Γιανναρᾶ «Ψυχανάλυση καὶ Ἐκκλησιαστικὴ Ἀνθρωπολογία»)
Α) Ἡ «ἐκκλησία» τῆς ∆ιεθνοῦς Ψυχαναλυτικῆς Ἑταιρείας.
Ἕνα ἄρθρο τοῦ κ. Γιανναρᾶ «ψυχανάλυση καὶ Ἐκκλησιαστικὴ ἀνθρωπολογία» ποὺ δηµοσιεύθηκε τὸ περασµένο ἔτος στὸ περιοδικὸ «Θεολογία» (τεῦχος Ἰουνίου 2003), ἀνεξήγητα στὴν Ἀγγλικὴ γλώσσα, ἔρχεται νὰ προστεθεῖ στὶς «προοδευτικές» ἐκεῖνες φωνὲς ποὺ ἀναζητοῦν στὴν ψυχανάλυση καὶ τὴν ψυχολογία, -τὶς ἀνθρωπολογικὲς καὶ ψυχοθεραπευτικὲς αὐτὲς µεθόδους καὶ θεωρίες, ποὺ θὰ συµπληρώσουν καὶ θὰ ἐκσυγχρονίσουν, ὅπως ἰσχυρίζονται,τὴν Ἐκκλησιαστικὴ ἀνθρωπολογία καὶ συνεπῶς καὶ ποιµαντική. Οἱ «ἐκσυγχρονιστές» τῆς Ἐκκλησίας µας, γιὰ νὰ στηρίξουν τὸ πάθος τους γιὰ ἀλλαγὴ καὶ ἀνανέωση, ἐπικαλοῦνται συχνὰ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας: «Εἶµαι τῆς γνώµης , γράφει ὁ κ. Γιανναρᾶς, ὅτι οἱ µεγάλοι Πατέρες καὶ διδάσκαλοι τῆς Ἐκκλησίας δὲν ἀγνόησαν τὴν ἐπιστηµονικὴ γνώση τῆς ἐποχῆς τους. Μᾶλλον τὴν χρησιµοποίησαν γιὰ νὰ ρίξουν φῶς στὴν ἑρµηνεία τοῦ πραγµατικοῦ καὶ τῆς ὕπαρξης, ποὺ ἡ Ἐκκλησιαστικὴ ἐµπειρία ἀποκαλύπτει. Πείθεται κάποιος ἀπὸ αὐτὸ ἐξετάζοντας ἁπλῶς τὰ ἑρµηνευτικὰ σχόλια τῶν Πατέρων στὴν «Ἑξαήµερο» ἢ τὴν ὀρολογία καὶ τὴν µεθοδολογία ποὺ υἱοθετοῦν οἱ Πατέρες ἀπὸ τὸ ἔργο τοῦ Ἀριστοτέλη «Περὶ Ψυχῆς».
Ἀκόµα,«Σὲ ποῖο βαθµὸ ὑπάρχει ἀµοιβαία συµπληρωµατικότητα µεταξὺ τῆς ψυχαναλυτικῆς ἄποψης γιὰ τὸ ἀνθρώπινο ὑποκείµενο καὶ τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ἑρµηνείας τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης σὰν πρόσωπο;» ἀναρωτιέται ὁ συγγραφέας θεωρώντας ὅπως φαίνεται ὅτι ἡ ἐκκλησιαστικὴ ἀνθρωπολογία παρουσιάζει κάποια κενὰ τὰ ὁποῖα µπορεῖ νὰ καλύψει ἡ ψυχανάλυση –ψυχολογία καὶ ἰδιαίτερα ἡ Λακανικὴ σχολή. «Ἀντλῶ αὐτὲς τὶς παρατηρήσεις , γράφει ὁ κ. Γιανναρᾶς, ἀπὸ τὴν γαλλικὴ σχολὴ τοῦ Λακᾶν ὁ ὁποῖος εἶναι ὁ πλέον πιστὸς στὴ Φροϋδικὴ παράδοση. ∆ὲν εἶµαι εἰδικὸς στὸ χῶρο τῆς ψυχολογίας – ψυχανάλυσης οὕτως ὥστε κάθε λάθος ἢ ἀνακρίβεια θὰ ὀφείλεται στὴν ἀνεπάρκειά µου καὶ ὄχι στὶς πηγές µου» Βέβαια ὁ κ. Γιανναρᾶς ἀγνοεῖ ἴσως ὅτι ὁ Λακᾶν πολεµήθηκε σφοδρὰ ἀπὸ τὴν ἐπίσηµη ∆ιεθνῆ Ψυχαναλυτικὴ Ἑταιρεία σὰν ὁ πλέον ἄπιστος ἢ αἱρετικὸς τῆς Φροϋδικῆς παράδοσης κάτι ποὺ θὰ φανεῖ στὴ συνέχεια τοῦ ἄρθρου. Νὰ ὑπενθυµίσουµε ἀκόµα ὅτι οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας ὅπως ὁ Μ. Βασίλειος, τοὺς ὁποίους ἐπικαλεῖται ὁ κ. Γιανναρᾶς, ἦσαν εἰδικοὶ πάνω στὴν φιλοσοφία καὶ τὴν ἰατρικὴ φυσιολογία, ἐπιστῆµες τὶς ὁποῖες εἶχαν σπουδάσει στὶς µεγαλύτερες σχολὲς τῆς ἐποχῆς τους. Ἔτσι πέρα ἀπὸ τὴν ἐπιστηµονικὴ κατάρτιση οἱ Πατέρες , κεκαθαρµένοι, φωτισµένοι καὶ θεωµένοι ὄντες, ὁδηγούµενοι ἀπὸ τὴν χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος διέθεταν τὴν «βασίλισσα» τῶν ἀρετῶν τὴν διάκριση, ὥστε νὰ διαβλέπουν καθαρὰ τί συµφέρει στὴν Ἐκκλησία νὰ προσλάβει ἀπὸ τὴ θύραθεν σοφία καὶ τί ὄχι. Ἀκόµα εἶναι γνωστὸ ὅτι οἱ Πατέρες δὲν προσέλαβαν ποτὲ ψυχοθεραπευτικές-φιλοσοφικὲς µεθόδους τῆς ἐποχῆς τους οἱ ὁποῖες ἀσφαλῶς σύµφωνα µὲ ἱστορικὲς µαρτυρίες ὑπῆρχαν ( ὁ σοφιστὴς Ἀντιφὼν διατηροῦσε ψυχιατρικὴ κλινικὴ στὴ Κόρινθο ὅπου ἐξασκοῦσε ἕνα εἶδος ψυχανάλυσης ἢ οἱ Ὀρφικοὶ καὶ οἱ Στωικοὶ θεράπευαν ἑρµηνεύοντας τὰ ὄνειρα), γιὰ νὰ ὀδηγήσουν τοὺς πιστοὺς
ὑφίσταται ἀπὸ ἕνα ὄργανο ποὺ ὀνοµάζεται Ἐκτελεστικὴ Ἐπιτροπὴ ἑνὸς διεθνοῦς ὀργανισµοῦ ποὺ ὀνοµάζεται ∆ιεθνὴς Ψυχαναλυτικὴ Ἑταιρεία. εἶναι γνωστὲς οἱ διαφωνίες καὶ οἱ «πολεµικές» ἀντιπαραθέσεις τόσο µεταξὺ τῶν ἐπιστηµόνων ψυχαναλυτῶν καὶ µή. Οἱ γνῶµες ἀκόµα καὶ µεταξὺ τῶν Φροϋδιστῶν ψυχαναλυτῶν διῒστανται σὲ τέτοιο βαθµὸ ὥστε ὄχι σπάνια συµβαίνουν διαγραφὲς ἀπὸ τὴν ∆ιεθνῆ ψυχαναλυτικὴ Ἑταιρεία. ὅπως στὴ περίπτωση τοῦ Λακᾶν ὁ ὁποῖος «ἀφορίσθη» ἀπὸ αὐτὴ τὴν Ἑταιρεία.ἀσφαλέστερα καὶ ἐπιστηµονικότερα πρὸς τὴν θέωση. γιατί πρόκειται γιὰ γεγονός. ποὺ δὲν εἶναι διόλου . Ἂν µάλιστα ἀναλογιστοῦµε ὅτι τὰ πορίσµατα τῆς ψυχανάλυσης καὶ µάλιστα τῆς Λακανικῆς δὲν εἶναι κοινῶς παραδεκτά ἀπὸ τὴν ἐπιστηµονικὴ κοινότητα τότε ὁ κίνδυνος εἶναι ἀκόµα µεγαλύτερος. Οὔτε νοµίζω ὅτι οἱ Πατέρες χρησιµοποίησαν τὴν θύραθεν σοφία γιὰ νὰ συµπληρώσουν τὴν σωτηριώδη θεολογία καὶ ἀνθρωπολογία τῆς Ἐκκλησίας παρὰ µόνο γιὰ νὰ ἀπαντήσουν στὴν εἰσβολὴ τῶν σοφιστῶν αἱρετικῶν µέσα στὴν Ἐκκλησία ποὺ ἀντιλαµβάνονταν διανοητικὰ τὸ µυστήριο τῆς Ἁγίας Τριάδας καὶ τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης καὶ οἱ ὁποῖοι καταλάβαιναν µόνο τὴ φιλοσοφικὴ γλώσσα τῆς ἐποχῆς τους. ὅσο καὶ µεταξὺ τῶν θρησκευοµένων. µιὰ λογοκρισία. ὅτι ἡ διδασκαλία µου. Ποιὰ ἀνάλογη ἄραγε ἀνάγκη ἔχει προκύψει στὶς µέρες µας γιὰ τὴν Ἐκκλησία µας ὥστε νὰ ἀπαιτεῖται ἡ πρόσληψη τῆς ψυχανάλυσης ἢ τῆς ψυχιατρικῆς στὴ ζωὴ της ἢ ποιὸς µπορεῖ σήµερα νὰ ἰσχυριστεῖ ὅτι διαθέτει ἀνάλογη φώτιση καὶ διάκριση µὲ αὐτὴ τῶν θεοφόρων Πατέρων ὥστε νὰ εἶναι ἱκανὸς νὰ προχωρήσει σ’ἕνα τέτοιο ἐγχείρηµα .ὅπως ἡ πρόσληψη κοσµικῶν ἀντιλήψεων γιὰ τὴν ἀνθρώπινη ὕπαρξη – δίχως νὰ προκαλέσει ζηµιὰ στὸ σῶµα τῆς Ἐκκλησίας. γιὰ τὶς «αἱρετικές» του ἰδέες µὲ ἀποτέλεσµα νὰ καταγγείλει τὰ παρακάτω: «ὑπογραµµίζω τὸ γεγονός. Ὅσον ἀφορᾶ στὴν ψυχανάλυση .
γιὰ καθαρὸ ἀποκλεισµὸ αὐτῆς τῆς διδασκαλίας…Πρόκειται λοιπὸν γιὰ κάτι ποὺ εἶναι ἀπολύτως συγκρίσιµο µ’αὐτὸ ποὺ σὲ ἄλλους χώρους ὀνοµάζεται ὁ ἔσχατος ἀφορισµός… ∆ὲν λέω –ἂν καὶ δὲν θὰ ἦταν ἀδύνατο –ὅτι ἡ ψυχαναλυτικὴ κοινότητα εἶναι Ἐκκλησία. κτίσµα µὲν ἀλλὰ κατ΄εἰκόνα πλασµένη µὲ τὸν ∆ηµιουργό της καὶ µὲ Θεῖες ἰδιότητες ( αὐτεξούσιο). παρὰ ἀπὸ ἐπιστηµονικό. µποροῦµε νὰ καταλάβουµε τὸ λόγο γιὰ τὸν ὁποῖο ἡ ψυχανάλυση ποὺ ἐξετάζει τὶς ἐνέργειες τῆς ψυχῆς εἰσέρχεται ἀναγκαστικὰ καὶ ἀναπόφευκτα στὸ θρησκευτικὸ χῶρο µὲ ἀποτέλεσµα ὄχι σπάνια νὰ θεολογεῖ βασιζόµενη τάχα σὲ ἐπιστηµονικὰ πορίσµατα. Πάντως ἀναµφισβήτητα. 20-21) Ὁ ἴδιος ὁ Λακᾶν λοιπὸν ἀποκαλύπτει τὴν θρησκευτικὴ διάσταση τῆς ψυχανάλυσης ὅπως καὶ δὲν ἀποκλείει τὴν πιθανότητα ἡ ψυχαναλυτικὴ κοινότητα νὰ συγκροτεῖ ἐκκλησία γεγονὸς τὸ ὁποῖο θὰ ἀποδείξουµε ξεκάθαρα στὴ συνέχεια. ὅπως καὶ ὁ Λακᾶν . οὔτε λίγο. Μόνο ἂν δεχθοῦµε ὅτι ἡ ψυχή µας εἶναι πνοὴ Θεοῦ.συνηθισµένη.λ.π. µυστήρια κ. προκύπτει τὸ ζήτηµα νὰ ξέρουµε τί µέσα της µπορεῖ κάλλιστα νὰ ἀπηχεῖ µιὰ θρησκευτικὴ πρακτική…» (Ζὰκ Λακᾶν «Τὸ Σεµινάριο»Βιβλίο ΧΙ Ἐκδόσεις Ράππα σελ. Β) Ἡ ∆ιεθνὴς ἀδελφότητα τοῦ Φρόιντ καὶ ὁ εὐσεβιστικὸς χαρακτήρας της. οὔτε πολὺ . Τὸ γεγονὸς αὐτὸ µπορεῖ νὰ ἐξηγηθεῖ ἐκ προοιµίου µόνο ἀπὸ Ἐκκλησιαστικῆς σκοπιᾶς. Ὁ Φρόιντ ὑπῆρξε ὡς γνωστὸν φαινοµενικὰ ἄσχετος µὲ τὴ θρησκευτικὴ ζωὴ ποὺ ἔχει σχέση µὲ θεολογικὰ δόγµατα. ∆ὲν εἶναι τυχαῖο ὅτι ὅλοι ἀνεξαιρέτως οἱ ψυχαναλυτὲς ὄχι µόνο προσπάθησαν . ἐµφορεῖτο περισσότερο ἀπὸ ἠθικοθρησκευτικὸ πνεῦµα. τελετουργικὸ τυπικὸ . ἀφοῦ πρόκειται . Ἐν τούτοις θὰ δείξουµε στὴ συνέχεια ὅτι αὐτὸς ὁ ἰατροφιλόσοφος τῆς «ψυχῆς».
. τῶν σεκτῶν καὶ τῶν θρησκευτικῶν ὀργανώσεων. Περιττὸ βέβαια νὰ ἀναφέρουµε ὅτι αὐτό τό φαινόµενο εἶναι ἄγνωστο στὸ χῶρο τῶν Φυσικῶν ἐπιστηµῶν. διευθυνόµενο κεντρικά ἀπὸ µυστικὴ ἐπιτροπή..! Γράφει ὁ Ἔριχ Φρὸµ ὁ ὁποῖος γνώριζε προσωπικὰ τὸν Φρόιντ: «. ὁ Ἄντλερ.ἄ. ὅπως ὁ Βίλχελµ Ράιχ.. ὄχι ὅµως καὶ στὸ χῶρο τῆς πολιτικῆς. µὲ τοπικὲς ὀργανώσεις σὲ µιὰ διεθνῆ ὑπεροργάνωση.Ὑπάρχει καµιὰ ἄλλη περίπτωση θεραπείας ἤ ἐπιστηµονικῆς θεωρίας πού νὰ µεταµορφώθηκε σὲ κίνηµα. Ὅµως σύντοµα αὐτὴ ἡ ἀδελφότητα παραχώρησε τὴν θέση της στὴν ∆ιεθνῆ ἀδελφότητα γιὰ τὴν ψυχανάλυση ποὺ ὀνοµάστηκε «∆ιεθνὴς ψυχαναλυτικὸς Σύλλογος» (Ἔριχ Φρὸµ «Ἡ ἀποστολὴ τοῦ Φρόιντ» (σελ. . ἀποµακρύνθηκαν ἀπὸ τὸν Φρόιντ καὶ ἵδρυσαν τὶς δικές τους «ἀλάθητες» σχολές. ὁ Πὲρλς κ.Τὸ ψυχαναλυτικὸ κίνηµα. Μιὰ Ἀδελφότητα ποὺ µάχεται ἐνάντια στὴν ἐξουσία τοῦ κράτους καὶ τῆς Ἐκκλησίας.νὰ ἑρµηνεύσουν τὸ θρησκευτικὸ φαινόµενο ἀλλὰ αὐτὴ καθ’ἑαυτὴ ἡ ψυχοθεραπευτικὴ τους µέθοδος ἀπετέλεσε ἕνα εἶδος ὁδοῦ ἠθικοπνευµατικῆς ἀνάπλασης καὶ θεραπείας τοῦ ἀνθρωπίνου προσώπου. «. τὸ ὁποῖο ὁ Φρόιντ τὸ 1910 πρὶν νὰ τὸ ὀνοµάσει ἔτσι ἤθελε νὰ τὸ ἐντάξει σὲ µιὰ «∆ιεθνῆ Ἀδελφότητα γιὰ τὴν Ἠθικὴ καὶ τὴν Κουλτούρα ποὺ ἱδρύθηκε ἀπὸ ἕνα φαρµακοποιὸ τὸν Κνὰπ καὶ ποὺ εἶχε πρόεδρό της τὸν Φορέλ.. ὁ Γιούνγκ. 78)) Αὐτὴ ἡ ἀδελφότητα κατέπνιγε κάθε διαφορετικὴ γνώµη ποὺ ἐρχόταν σὲ ἀντίθεση µὲ τὴν «ἀλάθητη» ἀντιµετώπιση τῆς ψυχικῆς ζωῆς ἀπὸ τὸν Φρόιντ. πού προβαίνει σὲ ἐκκαθαρίσεις τῶν µελῶν της πού παρεκκλίνουν. Ἔτσι πολλοὶ ψυχαναλυτές. Στὴ συνέχεια ὁ Ἔριχ Φρὸµ καταγγέλλει τὸν ἀντιεπιστηµονικὸ καὶ ὁλοκληρωτικὸ χαρακτήρα τοῦ Φροϋδισµοῦ.
ποὺ εἶχαν ὑποβληθεῖ σὲ ψυχανάλυση ἦταν οἱ µόνοι ποὺ µποροῦσαν νὰ κατευθύνουν καὶ νὰ ἐλέγχουν τὶς νωθρὲς µάζες. Ἡ µοναδικὴ αὐτὴ ἐλπίδα ἦταν µήπως τίποτε ἄλλο ἀπὸ τὴν ἄποψη πὼς ἡ ἐλίτ.…Ὁ Φρόιντ διακήρυσσε ὅτι «ἀποτελεῖ µιὰ πλευρὰ τῆς ἰδιοσυστατικῆς καὶ ἀπαράγραπτης ἀνισότητας τῶν ἀνθρώπων ὅτι ἔχουν διαιρεθεῖ σὲ ἡγέτες καὶ ἐξαρτηµένους. ἡ ὁποία προήρχετο ἀπὸ διάσηµη οἰκογένεια ραβίνων.Πρόκειται γιὰ µιὰ ἀπὸ τὶς πιὸ τραγικὲς πλευρὲς τῆς ζωῆς τοῦ Φρόυντ: Ἕνα χρόνο πρὶν ἀπὸ τὴν νίκη τοῦ Χίτλερ ἀπελπίζεται σχετικὰ µὲ τὴν δυνατότητα τῆς δηµοκρατίας καὶ προσφέρει σὰν µοναδικὴ ἐλπίδα τὴν δικτατορία τῆς ἐλὶτ τῶν θαρραλέων αὐτοδιαψευδοµένων ἀνθρώπων. Ἀποκαλυπτικὸ εἶναι ἐπίσης ἕνα γράµµα τοῦ Φρόιντ πρὸς τὴν ἀρραβωνιαστικιά του. ταπεινὸ ἢ αὐτοδιαψευδόµενο ἡγέτη τῆς ἀνθρωπότητας. τὶς δυνάµεις . καὶ ἐλιτίστικο χαρακτήρα τοῦ Φρόιντ καὶ κατὰ συνέπεια τῆς ψυχανάλυσης: «Οἱ ἄνθρωποι ποὺ ἀνήκουν στὸν ὄχλο. σελ. ἐξοικονοµοῦµε τὴν ἱκανότητά µας γιὰ χαρά.» (Ἔριχ Φρὸµ «ἡ Ἀποστολὴ τοῦ Φρόιντ» Ἔκδ..» (ὅ.Ἀθήνα 1975) Ὁ Φρόιντ λοιπὸν ὁραµατίζεται τὸν ἐγκρατῆ. 109). Οἱ δεύτεροι. οἱ ἐκλεκτοί. Αὐτὸ τὸ κάνουµε γιὰ νὰ διατηρήσουµε τὴν ἀκεραιότητά µας. Μπουκουµάνη .. ἀφήνουν νὰ σβήσουν οἱ παρορµήσεις τους ἐνῶ ἐµεῖς δὲν τὸ ἐπιτρέπουµε στοὺς ἑαυτούς µας. χρειάζονται µιὰ ἐξουσία ποὺ νὰ παίρνει ἀποφάσεις γι’αὐτοὺς στὴν ὁποία νὰ ὑποτάσσονται λίγοπολὺ δίχως ὅρους» «. ∆ιαφυλάσσουµε τὴν ὑγεία µας. γράφει. ἡ συντριπτικὴ πλειονότητα. ἀποταµιεύουµε κάτι µὴ γνωρίζοντας καὶ ἐµεῖς οἱ ἴδιοι γιὰ ποιό λόγο. ὁ ὁποῖος θὰ . Καὶ αὐτὴ ἡ συνήθεια τῆς ἀδιάκοπης καταστολῆς τῶν φυσικῶν ἐνστίκτων µας δίδει τὸν χαρακτήρα τοῦ ἐκλεπτυσµοῦ. ἕνα γράµµα ποὺ φανερώνει τὸν εὐσεβιστικό.π.
δίχως ὅµως τὸν Πλάστη του. Γιανναρᾶς εἶναι γνωστὸ ὅτι ἔχει καταγγείλει µὲ σφοδρότητα αὐτὸν τὸν εὐσεβιστικὸ τρόπο ζωῆς σὲ διάφορα γραπτά του. Συνεπῶς ἡ ἐγκράτεια καὶ αὐτοκυριαρχία τῆς Φροϋδικῆς ψυχανάλυσης εἶναι ἄλογη.ὁδηγεῖ καὶ θὰ καθυποτάσσει ἄνευ ὅρων τὶς νωθρὲς µάζες µὲ τὸν ἴδιο τρόπο ποὺ καθυποτάσσει τὰ φυσικὰ του ἔνστικτα. . δίχως ἀκόµα τὴ Χάρη τοῦ Λόγου καὶ ὡς ἐκ τούτου νεκρὸς . δηλαδὴ νὰ αὐτοθεωθεῖ! Γ) Ἡ Εὐσεβιστικὴ καταγωγὴ τοῦ Φρόιντ Ἀναφερόµενοι στὸν εὐσεβισµὸ δὲν ἐννοοῦµε φυσικὰ τὸν εὐσεβῆ ἄνθρωπο ποὺ εὐλαβεῖται τὰ Θεῖα καὶ τὸν ἀληθινὸ Θεό. Ὅµως κατὰ περίεργο τρόπο ἔρχεται τώρα νὰ προσλάβει πρὸς συµπλήρωση τῆς Πατερικῆς Ἀνθρωπολογίας ὅρους καὶ µεθόδους ἀπὸ ἕνα καθαρὰ εὐσεβιστικὸ χῶρο µέσα στὸν ὁποῖο κινεῖται ὁ Φροϋδισµός. Τὰ παραπάνω λόγια τοῦ Φρόιντ µᾶς ὁδηγοῦν στὴν καρδιὰ τῆς ψυχανάλυσης δίχως νὰ χρειάζεται νὰ µποῦµε στὴ ψυχοφθόρα µελέτη τῶν ψυχαναλυτικῶν θεωριῶν. Ὁ κ. νὰ ζήσει καὶ νὰ κυριαρχήσει στὴ φύση. ἕνα ἰδανικὸ τρόπο ζωῆς. παράλογος καὶ λογικοφανὴς εὐσεβισµός. δηµιούργηµα καθαρὰ τῆς αὐτόνοµης ἀνθρώπινης λογικῆς καὶ φαντασίας τὸ ὁποῖο θεωρεῖται σὰν ὁ καρπὸς ἀνθρωπίνων προσπαθειῶν ἢ «ἐπιστηµονικῶν» µεθόδων. Ἡ ψυχανάλυση ἀποτελεῖ τὴν ἌΛογον καὶ µάταιη σὲ ὁριζόντιο ἐπίπεδο προσπάθεια τοῦ ἀγνωστικιστῆ (ἀθέου) ἀνθρώπου νὰ ἐλέγξει τὰ πτωτικὰ του πάθη. Αὐτὸς ὁ ψυχαναλυµένος ἡγέτης. βέβαια. δὲν θὰ γνωρίζει γιὰ ποιό λόγο ἡ λογικὴ θὰ καταστέλλει ἀδιάκοπα τὰ φυσικὰ ἔνστικτα ἢ γιὰ ποιό λόγο θὰ εἶναι ταπεινός. ἀλλὰ αὐτὸν ποὺ «εὐλαβεῖται» µιὰ ἰδανικὴ ἠθικολογικὴ κατάσταση συµπεριφορᾶς καὶ κοινωνικῶν σχέσεων.
Ὁ λόγος εἶναι ὅτι ἡ . σελ.Ἡ καταγωγὴ τοῦ Φρόιντ µᾶς βοηθάει νὰ κατανοήσουµε τὸ λόγο γιὰ τὸν ὁποῖο αὐτὸς ὁ «ἰατροφιλόσοφος» ἀσχολήθηκε τόσο πολὺ µὲ τὸ γενετήσιο ἔνστικτο. τοὺς Νεοπλατωνικοὺς καὶ Στωικούς. Φυσικὰ ἡ ἐνασχόληση µὲ τὸ σὲξ καὶ τὸ ἀσυνείδητο δὲν εἶναι χαρακτηριστικὸ ποὺ συναντᾶµε ἀποκλειστικὰ στοὺς Χασίδες ἀλλὰ τὴ συναντᾶµε σποραδικὰ καὶ σὲ πολλοὺς ἀκόµα φιλοσόφους ὅπως στὸν Νίτσε . αἵρεση τοῦ Ἰουδαϊσµοῦ ποὺ ἀναπτύχθηκε κατὰ τὸν 18ο αἰῶνα στὴν κεντρικὴ Εὐρώπη. ἀλλὰ καὶ στοὺς ἀρχαίους Γνωστικούς-Μανιχαίους . µιὰ Γνωστικιστικὴ αἵρεση στοιχεῖα τῆς ὁποίας ἔχουν καταπληκτική ἀντιστοιχία µὲ τὶς θεωρίες τοῦ Φρόιντ ὅπως : • Ἡ ὕπαρξη στὸ κάθε ἄτοµο τοῦ ἐµφύτου κακοῦ (τὸ ἐκεῖνο ἢ Προεγώ ἔνστικτο τοῦ θανάτου) • ἡ ἐνασχόληση µὲ τὸ σὲξ σὰν συµπαντικὸ φυσικὸ φαινόµενο ( Λίµπιντο) • οἱ τελετουργικὲς ἐξοµολογήσεις στὸν Ραβίνο ( συναισθηµατικὴ κάθαρση) • ἡ πίστη στὴν συµβολικὴ σηµασία τῶν ὀνείρων ( Ἰωάννη Νέστορος. τὸ ἀσυνείδητο. εὐσεβιστικὲς ἠθικολογικὲς αἱρέσεις τὶς ὁποῖες πολέµησαν ἀποτελεσµατικὰ οἱ ἅγιοι Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας µας. τὴν αὐτογνωσία καὶ τὴν ἠθικὴ βελτίωση τοῦ χαρακτήρα ποὺ τὴν ἀνήγαγε σὲ κοσµικὴ ἰατρικὴ µέθοδο. Ἀπὸ βιογράφους του πληροφορούµεθα ὅτι µεγάλωσε καὶ ἐγαλουχήθη µέσα στοὺς Χασίδες (Χασιδισµὸς σηµαίνει εὐσεβισµός). Συνθετικὴ ψυχολογία. στὸν Σοπενχάουερ κ.ἄ. τοὺς ὁποίους ἀγαποῦσε ἰδιαίτερα ὁ Φρόιντ. τὴν ἐξαγόρευση τῶν σκέψεων. Μποροῦµε τώρα νὰ καταλάβουµε γιατί ὁ Φρόιντ δὲν θεωροῦσε ἀπαραίτητο νὰ εἶναι κανεὶς ἰατρὸς γιὰ νὰ ἐξασκήσει τὸ ἐπάγγελµα τοῦ ψυχαναλυτῆ . 224) .
συνθέτει τὶς λέξεις LIEBΕ (Λίµπ) ποὺ στὰ γερµανικὰ σηµαίνει ἔρωτας-ἀγάπη καὶ id . φαλλικό) καὶ ὡριµάζει κατὰ τὴν ἐφηβεία γιὰ νὰ ἐξυπηρετήσει τελικὰ τὴν ἀναπαραγωγή.) .86. Ζώντας στὴ Γερµανία. πρωκτικό. πείνα. ἕνα γιατρὸ ποὺ εἶχε ἐνθουσιαστεῖ µὲ τὴν ἔννοια τοῦ ἀσυνειδήτου ποὺ σηµαίνει ἐκεῖνο ἢ προεγώ. Ἐπίκουρος.ψυχανάλυση ἔχει σὰν κύριο στόχο τὴν ἠθικὴ ἀνάπλαση τοῦ ἀνθρώπου.ἄ) καὶ δηµιουργεῖ ἔτσι τὴ λέξη Λίµπιντο ποὺ σηµαίνει τὴν πρωτογενῆ ἐρωτικὴ ἐπιθυµία ποὺ ἐνυπάρχει ἀκόµα καὶ στὰ νήπια. δίψα κ. ( τὸ ἐπιθυµητικὸ τοῦ Πλάτωνα. ὁ ἀσυνείδητος πυρήνας τοῦ ἀνθρώπου ἀπ ὅπου πηγάζουν οἱ ὁρµὲς σέξ. Ἡ «µανιχαϊστική» ἀντίληψη τοῦ Φρόιντ ποὺ θὰ καθορίσει καὶ τὴν ψυχοθεραπευτικὴ του µέθοδο διαφαίνεται ξεκάθαρα ὅταν γράφει ὅτι «ὑπὸ τὴν ἔννοια ἔρως συµπεριέλαβα τὴν αὐτοδιατήρηση καὶ τὴν διατήρηση τοῦ εἴδους καὶ στὸν ἄλλο πόλο τοποθέτησα τὴν ἀθόρυβα ἐργαζοµένη ὁρµὴ τοῦ θανάτου ἤ καταστροφικότητας… Ἡ συνεργία καὶ ἡ ἀµοιβαία ἀντενέργεια τοῦ ἔρωτος καὶ τῆς ὁρµῆς τοῦ θανάτου συνθέτουν γιὰ µᾶς τὴν εἰκόνα τῆς ζωῆς. Φρόιντ αὐτοβιογραφία . Ἐγκλωβισµένος ὁ Φρόιντ. µέσα στὴν ἀθειστικήὀρθολογιστική καὶ µηχανιστικὴ θεώρηση τοῦ κόσµου καὶ τῆς ψυχῆς τοῦ ἀνθρώπου δὲν θὰ µποροῦσε νὰ µὴν ἐγκλωβίσει καὶ τὸν ἔρωτα µέσα σὲ στενὰ «ἐπιστηµονικά» πλαίσια.σελ.» (Σ. ∆) Ἡ «ἐρωτικὴ ἀθάνατη» Λίµπιντο .ὅρος δανεισµένος ἀπὸ τὸν Georg Groddeck. Ἀθήνα 1994.Ἔκδ. Αὐτὴ ἡ ἐρωτικὴ ὁρµὴ σύµφωνα µὲ τὸν Φρόιντ ἐµποτίζει ὅλες τὶς ψυχοσωµατικὲς λειτουργίες ἐξελίσσεται διερχόµενη ἀπὸ διάφορα στάδια (στοµατικό.
γιὰ σχέση ὁλοκλήρωση τοῦ ἀνθρώπου. φαντασία καὶ κρίση παρὰ µόνο µὲ τὴν ἱκανότητα νὰ ἀναφέρεται. ἡ ἐπιθυµία εἶναι δύσκολο νὰ ὁρισθεῖ. «Τὸ µοντέλο τοῦ Φρόιντ γιὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ οἱ κοινωνικὲς του ὀρίζουσες» . Ἡ βασικὴ διάκριση µεταξὺ τοῦ ἀνθρωπίνου ὑποκειµένου καὶ τοῦ βιολογικοῦ ἑαυτοῦ µπορεῖ νὰ ἐντοπισθεῖ ἂν χρησιµοποιήσουµε τὸν ὅρο «ἀναφορικότητα» ( «referentiality») : ἡ δυνατότητα τῆς ὑπαρξιακῆς ἀναφορᾶς. » (Ἔριχ Φρόµ.Ἕνας τέτοιος ἔρωτας ὁ ὁποῖος κατὰ τὸν Φρόιντ δὲν εἶναι τίποτε ἄλλο παρὰ τὸ σεξουαλικὸ ἔνστικτο ἢ ἐπιθυµία. Ἐν τούτοις ὁ ὅρος Λίµπιντο. Γιατί ἡ καταστροφικὴ τάση εἶναι ριζωµένη στὴ βιολογικὴ του ὑπόσταση. Ἐπιθυµῶ. ἄρα ὑπάρχω… Ἡ Ἐπιθυµία εἶναι ἡ Φροϋδικὴ ἐλλογικότητα…Στήν θετικὴ γλώσσα τοῦ ψυχαναλυτικοῦ ρεαλισµοῦ.. Αὐτὲς οἱ δυὸ ἀντιθετικὲς δυνάµεις συνδέονται καὶ ἀντιµάχονται µεταξύ τους. φαίνεται νὰ γοήτευσε τὸν κ. Γιανναρὰ ὁ ὁποῖος ἀφοῦ εἶχε ἀναρωτηθεῖ «πῶς θεωρεῖται λοιπὸν τὸ ἀνθρώπινο ὑποκείµενο ἀπὸ τὴν µοντέρνα ψυχολογία.. αὐτὸ τὸ ἔνστικτο αὐτοσυντήρησης ποὺ ἡττᾶται ἀπὸ τὸν θάνατο κατὰ τὸν Φρόιντ. «∆οκίµια Ἀναλυτικῆς Κοινωνιοψυχολογίας» ἔκδ. δὲν µπορεῖ παρὰ νὰ χάνει τὴ µάχη µὲ τὸ θάνατο: «Ὁ ἄνθρωπος δὲν µπορεῖ νὰ κάνει ἀλλιῶς. Ἕνα βρέφος ἔρχεται στὸν κόσµο χωρὶς γλώσσα . διαρκῶς. Εἶναι ἡ Λίµπιντο-ἡ ἐρωτικὴ ἐπιθυµία. Πρέπει νὰ καταστραφεῖ. Κάθε ἀνθρώπινη ὕπαρξη . ποὺ ἐξυπηρετεῖ καὶ σώζει µόνο τὴ διατήρηση τοῦ εἴδους ἢ τὸ ἄτοµο σὰν βιολογικὴ ὕπαρξη ( ἔνστικτο αὐτοσυντήρησης) τὴν ἀπρόσωπη µάζα δηλαδή. Ἐπίκουρος Ἀθήνα 1972). ὥσπου τὰ ἔνστικτα τοῦ θανάτου ἀποδείχνονται ἰσχυρότερα καὶ γιορτάζουν τὸν τελευταῖο τους θρίαµβο µὲ τὸν θάνατο τοῦ ἀτόµου.» ἀπαντᾶ µὲ τὴ σκέψη τοῦ Λακᾶν : «. Καὶ αὐτὸ ποὺ εἶναι ἀναφερόµενο –ὁ τύπος τῆς ἀναφορᾶς –εἶναι µιὰ θεµελιώδης πρωτογενὴς ἐπιθυµία.
Νὰ ὑπενθυµίσουµε ὅτι ὁ ἀφορισµὸς «ἐπιθυµῶ ἄρα ὑπάρχω» τοῦ Φρόιντ. εἶναι. ἡ αὐτοκυριαρχία. «ἀνεκαλύφθη» ἐπιτέλους . δὲν ἀποτελεῖ κάποια σύγχρονη ἐπιστηµονικὴ ἀνακάλυψη παρὰ ἀναµάσηµα τῆς ἀρχαίας φιλοσοφικῆς ἄποψης ποὺ διατυπώνει ὁ Ἀριστοτέλης στὸ ἔργο του «Περὶ Ψυχῆς». ἀκόµα καὶ ἡ εὐσπλαγχνία . … σύµφωνα µὲ τὸν Λακᾶν «ἔνστικτο καθαρῆς ζωῆς . ἀθανασία. ἡ κινητήρια δύναµη πού µᾶς ὠθεῖ στὴ σύναψη ὁλοκληρωµένων σχέσεων ἀκόµα καὶ µὲ τὸν Θεό. ἀλλὰ… στὴ Λίµπιντο! Ἄλλωστε ἡ ὅλη προσπάθεια τοῦ Φρόιντ καὶ τῶν ψυχαναλυτῶν ἔγκειται στὸ νά µᾶς πείσουν ὅτι ἀρετὲς ὅπως ἡ ἀγάπη. ἡ διάκριση. ὀφείλεται στὴν ἐπιθυµία. ὅπως ἁπλότητα. Ἡ Λίµπιντο σὰν ἐρωτικὴ ἐπιθυµία γιὰ σχέση ὁλοκληρωµένη εἶναι ἀποκλειστικὰ ἀνθρώπινο ἰδίωµα. Εὔκολα ἐπίσης µποροῦµε νὰ παρατηρήσουµε µέσα ἀπὸ τὰ γραφόµενα τοῦ κ. κατὰ τὸν κ. ὄχι Θεῖες ἄκτιστες ἐνέργειες ἀλλὰ φυσικὲς ποὺ ὑπόκεινται στὸν ἐπιστηµονικὸ ἀντικειµενικὸ ἔλεγχο. καθαρότητα. ποὺ τοὺς διατηρεῖ στὴ ζωή. ὄχι στὸ Θεό. σύµφωνα µὲ τὴν ὁποία ἡ κίνηση βασικὰ τῶν ἀνωτέρων ζώων. Γιανναρὰ τὰ Θεῖα χαρακτηριστικὰ . Στόχος τους εἶναι νά µᾶς ἐµβολιάσουν στὸ νοῦ τὴν δαιµονικὴ ἀνθρωποκεντρικὴ ἰδέα ὅτι ἡ ἐπιστήµη καὶ ὁ ἄνθρωπος µὲ προεξάρχοντα τὸν Φρόιντ θά µᾶς ὀδηγήσει στὴν σωτηρία καὶ τὴν λύτρωση ἀπὸ τὰ πάθη µας προσφέροντάς µας τὸν παράδεισο ἐπὶ γῆς. ποὺ ἀποδίδονται ἀπὸ τὸν Λακᾶν. ἡ αὐτεξουσιότητα.Ὄχι νὰ ὑπάρξει πρῶτα σὰν βιολογικὸς ἑαυτὸς καὶ µετὰ νὰ ἔχει σχέσεις ἀλλὰ µᾶλλον νὰ ἀντλήσει τὴν ὕπαρξή του ἀπὸ τὴν σχέση –νὰ ὑπάρξει σὰν ἕνα γεγονὸς σχέσης. Γιανναρά. Ἡ ἐρωτικὴ ὁρµὴ λοιπόν.ἐπιδιώκει ἀπὸ τὴν στιγµὴ ποὺ ἀποχωρίζεται τὴ µήτρα τὴν ὁλοκλήρωση µιᾶς ὁµοούσιας-συγγενοῦς σχέσης . ἀθάνατης ζωῆς. ἀπεριόριστης ζωῆς … µιὰ ζωὴ ποὺ εἶναι ἁπλὴ καὶ δίχως τέλος».
ἄρα καὶ πονηροὶ… Ε) Ταπείνωση καὶ ψυχαναλυτικὸς ναρκισσισµός.«ἀντικειµενικά» ἀπὸ τὴν «ἐπιστήµη» καὶ ἐµεῖς γιὰ νὰ εἴµαστε σύγχρονοι θὰ πρέπει νὰ τὴν προσλάβουµε! Πῶς νὰ χωρέσει ὅµως καὶ τί νὰ συµπληρώσει ὁ φτωχὸς αὐτὸς ὅρος τῆς Λίµπιντο καὶ τῆς ἀναφορικότητας στὴ θεόπνευστη Ἐκκλησιαστικὴ Ὀρθόδοξη ἀνθρωπολογία. Περιττοὶ λοιπὸν οἱ ψυχαναλυτικοὶ ὅροι «ἐρωτικὴ Λίµπιντο» καὶ «ἀναφορικότητα» ποὺ προτείνει ὁ κ. τί θὰ µποροῦσε νὰ συµπληρώσει ἡ θεωρία τῆς ναρκισσιστικῆς νεύρωσης στὴν Ἐκκλησιαστικὴ ἀνθρωπολογία ποὺ διδάσκει ὅτι ἡ ρίζα τῆς ἀνθρωπίνης τραγωδίας βρίσκεται στὴν ἑκούσια πτώση τοῦ ἀνθρώπου ἀπὸ . Γιανναρὰ «µιὰ ἀκόµα κρίσιµη συνεισφορὰ τῆς µοντέρνας ψυχολογίας-ψυχοανάλυσης στὸν θεολογικὸ διάλογο. µὲ τὴν ρεαλιστικὴ γλώσσα τῆς κλινικῆς ἐµπειρίας. Μήπως ἡ Ἐκκλησία µας δὲν περιγράφει σὰν «νεκρό» τὸν διανοούµενο. ἡ ὁποία φωτίζει τὸν αὐτοβασανισµὸ ποὺ ἐπιφέρει ὁ ἐγωκεντρικὸς ναρκισσισµός. µιὰ ἀνακάλυψη ἡ ὁποία ἀποτελεῖ κατὰ τὸν κ. Τέλος «ἀνεκαλύφθη» ὅτι ὁ ἐγωισµὸς ἐπιφέρει νεύρωση ἢ ψυχικὴ ἀσθένεια. ὅσον ἀφορᾶ τὴ νεύρωση καὶ τὴν ψύχωση» Καὶ πάλι ἀπορίας ἄξιον. ἁγίους. Τί θὰ συµπληρώσει ὁ ὅρος ἀναφορικότητα στὴν Πατερικὴ ἀνθρωπολογία ἡ ὁποία διδάσκει ὅτι ὁ ἄνθρωπος σώζεται καὶ ὑπάρχει σάν πρόσωπο µόνο διὰ τῆς ἐν Χριστῷ σχέσεως µὲ τὸν πλησίον του ἢ σὲ ἀναφορὰ πάντα µὲ τὸν Θεὸ καὶ τὸν ἄλλον ἄνθρωπο. φίλαυτο καὶ ὑλόφρονα ἄνθρωπο παρ’ ὅλο πού ἐξακολουθεῖ νὰ ζεῖ σὰν βιολογικὴ ὀντότητα. Γιανναράς πρὸς συµπλήρωση τῆς Ἐκκλησιαστικῆς ἀνθρωπολογίας. µέχρι θανάτου µὲ τὸ Θεῖο Κάλλος. ἡ ὁποία γράφτηκε καὶ ὁλοκληρώθηκε ἀπὸ ἐρωτευµένους. ἀτοµιστή.
σελ. βιολογία) ἢ ἐξωτερικὴ (κοινωνικὴ –πολιτιστικὴ δοµή) καὶ στὴν ἀπρόβλεπτη δράση τῆς τύχης ἢ µοίρας».στάση ποὺ συνιστᾶ κατὰ τὴν Ἐκκλησία µας τὴν ἀποθέωση τῆς ἐγωιστικῆς φιλαυτίας καὶ τῆς οἴησης αὐτοανακηρύσσονται ἰατροὶ τῶν ψυχῶν µας ὁδηγώντας µὲ σιγουριὰ τοὺς ἀνθρώπους πρὸς τὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὸν ναρκισσισµό. τὶς ἐµµονές µας σὲ παραδοσιακὲς παγιωµένες ἐκκλησιαστικὲς καὶ πολιτιστικὲς δοµές. ὥστε νὰ µπορεῖ νὰ ἀντισταθεῖ στὴν ἀνελέητη ἀναγκαιότητα. ψυχαναλυτικὴ ἰδεολογία ἡ ὁποία. ἐσωτερικὴ ( Αὐτό. Ἄνθρωποι ὅπως ὁ Φρόιντ καὶ ὁ Λακᾶν µὲ ἀνθρωποκεντρικὴ καὶ αὐτονοµηµένη σκέψη . («Ψυχιατρικὴ καὶ Θεολογία σὲ διάλογο» Ἔκδ. δηλαδὴ πρὸς τὴν «ταπείνωση» ! Μέχρι καὶ ἡ εὐσπλαγχνία «σερβίρεται» ἀπὸ τὴν µοντέρνα ψυχοθεραπευτική: «Ὁ Φρόιντ καὶ οἱ ἐπίγονοί του ὁρίζουν τὴν ψυχανάλυση ὡς µέθοδο ἀνάλυσης τῆς µεταβίβασης καὶ ὁ Kuspit σηµειώνει ὅτι «ὁ ἀπόλυτος σκοπὸς τῆς ψυχαναλυτικῆς θεραπείας εἶναι νὰ ἀποκαταστήσει τὸ ἄτοµο στὸ ἐπίπεδο τῆς κοινότητας µὲ σεβασµὸ καὶ εὐσπλαγχνία γιὰ τοὺς ἄλλους καὶ νὰ βοηθήσει στὴν ἀνάπτυξη ἑνὸς ἐγὼ ἀρκετὰ ἰσχυροῦ. γεγονὸς ποὺ γεννᾶ τὴν φιλαυτία. σύµφωνα µὲ τὴν οἰκουµενίστικη θρησκευτικὴ ἀντίληψη. Ἀποστολικὴ ∆ιακονία .οἱ ὁποῖες . 76) ∆ὲν πρέπει λοιπὸν νὰ θεωρεῖται τυχαία ἡ ἐπίµονη αὐτὴ προσπάθεια ἐπιβολῆς τῆς ψυχαναλυτικῆς σκέψης καὶ µεθοδολογίας στὴν Ἐκκλησιαστική µας ζωή. ἀκόµα καὶ τὸν θάνατο τῆς ψυχῆς.τὸ Φυσικὸ Θέληµα τοῦ Θεοῦ. τὶς ψυχικὲς ἀσθένειες . τὸν ἐγωισµὸ. Ἐπί πλέον. πάθη ποὺ δηµιουργοῦν ὅλα τὰ ὑπόλοιπα πάθη. εἶναι στὴν καλύτερη περίπτωση νεκρή ἠθικολογία. τὴν οἴηση .ὅπως ἀναφέραµε καὶ πρὶν. τὸ νὰ ὁµιλεῖ κανεὶς γιὰ ταπείνωση δίχως νὰ ἀναφέρεται στὴν ταπείνωση ποὺ εἶναι καρπὸς τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος. θά µᾶς βοηθήσει νὰ ἀποτινάξουµε τὴν «ἀνελέητη» πολιτιστική µας παράδοση. Ὅµως στὸ σηµεῖο αὐτὸ µποροῦµε εὔκολα νὰ ἐπισηµάνουµε τὴν «σχιζοφρενική» παρουσία τῶν ψυχαναλυτῶν µέσα στὸν κόσµο. νὰ ἀπαλλαχθοῦµε ἀπὸ τὶς προκαταλήψεις µας.
Θὰ µποροῦσε κάποιος νὰ ἐγείρει τὴν ἀντίρρηση ὅτι οἱ παραπάνω ἠθικολογικὲς διαστάσεις τῆς ψυχανάλυσης. ἕνα καθαρὰ διανοητικὸ . «φιλεύσπλαγχνα». φυλακισµένος καὶ αὐτὸς σὲ µιὰ αὐτοσχέδια ἠθική. τὸν καινούργιο αὐτὸ «Θεό» ποὺ εἰσάγει ἡ Λακανικὴ ψυχανάλυση.ὥστε νὰ µπορέσουµε νὰ συναντηθοῦµε µὲ «ἀνοιχτὸ µυαλό» µὲ τοὺς ἄλλους λαοὺς ζώντας ἔτσι «ἀγαπηµένα» . τὴν ἐγκράτεια καὶ τὴν αὐτοδιαψευδοµένη ταπείνωση καὶ γενικότερα τὴν ἀπαλλαγὴ ἀπὸ τὰ πάθη. «ταπεινά» καὶ «χαρούµενα». πιστὸ πνευµατικὸ τέκνο τοῦ Φροϋδισµοῦ. πού σᾶς τὴ δείχνω τόσο εὔθραυστη στὸ ὀντικὸ ἐπίπεδο εἶναι ἠθική!… …Γιατί ἡ πραγµατικὴ διατύπωση τοῦ ἀθεϊσµοῦ δὲν εἶναι: ὁ Θεὸς πέθανε –ἀκόµη καὶ θεµελιώνοντας τὴν καταγωγὴ τῆς λειτουργίας τοῦ πατέρα πάνω στὸν φόνο του. τὴν εὐσπλαγχνία. συνεχίζει µὲ συνέπεια τὴν ἀνθρωποκεντρικὴ ἠθικοθρησκευτικὴ πορεία τοῦ Φρόιντ πρὸς τὴν αὐτοθέωση: «Τὸ ἀσυνείδητο εἶναι δοµηµένο σὰν γλώσσα» θὰ πεῖ ὁ Λακᾶν ἀναζητώντας ἔτσι διὰ τῆς ἑρµηνείας τῶν συµβόλων τῆς γλώσσας τὸν ἀσυνείδητο ἀληθινὸ ἑαυτό. «εἰρηνικά» . ὁ Φρόιντ προστατεύει τὸν πατέρα-ἡ πραγµατικὴ διατύπωση τοῦ ἀθεϊσµοῦ εἶναι : ὁ Θεὸς εἶναι τὸ ἀσυνείδητο!» ( Λακᾶν «Τὸ Σεµινάριο» βιβλίο ΧΙ Ἐκδόσεις Ράππα σελ. 50) Εἶναι φανερὸ ὅτι καὶ οἱ «ἄθεοι» ἔχουν τὸν «θεό» τους! Ὅµως ὁ θεὸς τῆς Λακανικῆς ψυχανάλυσης.ἀποτελοῦν ἐµπόδιο γιὰ τὸν ἐκσυγχρονισµὸ καὶ τὴν εἰρηνικὴ συµβίωση µέσα στὴν παγκόσµια κοινότητα . Ὅµως καὶ ὁ Λακᾶν. ἀποτελοῦν προσωπικὲς ἢ ὑποκειµενικὲς ἀρχὲς τοῦ Φρόιντ οἱ ὁποῖες δὲν ἀντιπροσωπεύουν ὅλους τοὺς ψυχαναλυτές. ἔστω καὶ χωρὶς Χριστὸ… Ε) Ὁ θεὸς ἀσυνείδητο καὶ οἱ ἀσυνείδητοι ψυχαναλυτές. «Ἡ ὑπόσταση τοῦ ἀσυνειδήτου. ποὺ ἀναζητοῦν τὴν ἀγάπη.
ὁ Λακᾶν συγχέει µὲ τὴν Χριστιανικὴ ἠθική. ∆υτικὸς ἄνθρωπος.π. Ἡ ψυχανάλυση. ὁλοζώντανη. Ποιὰ εἶναι αὐτὴ ἡ σύγχρονη ἔννοια τοῦ ὅρου Θρησκεία.ἐπινόηµα. Ἡ ψυχαναλυτικὴ ἠθικὴ ἔρχεται κατ’αὐτὸν τὸν τρόπο νὰ ἀναβιώσει ἀρχαῖες φιλοσοφικὲς Στοὲς. ἕνα εἴδωλο τῆς φαντασίας τοῦ κοσµικοῦ ἀνθρώπου. πού ἐπανέλαβαν οἱ Χριστιανικοὶ κανόνες. τὴν ἠθικὴ τῶν ὁποίων . ἀποδιωγµένη στὰ βάθη µιᾶς πρωτόγονης σκέψης. περιορίζεται µέσα σὲ στενὰ ἠθικιστικὰ πλαίσια. Πάντως ἀποκλείεται νὰ εἶναι ἡ Ὀρθόδοξη χριστιανικὴ πίστη. ἀλλὰ γιὰ τὴ θρησκεία ἔτσι ποὺ τὴ βλέπουµε νὰ ἀσκεῖται ἀκόµα ζωντανή. ἐκεῖνο τὸ Γενηθήτω τὸ θέληµά σου. ἡ µόνη .( ὁµιλεῖ γιὰ τὴν ψυχανάλυση) τὴν ἀνέφερα µόλις πρὶν ἀπὸ λίγο. «Τὴν ἄλλη ἀναφορὰ . εἴτε εἶναι ἄξια εἴτε ὄχι νὰ ἐγγραφεῖ σ΄ἕναν ἀπ’αὐτοὺς τοὺς δυὸ πίνακες ( ἐννοεῖ τὸν ἐπιστηµονικὸ καὶ τὸν θρησκευτικό) µπορεῖ ἀκόµα καὶ νά µᾶς φωτίσει πάνω σ’αὐτὸ ποὺ ὀφείλουµε νὰ ἐννοοῦµε µὲ ἐπιστήµη καὶ µάλιστα µὲ θρησκεία » («Τὸ Σεµινάριο» βιβλίο ΧΙ σελ. 20). « … ∆ὲν εἶναι µήπως παράδοξη αὐτὴ ἡ ὁµοιότητα πού βρίσκουµε – ἂν βέβαια προσέξουµε λίγο – ἀνάµεσα στὴν ἀναλυτικὴ ἠθικὴ µὲ τὴν ἠθικὴ τῶν Στωικῶν. «ὁλοζώντανη» θρησκεία µὲ τὴν σύγχρονη ἔννοια τοῦ ὅρου ποὺ ἀσκεῖται ζωντανή καὶ στὸ χῶρο τῆς ὁποίας ὁ Λακᾶν ἐντάσσει καὶ τὴν ψυχανάλυση. (ὅ. ὄχι γιὰ µιὰ θρησκεία ἀποστεγνωµένη. διευκρινίζοντας καθαρὰ πὼς µιλῶ γιὰ θρησκεία µὲ τὴ σύγχρονη ἔννοια τοῦ ὅρου. θὰ ἔχω ἄραγε ποτὲ τὸν καιρὸ νά σᾶς τὸ ἀποδείξω. τὴ θρησκευτική. ἡ ἀναγνώριση τῆς ἀπόλυτης ἡγεµονίας τῆς ἐπιθυµίας τοῦ Ἄλλου. Ποιὰ εἶναι αὐτὴ ἡ «ζωντανή». µιᾶς ζωντανῆς θρησκείας γιὰ τὴν ὁποία λαχταρᾶ ὁ ταλαιπωρηµένος ἀπὸ τὸν ἀτοµισµὸ ἑνὸς αἱρετικοῦ χριστιανισµοῦ καὶ ὑλιστικοῦ ἀθεϊσµοῦ. µεθοδολογηµένη. 323). σελ. ∆ὲ χωράει λοιπὸν ἀµφιβολία ὅτι ὁ Λακᾶν πίστευε ὅτι ἡ Φροϋδικὴ ψυχανάλυση εἶχε ὁδηγηθεῖ στὴν δηµιουργία µιᾶς γνήσιας φιλοσοφικοθρησκευτικῆς κίνησης. Τί εἶναι στὸ βάθος της ἡ στωικὴ ἠθική. ἂν µή.
Ἀλλοῦ στὸν περὶ Μονανδρίας λόγο του (2. ὁ πυρήνας τῆς ὕπαρξής µας τὸν ὁποῖο πρέπει νὰ ἀναζητήσουµε γιὰ νὰ γίνουµε καὶ ἐµεῖς θεοὶ εἶναι αὐτὴ… τῆς Νέας Ἐποχῆς! Τὰ κίνητρα καὶ οἱ προθέσεις τῶν ἁπανταχοῦ ψυχοευσεβιστῶν.οἱ ὁποῖοι γνώριζαν τὸ ἀσυνείδητο πολὺ πρὶν νὰ δεῖ ὁ Φρόιντ τὸ φῶς τοῦ µάταιου αὐτοῦ κόσµου .ἐνῶ φαίνεται ὅτι συµπεριφέρεται µὲ ἕνα συγκεκριµένο τρόπο (λευκότηςσυνειδητό) .3 P. .ἀδιόρατα διακρίνεται στὸ βάθος καὶ ἕνας ἄλλος «κρυµµένος» ἀπὸ τὸ συνειδητὸ τρόπος συµπεριφορᾶς (ἡ µελανία-τὸ ἀσυνείδητο).. ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι ὁ ἀσυνείδητος ἑαυτός µας.ζωντανὴ γιὰ µᾶς θρησκεία. G. ἀγάπη. G.Παραθέτουµε ἕνα µικρὸ δεῖγµα τῆς γνώσης τῶν Πατέρων σχετικὰ µὲ τὸν ἀσυνείδητο κόσµο τοῦ ἀνθρώπου. ἐλίσσεται. τὴν ὁποία φαίνεται νὰ ἀγνοεῖ ὁ Λακᾶν.. παρατηρεῖ ὅτι τὰ συναισθήµατά της εἶναι µπερδεµένα. ὅπως συνηθίζουν νὰ λένε καὶ οἱ συµπαθεῖς ψυχαναλυτές. 61. τοὺς µεγάλους αὐτοὺς ἔνθεους ψυχολόγους . ἀπωθεῖ τά κοινῶς κακὰ συναισθήµατα. εἰρήνη καὶ σεβασµὸ στὰ δικαιώµατα καὶ τὰ πιστεύω τοῦ ἄλλου.ὅτι ἡ ψυχὴ τοῦ ἀνθρώπου . Γνωρίζουµε ἀπὸ τοὺς Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας. ποὺ φλυαροῦν γιὰ ἐλευθερία. ὑποκρίνεται καὶ ξεγελᾶ ἀκόµα καὶ τὸν ἑαυτό της. Πάντως ἐµεῖς τὴν µόνη «ὁλοζώντανη» νεκρὴ θρησκεία ποὺ γνωρίζουµε στὶς µέρες καὶ ἡ ὁποία διδάσκει παρόµοια µὲ τὸν Λακᾶν .48 P. δηλαδὴ .610) ἀναλύοντας τὴν ψυχὴ µιᾶς δίγαµης γυναίκας.. διαφορετικὰ δὲν θὰ ἔλεγε ποτὲ ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι τὸ ἀσυνείδητο τὸ ὁποῖο φυσικὰ µόνο ἡ ψυχανάλυση µπορεῖ νὰ προσεγγίσει καὶ νὰ γνωρίσει. φαντάζουν ἁγνὰ καὶ ὑπέροχα … Ὅµως ἡ µελέτη τῆς φύσης τοῦ ἀνθρώπου ἀλλὰ καὶ τοῦ φυσικοῦ περιβάλλοντός µας διδάσκει ὅτι τὰ φαινόµενα καὶ ἰδιαίτερα τὰ ψυχικὰ ἀπατοῦν.91). ∆ιαβάζουµε ἀπὸ τὸν ἱερὸ Χρυσόστοµο :«Τὰ πλείονα τῶν γινοµένων ἡµᾶς λανθάνει καὶ κρύπτεται» (Εἰς τήν Α΄Κορινθίους ια`.
Ἕνα ὅµως τέκνο ποὺ τὸ γεννᾶ χωρὶς νὰ τὸ θέλει. Ἔκδ. ποὺ ἠξεύροµεν καὶ ὄχι σὲ ἐκεῖνα ποὺ δὲν ἠξεύροµεν.» (Κλίµακα.Ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Σιναῒτης. διότι µὲ τὸ µελάνι ( τῆς µνησικακίας) ἔδιωξαν ἀπὸ τὴν ψυχή τους τὸ περιστέρι ( τὴν εἰρήνη δηλαδὴ καὶ τὴ Χάρη τοῦ Ἁγίου Πνεύµατος)…. Εἶδα ἐπίσης καὶ µερικοὺς ἄλλους µὲ καρδιὰ ὑποδουλωµένη στὴ λαγνεία καὶ στὴ γαστριµαργία. τὰ ὁποῖα ὁλότελα δὲν . Νὰ µὴν ἐµπιστευθῆς ποτὲ εἰς τὴν συνείδησίν σου. Ἐπειδὴ δὲ κατὰ τὸν Ἱερεµίαν « βαθεία ἡ καρδία παρὰ πάντα»( ιζ` 9) καὶ πολλὰ λεπτὰ πάθη εὑρίσκονται κεκρυµµένα µέσα εἰς αὐτὴν . Ἀντιθέτως εἶδα ἄλλους ποὺ κατὰ τρόπο ἀπαράδεκτο ἔδειξαν ὅτι ἦσαν δῆθεν µακρόθυµοι. Αὐτοὶ φαίνονταν γεµάτοι πραότητα καὶ κολακευτικὴ εὐγένεια καὶ φιλαδελφία καὶ εὐπροσηγορία. διότι συνείδησις λέγεται εἰς ἐκεῖνα µόνον. εἶναι ὠφέλιµο: Εἶδα ἀνθρώπους ποὺ ἄναψαν ἀπὸ τὴν µανία τοῦ θυµοῦ καὶ ἔβγαλαν ἀπὸ µέσα τους σὰν ἐµετὸ τὴν µακροχρόνιο µνησικακία τους. ὁ γνωστὸς συγγραφέας τῆς «Κλίµακας» γράφει ἐπίσης γιὰ τὶς ἀσυνείδητες ψυχικὲς καταστάσεις µὲ ποιητικὸ τρόπο: «Γνωρίζοµε πὼς εἶναι πάµπολλα τὰ τέκνα τοῦ θυµοῦ.Ἱερὰ Μονὴ Παρακλήτου. Νικόδηµος ὁ Ἁγιορείτης σχετικὰ µὲ τὸν ἀσυνείδητο ψυχικό µας κόσµο: «Πρὸς τούτοις σὲ συµβουλεύω ἕνα ἄλλο πράγµα πληροφορίας ἄξιον. ἂν καὶ νόθο. ἂν αὐτὴ καµµίαν φορὰν δὲν σὲ κατηγορῆ εἰς κανένα πράγµα. Καὶ ὅλα εἶναι φοβερά. Ἔτσι µὲ τὴ σιωπὴ ἐναποθήκευσαν µέσα τους τὴν µνησικακία. Ἔτσι µὲ τὸ ἕνα πάθος ἀπηλλάγησαν ἀπὸ τὸ ἄλλο ! Καὶ ἡ µακροχρόνια λύπη τους διελύθη! ∆ιότι ἐκεῖνος ποὺ τοὺς λύπησε ἢ ζήτησε συγχώρηση ἢ ἔδωσε τὶς ἀπαιτούµενες ἐξηγήσεις. σελ170-171) Τέλος ἂς ἀκούσουµε τί ἀναφέρει ὁ ἄγ. Αὐτοὺς τοὺς ἐλεεινολόγησα περισσότερο ἀπὸ τοὺς πρώτους.
η`. ὅπερ σηµαίνει. Κατὰ µία ἔννοια εἶναι πιὸ τυφλοί. διὰ τοῦτο σύ πίστευε πάντοτε. ἔπεσαν στὴν τραγική πλάνη νὰ ἐµπιστευθοῦν τὴν ἀκάθαρτη συνείδησή τους. 39 ).σελ:115). Τὰ παραπάνω δὲν ἀφήνουν περιθώριο ἀµφιβολίας ὅτι οἱ Πατέρες γνώριζαν τὸ ἀσυνείδητο καὶ «κάτι» παραπάνω ἀπὸ τοὺς ψυχαναλυτές. οὔτε ποτὲ ὁµολόγησαν ὅπως ὁ Σολωµόντας ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι ὁ µόνος ποὺ γνωρίζει τὴν καρδία τῶν ἀνθρώπων. ὅτι δὲν εἶναι καθαρὰ ἡ καρδία σου τελείως ἀπὸ τὰ κρυπτὰ πάθη καὶ λεπτὰ . ιη΄. Ἔτσι «Οἱ περισσότεροι ψυχαναλυτὲς καὶ αὐτὸ ἰσχύει καὶ γιὰ τὸν Φρόιντ δὲν εἶναι λιγότεροι τυφλοὶ ἀπὸ τὰ ἄλλα µέλη τῆς κοινωνικῆς τάξης τους µπροστὰ στὶς πραγµατικότητες τῆς ἀνθρώπινης ὕπαρξης καὶ στὰ ἀσυνείδητα κοινωνικὰ φαινόµενα. οἱ ψυχαναλυτὲς –οἱ ὁποῖοι στὸ σύνολό τους ἦσαν ἑβραῒκῆς καταγωγῆς ἀπόγονοι τῶν µεγάλων Ἑβραίων προφητῶν . λέγων «ἐκ τῶν κρυφίων µου καθάρισόν µε» ( Ψαλµ. Ἁγίου Νικοδήµου Ἁγιορείτου . καὶ ἀπὸ τὰ ὁποῖα παρεκάλει ὁ ∆αβὶδ νὰ καθαρισθῆ . κατὰ τὸν Σολωµόντα: « Σῦ µονώτατος οἶδας τὴν καρδίαν πάντων τῶν υἱῶν ἀνθρώπων ( Γ ` Βασιλειῶν.Ἐκδόσεις « Φῶς». λέγοντας «ἐκ τῶν κρυφίων µου καθάρισόν µε». γιατί πιστεύουν πὼς βρῆκαν τὴν ἀπάντηση στὴ ζωή. σελ. στὴν οὐσία εἶναι οἱ πλέον ἀσυνείδητοι ἄνθρωποι! Καὶ τοῦτο διότι. εἶναι τὸ θεωρητικὸ κατασκεύασµα τοῦ Φρόιντ καὶ τοῦ Λακᾶν . Ἡ τραγικὴ ἀντίφαση ποὺ µποροῦµε νὰ διακρίνουµε στοὺς ψυχαναλυτὲς εἶναι ὅτι ἐνῶ ἐνασχολοῦνται ἀσταµάτητα µὲ τὸν ἀσυνείδητο ψυχικὸ κόσµο τοῦ ἀνθρώπου.ἠξεύρει οὔτε ἐκεῖνος ποὺ τὰ ἔχει. . Καὶ τοῦτο διότι ποτὲ δὲν γονάτισαν µὲ ταπείνωση πρὸ τῆς εἰκόνος τοῦ Χριστοῦ παρακαλώντας τον ὅπως ὁ ∆αυίδ. ὅτι αὐτὸ ποὺ χρειάζεται συµπλήρωση ἢ καλύτερα ριζικὴ ἀναθεώρηση.τὰ ὁποῖα εἶναι γνωστὰ εἰς µόνον τὸν Θεὸν . ποὺ ἐτάζει µόνος τὰς καρδίας. 13). (« Ὁ ἀόρατος πόλεµος». µὲ τὴν φόρµουλα τῆς γενετήσιας ἀπώθησης» θὰ γράψει ὁ Ἔριχ Φρὸµ στὸ βιβλίο του «ἡ Ἀποστολὴ τοῦ Φρόιντ»(. 223).
… …Ὡστόσο. νὰ τονίσουµε ὅτι ὅροι ὅπως εὐσπλαγχνία. ἂν ὑπάρχει. Γι’αὐτὸ κατὰ µίαν ἔννοια.Καὶ πράγµατι: Ἂν οἱ µεγάλοι ψυχαναλυτὲς γνώριζαν τὴν ἀκαθαρσία τῆς ψυχῆς τους. αὐτοκυριαρχία καὶ αὐτογνωσία.. ἀναφορικότητα. τὸ ξέρουµε ὅλοι. ἀγάπη καὶ ἐρωτικὴ ὁρµή. Οὔτε θὰ διανοοῦντο ποτὲ νὰ συγκρίνουν ἕναν ἀγχώδη νευρωτικὸ ψυχαναλυτή. Οἱ ἅγιοι µάλιστα Πατέρες τονίζουν ὅτι ἂν δὲν ἀγαπᾶς τὸν ἀληθινὸ ἐνσαρκωµένο Θεὸ δὲν µπορεῖ νὰ ἀγαπᾶς . ποὺ χρησιµοποιοῦνται κατὰ κόρον ἀπὸ κάθε θρησκεία καὶ Νεοεποχίτικο κίνηµα. γιὰ νὰ ὁδηγήσει τὴν ἀνθρωπότητα ὡς ἄλλος Μωϋσῆς στὴ γῆ τῆς Ἐπαγγελίας. Προφήτης λοιπὸν ὁ Φρόιντ τῆς ψυχανάλυσης. ἢ ὁ ἀσυνείδητος ἑαυτός. µποροῦµε νὰ ποῦµε ὅτι ἐκεῖνος στὸν ὁποῖο µποροῦµε νὰ ἀπευθυνθοῦµε. δὲν µπορεῖ νὰ ὑπάρχει. ἐλευθερία. ἀσυνείδητο. Αὐτὸς ὁ ἕνας µόνο ὑπῆρξε ὅσο ζοῦσε ὁ Φρόιντ. δίχως τὴν ἀναφορὰ στὸν Χριστὸ καὶ τὴν ἀληθινὴ θεογνωσία καὶ ἀγάπη πρὸς τὸν Θεὸ εἶναι ἁπλῶς νεκροί. ἂν δὲν ἦσαν «τυφλοί» καὶ πνευµατικὰ νεκροί.» )σελ.. ὁ ὁποῖος φανέρωσε τὰ ἐξ ἀποκαλύψεως ἀπόλυτα δόγµατά του στοὺς ἀνθρώπους. παρὰ ἕνας µόνο . οὔτε κατὰ τὸ ἐλάχιστο. δὲν θὰ τολµοῦσαν ποτὲ νὰ ἰσχυρισθοῦν ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι προβολή τοῦ ἔσω ψυχικοῦ κόσµου λόγω ἀναστολῆς τῆς Λίµπιντο. εἶναι βέβαιο. µιὰν ἀπόλυτη γνώση. στὸν Νέο Παράδεισο ἐπὶ τῆς γῆς πρὸς δόξαν τῆς ἀνθρώπινης λογικῆς καὶ φυσικὰ τοῦ θανάτου. 295 Λακᾶν «Τὸ Σεµινάριο» βιβλίο ΧΙ). ὅπως ἦταν ὁ Φρόιντ. Κλείνοντας τὴ σύντοµη αὐτὴ ἀναφορὰ στὴ ψυχανάλυση. µὲ τοὺς θεοφόρους προφῆτες τῆς Ἁγίας Γραφῆς: «Τὸν Φρόιντ λοιπόν σᾶς τὸν παρέστησα µήπως τὴν τελευταία φορὰ σὰν τὴν µορφὴ τοῦ Ἀβραάµ. ὅτι κανένας ψυχαναλυτὴς δὲν µπορεῖ νὰ ἰσχυρίζεται ὅτι ἀντιπροσωπεύει. ἐκχυδαῒσµένοι καὶ ἀφηρηµένοι ὅροι δίχως καµιὰ ἀξία. τοῦ Ἰσαὰκ καὶ τοῦ Ἰακώβ.
µὴ συνειδητὸς ψυχικὸς κόσµος (ἀσυνείδητο) . ἀπαντᾶ στὸν Μουσουλµάνο ὅσον ἀφορᾶ τὶς ἠθικὲς ἀξίες τοῦ Μουσουλµανισµοῦ ὅτι ἡ ἐλεηµοσύνη. Ἡ ψυχανάλυση.καὶ τοὺς ἀνθρώπους.σελ. ὁρµές. ταπείνωση.. . Γεώργιος Μεταλληνὸς στὸ βιβλίο του «Πῶς ἔγινε ὁ Πάπας ἀλάθητος». ποὺ ἐδῶ καὶ πολλὰ χρόνια ἔχει ἀρχίσει ἀπὸ τὴν ἑτερόδοξον θεολογίαν καὶ τὸν ἐσωτερικὸν εὐσεβισµόν. ὅπως ἔρωτας. καὶ τὸν µᾶλλον ἀγαπῶντα τὸν Θεὸν καὶ µᾶλλον ἐλεήµονα εἶναι καὶ ἀληθῶς…» ( Ὀρθοδοξία καὶ Ἰσλὰµ. Γιανναρᾶς εἰσηγεῖται πρόσληψη ὅρων καὶ µεθοδολογίας ὄχι ἀπὸ κάποια ἔγκυρη κοινῶς ἀποδεκτὴ µὲ τὰ σηµερινὰ δεδοµένα ἐπιστήµη. ἔχει πραγµατικὴ ἀξία µόνο ὅταν ἀπορρέει ἀπὸ τὴν ἀγάπη πρὸς τὸν ἀληθινὸ Θεὸ : «Ἐµοῦ δὲ εἰπόντος τὴν ἐλεηµοσύνην γέννηµα εἶναι τῆς πρὸς τὸν ὄντος Θεὸν ἀγάπης. Γεώργιος. ἐγγονὸ τοῦ Ὁµηρὰ Ὀρχᾶν. προσλαµβάνει ὑπάρχοντες ὅρους ἀπὸ τὴν Ἀρχαία ἤδη φιλοσοφικὴ ἐποχὴ . ἀγάπη. 25) Σύµφωνα µὲ τὰ παραπάνω ὁ κ.καὶ τοὺς χρησιµοποιεῖ γιὰ νὰ ὀργανώσει τὴν κοσµικὴ «ἐκκλησιαστική» ἀνθρωπολογία µὲ σκοπὸ… νὰ «ξεθεώσει» τὸν ἄνθρωπο! ∆υστυχῶς «ἡ διάβρωσις τῶν ὀρθοδόξων συνειδήσεων. ἤδη ἀποδίδει τοὺς καρπούς» θὰ γράψει σὲ µιὰ ἐπιστολὴ ὁ καθηγούµενος τῆς Ἱερᾶς Μονῆς Ὁσίου Γρηγορίου τοῦ Ἁγίου Ὄρους Ἀρχιµ. ποὺ συναντᾶ κανεὶς καὶ στὸν Μουσουλµανισµό. Ἱερὰ Μονὴ Ὁσίου Γρηγορίου Ἁγίου Ὅρους .2000 . τὴν ὁποία παραθέτει ὁ π.τοὺς ὁποίους παρέλαβαν οἱ Πατέρες τῆς Ἐκκλησίας γιὰ νὰ συγκροτήσουν τὴν Ἐκκλησιαστικὴ θεανθρωπολογία µὲ σκοπὸ νὰ θεώσουν τὸν ἄνθρωπο . Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαµᾶς κατὰ τὸ διάλογό του µὲ τὸν Ἰσµαήλ. ἀλλὰ ἀπὸ µιὰ εὐσεβιστικὴ καὶ Στωικίζουσα ἐκκοσµικευµένη ὀργάνωση µὲ χριστιανικὰ ἠθικὰ στοιχεῖα ὅπως εἶναι ἡ Φροϋδολακανικὴ σχολή.
Ὁ γέροντας Πορφύριος. Κοντὰ στὸν Γέροντα Πορφύριο σελ. ποὺ βρίσκονται γύρω του. Ὁ εὐσεβισµὸς δὲν ἔγινε θεσµὸς ὅπως στὴ ∆ύση. ἔλεγε κάποτε σ’ἕνα πνευµατικὸ του παιδί: «Ξέρεις καθὼς σκεπτόµουν µιὰ φορά µοῦ γεννήθηκε ἡ ἀπορία. (Κ. κάτι προσπαθοῦν νὰ κάνουν.Ἐν τούτοις τὸ «γκρίζο νέφος» τοῦ εὐσεβισµοῦ δὲν κάλυψε εὐτυχῶς τὰ πάντα στὸν τόπο µας ἢ καλύτερα στὸ πληγωµένο σῶµα τῆς Ὀρθόδοξης Ἐκκλησίας. Οἱ ψυχίατροι καὶ οἱ ψυχολόγοι µοιάζουν µὲ τὸν τυφλὸ . 198 ). ποὺ µὲ τὴν ἁφὴ προσπαθεῖ νὰ καταλάβη τὰ πράγµατα . Ἔ. Ἡ ψυχὴ εἶναι πολὺ βαθιὰ καὶ µόνο ὁ Θεὸς τὴν γνωρίζει… Τὴν ψυχιατρικὴ δὲν τὴ θέλω. . Πῶς εἶναι δυνατὸ νὰ ὑπάρχουν ψυχίατροι. ἀλλὰ τί νὰ κάνουν. ὅµως τοὺς ψυχίατρους τοὺς ἀγαπῶ ». αὐτὸς ὁ «ἀµόρφωτος πανεπιστήµων» καὶ ἀσκητὴς ποὺ φλεγόταν ἀπὸ Θεῖο ἔρωτα. Ἔτσι σηκώθηκα καὶ πῆγα µερικὲς φορὲς στὸ Πανεπιστήµιο καὶ παρακολούθησα µαθήµατα ψυχιατρικής. Ἡ Ὀρθόδοξη Ἐκκλησία ἐξακολουθεῖ νὰ παράγει ἐρωτευµένους µὲ τὸ Χριστὸ ἁγίους καὶ θεοφόρους «φάρους» ποὺ φωτίζουν τὸ σκοτάδι µας γιὰ νὰ µὴν τσακιστοῦµε στὰ βράχια αὐτοῦ τοῦ κόσµου. αὐτὸς ποὺ µεγάλωσε καὶ ἀνέπνευσε «δροσερό» καὶ ἁγιασµένο ἀέρα στὸ Περιβόλι τῆς Παναγίας. πού δὲν πιστεύουν στὴν ψυχή. Γιαννιτσιώτη.
