσταγόνες δροσιά. μισο-πραγματαά. άγίους δπω. τό σπίρτο κι άνάβουν. πάντα ομως μ' άραχνοuφαντα έσώρουχα. 'Έτσι συμβαίνει νά: κάνω ερωτα καί νά γίνομαι θρησκευόμενος άπό τούς λίγους. 73 .πού πρώτα τρίβονται πάνω σου δπω. . άείποτε ομως συντροφευμένοτ από μιά συστοιχία φυτών πού διαιροϋν γεωμετρικά τόν χώρο. ναί.Μοναχικό ταξίδι που τ' άποπειράθηπα μέ κενή τή θέση στά δεξιά μου. μισο-φανταστικά. πού μετατοπίζονται άνάλαφρα. ό Σουαβίατ 11ό Ζωωνθου.
.
εϊχανε κι έκεΤνω τίς μικρές τουτ σuνήθειες. βλέπουμε. Μαλλον έπιζητούσανε . τή λειτουργία πού έκπληρώνανε μέ τήν κατά τακτά διαστήματα έπαναφορά τουτ. 75 . άτομική κλίμακα. τήν δική του. Πού.Γ' ή ωρα εξι άκριβώς. εόθύς πού τελείωνε τό γράΦιμο. δέν πρόκειται άκριβώς γι' αύτό. "Οτι έπιθuμούσανε . γιά νά 'μαστέ δίκαιοι. πιστεύω.ύποσυνείδητά τοuς βέβαια . δπω. άντίληΦη γιά τήν τάξη. τά χορικά στήν άρχαία τραγωδία η οί έπωδοί στούς Ψαλμούς καί τίς δUτLκές μπαλάντες. μ' εναν πολύ εuφuή τρόπο κόβανε τή διάρκεια καί τήν δένανε συνάμα. θέση κι άπαγόρευε στούς ύπηρέτες του νά τ' άγγίξοuν. Ό Πούσκιν. άνταποδίδοντάς του τά Ισα. Γιά νά μήν ριΦοκινδuνέΦω μιάν αποΦη πιό τολμηρή. πραγματικά.νά έπαναλάβουνε στή δική του. νά έπιβάλουνε μιά ποινή στόν χρόνο γιά τήν Ιδιότητά του νά μεταβάλλεται σέ καθημερινό μας τύραννο. ξανάβαζε τά βιβλία στήν προκαθορισμένη του. Τό Ι'δισ αλλωστε πού κάνοuν οί γιορτές τών διαφόρων θρησκειών πού δένουν μέ τόν σπάγκο τοuς τίς ήμέρες κάθε χρονιας μήν άπλώσουν καί μ~ς φύγουν. ''Αν καί. Ο Λ ΟΡ ΔΟ Σ ΜΠΑ ΥΡο Ν συνήθιζε νά πίνει ~~α ποτήρι νερό κάθε άπόγεμα Οί μεγάλοι μας ρομαντικοί κι έπαναστάτετ. Ό Λένιν έννοοϋσε νά βρίσκει τούς κοντuλοφόροuς του έκεΤ πού τούς είχε άφήσει καί μέ τήν Ι'δια σειρά.
σύμφωνα μέ μιά τέτοιαν άποψη. θά ε'λεγα γιά παράδειγμα. δίπλα σου μέ βραδινό αεράκι. Δύο άλφα κοντά κοντά. Δέν γίνεται αλλιως. άπερίσπαστα νά έπιδοθεΤς στήν ακτογραφία του γuμνου σώματος πού πάλλεται δίπλα σου η νά σιγοτραγουδήσεκ τόν σκοπό πού σου ύποβάλλε. Ισον λάκκος χρωματιστό η δπου κινδuνεύεις νά πέσειτ. 'Όρεξη Υιά μάτια lxouv ο[ κρίνοι: νά δοθεΤς χωρίς κανένα δισταγμό. της ζωης σου. νιστά ενα μικρό θαϋμα. Μέ τήν ύπαγωγή του. AιJθάδη ναύτηv: κάτι απροσδόκητο θά σου τύχει.Ή «τάξη». κάποιο ξανθό μαλλ! παίζοντα. νά 'χεις φτάσει στήν ως τόν εσχατο βαθμό έλαχιστοποΙηση των χρηστιπών όργάνων της δοuλειας σου . . Κι αλήθεια εΤναι ανάγκη. κατά κάποιον τρόπο. δέν αξίζει τόν κόπο. την πρωτη κινηση. μ' αίιτά πού λέει αλλά μέ τόν τρόπο πού τά λέει. δέν ένέχει τή σχολαστική εννοια πού συνηθίσαμε νά της άποδϊδουμε. 'Απαιτείται. φτάνουν ένΙοτε σέ πού ή ποιητική νά προτρέχει της καθημερινης. 76 . ΚαΙ αύτό συΝά γίνεται. ανακαλύπτοuμε δτι φuλάγει τήν μικρή μας έλεuθερΙα σύν μιά μικρή προτροπή: ν' απαλλαγουμε από τό περιττό. τέτοιο σημεΤο ταύτιση. Ποuλιά του Προύθοu: θά γνωρίσεις εαρ γλυκύ. . Μοιάζει μ' ενα κλειστό κουτί πού μας απωθεΤ αλλά πού αμα τό ανοΙξοuμε. (Υαλί 'Εν τιρ μηνί Άθύρ: θά χρειασθεϊ από μέροuς σου μεγάλη είιγένεια η παγίδα κι εύαισθησία γιά ν' άντιμετωπίσεκ τήν κατάσταση. αρκεΤ νά κάνεις έσύ . τό ποίημα 'Ονειρωφϊτη.γιά νά μπορέσει. 'Ή θά 'σαι όλιγαρκής στά ύλικά σου αγαθά η θά 'σαι δλιγαρκής στά βιώματά σου.ακόμη καΙ των βιβλίω» . Άπόσκια η σούροuπο: μήν ασχοληθεΤς. Κι δχι στήν ίΌια νομοτέλεια οί δύο σου φύ~εις. (Η μιά τύχη σπρώχνει τήν άλλη. 'Από σένα έξαρταται.
Πρόκειται γιά μιά χωριατιά της μάθησης πού μας άπαγορεύει νά βλέπουμε τή ζωή σάν αίνιγμα. Ι( ΟΤΙ δέν είναι.!_ τη στιγμη που εσυ κοιτας πω. Συντεταγμένοι διοπτρο. ετσι άποκτα ή ζωή σου. φόροι θεσμοθετοθν στό δνομα της ρuτίοας καί των Φηφιακων άριθμων. τόσο ή άντίληΦη αότή χάνεται. χωρίς καί νά μας φέρνει άποοείξεις . οΙ αθλιοι. τό σχήμα του ρόμβοu. . . "Ομω. δσο πληθαίνουν οί σπουδασμένοι. γραφοντας. να υπωιαταστησειτ. άνάλογα μέ τήν ωρα η τήν έποχή. ". τή μυρωδιά της λου'ί'Ι 77 Ι .--~ • _~_- Δυστυχώτ. το νοητο σωμα σου στό «τρέχον σώμα». ωστε ν' άποφόγεις τά γηρατειά.
αλλοτε ν' άπομακρύνονται θαρά όνεφική προοπτική. φωνάζουν. βλέπεις νά συνάζεται στό μουράγιο ενα πληθος άλλοπρόσαλλο. Ι Βλέπεις τά βιώματά σου. Ή παλιά άδιαφορία εφτασε νά γίνει έχθρότητα. μέ σφαλιχτά παράθυρα καί πόρτες. Είναι γεγονός. νερα μοια'ζ ουν πιοι γα ληνεμενα: ο αερα. πού σου ενευε άπό μακριά ενα βράδυ σέ κάποιον θερινό κινηματογράφο καί τό ξαναβρηκες στό έξώφυλλο μιας ποιητικης συλλογης πού ε'λαβες τήν έπομένη τό πρωί άπό μιάν αγνωστη Ρουμάνα συνάδελφό σου καί δέν κατάφερες νά τήν διαβάσει. αότά πού πιάνει ό νους σου κι αότά πού πιάνει τό χέρι σου. τί σημασία εχει τό «άγαθόν» 11 ή «έναντίωση» πού . τόσο πού νά διακρίνεις τούς πόρους του δέρματός σου. Μόλις κάνουμε δτι πλησιάζουμε. λές καί μυρίζονται τί εΙοους είναι τό φορτίο ματ. " Τ. στό βάθος. δμω. τόν τόνο της ωχρας του τοίχου..ζας. Προπαντός αυτοί . καθώς πλέουμε. γύναια κουμπωμένα ως τόν λαιμό. -. Πότε βαριά.. καμωμένα ενα πράγμα. μήτε άγγίζονται. νέοι μέ μακρύ μαϋρο έπανωφόρι καί σκουλαρίκι στ' αύτί. . Κοντολογίς. 'Όπως καί τό ροδακινί φουστάνι. πότε άνάλαφρα κι άέρινα σάν τίς μακρινές γραμμές τών βουνών πού διακρίνουμε. ν' άπομαπρυνθοϋμε. τόν ρυθμό ένός «τρίο» του Χάυντν. γέροντε. μήτε ξέρεις αν κρύβουν ε κάτι πίσω τους. Πού μήτε πιάνονται.θος μέ μιάν κα- αλλοτε πάλι νά 'ρχονται σέ πρώτο πλάνο. Χειρονομοϋν. γιομάτα αΙσθήσει. εχει κοπασει· ακουγονται πιο δυΙ . Κεϊνο τό έλαφρότατα έπιχρισμένο μέ ρόζ καί λευκά σπίτι πού κάποτε είδες στόν ίίπνο σου καί τό βρηκες άπαράλλαχτο στήν πραγματικότητα. νατά οι μηχανές καί οι χτύποι της καρδιας μου. . 78 . . Κανένα λιμάνι δέν μας δέχεται πιά. ποτέ.πώς άλλιώς. το ιοιο κανει.~ . μας κάνουν σινιάλα νά φύγουμε. γι αυτουτ. . χωρίς νά μάθεις ποτέ τό μυστήριο πού κλείνει. " . σέ μεγάλο βά. ' t. τόν άέρα της ταχυτητα. πρωτογενεΤς. χαιρέκακοι. του αυτοκινητου σου.ωρα τα.
'Απλώνεται ως τ' άκρότατα δρια του όρΙζοντα. τεντώνεται. ΈκεΤ. τό έτρε- πτον. Δέν γίνετα. 79 . συντελείται ή έπανάκτηση του σώματος μεϊον τήν είίτρωτη πλευρά του. ροuφηχτρε~. τό Υυμνόν. (Η άνασόνθεση της uλης πού σέ άποτελεΤ. άλλLως. πέρα. Πρόσω. τό αύτφ καταληπτόν. Τά χέρια στό τιμόνι. Προσοχή. ως έμας. Στροφή λοιπόν δλο οεςLά καΙ πρόσω καταπάνω στόν xfvOuvo. ΕίναL ή μαυριδερή έκεΙνη διαχωριστική γραμμή πού σχηματίζεται οεςLά. σχεδόν «ν' άκοuμπω» 'κεΤνα πού διηγοϋντα. τσιτώνεται θά 'λεγες. Θάρρος. 'Αλήθει«. Κιόλω. νιώθω τώρα νά 'μαι κοντά. ή γεμάτη βράχια κοφτά. ωσποΙ) κάΠΟLα σΤLγμή ό νους σου ν' άγγιςεL άπό τό άλλο του άκρο τό ΙοανLκό πού κείται πέραν· στήν ούσία ομως γειτονεύει δπωτ συμβαίνει μ' ολα τ' άντ(θε~α στήν εσχατη εντασή τουτ. ςέρες. ΕίναL τό φως πού δέν χρειάζεται νά περάσει άπό τά μάτια γLά νά σου γίνει αίσθητό. άπονέρια. "Εφτασε ό καφός νά έπαληθεuτουμε. στό βάθος. Πρόσω ήρέμα πρός τό μή θολοι5μενον. OL παλιοί ναυτυωί. Τά χέρια στό τιμόνι. τό φαίνον. ενα μήνυμα οιήΥηνου όςuγόνου φτάνε. Γιά μLά ζώνη άπέραντης καΙ άπεφθης καθαρότητας ΟΠΟΙ)τό βάρος σου έκεΤ δέν μετράει XLΟΠΟΙ) ό φως δέν εΤναLτου ήλ(οΙ) πού ςέροuμε μήτε κανενός άλλοΙ) τ τεχνητοϋ 11 οδρανίου σώματος. τό άναλλοίωτον. προπάντων άπό τήν άποΦη δτι δέν ύπάγονται πλέον στί. διαδαασίετ του χρόνου. uφαλα. Μένουμε σταματημένο: μεσοπέλαγα. μέ βάση δεδομένα έντελως άγνωστα γLά μας καΙ συγκλονισταά. ''Η θά συνθηκολογήσεLς καΙ θά με(νεLς άπό τούς έοωθε 11 θά περάσει. (Η μοναςLά της θάλασσας είναι πυφή καΙ ατελεάτητη. Προσοχή.(ο μόνος ορόμος πού μας άπομένεL τώρα είναL ό κΙνΟuνος. εχοuν νά λένε. Κανένας μήν λLγοΦuχήσεL.
.
ΠΙΝΑΚΑΣ ΤΩΝ ΕΡΓΩΝ Εύάδνη (1979) Ή Θεά Φυτώ δΙ (1988) Ή κίτρινη γραμμή (1988) Ίό «Κιόσκι» (1987) Ριπιδωτό (1986) Μπλέ καί Πράσινο (1988) Ό Φυλλένιος (1988) Ίό αρχαίο καράβι (1988) Πικρό (1988) Καράβι σέ κηπο (1988) Ίά λευκά φσλλα (1983) Ή Θεά Φυτώ βι (1983) ΕΙρμός (1969) Ίά φσλλα (1988) Ίά νοόφαρα (1988) Μέ θάλασσα κι ασβέστη (1988) Ρομαντικό (1988) Μορφή Νίκης (1969) Ίό μασρο σώμα (1988) Ίό Έγκόλπιο (1988) Ίά ψάρια (1988) Παιδικό (1988) Ίό χρυσό πλέγμα (1988) Πλέγμα μέ καλάμι (1988) 3 6 9 11 18 19 20 22 23 24 26 27 28 31 32 35 37 39 46 47 48 49 50 51 83 .
Λεπτομέρεια βάρκας (1988) Τά βότσαλα (l988) Τό κάτοπτρο (1988) Ή Καθαρή Δευτέρα (1988) ΟΙ χορδές (1988) Μεταλλικό (1988) Πλατύφυλλο (1988) Άπό ψηλά (1985) Τό φυλλόδεντρο (1988) Τό καραβάκι (1988) Εύάδνη (1979) 54 57 58 59 61 63 64 67 74 77 81 84 .
Η "ΙΔΙΩΤΙΚΉ ΟΔΟΣ" ΜΕ ΤΡΙΑΝΤ Α ΤΡΕΙΣ ΤΕΜΠΕΡΕΣ ΜΙΑ ΥΔΑΤΟ ΓΡ ΑΦ ΙΑ ΚΑΙ ΔΩΔΕΚΑ ΣΧΕΔΙΑ ΤΟΥ ΟΔΥΣΣΕΑ ΕΛΥΤΗ ΤΥΠΩΘΗΚΕ ΤΟΝ ΣΕΠΤΕΜΒΡΙΟ ΤΟΥ 1990 ΣΕ ΧΑΡΤΙ FEDRIGONI AVORIO 120 ΓΡ. ΓΙΑ ΤΙΣ ΕΚΔΟΣΕΙΣ ΥΨΙΛΟΝΙΒΙΒΑΙΑ * ΣΧΕΔΙΑΣΜΟΣ ΕΚΔΟΣΗΣ ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΚΑΑΟΚΥΡΗΣ ΤΥΠΟΓΡΑΦΙΚΗ ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ ΜΑΡΙΑ ΚΥΡΤΖΑΚΗ ΦΩΤΟΣΤΟΙΧΕΙΟΘΕΣΙΑ ΦΩΤΟΚΥΤΤΑΡΟ ΕΠΕ ΕΚΤΥΠΩΣΗ ΚΑΙ ΒΙΒΛΙΟΔΕΣΙΑ Γ. ΑΡΓΥΡΟΠΟΥΑΟΣ ΕΠΕ ΕΠΕΞΕΡΓΑΣΙΑ ΦΙΛΜΣ ΑΔΕΑΦΟΙ ΠΙΝΑ ΟΕ ΚΑΤΑΣΚΕΥΗ ΕΞΩΦΥΛΛΩΝ ΑΔΕΑΦΟΙ ΒΟΜΠΡΑ .
